T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI KAPSAİSİN VE TARÇININ (CINNAMON) YÜKSEK GLUKOZ KONSANTRASYONLARINA MARUZ BIRAKILAN İNSAN ERİTROSİTLERİNDE (in vitro) PROTEİN GLİKOZİLASYONU, Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz VE LİPİD PEROKSİDASYONU DÜZEYLERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ Eylül

2 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI KAPSAİSİN VE TARÇININ (CINNAMON) YÜKSEK GLUKOZ KONSANTRASYONLARINA MARUZ BIRAKILAN İNSAN ERİTROSİTLERİNDE (in vitro) PROTEİN GLİKOZİLASYONU, Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz VE LİPİD PEROKSİDASYONU DÜZEYLERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Kod No : Bu Tez 14/09/2006 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği ile Kabul Edilmiştir.... Yrd. Doç. Dr. Doç. Dr. Yrd. Doç. Dr. Naciye KURTUL Mehmet TÜMER M. Kemal SANGÜN DANIŞMAN ÜYE ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof. Dr. Özden GÖRÜCÜ Enstitü Müdürü Bu çalışma Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığı tarafından desteklenmiştir. Proje No: 2005/1-24 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak göstermeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER SAYFA İÇİNDEKİLER I ÖZET..... III ABSTRACT.... V ÖNSÖZ.... VII ÇİZELGELER DİZİNİ.... VIII ŞEKİLLER DİZİNİ.... IX SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.... XI 1. GİRİŞ Eritrosit Membranı Eritrosit Membranının Yapısı Eritrosit Membranının Fonksiyonları Hücre Membranı Transport Mekanizmaları Na + -K + ATPaz Hakkında Genel Bilgi Na + -K + ATPaz Enzimi Na + -K + ATPaz Enziminin Etki Mekanizması Glukoz transportu Na + -K + ATPaz Enziminin Aktivatörleri Na + -K + ATPaz Enziminin İnhibitörleri Digital Glikozidler Sülfidril Reaktifleri Oligomisin Ouabain Ca +2 ATPaz Hakkında Genel Bilgi Ca +2 ATPaz Enzimi Ca +2 ATPaz Enziminin Etki Mekanizması Ca +2 ATPaz Enziminin Aktivatörleri Ca +2 ATPaz Enziminin İnhibitörleri Rutenyum Kırmızısı Sülfidril Reaktifleri Lipid Peroksidasyonu Hakkında Genel Bilgi Lipid Peroksidasyonu ve Etki Mekanizması Lipid Peroksidasyonunun Kimyasal Yolu Lipid Peroksidasyonunun Patolojik Etkileri Hemoglobin A 1c Hakkında Genel Bilgi Tarçın Kapsaisin(Capsaicin; Capsicum annuum L) ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOT Materyal Kullanılan Kimyasal Maddeler Kullanılan Cihazlar Metot Eritrositlerin Glukoz, Kapsaisin ve Tarçınla İnkübasyonu Eritrosit Membranı Ayırma Na + -K + ATPaz Enzim Aktivitesinin Ölçülmesi I

4 İÇİNDEKİLER Ca +2 ATPaz Enzim Aktivitesinin Ölçülmesi İnorganik Fosfat Miktarının Tayini Lipid Peroksidasyonu Tayini Total Protein Tayini İstatistiksel Analiz BULGULAR VE TARTIŞMA Kapsaisin ve Tarçının Eritrosit Membranı Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz Aktiviteleri ile MDA ve HbA 1c Değerleri Kapsaisin Uygulanan Gruplarda Eritrosit Membranı Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz Aktiviteleri ile MDA ve HbA 1c Değerleri Tarçın Uygulanan Gruplarda Eritrosit Membranı Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz aktiviteleri ile MDA ve HbA 1c Değerleri SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ.. 52 II

5 ÖZET T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZET KAPSAİSİN VE TARÇININ (CINNAMON) YÜKSEK GLUKOZ KONSANTRASYONLARINA MARUZ BIRAKILAN İNSAN ERİTROSİTLERİNDE (in vitro) PROTEİN GLİKOZİLASYONU, Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz VE LİPİD PEROKSİDASYONU DÜZEYLERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI DANIŞMAN : Yrd. Doç. Dr. Naciye KURTUL Yıl : 2006 Sayfa : 52 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Naciye KURTUL : Doç. Dr. Mehmet TÜMER : Yrd. Doç. Dr. M. Kemal SANGÜN Bu çalışmada, yüksek glukoz konsantrasyonuna maruz bırakılan insan eritrositlerinde in vitro ortamda kapsaisin ve tarçının eritrosit membranı Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz aktiviteleri ile glikozillenmiş hemoglobin (HbA 1c ) ve MDA düzeylerine etkisi araştırılmıştır. Sağlıklı bireylerden toplanan kan örneklerinden elde edilen eritrositler normal (6 mm) ve yüksek (45 mm) glukoz konsantrasyonlarına maruz bırakılarak farklı konsantrasyonlardaki kapsaisin (0.1 µm, 1 µm, 100 µm) ve tarçın (50 µm, 100 µm, 200 µm) ile bir saat süresince inkübe edilmiştir. Sadece 6 mm lık glukoza maruz bırakılan eritrositler kontrol grubu olarak kullanılmıştır. 45 mm glukoza maruz bırakılan eritrositlerde Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz aktiviteleri 6 mm glukoza maruz bırakılan kontrol grubuna göre istatistiki olarak önemli düzeyde düşük bulunmuştur (p<0.001). Kapsaisin ve tarçın uygulanan gruplarda kapsaisin ve tarçın konsantrasyonlarına da bağlı olarak bu enzimlerin aktivitelerinin istatistiki olarak önemli düzeyde arttığı saptanmıştır. Yüksek konsantrasyondaki glukozun etkisi ile MDA ve HbA 1c değerlerinin normal konsantrasyonda glukoz uygulanan kontrol grubuna göre istatistiki olarak III

6 ÖZET önemli düzeyde arttığı, kapsaisin ve tarçının etkisi ile kapsaisin ve tarçın konsantrasyonlarına da bağlı olarak MDA ve HbA 1c değerlerinin azaldığı saptanmıştır. Sonuçta, kapsaisin ve tarçının eritrositlerde normal glukoz konsantrasyonlarında olduğu gibi yüksek glukoz konsantrasyonlarında da Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz aktivitelerini artırıcı ve lipid peroksidasyonu ile protein glikozilasyonunu azaltıcı etkiye sahip olduğu görülmüş, bunun ise yüksek kan glukozu ile karakterize ve bütün dünyada yaygın bir hastalık olan diabetes mellitusta özel bir önem arz edebileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kapsaisin, Tarçın(Cinnamon), Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz, Lipid Peroksidasyonu, Eritrosit Membranı, Protein Glikozilasyonu IV

7 ABSTRACT UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF CHEMISTRY MSc THESIS ABSTRACT INVESTIGATION THE EFFECT OF CINNAMON AND CAPSAICIN PROTEIN GLYCOSYLATION, Na + -K + ATPase, Ca +2 ATPase ACTIVITIES AND LIPID PEROXIDATION LEVELS IN HUMAN ERYTHROCYTES WHICH EXPOSED TO HIGH GLUCOSE CONCENTRATION SUPERVISOR : Asst. Prof. Dr. Naciye KURTUL Year: 2006 Pages: 52 Jury : Asst. Prof. Dr. Naciye KURTUL : Assoc. Prof. Dr. Mehmet TÜMER : Asst. Prof. Dr. M. Kemal SANGÜN In this study, the effect of cinnamon and capsaicin on protein glycosylation, Na + -K + ATPase, Ca +2 ATPase activities and lipid peroxidation levels in human erythrocytes which exposed to high glucose concentration in vitro is investigated. The blood samples obtained from healty individuals exposed to normal glucose (6 mm) and high glucose (45 mm) concentrations and then incubated with capsaicin at different concentrations (0.1 µm, 1 µm, 100 µm) and cinnamon at different concentrations (50 µm, 100 µm, 200 µm) for one hour. The samples which exposed to glucose only, is used as a control group. In erythrocyte samples which exposed to high glucose concentration, Na + -K + ATPase, Ca +2 ATPase activities are found lower than control group (normal glucose concentration), and the differences between these two groups are statistically significant (p<0.001). The groups which exposed to capsaicin and cinnamon, the activities of these two membrane enzymes are increased statistically due to the increase of capsaicin and cinnamon concentrations. MDA and HbA 1c levels are increased more in high glucose group than normal glucose group. And both MDA and HbA 1c levels are decreased proportionally with the increase of capsaicin and cinnamon concentration. V

8 ABSTRACT As a result, capsaicin and cinnamon increase the activities of Na + -K + ATPase ve Ca +2 ATPase and decrease the level of lipid peroxidation in high glucose concentration in erythrocytes, so do in normal glucose concentrations. It is concluded that the effects of capsaicin and cinnamon to these parametres have a special importance on diabetes mellitus, a disease known commonly all over the world, which is characterized with its high blood glucose level. Key Words: Capsaicin, Cinnamon, Na + -K + ATPase, Ca +2 ATPase, Lipid Peroxidation, Erythrocyte Membrane, Protein Glycosylation VI

9 ÖNSÖZ ÖNSÖZ Diabetes mellitus hem akut hem de kronik komplikasyonlarla seyreden, dünyada ve ülkemizde giderek artan, sürekli kontrol ve tedavi gerektiren bir hastalıktır. Diğer taraftan yüksek kan glukozu diabetin önemli karakteristiklerindendir. Son yıllarda doğal ve bitkisel kaynaklı ilaçların diabet tedavisinde yardımcı olduğu bildirilmekte olup; bunların arasında kapsaisin ve tarçın da dikkati çekmektedir. Bu tez çalışmasında yüksek ve normal glukoz konsantrasyonuna maruz bırakılan insan eritrositlerinde kapsaisin ve tarçının eritrosit membranı Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz aktiviteleri ile glikozillenmiş hemoglobin (HbA 1c ) ve MDA düzeyine etkisi araştırılmıştır. Yüksek lisans eğitimim boyunca değerli bilgi ve deneyimlerinden yararlandığım, çalışmalarımın yönlendirilmesinde ve devam etmesinde her türlü desteğini benden esirgemeyen danışman hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Naciye KURTUL hanımefendiye en içten saygı ve teşekkürlerimi arz ederim. Çalışmalarım sırasında her türlü yardımlarından dolayı Serdar Altıntaş a ve deney aşamasında kullanılacak numuneler için gönüllü olarak kan vermek suretiyle bu çalışmaya iştirak eden kişilere teşekkür ederim. Bu tez çalışması Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığınca 2005/1-24 nolu proje ile desteklenmiş olup; bu bağlamda KSÜ Rektörlüğüne ve KSÜ Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığına teşekkür ederim. KAHRAMANMARAŞ Eylül, 2006 Nuri GÜLEŞÇİ VII

10 ÇİZELGELER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 4.1. Normal ve yüksek konsantrasyonlu ortamlarda eritrosit membranı Na + -K + ATPaz, Ca +2 ATPaz, eritrosit MDA ve HbA 1c değerleri Çizelge 4.2. Kapsaisin uygulanan gruplarda eritrosit membranı Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz aktivite değerleri Çizelge 4.3. Kapsaisin uygulanan gruplarda eritrosit membranı Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz istatistiksel sonuçları Çizelge 4.4. Kapsaisin uygulanan gruplarda eritrosit MDA ve HbA 1c değerleri Çizelge 4.5. Kapsaisin uygulanan gruplarda eritrosit MDA ve HbA 1c istatistiksel sonuçları Çizelge 4.6. Tarçın uygulanan gruplarda eritrosit membranı Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz aktivite değerleri Çizelge 4.7. Tarçın uygulanan gruplarda eritrosit membranı Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz için istatistiksel sonuçlar Çizelge 4.8. Tarçın uygulanan gruplarda eritrosit MDA ve HbA 1c değerleri Çizelge 4.9. Tarçın uygulanan gruplarda eritrosit MDA ve HbA 1c istatistiksel sonuçları VIII

11 ŞEKİLLER DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Eritrosit Membranın Yapısı Şekil 1.2. Eritrosit Membranında Bulunan Proteinler Şekil 1.3. Na + -K + ATPaz enzimi Şekil 1.4. Na + ve K + İyonlarının Taşınması Şekil 1.5. Glukoz Transportu Şekil 1.6. Ouabainin Yapısı Şekil 1.7. Ouabainin Na + -K + ATPaz a Bağlanıp İnhibe Etmesi Şematik Gösterimi Şekil 1.8. Ca +2 ATPaz ın kimyasal yapısı Şekil 1.9. Ca +2 İyonlarının Taşınması Şekil Lipid peroksidasyonunun Zincir Reaksiyonları Şekil Lipid Peroksidasyonunun Kimyasal Yolu Şekil Kapsaisinin molekül yapısı Şekil 4.1. Kapsaisinin Na + -K + ATPaz aktivite değerlerinin grafiksel gösterimi Şekil 4.2. Kapsaisinin Ca +2 ATPaz aktivitesine etkisinin grafiksel gösterimi Şekil 4.3. Kapsaisinin MDA düzeyine etkisinin grafiksel gösterimi Şekil 4.4. Eritrosit örneklerinde kapsaisinin MDA düzeyine etkisinin zamana bağlı olarak (1 h, 24 h ve 48 h) değişimi Şekil 4.5. Kapsaisinin HbA 1c düzeyine etkisinin grafiksel gösterimi Şekil 4.6. Eritrosit örneklerinde kapsaisinin HbA 1c düzeyine etkisinin zamana bağlı olarak (1 h, 24 h ve 48 h) değişimi Şekil 4.7. Tarçının Na + -K + ATPaz aktivite değerlerinin grafiksel gösterimi Şekil 4.8. Tarçının Ca +2 ATPaz aktivite değerlerinin grafiksel gösterimi Şekil 4.9. Tarçının MDA düzeyine etkisinin grafiksel gösterimi IX

12 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil Eritrosit örneklerinde tarçının MDA düzeyine etkisinin zamana bağlı olarak (1 h, 24 h ve 48 h) değişimi Şekil Tarçının HbA 1c düzeyine etkisinin grafiksel gösterimi Şekil Eritrosit örneklerinde tarçının HbA 1c düzeyine etkisinin zamana bağlı olarak (1 h, 24 h ve 48 h) değişimi. 40 X

13 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ nmol : Nanomol µmol : Mikromol mmol : Milimol M : Molar mg : Miligram g : Gram kg : Kilogram nm : Nanometre cm : Santimetre m : Metre µl : Mikrolitre ml : Mililitre dl : Desilitre L : Litre cal : Kalori C : Santigrad Derece Hb : Hemoglobin h : Saat ROOH : Lipid Hidroperoksit ADP : Adenozin Difosfat ATP : Adenozin Trifosfat BHT : Butylated Hydroxy Toluene; Bütillenmiş Hidroksi Toluen Pi : İnorganik Fosfat PBS : Phosphate Buffered Saline; Fosfatla Tamponlanmış Tuz Çözeltisi HbA 1c : Glikozillenmiş Hemoglobin K m : Michaelis Sabiti V max : Maksimum Hız MDA : Malondialdehit NEM : N-etil malelmid DTNB : 5,5 ditio bis (2-nitro benzoik asit) MHKP : Metil Hidroksi Kalkon Polimeri camp : Siklik Adenozin Monofosfat XI

14 GİRİŞ 1. GİRİŞ Bilindiği gibi doğada bulunan birçok bitki, tıbbi ve kimyasal olarak oldukça değerli olup, günümüzde hastalıklardan korunma ve hastalıkları tedavi amacı ile çeşitli bitkilerden yararlanılması giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, bitkilerle ilgili çalışma sonuçlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Diabetes Mellitus, mutlak ya da bağıl insülin eksikliği ya da insülin direnci nedeniyle ortaya çıkan ve karbonhidrat, lipit ve protein metabolizması bozukluğu ile karakterize, endokrin ve metabolik bir hastalıktır. Hastalığın seyri sırasında retinopati, nefropati, nöropati ve ateroskleroz gibi spesifik komplikasyonlar gelişmekte ve dünyada her yıl binlerce kişi diabet komplikasyonlarından ölmektedir. Diabette serbest oksijen radikali üretimi ve lipit peroksidasyonunun arttığı, antioksidan savunma sisteminin yetersiz olduğu bildirilmektedir. Serbest radikal üretiminin artması ise diabet komplikasyonlarının başlamasına ve ilerlemesine katkıda bulunmaktadır. Diabette yüksek glukoz düzeyi nedeniyle oksidatif hasara yol açan reaktif oksidanlar meydana gelmektedir. Nonenzimatik glikozilasyon, enerji metabolizmasındaki değişikliklerden kaynaklanan metabolik stres, sorbitol yolu aktivitesi, inflamatuar mediatörlerin düzeyleri ve antioksidan savunma sistemindeki değişiklikler sonucu oluşan lokalize doku hasarı diabette oksidatif stresi artıran mekanizmalardır (King ve Banskota, 1994; Maxwell ve ark.,1996; Orei ve ark., 2000). Glukozun hücre içine taşınmasında Na + iyonlarının rolü bilinmektedir. Glukoz hücre içine Na + ile birlikte glukoz-na + simport sistemi ile taşınmaktadır. Na + -K + ATPaz, ATP nin hidrolizini katalizleyen bir enzim olup, Na + ve K + iyonlarının, Ca +2 ATPaz da Ca +2 iyonun hücre içi ve hücre dışı derişimlerinin fizyolojik sınırlar içinde sabit tutulmasından sorumludur (Jain, 2000; Jain, 2001). Normale oranla artmış hücre dışı glukoz derişimine ve glukozun hücre içine alınarak kullanılmasına bağlı olarak doğrudan Na + ve dolaylı olarak ta Ca +2 iyonlarının hücre içi ve hücre dışı derişimlerinde değişiklik olması, dolayısıyla da Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz enzim aktivitelerinin de bu değişmelerden etkilenebileceğini düşündürtmektedir. Önceki çalışmalarda diabetes mellitusun kronik komplikasyonlarının patofizyolojisinde bozulmuş sodyum transportu ve eritrosit membranında Na + -K + ATPaz aktivitesinin muhtemel rolüne işaret edilmiş; insan eritrositlerinde in vivo ve in vitro koşullarda yapılmış çeşitli çalışmalarda artmış glisemi ile birlikte Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz aktivitelerinin değiştiği rapor edilmiştir (Davis ve ark., 1985; Bilgin, 1995; Kızıltunç ve ark., 1997; Gürbilek ve ark., 2004). Diğer taraftan, çeşitli bitkilerin diabetiklerde, hipoglisemik etkileri nedeniyle glukoz metabolizmasını iyileştirebilecekleri bildirilmiştir (Khan ve ark., 2003). Bu bitkiler arasında kırmızı biber (Capsicum annuum L.) ve tarçın (Cinnamon) da bulunmaktadır (Khan ve ark., 2003). Kırmızı biber, Kahramanmaraş bölgesinde oldukça bol yetişen ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde tüketimi oldukça yaygın bir bitki türü olup, ilaç sanayiinde, kimya 1

15 GİRİŞ sanayiinde ve halk arasında oldukça sık kullanılmaktadır (Beis, 1990; Perucka ve Materska, 2001). Rat jejunumunda yapılan in vitro bir çalışmada kapsaisinin, doz bağımlı olarak, glukoz emilimini inhibe ettiği bildirilmiştir (Monsereenusorn ve Glinsukon, 1978). Başka bir çalışmada da kapsaisinin oral glukoz alınmasına bir cevap olarak, plazma glukoz düzeyini azaltan bir özelliğe sahip olduğu bildirilmiştir (Monsereenusorn ve Glinsukon, 1980). Önceki çalışmalarda kapsaisinin insan eritrosit osmotik frajilitesi ve asetilkolin esteraz aktivitesini etkilediği ve antioksidan etkilere sahip olduğu gösterilmiştir (Rizvi ve Luqman, 2003). Bunlardan başka, kapsaisinin vücut ısısını indüklediği, enerji harcanmasını ve kan akımını arttırdığı; oksidatif stresi önlediği (Lee ve ark., 2003) ve lipid peroksidasyonunu azalttığı bildirilmektedir (Carson, 1987). Yapılan çalışmalarda kapsaisinin serumda kolesterol düzeyini de etkilediği (Srinivasan ve Sambaiah, 1991); kapsikumun kan serum kolesterolü ve trigliserid değerlerini azaltmak yoluyla, ateroskleroz gelişme riskini azalttığı belirtilmektedir (Kawada ve ark., 1986). Tarçın da son zamanlarda diabette çok ilgilenilen ve hipoglisemik etkisinden söz edilen diğer bir bitki olup; tarçın ekstraktlarının in vitro glukoz alımını ve glikojen sentezini artırdığı ve insulin reseptörlerinin fosforillenmesini artırarak glukoz metabolizmasında olumlu etkilere sahip olabileceği bildirilmiştir (Khan ve ark., 2003). Bunun yanı sıra tarçının antioksidan etkiye de sahip olduğu bildirilmiştir (Blomhoff, 2004). Yapılan bazı çalışmalarda lipoik asid, piridoksin ve piridoksamin gibi bazı antioksidan özelliğe sahip maddelerin yüksek glukoz konsantrasyonlarında insan eritrositlerinde lipid peroksidasyonu, protein glikozilasyonu ve Na + -K + ATPaz enzim aktivitelerine etkisi araştırılmıştır (Jain ve Lim, 2000; Jain ve Lim, 2001). Diabette ve diabet komplikasyonlarının gelişmesinde lipid peroksidasyonu, proteinlerin nonenzimatik glikozilasyonu ve eritrosit membranı fonksiyonlarındaki değişiklikler önem arz ettiğinden, bu çalışmalar son derece değerlidir. Bu nedenle, bu tez çalışmasında bu konuda yapılmış ilk çalışma da olmak üzere hem antioksidan, hem de hipoglisemik etkilerinden söz edilen kapsaisin ve tarçının insan eritrositlerinde in vitro ortamda, yüksek glukoz konsantrasyonlarına cevaben lipid peroksidasyonu, hemoglobin glikozilasyonu ve Na + -K + ATPaz ve Ca +2 ATPaz enzim aktivitelerindeki değişim araştırılmıştır Eritrosit Membranı Eritrosit Membranının Yapısı Eritrosit membranı protein, lipid ve karbonhidratlardan oluşur. Özellikle fosfolipid ve serbest kolesterolden oluşan lipidler membranın yaklaşık % 50 sini oluşturur (Yenerel, 2004). Fosfolipidler lipid katmanı içerisine asimetrik bir şekilde dağılmışlardır. Lipid katmanının dış kısmı sfingomyelin, glikolipid ve fosfatidilkolin içerirken, sitoplazmaya bakan iç kısmı ise fosfatidilinositol, fosfatidilserin ve fosfatidiletanolamin gibi lipidlerden oluşmaktadır. Hücre içi ve hücre dışı sıvılarla temas edecek şekilde çift tabakalı olarak dizilmiş olan bu lipid yapısı sayesinde hücre içeriği dış ortamdan korunabilmektedir. 2

16 GİRİŞ Kolesterol ise membranın esnekliğinin ve kararlılığının devam ettirilmesinde görev yapmaktadır (Sadava, 1993). Bu lipid yapısı dışında eritrosit membranında 12 major ve yüzlerce minor protein mevcuttur. Proteinler membranın dış yüzeyine gevşek olarak yapışmış halde (periferik proteinler) ve lipid tabakanın içinde boylu boyunca gömülü (integral proteinler) haldedirler. İntegral proteinler, özellikle eriyik haldeki maddelerin hücre içi ile dışı arasındaki iletimini sağlar. Bunlar içinde en önemlileri spektrin, aktin, ankirin, band-3, glikoforin-a ve glikoforin-b proteinleridir. Hücre membranı ayrıca içerden hücre iskeleti olarak adlandırılan ve proteinlerden oluşan ağ şeklinde bir yapı ile güçlendirilmiştir (Discher ve ark., 2001). Hücre iskelet proteinleri membran proteinlerinin % lık kısmını oluşturmaktadır ve sodyum dodesil sülfat jel elektrofezi ile birbirinden ayırt edilebilirler (Yenerel, 2004). Eritrosit membranının yapısı Şekil 1.1 de gösterilmiştir. Şekil 1.1. Eritrosit membranının yapısı (Agre ve ark., 1989). Spektrin, kırmızı hücre zarı sito-iskelet bileşeni olup alfa ve beta izoform yapılarında bulunabilmektedir. Birbirlerine gevşekçe sarılı olan bu iki heliks biçimindeki yapılar her iki uçta birleşerek bir tetramer oluştururlar. Oluşan bu spektrin tetramerleri ise membrana ankirin proteinleri ile bağlıdır (Agre, 1989; Yalın ve Aksoy, 1997). Ankirin de band 3 adı verilen bir membran proteinine bağlıdır. Band 4.2 adı verilen proteinin ise ankirin ile band 3 proteini arasındaki bağlantıyı sağlamlaştırdığı düşünülmektedir (Sadava, 1993). Eritrosit membranının yapısında bulunan başlıca proteinler Şekil 1.2 de gösterilmiştir. 3

17 GİRİŞ Şekil 1.2. Eritrosit membranında bulunan proteinler (Sleep ve ark., 1999; Discher ve ark., 2001) Eritrosit Membranının Fonksiyonları Eritrosit membranının kolay elde edilebilirliği, onun, üzerinde en çok çalışma yapılan biyolojik membran olmasına neden olmuştur. Eritrosit membranının birçok görevi vardır: Klorür/bikarbonat değişimi esnasında ph ın sabit düzeyde tutulması, organik fosfatlar ve indirgenler gibi hayati önem taşıyan bileşiklerin korunması ve çeşitli metabolik artıkların organizma dışına atılması gibi birçok hayati önem taşıyan fonksiyonları yerine getirir (Patrick ve ark., 2004). Ayrıca glikolitik enzimleri inaktive ederek eritrosit metabolizmasının düzenlenmesi sağlar. Eritrosit membranının dış yüzünün kaygan olması kırmızı kan hücrelerinin endotel hücrelerine yapışmasına engel olmaktadır (Sikorski ve ark., 2000). Eritrosit membranı, hücreye esneklik ve dayanıklılık özelliği kazandırarak döngüsel stres esnasında hücrenin bütünlüğünün korunmasına imkan verir. Ayrıca hemoglobin sentezi için hücre içine demir alınmasını sağlar (Yalın ve Aksoy, 1997) Hücre Membranı Transport Mekanizmaları Bir hücre etrafındaki ortam ile devamlı bir madde-alışverişi halindedir. Bu nedenle birçok transport sistemlere sahiptir. Hücre membranında bu transport sistemlerden; difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon ve aktif taşıma önem arz etmektedir. a. Difüzyon: Moleküllerin yüksek konsantrasyonlu oratamdan daha düşük konsantrasyonlu ortama enerji harcamadan geçmelerine denir. Bu difüzyon olayı iki ortamdaki madde miktarı eşit olana dek sürer. Bir başka adı da pasif taşıma olan bu taşınım olayı hücre için hayati önem taşımaktadır. Molekül büyüklüğü ve şekli, membran lipidlerinin viskozitesi, molekülün membrandaki çözünürlüğü difüzyonu etkileyen parametrelerdir (Goodman, 2002). b. Kolaylaştrılmış Difüzyon: Taşınacak molekülün bir taşıyıcı moleküle bağlanarak membrandan geçebilme esasına dayanır. Taşıyıcı molekül olarak ise taşıyıcı proteinler rol alır. Kolaylaştırılmış difüzyona aynı zamanda taşıyıcı aracılığı ile difüzyon da denir. 4

18 GİRİŞ Taşıyıcı protein, molekül ya da iyonların hücre zarını geçmelerine yardımcı olur, onlara kimyasal olarak bağlanır ve hücre zarından bu şekilde geçişlerini sağlar (Murray ve ark., 1996). Taşınacak madde bağlandığında, taşıyıcı proteinde şekil değişikliği olur; içte kapalı olan hücre kanalının ucu açılır ve molekül buradan içeri girmeye başlar. Proteine zayıf bağlandığı için hücre içine yakın bir yere geldiğinde, termal hareketle protein, molekülden ayrılır ve molekül hücre içine girer (Ward ve ark., 2000). c. Aktif Taşıma: Hücre zarına maddelerin girişi yukarıdaki yöntemler dışında başka yollarla da gerçekleşir. Maddenin hücre zarından geçişi hücrenin enerji kullanmasıyla gerçekleşiyorsa bu olaya aktif taşıma denir. Aktif taşımada madde az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru taşınır. Bu taşıma için gerekli enerji solunumla sağlanan ATP'den (hücresel enerji molekülü) karşılanır. Glukoz, bazı amino asitler ile sodyum ve potasyum iyonlarının hücre dışına ve içine taşınması için enerjiye ihtiyaç vardır. Bu geçişler zardaki enzimler yardımı ile yapılır ve bu taşımada hareketten kaynaklanan kinetik enerjinin yanı sıra, ek bir enerji kaynağına da gereksinim duyulur (Sweadner ve ark., 1980). Sodyum, potasyum, kalsiyum, karbon, demir, nitrojen, iyot, ürat iyonları, çeşitli amino asit ve şekerler için aktif taşıma gereklidir. Günlük hayatta beynimizden gelen emirle dış ve iç organlarımızdaki, her türlü fonksiyonun yapılması, hücrede bazı kontrol mekanizmalarının işlemesi, hücre reaksiyonlarının olabilmesi için potasyum, magnezyum, fosfat ve sülfat hücrenin iç kısmında fazla olmalıdır. Aynı zamanda hücrenin dış kısmında ise sodyum, kalsiyum ve bikarbonat fazla olmalıdır (Stein, 1986) Na + -K + ATPaz Hakkında Genel Bilgi Na + -K + ATPaz Enzimi Eritrosit membranı Na + -K + ATPaz enzimi üzerinde uzun süre çalışılmış aktif transport sistemlerinden biridir. Bu trans membran proteini ilk defa 1957 yılında Jens Skou tarafından sinir hücrelerinden izole edilmiştir. (Xie ve ark., 2002). Hücre içi K + iyonu düzeyini yüksek, Na + iyonu düzeyini düşük tutmak için, Na + ve K + un aktif transportundan sorumludur (Robinson, 1979). Na + -K + ATPaz enziminin yapısı Şekil 1.3 de şematize edilmiştir. Şekil 1.3. Na + -K + ATPaz enzimi (Dağlar, 2000). 5

19 GİRİŞ Na + -K + ATPaz enzimi, insan eritrositleri dahil hemen hemen her dokuda bulunan ve hücre membranından Na + ile K + transferini gerçekleştiren bir proteindir. Hayvansal hücrelerde hücre içi K + konsantrasyonu 140 mm, Na + konsantrasyonu ise 12 mm dır. Hücre dışında ise K + iyonu 4 mm iken Na + 145mM dır. Bu dengeyi ise Na + -K + ATPaz enzim sistemi sağlar (Gürel ve ark., 2004). Na + -K + ATPaz Na + /K + pompası integral bir zar proteini olup, alfa (α) ve beta (β) olarak adlandırılan iki alt üniteden oluşan bir tetramerdir. α alt ünitesi 1020, β alt ünitesi 302 amino asitten oluşmaktadır. Diğer proteinlerin birçoğu gibi Na + /K + pompasının α bileşeni değişik izoform yapıları (α 1, α 2, α 3 ) ile ifade edilir. Dokulardaki α 1 ve α 2 izoform oranlarının çeşitliliğinin ne anlama geldiği ve ne tür bir fonksiyonu olduğu hala aydınlatılmış değildir (Clausen, 1998). Na + -K + ATPaz, ATP nin hidrolizini katalizleyerek açığa çıkan enerji ile üç Na + iyonunu hücre dışına, iki K + iyonunu hücre içine transfer eder. Hücre membranı boyunca bu katyonların yer değiştirilmesini sağlayarak membran polaritesinin düzenlenmesi gibi hayati bir görev üstlenir (Schmidt ve ark., 1998) Na + -K + ATPaz Enziminin Etki Mekanizması Hemen hemen her hayvan hücresinde bulunan Na + -K + ATPaz pompasının ana görevi, birçok hücresel fonksiyonun gerçekleşebilmesi için hücre içindeki düşük Na + ve yüksek K + iyonu derişimlerinin korunmasını sağlamaktır. Na + /K + pompası ile Na + çıkışı ve K + girişi sırasında membranda elektriksel potansiyel oluşur ve osmotik basınçta değişme meydana gelir. Membran potansiyeli 50 mv ile 70 mv arası olup, Na + ve Cl - gibi iyonların hareketlerine etki ederek osmotik basıncın ayarlanmasında ve böylece hücre kararlılığının sağlanmasında rol alır (Clausen, 1998). Na + ve K + iyonlarının taşınması Şekil 1.4. de şematize edilmiştir. 1. basamakta; Na + iyonu konsantrasyonu düşük olan sitoplazmada üç adet Na + iyonu ATPaz la birleşir. Bu birleşme Na + -K + ATPaz transport proteininin Na + iyonuna olan yüksek ilgisinden kaynaklanır. 2. basamakta; transport proteini ATP molekülünü ADP ve fosfat iyonuna parçalar ve fosfat iyonu kendini transport proteinine bağlar. Proteininin fosforilasyonu enerji bakımından proteinin kararsız olmasına sebep olur ve protein tekrar stabil hale geçmek için yapısal değişikliklere uğrar. Bu değişim Na + iyonunun proteinin diğer ucuna hareket etmesine neden olur. Proteinin diğer ucuna geçmiş olan Na + iyonu buradan hücre dışına bırakılır. Çünkü transport proteini artık Na + iyonuna düşük ilgi göstermektedir. 3. basamakta; ortamın K + iyonu konsantrasyonu düşük olmasına rağmen proteinin yapısal durumu K + iyonuna yüksek ilgi göstermesine neden olur. Böylece protein iki K + iyonunu kendisine bağlar. Bu esnada proteine kovalent bağla bağlı olan fosfat grubu proteinden ayrılır ve bu ayrılış proteinin yapısal değişikliğe uğramasına sebep olur. 4. basamakta; yapısındaki değişiklikten dolayı K + iyonları proteinin diğer ucuna transfer olurlar. Bu yapısal değişiklik aynı zamanda proteinin K + iyonuna karşı olan ilgisinin azalmasına ve dolaysıyla K + iyonlarının sitoplazmaya dağılmasına neden olur. Bu işlemler ilk basamaktan başlayarak tekrar tekrar devam eder (Köksoy, 2002). 6

20 GİRİŞ Şekil 1.4. Na + ve K + iyonlarının taşınması (Köksoy, 2002). Na + -K + ATPaz, Na + ve K + iyonlarının konsantrasyonlarını kontrol ederek ekstrasellüler sıvı hacminin korunmasını, hücre membranının her iki tarafındaki iyon gradientlerinin düzenlenmesini ve kan basıncının ayarlanmasını sağlarken, kendisi de birçok molekülün kontrolü altındadır. Na + -K + ATPaz aktivitesi üzerinde etkili olan bu maddeler ise dopamin, aldesteron, angiotensin II ve nitrik oksittir (Beltowski ve ark., 2003) Glukoz Transportu Enerji kullanımında ilk basamak olarak glukoz, hücrelere girmelidir. Glukoz adipozitlere ve kasa, insulinin kolaylaştırdığı spesifik bir transport sistemi ile dahil olur. Transport ile ilgili değişiklikler primer olarak V max taki değişikliklere bağlıdır. Fakat K m deki değişiklikler de etkili olabilir. Glukoz transportu Şekil 1.5 de gösterilmiştir. Glukoz ve Na +, glukoz taşıyıcısındaki farklı konumlara bağlanırlar. Na + iyonu elektrokimyasal gradient boyunca hücre içine doğru hareket eder ve beraberinde glukozu da sürükler. Böylece Na + gradienti ne denli büyük olursa, o denli fazla miktarda glukoz hücreye girer ve eğer ekstrasellüler sıvıdaki Na + düşük olursa glukoz transportu durur. Dik bir Na + gradientinin eldesi için, söz konusu Na + /glukoz simportu düşük bir intrasellüler Na + konsantrasyonu sağlayan bir Na + /K + pompası tarafından oluşturulan gradientlere bağımlıdır. Benzer mekanizmalar diğer şekerlerin olduğu kadar amino asidlerin de transportunda kullanılırlar. Şekerlerin transsellüler hareketi, hücre içinde biriken glukozun, farklı bir yüzeyden yine bir dengeye doğru hareket etmesini sağlayan bir uniportu, yani ilave bir bileşiği kapsar, bu durum örneğin intestinal ve renal hücrelerde meydana gelir (Murray ve ark., 1996). 7

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının İNORGANİK BİLEŞİKLER Su Asit Baz Tuz Mineraller SU Özellikleri Yüksek yüzey gerilimine sahiptir Yüksek özgül ısı nedeniyle sıcaklık değişimine karşı dirençlidir Yüksek buharlaşma ısısı nedeniyle soğutma

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ Anahtar kavramlar 5.1.Hücre zarları sıvı haldedir ve yağ ile protein moleküllerinden meydana gelmişlerdir. 5.2.Hücre zarlarının birbirlerini tanımasında karbonhidrat

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ TİP2 DİYABETİK RATLARDA Vitis vinifera L. EKSTRAKTININ PIK3R1 (phosphatidylinositol 3-kinase regulatory subunit 1) GEN İFADESİ ÜZERİNE ETKİSİ 1 Emine Gülsün CAN 1 Emine

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Hücresel seviyede madde

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemlerine Giriş Doç. Dr. Bahar Tunçtan ME.Ü. Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Ab.D. ME.Ü. Tıp Fakültesi

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Yeni esil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Dr FATİH ALGI falgi@comu.edu.tr Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Organik Malzeme Laboratuvarı (LOM) 25.01-02.02.2014 1 Sensör

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol

Detaylı

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP Tüm vücut hücrelerinde enerji oluşumu adenozin trifosfat (ATP) molekülü vasıtasıyla gerçekleşir. Hücre içinde ATP depo halde bulunur ve sınırlı miktardadır. Ancak, yapılan

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri 1. Enzimler GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri Enzimler, hücreler ve organizmalardaki reaksiyonları katalizleyen ve kontrol eden protein yapısındaki bileşiklerdir. Reaksiyon hızını

Detaylı

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER Endotel Damar duvarı ve dolaşan kan arasında tek sıra endotel hücresinden oluşan işlevsel bir organdır Endotel en büyük endokrin organdır 70 kg lik bir kişide, kalp kitlesix5

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Süt sığırı işletmelerindeki en önemli sorunlarda birtanesi periparturient

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN

Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı HÜCRE MEMBRANI PLAZMA MEMBRANI PLAZMALEMMA 75-80 Aº Elektron Mikroskobu

Detaylı

Protein Ekstraksiyonu

Protein Ekstraksiyonu Protein Ekstraksiyonu Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Proteinler tüm canlı organizmalar için en önemli makromoleküllerden biridir. Bazıları yapısal komponentleri

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

Lourdes. Serbest Radikallerle Savaşan SAĞLIK ve GENÇLİK DOLU SU

Lourdes. Serbest Radikallerle Savaşan SAĞLIK ve GENÇLİK DOLU SU Lourdes Serbest Radikallerle Savaşan SAĞLIK ve GENÇLİK DOLU SU Serbest Radikaller Yaşlanma sürecinin en önemli unsurlarından biri serbest radikallerin hücrelerimiz ve DNA mıza verdiği zararlardır. Serbest

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D.

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Kolesterol Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Steroidler Steroidlerin yapı taşı birbirine yapışık 4 halkalı karbon iskelehdir, bu yapı

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi Hd 50 Hidrojen Molekülleri Hidrojen bakımından zengin alkali su Üstün antioksidan etkisi Gerekli mineral takviyeleri Dayanıklı ve mükemmel performans Hidrojen molekülleri doğal ortamda bulunur, basit yapıdadır

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ DUYGU HARİKA AYDIN 020557004 duyguharika@yahoo.com dharika@mynet.com DANIŞMAN Dr. MUSTAFA KARADAĞ BİYOFİZİK AKTİF SODYUM POTASYUM POMPASI VE HÜCRE

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Proteinler, tüm hücrelerde ve hücrelerin tüm bölümlerinde en çok bulunan biyolojik makromoleküllerdir ve canlının kuru ağırlığının % 50 veya daha fazlasını kapsarlar.

Detaylı

Hücrenin Membrane Potansiyeli. Aslı AYKAÇ, PhD

Hücrenin Membrane Potansiyeli. Aslı AYKAÇ, PhD Hücrenin Membrane Potansiyeli Aslı AYKAÇ, PhD Çoğu hayvan hücresi membranının içi ve dışı arasında elektriksel potansiyel bir fark vardır... Dinlenim halinde oldukları zaman bile Dinlenim potansiyeli «resting

Detaylı

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir.

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir. Superoxide Dismutase Hazırlayanlar: Funda İLHAN (050559017) Ebru KORKMAZ (050559021) Mehtap BİRKAN (050559008) Nihan BAŞARAN (050559007) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ İ ÜNİVERSİTESİİ

Detaylı

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir?

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir? METABOL ZMA Canlıda olu an ve devam eden fiziksel ve kimyasal olayların tümüne birden metabolizma adı verilmektedir Ara metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki faz içerir; bu iki faz arasındaki

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II Doç Dr. Nurzen SEZGİN bstrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

Alkoller, Eterler ve Tiyoller

Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller (R- OH) Alkoller, OH (hidroksil) fonksiyonel grubu taşıyan organik bileşiklerdir (alkil veya aril grubuna bağlı hidroksil) Metanol (CH 3 OH) en basit alkoldür Chemistry,

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI

PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI Bir hücre ve dokudan istenilen bir proteinin saf halde izole edilmesi oldukça güç bir olaydır. Bu proteinin konsantrasyonu düşük ise binlerce farklı protein arasından ayırmak

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı