FOTOVOLTAİK VE RÜZGÂR ENERJİ SİSTEMLERİNİN MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FOTOVOLTAİK VE RÜZGÂR ENERJİ SİSTEMLERİNİN MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU"

Transkript

1 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü FOTOVOLTAİK VE RÜZGÂR ENERJİ SİSTEMLERİNİN MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Ahmet Çağrı YAVUZER Prof. Dr. İsmail Hakkı ALTAŞ Bahar Dönemi 2012 TRABZON

2 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü FOTOVOLTAİK VE RÜZGÂR ENERJİ SİSTEMLERİNİN MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Ahmet Çağrı YAVUZER Prof. Dr. İsmail Hakkı ALTAŞ Bahar Dönemi 2012 TRABZON

3 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Ahmet Çağrı YAVUZER tarafından Prof. Dr. İ. Hakkı ALTAŞ yönetiminde hazırlanan Fotovoltaik ve Rüzgâr Enerji Sistemlerinin Modellenmesi ve Simülasyonu başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. Danışman : Unvanı Adı ve SOYADI Jüri Üyesi 1 : Unvanı Adı ve SOYADI Jüri Üyesi 2 : Unvanı Adı ve SOYADI Bölüm Başkanı : Unvanı Adı ve SOYADI

4 ÖNSÖZ Günümüz dünyasında hızla artan nüfusa karşın kaynakların sınırlı olması, yaygın olarak kullanılan enerji kaynaklarının pahalı ve çevreye zararlı olmasından dolayı özellikle son zamanlarda yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim artmıştır. Yapmış olduğum projede yenilenebilir enerji kaynakları kullanılarak elektrik enerjisi ihtiyacının nasıl karşılanabileceğini araştırmak istedim. Öncelikle hayatım boyunca hiçbir konuda maddi manevi desteğini benden esirgemeyen aileme, bitirme projesi danışmanlığımı üstlenip, her konuda bilgi ve birikimini sunmaktan kaçınmayan değerli hocam ve bölüm başkanımız Prof. Dr. İsmail Hakkı ALTAŞ a, kıymetli dostum Yahya DANAYİYEN e, sevgili jüri üyesi hocalarıma ve eğitim hayatım boyunca emeği geçmiş bütün hocalarıma teşekkürü bir borç bilirim. Ahmet Çağrı YAVUZER TRABZON, 2012 III

5 İÇİNDEKİLER Sayfa No LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU...III ÖNSÖZ...V İÇİNDEKİLER...VII ÖZET...IX SEMBOLLER VE KISALTMALAR...XI 1. GİRİŞ SİSTEMDE KULLANILAN ELEMANLAR SİSTEMİN BLOK ŞEMA OLARAK GÖSTERİMİ GÜNEŞ PANELLERİ Rüzgar Enerjisi Rüzgar Türbinlerinde Kullanılan Asenkron Generatörler PV Sistemde Batarya DC/ DC ve AC/ DC KONVERTÖRLER MATLAB SİMULİNK FOTOVOLTAİK VE RÜZGAR ENERJİ SİSTEMLERİNİN SİMÜLASYONU SONUÇLAR YORUMLAR VE DEĞERLENDİRMELER...21 KAYNAKLAR...22 EKLER...23 ÖZGEÇMİŞ...24 IV

6 ÖZET Projede birden fazla yenilenebilir enerji kaynağının birlikte kullanımı ile yüklerin beslenmesi amaçlanmıştır. Böylece sadece bir enerji kaynağına bağımlı kalınmayıp gerekli durumlarda birden fazla kaynakla elektrik enerji üretiminin nasıl olacağı üzerinde bir çalışma yapılmıştır. Tasarlanan bu sistem gerek maddi açıdan büyük yük getirmesi, gerekse pratikte uygulamanın gerektirdiği şartlar bakımından simülasyon yapılarak gerçeklenmiştir. Kullanmış olduğum simülasyon programı gerçeğe birebir uygunluk göstermesi konusunda ilgili bilim çevrelerince kabul edilmiş olan Matlab Simulink dir. Sistemde kaynak olarak bir güneş paneli ve rüzgâr türbini kullanılmıştır. Buradan elde edilen gerilim invertör ve konvertörler yardımıyla ayarlandıktan sonra bir bara üzerinden yüklere dağıtılmış ve yükler beslenmiştir. Üç tip yük belirlenmiştir; birincisi endüktif bir doğrusal yük, ikincisi bir motor ve üçüncüsü de doğrusal olmayan bir yüktür. Kurduğumuz simülasyon sisteminde bu yüklerin verilen gerilim ile göstermiş oldukları davranışlarda incelenmiştir. Tasarlamış olduğumuz bu sistemden üretilen elektrik enerjisi ile bir evin veya bir sanayi kuruluşunun enerji ihtiyacı giderilebileceği gibi ulaşım araçlarının elektrikle kullanılması üzerine yapılan araştırmaları da göz önüne alarak gelecekte bu araçların şarj edilmesi gibi birçok alanda kullanılabilir. V

7 SEMBOLLER VE KISALTMALAR DC AC V k M T ms s W A : Doğru Akım : Alternatif Akım : Volt : Kilo : Mega : Tera : Milisaniye : Saniye : Watt : Amper VI

8 1.GİRİŞ Bugüne kadar olan çalışmalarda yenilenebilir enerji kaynakları olarak; rüzgâr enerjisi, güneş enerjisi, biyolojik yakıt enerjisi, jeotermik enerji, su gücü, deniz dalgalarının gücü, hidrojen enerjisi gibi devamlı olarak yenilenen ve doğal süreçlerde oluşan enerji kaynakları üzerinde çalışılmıştır. Bununla birlikte yapılan uzun çalışmalar sonucunda rüzgâr enerjisi ve güneş enerjisinden doğrudan elektrik enerjisi elde etmenin diğerler yöntemlere göre daha kolay ve kullanışlı olduğu anlaşılmıştır [1]. Aslında ihtiyaç duyulan enerji gereksinimi kömür ve nükleer enerjiden de çok uzun bir süre sağlanabilecek düzeydedir [2]. Buna karşın kömür ve nükleer enerji doğaya çok büyük zararlar vermektedir. Kömürün çıkartılması esnasında madencilik işlemleri gibi masraflı işlemler gerektiği gibi yanması esnasında da doğaya karbon dioksit ve sülfür dioksit gazı gibi zararlı gazlar yaymaktadır. Nükleer enerji kullanımında ise ana sorun nükleer artıkların ortadan kaldırılmasıdır [2]. Nükleer artıkların toprağa karışma süresi çok uzun olup, etkilerini çok uzun yıllar göstermektedir. Teknolojik gelişmelere önem veren ülkelerde özellikle rüzgâr ve güneş enerjisinden elektrik üretimi üzerinde çalışmalar yapılmaktadır ancak stratejik ve politik olarak nükleer enerji dünya enerji piyasasında önemli yer tutmaktadır ve tutmaya da devam edecektir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından FV güneş pilleri, güneş enerjisini doğrudan ve pratik bir biçimde elektrik enerjisine çevirebildikleri için alternatif bir kaynak olarak öne çıkmakta ve gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Bu yüzden bu konu üzerine araştırmalar çok hızlı bir biçimde devam etmekte, her gün yeni projeler ortaya konmakta ve uygulanmaktadır. Rüzgâr enerjisinin kullanımına bakıldığında ise yüzyıllardır yel değirmenlerinin milini döndürmede, su pompalama sistemlerinde, yelkenli gemilerin yüzdürülmesinde kullanıldığı görülür. Günümüzde elektrik enerjisi üretiminde de kullanılmaya başlamıştır ancak elektrik üretiminde ki kararsız yapısından dolayı bugüne kadar kullanılan enerji

9 üretim sistemlerine ek bir kaynak olarak bütünleştirilir. Bu sebepten dolayı yapmış olduğum projede güneş paneline paralel bağlı rüzgâr türbini kullanılmıştır. Ayrıca güneşten daha iyi faydalanabileceğimiz yaz aylarında güneş panelinin daha yüksek verimde çalışacağını, güneşin az rüzgârın daha çok olacağı kış aylarında rüzgâr türbininin veriminin daha çok olacağını da düşünerek; rüzgâr türbini ve güneş panelinin birlikte kullanımının daha akılcı olduğunu anlayabiliriz. 2

10 2. SİSTEMDE KULLANILAN ELEMANLAR 2.1. Sistemin Blok Şema Olarak Gösterimi Şekil 1. Sistemin blok şeması Şekil 1 de tasarlanan sistemin blok şeması gösterilmiştir.

11 2.2. Güneş Panelleri Özellikle son dönemde çevre kirliliğinin artması ve enerji kaynaklarının kısıtlı olmasına karşın elektrik enerjisine talebin hızla artmasından dolayı yenilenebilir enerji üzerine yapılan araştırmalar ve bu araştırmalara verilen destekler özellikle teknolojiye önem veren ülkelerde artmıştır. Yapılan araştırmalardan sonra anlaşıldığı üzere 2025 yılında dünyada kullanılan elektrik enerjisinin %10-15 i yenilenebilir enerji kaynakları tarafından karşılanacaktır. Güneş paneli kullanarak doğrudan elektrik enerjisi üretmek diğer yenilenebilir enerji kaynaklarına göre hem daha kolay hem de daha pratiktir FV Güneş Pilinin Yapısı Fotovoltaj (FV) güneş pilleri fotonlardan algıladıkları enerjiden eşit miktarda pozitif ve negatif yükler meydana getirerek, güneş enerjisini doğrudan kullanmak suretiyle elektrik enerjisi elde edebilen aygıtlardır [3]. Öncelikle fotovoltaj ve fotoakım meydana getirmek için pozitif ve negatif yükler ayrıştırılırlar. Fotovoltaj güneş pillerinde en fazla kullanılan Silikon, Bakır-Kadmiyum Sülfat ve Galyum-Arsenit gibi yarı iletkenlerle pozitif(delik) ve negatif(elektron) yükler ayrıştırılır. elektronlar delikler P N Dış bağlantı (I) Karanlık kablosu (V) I L I L (normal akış) I L Şekil 2. P-N birleşimli bir diyodun simetrik özellikleri ve karanlık ışık altındaki akım gerilim karakteristikleri 4

12 Şekil2 de basitçe gösterildiği gibi elektronların N katmanın çıkıp, dış devre üzerinden p katmanına geri dönüp deliklerde birleşmesi, pozitif-negatif birleşimli bir diyodun çalışmasına benzer. Pozitif (p tipi) ve negatif (n tipi) iki yalıtkan malzemenin birleştirilmesiyle bir yarı iletken diyod oluşturulmuş olur. Bu tip P-N diyodda saf silikon malzemeye 1: oranında boron eklenmesiyle P tipi, saf silikona Fosfor eklenmesiyle N tipi malzeme edilebilir. Bu işlemlerden sonra N tipi malzemede elektronlar, P tipi malzemede delikler meydana gelir. Başlangıçta doğal yükleriyle var olan P ve N tipi malzemelerin elektron ve proton sayılarının aynı olması; delik ve elektron sayılarınında eşit olması anlamına gelmektedir. P ve N tipi malzemenin birleştirilme işleminden sonra N tipi malzemede elektronlar P tipi malzemedeki boşluklara akış gösterirken P tipi malzemede ki deliklerde N tipi malzemedeki elektronlara doğru akar. Bu olay dengesizliğe neden olur ve malzeme kararlı hale gelebilmek için N tipi malzemenin son halkasında bulunan elektronlarda azalma görülürken, P tipi malzeme artış gözlenir. Bu olay P tipi malzemeyi negatif yüklü iyon, N tipi malzemeyi pozitif yüklü iyon haline getirir. Sonuç olarak sınır potansiyeli adı verilen ufak bir gerilim (silisyum malzemede 0,6 Volt) dirsek bölgesinde var olarak elektron akışını keser. Sınır potansiyeli olayından dolayı elektron ve boşluklar dirsek bölgesinden uzaklaşırlar. N tipi malzemede elektronların çok olmasına karşın elektron miktarına göre az miktarda boşlukta bulunur, bu boşluklara azınlık taşıyıcı, elektronlara ise çoğunluk taşıyıcı denir. Aynı şekilde P tipi malzemede oran olarak yüksek miktarda boşluk bulunmasına karşın az miktarda elektronda vardır, bu elektronlara azınlık taşıyıcı boşluklara ise çoğunluk taşıyıcı ismi verilir. Çoğunluk taşıyıcılar sıcaklık ya da ışıktan etkilenmezken azınlık taşıyıcı sayısı bu etkenlere doğru orantılıdır. Güneş pilinde elektriğe dönüşecek gücün asıl belirleyici ve elzem olan parçası işte bu azınlık taşıyıcılardır. Güneş enerjisinden elektrik elde etmek için arzulanan durum, azınlık taşıyıcılarının dirsek etrafında bulunmasıdır. Gün ışığının olmadığı bir ortamda sıcaklığında etkisiyle elektronlar ve boşluklar P-N ekleminin bütün bölgelerine yayılırlar bu istenmeyen bir durumdur. Ayrıca P tipi malzemede çoğunluk taşıyıcıları durumunda bulunan elektronlar, geçiş bölgesine yaklaşarak gelen elektronları geri çevirir ve ışık alma durumunda oluşturulan elektronların akış yönünün tersine bir akış gerçekleşmesine sebep olur. Gün ışığının bulunmadığı bir ortamda bu sebepten dolayı çoğunluk taşıyıcılarının ve azınlık 5

13 taşıyıcıların oluşturmuş olduğu akım eşit ve zıt yönlü olduğundan birbirlerini nötrlerler ve bu yüzden gerilim elde edilmesi mümkün değildir. FV pilin üzerine ışık geldiğinde elektron akışı başlar ve pilin son elektron halkasında bir elektron oluşur. Bu şekilde oluşmuş olan elektron ısı enerjisi harcayarak yükselir. En dıştaki elektron halkasındaki bir elektron ile delik enerjisinden daha büyük bir enerjiye sahip bir foton çarpışırsa foton elektron tarafından yutulur ve iletimin yapıldığı banda geçer. Bu olaydan sonra N veya P tipi madde de elektron hızlanarak foton yutulur ve yeni elektron boşluk çiftleri elde edilmiş olur. Bunun aksine bir foton dirsek bölgesinde bulunan bir valans elektronuyla çarpışırsa burada oluşacak manyetik alan boşluk ve elektronları ayrılamaya zorlayarak bu doğal döngünün devam etmesine elektron boşluk çiftini zorlar ve bir akım meydana gelir. Sanılanın aksine en kapalı havalarda bile trilyonlarca foton güneş piline düşer ve elektron boşluk çiftleri çok yüksek sayıda güneş pilinde oluşur. Ancak bu çiftlerin birçoğu başlangıçta kristali ısıtmaktan başka bir işe yaramasa da kısa bir sürede dirsek bölgesindeki elektron boşluk çiftleri birbirlerinden ayrılarak pilin bağlantı uçlarına doğru yönelim yaparlar. Bu durumda pilin bağlantı bölgeleri üzerinden bir akımölçer ile akım değeri görülebilir. Ampermetre bağlantı uçlarını kısa devre ederek akımın akmasını sağlar zaten güneş pilinin uçlarına bir yük bağlanmaması ya da kısa devre edilmemesi durumunda pilden akım akması imkânsızdır. Gerilim elde etmek için ise çok küçük bir yük olmamak kaydıyla bağladığımız yükün üzerinden geçen akımı kullanırız. Yükün değeri küçüldükçe akım değeri büyür gerilim küçülür. Sadece bir ampermetre bağladığımız da teorik olarak P-N eklemleri arasını kısa devre etmiş oluruz ki buda akımı maksimum gerilimi sıfır yapmış olmamız anlamına gelir Güneş Pilinin Temel Karakteristiği Güneş pillerinin gerilim akım karakteristiklerini incelemek için P-N eklemleri arasına bağlanan yüke karşı gösterdiği akım gerilim davranışı incelenmelidir. Sistemimizin stabil olduğunu, gün içinde yaşanan değişimlerin çok küçük olduğunu düşünerek, şekil 3 de ki devrede bulunan ayarlı dirençteki değerleri kısa devreden açık devreye kadar değiştirerek şekil 3 de ki karakteristiği elde edebiliriz. 6

14 FV PANEL V A Ayarlanabilen yük Şekil 3. Güneş panelinin ayarlanabilir bir yüke bağlanması Güneş panelini tasarlarken ihtiyacımız olan akımı üretebilmek için gerekli miktarda pili paralel (Np), voltaj içinse seri (Ns) bağlarız. AKIM I kd V a GERİLİM Şekil 4. Güneş panelinin yükle Akım-Gerilim karakteristiğine ait değişim Şekil 4 den anlaşılacağı üzere akım veya gerilimden herhangi biri sıfır olduğunda panelin gücü de sıfırdır. 7

15 2.3. Rüzgâr Enerjisi Rüzgârın Oluşumu Rüzgâr basitçe hareket halindeki hava olarak tanımlanabilir. Rüzgârın oluşma sebebi güneşin yeryüzü kabuğuna yaptığı ışımanın her bölgede aynı olmamasıdır. Ayrıca dünyanın yüzeyi çok farklı tipte kara ve sulardan oluşturmuştur, bu yüzden güneş ışınının emilimi her yerde aynı düzeyde meydana gelmemektedir. Oluşan bu sıcaklık farkından dolayı sıcak bölgelerde hava ısınıp hacmi artarken, soğuk bölgelerde ise havanın hacmi azalır. Sonuç olarak sıcak bölgelerde hava basıncı düşük olmasına karşın soğuk bölgelerde hava basıncı yüksektir. Hava yüksek basınçtan alçak basınca doğru hareket eder ve rüzgârlar oluşur Rüzgâr Enerjisi Rüzgâr enerjisinden elektrik elde etme fikri ve uygulamaları yenilenebilir enerji kaynakları içinde en eski olanlardandır. Yirminci yüzyılın başından 1910 yılına kadar 5kW ile 25 KW güçleri arasında elektrik enerjisi üretebilen sistemler kurulmuştur de başlayan dünya enerji darboğazından sonra önemini önemli ölçüde arttırmış ve bu alanda yapılan araştırmalar ve yatırımlar önemli boyutlara ulaşmıştır. Bu alanda yapılan araştırmalar sonucunda kurulan gelişmiş sistemlerle; enerjinin birim fiyatının düşürülmesinin yanı sıra, klasik enerji üretiminin de etkisiyle bozulmaya başlayan doğal dengelerin geri dönülemez noktaya ulaşmadan kurtarılabilmesi mümkün olabilir. Türkiye de hali hazırda rüzgâr enerjisinden elektrik elde edilebilen sistemler bulunmamasına karşın dünyada bu sistemler uzun yıllardır kullanılmaktadır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri, Hollanda, Danimarka, Almanya, Hindistan ve Çin Halk Cumhuriyeti bu ülkelerin başını çekmektedir. Bu ülkeler bağlantılı güç olarak 300MW, toplam üretim olarak 4250GWh enerji üretmektedirler. Yapılan tahminlere göre 2020 yılında bu üretimin 900 TWh/ yıl olacağı öngörülmektedir [4]. Türkiye de yapılan 8

16 araştırmalar ise genel olarak ülkemizde rüzgâr enerjisi üretiminin potansiyeli üzerinedir. Ülkemizde yerden 50 metre yukarıda ve 7,5 m/s ve üzeri rüzgâr hızlarının bulunduğu bölgelerde kilometre başına 5MW gücünde rüzgâr santrali kurulabileceği bilgisi araştırmalar sonucunda elde edilmiştir. Bu bilimsel verilerden yola çıkarak Türkiye nin rüzgâr enerji potansiyeli 48000MW olarak belirlenmiştir. Yüzölçümü oranlarına bakıldığında bunun ülkemiz topraklarının %1.30 una denk geldiği anlaşılmaktadır [5]. World Energy nin yapmış olduğu araştırmaya göre; 5.1 m/s ve daha yüksek hızlarda rüzgar hızı bulunan alanların çeşitli sebeplerden dolayı %4 ün altında kullanımı olacağı kabul edilerek, dünyanın rüzgar enerjisinin üretim potansiyeli TWh/yıl olarak hesaplanmıştır. Dünya üzerinde bu değerin kıtalara göre dağılımı şekil 5 de gösterilmiştir [5] Dünyanın Teknik Rüzgar Potansiyel Dağılımı Kuzey Amerika Doğu Avrupa ve Rusya Afrika Güney Amerika Batı Avrupa Asya (Rusya Hariç) Okyanusya Şekil 5. Dünya rüzgâr enerjisinin teknik potansiyel bazında ülkelere dağılımı 9

17 Rüzgâr Enerjisinin Tarihsel Süreci Ve Önemi Rüzgâr enerjisinin tarihi ile ilgili yapılan araştırmalarda en eski yel değirmeninin bundan 3000 yıl önce İskenderiye de yapıldığı tahmin edilmektedir. Birinci dünya savaşının bitmesinden sonra ise ucuzlayan petrol fiyatlarından dolayı rüzgâr enerjisiyle elektrik üretimi bir kenara bırakılmıştır. Ancak 2. Dünya savaşına gelinirken ortaya çıkan enerji yetersizliği nedeniyle 50 kw güçlü ve 17,5 pervane yarıçapına sahip smidth rüzgâr santrali ve 200 kw güçlü gedser rüzgar türbini bu dönemde yapılan yatırımlara örnek teşkil edebilir [6] de meydana gelen enerji krizinden sonraki süreçte 1980lere gelindiğinde fiyatların tekrar düşmesine rağmen kriz döneminden kalma güvensizlik sürmüş ve enerji çeşitliliğini arttırmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarına olan yatırımlar ve araştırmalar artmıştır. 1990lara gelindiğinde ise çevre bilincinin de ortaya çıkması ile temiz enerji kavramı ortaya çıkmış, bu dönemde yapılan çevre ile ilgili araştırmalarda klasik enerji üretme yöntemlerinin bölgesel ve evrensel zararları ortaya konmuştur. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, gerek dışarıya bağımlılığın azaltması gerek cari açığın düşürülmesi gerekse klasik enerji üretme yöntemlerinin çevreye vermiş olduğu zararların anlaşılmasından dolayı hem maddi hem stratejik hem de politik olarak ülkemiz açısından büyük önem teşkil etmektedir Rüzgâr Türbinlerinde Kullanılan Asenkron Generatörler Ani rüzgâr artışlarında oluşan tork titreşimlerini azaltma konusunda avantajlı olduğundan rüzgâr türbinlerinde asenkron jeneratörler tercih edilir. Ayrıca dayanıklılık, büyük boyutlarda üretilebilme ve ucuz oluşu asenkron jeneratörlerin avantalarındandır. En büyük dezavantajı ise stator kısmının reaktif mıknatıslanma akımına bağımlı olmasıdır. Rotoru sincap kafesli ve sincap bilezikli olmak üzere iki tip asenkron jeneratör mevcuttur [6]. 10

18 Sincap Kafesli Asenkron Generatör Sabit hızlı ve değişken hızlı rüzgâr türbinlerinde kullanılabilmesi en büyük avantajlarındandır. Bu tip motorlarda rotor olukları mile eğimli olarak açılarak, manyetik sesler azaltılır ve kalkınma momentinde artış elde edilir. Şekil 6. Rüzgâr türbinine akuple edilmiş ASG bağlantısı 11

19 Şekil 6 de görüldüğü gibi kurmuş olduğum sistemde fırçasız, dayanıklı ve ekonomik olmasından dolayı ASG tercih edildi. Ancak sıcaklık ve frekansla generatör parametrelerinin değişmesi sistemin kontrolünü karmaşık hale getirebilir. Moment hız eğrisinin lineer olmasından dolayı rüzgar gücündeki dalgalanmalar doğrudan şebekede görülür. Şebekeye bağlantı sırasında nominal akımdan 7-8 kat fazla akım akmasından dolayı rüzgar türbinin şebekeye bağlanması çok kritiktir [7] PV Sistemde Batarya PV sistemlerde bataryalar; gün ışığının olmadığı zamanlarda enerji kullanımında ya da modüllerin yük ihtiyacını karşılayamadığı durumlar için enerji depolar. Batarya hücrelerinin kapasiteleri amper saat cinsinden belirtilir. Bu kapasiteler sabit bir deşarj oranı ve elektrolit sıcaklığı altında tam şarjlı yük altında belirli bir gerilime kadar çekilebilen yükün miktarıdır DC/ DC Konvertör Çeşitli sistemlerde farklı DC seviyelerine ihtiyaç vardır. Gerek duyulan bölgelerde DC gerilim elde etmek için kullanılan yöntemlerden biri de DC/DC konvertör kullanmaktır. DC/DC konvertörler gerilim seviyesini değiştiren anahtarlama mantığıyla çalışan elektronik devrelerdir. Pasif bir süzgecin çıkış geriliminin ayarlanması bu devrenin çalışma prensibidir [8]. Bu konvertörlerin çeşitli biçimleri mevcuttur. Bunlar gerilim azaltıcı (buck konvertörler), gerilim arttırıcı (boost konvertörler) ve gerilimi azaltıp arttırabilen (buck boost konvertör) konvertörlerdir. 12

20 Şekil 7. Sistemde kullanılan DC/ DC konvertör Şekil 7 da gösterilen DC/ DC konvertör ile sistemde kullandığımız güneş panelinden gelen gerilim ile rüzgâr türbininden gelen istenilen düzeye getirilmektedir AC/ DC Konvertör Doğrultucular çıkışlarındaki alternatif akımı doğru akıma çeviren elektronik devrelerdir. Buna karşın elde edilen sinyal doğru akım olmayıp içerisinde alternatif bileşenler bulundurur. Bu durumu engellemek için çıkışta süzgeç devreleri kullanılır. Şekil 7 de gösterildiği gibi tasarlanan sistemde dört diyodlu tam dalga doğrultucu kullanarak sistem içinde rüzgâr türbininden gelen alternatif bileşen doğrultuldu. 13

21 Şekil 7. Dört diyotlu tam dalga doğrultucu 2.8. Transformatörler Bir sistemden bir sisteme enerjiyi elektrik alan ile iletip, sistemleri birbirlerine elektromanyetik indüksiyonla bağlayan elemanlara transformatör denir. Transformatörler gerilim ve akım değerlerini düşürüp yükseltmemizi sağlarlar. Transformatörler en temel anlatımıyla birbirlerine yakın konulan iki sargıdan ibarettir. Sargılardan birine akım verilmesiyle sargı etrafında elektromanyetik alan oluşturarak diğer sargının da endüklenmesini sağlar ve böylece diğer sarımda da gerilim oluşur. Sistemde yükleri beslemeden önce gerilim ayarlaması yapılmak üzere kullanılan transformatör şekil 8 de gösterilmiştir. 14

22 Şekil 8. Sistemde kullanmış olduğumuz transformatör 15

23 3. FOTOVOLTAİK VE RÜZGÂR ENERJİ SİSTEMLERİNİN SİMÜLASYONU 3.1. Simülasyonun Oluşturulması Kullandığımız PV sistemde üretmiş olduğumuz elektrik enerjisinin, değişen hava koşulları, sistemin zamanla ısınması gibi karşılaşabileceği olumsuzluklardan dolayı sabit olamayacağı anlaşılmaktadır. Bu yüzden öncelikle güneş sisteminden elde edilen enerjinin bir regülatör yardımıyla doğrultulması gereklidir. Doğrultulan bu gerilimin bir kısmı eğer mümkünse güneş sisteminin verdiği gücün, yükün ihtiyacını karşılamadığı durumlarda ya da gece enerji ihtiyacını karşılamak üzere bir batarya ile depolanmalıdır. Regülatörden alınan çıkış gerilimi DC/ DC konvertör ile istenilen düzeye çekilmiştir. Böylece gerilimi yükün ve sistemin ihtiyacına göre ayrıca rüzgâr sisteminden gelecek enerjiye göre de ayarlama imkânımız bulunmuş olmuştur. Sistemin buraya kadar olan kısmı şekil 9 da gösterilmiştir. Şekil 9. PV sistemin regülasyonunun ve şarj sisteminin simülasyonu

24 Tıpkı PV sistemde olduğu gibi rüzgâr sisteminden de elde edilen gerilim düzensizdir. Buna rüzgârın sürekli aynı hızda esmemesi en büyük etken olarak gösterilebilir. Rüzgar sisteminde oluşturulan AC gerilim bir AC/ DC konvertör ile DC gerilime çevrilir. Daha sonra yükün ihtiyaçlarına veya güneş sisteminden gelen gerilime göre gerilimi düşürmek veya yükseltmek amacıyla DC/ DC konvertör kullanılır. Şekil 10 da rüzgâr santralinin doğrultma ve doğrultulan gerilimi ayarlama simülasyonu gösterilmektedir. Ayrıca DC olarak işaretleri toplamak ve iletim yapmak daha avantajlı olduğundan her iki sistemde DC işaret şekline dönüştürülmüştür. Şekil 10. Rüzgâr sistemi ve iletim Oluşturulan DC işaretler bir bara yardımıyla toplanıp alternatif akıma dönüştürülmek üzere DC/ AC invertöre verilir. İnvertörden alınan alternatif gerilim transformatör ile ayarlandıktan sonra bir bara üzerinden yüklere verilir. İletim sistemi şekil 11 de gösterilmiştir. 17

25 Şekil 11. İletim sistemi Son olarak yüklere iletim kısmı yapılmıştır. Önceki bloklarda AC ye çevrilen ve büyüklüğü ayarlanan işaret yükler üzerinde paylaştırılmıştır. Yük olarak bir adet lineer yük, bir adet nonlineer yük (ark fırını) ve bir adette asenkron motor seçilmiştir. Tüm sistemin simülasyonu ek de verilmiştir. 18

26 3.2. MATLAB SİMULİNK MATLAB, sayısal hesaplamalar yapmak için kullanılan, mühendislik ve her türlü bilimsel çalışma alanı için kullanılabilecek bir benzetim ara yüz programıdır. Endüstride ve özellikle akademik çalışmalarda sistemlerin modellenmesi ve benzetiminde kullanılan dünya genelinde kabul gören bir yazılımdır. İngilizce Matrix laboratory kelimelerinin kısaltılarak birleşiminden ismini almıştır. Değişkenlerin önceden tanımlanmasına gerek olmaması, komut koşturmaya hazır olduğunda çıkan imleçle önceden koşturulabileceğinin anlaşılabilmesi gibi kolaylıkları da bu programın tercih edilme sebeplerindendir. Matlab programına ait yüzlerce kütüphanenin yanı sıra gün geçtikçe yeni kütüphaneler de eklenerek program güncelliğini korumaktadır. Simulink grafik tasarımı, benzetim ve dinamik sistemlerin analizini yapmaya imkân veren MATLAB programının uzantısıdır. Analog, dijital veya her iki işaret türünün de bulunduğu lineer veya nonlineer sistemleri destekler. Kullanımının kolay olması, tasarlanan projelerin pratiğe dökülmeden önce doğruluğunun denenmesi, üzerinde yapılacak deneysel sonuçlara destek vermesi gibi sebeplerden dolayı tüm dünyada kabul gören bir programdır. 19

27 4. SONUÇLAR Nonlineer yüke bağladığımız ölçü aleti ile yapılan ölçümlerde şekil 12 deki işaret gözlenmiştir. Ek 1 de tasarlanıp kurulan tüm sistemi görmek mümkündür. Şekil 12. Nonlineer yük üzerindeki çıkış işareti Çıkış işaretinden anlaşılacağı üzere kurmuş olduğumuz sistemle nonlineer bir yük besleyebilir ve kararlı bir çıkış gözlemleyebiliriz. Ayrıca doğrusal yük ve motorda beslenebilir.

28 5. YORUMLAR VE DEĞERLENDİRME Bu çalışmada birden fazla yenilenebilir enerji kaynağının kullanımıyla yani melez bir sistemle nasıl enerji elde edilip, yüklerin nasıl beslenebileceği incelenmiştir. Yaşadığımız çağın ihtiyaçları göz önünde bulundurulduğunda gelecekte bu tip sistemlerin kullanımının artacağı ve bu tarz sistemlerin klasik enerji üretim yöntemlerine alternatif olabileceği söylenebilir. Bu tez hazırlanırken yenilenebilir enerji kaynakları hakkında bilgi sahibi olunmasının yanı sıra, bu tarz sistemlerin gerçeklenmesi hakkında da önemli bilgiler elde edilmiş olundu.

29 KAYNAKLAR [1] J.W. Twidell and A.D. Weir, Renewable Energy Resources, E.& F.N. Spon Ltd., London, New York, [2] G.L. Johnson, Wind Energy Systems, Prentice Hall, [3] Z. M. Salameh and W.A.Lynch, "Multi-Stage Dual Priority Regulator for Photovoltaic Systems", IEEE Trans. on Energy Conversion, Vol. EC-4, No. 3, September 1989, pp [4] (2012) EİE web sitesi Güneş Enerjisi ve Teknolojileri bağlantı: [5] Avrupa Rüzgâr Enerjisi Birliği - Türkiye Şubesi Bülteni, EİE Genel Müdürlüğü, Eskişehir Yolu 7. km Ankara, Sayı: 1, Şubat [6] Ackermann, T., Söder, L., Wind Energy Technology and Surrent Status: a Review Renewable and Sustainable Energy Reviews, vol. 4, pp , [7] Y.T.Ü Rüzgâr ve Güneş Enerjili Güç Sistemleri ders notu [8] Pablo C., Gabriel G., Adolfo H., fuzzy gaın schedulıng control of switchmode dc/ dc converters, IEEE ISIE, /99, 1999

30 EKLER Ek 1. Fotovoltaik ve rüzgâr enerji sistemlerinin modellenmesi ve simülasyonu

31 ÖZGEÇMİŞ Adı ve soyadı : Ahmet Çağrı YAVUZER Doğum Tarihi ve yeri : 28 Mart 1987 AVANOS İlköğretim Lise Üniversite : Ulubatlı Hasan İlköğretim Okulu : Ankara Bahçelievler Deneme Lisesi : Karadeniz Teknik Üniversitesi / Elektrik-Elektronik Mühendisliği

32 Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü STANDARTLAR VE KISITLAR FORMU Tasarım Projesinin hazırlanmasında Standart ve Kısıtlarla ilgili olarak, aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Projenizin tasarım boyutu nedir? Açıklayınız. Simülasyon ortamında gerçeklenmiştir Projenizde bir mühendislik problemini kendiniz formüle edip, çözdünüz mü? Projede klasik enerji üretim yöntemlerine bir alternatif oluşturulmak istenmiştir. 2. Önceki derslerde edindiğiniz hangi bilgi ve becerileri kullandınız? Konvertörler, invertörler, motorlar, transformatörler gibi elemanların kullanımı 3. Kullandığınız veya dikkate aldığınız mühendislik standartları nelerdir? MATLAB Simulink ortamında tasarlanıp bu programdaki standartlar uygulanmıştır. 4. Kullandığınız veya dikkate aldığınız gerçekçi kısıtlar nelerdir? a) Ekonomi Tasarladığımız sistemi kurmak çok pahalı olduğundan ve uygulamada zorluklar içerdiğinden pratik olarak uygulanmadı. b) Çevre sorunları: c) Sürdürülebilirlik: d) Üretilebilirlik: e) Etik: f) Sağlık: g) Güvenlik: h) Sosyal ve politik sorunlar: Not: Gerek görülmesi halinde bu sayfa istenilen maddeler için genişletilebilir. Projenin Adı Projedeki Öğrencilerin adları Fotovoltaik ve Rüzgâr Enerji Sistemlerinin Modellenmesi Ve Simülasyonu Ahmet Çağrı YAVUZER Tarih ve İmzalar 31/05/2012

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Türkiye deki Potansiyel

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Türkiye deki Potansiyel Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Türkiye deki Potansiyel Doç. Dr. İsmail H. ALTAŞ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü 618 Trabzon E-MAIL : altas@eedec.ktu.edu.tr FAX

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

FOTOVOLTAIK HÜCRELERIN YAPıSı VE ÇALıŞMA PRENSIPLERI DOĞRUDAN ELEKTRIK ÜRETIMI

FOTOVOLTAIK HÜCRELERIN YAPıSı VE ÇALıŞMA PRENSIPLERI DOĞRUDAN ELEKTRIK ÜRETIMI DOĞRUDAN ELEKTRIK ÜRETIMI DOĞRUDAN ELEKTRIK ÜRETIMI Güneş enerjisinden doğrudan elektrik enerjisi üretmek için güneş hücreleri (fotovoltaik hücreler) kullanılır. Güneş hücreleri yüzeylerine gelen güneş

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK-I LABORATUVARI DENEY 1: YARIİLETKEN DİYOT Yrd.Doç.Dr. Engin Ufuk ERGÜL Arş.Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Arş.Gör. Alişan AYVAZ Arş.Gör. Birsen BOYLU AYVAZ ÖĞRENCİ

Detaylı

Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi

Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi CENGİZ Kadir 1 ER Enver 2 SUDA Cemil 3 METİN Bengül 4 TOPÇUOĞLU Kıvanç 5 BAŞDAĞ Hüseyin 6 1,2 Muğla Sıtkı Koçman Ün., Muğla M.Y.O., Elektronik ve Otomasyon

Detaylı

FOTOVOLTAİK SİSTEM DENEY FÖYÜ

FOTOVOLTAİK SİSTEM DENEY FÖYÜ T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ ENERJĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ FOTOVOLTAİK SİSTEM DENEY FÖYÜ Ders: Yenilenebilir Enerji Kaynakları Ders Sorumlusu: Doç. Dr. İsmail Polat Eylül

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta E sınıfı DC kıyıcılar; E sınıfı DC kıyıcılar, çift yönlü (4 bölgeli) DC kıyıcılar olarak bilinmekte olup iki adet C veya iki adet D sınıfı DC kıyıcının birleşiminden oluşmuşlardır. Bu tür kıyıcılar, iki

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

YAKIT PİLİ DENEY SETİ TEKNİK ŞARTNAMESİ

YAKIT PİLİ DENEY SETİ TEKNİK ŞARTNAMESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ LABORATUVARINA ALINACAK DENEY SETLERİ ŞARTNAMELERİ YAKIT PİLİ DENEY SETİ TEKNİK ŞARTNAMESİ 1. Genel Açıklamalar Deney setindeki tüm parçaların; en az 2(iki) yıl garantisi ve en az

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi YATLARDA KULLANILAN GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNİN TASARIMI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi YATLARDA KULLANILAN GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNİN TASARIMI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA YATLARDA KULLANILAN GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNİN TASARIMI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1 Onur GÜNAY, 2 Yiğit GÜLMEZ, 3 Oğuz ATİK 1 Araş.Gör., Dokuz Eylül Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi, İzmir, onur.gunay@deu.edu.tr

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3.

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1 1. Atomun çekirdeği nelerden oluşur? A) Elektron B) Proton C) Proton +nötron D) Elektron + nötron 2. Elektron hangi yükle yüklüdür?

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİRENÇLER Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlayabiliriz. Bir iletkenin elektrik

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ Elektronik Mühendisliği Bölümü. ELK232 Elektronik Devre Elemanları

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ Elektronik Mühendisliği Bölümü. ELK232 Elektronik Devre Elemanları T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ELK232 Elektronik Devre Elemanları DENEY 2 Diyot Karekteristikleri Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Serkan TOPALOĞLU Elektronik Devre Elemanları Mühendislik Fakültesi Baskı-1 ELK232

Detaylı

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek KAPASİTE FAKTÖRÜ VE ENERJİ TAHMİNİ Kapasite faktörü (KF) bir santralin ne kadar verimli kullanıldığını gösteren bir parametredir. Santralin nominal gücü ile yıllık sağladığı enerji miktarı arasında ilişki

Detaylı

Problem Çözmede Mühendislik Yaklaşımı İzlenecek Yollar Birimler ve ölçekleme Yük, akım, gerilim ve güç Gerilim ve akım kaynakları Ohm yasası

Problem Çözmede Mühendislik Yaklaşımı İzlenecek Yollar Birimler ve ölçekleme Yük, akım, gerilim ve güç Gerilim ve akım kaynakları Ohm yasası Yrd. Doç. Dr. Fatih KELEŞ Problem Çözmede Mühendislik Yaklaşımı İzlenecek Yollar Birimler ve ölçekleme Yük, akım, gerilim ve güç Gerilim ve akım kaynakları Ohm yasası 2 Mühendislik alanında belli uzmanlıklar

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ GÜNEBAKAN PANELLER

ÖZEL EGE LİSESİ GÜNEBAKAN PANELLER ÖZEL EGE LİSESİ GÜNEBAKAN PANELLER HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER: Eren Ege AKAR Atlas Ferhat HACIMUSALAR DANIŞMAN ÖĞRETMEN: Nilüfer DEMİR İZMİR 2016 İÇİNDEKİLER 1.Projenin amacı...2 2. Giriş...2 3.Sonuçlar...5

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN 1. GĐRĐŞ Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretilmesi işlemi, çeşitli alanlarda uygulanmıştır. Fakat güneş enerjisinin depolanması

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 5: Fotovoltaik Hücre Karakteristikleri Fotovoltaik Hücrede Enerji Dönüşümü Fotovoltaik Hücre Parametreleri I-V İlişkisi Yük Çizgisi Kısa Devre Akımı Açık Devre Voltajı MPP (Maximum

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ Anahtar Kelimeler Enerji, ohm kanunu, kutuplandırma, güç,güç dağılımı, watt (W), wattsaat (Wh), iş. Teknik elemanların kariyerleri için ohm kanunu esas teşkil

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

2.Sabit dirençte V= 50v iken I= 0,5 amper oluyorsa.v2= 100v iken akım kaç amper olur? A) 1A B) 0,5A C) 5A D) 0,1A

2.Sabit dirençte V= 50v iken I= 0,5 amper oluyorsa.v2= 100v iken akım kaç amper olur? A) 1A B) 0,5A C) 5A D) 0,1A TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1.İletkenlerin almaçtan önce herhangi bir sebeple birleşmesiyle oluşan devreye ne denir? A) Açık devre B) Kısa devre C) Kapalı devre D) Elektrik devresi 2.Sabit dirençte V= 50v

Detaylı

ŞEBEKE BAĞLANTILI FOTOVOLTAİK ELEKTRİK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN GÜÇ KALİTESİNE ETKİLERİ VE PERFORMANS ANALİZİ

ŞEBEKE BAĞLANTILI FOTOVOLTAİK ELEKTRİK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN GÜÇ KALİTESİNE ETKİLERİ VE PERFORMANS ANALİZİ VI. Enerji Verimliliği, Kalitesi Sempozyumu& Sergisi 4-6 Haziran 2015, Sakarya ŞEBEKE BAĞLANTILI FOTOVOLTAİK ELEKTRİK ÜRETİM SİSTEMLERİNİN GÜÇ KALİTESİNE ETKİLERİ VE PERFORMANS ANALİZİ Selma ERKURT 2015

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 4: Fotovoltaik Teknolojinin Temelleri Fotovoltaik Hücre Fotovoltaik Etki Yarıiletken Fiziğin Temelleri Atomik Yapı Enerji Bandı Diyagramı Kristal Yapı Elektron-Boşluk Çiftleri

Detaylı

Temel Elektrik Elektronik. Seri Paralel Devrelere Örnekler

Temel Elektrik Elektronik. Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Yarıiletken Elemanlar Kullandığımız pek çok cihazın üretiminde

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

Fotovoltaj Güneş Pilleri : Yapısal Özellikleri ve Karakteristikleri

Fotovoltaj Güneş Pilleri : Yapısal Özellikleri ve Karakteristikleri Fotovoltaj Güneş Pilleri : Yapısal Özellikleri ve Karakteristikleri Doc. Dr. İsmail H. ALTAŞ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü 61080 Trabzon FAX: (462) 325 7405 E-POSTA

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ FİLTREN DÖNDÜKÇE ELEKTRİK ELDE ET

ÖZEL EGE LİSESİ FİLTREN DÖNDÜKÇE ELEKTRİK ELDE ET ÖZEL EGE LİSESİ FİLTREN DÖNDÜKÇE ELEKTRİK ELDE ET HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER: Öykü Doğa TANSEL DANIŞMAN ÖĞRETMEN: Gökhan TUFAN İZMİR 2016 İÇİNDEKİLER 1. Projenin amacı.. 2 2. Projenin hedefi.. 2 3. Elektrik

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 7: Fotovoltaik Sistem Tasarımı Fotovoltaik Sistemler On-Grid Sistemler Off-Grid Sistemler Fotovoltaik Sistem Bileşenleri Modül Batarya Dönüştürücü Dolum Kontrol Cihazı Fotovoltaik

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

PV PANELLERİN YAPISI VE PANELLERDEN ELEKTRİK ÜRETİMİNE SICAKLIĞIN ETKİSİ

PV PANELLERİN YAPISI VE PANELLERDEN ELEKTRİK ÜRETİMİNE SICAKLIĞIN ETKİSİ PV PANELLERİN YAPISI VE PANELLERDEN ELEKTRİK ÜRETİMİNE SICAKLIĞIN ETKİSİ Taner ÇARKIT Elektrik Elektronik Mühendisi tanercarkit.is@gmail.com Abstract DC voltage occurs when light falls on the terminals

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ TEMEL SEVİYE TEKNİK ÖZELLİKLER

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ TEMEL SEVİYE TEKNİK ÖZELLİKLER YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ TEMEL SEVİYE TEKNİK ÖZELLİKLER Yenilenebilir enerji sistemleri eğitim seti temel olarak rüzgar türbini ve güneş panelleri ile elektrik üretimini uygulamalı eğitime taşımak

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ 1 SUNUM İÇERİĞİ 1. GÜNEŞ ENERJİSİ NEDİR? 2. YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? 3. GÜNEŞ ENERJİSİ HARİTASI 4. GÜNEŞ PANELİ ÇEŞİTLERİ 5. UYGULAMA ŞEKİLLERİ 6. ÖRNEK

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ Yenilenebilir enerji sistemleri eğitim seti temel olarak rüzgar türbini ve güneş panelleri ile elektrik üretimini uygulamalı eğitime taşımak amacıyla tasarlanmış, kapalı

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE HARMONİKLERİN PASİF FİLTRE KULLANILARAK AZALTILMASI VE SİMÜLASYONU. Sabir RÜSTEMLİ

ELEKTRİK TESİSLERİNDE HARMONİKLERİN PASİF FİLTRE KULLANILARAK AZALTILMASI VE SİMÜLASYONU. Sabir RÜSTEMLİ ELEKTRİK TESİSLERİNDE HARMONİKLERİN PASİF FİLTRE KULLANILARAK AZALTILMASI VE SİMÜLASYONU Sabir RÜSTEMLİ Elektrik tesislerinin güvenli ve arzu edilir bir biçimde çalışması için, tesisin tasarım ve işletim

Detaylı

FOTOVOLTAİK SİSTEMLER ŞEBEKEYE BAĞLI OLDUĞUNDA OLUŞAN SORUNLAR Çiğdem KANDEMİR Doç.Dr.Mehmet BAYRAK

FOTOVOLTAİK SİSTEMLER ŞEBEKEYE BAĞLI OLDUĞUNDA OLUŞAN SORUNLAR Çiğdem KANDEMİR Doç.Dr.Mehmet BAYRAK FOTOVOLTAİK SİSTEMLER ŞEBEKEYE BAĞLI OLDUĞUNDA OLUŞAN SORUNLAR Çiğdem KANDEMİR Doç.Dr.Mehmet BAYRAK YENİLENEBİLİR ENERJİ Elektrik enerjisinin büyük çoğunluğunun fosil esaslı kaynaklardan üretilmesi sonucunda

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler;

Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler; 1.. Bölüm: Diyotlar Doç.. Dr. Ersan KABALCI 1 Yarı iletken Maddeler Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler; Silisyum (Si) Germanyum (Ge) dur. 2 Katkı Oluşturma Silisyum ve Germanyumun

Detaylı

SORULAR S1) Elektrik enerjisi üretim yöntemlerini sıralayarak şekilleri ile birlikte açıklayınız (25 P).

SORULAR S1) Elektrik enerjisi üretim yöntemlerini sıralayarak şekilleri ile birlikte açıklayınız (25 P). SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. öğretim II. öğretim A şubesi B şubesi C şubesi Elektrik Öğrencinin, Adı ve Soyadı Numarası İmzası Tarih Elektronik Bilgisi

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-5 AKTİF DEVRE ELEMANLARI Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-5 AKTİF DEVRE ELEMANLARI Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-5 AKTİF DEVRE ELEMANLARI Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİYOTLAR Diyot tek yöne elektrik akımını ileten bir devre elemanıdır. Diyotun

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM201 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

DOĞRULTUCULAR VE REGÜLATÖRLER

DOĞRULTUCULAR VE REGÜLATÖRLER Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı Elektronik I Dersi Laboratuvarı DOĞRULTUCULAR VE REGÜLATÖRLER 1. Deneyin Amacı Yarım

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK

YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK DURGUN ELEKTRİK Atomda proton ve nötrondan oluşan bir çekirdek ve çekirdeğin çevresinde yörüngelerde hareket eden elektronlar bulunur. Elektrik yüklerinin kaynağı atomun yapısında

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ 1. Temel Teori (Şönt Uyarmalı Motor) DC şönt motorlar hızdaki iyi kararlılıkları dolayısıyla yaygın kullanılan motorlardır. Bu motor tipi seri

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I FET KARAKTERİSTİKLERİ 1. Deneyin Amacı JFET ve MOSFET transistörlerin

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Diyotlu Doğrultucu Uygulamaları

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Diyotlu Doğrultucu Uygulamaları YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİKELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 6 Deney Adı: Diyotlu Doğrultucu Uygulamaları Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

T.C. NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü BĠTĠRME ÖDEVĠNĠN ADI BİTİRME PROJESİ

T.C. NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü BĠTĠRME ÖDEVĠNĠN ADI BİTİRME PROJESİ T.C. NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü BĠTĠRME ÖDEVĠNĠN ADI BİTİRME PROJESİ 130100310.. Ad SOYAD 130100310.. Ad SOYAD 130100310..

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Deney de sabit çıkış gerilimi üretebilen diyotlu doğrultucuları inceledik. Eğer endüstriyel uygulama sabit değil de ayarlanabilir bir gerilime

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER ADI SOYADI: ÖĞRENCİ NO: GRUBU: Deneyin

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP Amaç: Bu deneyin amacı, öğrencilerin alternatif akım ve gerilim hakkında bilgi edinmesini sağlamaktır. Deney sonunda öğrencilerin, periyot, frekans, genlik,

Detaylı

SICAKLIK KONTROLLÜ HAVYA

SICAKLIK KONTROLLÜ HAVYA SICAKLIK KONTROLLÜ HAVYA Dirençler sıcaklığa bağımlıdır. Havyanın ısıtıcı direnci de istisna değildir. Böylece her havyanın sıcaklığı kontrol edilebilir. Ancak, elde 24V la çalışan bir havya olmalıdır

Detaylı

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ KONULAR 1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 2. AKIM BİRİMİ, ASKATLARI VE KATLARI 3. GERİLİM BİRİMİ ASKATLARI VE KATLARI 4. DİRENÇ BİRİMİ VE KATLARI 7.1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ KULLANIM KİTAPÇIĞI ve Deneyler İÇİNDEKİLER Eğitim Seti Özellikleri 3 Hibrid Şarj Regülatörü Modülü Özellikleri 4 DC-AC İnverter Modülü Özellikleri 5 AKÜ Modülü Özellikleri

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

DA-DA BUCK, BOOST VE BUCK-BOOST KONVERTER DENEY SETĐ TASARIMI VE UYGULAMASI

DA-DA BUCK, BOOST VE BUCK-BOOST KONVERTER DENEY SETĐ TASARIMI VE UYGULAMASI MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE DA-DA BUCK, BOOST VE BUCK-BOOST KONVERTER DENEY SETĐ TASARIMI VE UYGULAMASI Muhammed ÖZTÜRK Engin YURDAKUL Samet EŞSĐZ

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız!

Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız! Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız! Ocak 2014 te Durum: Son dönemde PV panel fiyatlarında büyük düşüş:

Detaylı

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel Genel ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir. Genellikle sanayide kullanılan

Detaylı

Güneşten Elektrik Üretimi

Güneşten Elektrik Üretimi Güneşten Elektrik Üretimi Lisanssız Uygulamalar enerji sistemleri Elektrik fiyatları neden artmakta ve artmaya devam edecek? Türkiye ürettiği elektriğin %50 sinden fazlasını doğalgaz termik santralleri

Detaylı

DENEY FÖYÜ 5: Diyotlu Doğrultma Devreleri

DENEY FÖYÜ 5: Diyotlu Doğrultma Devreleri Deneyin Amacı: DENEY FÖYÜ 5: Diyotlu Doğrultma Devreleri Alternatif akımı doğru akıma dönüştürebilmek, yarım dalga ve tam dalga doğrultma kavramlarını anlayabilmek ve diyot ve köprü diyotla doğrultma devrelerini

Detaylı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı MONO KRİSTAL FOTOVOLTAİK MODÜLLERİN SICAKLIK KATSAYILARINA GENEL BAKIŞ Dr. Ertan ARIKAN GTC Dış Ticaret Organize Sanayi Bölgesi Adıyaman İçindekiler

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI. Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl.

ENERJİ KAYNAKLARI. Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl. ENERJİ KAYNAKLARI Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl. cvbaysal@erciyes.edu.tr 1 Giriş Enerji Nedir? Enerji, en basit tarifle, iş yapabilme yetisidir.

Detaylı

Rüzgar Enerjisinin Kullanım Alanları

Rüzgar Enerjisinin Kullanım Alanları Güneşten gelen ışınlar dünya atmosferinde ısınmaya neden olmaktadır. Isınarak yoğunluğu azalan hava yükselmekte, bu havanın yerini soğuk hava doldurmaktadır. Bu hava akımı dünyanın kendi etrafında dönme

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI

GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI Canan Perdahçı Kocaeli Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Vezirçiftliği, İzmit Perdahci@kou.edu.tr Özet: Ülkelerin sosyal ve ekonomik kalkınmasının

Detaylı

Statik güç eviricilerinin temel görevi, bir DA güç kaynağı kullanarak çıkışta AA dalga şekli üretmektir.

Statik güç eviricilerinin temel görevi, bir DA güç kaynağı kullanarak çıkışta AA dalga şekli üretmektir. 4. Bölüm Eviriciler ve Eviricilerin Sınıflandırılması Doç. Dr. Ersan KABALCI AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ Giriş Statik güç eviricilerinin temel görevi, bir DA güç kaynağı kullanarak çıkışta

Detaylı

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ. Makine Mühendisliği Bölümü BİTİRME PROJESİ I GÜNEŞ PİLİ UYGULAMALARI VE GÜNEŞ PİLİNDEN

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ. Makine Mühendisliği Bölümü BİTİRME PROJESİ I GÜNEŞ PİLİ UYGULAMALARI VE GÜNEŞ PİLİNDEN ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Makine Mühendisliği Bölümü BİTİRME PROJESİ I GÜNEŞ PİLİ UYGULAMALARI VE GÜNEŞ PİLİNDEN FAYDALANILARAK BİR KOMPLEKSİN ELEKTRİK İHTİYACININ HESAPLANMASI Hazırlayan

Detaylı

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ 1. Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, Şekil 1 de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ TEORİK BİLGİ: BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK

Detaylı

KULLANILACAK ARAÇLAR

KULLANILACAK ARAÇLAR MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK DEVRELERİ LABORATUVARI KULLANILACAK ARAÇLAR LABORATUVARDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR Laboratuvara kesinlikle YİYECEK VE İÇECEK getirilmemelidir.

Detaylı