STREPTOZOTOCİNLE İNDÜKLENEN DİYABETLİ RATLAR ÜZERİNDE Myrtus communis L.YAPRAĞI SU EKSTRESİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "STREPTOZOTOCİNLE İNDÜKLENEN DİYABETLİ RATLAR ÜZERİNDE Myrtus communis L.YAPRAĞI SU EKSTRESİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI"

Transkript

1 STREPTOZOTOCİNLE İNDÜKLENEN DİYABETLİ RATLAR ÜZERİNDE Myrtus communis L. YAPRAĞI SU EKSTRESİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Hatice BAZ Eczacılık Biyokimya Anabilim Dalı Tez Danışmanı Doç. Dr. Mine GÜLABOĞLU Yüksek Lisans Tezi 2014

2 T. C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ STREPTOZOTOCİNLE İNDÜKLENEN DİYABETLİ RATLAR ÜZERİNDE Myrtus communis L.YAPRAĞI SU EKSTRESİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Hatice BAZ Eczacılık Biyokimya Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Tez Danışmanı Doç. Dr. Mine GÜLABOĞLU ERZURUM 2014

3 T. C. AT A TURK UNi:vERSiTESi SAGLIK BiLiMLERi ENSTiTUSU ECZACR-IK BiYOKiMYA ANABiLiM DALI STREPTOZOTOCUNLEiNDVKLENENDiYABETLiRATLAR UZERiNDE Myrtus communis L. YAPRAGI SU EKSTRESi ETKiLERiNiN ARASTIRILMASI Hatice BAZ Tez Savunma Tarihi : Tez Dan~mam : Doy. Dr. Mine GOLABOGLU (Atatiirk Dniversitesi) Jiiri Uyesi : Doy. Dr. Yasin BA YIR (Atatiirk Universitesi).j~, Onay Bu yah~ma yukandakijiiri tarafmdan Yiiksek Lisans Tezi olarak kabul edilmi~tir Prof. D~~~:~l Enstitii Miidii.rU Yiiksek Lisans Tezi ERZURUM- 2014

4 İÇİNDEKİLER TEŞEKKÜR... IV ÖZET... V ABSTARCT... VI SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ... VII ŞEKİLLER DİZİNİ... X TABLOLAR DİZİNİ... XI 1. GİRİŞ GENEL BİLGİLER Diabetes Mellitus un Tanımı Diabetes Mellitus un Epidemiyolojisi Diabetes Mellitus un Tanı Kriterleri Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) Diabetes Mellitus un Sınıflandırılması Tip I Diyabetes Mellitus (IDDM) Tip II Diabetes Mellitus (NIDDM) Gestasyonel Diyabet (GDM) Özel DM tipleri Diyabetes Mellitus un Etiyolojisi Yaş Cinsiyet Kalıtım Obezite Beslenme Fiziksel Aktivite Diyabet Oluşumuna Etki Eden Faktörler Diyabetin Komplikasyonları Diyabetin Akut Komplikasyonları Diyabetin Kronik Komplikasyonları Diyabetin Mikrovasküler Komplikasyonları Diyabetin Makrovasküler Komplikasyonları Diyabetin Tedavisi I

5 Eğitim Diyet Egzersiz İnsülin Tedavisi Serbest Radikaller ve Antioksidanlar Serbest Radikaller Serbest Radikallerin Kaynakları Serbest Radikallerin Etkileri Oksidatif Stres Serbest Radikaller ve Oksidatif Stres ile İlişkisi Oksidatif Stres ve Diyabet Üzerine Etkisi Antioksidan Savunma Mekanizmaları Endojen (Doğal) Antioksidanlar Eksojen Antioksidanlar Botanik Bilgiler Myrtus comminus L. nin Bilimsel Sınıflandırılması ve Binominal Adı Myrtus comminus L. nin Genel Özellikleri Myrtus comminus L. nin Farmakolojik Özellikleri Myrtus comminus L. nin Antioksidan ve Antimikrobiyal Aktivitesi Diğer Farmakolojik Özellikleri Myrtus comminus L. nin Farklı Kullanım Alanları Myrtus comminus L. nin Antidiyabetik ve Hipoglisemik Etkisi MATERYAL VE METOT Deney Bitkileri Hayvanlar Mersin Yaprağı Ekstraktlarının Hazırlanması Streptozotocin ile Diyabet Modeli Streptozotocinin Yapısı ve Etki Mekanizması Diyabet Oluşumu İlaç Uygulaması Karaciğer Dokularının Biyokimyasal Analizi Numunelerin Hazırlanması Antioksidan Enzim Aktivitelerinin Belirlenmesi II

6 Serumda Yapılan Analizler Kan Glukozu Ölçüm Prensibi Deneylerde Kullanılan Kimyasallar Deneylerde Kullanılan Cihazlar İstatistiksel Analiz BULGULAR TARTIŞMA SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR EKLER EK-1. ÖZGEÇMİŞ EK-2. ETİK KURUL ONAY FORMU EK-3. TEZ SAVUNMA SINAVI TUTANAĞI EK-4. HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURUL KARARI III

7 TEŞEKKÜR Eğitimimin her aşamasında bilgilerinden ve deneyimlerinden yararlandığım, tezimin planlanmasında, yürütülmesinde ve hazırlanmasında yardım ve desteklerini esirgemeyen, bu çalışmanın ortaya çıkmasında büyük emeği olan, gösterdiği özveri ve anlayışdan dolayı değerli hocam, A. B. D. Başkanım ve Temel Bilimler Bölüm Başkan ım sayın Doç. Dr. Mine GÜLABOĞLU na; Yardım ve desteğini hiçbir zaman esirgemeyen sayın Prof. Dr. Zekai HALICI ya, sayın Prof. Dr. Zühal GÜVENALP e, sayın Doç. Dr. Yasin BAYIR a, sayın Doç. Dr. Mesut B. HALICI ya, sayın Doç. Dr. Meltem ÇETİN e, sayın Doç. Dr. Elif ÇADIRCI ya, sayın Yrd. Doç. Dr. Fehmi ODABAŞOĞLU na, sayın Yrd. Doç. Dr. Özgür KAYNAR a, sayın Yrd. Doç. Dr.Fadime ATALAY a, Uzm. Dr. Hilal Alkış a, sayın Ögrt. Gör. Şule BAZ ÇİFTÇİ ye, sayın Araş. Gör. Mustafa İLERİTÜRK e, sayın Araş. Gör. Özlem AYDIN BERKTAŞ a, sayın Araş. Gör. Zerrin KUTLU KOTAN a; Eczacılık Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, Eczacılık Fakültesi Analitik Kimya Anabilim Dalı ve Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalındaki sevgili asistan arkaşlarıma ve hiçbir zaman desteğini esirgemeyen BAZ ailesine sonsuz şükran ve teşekkürlerimi sunarım. Hatice BAZ IV

8 ÖZET Streptozotocinle İndüklenen Diyabetli Ratlar Üzerinde Myrtus communis L. Yaprağı Su Ekstresi Etkilerinin Araştırılması Amaç: Diyabet dünyada çok sık görülen kronik bir hastalıktır. Akdeniz Bölgesinde yetişmekte olan Myrtus communis L. (Mersin bitkisi) yaprağı eskiden beri halk arasında şeker hastalığında yaygın olarak kullanılmaktadır. Mersin yaprağının, yağının ve meyvesinin diyabete etkileri üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Fakat Mersin yaprağı su ekstresinin diyabet üzerine antioksidan etkilerini araştıran çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmada da normal ve streptozotocinle indüklenen diyabetik ratlarda mersin bitki yaprağının su ekstresinin antidiyabetik etkileri incelendi. Materyal ve Metot: Çalışmamızda altı gruptan oluşan 30 adet Sprague Dawley cinsi erkek rat kullanıldı. Mersin yaprağı su ekstresi 150, 300 ve 600 mg/kg (I, II ve III) dozlarında 14 gün boyunca normal ve diyabetli ratlara oral yoldan uygulandı. Çalışmanın sonunda hayvanlardan kan örnekleri alınarak glukoz seviyeleri ve AST, ALT, ALP seviyeleri ölçüldü. Daha sonra hayvanlar sakrifiye edilerek alınan karaciğer doku örneklerinde antioksidan seviyeleri belirlendi. Bulgular: Diyabetli tedavi grupların AST, ALT ve ALP seviyelerinde istatistiksel olarak önemli bir azalma gözlendi (p<0.001). Su ekstresinin farklı dozlarını ihtiva eden gruplardaki SOD ve GSH seviyelerinde önemli derecede diyabetik kontrol grubundaki ratlara göre yüksek bulundu (p<0.05). Bu artış özellikle III. dozda gözlendi (p<0.001). Bunun aksine su ekstresinin farklı dozlarını ihtiva eden gruplardaki MDA düzeyi DK grubundaki ratlara göre düşük bulundu (p<0,05). Özellikle III. dozda azalma gözlendi (p<0.001). Tek başına Mersin yaprağı ekstresinin verildiği yüksek doz kontrol grubunun antioksidan enzim seviyeleri sağlıklı kontrol grubunun enzim seviyesine yakın olduğu tespit edildi. Ayrıca III. dozunkan glukoz düzeylerinde tedaviden sonra anlamlı azalma tespit edildi (p<0.001). Sonuç: Bulgularımıza göre Myrtus communis L. yaprağının III. doz su ektresinin; diyabette oluşan serbest radikallerin oluşumunu azaltabileceği ileri sürülebilir. Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Diabetes Mellitus, Myrtus communis L. streptozotocin V

9 ABSTARCT Investigation Effects of Aqueous Extract of Myrtus Communis L. Leaves on the Streptozotocin-Induced Diabetic Rats Aim: Diabetes mellitus is the known most common chronic disease world-wide. Leaves of a mediterrenean plant, Myrtus communis L., is traditionally used in the treatment of diabetes mellitus. The effects of leaves, oil and fruit of Myrtus communis L. on the diabetes mellitus have been investigated in many studies. There are limited number of literature about the antioxidant effect of aqueous extract from Myrtus communis L. leaves on diabetes. In this study, we investigated the antidiabetic effects of the aqueous extract of Myrtus communis L. leaves on normal and streptozotocininduced diabetic rats. Materials and methods: Thirty sprague dawley male rats, divided into six groups, were used in our study. Aqueous extract of Myrtus communis L. leaves was administered orally to the normal and diabetic rats at the doses of 150, 300 and 600 mg/kg (I, II, III) for 14 days. Blood samples were obtained from the animals at the end of the study, and glucose levels, AST, ALT and ALP levels were measured. Animals were sacrified and the antioxidant levels were determined in the liver tissue. Results: Statistically a significant decrease was observed in the AST, ALT and ALP levels of diabetic groups (p< 0.001). SOD and GSH levels in the groups that were administered different doses of aqueous extract were found to be higher than the rats in the diabetic control group (p<0.05). This increase was found to be highest with the dose of III (p<0.001). In contrast, MDA levels were found to be lower in the groups that were administered different doses of aqueous extract than in the rats of diabetic control group (p<0.05). Antioxidant enzyme levels in the high dose control group which was administered extract of Myrtus communis L. leaves alone were found to be similar to the levels in the normal control group. In addition, blood glucose levels after III. dose treatment were found significantly decreased (p<0.001). Conclusion: The results of this study suggest that III. dose of the aqueous extract of Myrtus communis L. leaves may decrease the antioxidant formation in diabetes mellitus. Key Words: Antioxidant, diabetes mellitus, Myrtus communis L., streptozotocin. VI

10 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ APG : Açlık plazma glikozu ADA : Amerikan Diyabet Birliği (American Diabetes Association) AGEs : Gelişmiş glikozillenmiş son ürünler (Advanced glycated end products) ALP : Alkalen fosfataz ALT : Alanin amino transferaz AST : Aspartat amino transferaz CAT : Katalaz CCl 4 : Karbon Tetra Klorür Cu-Zn SOD : Bakır ve çinko bağlı süperoksit dismutaz DCM : Diklorometan DK : Diyabetik kontol grup DM : Diyabetes Mellitus DM+MC I : Su ekstresinin 150 mg/kg dozunu ihtiva eden diyabetli grup DM+MCII : Su ekstresinin300 mg/kg dozunu ihtiva eden diyabetli grup DM+MC III : Su ekstresinin 600 mg/kg dozunu ihtiva eden diyabetli grup DNA : Deoksribonükleik asit DTNB : 5,5 -ditiyo- bis- 2 nitrobenzoik asit DTPA : Dietilentriaminpentaasetik asit DPPH : 1,1- difenil - 2- pikrilhidrazil DSÖ : Dünya Sağlık Örgütü E.Coli : Eschericia coli EDTA : Etilendiamintetraasetik asit EGTA : Etilenglikoltetraasetik asit ETS : Elektron Taşıma Sistemi FAD : Flavin Adenin Nükleotid GDM : Gestasyonel Diyabet GPx : Glutatyon Peroksidaz GR : Glutatyon Redüktaz GSH : Glutatyon GST : Glutatyon S-Transferaz GSSG : Okside Glutatyon G6Paz : Glukoz-6-fosfataz VII

11 HbA1c : Hemoglobin A1C HDL : Yüksek yoğunluklu lipoprotein (High Density Lipoprotein) HOCl : Hipokloröz asit H 2 O 2 : Hidrojen Peroksit H 3 O + : Hidronyum İyonu IDDM : Tip I Diyabetes Mellitus (Insulin- Dependent Diabetes Mellitus) LDL : Düşük yoğunluklu lipoprotein (Low Density Lipoprotein) LPO : Lipid peoksidasyonu LR : Linearize ortalama MC : Myrtus communis (Mersin bitkisi) MCIII : Su ekstresinin 600 mg/kg dozunu ihtiva eden kontrol grubu MCY : Mersin bitkisi yaprağı MDA : Malondialdehit MES : 2-(N-morfolino) etansülfonik asit Mn-SOD : Mangan bağlı süperoksit dismutaz MODY :Gençlerin Erişkin Tip Diyabeti (Maturity Onset of Diabetes of the Young) MPA : Metafosforik asit MPx : Miyeloperoksidaz NADPH : Nikotinamid Adenin Dinükleotid Fosfat NIDDM : Tip II Diabetes Mellitus (Non-Insulin- Dependent Diabetes Mellitus) NO : Nitrik Oksit NO : Nitrik Oksit Radikali NO 2 : Azot Dioksit OAD : Oral Alınan Diyabetikler OGTT : Oral Glukoz Tolerans Testi 1 O 2 : Singlet Oksijen O 2 - OH PDX-1 RNA ROT ROH R : Süperoksit Anyon Radikali : Hidroksil Radikali : Pankreatik ve duodenal homebox1 : Ribonükleik Asit : Reaktif Oksijen Türleri : Alkol : Organik radikaller VIII

12 RO ROO ROOH RS SK SOD STZ TBA TBT TNB TUİK TURDEP UKPDS UV XO : Alkoksi radikalleri : Hidroksi peroksil : Organik peroksitler : Tiyil Radikalleri : Sağlıklı kontrol grup : Süperoksit dismutaz : Streptozotocin : Tiyobarbitürik Asit : Tıbbi Beslenme Tedavisi : 5- tiyo- 2 nitrobenzoik asit : Türkiye İstatistik Kurumu : Türkiye Diyabet Epidemiyoloji : United Kingdom Prospective Diabetes Study : Ultraviyole ışınları : Ksantin oksidaz IX

13 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil No Sayfa No Şekil 2.1. Proinsülin zincir yapısı Şekil 2.2. Serbest radikal ve reaktiflerin oluşumu Şekil 2.3. Serbest radikallerin etkisiyle oluşan DNA hasarı Şekil 2.4. Lipid peroksidasyonunun kimyasal yolu Şekil 2.5. Diyabette glukoz toksisitesine ilişkin olarak gelişen oksidatif stresin beta hücrelerindeki moleküler mekanizması Şekil 2.6. Hiperglisemide temel oksidatif stres kaynağı olan mekanizmalar Şekil 2.7. Diyabetik komplikasyonların gelişiminde süperoksit ve peroksinitritin rolü 35 Şekil 2.8. Glutatyon redoks döngüsü Şekil 2.9. Redükte glutatyon (GSH) Şekil 3.1. Süpeoroksit dismutaz ölçümünün şeması Şekil 3.2. GSH ın geri dönüşümü Şekil 3.3. MDA nın TBA ile birleşimi Şekil 4.1. Rat gruplarındaki ALP aktivitelerinin gösterilmesi Şekil 4.2. Rat gruplarındaki ALT aktivitelerinin gösterilmesi Şekil 4.3. Rat gruplarındaki AST aktivitelerinin gösterilmesi Şekil 4.4. Rat gruplarının karaciğer dokudaki SOD enzim aktivitelerinin gösterilmesi. 73 Şekil 4.5. Rat grupların karaciğer dokudaki MDA düzeylerinin gösterilmesi Şekil 4.6. Rat gruplarının karaciğer dokudaki GSH düzeylerinin gösterilmesi X

14 TABLOLAR DİZİNİ Tablo No Sayfa No Tablo 2.1. Diyabetes Mellitus un sınıflandırması... 6 Tablo 2.2. Serbest radikal kaynakları Tablo 3.1. Deneyin çalışma planı Tablo 3.2. SOD standart hazırlama Tablo 3.3. SOD deney şeması Tablo 3.4. Glutatyon standart hazırlanma Tablo 3.5. GSH deney şeması Tablo 3.6. MDA kolorimetrik standart hazırlanma Tablo 3.7. MDA deney şeması Tablo 4.1. Gruplar ve kan glukoz ölçüm değerleri Tablo 4.2. Gruplar ve karaciğer enzim aktiviteleri Tablo 4.3. Gruplara göre karaciğer doku SOD enzim aktivitesi İle MDA ve GSH düzeyleri XI

15 1. GİRİŞ Diabetes mellitus (DM), konjenital veya immun sistemdeki patolojik değişiklikler sonucu meydana gelen hormonal bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. 1, 2 DM, insülinin foksiyonel yetmezliği sonucu meydana gelen, oluşturduğu komplikasyonlar nedeniyle organ ve işlev kayıplarına yol açarak yaşam süresi ve kalitesini etkileyen iş gücü kayıplarıyla sosyal ve ekonomik yükü ağır olan, uzun süreli endokrin ve metabolik bir hastalıktır Yüzyılda DM, sıklığı artan hastalıkların başında gelmekte ve sağlık otoriteleri tarafından en önemli derecede tehlikeli hastalık olarak kabul edilmektedir. 4, 5 Diyabetik hastalarda serbest oksijen radikallerinin ve lipid peroksidasyonunun önemli derecede arttığı ve oksidatif stresin; diyabet etiyolojisinde ve ilerlemesinde rolü olduğu yapılan çalışmalarla bilinmektedir. 6 Biyolojik sistemlerde önemli bir yer tutan serbest radikallerorganizmada normal metabolik yolların işleyişi sırasında oluşabildiği gibi, dış etkenlerin etkisiyle de oluşmaktadır. Çok kısa yaşam süreli, ancak yapılarındaki düzensizlik nedeniyle çok reaktif olan serbest radikaller, tüm hücre bileşenleri ile etkileşebilme özelliği göstermektedir ve yararlı biyomoleküllerin fonksiyonlarını yitirmesine sebep olmaktadırlar. 7 Serbest radikallerden oluşan zararlı etkileri engellemek amacıyla vücutta antioksidan sistemler gelişmiştir. Fakat bu sistemler vücudun korunma görevini tamamen sağlayamadıkları için oksidatif stres kaynaklı veya etkili bazı hastalıklarda dışarıdan antioksidan ilavesi gerekebilmektedir. 8 DM nin görülme sıklığının ve tedavi masraflarının fazla olması, bunun yanında kesin tedavi yönteminin henüz geliştirilememiş olması onu popüler bir araştırma konusu haline getirmektedir. Bu sebeple bu hastalığın tedavisi için birçok araştırma yapılmakta ve yeni tedavi yöntemleri aranmaktadır. Bazı araştırmacılar bu hastalığın tedavisinde 1

16 cerrahi işlemler üzerinde dururken bazıları da yüksek antioksidan içerikli bitkilerin ekstrelerini denemiş ve oksidatif stresi baskılamaya çalışmışlardır. 9 Akdeniz Bölgesi nde yetişmekte olan Myrtus communis L. (Mersin bitkisi, MC) yaprağı eskiden beri şeker hastalığında geleneksel kullanılmaktadır. 10 Yapılan çalışmalarda Myrtus communis L. yaprağının (MCY) su ekstreleri izole edilerek etkileri incelenmiştir. 10 Direkt MC yaprağı su ektresinin diyabete etkilerini araştıran çalışmaya ulaşılamamıştır. Bundan dolayı bu çalışmada streptozotocin (STZ) kullanılarak, diyabet oluşturulan ratlarda MCY nin su ekstresinin farklı dozları ratlara verilerek bu hasarın tedavisi üzerine etkileri biyokimyasal olarak incelenmesi amaçlanmıştır. 2

17 2. GENEL BİLGİLER 2.1. Diabetes Mellitus un Tanımı DM dünyada sıklığı her geçen yıl artan küresel bir halk sağlığı sorunudur. 11 DM, pankreasın insülin salgısının yetersizliği veya yokluğu nedeniyle karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmaları ile damar yapısında bozukluklarla karakterize olan kronik bir hastalıktır. 12 Bununla beraber diyabet; yaşam boyu süren, gerek akut gerekse kronik komplikasyonları ile kişinin yaşam kalitesini düşüren; maliyeti yüksek olan, sosyal ve 13, 14 toplumsal bir hastalıktır Diabetes Mellitus un Epidemiyolojisi Toplumda sıklığı gittikçe artan bir hastalık olan DM çocukluktan ileri yaşa kadar her yaşta görülebilmekte ve yaşam boyu devam etmektedir. Her yıl 7 milyon bireyin DM hastası olacağı ve yılda 3.8 milyon ölüm sebebinin DM ye bağlanabileceği bildirilmiştir. DM prevalansının giderek artması ve neden olduğu komplikasyonlarından dolayı Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından önemli bir sağlık sorunu olarak tanımlanmıştır. DM nin küresel ölüm nedenleri arasında dördüncü sırada yer aldığı bildirilmektedir. Gelişmiş ülkeler arasında da DM sıklığının 2025 yılında artacağı tespit edilmiştir DM hastalığı ile ilgili lipid bozuklukları hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalığa yol açtığı ve daha fazla sayıda ölüme neden olabildiği belirtilmektedir yılında dünyada 1.1 milyon kişinin DM nedeniyle öldüğü tahmin edilmektedir. Her 10 saniyede iki kişinin DM tanısı aldığı ve her 10 saniyede bir kişinin DM ye bağlı bir sorun sebebiyle öldüğü bildirilmektedir. DM ye bağlı ölümlerin yaklaşık % 80 i düşük ve orta gelir düzeyine sahip ülkelerde gerçekleşmektedir. DM ye bağlı yaşamını kaybeden insanların yaklaşık % 80 i 70 yaş altı ve % 55 i de kadındır. DSÖ 3

18 projeksiyonunda acil önlemler alınmazsa, DM ye bağlı ölümlerin gelecek on yıl içinde % 50 den daha fazla artacağı da vurgulanmaktadır. 15 DM si olan birey sayısının 2007 yılında en fazla olduğu beş ülke; Hindistan (40.9 milyon), Çin (39.8 milyon), ABD (19.2 milyon), Rusya (9.6 milyon), Almanya (7.4 milyon) dır yılında, yetişkin nüfus içinde en yüksek DM sıklığı ile beş ülke; Nauru (% 30.7), Bahreyn (% 15.2), Birleşik Arap Emirlikleri (% 19.5), Suudi Arabistan (% 16.7), Kuveyt (% 14,4) olduğu belirtilmektedir. 15 Satman ve ark. nın 18 Türkiye de yaptığı epidemiyoloji çalışmasında DM insidansı % 7.2 olarak tespit edilmiştir. Bu sayı 2008 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçlarına (Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK), 2008) uyarlandığında Türkiye de yaklaşık DM si olan bireyin olduğu tahmin edilmektedir. DM si olan bireylerde DM si olmayanlara göre erken ölüm riski daha fazla ve beklenen yaşam süreleri yıl daha kısa olmaktadır. 3 Diyabetli hastaların % 90 ı Tip II, % 10 u ise Tip I DM dir. 19 Tip I DM epidemiyolojisi ile ilgili yapılan çalışmalar gün geçtikçe hız kazanmasına rağmen, dünya nüfusunun sadece % 5 i hakkında veriler mevcuttur. Avrupa ülkelerinde ve Kuzey Amerika da yapılan çalışmalarda, DM nin bazı etnik gruplar haricinde hemen her toplumda görülmekle birlikte, toplumdan topluma çok belirgin farklı insidansa sahip 20, 21 olduğu ortaya konulmuştur. Dünya genelinde Tip II diyabet sıklığı % 4 dolaylarındadır, bu oran yetişkin nüfusta ortalama % 6 civarındadır. 22 Tip II diyabet genellikle 40 yaş üstündeki bireylerde görülmekte, yaşlanma ile paralel artış göstermektedir ve iki tip arasında daha fazla yaygın olan bu tip diyabetli tüm bireylerin % 90 ını göstermektedir Yumuk ve ark. nın kadın ve 5066 erkekte yaptıkları çalışmada DM prevalansının % 8.4 olduğu tespit edilmiştir. Kısa zaman aralıklarıyla yapılan bu 4

19 çalışma sonuçları ülkemizde diyabet prevalansının dünyada öngörülenden çok daha hızlı arttığını belirtmesi açısından çarpıcıdır. Bütün bu araştırmalara bakıldığında DM hastalığın prevalansında genetik, çevresel faktörlerin, sosyoekonomik nedenlerin etkili olduğunu görülmektedir. Ayrıca bu prevalans ülkelere, cinsiyet ve yaşa göre de farklı olarak seyretmektedir Diabetes Mellitus un Tanı Kriterleri 1. Hemoglobin A1C (HbA1c) düzeyinin erişkinlerde % 6.5 nin üzerinde olması 27 veya, 2. Açlık plazma glukozu (APG) 126 mg/dl (7.0 mmol/l). Açlık, en az 8 saat hiç kalori alınmamış olması demektir veya, 3. Semptomlar + rastgele plazma glukozu 200 mg/dl (11.1 mmol/l). Diyabete özgü semptomlar poliüri, polidipsi ve açıklanamayan kilo kaybıdır. Rastgele ile günün herhangi bir zamanında yapılan plazma glukoz ölçümü belirtilmektedir veya, 4. Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) 2.saat değeri 200 mg/dl (11.1 mmol/l). 75 gr glukoz ile yapılan OGTT sırasında 2.saat glukoz değerinin 200 mg/dl (11.1 mmol/l) olması koşulları aranmaktadır Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) OGTT Endikasyonları 1. Gestasyonel diyabet ve glukoz intoleransının araştırılması amacıyla 2. Obezite ve ailede diyabet öyküsü bulunan kişiler 3. Ailesinde Gençlerin Erişkin Tipi Diyabeti (MODY) tipi diyabetik olan kişiler 4. İri bebek doğuran kadınlar 5. Açıklanamayan nöropati, retinopati, erken ateroskleroz, koroner damar hastalığı ve periferik damar hastalığı olanlar. 5

20 6. Operasyon, stres, travma, infarktüs, diyabetojenik ilaç kullanımı veya gebelik esnasında hiperglisemi ya da glukozüri saptanan vakalarda, bu olaylar geçtikten sonraki süreç. 7. Metabolik sendrom düşünülen vakalar. 29, Reaktif hipoglisemiye uyan yakınmaları olan kişiler. Bu test üç günlük normal diyet ve normal fiziksel aktivite sonrası sabah saatlerinde uygulanmaktadır. Test için bireyin gece boyunca (10-16 saat) aç kalması gerekmektedir. Daha sonra bireyin açlık kan şekeri (plazma glukoz düzeyi) örneği alınmaktadır. Açlık kan şekeri örneği alındıktan 5 dk. sonra bireye, ml suda eritilen 75 gr glukoz ile hazırlanan solüsyon içirilmektedir. Genellikle bu glukoz solüsyonu bireylerin içebileceği şekilde hazırlanmaktadır. Yapılan bu yükleme işleminden iki saat sonrasında bireyden kan örnekleri (plazma glukoz düzeyi) alınmaktadır. İki saat sonra alınan kan örneklerinde, venöz kanda glukoz düzeyinin 200 mg/dl den yüksek olması DM tanısının konması için yeterli olabilmektedir Diabetes Mellitus un Sınıflandırılması DM için birçok sınıflandırma yapılmıştır. Ancak DM hakkındaki bilgilerin giderek artması sınıflandırmanın ve tanı kriterlerinin yeniden gözden geçirilmesini gerektirmiş ve 1997 de Amerikan Diyabet Birliği (ADA) yeni sınıflandırmayı bildirmiştir. Tablo 2.1. Diyabetes Mellitus un sınıflandırması Tip I DM: İnsülin yetersizliği ile birlikte olan DM dir. DM hastalarının % 15 ini oluşturur. a. Otoimmün tip DM b. İnsülin yetersizliğinin diğer nedenlerle meydana geldiği tip I DM 2. Tip II DM: İnsülin direnci ile birlikte olan DM dir. DM hastalarının büyük kısmını (% 85) oluşturur. 3. Gestasyonel DM (GDM) 4. Özel DM tipleri 6

21 Bu yenilik 1998 de yayınlanmıştır. Yeni sınıflandırma etiyolojiye dayanan ve kolay anlaşılır bir sınıflandırmadır. Burada 4 ana klinik grup bulunmaktadır Tip I Diyabetes Mellitus (IDDM) Diyabetin bu formu, endojen insülin sekresyonunun yetersizliği ya da tamamen 1, 2, 37 yokluğu olarak tanımlanmaktadır. Pankreasta ilerleyen beta-hücre yıkımına yol açan bir dizi olay sonucu insüline bağımlı diyabetin ortaya çıktığı diyabet tipidir. Genellikle otoimmün kaynaklı olarak gelişen hastalığın, genellikle çocukluk çağı ve genç erişkin yaşlarda ortaya çıktığı bilinmektedir. Tip I diyabetliler tüm diyabetiklerin yaklaşık % 5-10 unu oluşturmaktadır. Hastalık 30 yaşından önce başlamaktadır. Polidipsi, poliüri, kilo kaybı gibi diyabet belirtileri şiddetlidir. Ketoasidoz koması, hipoglisemi gibi akut komlikasyonların çok sık yaşandığı diyabet tipidir. 38 Tip I diyabeti olan bir annenin çocuğunda aynı tipte diyabet gelişme riski oldukça yüksektir. 25 yılda % 1-2 civarında bir artış olur, eğer babada diyabet varsa bu risk üç kat olarak artar. Eğer hem annede hem de babada hastalık varsa risk daha da artar ve bu nadir karşılaşılan çiftlere genetik danışmanlık verilmesi gerekmektedir. 39 Diyabetlilerin kardeşlerinde Tip I diyabet genel popülasyona göre yaklaşık 15 kat daha sık görülür. 40 Çeşitli çalışmalarda diyabetli babası olanlarda annenin diyabet olmasına nazaran riskin daha yüksek olduğu belirtilmiştir Tip II Diabetes Mellitus (NIDDM) Tüm DM hastalarının yaklaşık % 90 gibi büyük bir kısmını oluşturur. Tip II DM prevalansı açısından etnik gruplar arasında büyük farklılıklar görülmektedir. Ülkemizde yapılan çalışmalarda değişik değerler görülmesinin yanı sıra prevalansın % kadar olduğu düşünülmektedir. Hastalar orta yaşta ve büyük çoğunluğu obezdi. 42 Görülme 7

22 sıklığı artışı kadar hastalığın başlama yaşının daha genç yaşlara; hatta çocukluk çağında görülmeye başlaması bu problemin büyümesinin başka bir boyutudur. 5 Tip II DM, insülin direnci ve/veya insülin salgılanma bozukluğu ile karakterizedir. 42 Tip IIDM formu, açlık hiperglisemisi ve karbonhidrat intoleransı gibi 1, 2, 43 glukoz metabolizması ile ilgili bir bozukluk olarak da adlandırılmaktadır. Tip II diyabette, beta hücrelerinin kan şekerine yanıtı bozuktur. Ancak nörojenik uyarılara, oral antidiyabetiklere ve sekretine karşı insülin yanıtı bozulmamıştır. Özellikle erken insülin yanıtında bozukluk oluşur ve beta hücresi, glukozu tanımakta 44, 45 zorlanır. Tip II diyabetik hastalar endojen insülin salgılayabilmesi nedeni ile ketozise karşı dirençlidirler. 2, 43, 46 Diyabetin bu formu, insanlarda 40 yaşın üzerinde daha çok görüldüğü için Adult Diabetes Mellitus veya Ketozise Dirençli Diabetes Mellitus 2, 43 olarak da isimlendirilmektedir. Yapılan araştırmalarda, Tip II diyabetik hastaların yaklaşık olarak % 80 inde orta dereceli bir obezite bulgusu saptanmıştır. 2, 43 Bu nedenle obezliğin insülin reseptör miktarını azaltarak Tip II diyabet formunun oluşmunda ana risk faktörü olarak rol oynadığı öne sürülmektedir. 2, 47 Bununla beraber Tip II diyabetin birçok formunun aktarımında, kalıtsal etkilerinin olduğu bildirilmiştir. 1 Tip II diyabetli bireylerde en azından 2 ana tanımlanabilir patolojik defekt vardır. Bunlardan bir tanesi insülinin periferik dokuları etkileme yeteneğindeki azalımıdır. Bu bozukluk insülin direnci olarak adlandırılır ve bazı araştırmacılar tarafından primer patolojik olay olarak düşünülmektedir. Diğeri beta hücre disfonksiyonudur. Bu, insülin direncini kompanse etmek için, gerekli insülin üretmede pankreasın yetersizliğidir. Böylece hastalıkta önce insülinin göreceli yetersizliği oluşur ve sonra mutlak insülin eksikliği gelişir. İnsülin direnci ve insülin sekresyonundaki 8

23 temel moleküler defektler çevresel ve genetik faktörlerin kombinasyonundan meydana gelmektedir. 39 DM, mikrovasküler, makrovasküler ve nöropatik komlikasyonları nedeniyle önemli bir morbidite ve mortalite sebebidir. Tanı öncesi dönemin genellikle uzun olması nedeniyle yeni tanı konulan Tip II diyabetiklerin % 20 sinde retinopati, % 80 inde nefropati saptanmaktadır. 48 Kardiyovasküler hastalıklar tip II diyabette en sık rastlanan ölüm nedenidir. Tip II diyabetin ön aşaması olan bozulmuş glukoz toleransı evresinde bile diyabetin ortaya çıkmadan önce belirlenmesi ve ortaya çıktıktan sonra uygun tedavi edilmesi mortalite ve morbiditeyi azaltacaktır Tip II Diabetes Mellitus Risk Faktörleri Risk faktörleri hem genetik hem de çevresel olanları içerir. Bu faktörlerin bilinmesi koruyucu girişimlerin uygulanacağı kitlenin belirlenmesi açısından önem taşır. Etnik gruplar: Bazı etnik gruplarda tip II diyabet sık rastlanır. Örneğin Amerika daki Pima yerlileri ve İngiltere deki Asya orjinli insanlarda tip II diyabet prevalansı aynı çevrede yaşayan diğer gruplara göre daha yüksektir. Ailede tip II diyabet öyküsü: Birinci derece akrabada tip II diyabet olan bir bireyin ömür boyunca herhangi bir anda tip II diyabete yakalanma riski % 40 dır. Genetik Belirleyiciler: Bugün için tip II diyabete eğilimi saptayan ve yeterince güçlü tek bir genetik lokus belirlenememiştir. Çevresel Faktörler: Toplumsal gelişme ve şehirleşmenin getirdiği farklılıklar özellikle kilo artışı ve fiziksel inaktivite tip II diyabet için güçlü belirleyicilerdir. Yaşam tarzı hızla batılaşan toplumlarda ve az gelişmiş bir ülkeden gelişmiş bir ülkeye göç eden 9

24 Asya lılarda diyabet prevelansı bu toplumun genetik yapısında farklılık olmadığı halde 5 kat artmaktadır. Obezite: Tüm toplumlarda beden kitle indeksi ile tip II diyabet arasında ilişki vardır. Obezite artıkça insülin direnci de artmakta ve tip II diyabete eğilim meydana gelmektedir. Yaş: Tip II diyabet prevelansı yaşla beraber artar. Düşük Fizik Aktivite: Günlük fiziksel aktiviteleri az olan bireylerde tip II diyabet gelişme riski fazladır. Diyet: Yüksek oranla yağ, düşük kompleks karbonhidrat ve düşük lif içerikli batılı diyet obeziteye yol açarak ikincil olarak tip II diyabet prevelansını yükseltir. 49 Tip II diyabetten korunmada kabul gören yöntem diyet ve egzersiz yoluyla kilo kaybı ve buna bağlı olarak insülin direncinin azalmasıdır Gestasyonel Diyabet (GDM) İlk kez gebelikte tanısı konulan ya da gebelik sırasında ortaya çıkan, herhangi bir derecedeki glukoz intoleransıdır. Bu tanımlama, bireyin insülin veya diyet tedavisi alması ile veya glukoz intoleransının gebelik sonrası devam edip etmediği ile ilişkili değildir. Yine bu tanımlama, daha önce tespit edilememiş glukoz intoleransının gebelikten önce başlamış olabileceği olasılığını tanım dışında bırakmaz. 30, Tüm gebeliklerin yaklaşık % 7 si GDM ile komplike olmaktadır ve bu oran değişik populasyonlarda % 1 ile % 14 arasında değişmektedir Özel DM tipleri Malnutrisyonla İlişkili Diabetes Mellitus Bu klinik alt grup tropikal ve gelişmekte olan ülkelerde genç erişkinler arasında görülür. Farklı klinik özellikleri, seyri ve belli bölgelerde çok fazla sayıda vakaların olması sınıflandırmada diyabete ayrı bir sınıfa girmesine neden olmaktadır

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi

Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Mustafa Altay 1, Nihal Özkayar 2, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Murat Alışık 4, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2 1 Ankara Numune Eğitim

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? DİYABET(ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? Diyabet vücutta yeterince insülin üretilememesi veya etkili

Detaylı

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir.

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir. Superoxide Dismutase Hazırlayanlar: Funda İLHAN (050559017) Ebru KORKMAZ (050559021) Mehtap BİRKAN (050559008) Nihan BAŞARAN (050559007) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ İ ÜNİVERSİTESİİ

Detaylı

DİYABETLİ RATLARDA ZEYTİN YAPRAĞI EKSTRESİNİN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ AHMET GÖKHAN AĞGÜL

DİYABETLİ RATLARDA ZEYTİN YAPRAĞI EKSTRESİNİN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ AHMET GÖKHAN AĞGÜL DİYABETLİ RATLARDA ZEYTİN YAPRAĞI EKSTRESİNİN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ AHMET GÖKHAN AĞGÜL Eczacılık-Biyokimya Anabilim Dalı Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Mine GÜLABOĞLU Yüksek Lisans Tezi 2012 I İÇİNDEKİLER

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

Basın bülteni sanofi-aventis

Basın bülteni sanofi-aventis Basın bülteni sanofi-aventis 28 Mart 2007 TERİMLER SÖZLÜĞÜ A 1c, Hemoglobin HbA 1c Herhangi bir zamandaki HbA1c yüzdesi, önceki 3 ay içindeki ortalama kan glukozu düzeyini yansıtır (3 ay, kırmızı kan hücrelerinin

Detaylı

VERİLERLE TÜRKİYE ve DÜNYADA DİYABET. YARD.DOÇ.DR. GÜLHAN COŞANSU İstanbul Üniversitesi Diyabet Hemşireliği Derneği

VERİLERLE TÜRKİYE ve DÜNYADA DİYABET. YARD.DOÇ.DR. GÜLHAN COŞANSU İstanbul Üniversitesi Diyabet Hemşireliği Derneği VERİLERLE TÜRKİYE ve DÜNYADA DİYABET YARD.DOÇ.DR. GÜLHAN COŞANSU İstanbul Üniversitesi Diyabet Hemşireliği Derneği 21.Yüzyılın sağlık krizi: DİYABET Diyabet yaşadığımız yüzyılın en önemli sağlık sorunlarından

Detaylı

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin yapısında, çoğunlukla oksijen yer almaktadır. (reaktif oksijen türleri=ros) ROS oksijen içeren, küçük ve oldukça reaktif moleküllerdir.

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABETES MELLİTUS Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABET YÖNETİMİ Kan şekeri ayarını sağlamaktır. Diyabet tedavisinde hedef glukoz değerleri NORMAL HEDEF AKŞ (mg/dl)

Detaylı

¹GÜTF İç Hastalıkları ABD, ²GÜTF Endokrinoloji Bilim Dalı, ³HÜTF Geriatri Bilim Dalı ⁴GÜTF Biyokimya Bilim Dalı

¹GÜTF İç Hastalıkları ABD, ²GÜTF Endokrinoloji Bilim Dalı, ³HÜTF Geriatri Bilim Dalı ⁴GÜTF Biyokimya Bilim Dalı Dr. Derda GÖKÇE¹, Prof. Dr. İlhan YETKİN², Prof. Dr. Mustafa CANKURTARAN³, Doç. Dr. Özlem GÜLBAHAR⁴, Uzm. Dr. Rana Tuna DOĞRUL³, Uzm. Dr. Cemal KIZILARSLANOĞLU³, Uzm. Dr. Muhittin YALÇIN² ¹GÜTF İç Hastalıkları

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Diyabet Nedir? Diyabetin iki tipi vardır:

Diyabet Nedir? Diyabetin iki tipi vardır: Diyabet Nedir? Kan şekeri, glukoz vücut için gerekli olan enerjiyi sağlar. İhtiyaçtan fazla şeker, gerektiğinde kullanılmak üzere karaciğer ve yağ hücrelerinde depolanır. Şekerin vücutta enerji olarak

Detaylı

Çağın Salgını. Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi

Çağın Salgını. Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi Çağın Salgını Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi Epidemiyoloji, Tanı, İzlem Uzm. Dr. İrfan Şencan Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği Başasistanı Sunum Planı Tanım

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

İNSÜLİN UYGULAMALARI

İNSÜLİN UYGULAMALARI İNSÜLİN UYGULAMALARI İnsülinin Fizyolojik Özellikleri İnsülin; pankreasın langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glikozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

VAY BAŞIMA GELEN!!!!!

VAY BAŞIMA GELEN!!!!! VAY BAŞIMA GELEN!!!!! DİYABET YÖNETİMİNDE İNSÜLİN POMPA TEDAVİSİNİN KAN ŞEKERİ REGÜLASYONUNA OLUMLU ETKİSİ HAZIRLAYAN: HEM. ESRA GÜNGÖR KARABULUT Diyabet ve Gebelik Diyabetli kadında gebeliğin diyabete

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI SAĞLIK BİLİMLERİ ENSİTÜSÜ İ Yüksek Lisans Programı SZR 101 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders (T+ U) 2+2 3 6 AD SZR 103 Akılcı İlaç Kullanımı 2+0

Detaylı

STREPTOZOTOCĠNLE ĠNDÜKLENEN DĠYABETLĠ RATLAR ÜZERĠNDE MERSĠN BĠTKĠSĠ (MYRTUS COMMUNİS L.) MEYVESĠNĠN SU EKSTRESĠ ETKĠLERĠNĠN ĠNCELENMESĠ

STREPTOZOTOCĠNLE ĠNDÜKLENEN DĠYABETLĠ RATLAR ÜZERĠNDE MERSĠN BĠTKĠSĠ (MYRTUS COMMUNİS L.) MEYVESĠNĠN SU EKSTRESĠ ETKĠLERĠNĠN ĠNCELENMESĠ STREPTOZOTOCĠNLE ĠNDÜKLENEN DĠYABETLĠ RATLAR ÜZERĠNDE MERSĠN BĠTKĠSĠ (MYRTUS COMMUNİS L.) MEYVESĠNĠN SU EKSTRESĠ ETKĠLERĠNĠN ĠNCELENMESĠ Galip Mesut DEMĠR Eczacılık Biyokimya Anabilim Dalı Tez DanıĢmanı

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU VE EGZERSİZ PROGRAMLAMA

VÜCUT KOMPOSİZYONU VE EGZERSİZ PROGRAMLAMA 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VE EGZERSİZ PROGRAMLAMA 2 VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma,

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600 İki veciz söz s Diyabet ve komplikasyonlarıyla yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, tek bir adımla başlamak zorundadır. r. Lao Tzu MÖ 600 Şeker Hastalığı; Ülkemizde;

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ADRENAL BEZ MEDULLA BÖLGESİ HORMONLARI Böbrek üstü bezinin öz bölgesi, embriyonik dönemde sinir dokusundan gelişir bu nedenle sinir sisteminin uzantısı şeklindedir. Sempatik

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu

Detaylı

SERBEST OKSİJEN RADİKALLERİ VE ANTİOKSİDANLAR

SERBEST OKSİJEN RADİKALLERİ VE ANTİOKSİDANLAR SERBEST OKSİJEN RADİKALLERİ VE ANTİOKSİDANLAR Yard.Doç.Dr Doç.Dr.. Mustafa ALTINIŞIK ADÜ Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN-2000 1 Sunum Planı Oksijen, reaktif oksijen türleri (ROS) ve serbest radikaller

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ

POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ Transplant İlişkili Hiperglisemi (TAH) Posttransplant Diabetes Mellitus

Detaylı

Uzm.Dr. KÜBRANUR ÜNAL ANKARA POLATLI DEVLET HASTANESİ TBD BİYOKİMYA GÜNLERİ, SİVAS KASIM

Uzm.Dr. KÜBRANUR ÜNAL ANKARA POLATLI DEVLET HASTANESİ TBD BİYOKİMYA GÜNLERİ, SİVAS KASIM Uzm.Dr. KÜBRANUR ÜNAL ANKARA POLATLI DEVLET HASTANESİ SUNUM AKIŞI Giriş ve Amaç Materyal Metod Bulgular Tartışma Sonuç GİRİŞ ve AMAÇ Ramazan ayı Müslümanların güneşin doğuşu ve batışı arasında geçen sürede

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? Öğrencim ve Diyabet ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? Şeker hastalığının (diyabet) en sık görülen belirtileri sık sık ve bol miktarda idrar yapma, çok su içme, iştah artmasına rağmen

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

DİYABET ŞEKER HASTALIĞI

DİYABET ŞEKER HASTALIĞI DİYABET ŞEKER HASTALIĞI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Ekin Koç ve Arş. Gör. Dr. Selim Güler tarafından

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus komplikasyonlar Mikrovasküler Makrovasküler Diyabetik retinopati Diyabetik

Detaylı

TİP 2 DİYABET. Tanı, Patogenez, Semptom ve Bulgular, Klinik Çalışmalar, Öneriler. HALUK ŞAVLI 2012

TİP 2 DİYABET. Tanı, Patogenez, Semptom ve Bulgular, Klinik Çalışmalar, Öneriler. HALUK ŞAVLI 2012 TİP 2 DİYABET Tanı, Patogenez, Semptom ve Bulgular, Klinik Çalışmalar, Öneriler. HALUK ŞAVLI 2012 Tip 2 diyabet, insülin direnci ve bunun insülin sekresyonundaki defekt nedeniyle, kompanse edilememesi

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

Gestasyonel Diyabette Nötrofil- Lenfosit Oranı, Ortalama Platelet Hacmi ve Solubıl İnterlökin 2 Reseptör Düzeyi

Gestasyonel Diyabette Nötrofil- Lenfosit Oranı, Ortalama Platelet Hacmi ve Solubıl İnterlökin 2 Reseptör Düzeyi Gestasyonel Diyabette Nötrofil- Lenfosit Oranı, Ortalama Platelet Hacmi ve Solubıl İnterlökin 2 Reseptör Düzeyi Yrd. Doç. Dr. Cuma MERTOĞLU Erzincan Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Gestasyonel

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya Gebelikte diyabet taraması Prof. Dr. Yalçın Kimya Gestasyonel diyabet İlk defa gebelik sırasında saptanan diyabet Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010;33(Suppl 1):S62 9.

Detaylı

Gestasyonel Diyabet (GDM)

Gestasyonel Diyabet (GDM) Gestasyonel Diyabet (GDM) Tanım, Sıklık Gebelikte ortaya çıkan veya ilk defa tespit edilen glikoz intoleransı olarak tanımlanmaktadır (WHO 2012; ACOG, 2013). Aşikar diyabet kriterlerini içermeyen ve gebeliğin

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

«DM Patogenezinde unutulan riskler» Endokrin Bozucular & Çevresel Etkenler

«DM Patogenezinde unutulan riskler» Endokrin Bozucular & Çevresel Etkenler «DM Patogenezinde unutulan riskler» Endokrin Bozucular & Çevresel Etkenler Dr. Özlem ÜSTAY TARÇIN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Başkent Üniversitesi İstanbul Hastanesi Endokrin Bozucular Endokrin

Detaylı

SERBEST RADİKALLER, OKSİDATİF STRES VE ANTİOKSİDAN SİSTEMLER

SERBEST RADİKALLER, OKSİDATİF STRES VE ANTİOKSİDAN SİSTEMLER SERBEST RADİKALLER, OKSİDATİF STRES VE ANTİOKSİDAN SİSTEMLER SERBEST RADİKALLER Serbest radikaller dış yörüngelerinde eşlenmemiş elektron bulundurmaları nedeniyle diğer bileşiklerden farklı kimyasal bileşiklerdir.

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI. Prof. Dr. Engin GÜNEY

PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI. Prof. Dr. Engin GÜNEY PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI Prof. Dr. Engin GÜNEY Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı DİABETES MELLİTUS 415 milyon erişkinde diyabet var.

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

DİYABETİK DİYALİZ HASTALARINDA GLİSEMİK DALGALANMA

DİYABETİK DİYALİZ HASTALARINDA GLİSEMİK DALGALANMA DİYABETİK DİYALİZ HASTALARINDA GLİSEMİK DALGALANMA Dr. Taner Baştürk Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği *Diyabet, genellikle hiperglisemi şeklinde ortaya çıkan kronik

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

HCV POZİTİF RENAL TRANSPLANT HASTALARINDA POSTTRANSPLANT DİYABET GELİŞİMİ RİSKİ ARTMIŞ MIDIR?

HCV POZİTİF RENAL TRANSPLANT HASTALARINDA POSTTRANSPLANT DİYABET GELİŞİMİ RİSKİ ARTMIŞ MIDIR? HCV POZİTİF RENAL TRANSPLANT HASTALARINDA POSTTRANSPLANT DİYABET GELİŞİMİ RİSKİ ARTMIŞ MIDIR? Abdullah ŞUMNU 1, Erol DEMİR 2, Ozan YEĞİT, Ümmü KORKMAZ, Yaşar ÇALIŞKAN 2, Nadir ALPAY 3, Halil YAZICI 2,

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın

Detaylı

Türkiye 2,920,000 6,422,000

Türkiye 2,920,000 6,422,000 Meltem TÜRKER Türk Eczacıları Birliği Araştırma Uzmanı meltem.bayazit@teb.org.tr 1982 yılında Berlin de doğdu. 2001 yılında Çanakkale Süper Lisesi ni, 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji

Detaylı

KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK

KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK Uzun süreli immobilizasyon sonucu: - Nitrojen ve protein dengesi bozulur. - İskelet kasının kitlesi, kasılma kuvveti ve etkinliği azalır. - İskelet kaslarında

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

Diyabet nedir? Ensülin nedir?

Diyabet nedir? Ensülin nedir? Was ist Diabetes? Was ist Insulin? (Türkisch) Diyabet nedir? Ensülin nedir? Diyabet melitusun temelleri Diyabet melitus Diyabet, kronik bir özümleme bozukluğudur. Diyabetli olmak demek, ya vücudunuzun

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Erdal Balcan 1

Yrd.Doç.Dr. Erdal Balcan 1 VÜCUTTA ASİT-BAZ DENGESİ BOZUKLUKLARI ASİDOZ Kan ph ının ALKALOZ Kan ph ının ASİDOZLAR: Vücut ekstrasellüler sıvılarında H + artmasından ya da bazların azalmasından ileri gelir. Vücut normal ph ının (7.35-7.45)

Detaylı

Hastalarda insulin direncini ölçmek klinik pratiğimizde tanı koymak ve tedaviyi yönlendirmek açısından yararlı ve önemlidir.

Hastalarda insulin direncini ölçmek klinik pratiğimizde tanı koymak ve tedaviyi yönlendirmek açısından yararlı ve önemlidir. Hastalarda insulin direncini ölçmek klinik pratiğimizde tanı koymak ve tedaviyi yönlendirmek açısından yararlı ve önemlidir. Dr. Sibel Güldiken Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma

Detaylı

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ TİP2 DİYABETİK RATLARDA Vitis vinifera L. EKSTRAKTININ PIK3R1 (phosphatidylinositol 3-kinase regulatory subunit 1) GEN İFADESİ ÜZERİNE ETKİSİ 1 Emine Gülsün CAN 1 Emine

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 05-06 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcıları: / Histoloji Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Bahadır Murat Demirel / Üyeler: / Tıbbi / Dersin AKTS

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA. Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA. Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi TEMEL SLAYTLAR Kardiyovasküler Hastalıkların Epidemiyolojisi

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

LAPAROSKOPİK SLEEVE GASTREKTOMİ SONRASI METBOLİK VE HORMONAL DEĞİŞİKLİKLER

LAPAROSKOPİK SLEEVE GASTREKTOMİ SONRASI METBOLİK VE HORMONAL DEĞİŞİKLİKLER LAPAROSKOPİK SLEEVE GASTREKTOMİ SONRASI METBOLİK VE HORMONAL DEĞİŞİKLİKLER Varlık Erol, Cengiz Aydın, Levent Uğurlu, Emre Turgut, Hülya Yalçın*, Fatma Demet İnce* T.C.S.B. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi,

Detaylı

Tip I. Tip II. Semptomlar. Vücut yapısı Zayıf Sıklıkla fazla kilolu. Tedavi İNSÜLİN Diyet, egzersiz; oral antidiyabetik ± insülin

Tip I. Tip II. Semptomlar. Vücut yapısı Zayıf Sıklıkla fazla kilolu. Tedavi İNSÜLİN Diyet, egzersiz; oral antidiyabetik ± insülin Diabetes mellitus Tip I Tip II Tedavi İNSÜLİN Diyet, egzersiz; oral antidiyabetik ± insülin Semptomlar Polidipsi, polifaji, Asemptomatik olabilir poliüri Vücut yapısı Zayıf Sıklıkla fazla kilolu Tip I

Detaylı

Halk Sağlığı. YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ

Halk Sağlığı. YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Halk Sağlığı YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Halk Sağlığı, organize edilmiş toplum çalışmaları sonunda; - çevre sağlığı koşullarını düzelterek - bireylere sağlık bilgisi vererek - bulaşıcı hastalıkları

Detaylı