TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ ( )

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005)"

Transkript

1 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 349 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (98 5) Mehme DEMİRAL ÖZET Bir ükeim fonksiyonu, ükeim ile gelir arasındaki ilişkiyi vurgulamakadır. Bir ülkedeki oplam ükeim mikarını ekileyen pek çok fakör bulunmakla birlike, yapılan ekonomerik çalışmaların çoğunda ükeim mikarını ekileyen emel değişken olarak gelirin alındığı görülmekedir. Bu çalışma, Türkiye için 98-5 yılları arasındaki oplam dayanıksız ve yarı dayanıklı mal ükeimi ile oplam maaş ve ücreler arasındaki makroekonomik fonksiyonel ilişkiyi oraya çıkarmayı amaçlamakadır. Yıllık olarak oplanmış verilerin En Küçük Kareler Yönemi (EKKY) kullanılarak ahmin edilen sonuçları bize gösermekedir ki, 987 fiyaları (TÜFE ile deflae edilmiş) baz alınarak hesaplanan oplam maaş ve ücreler seviyesindeki değişmelere rağmen gıda, içki, dayanıksız ve yarı dayanıklı mal ükeim mikarı bu dalgalamalara kuvveli bir uyum gösermemekedir. Bu da modelimize aldığımız oplam ükeim mikarını belirleyen malların büyük ölçüde yaşamak için gerekli olan emel ükeim malları olmasından kaynaklanmakadır. Anahar kelimeler: Tükeim, ükeim fonksiyonu, en küçük kareler ahmini, EKKT ArĢ.Gör., Niğde Üniversiesi, Ġ.Ġ.B.F.,

2 35 Mehme DEMĠRAL ABSTRACT A consumpion funcion emphasizes he relaionship beween consumpion and income. Alhough a more general demand for consumpion goods migh also focus on oher facors in a counry, in he economeric workings done by los of analyss i is seen ha he main variable which affecs he oal quaniy of consumpion is income. This sudy aims o esimae he macroeconomic consumpion funcion concerning oal consumpion of nondurable and semidurable consumpion goods for he period of 98-5 of Turkey. The esimaion resuls which has been esimaed using he Ordinary Leas Squares Mehod (OLS) from he colleced annual daa se show us ha, in spie of he change in he level of oal wage and salaries calculaed a 987 base prices (deflaed wih CPI), he sum of quaniiy of food, beverage, nondurable and semi durable consumpion goods does no accord wih his income flucuaion srongly. This is because of he oal consumpion we included o our model, consiss of compulsory consumpion goods ha he people have o ge for living Key words: Consumpion, consumpion funcion, ordinary leas square esimaion, OLSE

3 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 35. Giriş Tükeim fonksiyonu ükeicilerin harcama eğilimlerini gösermekedir. Makroekonomik veriler incelendiğinde ükeim oranındaki değiģikliklerin, genel olarak gelir oranındaki değiģiklikler ile aynı yönde ancak daha az bir mikarda olduğu görülmekedir. Tükeim (consumpion), mal ve hizmelerin insan ihiyaçlarını karģılamak için kullanılmasıdır. Tükeim, gelirin bir fonksiyonu olduğu için gelirdeki değiģiklikler ükeim yapısını ekilemekle birlike bu eki daha düģük bir duyarlılıka olmakadır (DPT, 4). Tükeim praik açıdan, nihai kullanım demekir. Yani mal ve hizmelerin daha ileri bir iģlemeye abi uulmak veya yeniden saılmak üzere değil, doğrudan doğruya insan ihiyaçlarının karģılanması için saın alınmasıdır. Ġkisaa ükeim, günlük dilde kullanılan anlamından farklıdır. Bazı mallar ükeilmekle biip yok olmazlar veya bu mallarda bir fayda azalması olmaz. Bir ablonun veya elevizyonun seyredilmesi, ya da bir kiabın okunması gibi durumlarda fiziki olarak yok olma ya hiç yokur ya da uzun vadeli bir olaydır (Seyidoğlu, 99: 888). Tükeici (consumer), hangi maldan ne kadar saın alacağına karar veren ekonomik birimdir. Tükeici, amaca göre sadece birey olabileceği gibi, çoğu kez de hane halkı olabilir. Örneğin bir oomobil, ev ya da arsa saın alırken bireysel karar yerine, çoğu kez hane halkının kararı gerekmekedir. Ancak lokanada yemek ercihini ükeici olarak birey vermekedir (Yaylalı, 994: 7). 98 ve 5 yılları arasında, yıllık olarak 987 fiyalarına çevrilerek fiya ekisi giderilen dayanıksız ve yarı dayanıklı ükeim malları ükeim mikarı ile, vergiler kesildiken sonra ükeicilerin eline geçen ne oplam ücre ve maaģlardan oluģan kullanılabilir gelir arasındaki iliģkiyi göseren bu çalıģmamızda gelir ve ükeim arasındaki 6 yıllık dönemi kapsayan iliģki, Türkiye ekonomisi için sınanmıģır. ÇalıĢmanın geriye kalan kısmı Ģu Ģekilde organize edilmiģir: Ġkinci kısımda, eorik lieraürde ükeim fonksiyonu ve onu belirleyen değiģkenlere kısaca değinilmekedir. Üçüncü kısımda yapığımız analizimizde kullanılan emel kavramların anımları verilmeke ve bunların elde ediliģi açıklanmakadır. Dördüncü kısımda ise Türkiye ekonomisi için 98-5 yılları arasındaki elde edilen veriler üzerinde ekonomerik çalıģmalar ve aģamaları göserilmekedir. Bu bağlamda önce eori sunularak, fonksiyon maemaiksel bir modelde belirilmeke ve ardından bu model ekonomerik eknikler kullanılarak es edilmekedir. Paramereler ahmin edildiken sonra, nihayeinde de yapılan eslerle, elde edilen paramerelerin isaisiki, ekonomerik ve ikisadi olarak anlamlı olup olmadıkları oraya konulmakadır. Elde

4 35 Mehme DEMĠRAL edilen sonuçların, isaisiki ve ekonomerik olarak geçerliliklerinin esi ile beraber gerekli yorumlar yapıldıkan sonra bu çalıģma, analiz sonuçlarının opluca değerlendirildiği, elde edilen sonuçların niçin iki değiģken arasında zayıf bir iliģki verdiğinin kısaca açıklandığı ve ayrıca ileriki çalıģmalar için bazı önerilerin verildiği beģinci kısımdaki sonuç bölümüyle amamlanmakadır.. Teorik Lieraürde Tükeim Fonksiyonu Ve Belirleyenleri Gelir ve ükeim iliģkisini ükeim fonksiyonu eorileri çerçevesinde ele alırsak, farklı gelir gruplarındaki kiģilerin ükeim eğilimlerinin ne gibi unsurlara bağlı olarak değiģiği sorusu bizi ükeim fonksiyonu eorileri ne göürmekedir. Bu konuda mevcu belli baģlı dör eorinin hepsi de ükeimi belirleyen emel unsur (bağımsız değiģken) olarak geliri almakadır. Ancak gelir; J. Maynard Keynes (936) arafından oraya aılan mulak gelir eorisinde cari mulak gelir, James Duesenberry (949)`nin nispi gelir eorisinde kiģinin oplum içinde nispi durumuna bağlı nispi gelir, Milon Friedman (957) ın sürekli gelir eorisinde, uzun dönemde normal olarak kazanılacağı ümi edilen sürekli gelir, Franco Modigliani ve Alber Ando (963) nun birlike geliģirdikleri haya devresi eorisine göre ise beklenen gelir dir. Bu eorilerde yapılan aynı analizler farklı sonuçlar verebilmekedir. Bu farklılığın nedenleri de bu eorileri geliģiren kiģilerin ekonomerik analizlerini değiģik gelir anımlamaları ve farklı yaklaģımlara göre yapmalarıdır. A. Mulak gelir hipoezi (absolue ıncome hypohesıs) J. Maynard Keynes in (936) klasik ükeim eorilerinden çıkarılan Ömür Boyu Gelir Hipoezi bireylerin ükeim ve asarruflarını oldukça uzun dönemler için planladıklarını varsaymakadır. Bireyler büün ömürleri boyunca yapıkları ükeimden en büyük oplam faydayı elde emeye çalıģırlar. Ömür boyu gelir hipoezi asarrufların yaģlılıkaki ükeimi karģılamak üzere yapıldığını varsaymakadır (Miller, : 5-8). Ömür boyu gelir eorisi aģağıda, eģilik (.) de göserilmiģir. C awr cyl (.) Burada: WR : Reel servei, a : Servee göre marjinal ükeim eğilimi, YL : Emek gelirini (ücre ve maaģları), ve

5 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 353 c : Emek gelirine göre marjinal ükeim eğilimini ifade emekedir. Ġnsanlar asarruf ve negaif asarruf yaparak, ömür boyu gelirlerini isedikleri Ģekilde ükemekedirler. Tipik olarak eori, gelirin oralama ömür boyu gelirden yüksek olduğu dönemlerde asarruf, düģük olduğu dönemlerde negaif asarruf yapıldığını ifade emekedir. Bu model oldukça güçlü basileģirici varsayımlar yapmakadır. Tükeimin emek geliri ve servee bağlı olduğu emel varsayımını değiģirmeden diğer varsayımlar kaldırılarak model geniģleilebilir. Öncelikle asarrufların faiz kazancı geirme ihimali hesaba kaılmalıdır. Bu durumda bugün ükeilmeyen YTL, geleceke YTL den daha fazla ükeime imkan sağlayacakır. Ġkinci olarak emek geliri zamanla değiģebilir. Üçüncüsü ömür beklenisi kesin değildir. B. Nispi gelir hipoezi (relaıve ıncome hypohesıs) James S. Duesenberry (949) arafından ükeim eğilimlerini açıklamak için oraya aılan hipoezdir. Milli Gelir ile ükeim harcamaları arasındaki iliģkiler konusunda yapılan araģırmalara göre iki farklı sonuç oraya çıkmakadır: Birincisi zaman serilerinden elde edilen sonuçur ve geçmiģe uzun dönemlerdeki ükeim fonksiyonunu ifade eder. Ġkinci ip sonuçlar ise, aynı zaman diliminde, farklı gelir gruplarına mensup aileler üzerinde yapılan araģırmalardan elde edilmiģir. Duesenberry bunu nispi gelir hipoezi ne dayandırmıģır. ġöyle ki; ailelerin ükeim harcamaları, onların içinde yer aldıkları nispi gelir gruplarına bağlı olmakadır. Nispi gelir düzeyleri bakımından aileler, örneğin al, ora ve üs gelir gruplarına ayrılabilir. Her gelir grubunun kendine özgü bir harcama modeli bulunmakadır. Bu bakımdan aileler birbirlerini ekilemekedirler. Aynı gelir diliminde olan ailelerin harcama yapıları birbirlerinden bağımsız olmamakadır. Duesenberry e göre ailelerin ükeim harcamaları, cari gelirlerine değil, içinde yer aldıkları nispi gelir gruplarına bağlıdır. Ancak ailelerin nispi gelir dağılımındaki yerleri değiģikçe ükeim eğilimleri de değiģmekedir (Seyidoğlu, 99: 69). C. Sürekli gelir hipoezi (permanen ıncome hypohesıs) Gelir ile ükeim arasındaki iliģkileri açıklamak üzere Milon Friedman (957) arafından oraya aılan bir eoridir. Bu hipoezde uygulanan ükeim fonksiyonu; ÇalıĢmada Milli Gelir, GSMH, GSYĠH aynı anlamda kullanılmakadır.

6 354 Mehme DEMĠRAL C C cy (.) gibi doğrusal bir ükeim fonksiyonudur. Burada: C :Hesaplanan ükeimi C : Sabi ükeim mikarını 3 c : Marjinal ükeim eğilimini 4 Y : Kullanılabilir gelir 5 i gösermekedir. Sürekli gelir hipoezinde gelirle ükeim arasındaki iliģkinin oransal bir iliģki olduğu ileri sürülmekedir. Ancak buradaki iliģki, ükeicilerin yaģ, sağlık durumu, eğiimi vs. gibi çeģili fakörleri göz önünde uarak, görüģ ufku içine giren sürede kazanmaya devam edeceğini düģündüğü gelirle sürekli ükeim arasındaki iliģkidir. D. Haya devresi hipoezi (lıfe cycle hypohesıs) Franco Modigliani ve Alber Ando (963) arafından geliģirilen bu eoriye göre, ükeim sadece cari gelire değil, beklenen oralama gelir ve cari servee bağlı olup oralama beklenen gelirde bir değiģme olmadığı durumda ükeim cari gelirdeki değiģmelere bir epkide bulunmayacakır. Bu eori bireylerin gelirlerini ükeim ve asarruf arasında üm yaģam boyu refah düzeylerini en yüksek düzeye çıkaracak biçimde kullanacakları görüģünden hareke emekedir. Bu durumda ükeim cari gelirin değil kümülaif sürekli gelirin bir fonksiyonudur (Sevens, 4: -). Bu iliģki maemaiksel olarak aģağıdaki Ģekilde (.3) formüle edilebilir. U U C, C, C, C... C ) (.3) Burada: ( 3 T U : Kümülaif fayda düzeyini, C : Cari ükeimi, Ele alınan zaman birimi içerisinde gerçekleģen oplam ükeim mikarıdır. 3 Milli gelir düzeyinden bağımsız olan yani bir baģka deyiģle gelir düzeyindeki değiģmelerden ekilenmeyen ükeim harcamalarına sabi (oonom) ükeim denmekedir. En emel ve vazgeçilmez gıda harcamaları (ekmek gibi) bu anıma örnekir. 4 Marjinal ükeim eğilimi (MPC) = ΔC / ΔY dir. Gelirde meydana gelen bir arıģın ne kadarının ükeime gideceği anlaılmakadır. Marjinal asarruf eğilimi (MPS) ise ΔS/ΔY dir. Gelirde meydana gelen bir arıģın ne kadarının asarrufa gideceği anlaılmakadır. Tasarruf, kullanılabilir gelirin harcanmayan kısmıdır. 5 Üreim fakörlerine yapılan ücre, faiz, kâr, kira olarak yapılan gerçek ödemeler ile kamu ve özel eģebbüslerden ve dıģ alemden kiģilere yapılan ek araflı ransferlerden, (dağıılmayan Ģirke kârları hariç) dolaysız vergiler ve hane halkının devlee yapığı ek araflı ransferler ile baģka hanelere sürekli verilen yardımlar düģüldüken sonra kalan gelir kiģisel kullanılabilir gelir olarak anımlanmıģır. Hanede bulunan ferlerin kiģisel kullanılabilir gelirleri oplanarak oplam kullanılabilir gelir e ulaģılacakır.

7 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 355 T : Yıl sayısını ifade emekedir. Bu çalıģmada fazla bilgi yığınından kaçınmak ve çalıģmamızın emel amacından uzaklaģmamak için sayılan eoriler üm ayrınılarıyla ele alınmamıģ olup emel varsayımlarından kısaca bahsedilmiģir. 3. Analizde Kullanılan Temel Kavram Tanımlamaları Veri, ekonomerik çalıģma alanının özelliklerine ve gerçeklerine ai bilgilerdir. Bu bilgi çok çeģilidir ve değiģik kaynaklardan alınabilir. Bu bilgilerin sayısal ifadesi verileri meydana geirir. Ekonomerik araģırmalarda en fazla kullanılan veriler zaman serisi verileri ile yaay kesi verileridir. Zaman serisi verileri 6, modelde yer alan değiģkenlerin zaman boyuu çerçevesindeki değiģmelerinin sayısal ifadesidir. Kesi verileri ise, ekonomerik modeli oluģuran değiģkenlerin beli bir zaman nokasındaki farklı birim değerleridir (Gujarai, 99: 8-9). Türkiye Ġsaisik Kurumu (TÜĠK) ve Devle Planlama TeĢkilaı (DPT) ndan elde edilen ve nominal olarak alınan gıda, içki, dayanıksız ve yarı dayanıklı mal ükeim mikarları bu çalıģmamızda ükeim adı alında ek kalemde oplanmıģır. Aynı Ģekilde oplam ücre ve maaģlar da gelir adı alında ek kalemde bir araya geirilmiģir. Daha sonra bu değerler yıllık enflasyon oranını dikkae alan TÜFE deflaörü kullanılarak, 987 yılı fiyalarına çevrilmiģir. Bu verilerin öze ablosu ve açıklaması Tablo de görülmekedir. 6 C b by u biçimindeki ükeim fonksiyonu, zaman dizisi verilerini kullanan bir modeldir. Burada; C : dönemindeki ükeim Y : dönemindeki ükeici gelirini gösermekedir. Bu modelde en önemli varsayım, örnek dönemi boyunca bu iliģkinin geçerli olduğudur. ÇalıĢmamızda bizde zaman serisi verilerini kullanacağız, yıllar iibariyle elde edilen değerlerden bir regresyon elde edeceğiz ve oraya aığımız hipoezi 6 yıllık verilerden elde edilen sonuçlarla sınayarak, gelecek dönemler için ükeimle ilgili öngörüler yapabileceğiz.

8 356 Mehme DEMĠRAL Tablo : Analizde Kullanılan Verilerin Öze Tablosu, 98-5 (Bin YTL) Yıllar C (Tükeim) Y (Gelir) TÜFE C Reel Nominal Nominal Deflaörü , , , , , , , , , , , , Or ,9 Yıllar Y Reel ΔC % ΔY % Sd. Haa s(y) C/Y ,78 4,8-8, ,89, ,3,4 5, ,88, ,4 -, ,8, ,9-4 4, ,76, ,6-9,9.43,656, ,8 -, 9, ,89,8 Or ,7,7, ,997,59 Kaynak: Türkiye Ġsaisik Kurumu (TÜĠK) Ġsaisik Gösergeler- 6 Ġsaisik Yıllığı verilerinden hesaplanmıģır. Ekonomerik araģırmanın ilk ve en önemli aģaması modelin kurulmasıdır. Model kurulurken, incelenen ikisadi olay, maemaiksel bir kalıba sokularak, ölçülebilir bir model haline geirilmekedir (Tarı, : 5). Ġkisa lieraüründe daha önce yapılmıģ, doğruluğu ispalanmıģ (yanlıģlığı ispalanamamıģ), birçok çalıģma mevcuur. Bu çalıģmalardan çıkarılan eoriler ıģığında, incelenen olayın değiģkenleri belirlenir. Bizim ele alacağımız ükeim fonksiyonunda iki değiģken söz konusudur. Bağımsız değiģken = X = Kullanılabilir gelir (ücre ve maaģlar üm kesiniler) Bağımlı değiģken =Y = Tükeim (yarı dayanıklı ve dayanıksız mallar ükeimi) Analizimizde kullanacağımız değiģkenler arasındaki iliģkiyi, kapalı fonksiyonel biçimde, Y f (X ) biçiminde yazabiliriz. Burada modelimizi kurarken, basiçe ükeimi, sadece gelirle iliģkilendirdik. Oysa ükeimi ekileyen daha birçok bağımsız değiģken vardır. Yani model aslında,

9 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 357 Y f ( X, X, X 3,... X n ) olarak yazılabilirdi. Burada; Y : Tükeim, X : Kullanılabilir gelir, X : Kredi faiz oranları, X : Enflasyon beklenisi, 3 X : Tükeimi ekileyen n inci diğer fakörleri gösermekedir. n Modelde yer alan bağımsız değiģkenlerin, bağımlı değiģkenleri hangi yönde ekiledikleri, ikisa eorisi ve daha önce yapılan çalıģmalardan elde edilmekedir. Bizim örneğimizde normal Ģarlarda, harcanabilir gelir mikarı oplam ükeim mikarını poziif yönde ekilemekedir (Tarı, : 6). Bu yüzden, Y b b X u (3.) biçiminde ifade edilen açık ükeim fonksiyonunda b kasayısının poziif olması gerekmekedir. Modeldeki kasayıların iģare ve büyüklüklerinin önceden bilinmesi, model ahmin edildiken sonra elde edilen ahmin değerlerinin anlamlılıkları es edilirken, ekonomik krierleri oluģurur. Tahmin edilen kasayıların iģare ve büyüklükleri ikisadi bekleyiģlerle uyuģmuyorsa yapılan ahminlerin geçerliliği yeniden araģırılmalıdır (Tarı, : 7). ĠliĢkinin maemaiksel biçiminin belirlenmesinde, modelin haa erimi (u) nin sandar haa ahmin değerini bulan formül; e s (3.) n de kullanılabilir. ÇeĢili maemaiksel biçimler denenerek en küçük s değerini veren kalıp seçilirdayanıksız ve yarı dayanıklı mal ükeimi, doğrudan doğruya amin sağlayan mal ve hizmeler için yapılan parasal harcamalara ükeim harcamaları denir. Birkaç defalık kullanımla ükeilen her ürlü yiyecek-içecek gibi mallara dayanıksız ükeim malları denir. Elbise, ayakkabı gibi biraz daha uzun süreli bir dayanıklılık sergileyen ükeim mallarına yarı dayanıklı ükeim malları denir. ÇalıĢmamızda, bu dayanıksız ve yarı dayanıklı mallar için yapılan ükeim veri olarak alınmıģır. Dolayısıyla ükeim fonksiyonu;

10 358 Mehme DEMĠRAL C C cyd u C C c( Y T ) u (3.3) olarak ifade edilecekir. EĢilike: C : Dayanıksız ve yarı dayanıklı mal ükeimini, C : Oonom ükeimi, c : Marjinal ükeim eğilimini, Yd : Harcanabilir geliri, Y : Milli geliri, T : Dolaylı vergileri, ve u : Haa erimini gösermekedir. Tükeim fonksiyonu, kiģisel harcanabilir gelirin her bir seviyesinde gerçekleģirilmesi arzu edilen oplam ükeim seviyesini gösermekedir. Marjinal ükeim eğilimi 7 (c), hane halkının gelirinde meydana gelen her bir birimlik arıģın ükeime ayrılan kısmını gösermekedir. Oonom ükeim (Co), insanların hiç gelirleri olmasa bile yapmak zorunda oldukları ükeimdir. Yani oonom ükeim, gelir sıfırken yapılan ükeimdir. Kişisel harcanabilir gelir 8 (Yd), hane halkının gelirinden vergiler düģüldüken sonra, hane halkının asarruf ve harcaması için elinde kalan gelirdir. Yukarıda anlaılan (denklem 3.3.) ükeim fonksiyonu Keynesyen yanlı olarak 3 emel varsayıma dayanmakadır: i). Tükeim cari gelirin bir fonksiyonudur. Yani; C f Y ) (3.4) ( ii). Tükeim fonksiyonu gelire göre değişebilir. Gelir düģüğünde ükeim azalırken, gelir yükseldiğinde ükeim armakadır. iii). Tükeicilerin harcama şekilleri bağımsız olarak gerçekleşiğinden, diğer ükeicilerin harcamalarına bağlı değildir. 7 Marjinal ükeim eğilimi ükeim fonksiyonunun eğimidir. Bu da gelirdeki bir birimlik değiģme sonucu ükeimdeki değiģmeyi ifade eder. Yani marjinal ükeim eğilimi gelire göre ükeimin üreviyle ifade edilebilir. Yani; dy / dc = c = marjinal ükeim eğilimi = ükeim fonksiyonun eğimi 8 Harcanabilir gelir =kiģisel gelir dolaysız vergiler

11 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 359 Milli gelir (Y), bir ekonomide belli bir dönemde (genelde bir yıl), üreilen mal ve hizme değerleri oplamıdır. Dolaylı vergiler (T), mal ve hizme kullanımından kaynaklanan vergilerdir. Vergiye abi mal ya da hizmelerden yararlanan herkes, gelir düzeyi ne olursa olsun aynı oranda vergi ödemekedirler. Bu vergilerde vergi mükellefi ile ödeyicisi farklıdır. KDV ile özel ükeim vergisi, dolaylı vergiler arasında yer almakadır (ĠKV, 6). Regresyon analizi için kurulan modelde, bağımlı ve bağımsız değiģkenin yanı sıra haa erimi olarak isimlendirilen değiģken yer almakadır. Haa eriminin modele alınma nedenleri ise Ģunlardır: i). Ölçme yanlışlıkları: Modele alınan Y ve X değiģkenleri yapılan araģırmalarda yanlıģ ölçülmüģ olabilir. ii). Toplulaşırma yanlışlıkları: Birbirlerinden farklı davranıģ içinde bulunan çeģili ikisadi birimlere ai değerlerin oplanarak ek bir veri değer olarak ifade edilmesinden doğan haadır. iii). Modele alınmayan bağımsız değişkenler: Ġser basi regresyon, iser çoklu regresyon modeline bakılıyor olsun, kurulacak modelde bağımlı değiģkene (sonuç değiģkeni) eki eden model dıģında da bağımsız değiģkenler (sebep değiģkenleri) olabilir. iv). İnsan davranışlarının belirsizliği: Ġnsanlar aynı Ģarlar alında farklı davranıģ göserebilirler. Bu da regresyon doğrusunun göserdiği normal davranıģ kalıbından sapmalara ve dolayısıyla haaya neden olabilir. Örneğin insanların gelirlerinde hiçbir değiģme olmadığı halde, bir anlık ekiyle emel dayanıksız mal olan gıda ve içki ükeimi arabilir. Bu ve daha birçok unsurlar genel olarak e i haa erimi olarak alınır ve minimum olması beklenir. Haa erimini minimum yapan yönem en küçük kareler yönemi olup, bu yönem kasayı değerlerinin hesaplanmasında kullanılmakadır. Hazırlanan bu çalıģmada da, Türkiye de 98-5 yıllarını kapsayan kullanılabilir gelir ile dayanıksız 9 -yarı dayanıklı mal ükeimi arasındaki ekonomerik iliģki, kurduğumuz ükeim fonksiyonu ile analiz edilerek açıklanmaya çalıģılmıģır. 9 Dayanıksız mallar (nondurable goods), kısa bir sürede kullanılan ve hemen fiziki olarak kaybolan mallardır. Gıda malları buna örnekir. Yarı dayanıklı ükeim malları ise, elbise, ayakkabı, ilaç vb. gibi yine çok uzun olmayan belli bir süre sonra ükenip kaybolan mallardır. Analizimizde yarı dayanıklı ve dayanıksız ükeim mallarını birlike alınmıģır.

12 36 Mehme DEMĠRAL 4. Türkiye de Tükeimi Belirleyen Fakörlerin Ekonomerik Analizi Ekonomerik bir araģırma, ikisadi olayların ölçülebilir bir forma sokulması, paramerelerin uygun bir yönemle ahmin edilmesi, bulunan bu ahminlerin güvenilir olup olmadıklarının araģırılması ve son alarak a, elde edilmiģ olan sağlıklı ve güvenilir ahmin sonuçlarının ekonomerik araģırmanın amaçları doğrulusunda kullanılması aģamalarını kapsamakadır (ĠĢyar, 997: 9). ÇalıĢmamızın bu bölümünde, üçüncü kısımda anımlanmıģ olan ekonomerik model ile elde edilen ahmin sonuçları verilmeke ve isaisiki yorumları sunulmakadır. En Küçük Kareler Yönemi (EKKY) ile bağımsız değiģken ve bağımlı değiģken arasındaki oralama iliģkiyi gerçeğe en yakın biçimde ahmin emeye çalıģığımız bu kısımda kurduğumuz regresyon modeli, ükeim fonksiyonu ile ilgili örnek olarak alınmıģ gözlem değerleri kullanılarak hesaplanmaya çalıģılmıģır. Bu nedenle kurduğumuz modeldeki değerler ahmini değerler olmakadır. Tahmin modelindeki kasayıların hesaplanması ve kasayılarının ana küleyi iyi yansııp yansımadığı yani güvenliliğinin sınanması iģlemleri bu kısımda sırasıyla gerçekleģirilmekedir. Ekonomerik model kuruldukan sonra, modelin kasayılarının sayısal değerleri ahmin edilir. Ekonomerik ahmin yönemleri çok olmakla birlike, bu analizde EKKY kullanılmıģır. EKKY, bağımlı değiģkene iliģkin gözlem değerleriyle kesirim değerleri arasındaki farkların karelerinin oplamını en küçük duruma geirerek bir kesirici elde eme yönemidir. Tahmin edilen paramerelerin isaisiki olarak geçerli olup olmadıklarının araģırılmasında,, F, ve R esleriyle ahminlerin güvenilirliği belirlenmeye çalıģılmıģır. esi ile ahmin edilen paramerelerin ek ek anlamlı olup olmadığına bakılmakadır. F esi ile iliģkinin bir büün olarak geçerli olup olmadığına bakılmakadır. R (Belirlilik kasayısı) ile de modelin açıklama gücü belirlenmeye çalıģılır. R değeri, bağımlı değiģkende meydana gelen oplam değiģimin yüzde kaçının, bağımsız değiģkenlerdeki değiģmelerle açıklandığını göseren bir ölçüdür. R değeri ne kadar yüksek ise incelenen ikisadi olayı da o kadar iyi açıklar. Ekonomerik yönemler kullanılarak 98-5 dönemi verileri için ahmin edilerek elde edilmiģ sonuçlar Tablo de opluca görülmekedir

13 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 36 Tablo : EKKT (OLS) Yönemi İle Elde Edilen Sonuçlar Değişkenler Kasayı Sandar haa T dağılımı değeri C 57874, ,4969 X,433,43 3,4765 Belirlilik kasayısı ( R ) Bağımlı değ. ari. or. (mean) = 96997,55,3349 Regresyon sandar haası = F isaisiği (, 4) =, Tablo incelendiğinde görülmekedir ki, modelimize göre gelirde meydana gelen YTL lik arıģın yaklaģık %43 ü olan 43 YKrĢ. u ükeime harcanmakadır. Yani marjinal ükeim eğilimi (MPC),43 gibi düģük bir rakamdır. Ġkisa eorisine göre,57 gibi bir marjinal asarruf eğilimi (MPS) vardır ki bu da çok büyük bir orandır. A. Regresyon Paramerelerinin Tek Tek Anlamlılığının Tes Edilmesi (T Tesi) i). Hipoezlerin Kurulması ˆb için; ˆb için; H H H H : b : b : b : b Ġkisa eorisine göre, oonom ükeim ve marjinal ükeim eğiliminin poziif olması beklendiğinden ek araflı es yapılmalıdır. ii). Seçilen Anlamlılık Düzeyine Göre Tablo Değerlerinin Bulunması Paramereler için %5 güven aralığı (anlamlılık düzeyi-önemlilik derecesi) ve n = 4 serbeslik derecesinde ablosu ndan ek araflı es için bulduğumuz ablo değeri,7 dir. iii). Tes İsaisiğinin Hesaplanması ˆb için; bˆ hes (4.) s( bˆ )

14 36 Mehme DEMĠRAL s ( bˆ ) 583 ise 8, 4969 olacakır. Bu durumda; hes hes 8,4969 ablo,7 olduğundan, H Hipoezini red edip alernaif hipoezi kabul ederek, b parameresinin anlamlı olduğu ve modelde kalması gerekiği sonucuna varırız. ˆb için; bˆ hes (4.) s( bˆ ) s ( bˆ ),43 ise 3, 4765 ir. Sonuç olarak da; hes hes 3,4765 ablo,7 olacakır. Böylece H hipoezi reddedilip, H hipoezi kabul edilecekir. Bunun anlamı da b parameresinin anlamlı olduğu ve modelde kalması gerekiğidir. Ele aldığımız modelin ek açıklayıcı değiģkenli basi bir regresyon modeli olmasından dolayı eğim kasayısının anlamlılık sınaması aynı zamanda üm modelin anlamlılığının sınanması anlamına gelmekedir. Açıklayıcı değiģken sayısı ek olduğundan modelin opluca anlamlılığının es edilmesinde kullanılan F esi için, F değeri dir. Yani, F (3,4765 ), 86 dır. Bu sonuçla, modelimizdeki b ve b in sıfırdan büyük olmasından dolayı maaģ ve ücreler olarak aldığımız kullanılabilir gelirin, dayanıksız ve yarı dayanıklı malların ükeim mikarını ekileyen önemli bir değiģken olduğunu söyleyebiliriz. B. Belirlilik kasayısı ( R ) Yine ablo de verilmiģ olan kullanılarak aģağıdaki gibi elde edilmiģir; değeri (4.3) deki formül ( Yˆ Y ) Y Y yˆ e R (4.3) y y 433 = R,33493,

15 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 363 Bu sonuca göre, incelediğimiz alep fonksiyonunda dayanıksız ve yarı dayanıklı malların ükeim mikarı (Y) ndaki değiģmelerin yaklaģık %34 ü kullanılabilir gelirdeki değiģmelerle açıklanmıģır. Modelin açıklama gücü iyi değildir. Yani regresyon doğrusunun gözlemlere uyumu zayıfır. Burada önemli olan noka, ekonomi poliikalarına bu durumun çok zı olmayıģıdır. Çünkü Türkiye de zorunlu ve emel ükeim dediğimiz gıda ve giyim harcamaları yaģanan bir çok krize rağmen çok büyük bir değiģiklik gösermemiģir. Niekim yaģadığımız ekonomik krizlerin en büyüklerinden olan ġuba ve Kasım krizlerinde, oplam ücre ve maaģlardaki yaklaģık 3 milyar YTL lik azalıģa rağmen, aynı yıl dayanıksız mal ükeiminde sadece yaklaģık milyar YTL lik bir azalıģ yaģanmıģ ve eresi yıl aynı seviyesine gelmiģ haa geçmiģir. Şekil : Yıllara Göre Gelir Seviyelerine Karşılık Gelen Tükeim Mikarı Değerleri Dağımı (Bin YTL) TÜĠK in 6 yılında yayınladığı Ġsaisik Yıllığı ndaki verilere göre, yılında oplam ücre ve maaģ mikarı, -987 fiyalarıyla- 3 milyar YTL iken, yılında yaklaģık milyar YTL ye düģmüģ ve ancak 4 yılında ekrar 3 milyar YTL seviyesine çıkabilmiģir. yılı, ükeim mikarı, yaklaģık 8 milyar YTL iken, bu rakam de 6 milyar YTL ye düģmüģ, ancak yılında yine hemen 8 milyar YTL yi aģmıģır.

16 364 Mehme DEMĠRAL Şekil : Yıllara Göre Tükeim Seviyelerine Karşılık Gelen Gelir Mikarı Değerleri Dağılımı (Bin YTL) Şekil 3: Yıllara Göre Gelir ve Tükeim Seviyelerindeki Değişim Trendi (Bin YTL)

17 Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) Sonuç Bu çalıģmada, Türkiye ekonomisinin 98-5 yılları için eldeki mevcu veriler kullanılarak ekonomerik ekniklerle makroekonomik ükeim fonksiyonu elde edilmiģir. Bu sonuca göre, incelediğimiz alep fonksiyonunda dayanıksız ve yarı dayanıklı malların ükeim mikarındaki değiģmelerin yaklaģık %34 ü kullanılabilir gelirdeki değiģmelerle açıklanmıģır. Ele alınan 6 yıllık dönemde, Türkiye ekonomisi için marjinal ükeim eğilimi çok düģük çıkmıģır. Türkiye de ücreli ve maaģlıların hiç geliri olmasa bile 987 fiyalarıyla YTL uarında bir sabi ükeimi, yani oonom harcaması olacakır. Gelirdeki değiģmelerin, ükeim mikarındaki değiģmeleri açıklayan kısmının bu açıklayıcı özelliği zayıf olsa da bu paramere ( ) modelde anlamlıdır. Gelir ile ükeim arasındaki iliģkinin bu kadar zayıf olmasını bizim modelimize aldığımız ükeim verilerinin büyük ölçüde zorunlu ve emel ükeim malları olmasına bağlayabiliriz. Ġnsanlar yaģamlarını sürdürebilmek ve refahlarını arırabilmek için büyük ölçüde bu malları ükemek durumundadırlar. Gelirde meydana gelen azalmalara rağmen ükeim mikarının değiģmediği dönemlerde bu ükeim borçlanma ile karģılanmakadır. Yine çalıģanların cari geliri sadece aldığı ücreler değil aynı zamanda üm yaģamı boyu birikirdiği serveidir. Bunun yanında ücrelilerin menkul ve gayrimenkul kıymelerinin olması da muhemeldir. Ayrıca farklı gelir grupları, farklı ükeim davranıģı göserirler. Bu gruplardan elde edilen verilerin genel olarak oplulaģırılması yerine al, ora ve üs gelir gruplarının elde eiği maaģ ve ücreleri dikkae alan modeller daha sağlıklı sonuçlar verebilecekir. Çünkü yüksek gelirli ailelerin ükeim davranıģlarında, düģük gelirlilerinkine göre daha fazla bir değiģkenlik vardır. Faka bu modelimizde bunlar dikkae alınmamıģır. Dolayısıyla bu iki değiģken arasındaki iliģkinin bu Ģekilde zayıf çıkması ikisadi bakımdan oldukça anlamlıdır. Bu analizimiz 98-5 yılları arasındaki 6 yıllık dönemi kapsarken, bundan sonraki çalıģmalarda, daha uzun bir dönem ele alınabilir. O zaman gelirin ükeimi açıklama derecesi daha yüksek olabilecekir. Modelimizde özellikle kriz dönemlerinde olmak üzere, bazı uç değerler bulunmakadır. Bu nedenle bu değerleri elimine eden eknikler kullanılabilir. Ayrıca modele alınan değiģken sayısı da arırılabilir. Yani ükeim mikarını ekileyen diğer değiģkenlerde modele koyulabilir ya da farklı ekonomerik ekniklerle model ahmin edilebilir. Cari değerleri reel değerlere çeviren TÜFE deflaörünün elde edildiği yıllık enflasyon oranları da çeģili kaynaklarda farklılık göserebilmekedir. Onun için enflasyon verilerinin sağlam kaynaklardan elde edilmesi de bu ür çalıģmalarda büyük önem arz emekedir.

18 366 Mehme DEMĠRAL KAYNAKÇA DPT-Devle Planlama TeĢkilaı (4), Vergi, hp://ekuup.dp.gov.r/vergi/yilmazh/vergi.doc (.5.6). DUESENBERRY, J. S. (949), Income, Saving and The Theory of Consumer Behavior, Harvard Universiy Press, Massachuses. FRIEDMAN, M. (957), A Theory of Consumpion Funcion, Naional Bureau of Economic Research (NBER), New York. GUJARATI, D. (99), Essenials of Economerics, McGraw-Hill Inc., In. Ed., Singapore. ĠKV Ġkisadi Kalkınma Vakfı (6), Dolaylı ve Doğrudan Vergiler (Direc and Indirec Taxes), hp://www.ikv.org.r/sozluk.php?id=53, (.5.6). ĠġYAR, Y. (997), Model Kurma Teknikleri, Uludağ Üniversiesi Yayınları, Bursa. KEYNES, J. M (936), Ġsihdam, Faiz ve Para Genel Teorisi (Çev. Asım Balacıgil-969), Faküleler Mabaası, Ġsanbul. MILLER, T. (), Explaining Keynes Theory of Consumpion, and Assessing Is Srenghs and Weakness, hp://www.economicruh.co.uk/bsc/keynesconsumpion.pdf, (3.5.6). MODIGLIANI, F. ve A ANDO (963), The Life Cycle Hypohesis of Saving: Aggregaed Implicaions And Tess American Economic Review, No: 53, ss SEYĠDOĞLU, H. (99), Ekonomik Terimler Ansiklopedik Sözlük, Güzem Yayınları, Ankara. STEVENS, J. (4), The Life Cycle Hypohesis, hp://www.economics.srah.ac.uk/julia/eaching/mf/l8_js.pdf, (.5.6). TARI, R. (), Ekonomeri, Alfa Yayınevi,. Baskı, Ġzmi. TÜĠK-Türkiye Ġsaisik Kurumu (6), Türkiye Ġsaisik Yıllığı, hp://www.uik.gov.r/yillik/yillik.pdf, (3.5.6). YAYLALI, M. (994), Mikroikisa, Bea Yayınevi,. Baskı, Ġsanbul.

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

DEĞĠġKEN KATKILI BĠREYSEL EMEKLĠLĠK PLANLARI VE OPTĠMAL YATIRIM STRATEJĠSĠ

DEĞĠġKEN KATKILI BĠREYSEL EMEKLĠLĠK PLANLARI VE OPTĠMAL YATIRIM STRATEJĠSĠ DEĞĠġKEN KATKILI BĠREYSEL EMEKLĠLĠK PLANLARI VE OPTĠMAL YATIRIM STRATEJĠSĠ INDIVIDUAL PENSION PLANS WITH TARGETED CONTRIBUTIONS AND OPTIMAL INVESTMENT STRATEGY MURAT KIRKAĞAÇ YRD. DOÇ. DR. YASEMĠN GENÇTÜRK

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli İler ÜNLÜKAPLAN

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... VII BİRİNCİ BÖLÜM Makro İktisat 1. MAKRO İKTİSATIN ANLAMI... 1 2. MAKRO İKTİSATTA KARAR BİRİMLERİ (SEKTÖRLER)... 2 3. MAKRO İKTİSATTA PİYASA

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI. ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI. ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008 TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008 (Bu sınav 8 sorudan oluşmakadır. Sınav süresi 180 dakikadır. Soruların oplam puanı 100 dür.) 1) Aşağıdaki dör

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri Bu bölümdeki notların hazırlığında aşağıdaki kaynaktan faydalınılımıştır: A PowerPoint Tutorial to Accompany macroeconomics, 5th ed. N. Gregory 1 GSYİH: GAYRİ SAFİ YURTİÇİ

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Rüzgar Türbinlerinde Kapasite Faktörü ve Türbin Sınıfı ĠliĢkisi

Rüzgar Türbinlerinde Kapasite Faktörü ve Türbin Sınıfı ĠliĢkisi 6 h Inernaional Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 11, Elazığ, Turkey Rüzgar Türbinlerinde Kapasie Fakörü ve Türbin ı ĠliĢkisi N.S. Çein 1, H. Çelik, K. BaĢaran 3 1 Ege Üniversiesi, Izmir/Türkiye,

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

YATIRIMLAR, BELİRSİZLİK VE PİYASA YAPISI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME 1 INVESTMENT, UNCERTAINTY AND MARKET STRUCTURE: A CONCEPTUAL REVIEW

YATIRIMLAR, BELİRSİZLİK VE PİYASA YAPISI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME 1 INVESTMENT, UNCERTAINTY AND MARKET STRUCTURE: A CONCEPTUAL REVIEW YATIRIMLAR, BELİRSİZLİK VE PİYASA YAPISI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME 1 Yrd. Doç. Dr. Ayekin Güven * ÖZET Karar birimlerinin bugün ükemek yerine, belirsiz bir gelecek kazancı için üreken kaynaklara yapıkları

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA

ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA Ekonomik Yaklaşım, Cil : 21, Sayı : 76, ss. 93-118 ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA Uğur Bülen KAYTANCI * Öze Bu çalışmada, Türkiye için uygun ücre poliikalarının nasıl olması

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

TÜĠK -- Tüketici Güven Endeksi TASARRUFA BAKIŞ -0.2-0.4-0.6-0.8-1 -1.2-1.4. Ortalama. Egilim 1 Egilim 2. Yıl.Ay

TÜĠK -- Tüketici Güven Endeksi TASARRUFA BAKIŞ -0.2-0.4-0.6-0.8-1 -1.2-1.4. Ortalama. Egilim 1 Egilim 2. Yıl.Ay Ortalama TÜĠK -- Tüketici Güven Endeksi Kişinin, Genel Ekonomik Durum Göz Önünde Bulundurulduğunda, İçinde Bulunulan Dönemin, Tasarruf Etmek İçin Uygunluğuna İlişkin Düşüncesi (Türk Lirası, Döviz, Altın,

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ ESKÝÞEHÝR DE KONUTSAL DOÐAL GAZ TALEBÝNE EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ Haydar ARAS * Nil ARAS ** Bu makalede, konularda kullanýlan doðal gazýn ýsýma dönemine ai aylardaki ükeiminin

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 202/25 hp ://www.ek.org.r TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI Ercan Uygur Bu çalışma "GAP BÖLGESİNDE DIŞ TİCARET ve TARIM", başlığı ile Prof. Dr. Ercan UYGUR ve Prof.

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı