Alzheimer hastalýðýnýn (AH) patofizyolojisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Alzheimer hastalýðýnýn (AH) patofizyolojisi"

Transkript

1 Alzheimer Hastalýðýnýn Tedavisi Doç. Dr. M. Fevzi ÖZTEKÝN* Alzheimer hastalýðýnýn (AH) patofizyolojisi hakkýnda bilgilerimiz arttýkça güncel tedavi olanaklarý da artmaktadýr. Tedavide diðer dejeneratif hastalýklarda olduðu gibi baþlýca iki yol mevcuttur. 1. Alzheimer hastalýðýna baðlý primer veya sekonder olarak ortaya çýkan belirtilere yönelik tedaviler (ör; bellek bozukluðu, depresyon veya ajitasyon). Bu tedavilerin temelinde nörotransmiter kökenli tedaviler bulunur. Bunlarýn altta yatan nörodejeneratif süreç üzerinde bir etkileri yoktur ve semptomatik iyileþtirmeye yöneliktir. 2. Ýkinci tedavi yöntemi ise hastalýk sürecini yavaþlatmaya veya hastalýðýn ortaya çýkýþýný geciktirmeye yönelik tedavilerdir (Samuel ve ark. 1997). SEMPTOMATÝK TEDAVÝLER Nörotransmiterler ve Nöropeptidler Alzheimer hastalýðýnda çeþitli nörotransmiter sistemlerinde bozukluklar olduðu bilinmektedir. Tedavide hala kullanýlan ilaçlar veya gelecekte kullanýlabilecek tedaviler bu nörotransmiter sistemlerinde görülen eksiklikleri gidermeye yönelik olacaktýr. Tablo 1 de AH de bozukluðu bilinen nörotransmiter sistemleri gösterilmiþtir. * SSK Ankara Eðitim Hastanesi Nöroloji Kliniði, ANKARA Asetilkolin (ACh): Serebral korteksin kolinerjik uyarýlmasý büyük oranda nükleus bazalis aracýlýðý ile olur (Mesulam ve ark. 1988). Alzheimer hastalýðýnda kortikal asetilkolinesteraz (AChE) ve kolinasetiltransferaz (CAT) düzeyleri ileri derecede azalmýþtýr (Hausen ve ark. 1988). AH'de nükleus bazaliste sýklýkla nörofibriler yumak ve senil plak birikimi yanýnda nöron ve sinaps kaybý da görülür. Lewy-body ile birlikte olan tipinde ise nükleus bazaliste de Lewy-body birikimi görülür (Perry ve ark. 1994). AH'de kolinerjik aktivite azlýðý ve demansýn aðýrlýðý arasýnda ciddi bir korelasyon bulunmuþtur (Mountjoy 1986). Nükleus bazalisi geçici olarak tahrip edilen laboratuvar hayvanlarýnda dikkat, öðrenme ve hafýza bozukluklarý AH'yi anýmsatýr bir biçimde gözlenmiþtir (Saper ve ark. 1985). Bu bilgiler ýþýðýnda AH'de mevcut olan kolinerjik eksikliðin tedavisi ile hafýza ve algýlama gücündeki azalmanýn ortadan kaldýrýlmasý ilk adýmý oluþturabilir. Bu amaçla asetilkolini yýkan AChE enziminin inhibisyonu öncelikli tedavi hedefi olarak karþýmýza çýkmaktadýr. Asetilkolin Esteraz Ýnhibitörü Ýlaçlar Takrin (Tetrahidroaminoacridine) AH'de kullanýmý çok merkezli üç çift kör çalýþma sonucunda ortaya çýkan ve plaseboya oranla ADAS-Cog (Alzheimer Disease Assesment Scala- Cognitive Component) skorlarýnda istatistiksel 66

2 ALZHEÝMER HASTALIÐININ TEDAVÝSÝ Tablo 1. Alzheimer hastalýðýnda etkilenen temel nörotransmiter ve nöropeptidler Nörotransmiter En yoðun AH'deki temel Güncel veya veya nöropeptid bulunduðu bölge aksonal projeksionlar gelecekteki tedavi Asetilkolin Meynert'in Neokorteks, talamus, 1. AChE inhibisyonu (ACh) nükleus bazalisi, striatum, - takrin septal çekirdekler hipokampus - rivastigmin - donepezil 2. ACh salýnýmýný arttýrmak - DUP Beyin muskarinik reseptörlerinin selektif agonistleri 4. Trofik destek - NGF Noradrenalin Lokus seruleus Neokorteks, talamus, 1. TSA lar ve bazý SSRI (NA) limbik mezokorteks ajanlar NA düzeyini arttýrýrlar 2. L-deprenil'le MAO-B inhibisyonu NA miktarýnda artýþa yol açar Dopamin (DA) Substansiya nigra, Striatum, neokorteks, 1. L-Dopa AH nin Lewy- ventral tegmental limbik mezokorteks - Modapar, Sinemet body varyantýnda çekirdekler 2. L-deprenille MAO-B eksikliði görülür inhibisyonu hafif bir DA artýþýna neden olur Serotonin (5-HT) Orta beyin rafe Neokoerteks, talamus, 1. Reuptake inhibisyonu çekirdekleri retiküler formasyon - SSRI lar (trazodon) 2. Prekürsör madde temini - triptofan N-metil-D-aspartat Neokorteks ve Neokorteks, striatum, NMDA reseptörlerinin (NMDA) hipokampustaki hipokampus uyarýlmasýnýn Reseptörlerin a.a. piramidal nöronlar düzenlenmesi agonistleri Somatostatin Yaygýn olarak Neokorteks, Bilinen bir tedavi yok (Nöropeptid) bulunan inhibitör hipokampus nöronlar olarak anlamlý sonuçlar alýnmasý üzerine FDA tarafýndan onaylanmýþtýr (Davis ve ark. 1992, Farlow ve ark. 1992, Knapp ve ark. 1994). Takrin AChE'nin reversible bir inhibitörüdür. Hafif ve orta þiddetteki Alzheimer hastalýðýnda kognitif fonksiyonlardaki azalmaya etkilidir. Ayný zamanda hem nikotinik hem de muskarinik reseptörler üzerine etkilidir ve sinaps aralýðýndaki kolinerjik aktiviteyi arttýrýr. En geniþ çalýþmalar klinik cevabýn doza baðlý olarak ortaya çýktýðýný göstermiþtir. En yüksek günlük doz 160 mg/gün þeklindedir ve günlük 4 eþit dozda önerilmektedir (Knapp ve ark. 1994). Hastalarda %10-40 arasýnda bir oranda olumlu cevap alýnýr. Hastalýðýn seyri üzerinde bir etkisi gösterilememiþtir. 67

3 ÖZTEKÝN MF. Ýlacýn en önemli yan etkisi doðrudan hepatotoksik olmasý nedeni ile serum transaminaz düzeylerindeki asemptomatik yükselmedir. Bu etki geri dönüþlüdür ve ilaç kesildikten ya da doz azaltýldýktan sonra 6-8 hafta içerisinde transaminaz düzeyleri normal sýnýrlara döner. Takrinin en önemli periferik kolinerjik yan etkileri; iþtahsýzlýk, bulantý ve kusma, diare, hazýmsýzlýk, abdominal huzursuzluk, terleme, miyalji ve ataksidir. Dozu azaltarak iþtahsýzlýk, bulantý ve kusma, diare ve hazýmsýzlýk giderilebilir. Santral sinir sistemi üzerine en önemli etkileri arasýnda uykusuzluk, baþ aðrýsý ve sersemlik hissi sayýlabilir. Baþlangýçta doz yavaþ yavaþ arttýrýlmalýdýr ve ilk 4 haftadan itibaren 16. haftaya kadar iki haftada bir karaciðer fonksiyon testlerine bakýlmalýdýr. Karaciðer veya peptik ülser hastalýðý olanlarda dikkatli kullanýlmalýdýr. Takrin oral yoldan alýndýktan sonra hýzla emilir ve karaciðerde Sitokrom P-450 enzim sistemi ile metabolize edilir. Etkileþime girdiði ilaçlar: Hepatik enzimlerin indüksiyonuna neden olan ilaçlar, hepatik enzim inhibitörleri, hepatik P-450 enzim sistemi ile metabolize olan ilaçlar, antikolinerjikler, kolinomimetikler ve kolin esteraz inhibitörleri, simetidin, plazma kolin esteraz ile metabolize olan nöromüsküler blok yapan ilaçlar, nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar, tütün ve teofilin. Özel önlemler: Diðer akridin türevlerine özellikle proflavin aþýrý duyarlýlýðý olan kiþiler takrine de duyarlý olabilirler. Akridin grubu ilaçlarýn bir kýsmýnýn karsinojenik olduðu bilindiðinden takrin de karsinojenik olabilir. Genel anestezi verilmesi gereken durumlarda, cerrahi açýdan verilmesi gereken ilaçlarla geliþebilecek muhtemel etkileþimler bilinmediðinden ilaç cerrahi giriþimden 3 gün önce kesilmelidir. Potansiyel olarak konvülziyona neden olabileceði bilinmekle beraber böyle bir tablo ortaya çýktýðýnda bunun takrin kullanýmýna mý ya da Alzheimer hastalýðýnýn kendisine mi baðlý olduðunu ayýrmak mümkün deðildir. Takrin özellikle 'hasta sinus sendromu' olan kiþilerde bradikardiye yol açabilir. Astým öyküsü olanlarda dikkatli olunmalýdýr zira ilaç astým nöbetlerine yol açabilir (Rowland 1998). Donepezil hidroklorid Asetilkolin esteraz enziminin reversibl, selektif inhibitörüdür. Ýlaç formunda piyasaya çýkmadan önce E2020 olarak bilinmekteydi. Bu ilaç da takrin gibi hafif veya orta þiddetteki Alzheimer hastalarýnda kullanýlýr. 24 haftalýk kullanýmdan sonra AH'de, ADAS-Cog deðerlerinde düzelme saptanmýþtýr. 5 mg/gün veya 10 mg/gün dozlarýnda kullanýlýrsa da 10 mg'lýk dozun daha etkili olduðu kanýsý hakimdir (Rogers 1998). Buna karþýlýk yan etkiler 10 mg'lýk dozlarda daha fazladýr. En önemli yan etkileri arasýnda bulantý ve kusma, diare, uykusuzluk, kas kramplarý, yorgunluk ve anoreksi sayýlabilir. Bu semptomlar geçici olabilir ve eðer hafif düzeyde iseler zamanla ortadan kalkabilir. Donepezilin avantajlarý günde tek doz kullanýlabilmesi ve transaminazlarýn yakýn takibini gerektirmemesidir. Simetidin, warfarin, digoksin ve teofilin ile etkileþime girmez. Özel önlemler: Donepezil bir kolin esteraz inhibitörü olduðundan gastrik asiditeyi ve buna baðlý olarakta kanama riskini arttýrýr. Astým bronþiale ya da prostat hipertrofisi olan hastalarda semptomlarýn artýþýna yol açabilir. Anestezi sýrasýnda kullanýlan diðer kolinerjik ilaçlarýn etkilerini arttýrabilir (Rowland 1998). Rivastigmin Beyinde daha fazla aktivite gösteren bir AChE inhibitörüdür. Gönüllü çalýþmalarý santral sinir sisteminde perifere oranla daha yüksek oranda AChE inhibisyonu yaptýðýný göstermektedir (%40 santral, %10 plazma AChE inhibisyonu). Ayrýca rivastigmin, AChE'nin G1 enzimatik formunu öncelikli olarak inhibe eder ki bu formun Alzheimer hastalýðýnda daha ön planda olduðu bilinmektedir. Hayvan çalýþmalarýna göre de Rivastigmin, AChE'yi özellikle korteks ve hipokampusta daha belirgin þekilde inhibe eder ki bu bölgeler AH'de patolojinin en yoðun olduðu bölgelerdir (Polinsky 1998). Rivastigmin oral yolla alýndýktan sonra hýzla emilir fakat hýzlý metabolize edildiðinden ancak %35 oranýnda bir bioyararlýlýk düzeyi vardýr. Santral sinir sistemine yayýlýmý tamdýr ve oral yolla verildikten 1-2 saat sonra BOS'ta AChE inhibisyonu saptanabilir (Cutler 1998). 68

4 ALZHEÝMER HASTALIÐININ TEDAVÝSÝ Rivastigmin diðer AChE inhibitörlerinden farklý olarak tamamen metabolize olarak böbrekler yolu ile vücuttan atýlýr ve metabolizmasýnýn hepatik sitokrom P-450 sistemi üzerine etkisi yoktur. Bu da P-450 sistemi ile metabolize olan ilaçlarla etkileþime girmesi ihtimalini çok azaltýr. Günlük kullaným dozu 12 mg dýr ve iki dozda verilmesi önerilmektedir (Polinsky 1998). Metrifonat Metrifonat bir öncül ilaçtýr ve enzimatik olmayan yollarla AChE inhibitörü haline dönüþür. 30 yýldan beri þistosomiazis tedavisinde kullanýlmaktadýr. Son yýllarda AH'de etkili olduðu gösterilmiþtir (Cutler 1998). Yüksek dozlarda (2.5 mg/kg) gastrointestinal ve çizgili kaslar üzerine yan etkisi görülmüþse de 1.5 mg/kg dozlarda bu etkileri çok azalmýþtýr. Plasebo kontrollü çift kör yapýlan bir baþka çalýþmada ise 2 hafta 2.0 mg/kg yükleme dozu ardýndan 0.65 mg/kg lýk dozlarda ilacýn iyi tolere edildiði görülmüþ; ADAS-Cog skalasýnda plasebo grubuna oranla belirgin farklýlýk bulunmuþtur. Bu dozlarda kognitif fonksiyonlarda düzelme yanýnda davranýþ üzerinde de olumlu etkileri bulunmuþtur (Morris 1998). Fizostigmin Tersiyer bir amin olan fizostigmin kýsa etkili bir AChE inhibitörüdür ve ciddi sistemik yan etkisi bulunmamaktadýr (Sano 1993). Oral fizostigminin uzun süreli kullanýmýnýn kognitif fonksiyonlardaki kaybý geciktirdiði bildirilmiþtir (Harrell 1990). Yeni çýkan ve uzun etkili kontrollü salýnýmlý preparatlarla yapýlan çok merkezli bir çalýþmada orta düzeyde bir klinik iyileþme gösterilmiþtir (Thal ve ark. 1996). Üzerinde çalýþmalarýn yürütüldüðü diðer AChE inhibitörleri arasýnda galantamin sayýlabilir. Asetilkolin Salýnýmýnýn Arttýrýlmasý Asetilkolinin presinaptik uçtan salýnýmýnýn arttýrýlmasý araþtýrma safhasýndadýr. Bu amaçla linopirdin DUP996 ve onun daha potent analoglarý olan XE991 ve DMP543 üzerinde araþtýrmalar sürmektedir. Bu ajanlarýn özel K + kanallarýný bloke ederek etkilerini gösterdikleri düþünülmektedir. En önemli yan etkisi muhtemelen kolinerjik mekanizmalar sonucu açýða çýktýðý düþünülen tremordur (Zaczek ve ark. 1998). Beyindeki Muskarinik Reseptörlerin Selektif Agonistleri Bu amaçla geliþtirilmeye çalýþýlan ilaçlar halen deneme dönemindedir. Bunlardan M 1 agonisti Sabkomdin (SB ) marmoset cinsi maymunlarda vizüel ayrým testinde istatistiksel olarak anlamlý iyileþmeye neden olmuþtur (Harries ve ark. 1998) Santral sinir sisteminde asetilkolin salýnýmýnýn negatif feedback ile presinaptik M 2 reseptörleri tarafýndan kontrol edildiði düþünülmektedir (Lachowicz ve ark. 1999). Bioaminerjik Sistemlere Yönelik Tedavi Biyoaminerjik yollardaki eksikliðin kanýtlarý arasýnda lokus seruleustan korteks ve hipokampusa projekte olan noradrenerjik sistemdeki azalma, rafe çekirdeklerindeki hücre kaybý ve nörofibriler yumaklar ve AH'de beyindeki azalmýþ serotonin ve 5-hidroksiindolasetikasit konsantrasyonlarý sayýlabilir (Bell 1998). Bu nedenle Alzheimer hastalýðýnda görülen semptomlarýn bir kýsmýndan bu sistemlerdeki eksikliklerin sorumlu olabileceði düþünülebilir. Noradrenalin medial forebrain bundleda aktif olan bir nörotransmiterdir ve eksikliði halinde dikkat ve problem çözmek için gerekli aktivasyonda azalma ortaya çýkar. Alzheimer hastalýðýnda kontrol grubuna göre temporal lob (Francis ve ark. 1985) ve putamende (Langlais ve ark. 1993) azaldýðý bulunmuþtur. Dopaminin Lewy-body ile birlikte olan AH varyantlarýnda kaudat ve putamende kontrol grubuna göre azalmýþ olduðu görülmüþ fakat saf AH'de bu azalma saptanmamýþtýr (Langlais ve ark. 1993). Hem noradrenalin hem de dopamin mitokondriyal bir enzim olan monoamin oksidaz (MAO) ile yýkýlýr ve bu enzimin inhibisyonu ile monoaminlerin eksikliklerinin giderilebileceði düþünülmektedir. MAO-A enziminin inhibisyonu AH'nin semptomatolojisinden biri olan depresyonu etkili bir þekilde önler fakat MAO-A inhibitörlerinin kullanýmý (fenelzin, tranilsipromin, izokarboksazid) ciddi hipertansif komplikasyonlarý önlemek için diyetin yakýndan takibi ve sempatomimetik ilaçlardan kaçýnmayý gerektirdiðinden demanslý hastalarda kullanýmý ileri derecede sýnýrlýdýr (Bauer ve ark. 1994). 69

5 ÖZTEKÝN MF. Selegilin Selegilin oral yolla kullanýlan ve geri dönüþsüz olarak MAO-B enzimini bloke eden, terapötik olarak Parkinson hastalýðýnda kullanýlan bir ilaçtýr. Az sayýdaki kontrollü çalýþmaya göre AH'de kognitif fonksiyonlar üzerine küçük fakat istatistiksel olarak anlamlý etkisi olduðu görülmüþtür (Knoll ve ark. 1993, Burke ve ark. 1993). Antioksidan olarak ta davranabilir, oksidatif deaminasyonu engelleyerek nöronal hasarý azaltýr ve adrenerjik stimülasyonla kognitif fonksiyonu düzeltir. Kullanýmý 10 mg/gün ikiye bölünmüþ dozlar halindedir. Uykusuzluðu engellemek için sabah ve öðlen verilmelidir. Ýlaç etkileþimleri: Trisiklik antidepresanlar ile kullanýlýrsa tremor, ajitasyon, hiperpreksi ve bilinç dalgalanmalarýna yol açar. Selektif serotonin gerialým inhibitörleri (SSRI) ile kullanýldýðýnda ise ajitasyona, deliryuma, otonom sinir sisteminde düzensizliðe ve kaslarda rijiditeye yol açar. Trisiklik antidepresanlar ve SSRI lar kesildikten ancak 5 hafta sonra selegilin tedavisine baþlanabilir. Meperidin ile birlikte kullanýlmamalýdýr. Yan etkileri: Bulantý, sersemlik hissi ve uyku bozukluklarýdýr. Peptik ülser hikayesi bulunan kiþilerde ülseri aktive edebilir. Tiramin içeren yiyeceklerle kullanýlýr ise aðýr hipertansif krizler görülebilir. En önemli yararlý etkisi serbest radikalleri azaltarak koruyucu etki yapmasýdýr. Levy-body varyantýnda antiparkinsonien tedavinin (L-Dopa, bromokriptin, pergolid gibi dopamin agonistleri) kognitif ve motor semptomlar üzerine çok az bir etkisi vardýr ve bu nedenle yaygýn kullanýmý yoktur. Trisiklik antidepresanlar AH'de görülen depresyonu tedavi için kullanýlýrlar. Etkilerini noradrenalin geri alýmýný engelleyerek gösterdikleri düþünülmektedir (Edwards 1993). SSRI'lar ve özellikle venlafaksin noradrenalin düzeyini arttýrýrlar. Ajitasyon, AH'de sýk görülen bir baþka önemli semptomdur. Mood dalgalanmalarý, uykusuzluk, huzursuzluk, inatlaþma, halüsinasyonlar ve deliryuma kadar varabilen tablolar görülebilir. Bu semptomlar için dopamin reseptörlerini bloke eden nöroleptikler verilebilir. AH'de aminerjik nörotransmiterlerde eksiklik bulunmasý nedeni ile hem tedavi edici etkiye hem de akatizi, tardif diskinezi ve parkinsonizm gibi ekstrapiramidal yan etkilere karþý Alzheimer hastalarý daha hassastýrlar ve bu ilaçlar mümkün olan en düþük dozda kullanýlmalýdýrlar. Yeni atipik nöroleptikler (klozapin, risperidon) Alzheimer hastalýðýnda reseptörlere daha seçici olarak baðlandýklarý için daha az yan etki ile kullanýlabilirler. Klozapin, trisiklik bir dibenzodiazepin türevidir. Santral dopaminerjik antagonistik etkisi çok azdýr. Kendine has bir reseptör baðlanma özelliði vardýr. D 4 reseptör antagonisti, serotonin reseptör antagonisti, α 2 reseptör blokajý ve kýsmi M 1 kolinerjik agonist aktiviteleri vardýr. Klozapin limbik dopamin reseptörlerine, striatal dopamin reseptörlerine oranla daha fazla baðlanýr. Doza baðlý en önemli yan etkisi sedasyondur. Ayrýca sersemlik hissi, vertigo, baþ aðrýsý, tremor, görme bozukluðu, taþikardi, EKG deðiþiklikleri, hipotansiyon, senkop, kabýzlýk bulantý ve aðýr idiosenkratik agranülositozdur. Agranülositoz açýsýndan ilk 3 ay haftalýk takip gerektirir. Doz yavaþ yavaþ arttýrýlmalýdýr. 25 mg ile baþlanýr ve her hafta 12.5 veya 25 mg arttýrýlarak ortalama 100 mg a ulaþýlýr. Günlük toplam doz 300 mg ý aþmamalýdýr (Ford ve Fahn 1998). Ýndolaminler Serotoninerjik nöronlar (5-HT) beyin sapýndaki dorsal rafe çekirdeklerinde yoðunlaþmýþtýr ve Alzheimer hastalýðýnda bu bölge de klasik olarak etkilenir. Serotonerjik sistem yaygýn olarak neokorteks, hipokampus ve striatuma projekte olur (Jellinger 1990). Serotonerjik sitemin bozulmasý ile nörodejeneratif hastalýklarýn kliniðinde görülen depresyon ve kognitif fonksiyonlardaki azalmadan sorumlu tutulur (Mayeux ve ark. 1986). Selektif serotonin gerialým inhibitörleri bu amaçla kullanýlýrlar. Eksitatör aminoasitler Glutamat ve aspartat beyinde eksitatör aminoasitler olarak görev yaparlar ve N-metil-D-aspartat (NMDA) reseptörlerini uyarýrlar. Hipokampusun görev yapmasý için nöronlar arasýndaki NMDA reseptörleri aracýlýðýný gerektiren eksitatör baðlantýlara ihtiyaç vardýr. Alzheimer hastalýðýnda lezyonlar hipokampus ve neokortekste yoðunlaþmýþ olduðundan bu bölgelerdeki glutamat ve aspartat reseptörlerinin aþýrý uyarýlmasý nöronal 70

6 ALZHEÝMER HASTALIÐININ TEDAVÝSÝ Tablo 2. Potansiyel tedavi mekanizmalarý Mekanizma AH'deki muhtemel rolü Potansiyel tedavi APP geliþimi sonucunda Familial AH'de APP mutasyonlarý Sekretazlarýn inhibisyonu Ab birikimi ve/veya AH'nin transgenetik modeli, veya Ab birikiminin nörotoksisitesi Down sedromunda AH'ye engellenmesi veya benzeyen lezyon görülmesi atýlmasý TAU epitoplarýnýn AH demansý ile NFT nin sýklýðýnýn Kinazlarýn inhibisyonu fosforilizasyonunun beynin çeþitli bölgelerinde veya fosfatazlarýn NFT geliþimine yol bulunmasý arasýndaki kolerasyon uyarýlmasý açmasý Apolipoprotein E AH'de ApoE ε4 alleli potansiel ApoE ε4 aktivitesinin polimorfizmi bir risk faktörüdür engellenmesi, ApoE ε3 aktivitesinin arttýrýlmasý Östrojen eksikliði Kontrollü çalýþmalarda östrojen Kadýn AH'de östrojen replasman tedavisinin etkileri replasman tedavisi Nörotrofik faktörler Nöronal bütünlüðün korunmasý Nörotrofik faktörleri için trofik destek gereklidir arttýrma ör; NGF Ýnflamasyon Senil plaklarda kompleman NSAID, Prednison birikiminin bulunmasý Serbest radikal Serbest radikaller nedeniyle AH'de L-deprenil ile MAO toksisitesi β-amiloid toksisitesi ve lipid hasarýnýn inhibisyonu, antioksidan görülmesi, AH'de mitokondriyal hasar C, E ve β karoten gibi vitaminler Kalsiyum toksisitesi Ýntrasellüler kalsiyum artýþýna baðlý Kalsiyum kanal β-amiloid toksisitesi blokerleri aktivitenin azalmasýna hatta hücre ölümüne neden olabilir (Greenamyre 1991, Miulli ve ark. 1993). NMDA reseptörleri ile uyarýlan yollarýn aþýrý uyarýlmasý, serbest radikallerin aþýrý miktarda birikmesine ve zamanla hücre ölümüne yol açar (Greenamyre 1991). Alzheimer li hastalara NMDA modülatörlerinden milacemid ve D-sikloserin verilmiþ fakat kognitif fonksiyonlarda bir düzelme saðlanamamýþtýr (Dysken ve ark. 1992, Randolph ve ark. 1994). Buna karþýlýk yakýn zamanlarda ise NMDA reseptörlerinin glisin alt grubunu oluþturan glisin bölgesinin D-sikloserin ile uyarýlmasý reseptörün aktive edilmesi ile kognitif fonksiyonlarda düzelme elde edilebilmiþtir. Plasebo kontrollü çift kör çalýþma ile D-sikloserin 100 mg/gün dozunda uygulanmýþtýr (Tsai ve ark. 1999). Somatostatin ve Diðer Nöropeptidler Somatostatin korteks ve hipokampustaki iri nöronlarda yoðun olarak bulunur. Baþka etkilerinin yanýnda beyinde yaygýn olarak bulunan inhibitör gama aminobütirik asidi primer nörotransmiteri olarak kullanan nöronlarý modüle eder (Chan-Palay 1987). Alzheimer hastalýðýnda somatostatin ve diðer birçok nöropeptidlerin düzeyi azalmýþtýr (Kowell ve ark. 1988). Bu nöropatolojik deðiþikliklerin klinik etkileri bilinmediðinden bunlarý düzeltmeye yönelik tedaviler geliþtirilememiþtir. Ergoloid Mesilatlar Ergoloid mesilatlar (Hidergine) demans ve yaþa baðlý olarak ortaya çýkan hafýza bozukluklarý için kullanýlan ilk ilaçtýr. Etki mekanizmasý belli deðildir. Serebral vazodilatasyona yol açabilir, alfa-adrenerjik aktiviteyi bloke edebilir ve kolinerjik aktiviteyi arttýrabilir. Hidergin ile yapýlan klinik araþtýrmalarýn analizi sonucunda az da olsa olumlu bir etkisi olduðunu düþündürmektedir (Schneider ve Olin 1994). 71

7 ÖZTEKÝN MF. Hidergine: Ergoloid mesilatlar dihidroergokornin, dihidroergokristin, dihidroergokriptin ve dihidro-beta-ergokriptinin mesilat formlarýnýn karýþýmýndan meydana gelir. Günlük kullaným dozu 3 mg'dýr. Gastrointestinal sistemden hýzla emilir. Karaciðerde metabolize edilir. Yan etkileri arasýnda iþtahsýzlýk, bulantý ve kusma, bradikardi, deri döküntüleri sayýlabilir. Kalp yetmezliði, deliryum karaciðer yetmezliði ve gebelikte kullanýmý kontrendikedir. HASTALIÐIN SEYRÝNÝ YAVAÞLATAN VEYA BAÞLAMASINI GECÝKTÝRMEYE YÖNELÝK TEDAVÝLER Alzheimer hastalýðýna yönelik etkin tedaviler halen geliþtirilme aþamasýnda olmasýna raðmen AH nin nöropatolojisiyle ilgili olarak hastalýðýn baþlamasýný önlemeye veya progresyonu yavaþlatmaya yönelik birçok potansiyel tedavi mekanizmalarý düþünülebilir. Tablo 2 de muhtemel tedavi mekanizmalarý sunulmuþtur. Amiloid Prekürsor Protein ve Beta-Amiloid Alzheimer hastalýðýnýn nedeni olarak düþünülen beta-amiloid protein, çok daha büyük olan amiloid prekürsor proteinden bir çok sekretaz enziminin etkisi sonucu açýða çýkar. Bu sekretazlarýn engellenmesi beta-amiloid miktarýný düþürerek koruyucu etkide bulunabilir (Samuel ve ark. 1997). Bu amaçla geliþtirilmiþ ilaçlar henüz bulunmamakla birlikte araþtýrmalar sürmektedir. Daha da önemli olabilecek bir yaklaþýmda betaamiloidin daha nörotoksik olan formlarýný engellemek veya ortamdan beta-amiloidin uzaklaþtýrýlmasýný saðlamak yönünde olabilir. Melatoninin bazý undifferansiyel hücre kültürlerinde beta-amiloid proteinin salýnýmýný engellediði gözlenmiþtir (Song ve ark. 1997). Gene flupirtine ile rat embriyolarýndan elde edilmiþ kortikal nöron kültürlerinde betaamiloidin toksik parçasý Abeta 25-35'e baðlý apopitozun %50 oranýnda azaldýðý gösterilmiþtir (Muller ve ark. 1997). Tau Nöronlar içerisinde nörofibriler yumaklarýn birikimi, büyük bir ihtimalle AH deki hücre ölümünden sorumludur. Nörofibriler yumaklar Tau proteininden yapýlmýþlardýr ve eðer yüksek oranda fosforilasyona uðramalarý halinde normal koþullarda baðlanmalarý gereken mikrotübüllere baðlanamazlar. Serbest kalan Tau kendi kendine agregasyona uðrar ve çift sarmallar "paired helical filaments" (PHF) oluþturur (Samuel ve ark. 1997). Tau proteinin fosforilizasyonu kinaz ve fosfataz enzimlerinin arasýndaki dengeye baðlýdýr. Kinazlarýn inhibisyonu veya fosfatazlarýn etkisinin arttýrýlmasý PHF oluþumunu azaltýr. Buna yönelik geliþtirilmiþ bir ilaç yoktur. Apolipoprotein E Apo E hem periferik dokularda hem de beyinde bulunan ve kolesterol taþýyýcýsý olarak görev yapan bir proteindir. Periferde karaciðer, beyinde ise astrositler tarafýndan sentezlenir (Mahley 1998). Apo E nin 3 allelik tipi vardýr (ε2, ε3, ε4). Her bir ebeveyinden bir allel alýndýðý için 6 kombinasyon mümkündür. ε4 allelinden sadece birine haiz kiþilerin oraný %24 tür (ε4/ε3 veya ε4/ε2). ε4/ε4 oraný ise sadece %3 tür. Alzheimer hastalýðý olanlarda ise bu oran %40-65 e yükselir. ApoE ε4 allelinin beta-amiloide ε2 ve ε3 e oranla daha kolay baðlandýðý ve bu yolla fibril oluþumu etkilediði düþünülmektedir (Strittmatter ve ark. 1993). Buna karþýlýk ApoE ε3 ün Tau proteinine baðlanýþ biçimi mikrotübül fonksiyonunu etkilemez ama mikrotübüllerin fosforilizasyonunu ve dolayýsýyla da çift sarmallarýn oluþumunu engeller. ApoE ε4 Tau proteinine baðlanmaz ve bu nedenle koruyucu etkisi yoktur. Bu da nöronu nörofibriler tangle oluþumuna duyarlý hale getirir (Strittmatter ve ark. 1994). ApoE ε4 ün AH patogenezindeki rolü daha iyi aydýnlatýldýðýnda hastalýðý geciktirici yeni etkin tedaviler geliþtirilebilir. Östrojenler Alzheimer hastalýðýnda östrojenlerin rolü hipokampal ve kolinerjik nöronlarda östrojen reseptörlerinin varlýðý ile desteklenmektedir. Östrojenlerin CAT enzimini ve bazal ön beyindeki kolinerjik nöronlar üzerinde bulunan nerve growth factor (NGF) reseptörlerini etkiledikleri bildirilmiþtir (Gibbs 1994). Primatlarda amigdala ve lateral septal nükleuslarda östrojen reseptörlerinin varlýðý gösterilmiþtir. Bu bölgelerin yoðun olarak NGF oluþturan hücrelerden meydana 72

8 ALZHEÝMER HASTALIÐININ TEDAVÝSÝ geldiði ve özellikle bu bölgeye bazal ön beyinden kolinerjik nöronlarýn projekte olduðu ve bu nedenle Alzheimer hastalýðýnda östrojenin modülatör rolü olabileceði öne sürülmektedir (Blurton-Jones ve ark. 1999). Retrospektif çalýþmalar, östrojen destekleme tedavisi gören kadýnlarda bu tedaviyi hiç görmeyenlere oranla AH'nin daha geç ortaya çýktýðý ve belirtilerinin daha hafif olduðunu düþündürmektedir (Handerson ve ark. 1994). Nörotrofik Faktörler NGF'nin rezidüel kolinerjik nöronlarýn fonksiyonlarýný arttýrabilme özelliði AH nin tedavisinde yararlý olabileceðini düþündürmüþtür. Kolinerjik bazal ön beyin nöronlarýnýn NGF ile uyarýlabilmesi hayvan çalýþmalarý ile gösterilmiþtir. Hayvan modellerinde intraventriküler yolla NGF verilmesi ile tüm hayvan modellerinde yaþa baðlý olarak ortaya çýkan davranýþsal, biokimyasal ve histolojik defisitlerinde kýsmi bir düzelme gözlemlenmiþtir. NGF ile tedavi kolinasetil transferaz aktivitesinde artma (Dekler ve ark. 1992) ve kortikal asetilkolin sentezinde artýþa yol açmýþtýr (Dekler ve ark. 1991). Bu etkilerine raðmen NGF nin tedavide kullanýlabilmesi için önemli engeller mevcuttur. NGF'nin intraventriküler yolla verilmesi gereklidir ki bu da aðýr bir iþlemdir. Oldukça önemli yan etkiler görülebilir ki bunlar arasýnda APP ekspirasyonunda artma (Mobley ve ark. 1988), serebral kan damarlarýnýn sempatik uyarýlmasýnda artýþ (Isaacson ve ark. 1990), duyusal nöronlardan ve dorsal kök ganglionlarýndan nöritlerin filizlenmesi (Lewin ve ark. 1993) ve santral sinir sistemindeki NGF ye duyarlý nöronlarýn stimülasyonu sayýlabilir (Williams 1991). Antiinflamatuar Ýlaçlar Beyin dokusunun inflamatuar cevabý sýnýrlý olmasýna raðmen AH de major histokompatibilite komplekslerine baðlý olarak kompleman proteinlerinin üretildiðini gösteren bulgular vardýr. Bu durum özellikle AH de nörofibriler yumaklar oluþumuna hassas piramidal nöronlarda görülür (Johnson ve ark. 1992). AH de senil plaklarýn bulunduðu nöronlarýn komþuluðunda bulunan mikroglia hücrelerinde major histokompatibilite komplekslerinin immünoreaktif hale geldiðini gösteren bulgular mevcuttur ve bu mikroglial aktivasyonun nöron kaybýndan, sinaptik yeni düzenlemelerden ve amiloid oluþumundan sorumlu olabileceðini ileri süren görüþler vardýr (Dickson ve ark. 1993, Rogers ve ark. 1992). AH nin patolojisinde inflamatuar deðiþikliklerin etkisi olduðunu ileri süren görüþleri destekleyen klinik çalýþmalar da mevcuttur. Antiinflamatuar ilaçlarýn muhtemel tedavi edici etkisi araþtýrmacýlar tarafýndan gösterilmiþtir. Ýkizlerde yapýlan bir çalýþmaya göre daha önceden glukokortikoidler veya nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar kullanan ikiz eþlerinde demans geliþiminin daha az olduðu gösterilmiþtir (Breitner ve ark. 1994). Bir diðer çalýþmada ise 6 ay süre ile indometazin ile tedavi edilen AH nin plasebo verilenlere oranla hastalýðýnýn daha yavaþ ilerlediði gösterilmiþtir (Rogers ve ark. 1993). Gene Mayo klinik tarafýndan Rochester'de yürütülen retrospektif ve kontrollü bir diðer araþtýrmanýn sonucunda da AH de antiinflamatuar ilaç kullanýmýnýn koruyucu etkisinin olduðunun düþünüldüðü ifade edilmiþtir (Beard ve ark. 1998). Serbest Radikal Ýnhibitörleri Peroksit ve süperoksit gibi serbest radikaller oksidatif metabolizma sonucunda büyük oranda oksijen ve lipidlerden türeyen ve yüksek oranda reaksiyona girme kapasitesi olan maddelerdir. Genelde yüksek düzeyde oksidatif metabolizmasý olan nöronlar gibi hücrelerde serbest radikallere baðlý hasar görülme riski yüksektir (Jenner 1994). Bu maddeler özellikle demir ve ferritin ile birleþtikleri zaman nöronal antioksidan kapasitesini aþarlar ve nörodejeneratif hastalýklarýn seyri esnasýnda sýklýkla birikim gösterirler (Connor ve ark. 1992). Savunma mekanizmalarýnýn baþlýcalarý süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz, redüktaz ve transferaz gibi enzimler ile serbest radikalleri indirgeyen vitamin C ve E, beta-karoten ve membran lipidleridir. AH de serbest radikallerin etkilerinin olduðunu gösteren birçok bulgu vardýr. Bunlar arasýnda serbest radikallerin oluþumuna yol açan β amiloid toksisitesi veya nörotransmiter katabolizmasý, mitokondriyal fonksiyonlarýn bozulmasý ve lipit peroksidasyonu sayýlabilir. Ýnsanlarda ve primatlarda 1-metil-4-fenit

9 ÖZTEKÝN MF. tetrahidropiridin (MPTP) alýnýmýndan sonra MAO-B tarafýndan metabolize edilmesi sonucu serbest radikaller ortaya çýkar ve beyinde özellikle monoaminerjik nöronlar hasara uðrar (Edwards 1993). Böyle toksik bir madde olmaksýzýn da MAO nun normal katabolik aktivitesi nörotoksik serbest radikaller oluþturur. MAO-B enziminin L-deprenil (Selegiline) ile inhibe edilmesinin AH de görülen demans üzerine küçük fakat önemli bir etkisi olduðunu göstermiþtir (Burke ve ark. 1993). AH'de bu nedenle çok merkezli bir çalýþma antioksidan özellikleri olan L-deprenil (10 mg/gün) ve vitamin E (2000 IU/gün) tek tek veya kombine olarak plasebo kontrollü bir çalýþma ile denenmiþ ve her bir ilaç tek tek veya birlikte hastalýðýn progresyonu üzerine 7-8 aylýk bir gecikmeye yol açtýðý gösterilmiþtir. Tek tek kullanýmýnda prognoz biraz daha kötü bulunmuþtur (Samo ve ark. 1997) Kalsiyum Kanal Blokerleri Fibriler β-amiloid, kalsiyum hücre giriþinin nöronal düzenlenmesini etkileyerek intrasellüler kalsiumda artýþa yol açabilir ve eksitotoksik rol oynayarak hücre ölümüne yol açabilir (Abraham ve ark. 1988). Bu amaçla kalsiyum kanal blokerleri ile yapýlan çalýþmalar halen sürmektedir. Diðer Ajanlar Propentofilinin mikroglial proliferasyonu etkiliyerek AH de inflamatuar mekanizmalarý etkilediði düþünülmektedir. Koenzim Q ile baðlantýlý olarak mitokondrial ATP yapýmýný arttýran idebenone ile ilgili çalýþmalar çok merkezli olarak sürmektedir. SONUÇ Önümüzdeki yýllar, AH'nin tedavisinde primer patolojiye yönelik araþtýrmalarýn geliþimi ile büyük deðiþikliklerin olacaðýný göstermektedir. KAYNAKLAR Abraham CR, Selkoe DJ, Potter H (1998) Immunochemical identification of the serine protease inhibitor α-1-antichymotripsin in the brain amyloid deposits of Alzheimer's disease. Cell, 52: Bauer MS, Frazer A (1994) Mood disorders. Biological Bases of Brain Function and Disease, A Frazer, P Molinoff, A Winoler (Ed), New York, Raven Press. Beard CM, Waring SC, O'Brien PC ve ark. (1998) Nonsteroidal anti-inflamatory drug use and Alzheimer's disease: a case-control study in Rochester, Minnesota, 1980 through Mayo Clin Proc, 73 (10): Bell KL (1998) Antidemantia Agents. Rowland Ed: Current Neurogical Drugs, Williams and Wilkins. Blurton-Jones MM, Roberts JA, Tuszynski MH (1999) Estrogen receptor immunoreactivity in the adult primate brain: Neuronal distribution and association with p75, trk A and choline acetyltransferase. J Comp Neurol, 405(4): Breitner JCS, Gan BA, Welsh KA ve ark. (1994) Inverse association of anti-inflammatory treatments and Alzheimer's disease: Initial results of a co-twin control study. Neurology, 40: 227. Burke WJ, Roccaforte WH, Wengel SP ve ark. (1993) L- deprenyl in the treatment of mild dementia of the Alzheimer type: Results of a 15 month trial. J Am Geriatr Soc, 41: Chan-Palay V (1997) Somatostatin immunoreactive neurons in the human hypocampus and cortex shown by immunogold/ silver intensification of viratone and effects on Alzheimer type demantia. J Comp Neurol, 260: Connor JR, Snyder BS, Beard JL ve ark. (1992) Regional distribution of iron and iron-regulatory proteins in the brain in aging and Alzheimer's disease. J Neurosci Res, 31: Cutler NR, Polynsky RJ, Sramek JJ ve ark. (1998) Dosedependent CSF acetylcholinesterase inhibition by SD2 ENA 713 in Alzheimer' disease. Acta Neurol Scand, 97 (4): Cutler NR, Jhee SS (1998) Cyrus Petal: Safety and tolerability of metrifonate in patients with Alzheimer's disease: results of maximum tolerated dose study. Life Sci, 62 (16): Davis KL, Thal LJ, Gamzu ER ve ark. (1992) A double-blind placebo controlled multicenter study of tacrine for Alzheimer's disease. N Engl J Med, 327: Dekker AJ, Gage FH, Thal LJ (1992) Delayed treatment with nerve growth factor improves acquisition of a spatial task in rats with lesions of the nucleus basalis magnecellularis: Evaluation of the involvement of different neurotransmitter systems. Neuroscience, 48: Dekker AJ, Langdon DJ, Gage FH ve ark. (1991) NGF increases cortical acetylcholine release in rats with lesions of the nucleus basalis. Neuroreport, 2: Dickson DW, Lee SC, Mattiace LA ve ark. (1993) Microglia and cytokines in neurogical disease, with special reference to AIDS and Alzheimer's disease. Glia, 7: Edwards RH (1993) Neural degeneration and the transport of neurotransmitters. Ann Neurol, 34: Farlow M, Gracon SI, Hershey LA ve ark. (1992) A con- 74

10 ALZHEÝMER HASTALIÐININ TEDAVÝSÝ trolled trial of tacrine in Alzheimer's disease, JAMA, 268: Ford B, Fahr S (1998) Agents for treating Parkinson's Disease and other movement disorderders. Current Neurologic Drugs, L Rowland (Ed), Williams and Wilkins, s Francis PT, Palmer AM, Sims NR (1995) Neurochemical studies of early onset Alzheimer's disease. N Eng J Med, 3:7-11. Gibbs RB (1994) Estrogen and nerve growth factor- related systems in brain. Effects on basal forebrain cholinergic neurons and implications for learning and memory prosesses and aging. Annals of the New York Academy of Sciences, T43: Greenamyre JT (1991) Neuronal bioenergetic defects, exitotoxicity and Alzheimer's disease "Use it and lose it". Neurobiol Aging, 12: Hansen LA et al. (1988) Neocortical morphometry, lesion counts and choline acetyltransferase levels in the age spectrum of Alzheimer's disease. Neurology, 38: Harrell LE, Callaway R, Morere D ve ark. (1990) The effect of long term physostigmine administration in Alzheimer's disease. Neurology, 40: Harries MH, Samson NH, Cilia J ve ark. (1998) The profile of sabcomeline (SB ), a functionally selective M1 receptor partial agonist, in the marmoset. Br J Pharmacol, 124 (2): Henderson VW, Paganini-Hill A, Emanuel CK ve ark. (1994) Esrogen replacement therapy in older women: Comparision between Alzheimer's disease cases and nondemented control subject. Arch Neurol, 51: Isaacson LG, Saffran BN, Crutcher KA (1990) Intracerebral NGF infusion induces hyperventilation of cerebral blood vessels. Neurobiol Aging, 11: Jellinger K (1990) Changes in subcortical nuclei in Parkinson's disease. Function and dysfunction in basal ganglia, AJ Franks, JW Ironside, RHS Mindham (Ed), New York, St Martin's Press and Manchester University Press. Jenner P (1994) Oxidative damage in neurodegenerative disease. Lancet, 344: Johnson SA, Lampert-Etchells M, Pasiretti GM ve ark. (1992) Complement mrna in the mammalian brain: Responses to Alzheimer disease and experimental lesioning. Neurobiol Aging, 13: Knapp MJ, Knopman DS, Solomon PR ve ark. (1994) A 30 week randomised controlled trial of high dose tacrine in patients with Alzheimer's disease. JAMA, 271: Knoll J (1993) The pharmocological basis of the beneficial effects of deprenyl(selegilin) in Parkinson's and Alzheimer's disease. J Neurol Transm, 40(Suppl): Kowell NW, Flint-Beal M (1988) Cortical somatostatin, neuropeptid Y and NADPH diaphorase neurons: Normal anatomy and alterations in Alzheimer's disease. Ann Neurol, 23: Lachowicz JE, Lowe D, Duffy RA ve ark. (1999) SCH 57790: a novel M2 receptor selective antagonist. Life Sci, 64 (6-7): Langlais PJ, Thal L, Hansen L ve ark. (1934) Neurotransmitters in basal ganglia and cortex of Alzheimer's disease with and without Lewy bodies. Neurology, 43: Lewin GR, Ritter AY, Mendell LM (1993) Nerve growth factor induced hyperalgesia in the neonatal and adult rat. J Neurosci, B: Mahley RW (1988) Apolipoprotein E Cholesterol transport protein with expanding role in cell biology. Science, 240: Mayeux R, Stern V, Cote L ve ark. (1984) Altered serotonin metabolism in depressed patients with Parkinson's disease. Neurology, 34: Mesulam MM, Geula C (1988) Nucleus basalis (Ch4) and cortical cholinergic innervation in the human brain: Observations based on the distrubution of acetylcholinesterase and choline acetyltransferase. J Comp Neurol, 275: Miulli DE, Norwell DY, Schwartz FN (1993) Plasma concentrations of glutamate and its metabolites in patients with Alzheimer' disease. J Am Osteopath Assoc, 93: Mobley WC, Neve RL, Prusiner SB ve ark. (1988) Nerve growth factor increased in RNA levels for the prion protein and the β-amyloid protein precursor in developing hamster brain. Proc Natl Acad Sci USA, 85: Morris JC, Cyrus PA, Orazem J ve ark. (1998) Metrifonate benefits cognitive, behavioral and global function in patients with Alzheimer's disease. Neurology, 50(50): Mountjoy CO (1986) Correlations between neuropathological changes and neurochemical changes. Br Med Bull, 42: Muller WE, Romero FJ, Perovic S ve ark. (1997) Protection of flupirtine on beta-amyloid-induced apoptosis in neuronal cells invitro: prevention of amyloid-induced glutathione depletion J. Jun Neurochom, 68 (6): Perry EK, Harontunian V, Davis KL ve ark. (1994) Neocortical cholinergic activities differentiate Lewy body demantia from classical Alzheimer's disease. Neuroreport, 5: Polinsky RJ (1998) Clinical pharmocology of rivastigmine a new-generation acetylcholinesterase inhibitor for the treatment of Alzheimer's disease. Clin Ther, 20(4): Rogers SL, Farlow MR, Doody RS ve ark. (1988) and the Donepezil Study Group: A 24 week double-blind placebo conntrolled trial of donepezil inpatients with Alzheimer's disease. Neurology, 50: Rogers J, Cooper NR, Webster S ve ark. (1992) Complement activation by β-amyloid in Alzheimer disease. Proc Natl Acad Sci U S A, 89: Rogers J, Kirby LC, Hempelman SR ve ark. (1993) Clinical trial of indomethacin in Alzheimer's disease. Neurology, 43:

11 ÖZTEKÝN MF. Rowland LP (1998) Current Neurologycal Drugs, Williams and Wilkins, s Sano M, Ernesto C, Thomas RG ve ark. (1997) for the members of the Alzheimer's disease Cooperative Study: A controlled trial of selegiline, alpha tocopherol or both as treatment for Alzheimer's disease. N Engl J Med, 336: Sano M, Bell K, Marder K ve ark. (1993) Safety and efficacy of and physostigmine in the treatment of Alzheimer's disease. Clin Neuropharmacol, 16: Saper CB, German DC, White (1985) Neuronal pathology in the nucleus basalis and associated cell groups in senile demantia of the Alzheimer's type: Possible rale in cell loss. Neurology, 35: Samuel W et al. (1997) Alzheimer Disease: Biochemical and pharmacologie Aspects. p Behavioral Neurology and Neuropsychology, E Feinberg, MJ Farah (Ed), Mc Graw-Hill. Schneider LS, Olin JT (1994) Overview of clinical trials of hydergine in dementia. Arch Neurol, 51: Song W Labiri DK (1997) Melatonin alters the metabolism of the beta-amyloid precursor protein in the neuroendocrine cell line PC 12. J Mol Neurosci, (2): Strittmatter WJ, Weisgraber KH, Goedret M ve ark. (1994) Hypothesis: Microtubule instability and paried helical filament formation in the Alzheimer'' disease brain are related to apolipoprotein E genotype. Exp Neurol, 125: Strittmatter WJ, Saunders AM,Schmechel D ve ark. (1993) Apolipoprotein E: High avidity binding to Beta-amyloid and increased frequency of type 4 allele in late-onset familial Alzheimer disease. Proc Natl Acad Sci, 90: Thal LJ, Schwartz E, Sano M ve ark. (1996) for the Physostigmine Study Group: A multicenter double-blind study of controlled release physostigmine for the treatment of symptoms secondary to Alzheimer's disease. Neurology, 47: Tsai GE, Falk WE, Gunther J ve ark. (1999) Improved cognition in Alzheimer's disease with short term D-cyloserine treatment. Am J Psychiatry, 156: Williams L (1991) Hypophagia is induced by intracerebroventricular administration of nerve growth factor. Exp Neurol, 113: Zaczek R, Chorvat RJ, Saye JA ve ark. (1998) Two new potent neurotransmitter release enhancers, 10, 10-bis (4- pyridinyl methyl)-9- (10H)- anthracenone and bis (2- fluoro-4-pyrinylmethyl -9-(10h) anthrocenone comparision to linopirdine. J Pharmacol Exp Ther, 285(2):

Alzheimer hastalığı nedir, neden gelişir Bozulan mekanizmalar nachr ve nörodejenerasyonla ilişkisi tedavi girişimleri ve sonuçları

Alzheimer hastalığı nedir, neden gelişir Bozulan mekanizmalar nachr ve nörodejenerasyonla ilişkisi tedavi girişimleri ve sonuçları Prof. Dr. Görsev Yener Dokuz Eylül Üniversitesi Nöroloji ve Sinirbilimleri Anabilim Dalları gorsev.yener@deu.edu.tr Alzheimer hastalığı nedir, neden gelişir Bozulan mekanizmalar nachr ve nörodejenerasyonla

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

Alzheimer Hastalýðýnýn Ýlaçla Tedavisi

Alzheimer Hastalýðýnýn Ýlaçla Tedavisi Alzheimer Hastalýðýnýn Ýlaçla Tedavisi Nevzat YÜKSEL* ÖZET Alzheimer hastalýðý en sýk görülen demans nedenidir. Nedenleri de tam olarak bilinmemektedir. Etkin bir tedavisi de yoktur. Ancak bazý yöntemler

Detaylı

Parkinson ve Alzheimer hastalığı tedavisi

Parkinson ve Alzheimer hastalığı tedavisi Parkinson ve Alzheimer hastalığı tedavisi Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 2 2/37 1 Parkinson hastalığı

Detaylı

Lewy cisimcik demansý (LCD), Alzheimer

Lewy cisimcik demansý (LCD), Alzheimer Lewy Cisimcik Demansý-Histopatolojik Özellikleri Uz. Dr. Nalan AKYÜREK*, Prof. Dr. Leyla MEMÝÞ* Lewy cisimcik demansý (LCD), Alzheimer hastalýðýndan sonra ikinci en sýk demans nedeni olup, çoðu serilerde

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü Omurilik Hasarı Birincil hasar İkincil hasar Sistemik değişiklikler (bradikardi, hipotansiyon,

Detaylı

Alzheimer hastalýðý, serebral korteksi innerve

Alzheimer hastalýðý, serebral korteksi innerve Alzheimer Hastalýðý Tedavisinde Kullanýlan Kolinesteraz Ýnhibitörleri Prof. Dr. Z. Sevim ERCAN* Alzheimer hastalýðý, serebral korteksi innerve eden kolinerjik nöronlarýn progresif dejenerasyonunun eþlik

Detaylı

İLAÇ ARAŞTIRMALARI VE FARMASÖTİK KİMYA (ENDÜSTRİDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI)

İLAÇ ARAŞTIRMALARI VE FARMASÖTİK KİMYA (ENDÜSTRİDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI) İLAÇ ARAŞTIRMALARI VE FARMASÖTİK KİMYA (ENDÜSTRİDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI) İTAM /8 kasım 2013 İ.Ü.ECZACILIK FAKÜLTESİ Prof. Dr. Serdar Ünlü NOBEL İLAÇ FARMASÖTİK ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME MERKEZİ http://www.fargem.com.tr

Detaylı

Ülkelerin sanayileþmeleri neticesinde görülen

Ülkelerin sanayileþmeleri neticesinde görülen Alzheimer Hastalýðýnda Hormon Replasman Tedavisi ve Diðer Potansiyel Tedavi Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. A. Kemal ERDEMOÐLU,* Dr. Ayhan VARLIBAÞ* Ülkelerin sanayileþmeleri neticesinde görülen yaþam sürelerindeki

Detaylı

Açıklama 2011-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2011-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2011-2013 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK ALZHEİMER HASTALIĞI tedavisinde ASETİLKOLİNESTERAZ İNHİBİTÖRLERİ ve MEMANTİN Dr. Aysu Tihan Bursa Devlet Hastanesi, Psikiyatri kliniği ÖRNEK

Detaylı

pecya Alzheimer Hastal ığın ın ilaç Tedavisinde Yenilikler Gökay AKSARAY*, Cem KAPTANOĞLU* ÖZET GİRİŞ

pecya Alzheimer Hastal ığın ın ilaç Tedavisinde Yenilikler Gökay AKSARAY*, Cem KAPTANOĞLU* ÖZET GİRİŞ Gökay AKSARAY*, Cem KAPTANOĞLU* ÖZET Alzheimer hastal ığı; bilişsel, davranışsal ve konu şma işlevlerinde ortaya çıkan belirtilerle seyreden nörodejeneratif bir sendromdur. Bu yaz ıda, bilişsel semptomlara

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

NÖRODEJENERATİF HASTALIKLAR NÖRODEJENERASYON MEKANİZMALAR. Doç. Dr. Emine Akal Yıldız

NÖRODEJENERATİF HASTALIKLAR NÖRODEJENERASYON MEKANİZMALAR. Doç. Dr. Emine Akal Yıldız NÖRODEJENERATİF HASTALIKLAR NÖRODEJENERASYON MEKANİZMALAR Doç. Dr. Emine Akal Yıldız Alzheimer Beyindeki spesifik bölgelerdeki nöronların ilerleyici ve geri dönüşümsüz kaybı Parkinson ALS (Amyotrofik Lateral

Detaylı

DEMANS Neden ve mekanizmalar üzerinden bir gözden geçirme. Demet Özbabalık Adapınar

DEMANS Neden ve mekanizmalar üzerinden bir gözden geçirme. Demet Özbabalık Adapınar DEMANS Neden ve mekanizmalar üzerinden bir gözden geçirme Demet Özbabalık Adapınar Demans Kişinin bilişsel işlevlerinde Sosyal, mesleki ve günlük yaşam aktivitelerinde Davranışlarında Avrupa da Demansİnsidansıİnme,

Detaylı

Alzheimer Hastalığı Tedavisinde Preklinik

Alzheimer Hastalığı Tedavisinde Preklinik Alzheimer Hastalığı Tedavisinde Preklinik Çalışmalar Pınar Yamantürk rk-çelik İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı 19. Ulusal Farmakoloji Kongresi,

Detaylı

Nigrostriatal sistem, Hareketin Kontrolü: Parkinson Hastalığı

Nigrostriatal sistem, Hareketin Kontrolü: Parkinson Hastalığı Nigrostriatal sistem, Hareketin Kontrolü: Parkinson Hastalığı Doç. Dr. Esen Saka Topçuoğlu Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Parkinson Hastalığı Alzheimer Hastalığından sonra en sık görülen

Detaylı

ALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİ & BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM

ALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİ & BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM ALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİ & BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM Prof. Dr. Aynur Özge Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD. Alzheimer Derneği Mersin Şubesi Başkanı aynurozge@gmail.com MERSİN ŞUBESİ İçerik

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

REQUIPPTM 5mg film tablet

REQUIPPTM 5mg film tablet REQUIPPTM 5mg film tablet Formülü: Beher film tablet : 5 mg ropinirol serbest baza eşdeğer ropinirol hidroklorür içerir. Boyar madde olarak: Titanyum dioksit ve indigokarmin. Farmakolojik Özellikleri :

Detaylı

Dr Banu Cahide Tel. Hacettepe Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Farmakoloji Ab.D., 06100 Sıhhiye Ankara. Parkinson Hastalığı

Dr Banu Cahide Tel. Hacettepe Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Farmakoloji Ab.D., 06100 Sıhhiye Ankara. Parkinson Hastalığı MPTP'li marmosetler (Callithrix jacchus) üzerinde kronik L-DOPA ve D-2/D-3 dopamin agonisti tedavisinin striatal kanabinoit CB1 reseptor mrna ekspresyonuna etkisi Dr Banu Cahide Tel Hacettepe Üniversitesi,

Detaylı

TEDAVİSİNDE BUGÜN KONUŞMA PLANI

TEDAVİSİNDE BUGÜN KONUŞMA PLANI ALZHEIMER HASTALIĞI TEDAVİSİNDE BUGÜN Dr. Haşmet A. Hanağası İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Davranış Nörolojisi ve Hareket Bozuklukları Birimi KONUŞMA PLANI ALZHEIMER HASTALIĞI KOLİNESTERAZ

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

PANEL 5 GERİATRİK HASTA YÖNETİMİ: KOGNİTİF PROBLEMLER-DEMANS Oturum Başkanı: Prof. Dr. Hakan YAMAN

PANEL 5 GERİATRİK HASTA YÖNETİMİ: KOGNİTİF PROBLEMLER-DEMANS Oturum Başkanı: Prof. Dr. Hakan YAMAN PANEL 5 GERİATRİK HASTA YÖNETİMİ: KOGNİTİF PROBLEMLER-DEMANS Oturum Başkanı: Prof. Dr. Hakan YAMAN Konuşmacılar: Prof. Dr. Hakan YAMAN Doç. Dr. Süber DİKİCİ Uzm. Dr. Aylin YAMAN DEMANSIN TOPLUM İÇİNDEKİ

Detaylı

Arı sütünün besinsel içeriği aşağıdaki tabloda yer almaktadır

Arı sütünün besinsel içeriği aşağıdaki tabloda yer almaktadır Arı Sütü Arı sütü koyu kıvamda jelatinöz vasıfta olup beyaz-sarı renktedir. Arı sütü için uluslararası üretim standartları bulunmayıp Brezilya, Bulgaristan, Japonya ve İsviçre de uygulanan ulusal standartlar

Detaylı

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Aslýhan Sayýn 1 1 Uz.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Sosyal anksiyete bozukluðunun (SAB) tedavisi,

Detaylı

Demans, entellektüel yetilerde bozulma ile

Demans, entellektüel yetilerde bozulma ile Demansýn Deðerlendirilmesinde Nükleer Týp Yöntemleri Prof. Dr. Nahide GÖKÇORA*, Dr. Özgür AKDEMÝR* Demans, entellektüel yetilerde bozulma ile beraber kiþilik ve davraným deðiþiklikleri ile ortaya çýkan

Detaylı

ZHEDON 10 mg Film Kaplı Tablet. FORMÜLÜ Her film kaplı tablette; 10 mg donepezil hidroklorür içerir.

ZHEDON 10 mg Film Kaplı Tablet. FORMÜLÜ Her film kaplı tablette; 10 mg donepezil hidroklorür içerir. ZHEDON 10 mg Film Kaplı Tablet FORMÜLÜ Her film kaplı tablette; 10 mg donepezil hidroklorür içerir. FARMAKOLOJĐK ÖZELLĐKLERĐ Farmakodinamik özellikleri Donepezil hidroklorür beyinde predominant kolinesteraz

Detaylı

Demans; normal bilinçli bir kiþide dil, görsel

Demans; normal bilinçli bir kiþide dil, görsel Alzheimer Hastalýðý Histopatolojisi Uz. Dr. Cem SEZER*, Prof. Dr. Leyla MEMÝÞ* Demans; normal bilinçli bir kiþide dil, görsel deneyim, duygulaným, kiþilik ya da kavrama gibi entellektüel fonksiyonlarýn

Detaylı

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR Affektif (duygu-durum) hastalıklar ve manik-depresif (bipolar) hastalık durumunda kullanılan ilaçlardır. Etkilerini; SSS deki monoaminlerin (mediyatör görevli olanlar)

Detaylı

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Uzm. Dr. Neslim G. Doksat, Çocuk Ergen ve Genç Psikiyatrı neslimg@superonline.com www.doksat.com www.neslimdoksat.com

Detaylı

Depresyonda biyolojik tedaviler, farmakoterapi, Depresyonun Biyolojik Tedavileri. Özet

Depresyonda biyolojik tedaviler, farmakoterapi, Depresyonun Biyolojik Tedavileri. Özet Depresyonun Biyolojik Tedavileri Doç. Dr. M. Emin CEYLAN*, Dr. Beril YAZAN* Özet Depresyon oldukça yaygýn, bireyi günlük yaþamýndan koparan ve zaman zaman tekrarlayýcý bir gidiþ göstererek yaþam boyu devam

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR. Prof. Dr. Alaattin Duran

ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR. Prof. Dr. Alaattin Duran ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR Prof. Dr. Alaattin Duran ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR 1950 lerin başlarında klorpromazinin psikotik hastaların tedavisinde etkili olduğu anlaşıldığında, iminodibenzillerin farmakolojik özelliklerine

Detaylı

FAVERİN FİLM TABLET 50 mg

FAVERİN FİLM TABLET 50 mg FAVERİN FİLM TABLET 50 mg FORMÜLÜ Her bölünebilir film tablet 50 mg fluvoksamin maleat içerir. Boyar madde olarak titanyum dioksit ve sarı demir oksit kullanılmıştır. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik

Detaylı

ANTİPARKİNSON İLAÇLAR

ANTİPARKİNSON İLAÇLAR ANTİPARKİNSON İLAÇLAR Prof. Dr. Can Pekiner 14 Mart 2007 Parkinson hastalığı, hastalığı bulan kişinin adıyla anılan bir dejeneratif hastalıktır. 50 yaş ve üzeri popülasyonda daha çok rastlanır. Beyinde

Detaylı

Yaþlanan dünyanýn hastalýðý: Alzheimer hastalýðý

Yaþlanan dünyanýn hastalýðý: Alzheimer hastalýðý DERLEME 35 Yaþlanan dünyanýn hastalýðý: Alzheimer hastalýðý Ümide Demir Özkay, Yusuf Öztürk, Özgür Devrim Can Anadolu Üniversitesi, Eczacýlýk Fakültesi, Farmakoloji AD., Eskiþehir. Özet Alzheimer hastalýðý

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Eferent sinir sistemi ve görevleri Yollar, reseptörler ve kullanılan aracı

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

RĐVAXEL 4.5 mg KAPSÜL

RĐVAXEL 4.5 mg KAPSÜL FORMÜL PROSPEKTÜS RĐVAXEL 4.5 mg KAPSÜL Bir kapsül 4.5 mg rivastigmin (hidrojen tartarat şeklinde) içerir. Yardımcı maddeler: Kırmızı ve sarı demir oksit, titanyum dioksit. FARMAKOLOJiK ÖZELLiKLERĐ Farmakodinamik

Detaylı

Büyük oranda hayvan araþtýrmalarý ve in vitro

Büyük oranda hayvan araþtýrmalarý ve in vitro Noradrenerjik Sistem ve Depresyon Yrd. Doç. Dr. Þükrü UÐUZ*, Dr. Ebru YURDAGÜL* Büyük oranda hayvan araþtýrmalarý ve in vitro çalýþmalarda elde edilen kanýtlar, duygudurum bozukluklarýnýn beyinde limbik

Detaylı

Edip TOSUN Farmasötik Kimya Anabilim Dalı. Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Kadir Özden YERDELEN

Edip TOSUN Farmasötik Kimya Anabilim Dalı. Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Kadir Özden YERDELEN BÜT-2-ENDOİK ASİT BİS-(BENZİL-FENİL-AMİT) TÜREVİ BİLEŞİKLERİN SENTEZİ, ASETİLKOLİNESTERAZ VE BUTİLKOLİNESTERAZ ENZİMLERİNE KARŞI AKTİVİTELERİNİN ARAŞTIRILMASI Edip TOSUN Farmasötik Kimya Anabilim Dalı

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Exelon 1.5 mg kapsül Prospektüs

Exelon 1.5 mg kapsül Prospektüs Exelon 1.5 mg Kapsül Exelon 1.5 mg kapsül Formülü: Bir kapsül 1.5 mg rivastigmin (hidrojen tartarat şeklinde) içerir. Yardımcı maddeler: Sarı demir oksit, kırmızı demir oksit, titan dioksit Farmakolojik

Detaylı

Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Þizofrenisinde Tedavi

Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Þizofrenisinde Tedavi Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Þizofrenisinde Tedavi Selahattin ÞENOL* ÖZET Þizofreniye iliþkin en tutarlý bilgiler bozukluðun geç ergenlik ya da erken eriþkinlik döneminde baþladýðýdýr. Çocuk ve ergenlerde

Detaylı

Protein katlanması. http://www.youtube.com/watch? feature=player_detailpage&v=gfcp2xpd29i

Protein katlanması. http://www.youtube.com/watch? feature=player_detailpage&v=gfcp2xpd29i Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Protein katlanması ve hatalı katlanma nedir? Şaperon proteinlerin rolü Ubiquitin- Proteozom sistemi Hatalı protein katlanması ile ilişkili hastalıklar Protein katlanması Proteinler

Detaylı

CİTOLİXİN 40 mg FİLM TABLET

CİTOLİXİN 40 mg FİLM TABLET PROSPEKTÜS FORMÜL CİTOLİXİN 40 mg FİLM TABLET Her bir film tablet 40 mg sitalopram'a eşdeğer sitalopram hidrobromür ve boyar madde olarak titanyum dioksit (E 171) içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER Farmakodinamik

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Bilindiði gibi genel toplumda depresyonun görülme

Bilindiði gibi genel toplumda depresyonun görülme Genel Týpta Antidepresan Kullanýmý# Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* Bilindiði gibi genel toplumda depresyonun görülme sýklýðý %3-5 kadardýr. Bazý fiziksel hastalýklarda ise depresyon olasýlýðý %50'ye dek çýkmaktadýr.

Detaylı

SEROTOP FİLM TABLET 100 mg

SEROTOP FİLM TABLET 100 mg SEROTOP FİLM TABLET 100 mg FORMÜLÜ Her bir tablette; 100 mg sertraline eşdeğer 111,90 mg sertralin HCl Boyar madde: Titanyum dioksit FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik Özellikler Sertralin güçlü ve

Detaylı

Alzheimer hastalýðý (AD) kompleks genetik bir

Alzheimer hastalýðý (AD) kompleks genetik bir Alzheimer Hastalýðý ve Genetik Uz. Dr. Bijen NAZLIEL* Alzheimer hastalýðý (AD) kompleks genetik bir hastalýktýr. Erken baþlangýçlý ailelerde mendelian bir geçiþ görülse de geç baþlangýçlý (>60) hastalarda

Detaylı

Stres Tipte İdrar Kaçırmada Medikal Tedavi

Stres Tipte İdrar Kaçırmada Medikal Tedavi Stres Tipte İdrar Kaçırmada Medikal Tedavi Dr. Tufan Tarcan Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Başlarken..! STİK en sık görülen İK tipi! Idrar kaçıran kadınların %80 inde (karışık

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Duloksetin: Klinik Kullanýmý

Duloksetin: Klinik Kullanýmý Duloksetin: Klinik Kullanýmý Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Major depresyonun genel toplumdaki yaþam boyu prevalansý erkekler için %12,

Detaylı

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. TIBBI FARMASÖTIK ÜRÜNÜN ADI: TRIVASTAL 50 RETARD 2. KALITATIF VE KANTITATIF TERKIBI Piribedil sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg 3. FARMASÖTIK ŞEKLI

Detaylı

DEVA. FORMÜLÜ: Her film tablet 10 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde: Titanyum dioksit ihtiva eder.

DEVA. FORMÜLÜ: Her film tablet 10 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde: Titanyum dioksit ihtiva eder. DEVA CİTREX 10 mg FİLM TABLET FORMÜLÜ: Her film tablet 10 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde: Titanyum dioksit ihtiva eder. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER: Farmakodinamik Özellikler:

Detaylı

Demans Tedavisi. Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL

Demans Tedavisi. Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL İç Hastalıkları Dergisi 2007; 14(1): 33-38 Demans Tedavisi Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, İç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Ünitesi, ANKARA

Detaylı

Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara

Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Olgu 1 28 yaşında erkek Ortopedi

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik Parkinson Hastalığı Nedir? Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik hastalıktır. Bu hastalıkta beyinde dopamin isimli bir molekülü üreten

Detaylı

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ETKİLEŞİMDE PRENSİPLER Farmasötik Farmakokinetik Emilim Dağılım infüzyon sıvılarındakimyasal

Detaylı

Alzheimer Hastalýðýnda Donepezil Hidroklorür Etkinliðinin Kantitatif EEG ile Deðerlendirilmesi

Alzheimer Hastalýðýnda Donepezil Hidroklorür Etkinliðinin Kantitatif EEG ile Deðerlendirilmesi Alzheimer Hastalýðýnda Donepezil Hidroklorür Etkinliðinin Kantitatif EEG ile Deðerlendirilmesi Uz. Dr. Ümmühan ALTIN*, Uz. Dr. Lütfü HANOÐLU*, Uz. Dr. Ahmet ALTUNHALKA*, Uz. Dr. Alev KARAGÖZ*, Doç. Dr.

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Alzheimer Hastalığı. Epidemiyoloji. Tûba Gül YAZICI, Hüseyin A. ŞAHİN. Risk faktörleri. Prevalans

Alzheimer Hastalığı. Epidemiyoloji. Tûba Gül YAZICI, Hüseyin A. ŞAHİN. Risk faktörleri. Prevalans Alzheimer Hastalığı Tûba Gül YAZICI, Hüseyin A. ŞAHİN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı, Samsun Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce, ilerleyici zihinsel

Detaylı

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010:

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: Kurum ve Kuruluşlarla İlişki Bildirimi Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: RASYONEL ANTİDEPRESAN

Detaylı

FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ

FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ RİSTART 6 mg KAPSÜL Her kapsül 6 mg Rivastigmin e eşdeğer Rivastigmin hidrojen tartarat içerir. Kapsül boyar maddesi olarak ; Titanyum dioksit, Sarı demir oksit ve Kırmızı demir oksit kullanılmıştır. FARMAKOLOJİK

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Migren tedavisi Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Tanıyı doğrulama Genel-fiziki değerlendirme Migren ataklarının özellikleri! Tetik faktörler Atak fazları & semptomları en çok rahatsızlık

Detaylı

Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri. Doç. Dr. M.Murat Demet

Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri. Doç. Dr. M.Murat Demet Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri Doç. Dr. M.Murat Demet Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı MANİSA Konuşma Akışı

Detaylı

ANTİDEPRESAN İLAÇLAR İLE MEYDANA GELEN ZEHİRLENMELER

ANTİDEPRESAN İLAÇLAR İLE MEYDANA GELEN ZEHİRLENMELER KLİNİK TOKSİKOLOJİ ANTİDEPRESAN İLAÇLAR İLE MEYDANA GELEN ZEHİRLENMELER 02.12.2015 Doç. Dr. Sibel Özden İ.Ü. Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı ANTİDEPRESAN İLAÇLAR Toplumda depresyon

Detaylı

Alzheimer Hastal ğ ve Demans Tedavisinde Yenilikler

Alzheimer Hastal ğ ve Demans Tedavisinde Yenilikler Alzheimer Hastal ğ ve Demans Tedavisinde Yenilikler Mustafa CANKURTARAN, Servet ARIOĞUL Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, İç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Ünitesi, ANKARA GİRİŞ Demans; öğrenme,

Detaylı

Kolesterol gerçekleri. Dr. Güçlü Ildız drgucluildiz@hotmail.com www.beyindoktoru.com

Kolesterol gerçekleri. Dr. Güçlü Ildız drgucluildiz@hotmail.com www.beyindoktoru.com Kolesterol gerçekleri Dr. Güçlü Ildız drgucluildiz@hotmail.com www.beyindoktoru.com Damar yapısını bozan sistemin adı ALLOSTAZ dır. Allostaz sisteminin oluşması için öncelikle vücudun çalışma düzeninin

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

NÖROBİLİM ve FİZYOTERAPİ

NÖROBİLİM ve FİZYOTERAPİ TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol:1 Sayı/Issue:5 Kasım/November 2015 www.norofzt.org DOÇ. DR. BİRGÜL BALCI YENİ BİR ALAN!!!! Sinir bilim veya nörobilim; günümüzün sinir sistemi bilimlerinin

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

CARDURA 4 mg, mesilat şeklinde aktif madde olan doksazosinin 4 mg'a eşdeğer miktarlarını ihtiva eden beyaz tabletler halindedir.

CARDURA 4 mg, mesilat şeklinde aktif madde olan doksazosinin 4 mg'a eşdeğer miktarlarını ihtiva eden beyaz tabletler halindedir. CARDURA 4 mg Tablet FORMÜLÜ CARDURA 4 mg, mesilat şeklinde aktif madde olan doksazosinin 4 mg'a eşdeğer miktarlarını ihtiva eden beyaz tabletler halindedir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ FARMAKODİNAMİK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler PSİKOLOJİ DE Besinsel Destekleyiciler 3 Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalıktan Korunmanın Çarelerini Öğrenmektir. Çarelerini Öğrenmektir. Hipokrat Hipokrat 4 Bugünün bilgilerine

Detaylı

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

Dopamin tirozinden sentez edilir (Kayaalp

Dopamin tirozinden sentez edilir (Kayaalp Þizofreni ve Dopamin Doç. Dr. M. Emin ÖNDER*, Uz. Dr. Kutsal KÜÇÜKADA** Dopamin tirozinden sentez edilir (Kayaalp 1992). Tirozin hidroksilaz enzimi dopamin sentezinde hýz kýsýtlayýcý enzim olarak rol oynamaktadýr.

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

Duloksetin: Farmakolojisi

Duloksetin: Farmakolojisi Duloksetin: Farmakolojisi Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Antidepresan olarak ilk kullanýlan ilaç grubu olan trisiklik antidepresanlarýn

Detaylı

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr Ayhan ÖZHASENEKLER

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

BİTKİSEL İLAÇ ZEHİRLENMESİ

BİTKİSEL İLAÇ ZEHİRLENMESİ BİTKİSEL İLAÇ ZEHİRLENMESİ Yard. Doç.Dr. Nil Hocaoğlu Aksay Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı 28.04.2010 Olgu Sunumu 61 yaşındaki kadın hasta, Acil servise, ajitasyon,

Detaylı

Ýntiharýn Nörobiyolojisi #

Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* GÝRÝÞ Genel toplumda intihar sýklýðý yýllýk yüzbinde 10-20 kadardýr. Deðiþik ülkelerde bu oranlar yüzbinde 10 ile 40 arasýnda deðiþmektedir. Ýntihar

Detaylı

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN YAPISI ve İŞLEVLERİ Dr. Sinan Canan scanan@baskent.edu.tr www.baskent.edu.tr/~scanan www.sinancanan.net Sinir Sistemi

Detaylı

SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet

SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet FORMÜLÜ Her çentikli film tablette, 50 mg sertraline eşdeğer miktarda sertralin HCI bulunur. Boyar madde: Titanyum dioksit (E 171). FARMAKOLOJĠK ÖZELLĠKLERĠ Farmakodinamik

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı