BJJOM VE ENBtBTKl. # g. i#... 11

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BJJOM VE ENBtBTKl. # g. i#... 11"

Transkript

1

2

3 BJJOM VE ENBtBTKl Sayfa No Giriş...;,, ,...,,, # g Bakımın hedefleri \.> # Bakım giderlerine kısa bir bakış,,, w.? Bakım ve amortisman..., T Bakım masraflarımn mertebesi...^_.. 8 Bakım personelinin endüstrideki yeri,,.,, i# Ne kadar bakım yapılmalıdır? ,....,,, Tesislerde durai maliyeti ,, Ulusal düzeyde bakım,....,, Endüstriyel bakımın tegviki ile ndpr elde edilebilir? Sonuç...,., , 5. 1.

4

5 Giriş : «Bakım» ve «Tamir» kelimeleri aynı dilde muhtelif işletmelerde değişik anlamlar ifade edebildiği gibi muhtelif dillerde aym kavram«lar için değişik manalı ayrı kelimeler kullanılmaktadır. Endüstriyel gelişmeye paralel olarak işletmelerin büyümesi, duras maliyetlerinin artması ve rekabet şartları karşısında emniyetli ve daha düşük maliyetlerle üretim yapma zorunluğu nedeniyle son yıllarda bakım ve tamir işlerine verilen önem artmıştır* Evvelce kullanılan basit makinaların yerini hassas ve kompleks makinalar aldıkça bunların işletilmesi gittikçe kolaylaşmakta buna mukabil bakım ve tamir işleri daha zorlaşmaktadır. Kalkınmakta ve hatta kalkınmış olan birçok ülkede olduğu gibi yurdumuzda da genellikle bakım ve tamir işlerine gereken önem verilmemektedir, Bu da sermaye israfına, düşük prodüktiviteye ve ekonomik kalkınmanın yavaşlamasına sebep olmaktadır. Gelişmekte olan ülkeler bir taraftan verimli yatırım yapmak ve diğer taraftan da mevcut yatırımlarından en verimli biç imde yararlanmak zorundadır. Mevcut tesis ve makmaların yeterince kullanılamaması bir ölçüde yatırımların israfı demektir. Bu israf yüminden endüstriyel gelişmede ek zorluklarla karşılaşılmaktadır. Örneğin, gerekenden daha fama makina ve teçhizat ihtiyacı ortaya çıkmakta, dolayısıyle finansman ve ödemeler dengesine olumsuz etkide bulunmaktadır. 2, S, 1. 5

6 Bakım; üretim proseslerinin muntazam devamını sağlamak i in beklenmeyen arızaları ve muhtemel duruşları, mümkün olduğu kadar, kontrol altına alabilmek için tesisin iyi durumda idamesini sağlamak üzere yapılan işlem ve faaliyetleri kapsar. Tamir işleri önemli olmakla birlikte bakun'm bir parçaamı teşkil eder. Bakım, sadece atelye düzeyinde yapılan bir çalışma olarak kabul edilmemelidir. Uygulamada, bakım kavramının tam olarak anlaşılamamış olması nedeniyle, sadece tamir işlerine önem verilmekte olduğunu ve bu nedenle bakım işlerinin işletmenin verimlilik ve kârlılığına yeterince etkide bulunamadığı, birçok işletmede müşahade edilebilmektedir. Yalnız tamir işlerinin geliştirilmesi yeterli olmayıp, konunun yönetimle ilişkileri yönünden ve ekonomik açıdan ele alınması ve bakım faaliyetlerinin işletmenin tüm performansma ve kârlılığına olumlu katkıda bulunması gerekmektedir. Balamı» Heäef ieri ı Endüstriyel bir igtetme bakım'ın hedefleri şöylece sıralanabilir : 1. Tesis ve makmalarm faydalı ömrünü uıatmak. 2. Mevcut makina ve teçhizatın üretim için uygun bir düzeyde tahsisini sağlamak, 3. Acil ihtiyaçlar için bulundurulan bütün makinaların (yedek üniteler, kurtarma teçhizatı vb») çalışır vaziyette hazır tutuhnasmı sağlamak, 4. Tesis ve personelin emniyetini sağlamak. Bunlardan ük ikisinin ekonomik olarak sağlanması gereklidir, Yani; bakım üretimin genel maliyetinde bir düşüş sağlamalıdır. Bakım sorunları yurdumuzda, genellikle mühendislik ve teknik ihtiyaçların karşılanması şeklinde düşünülmektedir. Bu görüşe göre yapılan uygulamalar bakımın yönetim ve organizasyon yönleri kadar ekonomisinin de ihmal edilmesine neden olmakta ve yanlış uygulamalara yol ağmaktadır. 2. & 1^6

7 Balum (Mierferâııe Kısa Bir Bataş t Bakım masraflarının genellikle yüksek olduğundan şikâyet edi«lir ve bu giderlerin artmakta olduğu görülür. Amerika Birleşik Devletlerinde endüstriyel tesislerde yapılan yıllık «bakım giderleri 1960 da 14 milyar dolar (» 196 milyar TL,) iken 1969 da 20 milyar dolara («280 milyar TL.) yükselmiştir. Bu değer İngiltere için 1.1 milyar Sterling (» 38 milyar TL.) civarındadır. Yurdumuzda da sadece imalât sanayiinde yılda 1-8 milyar lira bakım masrafı yapıldığı hesaplanmaktadır. Üst yönetim kademeleri işletmenin diğer servisleri gibi bakım servisine de aynı önemi vermekle yükümlüdürler, Dünyanın hemen her yerinde bakım teknisyenleri iki görüşten yakınırlar : i İşler iyi ise bütün üretim araçlarına ihtiyaç vardır ve bakım için mmm ayrılmak istenmez, ii _ Firma zor durumda ve para sıkıntısı varsa üretim araçları boş kalsa bile, bakıma gene birşey verilmez. Böylece, bakım ünitesinin bütçesi sınırlı olduğundan hizmetin genişletilmesi de mümkün Bu dar görüşe sık sık rastlamak mümkündür. Ancak son yıllardaki piyasa şartları nedeni ile ıbakımın verimliliğe ve kârlılığa etkisi farkedilmiş ve birçok kuruluşta bakım işlerine verilen önem artmıştır* Bakım ve Amortismanı t Çağımız teknoloji çağıdır. Yeni ve daha karmaşık makinalarm piyasaya sürülmesi ile üretimin daha ucuza maledilmesi olanakları yaratılmakta ve endüstri işletmelerinden sorumlu olanlar için ciddî sorunlar tevlit etaıaktedüv Bir taraftan, süratli ve üretime daha uygun makinaların piyasaya sürülmesi, mevcut makinaların yenilenmesini ve böylece hisli amorti edilmesini zorlamakta, diğer taraftan modası geqen veya geçmekte olan makinaların modern makinalarla yenilenmesi büyük yatıranları ve dolayısıyle uzun devrede amorti edilmesini zoriamak- 2. 5, 1* _ 7

8 tadır ki, bu problemin tek ve basit gözümü bulunmamaktadır. Bununla birlikte bakım servisi kendi payına düşen rol ile problemin ekonomik olarak çözümüne yardımcı olur. Bakım kavramı ve ekonomisi iki prensibe istinat eder : Arıza duruşlarını minimuma indirmek, İşi mümkün olan en düşük masrafla yapmak, Bu görüşler ışığmdaj bakım bir yatırım olarak düşünülmeli ve yan bir masraf olarak kabul edilmemelidir. Bakım Masraf taraimi Mertebesi : Makinalarm faydalı ömrü boyunca sarfedilen bakım masrafları, muhtelif makmalama satın alma maliyetinin (satın alma bedeli, nakliye ve montaj giderleri) % 25 ilâ % 300 ünden fazla bir değere ulaştığı istatistiklerle saptanmıştır. Ş 6 K İ L 1 MAKİNÂNİN SATİN ALMA MALİ YETİ Nİ N */* Si OL ARAK ÖMÜR BOYUNCA BAKİM MASRAFLAR! Bakun masraflarının satınalma maliyetinin % 75 «loö'ü civarında olan makinalar daha yaygındır, ofc düşük ve çok yüksek değerler (Şekil-1) de görüldüğü gibi daha azdır (1)* (1) Arneberg E., Sîze and Composition of Inventoriés of Spare Parts and Maintenance Materials, tebliğ, UNIDO yayım ID/WG, 62/28, İ970, sayfa- 6 2 #

9 Yurdumuzda istatistik! veriler genellikle kıttır. Bakım konusunda da istifade edilebilecek istatistik! bilgiler bulunmaktadır. Bununla birlikte bakimj masraflarının ortalama değeri hakkında bir fikir verebilmek için Amerika Birleşik Devletlerindeki muhtelif endüstrilerdeki bakım harcamaları tablo l'de verilmiştir. Görüldüğü gibi bakım harcamalarının ortalama % 50 si işçilik ve geri balam yedek parça ve malfeme olmaktadır. Bununla birlikte bakım giderlerinin seviyesi ve makinamn tüm maliyeti dikkate alınarak, aynı üretim kapasiteli makinalar arasından uygun olan seçilerek uzun vadede daha ekonomik bir işletme ortamı yaratılabilir (Şekil - 2) (2) ŞE _Kjt I DEGIStN MAKINALARDÂ TEDARİK VE İAK i M MASRAFLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLER Yatırım için finansman kaynakları, bakım işçi ve malzemelerinin tedarik durumu iyice tetkik edilip değerlendirildikten sonra en isabetli karara varılması mümkündür* Satmalına safhasında bu değerlendirmelerin yeterince yapılmaması nedeniyle ileride ek morluklarla karşılaşılmakta ve yatırımlardan planlanan performans elde edilememektedir. (2) KOOAAI^AN Bahattin, Maklnalı Çalışmalarda Gözönümde Tutulması Gerekli Hususlar, Prodüktivite - Verimlilik Dergisi,, Ağustos 1969, Syf, , S # 1. 9

10 Tablo! İmalât Enflüstrîslııde Batan Haırcaınalan Endüstriler Gıda Tütün Tekstil Giyim Kereste Mobilya Kâğıt Matbaa Kimya Petrol, Kömür Kauçuk Deri Cam Madenî eşya Makina Elektrik makinaları Taşıt araçları Aletler, cihazlar Muhtelif Bütün endüstriler Satmalma maliyetinin % si olarak yıllık bakım harcaamalari Bakım harcamalarının % si olarak işçilik Kaynak : U.S. Bureau of the Census, U.S. Census of Manufactures : 1958, Vol.1: Summary Statistics. U.S. Government Printing Office, Washington, D.C, 1961, pp, 9-8 and 9-9 2, 5. L 10

11 (Şekil 2) de görüldüğü gibi toplam makina maliyeti; tedarik bedeli (satmalına maliyeti) ile bakım masraflarından (işçilik - yedek parça ve malzeme) oluşmaktadır. Tedarik bedeli yüksek olan bir makina, bazı hauerde daha ekonomik bir ortama imkân verebilmektedir. Bu husus endüstriyel teşebbüslerin ekonomik planlanmasında genellikle ihmal edilmektedir, ESndüstrileşerek gelişme ilkesine bel bağladığımız planlı dönem* de yatırım mallan seçilirken bu hususa Özel bir itina göstermek gerektiği açıktır. Balom PersoneUııîn Endüstrideki Yeri ı Batan personeline ödenen ücretlerin toplam bordro tutarı ve imalât i çi ücretleri ile durumu (Tablo - 2) de gösterilmiştir, Petrol, kömür, ana metal, kimya» kâğıt endüstrüerind bakım yüzdeki! en yüksek düzeydedir. Bunlar oldukça yüksek sermaye yoğun endüstrilerdir. Buna mukabil sermaye yoğunluğu düşük olan giyimi, deri endüstrilerinde bakım işçi ücretlerinin, yüzdeleri en düşük seviyededir. Buradan da anlaşılmaktadır ki; toplam ücretler içinde bakım işçilerinin ücret payları, teıebbüsün sermaye yoğunluk derecesine bağlı olmaktadır, Tablo % İmalât EniüsfaMnde Balanı İşçilerine Ödenen Üe»etter Endüstriter ücretler içindeki payı (%) Hak 8 nı işguıeoriııîıi! ÜOTetfarî Toplau«ücwtfer K'indıeld payı (%ı) înıalât iş^î iicaretlerin göne oram (%) Gıda Tütün Tekstil Giyim , 5.! - 11

12 Kereste Mobilya Kâğıt Matbaa Kimya Petrol, kömür Kauçuk Deri Cam Ana metal Madeni eşya Makina Elektrik makinaları Taşıt araçları Aletler, cihazlar Muhtelif Bütün endüstriler Kaynak : U.S. Bureau of the Oensus, VB, Census of Manufactures: 1958» Yol, I; Summary Statistics, tj.s. Goverment Printing Of ice, Washington, D,C, 1961» pp. 9-8 and 9-9 VS. Bureau of the Census, Statistical Abstact of the United States: 1959, (Mightiest edition), Washington D.O. 19S9, Table No, 1054,, pp. 782 ff, yüzdeler: hesaplanmıştır. Tablo - 3 de Amerika Birleşik Devletleri imalât endüstrisinde bakım personelinin toplam personel içindeki durumu görülmektedir, Tiaıblo S* îmamt EiiiüeMstoidte Toplam. Personel ifiinıi Batan Personeli Mîktaıi EndiİBtrileır (^n a«e«i gok) 2, Gıda 4 6 Tütün 2 4 Tekstil 8 6 Giyim «

13 Kereste Mobilya Kağıt Matbaa Kimya Petrol» kömür Kauçuk Deri Cam Ana metal Madeni eşya Makina Elektrik makinaları Taşıt araçları Aletler, cihazlar Muhtelif Bütito endüstriler ^ Kaynak ; UM, Bureau of the Census^ Statistical Abstract of the United (States: 1959, (EÄ-ghtiest edition) Washington» BO, 1959 Table No, 1054, pp, 782 ff yihnda ;%i 50 J u»0 den fazla, % 4Û'ı 1000 den fazla per* sone! çalştıran işyerlerinden sekilen 502 firmada yapılan örnek bir araştırmadan elde edilen sonuçlar Tablo «4Me verilmiştir. Tablo» 4 A*BJD, İmalat EndüstrisiîiİB T^>ptoiii Fabrika Pemsonell ipnd (bımam persionmînîn mîhtan A Enüistoî Sınıf teması - % Ağır makinalar, fabrikasyon ve montaj tipi Hafif makinalar, fabrikasyon ve montaj tipi Hizmetler Ağır makinalar, proses tipi Hafif makmalar, proses tipi Muhtelif Ortalama, bütün endüstriler , ,5 8, ,6 ICajrnak : Sarvey mirrors today's maintenance, Modern manufacturing» March 1970, S. T

14 işletmelerde bakım fonksiyonu endüstri ile aynı zamanda doğmuş olmasına rağmen bakımın sağladığı ekonomi son yıllara kadar pek dikkate alınmamış ve bütün dikkatler üretime dönük problemler üzerinde toplanmıştır. Bakımın verimliliğe ve kârlılığa etkisi anlaşıldıkça işletmelerdeki yeri de daha belirgin ve önemli hale gelmektedir. Şekil - 8 de Almanya'da.76 firmada yapılan bir araştırma sonucu görülmektedir. Son 15 yıllık devrede toplam i şi sayısmda % 50 lik bir artış olmuştur. Bu artış içinde üretim işçilerindekî artış % 25 civarında olmasına rağmen, bakım işçi sayılan % 150 oranında artış göstermiş» tir, ( J ), Burada da bakım işlerine verilen Önem ve rekabet şartlarında bakım fonksiyonunun etkisi daha iyi görülebilmektedir. (3) Erdmann, Wolfgang, Zeitvorgabe bei Instandhaltungsarbeiten, BMP A - m e w, - - Betriebstechnische Reihe, Beuth - Vertrieb Gmbh, 1970, S, S 2, : - y. -,

15 Ne kacto bakını yapıhnamır? masraf- îşletmeye uygun bakım düzeyinin tesbiti î in bakım larını oluşturan gider veya kayıplara kısaca değinelim* Bakım masraflarından başlıcaları şunlardır : Tamir masrafları, Koruyucu bakım masrafları, Duruşların tevlit ettiği masraflar ve kayıplar. Aşırı ve yetersiz bakım, firma perfomıans ve kârlılığına olumsuz etki yapar* Bu ger ek gözönünde tutularak bakım faaliyetleri ve yatırımları ile firma kârlılığı arasında ekonomik denge sağlanacak şekilde optimal bir düzeyde bakım uygulamaları düzenlenmeli ve devamlı kontrol altında tutulmalıdır. (Şekil - 4)

16 Bakum faaliyetlerinin büyük bir kısmının durdurularak yapılması gerekir. Bu nedenle bakım uygulamalarında duruşlardan dolayı kayıplar ihmal edilemlyecek kadar Önemli olmaktadır, (Şekil - 5) in tetkikinden anlaşılacağı gibi makinalann duruş zamanmm sıfıra indirilmesi pratik ve ekonomik yönden beklenemez. Bu durumun elde edilmesi ekseriya çok pahalıya malolur, Makina kullanma oranının en ekonomik olduğu optimal bîr seviyesi bulunur, Bu seviyenin altında, bakım uygulaması, tesisi yeterince koruyamadığı için duruşlar aşırı olur. Bu halde, bakım'a daha fazla kaynak (îşgücü ve teçhizat) tahsisi ile teşebbüsün genel performansımn daha iyi bir düzeye ulaşması sağlanabilir» Böylece toplam maliyet düşecek ve kâr artacaktır. % _ 16

17 Bununla birlikte, optimal seviyenin üstünde bir uygulamada bakım masraflanndakî artışlar maliyet artışı nedeniyle teşebbüsün genel katında bir azalmaya sebep olur. Toplam maliyetin minimum olduğu düzeyde yapılan, bakım uygulaması teşebbüse ammi kâr olanağını sağlar. optimal Bu nedenle bakım maliyeti sadece direkt malzeme ve işçilikle değerlendirilmemeli, makinanın duruşu nedeniyle firmaya yüklenen külfetler (giderler ve kayıplar) de dikkate alınmalıdır, En-çok gözden uıak tutulan bu husus (duruş maliyeti) üzerinde durmakta fayda mülâhaza etmekteyim. Tesislerde Buruş Maiyet! ı Duruş maliyetini etkileyen faktörler şöylece sıralanabilir : 1. Üretim yetersizliğinden dolayı kâr kaybı, 2. Üretimde çalışan personele, duruş nedeniyle, gayri müstahsil olarak ödenen ücretler, 8» işlenmekte olan malzemenin bozulması (duruş esnasında, duruştan evvel veya sonra). 4. Tamirden sonra makinanın çalışma şartlarına getirilme masrafları, 5. Boşta kalan yatırımın faizi, 6. Satış anlaşmalarının yerine getirilememesi nedeniyle pazardaki itibar ve müşteri kaybı, T, Üretimde çalışan personelin prim kaybı. 1. Üretim YetasîzIğîîMİeiî Dolayı Kâr Kaybı, Bu, belkide, duruş maliyetini en çok etkileyen bîr husustur, Şayet, pazarın talebi üretim kapasitesinden m ise, üretim miktarını pazar talebi düzeyine getiren herhangi bîr ek duruş zamanı hakikatte bir satış veya kazanç kaybına neden olmayacaktır.», 5, 1, İT

18 Böylece, duruş maliyeti, pazarın talebi ile üretim kapasitesi ara» smdaki orana bağlı olmaktadır. Eğer pazarın talebi üretim kapasitesine eşit veya daha fazla ise, bu halde herhangi bir üretim kaybı, satışta ve kârda zarara sebep olur. Bununla birlikte kayıpların büyüklüf ü aşağıdaki hususlar ile ilişkilidir : a) Tesis tek, iki veya üg vardiya çalışmakta olmasına göre durum farklı olacaktır Üç vardiya çalışma halinde, duruşlar vukubulduğunda üretim kaybının telafi edilmesi mümkün değildir» Bir veya iki vardiya çalışılması halinde bazı kayıp üretimlerin karşılanması imkânı olabilir ki, bu halde kayıplar, (duruş nedeniyle üretim maliyetinin artması v.s. den dolayı) sınırlı olabilir. b) Şayet üretilen mallardan stokta yeterince bulundurulmakta ise, pazarın talebi stoktan karşılanabilir ve duruş nedeniyle üretim kaybının etkisi, genellikle stokta tutulmayan mamulterdeki gibi büyük olmayacaktır» 2, Ünetitwie çaeşamı personele, duras ııedeniyte gayrî mltetâhisîl olarak öçten» iieretfer t Bununla ilgili olarak, makinanm duruşu esnasında böyle personelin başka bir yerde müstahsil olarak kullanılıp kullanılamıyaeafı üzerinde durulmalıdır. 3. fatanmakte omm- makemeniıt buztılumisı : (Duruş esnasmdöı» duruştan evvel veya soiwa) Bazı proses endüstri tiplerinde, bu çok pahalı bir kalem olabilir. Bu halde duruş maliyeti, sadece mevcut talebin karşılanamamasmdan dolayı kâr kaybı olmayıp, makmanm anza ve duruşu esnasında bozulan hain ve yarı mamul maddelerin maliyetini de kapsar, % 5» 1* 18

19 4. Tamirdtani sonra makbıanın şalıpna şartlarına getîwlm Bazı endüstrilerde bu husus da pahalı bir kalem olabilir. Örneğin, tamirden sonra 'bir çimento fırınında sıcaklığın çalışama şartla» rina getirilmesi, 5. Boşta kaémq yatanımın faizi : Boşta kalan yatırımın fam, ya bankaya ödenen rayiç (ı% 4-10) üzerinden veya teşebbüsün kârı (% 15-20) esas alınarak hesaplanabilir, ikinci alternatifs göre hareket edilmesi daha gerçekçi olur. Çünkü bir endüstriyel teşebbüse geçişin riskinin karşılığını da kapsamaktadır. Burada dikkate alınması gereken bir husus da; bir makinanın zamanının % locfünün kullanılması beklenemiyeceği gerçeğidir, Normal duruş (gayri faal) miktarı (genellikle % oranındadır) dikkate alınarak boşta geçen zamandan düşüimelidir. 0, Satış anl^naalauriimffll yerine getiriknciiîesi neidfiiiiyle pwaxàom itibar ve müşteri kaybı ; Arızalar nedeniyle samanında teslimatın yapılamaması uzun dönemde kayıplara yol açar, Örneğin; müşteri kaybı, pazardaki itibarın sarsılması, gecikmeler nedeniyle ödenen cezalar vb, en fazla za» rar a yol açan etkiler olabilir. 7. Üretimde Çalışan Personelin Prim Kaybı t Üretimin durması nedeniyle duruş yapan makinada çalışan personelin priminde bir azalma olursa moraline de olumsuz etki yapar ve zamanla iş yerinde hoşnutsuzluklara yol açabilir. Optimal bakım düzeyinin saptanmasında ve bakım olanakları için firma kaynamarmın tahsisinde yukarıda işaret edilen hususlar dikkate alınmalıdır. Bunlar teşebbüsün tüm ekonomisi içinde ba , > 10

20 kım'-a. harcanacak miktarın tayininde ve bakım programlarının tesbitinde yöneticilerin isabetli karar vermelerine yardımcı olacaktır. Teşebbüsün kaynaklarından bir kısmının, personel ve teçhizat olarak bakım isterine tahsis edilmesi, teşebbüsün tüm performans ve kârmm azamide tutulması içindir. Bakım'a ayrılacak kaynak tahsisi; duruşlar nedeniyle teşebbüse yüklenen maliyet ile bakım masrafları arasında bir denge kuracak şekilde olmalıdır. Bunun içm her işletmede duruş maliyetinin sıhhatli ve gerçek bir değerlendirilmesi yapılmalıdır. Uteal Düıeyâe Baıkım Diğer gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi yurdumuzda da üretim kaynaklarımız oldukça sınırlıdır. Mevcut üretim kapasitesi azami ölçüde kullanılarak Ulusal ekonominin gelişmesine yardımcı olmasını hepimiz arzularız. Zira; bu yatırımların pek büyük bir miktarı kıt kaynaklarımızın zorlanması ve döviz; sıkmtıs ile ortaya konabilmektedir. Yatırımların optimal bir düzeyde geri dönüşünün sağlanması resmi ve özel tüm kuruluşlarımızın ortak hedefidir. Tesislerin optimal düzeyin altında kullanışına tesir eden değişik etkenler olabilir. Sipariş yetersizliği, malzeme ve ikmal yetersizliği veya yetersiz yönetim nedeniyle yetersiz üretim planlaması ve programlaması, vb. gibi nedenlerle atıl kapasite mevcut olabilir. Duruma göre faktörlerden bazıları diğerlerine nazaran daha Önemlidir. Örneğin; bir fabrikanın tümü veya bir kısmı makina arızaları nedeniyle düşük kapasite ile çalışıyor ise en önemli hususun bakım olduğu ve diğer etkenlerin ikinci derecede kalacağı aşikârdır. Yönetimin her kademesi, müesses kapasitenin uygun bir düzeyde kullanılmasını hedef almalıdır. Ancak bu bilinç diğer az gplişmiş ülkelerde olduğu gibi henüz yurdumuzda da yerleşmemiştir. Kalkınma çabalarımızda başarıya ulaşabilmek için tesis, makina ve teçhizatın iyi bir çalışma düzeyinde muhafaza edilmesinin zorlanması bir ulusal endüstriyel politika haline getirilmelidir. Bunun için müteşebbislere gerekli yardım yapılmalı ve teşvik tedbirleri uygulanmalıdır, 2i & 1. 20

21 Bir teşebbüste uygun bakım sisteminin ölçüsü olarak sadece te«bisin arızalar nedeniyle duruş samanlarının minimum tutulması yeterli değildir, P^c^düıktivite ve Özellikle bakım fonksiyonunun maliyeti de önem araeder. Bakımda uygulanacak teşvik tedbirlerinde bu hususlar da dikkate alınmalıdır* Bir tesis kurulurken, makina ve teçhizat seçilirken çevre şartları dikkate alınmalıdır. Örneğin; İklim şartları, mahalli personelin kalitesi, tamir personeli, ne^aretpler, mahalli tamir olanakları, yedek parça ve malzeme tamiri olanakları, mevcut makînalarla uyuşma durumu, vb. Bakım konusunda ulusal bir teşvik sistemi, bu hususları dikkate almalıdır, (Geniş kapsamlı bir teşvik uygulaması sadeoe teşebbüse tedarik, üretim, bakım ve mali kontrol fonksiyonunu içermemeli, fakat endüstriyel gelişme, ithalât kontrolü, teknik eğitim vb., gibi konularla meşgul olan birçok devlet teşkilâtı ve organizasyonları da kapsamalıdır* Son zamanlarda hızlandırılmış olan yatırım teşvikleri ile daha fasla üretim kapasitesi elde edilmesi yanmda mevcut tesislerin ve* rimli bir düzeyde çalıştırılabilmesi için gerekli teşvik ve koordinasyon da sağlanmalıdır. Eııdttitoîyel Batanım Teşviki tie Nectar Elde Edilebilir? Muhtelif araştırmalar ve uygulamalar göstermiştir ki bakım işlerine gereken önemin verilmesi ile işletmelerin tüm verimliliğinde olumlu sonuçlar elde edilebilmektedir, Birçok işletmede mevcut bakım işlerinin,%' 70-80'i planlanabumektedir, Bakım işlerinin planlı olarak yürütülme&i ile birçok yararlar Bağlanabilmektedir* Uygun bir bakım tatbikatı ile makinalann faydalı Ömrü ortalama % artırabilir ( 4 ), Bazı teşebbüsler, planlı bakım programlarının uygulamaya konulmasından takriben 4 sene sonra % 40'a kadar bakım masraflarının azaltüabüdiğini beyan etmişlerdir. Bu miktara makina duruşlarında azalmadan mütevellit kazançlar dahil değildir ( 5 ). (4) HOMJB» Jan, Consideration of Problems In Design of Installations, tebliğ, UNIDO, ID/WG, 62/17 f 1970, Sayfa 99. (5) The UNIDO Secretariat, Managerial And Organizational Aspects of Maintenance, UNIDO, ID/WO. 62/86, 1970, Sayfa 4, %

22 Is standardlanm ve modern metodjarı ihtiva eden iyi bir plan ve program ile birçok teşebbüslerde % bakım iş gücü masraflarından tasarruf ve iyi bir işletme performansı sağlanabilir ( 6 ). İngiltere'de 1669 yılında yayınlanan bir raporda ( 7 ) yıllık toplam bakım giderleri 4 milyar sterling (140 milyar TL.) olup bunun 1,1 milyar sterling! (- 38 milyar TL.) imalât endüstrisine harcanmaktadır. Raporda, sadece imalât endüstrisinde bakıma daha fazla Önem verilerek verimliliğin artırılması yoluyla yılda milyon sterling ( milyon TL,) bakım yönetimi ve kontrolünün geliştirilmesi yoluyla da 300 milyon sterling (10,5 milyar TL.) tasarruf sağlanabileceği belirtilmiştir. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki yurdumuzda da mevcut uygulamaların % ıslâhı mümkün görülmektedir. Yalnız imalât endüstrisinde yılda 110 milyar liralık üretim ya«pıimakta ve bunun için 7-8 milyar liralık bakım masrafı olmaktadır. En mütevazı bir hesapla bakım konusunda % 10 luk bir tasarruf sağlanması halinde milyon liralık bir kazanç elde edilebilecektir. Ancak konunun ulusal düzeyde ve yönetim kademelerinde ele alınarak gerekli tedbirlerin geliştirilmesi ve uygulanması gerekmek tedir. îş i seviyesinde ve tamirhane düzeyinde birçok kuruluşlarımız* da oldukça iyi uygulamalara rastlanmakta ise de yönetim kademeleri için konu henüz ele alınmamıştır. Sanayileşerek kalkınma teraneleri ile planlı dönemlerimize bel bağladığımız şu yıllarda bile bu konudaki çalışmalar başta Devlet Planlama Teşkilâtı olmak üzere frenlenmekte ve yatırımlardan daha verimli düzeyde yararlanma olanağı ve tasarruf sağlayabilecek bakım ile ilgili ciddi atılımlara müsaade edilmemektedir. Konuları kendi ağırlıklarına göre değerlendirme yerine hissi yargılarla karara bağlama zihniyeti yurdumuzu geri kalmışlığa daha uzun yıllar mahkum edecektir. Bu zihniyetten silkinip kıt kay- (6) WILKINSON, J. John, How to Manage Maintenance, Harvard Business Review, March - April 198% Sayfa; 111. (7) HAVELCOK, Â.J. and JONES, P., Maintenance in Perspective, UNIDO, ID/WG. 62/31, 1970, Sayfa 3. 3, & 1. 22

23 naklarimmn tahsisinde objektif esaslara göre hareket ederek yapa«cağımız tasarruflarla yeni yatırımlara hız verebiliriz. Sonuç : Bakım, endüstriyel faaliyetlerin ayrılmam bir parçasıdır. Enaüstrileşmiş ülkelende bile son 20 yıl zarfında Önemi benimsenen ve ekonomik bir işletme faaliyeti ve üretim için vazgeçilmez bir vasıta olarak kabul edilen bakımın proje safhasından itibaren gezenimde tutulması gereklidir. Sadece yeni üretim potansiyelinin artarılması, yani sadece daha cok yatırım yapılması ile ekonomik gelişme ve kalkınmanın başarıya ulaşamayacağı anlaşılmıştır. Arzulanan gelişme, yeni yatırımlar yanında mevcut tesislerin de verimli bir düzeyde çalıştırılması ile mümkün olabilmektedir. ÂBT karşısında kalite, fiat ve terinin rekabeti ve güveni sağlayabilmek için bakıma da yeterince önem verilmesi zorunludur. Konunun böylece ele almıp değerlendirilmesi, bakım bilincinin yayılması ve yükseltilmesi için yapılan gayretlerin frenlenmesi yerine, ciddiyetle ele almıp desteklenmesi gereğine inanıyorum, «Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur» ata sözü endüstriyel iaaliyetlerimizde de varlığımızı koruma ve geliştirme düsturumuz olmalıdır. REFERANSLAR 1. Amerika Birleşik Devletlerinde yıllık olarak düzenlenen «Tesis Mühendisliği ve Bakım» (PLıANT ENGINEERING and MAINTENANCE) konferanslarına sunulan teknik tebliğler, Clapp and Poliak, Inc. 245 Park Avenue, New York., N. Y, 10017, USA. 2. Bakım ve Tamir Sorunları Sempozyumu tebliğ ve raporları, Ekim 1971, Ankara (MPM Tayın No. 112, 1972) 3. BBBMAUN, WOLFGANG, Zeitvorgabe bei Instandhaltungsarbeiten, REFA «RKW, Betriebstechnische Reihe, Beuth - Vertrieb GmbH., 1070 %

24 4 KOÇAKLAN Bahattin, Tesislerde Bakım ve Tamir sorunları, tebliğ, MPM Yayın No, 107, , MOLSBERGER» J. The Role of Maintenance and Repair for the Economic Development of the Manufacturing Industry, Harvard University, USA, %mo 0, MORROW!!**., Maintenance Engineering Handbook, McGRAW-HILL Book Company, I960 7, UNEMD NATIONS, Maintenance and Rlepair in Developing Countries, Report and papers of the Symposium, Kasım 1970 Duisburg Batı Almanya. 2, & 1, 24

25 BAKIM VB ENDÜSIIKt TABTIŞMASI Äma Onur Tebliğlerin İMmmanM de olflugui gibi, Mnmr sinde de bir kon«?w, Eğitim me#etesi, TOrfdyada bakımı verimiyle yapacak orta kademedeki teknik personeldir, BiMm teknik eğitim mümmmblerhnim& genelme tutum üretim uœrindaiir. Bakım ikerinde M bir tuta» yoktur. Bunu kınayarak söyleyebilirim. Özellikle tekniker oklulara ve sanat okuüarmda bunun te alınması îcabeder. Diğer bir kmm baknn üzseorimde lüç fbor mamm mütoendis yetiştiren mvmmm&ibmmizae önemini benlm^timendstir, V bu foenimu sotmeme şüphesiz ki bakım, yapataı ş^unda değil, bu bakımı nasıl en verimli yapalım tutumudur. Özellikle eiwitotal mühendisi yetiştiren kuruluşta, mamna mühendialiğinde de imalâta yönelik kısımlarda da bakıma biün l ve teknolojik yöntem«ile ibafataıası ioabeder. Modem bir metodun, önsellikle yöneylem araştemasamn ve elektronik hesap sisteminin kuiuazulması için şüphesiz ki kufl^ıluşlarm en kısıa zamanda istatistiki bilgileri toplaması icap ejder. Çünkü bakım için gerekli olan en büyük yöntem bizim «'simulation» dediğimin yahutta «monte carlo» dediğimiz teknik ile bakımın iatatistud veriler den sağlam neticelere giderek bakımı programlamak işidir. Herhalde yüksek teknik eğitim kuruluşlarında, Üniversite Akademilerde bu konunun ihmâl edilmemesi gerekir. Şükrü Er (Ipk KolL Şti, ) Bento baza örnekte* vermek istiyorum. Meselâ i güvenliği yerinde tebliğ bir satır olarak geçiyor. î güvenliği yönünden bakımın önemi. Ben bir mmj vereceğim. Bilhassa elektrik tesislerinde bu çok Önemlidir* Ufak bir ihmâl bîr adar mı öldürdü mü, mahkeme sm birkaç ytomn liraya mahkûm ediyor, Dolayıaiyte doğrudan doğruya bakımda yapüğmm ufak bir tasarruf gibi görünen şey, müesaâseyi zarara sokabiliyor. Bunun örnekleri bilhassa çok oluyor. Sonra bakımda kullana, mn rolü basta geliyor ve birinci bakıcı kullanın kendisi. Onu bakımcı olarakta eğitmek çok önemdi bir husustur ve bununda tasarruftaki rolü gok önemli oluyor # ve 2JU. 25

26 Baki mamanın trenterinde ateşçiler kullanırdı. Met Demir Yaları» İki ate i arasındaki fark îstanıbulla Ankara arasında kömür tasarrufuna % 20 tesir ediyordu, kullanma farkı olarak, Aynı rakamı bir Hainan dizel motorlarının kamyonlardakî otobüslerdeki toaknnsızlığından dolayı enjektörler de ve m&sot pompalanndaki bakımsızlığından dolayı mazot sarfiyatını hesıaıpladıik. Türkiyenin % 201 standsutlannın üstünde çıkıyor. Bakım masraflarım hesaplaifeöewte yanıltan noktalan şunlar olabilir, dikkatinm çekmek bakmundanj belirtmek isterim, Yeni bir tmgêh alıyorsunuz* ikisini atıyorsunuz bir kenara. Yeni tezgâh, olarak giriyor taibi defterinize. Eski tezgâhı uüak bir narımlada faal hale getirmek mümkün ve müessesenin bünyesinde defter üzerinde defter üzerinde tezgâh çahfiyoarmuş görünüyor, aına gerçekte yatıyor tezgâh. BiMen misâl versem, aşağı yukan 30 - éo 1 tane kaynak mamnası var tanesi yatar. Ne kaal tmigizdir, nde oturup aaaba ufak bir bakımla çalışabihr hale getirdbdlirmiyk, diye düşünmüşümdür. Bm hengâme içerisinde sürüjdanir pder ve deftere baktığınız vakit, bakım masrafı görünmeme. GörünmeMe sanm bakım tamir mıasraflanmıg diipmüi intibaını bırakır. Bununda tabii nazarı itibara alınması gercïar. Bir diğerini Zirai Donatımda çaıiıştığımız zamanlar nuiişahade ettik. Bakımla ilgili mrvm bültenleri yayınlardık Bölge Müdüriüklerine. Bölgelere gittipmiz manian servis bültenlerini hep muhasebe«citerin çekmecelerinde, evrak memurlarının çekmecelerinde bulurduk. Bir türlü ilgililere intikâl etmaidi Sonradan faakrtık ki olacak gibi dep. Her bölgede bakımla uğraşanların isimlerini aldık ve doğrudan doğruya ustaların adlarına göndariyorduk. Formalite icabı bir tanede müdür gonderiyorduk* Bu suretle servisin yapılması imkânlarını artırmak işitiyorduk* Bir diğeri, bakım masrafları bir evvelki konuşmada bir Amerikan firmasıyla belirttiğim gibi, bir müesseseyi hiç farkına vardırmadan zarara atabiliyor. Bu ok tipik bir örnekti. Yani mamna öyle bakımsımıktan verimden düşüyorki, siz farkıma vardığınız vakit zaman geçmiş oluyor ve müessesede bîr hayli zarara girmiş oluyor. Burada bir hususada tekrar değineceğim, Arkadaşlarımız bakımın malzeme kalitesiyle, kaliteli malzeme kuşanmak suretiyle ba- 2,

Atlas Copco Orjinal Servis Kullanım Avantajları

Atlas Copco Orjinal Servis Kullanım Avantajları Atlas Copco Orjinal Servis Kullanım Avantajları %100 güvenilir Atlas Copco orjinal yedek parçaları; kompresörünüzle aynı kalite standartlarına göre üretildiğinden, kompresörünüz bakıma girdikten sonra

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 Ali EREN İSO Yönetim Kurulu Üyesi MAKİNE, AKSAM VE METAL EŞYA İMALATI 27. Grup Genel Amaçlı Makine ve Aksam Sanayii 28. Grup Özel Amaçlı Makine Sanayii

Detaylı

Mühendislik Ekonomisi

Mühendislik Ekonomisi Mühendislik Ekonomisi Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Orhan TORKUL Dersi Verenler Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir HIZIROĞLU Yrd. Doç. Dr. Tijen ÖVER ÖZÇELİK Dr. Halil İbrahim CEBECİ Dersin

Detaylı

Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi

Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi Bakım nedir? İşletmede faaliyetlerin yerine getirilebilmesi için her türlü makine, ekipman ve teçhizatın belirli kurallar çerçevesinde gözden geçirilmesi, kontrol edilmesi

Detaylı

EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI

EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI Merhaba; Bu ayki yazıma başlamadan önce hepimize sağlıklı ve emniyetli günler diliyorum. Geçen yazımda elimden geldiği kadar iş güvenliği-insan sağlığının (EMNİYET-SAFETY)

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Aylık Ekonomi Bülteni Mayıs 2009

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Aylık Ekonomi Bülteni Mayıs 2009 www.etonet.org.tr 1 Ocak Mart ihracat performansı %13 azaldı. İlimizin Ocak Mart ihracat performansı bir önceki yılın aynı dönemine göre %13 azalmıştır. Türkiye İhracatçılar Meclisi ve Türkiye istatistik

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

12/27/2011. Yenileme kararları. Bu dersin amacı

12/27/2011. Yenileme kararları. Bu dersin amacı Yenileme kararları Bu dersin amacı Elimizdeki varlığı serviste tutmalı mıyız yoksa yeni bir makine ile değiştirmeli miyiz sorusuna cevap vermektir. Bu alternatifler birbirini dışlayan alternatiflerdir,

Detaylı

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh.

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh. TKİ. OAL. İşletmesinde Toz Problemi TKİ Maden Müh. 1) Giriş Henüz, Türkiye'de kömür ve metal ocaklarında teneffüs edilebilir toz kontrolü yapılmamaktadır. Bu alandaki çalışmaların önemi gün geçtikçe daha

Detaylı

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr.

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr. 3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Tahir AKGÜL Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik NAKİT YÖNETİMİ Nakit Yönetimi ile işletmeler; bir yandan işletmenin

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 1. HAFTA DERS NOTLARI

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 1. HAFTA DERS NOTLARI MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 1. HAFTA DERS NOTLARI Mühendislik Ekonomisi Temel Kavramları Ekonomi: İnsan ihtiyaçlarını karşılamak, içinde bulunduğu maddi şartları düzeltmek, toplumun refahını en üst seviyeye

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz?

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz? EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 56 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %9 una karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

YENİLEME / MUHAFAZA ETME (REPLACEMENT / RETENTION)

YENİLEME / MUHAFAZA ETME (REPLACEMENT / RETENTION) SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ -10 / MUHAFAZA ETME (REPLACEMENT / RETENTION) Haz.: Doç. Dr. Ahmet DEMİRER KAYNAKLAR: 1-Mustafa KUTANİŞ, SAÜ. İnşaat Müh. Ders notları, 2014.

Detaylı

Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Mühendislik Ekonomisi Dr. Cenk Budayan Oda No: L-06 E-mail: budayan@selcuk.edu.tr İşlenecek Konular Giriş: Mühendislik ekonomisi nedir, Mühendislik ekonomisinin

Detaylı

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance Artesis Varlık Yönetim Sistemi Artesis Hakkında ARTESİS 1989-1999 yılları arasında Prof.Dr. Ahmet Duyar ın (Florida Atlantic University) NASA Lewis Research Center ile birlikte yaptığı, uzay mekiği ana

Detaylı

Türkiye nin Amerika Birleşik ş Devletleri Pazarındaki İhracat Performansının Farklı Açıdan Analizi

Türkiye nin Amerika Birleşik ş Devletleri Pazarındaki İhracat Performansının Farklı Açıdan Analizi Türkiye nin Amerika Birleşik ş Devletleri Pazarındaki İhracat Performansının Farklı Açıdan Analizi i ve Türkiye İçin Öneriler Açıklama Bu analizde kullanılan ithalat verileri ABD nin gümrük giriş tarife

Detaylı

560 sayılı Gıdaların Üretimi ve Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname ve Yönetmelikleri

560 sayılı Gıdaların Üretimi ve Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname ve Yönetmelikleri Kapasite Raporu Kapasite Raporunun Tanım Ve Kapsamı Kapasite Raporu; bir firmanın, mevcut makine parkı ve işgücüyle, bir yıl zarfında kaç birimlik üretim yapılabileceğinin belli kriterlerden hareket ederek

Detaylı

Nobel Yazılım. Periyodik Bakım Takip Yazılımı

Nobel Yazılım. Periyodik Bakım Takip Yazılımı Periyodik Bakım Takip Yazılımı İvedik Organize Sanayi Bölgesi 731 Sokak No:19 Yenimahalle/Ankara Tel:0312 394 14 46 Fax:0312 394 14 47 bilgi@nobelyazilim.com Hakkında olarak biz,2006 yılından itibaren

Detaylı

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45%

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45% EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 85 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %15 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 83 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %10,5 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

MIT PAKET SİSTEMLER AKILLI ÇÖZÜMLER SORUNSUZ SİSTEMLER

MIT PAKET SİSTEMLER AKILLI ÇÖZÜMLER SORUNSUZ SİSTEMLER MIT PAKET SİSTEMLER AKILLI ÇÖZÜMLER SORUNSUZ SİSTEMLER Ekin Endüstriyelin Isıtma-Soğutma sanayisine sunduğu paket sistem çözümleri ile uygulamacı firmalar ve son kullanıcılara büyük kolaylıklar sağlamaktadır.

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Haluk ERCEBER İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 Bülent İYİKÜLAH 14. Grup Meslek Komitesi Başkanı TEKSTİL ÜRÜNLERİ VE GİYİM EŞYASI İMALATI 7. Grup İplik Sanayii 8. Grup Dokuma Kumaş Sanayii 9. Grup Tekstil

Detaylı

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği www.pwc.com.tr Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği Sermaye Piyasaları Giriş Pegasus un Nisan ayında gerçekleşen halka arzından 278 milyon Euro elde edildi ve bu, son 12 ayda gerçekleşen

Detaylı

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI www.yalinenstitu.org.tr 1 YALIN ENSTİTÜ Yalın Düşünce AMAÇ Müşteriye mükemmel değer sunmak YÖNTEM İsraflardan arındırılmış mükemmel prosesler 2 YALIN ENSTİTÜ Değer Müşteriye

Detaylı

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI Ekim 2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Genel Enerji Durumu 2006 yılında, ülkemizin genel enerji

Detaylı

KALİTE KAVRAMI ve UNSURLARI

KALİTE KAVRAMI ve UNSURLARI KALİTE KAVRAMI ve UNSURLARI Kalite, bir ürün veya hizmet ile ilgili özelliklerin, belirlenen veya olabilecek ihtiyaçları karşılama derecesidir. Kalite Sözlüğü Kalite, genel olarak günlük konuşmalarda

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE HEDEF 1. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) programlarının amacı, çalışanların maddi ve manevi yararı için

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 26 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU İsviçre Merkez Bankası negatif faize devam edecek İsviçre Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Fritz Zurbruegg, "Faiz oranlarını para politikası bunu gerektirdiği

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 1 / 7

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 1 / 7 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 1 / 7 Biliyorsunuz, 19 Haziran da yeni teşvik sistemine ilişkin gerekli yasal prosedürler tamamlandı ve konuya ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı -2012 yılının başından itibaren geçerli

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ

BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ EMİNE UÇMUŞ - SİNEM KAÇAR BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü İÇERİK GİRİŞ MODELİN YAPISI İŞLETMEDEKİ KAYITLAR

Detaylı

Çin in Avrupa da Pazar Kaybı Devam Ediyor Yazar: Mithat Aracı/Da Kong

Çin in Avrupa da Pazar Kaybı Devam Ediyor Yazar: Mithat Aracı/Da Kong Çin in Avrupa da Pazar Kaybı Devam Ediyor Yazar: Mithat Aracı/Da Kong 2013 yılının bu ilk Çorapland dergisiyle başlayarak, sizlere, bu güne kadar yalnızca pamuklu soket segmenti vasıtasıyla analiz ettiğim

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI ÖDEV SORULARI

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI ÖDEV SORULARI MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI ÖDEV SORULARI ÖDEV TESLİM TARİHİ: 29 Aralık 2015 salı (Son Hafta) Ders Saatlerinde (ij öğrenci no.nuzun son iki rakamıdır, mesela öğrencinin numartasında son

Detaylı

ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ

ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ İçindekiler 1. Dünya daki ve Türkiye deki CNG Otobüs Pazarı 2. Neden CNG Yakıt Tercih Edilmeli? 3. Doğalgaz (CNG) ile Dizel Yakıt Karşılaştırması 4. CNG Yakıtlı Otobüslerin SWOT

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi ADANA (2014) KĐREÇ Kireç taşlarının 900 o C-1200 o C de kalsinasyonu ile kireç (CaO) elde edilir.

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ Murat BAYRAM Binalarda Enerji Verimliliği Şubesi Şube Müd.V. bayram.bay@gmail.com Enerji Nedir? İş yapabilme kabiliyetidir. Enerji Yönetimi Nedir? Yaşam için gerekli

Detaylı

DUYURU: 05.04.2016/16

DUYURU: 05.04.2016/16 1 DUYURU: 05.04.2016/16 29.03.2016 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 90 seri no.lu Gider Vergileri Genel Tebliği ile, üreticiler tarafından imalat sanayinde kullanılmak üzere iktisap edilen makine ve

Detaylı

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü Sayı : 11395140-105[229-2012/VUK-1-...]--25513/02/2015 Konu : Tasfiye zararının geçmiş yıl karlarına

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

www.saitkaygusuz.com skaygusuz@uludag.edu.tr STOKLAR TMS-2

www.saitkaygusuz.com skaygusuz@uludag.edu.tr STOKLAR TMS-2 1 STOKLAR TMS-2 Üretim İşletmelerinde Stoklar 2 Stoklar aynı zamanda işletme tarafından üretilen mamulleriya da üretimde olan yarı mamulleri ve üretim sürecinde kullanılmak üzere bekleyen ilk madde ve

Detaylı

2006 yılında 79 milyarı ihracat olmak üzere toplam 203.4 milyar dolar dış ticaret hacmi hedefleniyor.

2006 yılında 79 milyarı ihracat olmak üzere toplam 203.4 milyar dolar dış ticaret hacmi hedefleniyor. İzmir, Ege Bölgesi ve Türkiye'nin Dış Ticaret Ürün Kompozisyonu 2005 Ahmet KARAYİĞİT 1. GİRİŞ Dünya Ticaret Örgütünün yayınladığı Dünya Ticaret Raporu 2005 e göre Türkiye, toplam dünya ihracatı içinde

Detaylı

KÖY İÇME SULARI HAKKINDA KANUN

KÖY İÇME SULARI HAKKINDA KANUN 3287 KÖY İÇME SULARI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 7478 Kabul Tarihi : 9/5/1960 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 16/5/1960 Sayı : 10506 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 41 Sayfa : 1019 Kanunun

Detaylı

Özelge: Yurt dışı mukimi 硸rmalardanشى alınan hizmetlerin gelir ve kurumlar vergisi ile KDV karşısındaki durumu ve belge düzeni hk.

Özelge: Yurt dışı mukimi 硸rmalardanشى alınan hizmetlerin gelir ve kurumlar vergisi ile KDV karşısındaki durumu ve belge düzeni hk. Özelge: Yurt dışı mukimi 硸rmalardanشى alınan hizmetlerin gelir ve kurumlar vergisi ile KDV karşısındaki durumu ve belge düzeni hk. Sayı: Tarih: 03/02/2012 B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-436 T.C. GELİR İDARESİ

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme

Detaylı

MALİYET YÖNETİMİ 07071060 FURKAN AKKAYA 09071007 MİHRİBAN TOPRAK

MALİYET YÖNETİMİ 07071060 FURKAN AKKAYA 09071007 MİHRİBAN TOPRAK MALİYET YÖNETİMİ 07071060 FURKAN AKKAYA 09071007 MİHRİBAN TOPRAK Üretimi gerçekleştirmek için yapılan girdilerin parasal toplamıdır. Maliyet kavramı, genel olarak, belirli bir amaca ulaşmak için katlanılan

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

TÜSİAD Vergi Çalışma Grubu

TÜSİAD Vergi Çalışma Grubu TÜSİAD Vergi Çalışma Grubu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, 12 Eylül 2008 İstanbul Yatırım Harcamalarına İlişkin Ödenen ve İndirilemeyen Katma Değer Vergisinin İadesi Mevcut Uygulama Bazı istisnalar

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİDER MÜHENDİSLİĞİ VE DEĞER MÜHENDİSLİĞİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİDER MÜHENDİSLİĞİ VE DEĞER MÜHENDİSLİĞİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİDER MÜHENDİSLİĞİ VE DEĞER MÜHENDİSLİĞİ I. Gider Mühendisliği... 5 Gider Mühendisliğinin Metodolojisi 7, Gider Mühendisliğinde Verimliliğin Ölçülmesi 8, Gider Mühendisliğinin

Detaylı

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz

Detaylı

TÜRKİYE DE VE DÜNYA DA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

TÜRKİYE DE VE DÜNYA DA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TÜRKİYE DE VE DÜNYA DA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramı Geleneksel anlamıyla iş sağlığı ve güvenliği; işyerlerini işin yürütümü nedeniyle oluşan tehlikelerden uzaklaştırmak ve sağlığa

Detaylı

T.C. KONAK BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. KONAK BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM T.C. KONAK BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ Madde 1 (1) Bu Yönetmelik, kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar,

Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar, Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu nun desteğiyle, Enerji

Detaylı

ENDÜSTRİ İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ MESLEK DALI ANA KOMİSYONU (EİM MEDAK)

ENDÜSTRİ İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ MESLEK DALI ANA KOMİSYONU (EİM MEDAK) İŞLETME MESLEK DALI ANA KOMİSYONU (EİM MEDAK) Endüstri İşletme Mühendisliği Meslek Dalı Ana Komisyonu (EİM MEDAK), TMMOB Makina Mühendisleri Odası nda Endüstri ve İşletme Mühendislerinin (EİM) örgütlenerek

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Haz.: Doç.Dr. Ahmet DEMİRER 1 2 1 3 4 2 KARAR VERME KARAR VERME İLE İLGİLİ ÖRNEKLER 5 KARAR VERME 6 3 Karar aşamasında pek çok faktör rol

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ Başak BARUTÇU, Nüket YAPII, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: zozcelik@bornova.ege.edu.tr

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

Temiz üretimin altı çizilmeli ve algılanması sağlanmalıdır

Temiz üretimin altı çizilmeli ve algılanması sağlanmalıdır KSS Söyleşileri Temiz üretimin altı çizilmeli ve algılanması sağlanmalıdır Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) Çevre Projeleri Koordinatörü Ferda Ulutaş ile Vakfın faaliyetleri, kurumsal sosyal sorumluluk

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN ALANI

MUHASEBE VE FİNANSMAN ALANI MUHASEBE VE FİNANSMAN ALANI AMAÇ Bu faaliyette verilecek bilgiler sonunda muhasebe ve finansman alanındaki meslekleri ve meslek elemanlarını tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Türkiye

Detaylı

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 İŞLE 305 Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 Yrd. Doç. Dr. Ali COŞKUN İşletme (Türkçe) Bölümü 2007-2008 Güz Yarıyılı Muhasebe Sistemi İşletme hakkında, işletmede çıkarı bulunan taraflara bilgi sağlayan

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI FABRİKA ORGANİZASYONU Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI TALEP TAHMİNİNDE TOPLANILACAK BİLGİLER 1. Üretilecek malın kullanım yerleri ve özellikleri 2. İstatistik seriler Sözü edilen malın geçmiş 10 veya daha fazla

Detaylı

RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ İŞLETME VE BAKIMI

RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ İŞLETME VE BAKIMI 135 RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ İŞLETME VE BAKIMI Levent İSHAK ÖZET Uzun uğraşlardan sonra devreye alınan rüzgar enerji santrallerinde, maksimum verim ve karlılığa ulaşabilmek için yapılması gereken çalışmalar

Detaylı

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013 Erdoğan Karahan Yeminli Mali Müşavir İstanbul Denetim ve YMM AŞ. Genel Müdürü erdogankarahan@istanbulymm.com YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

Detaylı

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK İNŞAAT İŞLERİ HARCAMA TUTARININ BELİRLENMESİ Yapı birim metrekare maliyetleri Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hesaplanarak yayınlanır. Bununla birlikte, özel kişilerin

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

AMORTİSMAN ve TÜKENME AMORTİSMANI

AMORTİSMAN ve TÜKENME AMORTİSMANI Yatırım kararlarının değerlendirilmesinde göz önünde tutulmasıgereken hususlardan biri de, sabit varlıklara uygulanacak amortisman yöntemidir. Arsa ve arazi dışındaki sabit varlıklar kullanıma bağlıolarak

Detaylı

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU simplifies predictive maintenance 25 Şubat 2010 GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU ARTESİS A.Ş. GOSB Üretim Tesisleri HAZIRLAYAN: Simge ÇAKIR ONAYLAYAN: Dr. İzzet Yılmaz ÖNEL The Institution of Engineering,

Detaylı

2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal Çevre Politikaları ve Sektörden Beklentiler. 23 Ocak 2015, İstanbul. Sayın Bakanım,

2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal Çevre Politikaları ve Sektörden Beklentiler. 23 Ocak 2015, İstanbul. Sayın Bakanım, 2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal Çevre Politikaları ve Sektörden Beklentiler 23 Ocak 2015, İstanbul Sayın Bakanım, Değerli misafirler, Değerli basın mensupları, 2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal

Detaylı

Üretim Yönetimi Nedir?

Üretim Yönetimi Nedir? Üretim Yönetimi Üretim Yönetimi Nedir? Üretim süreçlerini ilgilendiren tüm kararların alınması ile ilgili disiplindir. Üretilen malların istenilen nicelikte ve zamanda en az giderle oluşmasını amaçlar

Detaylı

MIM 802 ŞANTİYE İ YÖNETİM İ İ M MALİYET YÖNETİMİ

MIM 802 ŞANTİYE İ YÖNETİM İ İ M MALİYET YÖNETİMİ MIM 802 ŞANTİYE YÖNETİMİ MALİYET YÖNETİMİ Maliyet Yönetimi Belirlenen bütçe sınırları içinde kalmak amacıyla, planlama, tasarım ve yapım süreçlerindeki tüm veya kısmi maliyetlerin yönetimi. Maliyet Yönetimi

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Yatırımsız Enerji Verimliliği: Enerji Performans Sözleşmeleri

Yatırımsız Enerji Verimliliği: Enerji Performans Sözleşmeleri Yatırımsız Enerji Verimliliği: Enerji Performans Sözleşmeleri Onur Ünlü Mak.Yük Müh. 16.01.2015 İçerik Neden Verimlilik Artırıcı Proje? Verimlilik Artırıcı Proje Engeller Finansal Çözüm: EPS Uygulama 1

Detaylı