Aydın'da ytinyagı Tesislerinin Eetkilerinin Aanalizi ulacak Tesislerin Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Planlaması Projesi Sonuç Raporu.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Aydın'da ytinyagı Tesislerinin Eetkilerinin Aanalizi ulacak Tesislerin Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Planlaması Projesi Sonuç Raporu."

Transkript

1 Aydın'da ytinyagı Tesislerinin Eetkilerinin Aanalizi ulacak Tesislerin Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Planlaması Projesi Sonuç Raporu Haziran 2012

2

3 "Memleket mutlaka modern, medeni ve yeni olacaktır. Bizim için bu hayat davasıdır..." "Sağlıklı hayat, sağlıklı çevre ile olur"

4 ONSOZ Büyük Menderes Havzasının verimli toprakları üzerinde yer alan Aydın'ın, ekolojik ve iklimsel özellikleri eşsiz bir tarımsal potansiyel oluşturmaktadır. Bu tarımsal potansiyel, tarıma dayalı sanayi ile desteklendiğinde daha da anlam kazanmaktadır. İlimizdeki zeytin üretimi ve zeytinyağı sektörü buna önemli bir örnek oluşturmaktadır. Zeytin ve zeytinyağı üretiminin devletçe desteklenmesi, desteklemeye paralel tarımda geliştirilen tekniklerin ürünün verimine ve kalitesine yansıması, buna zeytinyağı sektörünün de teknolojik olarak ayak uydurması son on yılda ilimizde kayda değer üretim artışlarına yol açmıştır. Aydın'ın ülkemizde zeytin ve zeytinyağı üretimi ile lider olması, sevinç kaynağımızdır. Ancak hedef olarak İspanya ve İtalya'da ki zeytin ağacı başına düşen verimi baz aldığımızda, Aydın'da, agronomik çalışmaların artırılarak sürdürülmesine ihtiyaç bulunduğunu görmekteyiz. Diğer bir hedefimizde ürettiğimiz zeytinyağının, uluslararası pazarın rekabetçi koşullarında, bir marka olarak kendine yer bulabilmesidir. Konulan hedeflerin gerçekleştirilmesi için sürdürülebilir, geliştirilebilir, planlı stratejilerimizi kısa vadede ortaya koymalıyız. Zeytinyağı sektörünü planlarken, çevre faktörünü planlamanın odak noktasında ele alıp değerlendirmeliyiz. Tarımsal ürünlerin verimi ve kalitesi, niteliği bozulmamış ekolojik ortamlara bağlı olacağından, koruma ve üretme prensipleri ile hareket etmeliyiz.

5 Bilindiği üzere, hem ülkemizde hem de dünyada, zeytinyağı sıkımı sonucu oluşan karasuyun arıtılması için ekonomik, uygulanabilir teknoloji bulunmamaktadır. Karasu, tabiata gelişigüzel boşaltıldığında olumsuz çevresel etkilere neden olmaktadır. Özellikle yüzeysel su kaynaklarına boşaltıldığında olumsuz etki daha kısa sürede kendini göstermektedir. Aydın'ın övünç kaynağı olan zeytinyağı üretiminin, karasu problemi ile kamuoyu gündemine gelmemesi için bütün çevresel tedbirleri almalıyız. Zeytinyağı üretimi yapan veya yapacak olan, pirina işleyen veya işleyecek tesislerin, ekolojik ve sosyo-ekonomik hassasiyetleri dikkate alarak bir plan dahilinde sanayi alanlarına yönlen-dirmeliyiz. Yeni kurulacak zeytin yağı tesislerinde karasu miktarını azaltan zeytin sıkım teknolojilerinin tercih edilmesini sağlamalıyız. Güney Ege Kalkınma Ajansı desteğinde yürütülen bu proje; zeytinyağı işletmelerinin mevcut durumunu ortaya koyarken, sektörü temsil eden üretici, kurum/kuruluşlar, araştırma birimleri ve sivil toplum kuruluşlarının da görüşlerinin alınması bakımından da önemlidir. Sonuçları itibarıyla sektörün sorunlarının ortaya konulmasında ve çözüm arayışında önemli rolü olacaktır. Yeni oluşturulacak tesisler için mevcut planlar ve mevzuat kapsamında alınacak kararlarda, kurum ve kuruluşlara kaynak oluşturarak, sektörün daha kolay yönetilebilir yapıya dönüşmesini sağlayacaktır. Zeytinyağı sektörünün verimli hale dönüşmesi ve ekonomik anlamda gelişmesi ile çevre üzerine oluşturmuş olduğu baskının kalkacağı inancıyla projenin, zeytin ve zeytinyağı üreticilerine, Ülkemize ve Aydın'a hayırlı olmasını dilerim. Kerem AL Vali

6 SUNUŞ Zeytin ve zeytinyağı üretimi Anadolu kökenli olup, hem tarımsal hem de sosyal ve kültürel niteliği ile insanımız ile bütünleşmiştir. Dünya zeytin ve zeytinyağı üretimi istatistikleri incelendiğinde, ülkemiz arzu edilen konumda değildir. Özellikle ağaç sayıları ve üretim alanları kıyaslandığında, birim alandan elde edilen verimin düşüklüğü, verim artırıcı çalışmaların daha da artırılması sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Ülkemizin sahip olduğu kaynak zenginliği yanı sıra, "Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Araştırılması Hakkında Kanunca sahip olunması, devletçe desteklenen bir ürün olması ve son yıllarda zeytinlik alanların artış gösteriyor olması uluslar arası rekabet ortamında ülkemiz adına oldukça önemli bir avantaj olarak değerlendirilmelidir. Zeytin ve zeytinyağı, tarihin her döneminde önemini korumuş olup, 1980 li yıllardan sonra zeytinyağı üretiminde geleneksel pres yöntemi yerine kesintisiz üretim teknolojisinin yaygınlaşması sektöre dönüm noktası sağlamıştır. Bu teknoloji ile, zeytinyağı üretiminde önemli artış meydana gelmiştir. Zeytin sıkımında, yağ alındıktan sonra meyve özsuyu (karasu) ve Pirina olarak adlandırılan küspe veya posa da açığa çıkmaktadır. Açığa çıkan bu ürünlerden Pirina, katı yakıt olarak ekonomik anlamda değerlendirilirken, karasu için böyle bir durum söz konusu değildir. İçeriğinde bitki beslenmesine elverişli kimyasallar bulunmakla birlikte, içerdiği tuz ve polifenollerden dolayı tarımda sulama suyu olarak

7 kullanılması uygun olmamaktadır. Karasuyun toprağa verilmesiyle birlikte yeraltı su kaynaklarına drenajı, bu kaynakların kalite bozulmalarına yol açacaktır. Yine aynı şekilde, organik bir kirletici niteliğinde olan karasuyun yüzeysel su kaynaklarına deşarjında ekosistemin tahribatı söz konusu olmaktadır. Karasu, zeytinyağı, üretimi yapan bütün ülkelerin ortak problemi olup, çözümü için bilimsel çalışmalar çeşitli araştırma birimlerince sürdürülmektedir. Karasuyun çevre üzerine baskısını azaltacak ekolojik ve uygulanabilir yöntemler bulunana kadar, yönetilebilir yerel ekolojik unsurların dikkate alındığı çözüm modellerinin belirlenmesi gerekmektedir. Karasuyun yönetilebilir hale dönüşmesinde en etkin yöntem, zeytinyağı üretim tesislerinin, zeytin üretim alanlarına olan mesafeleri dikkate alınarak, tarımsal alanlara ve yüzeysel su kaynaklarına olumsuz etki oluşturmayacak alanlara yönlendirilmesidir. İyi bir planlama ile Zeytinyağı Üretim Tesislerinin doğal yaşamın temel unsuru olan ekosistemlere baskısı en az seviyeye inecektir. Bu inançla yürütülen çalışmaya, emekleri ile katkı bulunan personele teşekkür eder, projenin Aydın'a hayırlı olmasını dilerim. Selahattin VARAN Çevre ve Şehircilik İl Müdürü

8 TEŞEKKÜR Yürütülen bu çalışmamızda; proje ekibine güven duyarak desteklerini esirgemeyen Sayın Aydın Valimiz Kerem AL'a, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü bünyesinde, çalışmanın verimine olumlu etki edebilecek her türlü imkanı sağlayan İl Müdürümüz Selahattin VARAN'a, İzmir Zeytincilik Araştırma İstasyonu Müdürü Dr. Seyfi ÖZIŞIK'a ve İstasyonun araştırma personeline, Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Renan TUNALIOĞLU'na, Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Başkanı Mustafa TAN'a, Tariş Genel Müdür Yardımcısı Işıl ÇİLLİDAĞ'a, Aydın Zeytin ve Zeytinyağı Derneği (Ayzeyder) Başkanı İsmet BOZKURT'a, Zeytinyağı Üreticileri Dayanışma Derneği Başkanı M. Taylan ŞENOL'a ve projeye destek sağlayan Güney Ege Kalkınma Ajansı'na (GEKA) teşekkür ederiz.

9 PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ Raziye YARALI Mustafa ŞENOL Dr. Tankut GÖKÇEN Coşkun YILDIZ Alpay BİLGİÇ Özlem GEL Mehmet GÜLBİTTİ Osman PALA Proje Koordinatörü/Müdür Yardımcısı Proje Koordinatör Yrd./Uzm. Biyolog Şehir Plancısı Çevre Mühendisi Harita Teknikeri Çevre Mühendisi Satın Alma Personeli İdari Personel PROJEYE EMEĞİ GEÇENLER Orhan YILDIZ Güneş ARKOÇ GÖKÇEN Şeyda KABADAYI Cengiz DİPDEŞER Gökhan KANDİL Hasan Basri ÖZÇAKAN Fatih BAMYACI Şube Müdürü Mimar Yüksek Kimya Mühendisi Elektrik Elektronik Mühendisi Çevre Mühendisi Ziraat Mühendisi Personel

10

11 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ SUNUŞ TEŞEKKÜR ŞEKİLLER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ GRAFİK DİZİNİ RESİMLER DİZİNİ iv vi viii xv xvii xxi xxiii 1.GİRİ Ş 1 2.PROJENİN AMACI 10 3 PROJEDE İZLENİLEN YÖNTEM 11 4.ZEYTİN ÜRETİMİ VE ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜNÜN GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GELİŞİMİ Zeytinin Botanik ve Fenolojik Özellikleri Zeytinin Botanik Özellikleri Zeytinin Fenolojik Özellikleri ve İklim İlişkileri Tarihçe Osmanlı Döneminde Zeytin Ve Zeytinyağı Osmanlı Döneminde Aydın. Menteşe ve sığla bölgeleri Cumhuriyet Döneminde Zeytin ve Zeytinyağı ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ VE TÜRKİYEDEKİ DURUMU Dünya Zeytinyağı Üretimi Avrupa Birliğinde Zeytincilik Destekleri Türkiye Zeytinyağı Üretimi Türkiye'de Zeytincilik Sektörüne Verilen Tarımsal Destekler ZEYTİNYAĞI ÜRETİM TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ Karasu Karasuyun Yüzeysel Su Kaynaklarına Etkisi Karasuyun Toprağa ( Tarım Alanlarına ) Etkisi Karasuyun Atmosfere ve Sosyal Çevreye Etkisi Mevzuat Çevre Mevzuatı 60 xi

12 planlama Mevzuatı Karasuyun Bertaraf Yöntemleri Farlı sıkım teknolojilerinde oluşan Kara su miktarları ve buharlaştırma Lagünlerinin verimliliği Dünyada Karasuyun yönetimi Türkiyede Karasuyun yönetimi Zeytin Yıkama Suları Pirina ZEYTİNYAĞI ÜRETİM TEKNOLOJİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Geleneksel Pres Sistemi ( Kesikli Sistem ) Sürekli Üretim Sistemi ( Kontinü Sistem ) Üç Fazlı Kontinü Sistem İki Fazlı Kesintisiz (Kontinü) Sistem Kesikli Üretim İle İki Ve Üç Fazlı Sistemlerin Karşılaştırılması ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜ VE ÖRGÜTLÜLÜK Dünya Zeytinyağı Sektörünün Yapısı, Üretici Örgütlenmeleri ve Zeytinyağı Sektörünün Dünyadaki İşleyişi Türkiye'de Zeytinyağı Örgütlenmeleri AYDIN'DA KURULU ZEYTİNYAĞI TESİSLERİNİN MEVCUT DURUMU Mevcut Tesislerin İlçeler Bazında Dağılımı Mevcut Tesisler Civarındaki Tarımsal Arazilerin Niteliği Yüzeysel Su Kaynaklarına Etkisi Tesislerin Yerleşim Alanlarıyla İlişkisi Tesislerin İşletme Maliyetleri Çalışan Personel Sayısının Dağılımı Kalifiye Personel Ve Eğitim Durumları Aydın'ın en önemli tarımsal ürünü Tesislerin Kapalı Olduğu Dönemlerdeki Tesis Sahibi ve Çalışanlarının Faaliyet Alanları Aydın'da Karasuyun Yönetimi Tesislerin Kurulu Kapasiteleri İle Ürün İşleme Arasındaki İlişki Tesislerin Teknolojilerinin Değerlendirilmesi 131 xii

13 10. ZEYTİNYAĞINDA KALİTE VE STANDARTLAR SEKTÖRÜN GENEL DEĞERLENDİRMESİ Sektörün SWOT Analizi Sivil Toplum Kuruluşlarının Görüşleri Zeytinyağı Üreticiler Dayanışma Derneği Görüşü Aydın Zeytin ve Zeytinyağı İşletmecileri Derneği Görüşü Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Görüşü ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜ İÇİN EKOLOJİK VE SOSYOLOJİK SÜRDÜRÜLEBİLİR PLANLAMA ÖNCELİKLERİ DEĞERLENDİRME, SONUÇ ve ÖNERİLER Anket Sonuçları ve Bilgi Formu Kapsamında Mevcut Tesislerin Değerlendirilmesi Anketler Çerçevesinde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Niteliği ve Verimliliği Bilgi Formu Çerçevesinde Zeytinyağı İşletmelerin Niteliği ve Verimliliği Öneriler 217 YARARLANILAN KAYNAKLAR 221 EKLER 225 xiii

14 xiv

15 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1.1: 1 Ege, 2. Marmara, 3. Akdeniz, 4. Güneydoğu Anadolu, 5. Karadeniz (Numaralar bölgenin ağaç sayısı ve üretim miktarlarına göre çoktan aza doğru verilmiştir.), (Meclis Araştırma Komisyon Raporu, 2008) 2 Şekil 4.1: Zeytinin Dünyaya yayılışı 18 Şekil 6.1. Kademeli Lagün 56 Şekil 6.2: Zeytinyağı Üretim Tesislerini Bağlayıcı Çevre Mevzuatı 62 Şekil 7.1 Zeytinyağı Üretim Yöntemleri (Şenol, M.T., 2012) 97 Şekil 8.1: İspanya'da Zeytinciliğin Kurumsal Yapısı 101 Şekil 8.2: İspanya'da Zeytinyağı Pazarlama Organizasyonu 102 Şekil 8.3 :İtalya'da Zeytinciliğin Kurumsal Yapısı 103 Şekil 8.4: İtalya'da Zeytin Pazarlama Organizasyonu 104 Şekil 8.5: Yunanistan'da Zeytinciliğin Kurumsal Yapısı 105 Şekil 8.6: Yunanistan'da Zeytinyağı Pazarlama Organizasyonu 106 Şekil 8.7: TARİŞ'e Bağlı İşletmelerin Aydın'daki Dağılımı 113 Şekil 12.1: Aydın İl Bütününde Zetinyağı Tesislerinin Mekansal Dağılımı 162 Şekil 12.2: Aydın İl Bütününde Zetinyağı Tesislerinin Üretim teknolojilerine göre mekansal dağılımı 164 Şekil 12.3: Aydın İl Bütününde Zetinyağı Tesislerinin Ürün işleme kapasitelerine göre mekansal dağılımı 169 Şekil 12.4 : İl Genelinde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Zeytinlik Alanlar İçerisindeki Dağılımı (Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 173 Şekil 12.5: İl bütününde Zeytin Ağaçlarının İlçelere Göre Dağılımı (TUİK, 2010 verileri) 175 Şekil 12.6: İl bütününde Karasu Buharlaştırma Lagünlerinin Türlerine Göre Mekansal Dağılımı( Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 183 Şekil 12.7: İl Bütününde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Yerleşim Alanları İçerisindeki Mekansal Dağılımı (Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 185 Şekil 12.8: Zeytinyağı Üretim Tesislerinin İşletme Bina Büyüklüklerinin Değerlendirilmesi. (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 189 Şekil İl Bütününde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Parsel yüzölçümlerine göre Mekansal Dağılımı (Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 195 Şekil 12.10: İl Bütününde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Bina yüzölçümlerine göre Mekansal Dağılımı (Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 197 xv

16 Şekil 12.11: İl Bütününde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Taks değerlerine göre Mekansal Dağılımı (Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 199 Şekil 12.12: İl Bütününde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Zeytinlik alanlar İçerisindeki Hizmet Yarıçaplarının değerlendirilmesi 203 Şekil 12.13: İl Bütününde Zeytinyağı Üretim Tesislerinin YükseklikHaritası Üzerinde Mekansal Dağılımı (Arazi Çalışmaları Dökümü, 2012) 205 Şekil 12.14: İl Bütününde Sanayi alanlarına ait Hizmet alanlarının Değerlendiril 209 xvi

17 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 1.1 : 2010/2011 Sezonu Ege - Marmara Bölgesi Zeytin ve Zeytinyağı Yıllık Ürün Tahmini (UZZK, 2011) 3 Çizelge 1.2 : 2011/2012 Sezonu Ege - Marmara Bölgesi Zeytin ve Zeytinyağı Yıllık Ürün Tahmini (UZZK, 2012) 4 Çizelge 1.3: Aydın İli Uzun Yıllar Zeytinlik Alanların Artış-Azalış Oranları (Aydın Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012) 5 Çizelge 1.4: yılları Zeytin Üretim Miktarları (Aydın Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012) 6 Çizelge 1.5: 2010 Yılı İlçelere Göre Aydın İli Zeytin Üretim Alanları (ha) (Aydın Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012) 8 Çizelge 1.6 : Yılları Arasında Aydın İlinde Zeytinyağına Uygulanan Prim Miktarları (Aydın Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012) 8 Çizelge 4.1 :Aydın İlinde İşletmecilerin Değerlendirmesine Göre En Yüksek Yağ Miktarı Dönemsel Değerleri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 16 Çizelge 4.2: Aydın İlinde Yağın Kalitesine Etki Eden Dönem (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 17 Çizelge 4.3: Osmanlı'da Aydın Sancağı Zeytin Üretimi 20 Çizelge 4.4: Aydın, Sığla, Menteşe, Saruhan ve Denizli Sancaklarında Yıllık Ortalama Zeytinyağı Üretimi 25 Çizelge 5.1: Dünya Zeytinyağı Üretimi (2008/ /12) (IOC, January 2012) 29 Çizelge 5.2: Dünya Zeytinyağı Arz-Talep Dengesi (1.000 Ton), (UZZK, 2011) 30 Çizelge 5.3: Dünya Dane Zeytin Üretimi ( ort.), (www.fao.org February, 2012) 30 Çizelge 5.4: Üretici Üye Devlet Başına Azami İlave Prim Tutarları 33 Çizelge 5.5: Zeytinyağı İthalatında Uygulanan Gümrük Vergileri Ve İhracat İadeleri (Dış Ticaret Müsteşarlığı) 35 Çizelge 5.6: Türkiye Zeytin Ağacı Sayısı, Zeytin Ve Zeytinyağı Üretimi (İzmir Ticaret Borsası Ege Bölgesi) 37 Çizelge 5.7: Türkiye Zeytinyağı İhracatı, (Dış Ticaret Müsteşarlığı) 37 Çizelge 5.8: Dünya Zeytinyağı İhracatı (2008/ /12 ort.) (IOC/ED February, 2012) 38 Çizelge 5.9: Türkiye Zeytinyağı İthalatı, (UZZK) 38 Çizelge 5.10: Türkiye Zeytinyağı Tüketimi (UZZK) 38 Çizelge 5.11: Türkiye'de Zeytinyağı Tüketimi (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 39 xvii

18 Çizelge 5.12: Dünya Zeytinyağı Tüketimi (2008/ /12 ort.), (IOC/ED February 2012) 40 Çizelge 5.13: Yıllık Ortalama Zeytinyağı Fiyatları (TL/Kg), (İzmir Ticaret Borsası)...40 Çizelge 5.14 : Ülkemiz Zeytinyağı Ve Sofralık Zeytin Ortalama İhraç Fiyatları ($/Kg) (Ege İhracatçı Birlikleri) 40 Çizelge 5.15 : İspanya'da Yıllık Ortalama Zeytinyağı Fiyatları ( /Kg), ( Poolred-İspanya Fiyatları) 41 Çizelge 5.16 : İtalya'da Yıllık Ortalama Zeytinyağı Fiyatları ( /Kg) 41 Çizelge 5.17: Türkiye'de Yıllar İtibariyle Zeytinyağına Ödenen Prim Miktarları (Tarım ve Köy işleri Bakanlığı) 42 Çizelge 5.18: Türkiye'de Zeytinde Doğrudan Gelir Desteği Ödemeleri (Tarım ve Köy işleri Bakanlığı) 42 Çizelge 5.19: Türkiye'de Zeytin Üreticilerinin Yararlandıkları Mazot ve Gübre Desteği (Tarım ve Köy işleri Bakanlığı ) 43 Çizelge 5.20: Sertifikalı Zeytin Fidanı Destek Birim Fiyatları (TL/da)(Tarım ve Köy işleri Bakanlığı) 43 Çizelge 5.21: İşletmeciler Gözüyle Zeytin Sektörünün Desteklenip Desteklenmediği (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 44 Çizelge 6.1: Ege Bölgesi Zeytinyağı Fabrikalarında Oluşan Zeytin Vejetasyon Suyuna Ait Bazı Analiz Sonuçları (Karaman, H. T., Varol, N. 2009) 46 Çizelge 6.2: Karasu ile evsel nitelikli atıksudaki kirletici parametrelerin 48 Çizelge 6.3: Tesislerin ve Lagünlerin Su kaynaklarına Olan Mesafesine Göre Konumsal Durum 48 Çizelge 6.4: İşletmelerin Karasu ve Pirina Kokusundan Şikayet Alıp-Almadıkları (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 59 Çizelge 6.5: Aydın ilinin son on yıllık ortalama yağış verileri (Meteoroloji Genel Müdürlüğü) 81 Çizelge 6.6: Zeytin Sıkma Teknolojileri Arasındaki Fark 82 Çizelge: 6.7: Üretim Sezonunda Meteorolojik Faktörlerin Birim Alandaki (1 m 2 ) Buharlaştırma Lagünlerine Etkisi 82 Çizelge 6.8: Üretim Sezonu Dışında Meteorolojik Faktörlerin Birim Alandaki (1 m2 ) Buharlaştırma Lagünlerine Etkisi 83 Çizelge 6.9: Bir Yıl Boyunca Meteorolojik Verilerin Buharlaştırma Lagünlerine Net Etkisi 83 Çizelge 6.10: Ortalama 40 Ton/Gün Zeytinin Farklı Sistemlerde Sıkılması Neticesinde xviii Oluşan Karasu Miktarları 84

19 Çizelge 6.11: Ortalama 40 Ton/Gün Zeytinin Farklı Sistemlerde Sıkılması Neticesinde Oluşan Karasuyun Buharlaşma Oranları 84 Çizelge 6.12: İşletmelerin Artık Ürün (Pirina) Değerlendirme Yöntemi 92 Çizelge 7.1. Sürekli Sistemle Kesikli Sistemin Karşılaştırması (Ekici, P., 2010) 93 Çizelge 8.1: Zeytin Ve Zeytinyağı Alan Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri Kaynak: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 110 Çizelge 8.2: Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliği'nin Zeytinyağı Alım Miktar ve.fiyat.111 Çizelge 8.3: Marmarabirliğin Toplam Ürün Alım Miktar (Marmarabirlik) 112 Çizelge 8.4:Aydın İli Yerel Kooperatifler 114 Çizelge 8.5: Aydın İli Bölgesel Kooperatifler 114 Çizelge 9.1: Zeytinyağı Üretim Tesislerinin İlçeler Bazında Dağılımı (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 115 Çizelge 9.2: İşletmelerin Etrafındaki Alanların Niteliği (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 117 Çizelge 9.3: İşletmelerin Yüzeysel Su Kaynaklarına Göre Konumu, (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 118 Çizelge 9.4: Tesislerin Konumsal Durumu (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 119 Çizelge 9.5: İşletmelerin Aylık Ortalama Giderleri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012)119 Çizelge 9.6: İşletmelerde Çalışan Personel Sayısının Dağılımı (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 121 Çizelge 9.7: İşletmelerdeki Personelin Eğitim Durumu (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) Çizelge 9.8: İşletmelerde Çalışan Personelin İstikrar Durumu (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 123 Çizelge 9.9: İşletmelerin Kalifiye Eleman Durumu(Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 124 Çizelge 9.10: Zeytin Tarımının, Önemine İlişkin Tesis Sahiplerinin Değerlendirme (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 125 Çizelge 9.11: Sektör Çalışanlarının Sezon Dışındaki İstihdamı (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 126 Çizelge 9.12: Sektör Çalışanlarının Sezon Dışındaki Faaliyetleri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 127 Çizelge 9.13: İşletmelerde Oluşan Karasuyun Bertaraf Yöntemleri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 129 Çizelge 9.14: Karasu Bertaraf Lagünlerinin Türleri(Anket Sonuçları Dökümü, 2012) xix

20 Çizelge 9.15: Ürün İşleme Kapasitesi İle Nihai Ürün Arasındaki İlişki (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 131 Çizelge 9.16 : Aydın'da Mevcut Zeytinyağı Tesislerinin, Zeytin Sıkım Teknolojileri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 132 Çizelge 10.1: İşletmeye Sıkılmak Üzere Getirilen Zeytinin Kalite Değerlendirmesi (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 134 Çizelge 10.2: Zeytinin İşletmeye Getirilme Biçimi (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 135 Çizelge 10.3: Tesise Getirilen Zeytinin Ortalama İşlenme Zamanı (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 136 Çizelge 11.1: Zeytinyağı Sektörünün İşletme Bazındaki En Önemli Sorunu (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 140 Çizelge 12.1: Maliyet Karşılaştırmaları (Tüm Maliyetler Cinsinden Verilmiştir) Çizelge 12.2: Çözüm Sonuçlarına Göre Arıtma Tesislerinin OSB Tabanlı Önerilen Yerleşimleri 158 Çizelge 12.3: İlçeler İtibari ile Tesis Sayılarının Dağılımı (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 161 Çizelge 12.4: İlçeler İtibari ile Tesislerin Ürün İşleme Teknolojilerinin Değerlendirilmesi (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 161 Çizelge12.5: İlçeler İtibari İle Toplam Zeytin Sıkım Kapasite Dağılımı (Anket Sonuçları,2012) 166 Çizelge12.6: İl Bütününde Ağaç Sayıları İle Toplam Zeytinlik Alanlarının İlçeler İtibari İle Dağılımı (TUIK,2010) 171 Çizelge 12.7: İlçeler İtibari İle Toplam Zeytin Üretim Miktarı Dağılımının Toplam Kapasite İçerisindeki Oran Dağılımı, (TUİK,2009 Verileri İle Anket Döküm Sonuçları) 172 Çizelge 12.8: Karasu Buharlaştırma Lagün Tiplerinin İlçeler İtibari İle Dağılımı (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 178 Çizelge 12.9: Yerleşim Alanları ve Bu Alanlara 100 M. Mesafede Yer Seçen Zeytinyağı Üretim Tesisleri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 187 Çizelge 12.10:. Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Yüzeysel Su Kaynaklarına Olan Mesafeleri (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 191 Çizelge12.11: Zeytinyağı Üretim Tesislerinin Parsel Büyüklüklerinin Değerlendirilmesi. (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 192 Çizelge12.12: Zeytinyağı Üretim Tesislerinin İşletme Bina Büyüklüklerinin Değerlendirilmesi. (Anket Sonuçları Dökümü, 2012) 193 xx

21 GRAFİK DİZİNİ Grafik 1.1: Aydın İli Uzun Yıllar Zeytinlik Alanların Artış-Azalış Oranları (Aydın Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012) 6 Grafik 1.2 : Yılları Zeytin Üretim Miktarları (Aydın Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012) 7 Grafik 4.1: Aydın İlinde İşletmecilerin Değerlendirmesine Göre En Yüksek Yağ Elde Edilen Aylar 16 Grafik 4.2: Aydın İlinde Yağın Kalitesine Etki Eden Dönem 17 Grafik 5.1: Dünya Zeytinyağı Üretim Dağılımı, (www.fao.org February, 2012) 29 Grafik 5.2: Dünya Dane Zeytin Üretimi ( ort.),(www.fao.org February, 2012) 31 Grafik 5.3: Dünya Zeytin Üretimi %, (www.fao.org February, 2012) 31 Grafik 5.4 Zeytinyağının Ülkemizdeki Tüketim Oranı 39 Grafik 5.5: Zeytinyağı Sektörünün Devletçe Desteklenme Oranı 44 Grafik 6.1: Karasu ve Pirina Kokusundan Dolayı Tesislerin Aldığı Şikayet Oranı 59 Grafik 6.2: İşletmelerin Pirina Değerlendirme Yönteminin Oransal Dağılımı 92 Grafik 9.1: Zeytinyağı Üretim Tesislerinin İlçe Bazındaki Dağılım Grafiği 116 Grafik 9.2: İşletmelerin Etrafındaki Niteliğinin Oransal Dağılımı 117 Grafik 9.3: Yüzeysel Su Kaynaklarına Göre Oransal Dağılım 118 Grafik 9.4: Yerleşim Birimi İçinde Yer Alan İşletmelerin Oransal Dağılımı 119 Grafik 9.5: İşletmelerin Aylık Ortalama Maliyet Oranları 120 Grafik 9.6: İşletmelerin Maliyet Oranlarının Grafiksel Dağılımı 121 Grafik 9.7: İşletmelerdeki Personelin Eğitim Durumunun Oransal Dağılımı 122 Grafik 9.8: İşletmelerdeki Kalifiye Personelin Oransal Dağılımı 123 Grafik 9.9: Kalifiye Eleman Sıkıntısı Yaşayan İşletmelerin Oransal Dağılımı Grafik 9.10: Aydın'daki En Önemli Tarımsal Ürünlerin Oransal Dağılımı 125 Grafik 9.11: Sektör çalışanlarının sezon dışında başka bir işte istihdam oranı 126 Grafik 9.12: Sektör çalışanlarının sezon dışındaki faaliyet alanlarının oranları 127 Grafik 9.13: Atık Su Bertaraf Yöntemlerinin Oranları Dağılımı 129 Grafik 9.14: Karasu Bertaraf Lagünlerini Oransal Dağılımı 130 Grafik 9.15 : Aydın İlinde İşlenen Zeytin İle Atık-Ürün İlişkisinin Oransal Dağılımı 131 xxi

22 Grafik 9.16 : Aydın'daki Zeytinyağı Üretim Tesislerinin, Üretim Tekniklerinin Oransal Dağılımı 132 Grafik 10.1: Aydın'da İşlenen Zeytin Kalitesinin Oransal Dağılımı 134 Grafik 10.2: Zeytinin İşletmeye Getiriliş Biçiminin Oransal Dağılımı 135 Grafik 10.3: Zeytinin Tesiste İşlenme Zamanının Oransal Dağılımı 136 Grafik 11.1: Sektörünün İşletme Bazındaki En Önemli Sorunun Grafiksel Dağılımı xxii

23 RESİMLER DİZİNİ Resim 4.1: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 19 Resim 4.2: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 20 Resim 4.3: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 21 Resim 4.4: Yunan Mitolojisinde Zeytinin Önemini Vurgulayan Figür 21 Resim 4.5: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 22 Resim 4.6: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 24 Resim 4.7: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 27 Resim 4.8: Oleratum Müzesi Davutlar/Kuşadası 28 Resim 6.1: Karasuyun Olumsuz Etkileri 58 Resim 6.2: Lagünlerde Buharlaştırma Döngüsü 81 Resim 6.3: Buharlaştırma Lagünü 91 Resim 6.4: İşletmelerde Pirinanın Kurutulması 91 Resim 7.1 Kesikli Sistemde Zeytinyağı Üretimi Yapan İşletme 94 Resim 7.2 Sulu Baskı Sistemle Zeytinyağı Üreten Bir İşletme 95 Resim Fazlı Kesintisiz Sistem Ekipmanları 96 Resim 7.4 Kesintisiz Teknolojisinde Zeytin Yıkama Ünitesi 96 Resim 12.1 İşletmelerin Genel Görüntüsü 154 Resim 12.2 İşletmelerin Genel Görüntüsü 155 Resim 12.3 İşletmelerin Genel Görüntüsü 155 Resim 12.4 İşletmelerin Genel Görüntüsü 156 Resim 12.5.İşletmelerin Genel Görüntüsü 156 Resim 12.6:İşletmelerin Genel Görüntüsü 157 Resim 12.7: Betonarme Lagün 179 Resim 12.8: Jeo-Membran Lagün 180 Resim 12.9: Naylon Kaplı Lagün 180 Resim 12.10: Toprak Lagün 181 XXiii

24 XXiv

25 1. GİRİŞ Çevresel yaklaşımda üretilen atığın kaynağında bertaraf edilmesi anlayışı hakimdir. Atığın kaynağında bertarafı ile doğal yaşam alanlarına olan kirlenme baskısı ortadan kalkacaktır. Atıkların kaynağında bertarafı aynı zamanda sürdürülebilir yaşam ilkeleri ile de örtüşmektedir. Bu süreç ekosistemin sağlıklı işleyişine katkı sağlarken, ekolojik dengenin korunması için de vazgeçilmezdir. Çevre koruma; sosyal, kültürel ve ekonomik unsurlar ile birlikte değer bulurken, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ışığında oluşturulan mevzuat, çevrenin korunmasına yönelik yönetimsel bir işlerlik sağlamaktadır. Doğal kaynakların çeşitli sektörlerde üretim amaçlı kullanımı, koruma ve kullanma ilkeleri bütünlüğünde gerçekleştirildiğinde çevreye yönelik baskı ortadan kalkacaktır. Doğal kaynakların ve endüstriyel üretim sahalarının yönetiminde çevre düzeni planları oldukça önemlidir. Son yıllarda ülkemizde 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planlarının oluşturulmasıyla, kaynakların daha akılcı kullanımı söz konusu olmuştur. Çevre Düzeni Planları ana ilkeleri çerçevesinde oluşturulacak 1/25000 ölçekli İl Çevre Düzeni Planlarının hayata geçmesi hem sektörel olarak hem de doğal çevrenin yönetimi için önemlidir. Tarım, orman, sanayi vb. alanların bu planlarda tanımlanmış olması ve bu alanlar üzerinde gerçekleştirilen faaliyetlerin ilgili kurum mevzuatlarıyla bütünleşmesi doğal kaynakların sürdürülebilirliği için oldukça önemlidir. Bunun en tipik örneklerinden birini zeytin üretimi ve zeytinyağı sektörü oluşturmaktadır. Zeytin üretim sahalarının yönetimi esasları tarih ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun ile belirlenmiştir. Zeytinlik sahaların çevre düzeni planı paftalarına işlenmesi oldukça önemlidir. Böylelikle; zeytinlik alanların, zeytinyağı sektörünün, sektörün atıklarının, üzerinde bulunduğu ekosistemi ile başta atık yönetimi olmak üzere birçok konunun ilişkilendirilmesi ve arazi kullanım kararlarının yönlendirilmesi söz konusu olabilecektir. Zeytin ağacı, ekolojik istekleri bakımından 40 C ile - 7 C aralığındaki sıcaklıklara adaptasyon göstermektedir. Ege, Marmara, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu Bölgesi önemli zeytin üreten bölgeler iken, Aydın, İzmir, Muğla, Balıkesir, Bursa, Manisa, Çanakkale, Gaziantep ve İçel önemli zeytin üretim alanlarına sahip illerdir. (Şekil 1.1.) (Meclis Araştırma Komisyonu Raporu, 2008) 1

26 Şekil 1.1 : 1 Ege, 2. Marmara, 3. Akdeniz, 4. Güneydoğu Anadolu, 5. Karadeniz (Numaralar bölgenin ağaç sayısı ve üretim miktarlarına göre çoktan aza doğru verilmiştir.), (Meclis Araştırma Komisyon Raporu, 2008) Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi verilerine göre 2011/2012 Sezonu Ege - Marmara Bölgesi Zeytin ve Zeytinyağı Yıllık Ürün Tahmini (Çizelge 1.1 ve 1.2) incelendiğinde Aydın İlinin hem zeytin üretiminde hem de zeytinyağı üretiminde ilk sırayı aldığı görülmektedir. Aydın'ın zeytin ve zeytinyağı üretim potansiyelinin bu denli yüksek olması, beraberinde bu ürüne bağlı tarımsal sanayi sayısını da artırmaktadır. Bu çalışma kapsamında etkin olarak faaliyet gösteren 6 si Pirina işleme, 148'i de zeytinyağı üretim tesisi olmak üzere toplam 154 tesisin olduğu tespit edilmiştir. Aydın'da zeytinyağı tesislerinde üç farklı zeytinyağı üretim teknolojisi uygulanmaktadır. Bu teknolojiler; geleneksel pres, üç fazlı ve iki fazlı kesintisiz sistemlerdir. İki ve üç fazlı sıkım sistemlerinin teknolojisi kesintisiz (kontinü) üretime göre dizayn edilmiştir. Her üç üretim modelinde de, oranları farklı olmak üzere karasu olarak ifade edilen atıksu meydana gelmektedir. Karasu, yüksek miktarda organik madde içermektedir. Bu, özelliği nedeniyle karasuyun arıtılmasında teknik ve ekonomik zorluklar bulunmaktadır. Karasuyun tarımsal sulamada kullanılması veya yüzeysel su kaynaklarına deşarjı çeşitli çevresel sorunlarını da beraberinde getirmektedir. 2

27 Çizelge 1.1 : 2010/2011 Sezonu Ege - Marmara Bölgesi Zeytin ve Zeytinyağı Yıllık Ürün Tahmini (UZZK, 2011) İLLER AGAÇ SAYISI Meyve Veren Meyve Vermeyen Ağaç Başına Zeytin Danesi (Kg.) Elde Edilecek Zeytin (Ton) Sofralığa Ayrılacak Zeytin (Ton) Yağlığa Ayrılacak Zeytin (Ton) Elde Edilecek Zeytinyağı (Ton) Bir Kg Zeytinyağı için Sıkılacak Zeytin Miktarı (Kg) BALIKESİR ,0 ÇANAKKALE ,1 MANİSA ,0 AYDIN MUĞLA IZMIR BURSA TOPLAM

28 4 Çizelge 1.2 : 2011/2012 Sezonu Ege - Marmara Bölgesi Zeytin ve Zeytinyağı Yıllık Ürün Tahmini (UZZK, 2012) İLLER AĞAÇ SAYISI Meyve Veren Meyve Vermeyen Ağaç Başına Zeytin Danesi (Kg.) Elde Edilecek Zeytin (Ton) Sofralığa Ayrılaca k Zeytin (Ton) Yağlığa Ayrılacak Zeytin (Ton) Elde Edilecek Zeytinyağı (Ton) Bir Kg Zeytinyağı için Sıkılacak Zeytin Miktarı (Kg) BALIKESİR , ,1 5,0 ÇANAKKALE , ,4 5,0 MANİSA , ,3 5,4 AYDIN , ,7 5,1 MUĞLA , ,5 İZMİR , ,5 4,8 BURSA , ,7 5,0 TOPLAM , ,7 4,9 r

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU AYDIN DA ORGANİK VE İYİ TARIM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI STRATEJİSİ VE YATIRIM ÖNERİLERİ ANALİZİ PROJESİ AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU 02/05/2014 ZOBU CONSULTING impartially on

Detaylı

İklim Değişikliğinin Tarımsal Ürünlere Etkisi Üzerine Bir Araştırma Projesi. Proje No; TR51/12/TD/01/020

İklim Değişikliğinin Tarımsal Ürünlere Etkisi Üzerine Bir Araştırma Projesi. Proje No; TR51/12/TD/01/020 Karapınar Ziraat Odası İklim Değişikliğinin Tarımsal Ürünlere Etkisi Üzerine Bir Araştırma Projesi Proje No; TR51/12/TD/01/020 Hazırlayanlar Prof. Dr. Süleyman SOYLU Prof. Dr. Bayram SADE 2012-KONYA 1

Detaylı

1/100.000 ÖLÇEKLİ TRAKYA ALT BÖLGESİ ERGENE HAVZASI REVİZYON ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU

1/100.000 ÖLÇEKLİ TRAKYA ALT BÖLGESİ ERGENE HAVZASI REVİZYON ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU 1/100.000 ÖLÇEKLİ TRAKYA ALT BÖLGESİ ERGENE HAVZASI REVİZYON ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU AĞUSTOS, 2009 PROJE EKİBİ MESLEK/ÜNVAN IBB Genel Sekreter Yardımcısı İrfan UZUN Mimar IBB İmar ve Şehircilik

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI EKİM 2008 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 4 1. GİRİŞ... 6 2. KÜRESEL ISINMA VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ... 7 3. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ... 9 3.1.

Detaylı

TÜRKİYE SİYAH ÇAY SEKTÖR RAPORU

TÜRKİYE SİYAH ÇAY SEKTÖR RAPORU TÜRKİYE SİYAH ÇAY SEKTÖR RAPORU İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2.SEKTÖRÜN DURUMU 2.1.Çay Üretiminin Dünya Ekonomisindeki Yeri 2.1.1.Dünya Çay Ticareti 2.2.Türkiye de Çayın Ekonomideki Yeri ve Gelişimi 2.2.1.Çaykur

Detaylı

BALIKESİR DE TURİZMİN BUGÜNÜ VE GELECEĞİ:

BALIKESİR DE TURİZMİN BUGÜNÜ VE GELECEĞİ: BALIKESİR DE TURİZMİN BUGÜNÜ VE GELECEĞİ: BALIKESİR TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU 19 NİSAN 2011 (Son Güncelleme: Ağustos 2012) 1 SUNUŞ Günümüzde tüm dünyada iktisadi kalkınma anlayışı değişmekte ve yerel aktörlerin

Detaylı

T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ

T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ İÇİNDEKİLER TABLOLAR DİZİNİ... iii GRAFİKLER DİZİNİ...iv HARİTALAR DİZİNİ...v AMAÇ KAPSAM ve YÖNTEM... 1 1. MADENCİLİK SEKTÖR VE

Detaylı

Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi

Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi Neslihan

Detaylı

İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB) Makine, Metal ve Döküm Kümesi Yol Haritası

İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB) Makine, Metal ve Döküm Kümesi Yol Haritası İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB) Makine, Metal ve Döküm Kümesi Yol Haritası İçerik Takdim ve Teşekkür... 1 1. Giriş... 3 2. Küme Analizi... 7 2.1. Sektörel Analiz... 7 2.2. Yerel Ekonomi...

Detaylı

Türkiye de Suyun Durumu ve Su Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar: Çevresel Perspektif

Türkiye de Suyun Durumu ve Su Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar: Çevresel Perspektif İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği-Türkiye Birlemiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Doğa Koruma Merkezi Yaşama Dair Vakıf Yazarlar: Çağrı B. Muluk Bahtiyar Kurt Ayşe Turak Arda Türker Mehmet

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI

KAHRAMANMARAŞ İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI KAHRAMANMARAŞ İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI 2012-2015 KAHRAMANMARAŞ İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI 1 ÖNSÖZ Turizm sektörü son yıllarda gelişmekte olan ve gelişmiş ülkeler için giderek daha büyük

Detaylı

OSMANİYE İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI

OSMANİYE İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI OSMANİYE İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI 1 2 OSMANİYE İL TURİZM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI ÖNSÖZ Turizm sektörü son yıllarda gelişmekte olan ve gelişmiş ülkeler için giderek daha büyük bir önem kazanmaktadır.

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet ÖZÇELİK Ankara Üniversitesi. Yrd. Doç. Dr. Harun TANRIVERMİŞ Ankara Üniversitesi. Dr. Erdemir GÜNDOĞMUŞ Ankara Üniversitesi

Prof. Dr. Ahmet ÖZÇELİK Ankara Üniversitesi. Yrd. Doç. Dr. Harun TANRIVERMİŞ Ankara Üniversitesi. Dr. Erdemir GÜNDOĞMUŞ Ankara Üniversitesi TÜRKİYE DE SULAMA İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ YÖNÜNDEN ŞEBEKELERİN BİRLİK VE KOOPERATİFLERE DEVRİ İLE SU FİYATLANDIRMA YÖNTEMLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ OLANAKLARI Prof. Dr. Ahmet ÖZÇELİK Ankara Üniversitesi

Detaylı

Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınmanın Mevcut Durumu

Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınmanın Mevcut Durumu Türkiye nin 2012 BM Sürdürülebilir Kalkınma Konferansına (Rio+20) Hazırlıklarının Desteklenmesi Rio dan Rio ya: Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınmanın Mevcut Durumu -2012- Rio dan Rio ya: Türkiye de Sürdürülebilir

Detaylı

BULDAN STRATEJİK YOL HARİTASI

BULDAN STRATEJİK YOL HARİTASI BULDAN STRATEJİK YOL HARİTASI Mayıs, 2010 Hazırlayan: Denizli ABİGEM AB Türkiye İş Merkezlerinin Yaygınlaştırılması Projesi AB tarafından finanse edilen ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından

Detaylı

Entegre ve makro bir yaklaşımla KOP BÖLGESİNDE ARAZİ TOPLULAŞTIRMASI VE TARLA İÇİ GELİŞTİRME HİZMETLERİ EYLEM PLANI ÖNERİSİ MAYIS 2013 KONYA

Entegre ve makro bir yaklaşımla KOP BÖLGESİNDE ARAZİ TOPLULAŞTIRMASI VE TARLA İÇİ GELİŞTİRME HİZMETLERİ EYLEM PLANI ÖNERİSİ MAYIS 2013 KONYA MAYIS 2013 KONYA Entegre ve makro bir yaklaşımla KOP BÖLGESİNDE ARAZİ TOPLULAŞTIRMASI VE TARLA İÇİ GELİŞTİRME HİZMETLERİ EYLEM PLANI ÖNERİSİ T.C. KALKINMA BAKANLIĞI KOP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

Detaylı

ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI KALKINMA KURULU TARIM ALT KOMİSYON RAPORU

ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI KALKINMA KURULU TARIM ALT KOMİSYON RAPORU 2010 ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI KALKINMA KURULU TARIM ALT KOMİSYON RAPORU 1 1 GİRİŞ TR83 Bölgesi tarımsal alan ve üretim bakımından oldukça zengindir. Bölge, birçok bitkinin yetiştirilmesine uygun

Detaylı

YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI

YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI SOSYAL SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2007 ISBN 978 975 19-4115 - 5 (basılı nüsha) Bu Çalışma Devlet Planlama Teşkilatının

Detaylı

2014 Yılı Ara Faaliyet Raporu. Interim Report Summary page 155. Ajansa ilişkin Bilgiler Kurumsal Kabiliyet ve Kapasite Mali Tablolar

2014 Yılı Ara Faaliyet Raporu. Interim Report Summary page 155. Ajansa ilişkin Bilgiler Kurumsal Kabiliyet ve Kapasite Mali Tablolar Ajansa ilişkin Bilgiler Kurumsal Kabiliyet ve Kapasite Mali Tablolar Performans Göstergeleri İstatistikler 2014 Yılı Ara Faaliyet Raporu Interim Report Summary page 155 2014 Yılı Ara Faaliyet Raporu Doküman

Detaylı

- Çalıştay Hakkında...4. - Protokol...5. - Protokol Konuşmaları...6. - Konuşmacılar...15. - Çalıştay Sonuç Raporu...17. - Değerlendirme...

- Çalıştay Hakkında...4. - Protokol...5. - Protokol Konuşmaları...6. - Konuşmacılar...15. - Çalıştay Sonuç Raporu...17. - Değerlendirme... 1 İÇİNDEKİLER - Çalıştay Hakkında...4 - Protokol...5 - Protokol Konuşmaları...6 - Konuşmacılar...15 - Çalıştay Sonuç Raporu...17 - Değerlendirme...44 - Çalıştay dan Kareler...47 3 ÇALIŞTAY HAKKINDA AMAÇ:

Detaylı

VİZYON 2023 Ulaştırma ve Turizm Paneli VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR. ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ. Temmuz.

VİZYON 2023 Ulaştırma ve Turizm Paneli VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR. ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ. Temmuz. VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ Temmuz. 2003 Ankara İÇİNDEKİLER: ÖNSÖZ PANEL ÜYELERİ PANELİN YAPISI, ÇALIŞMA PROGRAMI ve YÖNETİCİ ÖZETİ 1 ULAŞTIRMA: 1. GİRİŞ 5 1.1.

Detaylı

T.C. Sayıştay Başkanlığı. Türkiye'de Atık Yönetimi. Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi. Performans Denetimi Raporu

T.C. Sayıştay Başkanlığı. Türkiye'de Atık Yönetimi. Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi. Performans Denetimi Raporu T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye'de Atık Yönetimi Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi Performans Denetimi Raporu Ocak 2007 Türkiye'de Atık Yönetimi Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama

Detaylı

1/25.000 ÖLÇEKLİ KIRKLARELİ İL ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN HÜKÜMLERİ

1/25.000 ÖLÇEKLİ KIRKLARELİ İL ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN HÜKÜMLERİ ii iii 1/25.000 ÖLÇEKLİ KIRKLARELİ İL ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN HÜKÜMLERİ PLANLAMA YAKLAŞIMI Bu Plan, 1/100.000 Ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planı doğrultusunda İl bütününde

Detaylı

ORTA DOĞU DURUM RAPORU

ORTA DOĞU DURUM RAPORU ORTA DOĞU DURUM RAPORU Ocak, 2011 ORTADOĞU HARİTASI 1 BÖLGE VİZYONUMUZ Bölgenin üretken faktörlerini ve dinamiklerini bir araya getirerek; üretim ve istihdamı artırmak, sahip olduğu kültürel miras ile

Detaylı

KONYA TİCARET ODASI TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİM, AB YE UYUM SÜRECİNDE TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİMİN DURUMU VE KONYA YA İKİNCİ BİR ÜNİVERSİTE İHTİYACI

KONYA TİCARET ODASI TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİM, AB YE UYUM SÜRECİNDE TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİMİN DURUMU VE KONYA YA İKİNCİ BİR ÜNİVERSİTE İHTİYACI KONYA TİCARET ODASI TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİM, AB YE UYUM SÜRECİNDE TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİMİN DURUMU VE KONYA YA İKİNCİ BİR ÜNİVERSİTE İHTİYACI Etüd-Araştırma Servisi Nisan 2008 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 BİRİNCİ

Detaylı

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI MADENCİLİK SEKTÖRÜ VE POLİTİKALARI RAPORU " DOĞAL KAYNAKLARIN GERÇEK SAHİBİ HALKTIR "

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI MADENCİLİK SEKTÖRÜ VE POLİTİKALARI RAPORU  DOĞAL KAYNAKLARIN GERÇEK SAHİBİ HALKTIR TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI MADENCİLİK SEKTÖRÜ VE POLİTİKALARI RAPORU " DOĞAL KAYNAKLARIN GERÇEK SAHİBİ HALKTIR " MART 2011 MADENCİLİĞİN ÖNEMİ MADENCİLİĞİ DİĞER SEKTÖRLERDEN AYIRAN ÖZELLİKLER, ULUSAL

Detaylı

DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 24. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 24. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 24. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ TUZLUCA BARAJI VE HES PROJESİ (KIRMA ELEME YIKAMA TESİSİ, BETON SANTRALİ VE MALZEME OCAKLARI DAHİL) KARS İLİ, DİGOR İLÇESİ, VE IĞDIR İLİ, TUZLUCA İLÇESİ, ARAS NEHRİ ÜZERİ KASIM - 2013

Detaylı

TÜRKİYE ULAŞIM VE İLETİŞİM STRATEJİSİ

TÜRKİYE ULAŞIM VE İLETİŞİM STRATEJİSİ TÜRKİYE ULAŞIM VE İLETİŞİM STRATEJİSİ HEDEF 2023 HEDEF 2023 Çalışmadan, üretmeden rahat yaşamayı alışkanlık haline getirmiş toplumlar; önce haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini, daha sonra da istikbâllerini

Detaylı

2013 Yılı Genel Faaliyet Raporu

2013 Yılı Genel Faaliyet Raporu 2013 Yılı Genel Faaliyet Raporu Merkezi Yönetim Kapsamındaki İdareler, Sosyal Güvenlik Kurumları ve Mahalli İdareler 2013 Yılı Genel Faaliyet Raporu HAZİRAN 2014 2013 Yılı Genel Faaliyet Raporu 1 2013

Detaylı

KURUCAŞİLE AHŞAP TEKNE VE YAT İMALATÇILARI STRATEJİK YOL HARİTASI

KURUCAŞİLE AHŞAP TEKNE VE YAT İMALATÇILARI STRATEJİK YOL HARİTASI KURUCAŞİLE AHŞAP TEKNE VE YAT İMALATÇILARI STRATEJİK YOL HARİTASI HAZİRAN 2013 Bu proje Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı nın 2012 yılı Doğrudan Faliyet Desteği kapsamında desteklenmektedir. Batı Karadeniz

Detaylı