qwertyuiowww.aofdersozetleri.compgüasdf ghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfg hjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfgh jklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghj

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "qwertyuiowww.aofdersozetleri.compgüasdf ghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfg hjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfgh jklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghj"

Transkript

1 qwertyuiowww.aofdersozetleri.compgüasdf ghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfg hjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfgh jklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghj YAŞLI VE HASTA BAKIM klsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjk HİZMETLERİ lsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjkls 5-8. ÜNİTE ÖZETİ [Tarihi seçin] izxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsi zxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsiz xcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizx cvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxc vbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxcv bnmöçqwwww.aofdersozetleri.comertyuiop güasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopg üasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgü asdfghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüs dfghjklsi Lütfen destek için reklamları tıklayınız. zxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsiz xcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizx Sayfa 1 cvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxc vbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxcv

2 5. ÜNĠTE YAġLILIKTA BESLENME Dünya sağlık örgütüne göre yaģlılık dönemi 65 ve üstü; birleģmiģ milletlere göre 60 ve üstü olarak kabul edilir.60 yaģ üstü nüfusun toplam nüfusa oranı %4 ve altında ise genç nüfus %4-%7 arası ise olgun nüfus %7 ve üzerinde ise yaģlı yada yaģlanan nüfus olarak kabul edilir.birleģmiģ Milletlere göre Dünya da yaģlı nüfüsü toplam nüfüs içindeki payı 1950 yıllarında %8 iken 2050 yılında %22 olması beklenmektedir. Bu durum ekonomik-sosyal-ruhsal,fiziksel,çevresel vs koģullara bağlanabilir.dünya da 32 ülkenin 60 yaģ ve üstü nüfusunun 10 milyondan fazla olacağı beklenmektedir.çin-hindistan,abd,ve Endonezya da bu rakam 50 milyonu ulaģacağı belirtilmektedir.31/12/2011 tarihi itibari ile Türkiye nüfusu olup bu nüfusun %7,3 ü 65 yaģ ve üzerindedir. Dünyada yaģam süresi her geçen yıl artıģ göstermektedir den beri 21 yıl artmıģtır. ArtıĢ az geliģmiģ bölgelerde %24 daha geliģmiģ bölgelerde %11 olarak bilinmektedir.türkiye de 2009 yılında ki verilere göre yaģama süresi 73,7 yıldır.yaģlılık döneminde sağlık açısından en önemli gereksinimlerden birisi de sağlıklı beslenmedir. Beslenmenin temel bir insan hakkı olarak kabul edilmesi 1996 yılında Roma da uluslar arası Gıda ve Tarım Organizasyonu (FAO) tarafından bütün dünya da kabul edilmiģtir. BESLENME : yaģamın sürdürülmesi,sağlığın korunması ve geliģtirilmesi için besinlerin tüketilmesi,kullanılması,besinlerden yararlanma anlamı taģımaktadır. YETERLĠ VE DENGELĠ BESLENME; yaģamın sağlıklı bir Ģekilde sürdürülmesi için besinlerin yeterli ve denge sağlanarak alınmasıdır. BESĠN GRUBU; Yeterli ve dengeli beslenme için vücudun gereksinim duyduğu besinlerin gruplanmıģ Ģeklidir.BESĠN ÖĞESĠ; Besinlerin bileģiminde bulunan değiģik miktarlarda kimyasal moleküllerdir.besin öğeleri baģlıca karbonhidratlar,proteinler,yağlar,mineraller,vitaminler ve su olarak sınıflandırılır.gida GÜVENLĠĞĠ; Tarladan sofraya kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeyen üretimin her aģamasında gerekli kontroller yapılmıģ,sağlıklı ve güvenilir ürünlerin temin edilme süreci olarak tanımlanmaktadır. Gıdalarda olabilecek fiziksel,kimyasal,biyolojik ve her türlü zararların bertaraf edilmesi için alınan tedbirler bütünüdür.gida GÜVENCESĠ ;Ġnsanların güvenilir,uygun fiyat karģılığında sağlıklı beslenme olanaklarına ulaģımının sürdürülebilir olmasıdır. Sayfa 2

3 TEMEL BESĠN GRUPLARI Süt ve süt ürünleri, et,yumurta,kuru baklagiller,sebze ve meyveler,ekmek ve tahıllar. BESĠN ÖĞELERĠ Karbonhiratlar ; Kolay sindirilir.proteinler ; Vücudu oluģturan hücrelerin temel yapı taģıdır. Günlük enerji ihtiyacı proteinlerden sağlanır. Yağlar ; Günlük alınması gereken enerjinin %25-%30 u yağlardan sağlanması yeterlidir. Ġyi yağlar ; Bitki kaynaklı besinlerde ; mısırözü ve ayçiçeği yağında bulunur. Tekli doymamıģ yağlar zeytinyağı dır.çoklu doymamıģ yağlar, mısırözü ve ayçiçeği yağlarıdır. DoymuĢ yağlar ; Kötü yağlardır.(katı formatında olan yağlar) Kırmızı et;tam yağlı süt ve süt ürünlerinde bulunur. Trans yağ asitleri ; (trans yağlar) Bitkisel yağların iģlemden geçirilerek yapılarındaki doymamıģ bağların doyurulması yoluyla katılaģtırılmalarıdır. Hidrojenize etmek de denilmektedir. Sağlık açısından doymuģ yağların yaratacağı risklerden de fazla risk oluģturmaktadır. Vitamin ve mineraller; Vitamin ve mineraller yaģam için gerekli olan metabolizma ile ilgili süreçlerin devamı için gereklidir. Vücudun %4-%5 i minerallerden oluģmaktadır. BaĢlıca Mineraller; Kalsiyum ve fosformikro Mineraller; Magnezyum,klor,sodyum,kükürt iyot eksikliğinde guatr hastalığı toplumda yaygın olarak görülür. Yağda eriyen vitaminler,a.d.e.k vitaminleri Suda eriyen vitaminler B,C niasin ve folikasit Su ; Günlük önerilen su miktarı 1,5-2 litredir. YetiĢkin insan vücudunun %59 u su olup bu miktarın %60 ı hücre içinde ve geri kalanı %40 ı da hücre dıģındadır. Akdeniz Tipi Beslenme Önerileri; Günlük tüketim için öneriler. 1. ANA ÖĞÜNLERDE Tahıl grubu ;her öğün için bir yada iki porsiyon Sebze ; her öğün için iki yada daha fazla porsiyonmeyve ; her öğünde bir yada iki porsiyon 2. Günde 1,5-2 litre su tüketilmelidir. Sayfa 3

4 3. Süt ve süt ürünlerinin günlük olarak tüketimi özellikle kemik sağlığı açısından önerilmektedir. HAFTALIK TÜKETĠM AÇISINDAN ÖNERĠLER 1. Ġki yada daha fazla porsiyon balıketi,iki porsiyon beyaz et, iki-dört porsiyon yumurta 2. Kırmızı etin hafta da iki porsiyondan az tüketilmesi önerilmektedir. 3. Tahılların hafta da iki porsiyondan daha fazla baklagil tüketiminin birleģmesi halinde vücut için sağlıklı protein ve yağ kaynağının temin edilebilir. DAHA NADĠR OLARAK TÜKETĠM ĠÇĠN ÖNERĠLER ġeker içeriği fazla sağlıksız gıdaların tüketiminin azaltılması önerilmektedir.meyve suları,tatlandırılmıģ içecekler. GÜNLÜK TOPLAM TUZ ALIMI 6 GRAM I GEÇMEMEKTEDĠR.YaĢlılık döneminde beslenme farklılaģmasının nedenleri ; Süregelen hastalıklar, bedensel etkinlik yapmayı engelleyen kas-iskelet sistemi sorunları yutma ve çiğneme güçlüğü sindirim sistemi sorunu çevresel koģullarda değiģim (eģ kaybı,yalnızlaģma,sosyal destek mekanizmalarının gerilemesi zayıflaması,ekonomik koģullarda gerileme vb bireyin beslenme alıģkanlıklarının değiģmesine neden olabilir.yaģlılık döneminde beslenme ile iliģkili öncelikli sorunlar; Kanser,kalp ve damar hastalıkları gibi süreğen hasalıklar,vitamin,mineral eksiklikleri,yetersiz beslenme sorunları, güvenli gıdaya ulaģamama dengesiz beslenmeye bağlı ĢiĢmanlık.Sağlıklı olmak için ; bütün yaģ gruplarında her gün 40 dan fazla besinin tüketilmesi önerilir. Ancak yaģla birlikte tüketilen besinlerin kalsiyum,posa,lif,protein,vitamin,a.d.c folik asit gibi vitaminler açısından zengin olması gerekir. YAġLILIK DÖNEMĠNDE BESLENME DURUMUNUN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ĠÇĠN DEĞERLENDĠRME ÖLÇÜTLERĠ 1. Diyet öyküsünün alınması en temel adımdır. 24 saatlik besin tüketimi, besin kayıt yöntemi,gıda tüketim sıklığı anketi,gıda öyküsü gibi farklı yöntemler kullanılabilir. YaĢlının yaģadığı yer,iletiģim kurmada zorluk,hafıza faktörü,gözlem çalıģmalarının kısıtlığı,yaģlılık döneminde alınan gıdalara iliģkin ayrıntıların öğrenilmesini zorlaģtırmaktadır. 2. Ölçüm yöntemleri ; Bu kategoride vücut ağırlığı ve boy uzunluğunun ölçülmesi önerilmektedir.yaģlılık döneminde vücut ağırlığında son üç ayda Sayfa 4

5 %5 ve daha fazla kayıp ölüm riskini artırmaktadır. Son altı ayda kayıp %10 ve üzeri olduğunda da risk artmaktadır. VÜCUT AĞIRLIĞINDA KAYBIN/AZALMANIN BAġLICA NEDENLERĠ Gıdaya ulaģamama,sosyal faktörler gibi yetersiz beslenmeye neden olan durumlar,iģtah kaybı,kas kütlesinde azalma ile seyreden sarkopeni,kaģeksi gibi bazı hastalıklarda görülen yangisal reaksiyonlar,depresyon BEDEN KĠTLE ENDEKSĠ = VÜCUT AĞIRLIĞI / ( BOY UZUNLUĞU*BOY UZUNLUĞU)- BKĠ degerlendirmesi için genel toplumda dünya saglık örgütü(dsö)kriterleri kullanılır. BKĠ(kg/m)degerlendirme18.5 altı Zayıf; Normal; hafif ĢiĢman fazla kilolu 30,0-39,9 ĢiĢman : 40 ve üzeri aģırı ĢiĢman- YAġLILARDA BEDEN KĠTLE ENDEKSĠ (BKĠ) 27 KG olan değerleri normal olarak kabul edlmektedir.-yaģlıların bel ve kalça çevresi ölçümleri : Bel çevresi kadınlarda 88 cm yi erkelerde de 102 cm yi geçmemesi istenmektedir. Bel kalça oranının da erkeklerde 1 i kadınlarda 0,80 i geçmesi özellikle kalp ve damar hasalıkları açısından artırmaktadır. - vücut kompzisyonlarının daha ayrıntılı değerlendirmesi için diğer teknikler - bio elektrik impedans analizi-dual enerji X ray absorbtiometre-sualtı ağırlık ölçümleri (under waterweighting)-nötron aktivasyonu -günümüzde pratikliği açısından en sık yöntemler iki yöntem BKĠ ve BĠA değerlendirmesidir. DĠĞER YÖNTEMLER-bedensel kapasiye değerlendirmeleri ( fiziksel fonksiyon değerlendirme ; katz günlük yaģam aktivite ölçeği). BağıĢıklık sisteminin durumunu ortaya koyan değerlendirmeler laboratuar temelli değerlendirmelerde bu baģlıkta incelenebilir.-yaģlılık döneminde besin öğesi açısından gereksinim; Enerji ; yaģlıların hafif fiziksel aktivite yapıldığı düģünüldüğünde vücut ağırlıklarının kg baģına 30kkal/gün enerji tüketmeleri önerilir.protein ; yaralanma kırık iltihabi durumlar protein gereksinimi artıran nedenler arasında dır. YaĢlılık döneminde günde vücut ağırlığı baģına 0,9-1,1 gr protein alınması önerilmektedir.karbonhidrat ; yaģlılık döneminde de günlük enerjinin %50-%60 nın karbonhidratlardan sağlanması önerilir.yağlar ; yaģlılık döneminde de günlük alına enerjinin en fazla %30 unu yağlardan sağlanılması önerilir.vitamin ve mineraller ; yaģlılık döneminde verilen vitamin ve mineral gereksinimin artması temel olarak vücut direncinin ve bağıģıklık sisteminin zayıflaması, kronik hastalıklarının artması hareketsizlik gibi nedenlere bağlıdır. D vitamini dıģında ki vitamin ve minerallerin eğer yaģlıda baģka bir sağlık sorunu yoksa yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanabildiği durumlarda karģılanmaktadır. D vitamini gereksinimin karģılanabilmesi için haftada 2- Sayfa 5

6 3 kez ellerin, yüzün dk güneģlenmesinin sağlanması önemlidir.sıvı su tüketimi ; yaģlılık döneminde sıvı gereksiniminin en önemli kaynağını su oluģturmalıdır. Öneri diğer yaģ grupları ile benzerdir. Posa ; posalı gidaların her gün mg tüketilmesi önerilir. Kuru baklagiller, kepekli tahıl ürünleri, sebze ve meyveler posa içeriği yüksek olan gıdalar arasında dır. ÜNĠTE-7 YaĢlılarda Yürüme Bozuklukları ve Rehabilitasyon Oldukça karmaģık bir eylem olan yürümenin tüm aģamalarında sağlam bir postüral desteğe gereksinim duyulmakta, düģmenin önlenmesi de bununla mümkün olmaktadır. Postür, en genel Ģekliyle bedenin yerçekimine karģı veya beden parçalarının birinin diğerine karģı pozisyonunun ayarlanma yetisi olarak tanımlanabilir. Denge, destek alanı üzerinde yerçekimi ve hareketin yönüne bağlı olarak vücudun duruģunu muhafaza etme yeteneği olarak tarif edilebilir. Ġnsanda denge; 1. Görme, 2. Vestibüler sistem (iç kulaktaki dengeyle ilgili kanallar ve beyin sapında VIII. kafa siniri), 3. Derin duyu (pozisyon, pasif hareket, vibrasyon ve derin ağrı duyuları) sistemleri, 4. Gövde ve bacak kaslarının belli bir düzen ve uyum içinde kasılmalarıyla sağlanır. Dengeden sorumlu yapılar; beyincik (ana sorumlu), vestibüler sistem ve derin duyular, kaslar ve ayaklardır. Denge; statik denge ve dinamik denge olmak üzere ikiye ayrılır. Statik denge; sabit dururken vücudun dengesini belli bir yerde ya da pozisyonda sağlama yeteneğidir.dinamik denge; hareket ederken vücudun dengesini sağlama yeteneğidir. Dik duruģta destek alanı, ayakların pozisyonu ve ayaklar arasındaki alanla belirlenir. Bu durumda dıģtan gelen ileriye ve geriye doğru hareketlere uygun yanıtlar verilerek denge korunabilir. Görsel ve vestibüler duyular, eklem pozisyon duyusu ve ayak tabanından gelen duyular postür, yürümenin dengesi ve kontrolünde önemli role sahiptir. Ayak tabanından gelen duyuların postür ve yürüyüģ üzerindeki Sayfa 6

7 etkisini araģtırmak amacıyla normal kiģilerde yapılan bir çalıģmada, tabandan gelen duyusal bilgiyi değiģtirmek için ayağın buza batırılması seçilmiģtir. Böyle bir düzenleme ile ayakta durma sırasında vücut salınımlarında artmak, yürüyüģün sonlandırılması sırasında ayak değmesi değiģkenliğinde artma, yürüyüģ sırasındaki basınç dağılımında değiģiklikler gözlenmiģtir. Buzlu suya 5-10 dakika batırma metoduyla ayak tabanı duyusunun değiģtirilmesi yürüyüģü değiģtirmekte, yere daha dikkatli bir Ģekilde temas etmeye neden olmaktadır. Yani, kısa süreli de olsa tabandan gelen duyuların azaltılması normal bireylerdeki yürüyüģ örneğini değiģtirmektedir. YaĢlılarda dokunma duyusu azalmakta, vücudun sallanması artmakta, bacaklardaki duyusal iģlevler kısmen bozulmaktadır. Muhtemelen bu yüzden yaģlılar ve benzer nedenle Ģeker hastaları sık düģer. insanın ayakta durmasında bacak kasları birbirinden değiģik iki görev üstlenir. Birincisi; kaslarda vücut salınımını algılayan derin duyu ile ilgili hücreler bulunur. Ġkinci olarak da, kaslar bu duyusal bilgiler doğrultusunda vücut salınımını düzeltmek için kasılırlar. Hareket ve dengenin birlikteliğine ihtiyaç duyan yürüme sırasında amaçlı hareketler yapılırken, birbirine zıt iki iģlev beraberce sürdürülür. Bunlardan birincisi; bir veya birden fazla beden parçasını hedefe doğru yönlendirmek, diğeri ise; postür ve dengenin sürdürülmesi için diğer beden parçalarını sabit tutmaktır. Çevrenin, vücudun ve devam eden istemli aktivitenin yarattığı zorluklara karģı hareket ve dengenin kendilerini ayarlaması adaptasyon olarak tanımlanabilir. Normal bireylerde herhangi bir zamandaki yürüyüģ Ģekli kiģinin çevreyi algılamasına, vücudun durumuna (hastalık, giysiler, ayakkabılar) ve kiģinin amacına bağlıdır. Güvenli ve hedefe ulaģan bir yürüme için; kas-iskelet, sinir, solunum ve dolaģım sistemleri dıģında, yürütücü iģlevler, biliģsel fonksiyonlar ve ruhsal durum ile ilgili fonksiyonların bir arada çalıģması gereklidir.birçok epidemiyolojik çalıģmada fiziksel aktivite, yürüme ile biliģsel bozukluklar ve demans arasında negatif bir iliģkinin olduğu açıklanmıģtır. YÜRÜMEN!N TANIMI VE YÜRÜME DÖNGÜSÜ Yürüme: Destek sağlamak ve istenilen yönde ilerlemek için, vücut ağırlık merkezinin öne doğru aktarılmasıyla beraber kollar, bacaklar (en az biri her zaman yer ile temas halindedir) ve gövdenin ritmik yer değiģtirmesi olarak tanımlanabilir. Yürüme!le!lgili Terimler Sayfa 7

8 Adım uzunluğu: Bir ayağın yere ilk temas ettiği nokta ile, diğer ayağın yere ilk temas ettiği nokta arasındaki uzaklıktır. Yürüme bozukluklarında bazen adım uzunlukları birbirinden farklı olur. Çift adım uzunlu!u: Bir ayağın yere ilk temas ettiği nokta ile, aynı ayağın bir sonraki ilk temas ettiği nokta arasındaki uzaklıktır. Bu mesafe sa" ve sol adım uzunluğunun toplamıdır. Adım geniģliği: Her iki ayağın topuklarının, yere temas ettikleri noktalar arasında, yürüyü! yönüne dik olarak ölçülen uzaklıktır. Ayak açısı: Gidilen yön ile ayağın ortasından geçen çizgi arasındaki açıdır. Çift destek fazı: Yürüme sırasında her iki ayağın yerde olduğu döneme denir. Bu dönemde gövde ağırlığı bir bacaktan diğerine aktarılır. Tek destek fazı: Tek ayağın yerde olduğu dönemdir. Yürüme döngüsünün %75-80 ini olu!turur. Vücut a!ğırlık merkezi: Ayakta anatomik pozisyonda duran bir insanda vücudun ağırlık merkezinin 5.bel omuru ile pelvisin arka kısmında bulunan sakral omurların birle!tiği yerin önünde olduğu varsayılır.vücudun en ufak bir hareketi ile bu noktanın yeri deği!ir. Destek alanı merkezi: Ayağın yere basma alanının orta noktasıdır. Yürüme sırasında sürekli olarak yer deği!tirir. Ağırlık kuvveti ile ilgili yerçekimi hattı, destek alanı merkezinden geçtiğinde denge sağlanır. Yer tepkimesi kuvveti: Newton'un üçüncü kanununa göre ayakta duran insanın yerde olu!turduğu ağırlık kuvvetine kar!ılık, yerde büyüklüğü aynı, yönü ters bir kuvvet olu!ur. Moment: Bir kuvvetin döndürücü etkisine verilen isimdir. Dairesel harekete neden olur. Enerji: iģ yapabilme yeteneğidir, enerji olmadan iģ yapılamaz. Potansiyel enerji depolanmıģ enerjidir. Yürürken vücut ağırlık merkezi yerden yükseldiğinde potansiyel enerji artar. Kinetik enerji ise hareket esnasındaki enerjidir.insan vücudunda kinetik enerji kas kasılmasıyla olu!ur. Yürüme Döngüsü:Yürüme sırasında topuğun yere değmesinden sonra, aynı topuğun tekrar yere değmesine kadar geçen süreye total yürüme Sayfa 8

9 döngüsü denir. Yürüme döngüsünün süresi, yürüme hızına ba"lıdır. Sa"lıklı bir insanda rahat yürüme hızında, yürüme döngüsü süresi 1.03±0.1 saniyedir. Yürüme döngüsünde baca$ın yerde olduğu süre basma fazı, havada oldu$u süre ise salınım fazı olarak tanımlanır. Yürüme döngüsünün yakla#ık %60'ını basma fazı, yaklaģık %40'ını ise salınım fazı oluģturur. Basma ve salınım fazlarının çeģitli dönemleri vardır. Basma Fazı 1. #lk Değme (Topuk VuruĢu):Yürüme döngüsünün % 0-2 sini oluģturur. Basma fazının baģlangıcı olup ayak topuğunun yere değmesi ile baģlar. Kalça 30 fleksiyonda, diz tam ekstansiyonda, ayakbile"inötral pozisyonda 90 dedir. 2. Yüklenme (ayak tabanının yere teması): Yürüme döngüsünün % 2-10 unu olu!turur. Bu dönemde ayak tabanı tümüyle yere temas eder. Gövde a"ırlı"ı, di"er ayak yerden kaldırılana kadar bu aya"a aktarılır. Kalça fleksiyondanekstansiyona gelmektedir. Diz 20 fleksiyondadır. Ayak bile"i 10 plantarfleksiyondadır. Aynı zamanda birinci çift destek fazıdır. 3. Basma Ortası Fazı: Yürüme döngüsünün %10-30 unu olu!turur. Kalça ve diz ekstansiyonda, ayak bile"idorsifleksiyondadır. Amaç yerde sabit olan ayak üzerinde gövdeyi öne do"ru ilerletmektir.aynı zamanda tek destek fazının ba!langıcıdır. 4. Basma Sonu Fazı (topu!un yerden kalkması): Yürüme döngüsünün %30-50 lik bölümünü olu!turur. Kalça eklemi stabilize edilir ve 10 ekstansiyondadır.tek destek fazı bitmektedir. 5. Salınım Öncesi (parmakların yerden kalkması): Yürüme döngüsünun %50-60 ını olu!turur. Parmakların yerden kalkması ile sonlanır. Kalça ekstansiyonu, diz fleksiyonu ve ayak bile"iplantarfleksiyonu artar.. Ayrıca ikinci çift destek dönemini olu!turur. Salınım Fazı6. Erken Salınım (hızlanma): Yürüme döngüsünün yakla!ık %60-75 ini olu!turur. Parmakların yerden kaldırılması ile ba!lar, ayak di"er bacak hizasına geldi"inde biter. Amaç havadaki baca"ı hızla öne ilerletmektir. 7. Salınım Ortası: Yürüme döngüsünün %75-90 ını olu!turur. Salınan bacak, basma fazındaki di"erbaca"ın yanına gelir ve önüne geçer. Kalça ve dizde fleksiyon artar, ayak bile"indedorsifleksiyon yapılır. Amaç salınım yapan baca"ın, ayak yere de"meden öne ilerletilmesidir. Sayfa 9

10 8. Salınım Sonu (yava"lama): Yürüme döngüsünün % ünü olu!turur. Salınan bacak, basan baca"ın önüne geçti"indeba!lar, ayak topu"unun yere de"di"i ana kadar sürer. Kalça fleksiyonda, diz ekstansiyonda, ayak bile"i ise nötral pozisyonda 90 dedir. Amaç aya"ın önce topuk yere de"ecek!ekilde yere basmaya hazırlanması, uygun adım uzunlu"unaeri!ilmesi, aya"ın yere teması için uygun pozisyona yerle!tirilmesi ve salınım yapan baca"ı yavaģlatmaktır. Yürüyü!Ģ hızı arttıkça salınım fazlarının oranları artar, basma ve çift destek fazlarının oranları azalır. Yürümeden farklı olarak, koģmada çift destek fazı yoktur. Normal yürümede adım uzunluğu e!ittir ve ayaklar yerden yaklaģık 2-5 cm kadar yukarıya kalkar. Normal yürüme sırasında vücudun a"ırlık merkezi iki yana ve yukarı-aģağı doğru yer değiģtirir. En yüksek noktaya basma ortasında, en alçak noktaya çift destek fazında ula!ır. YaklaĢık olarak, ortalama yukarı-a!a"ı hareket 5 cm, yanlara hareket 2.5 cm cm olmak üzere toplam 5 cm.normal yürüme için gerekli ön koģullar Ģu Ģekilde açıklanabilir: 1. Denge: Her iki bacağın vücut ağırlığını desteklemesiyle dengeli olarak ayakta dik durabilmek,yürürken hem statik hem de dinamik dengeyi koruyabilmek gerekir. 2. Ġlerleme: YürüyüĢün baģlatılması ve vücudun öne doğru ilerletilmesi için yeterli kas gücünün sağlanması, salınımdaki bacağın ve gövdenin ileriye doğru ilerleyebilmesi, ritmik adımlamanın yapılabilmesi gerekir. 3. ġokun absorbsiyonu: Ayağın yere teması ile oluģan Ģokun karģılanması ve kalça, diz ve ayakta uygun dağıtılması gerekir. 4. Enerji harcamasında tutumluluk: Enerjinin tutumlu kullanımını en iyi gösteren değer O2 maliyetidir (metrede tüketilen O2 miktarı ml/kg metre). Oksijen maliyeti O2 tüketiminin yürüme hızına bölünmesi ile elde edilir. Yürüme güçlüğü olan bir insanın O2 maliyeti aynı yolu yürüyen sağlıklı insana göre daha yüksektir. Enerji harcamasının düģük düzeyde tutulmasını sağlayan biyomekanik düzenlemeler: 1- Vücut ağırlık merkezinin yer değiģtirmesini azaltan hareketler: a. Pelvisin öne doğru dönmesi, b. Pelvisin aģağıya doğru düģmesi, Sayfa 10

11 c. Basma fazında diz fleksiyonu, d. Ayak bileği dorsifleksiyonu/plantarfleksiyonu, e. Ayak/ayakbileğinin içe ve yukarıya doğru dönmesi, f. Pelvisin yana doğru yer değiģtirmesi, 2- Kasların en ekonomik biçimde kasılmalarıdır. Ancak, normal yürüme döngüsü farklı nedenlerle bozulduğunda, gövde ve bacaklarda bozukluğu telafi etmek için normal olmayan çeģitli hareketler ortaya çıktığında enerji tüketimi belirgin olarak artar. YÜRÜME ANALĠZĠ Yürüme analizibiyomekaniğin temel prensipleri yardımıyla yürüme özelliklerinin sayılarla tanımlanması ve yorumlanmasıdır. Yürüme analizinin amaçları: 1. Yürümenin tüm bileģenlerini sayısal veriye dönüģtürerek ve bu verileri eskizsiz kaydederek kalıcı veriler elde etmek, 2. Yürümedeki bozukluğu daha doğru belirleyebilmek, 3. Uygun tedavi yöntemini seçmek, 4. DeğiĢik tedavi yöntemlerini karģılaģtırmak, 5. Yeni tedavi yöntemi önermek, 6. Zaman içinde oluģan değiģiklikleri değerlendirmektir. Yürüme Analizi Yöntemleri Gözlemsel yürüme analizi: Ġlk kullanılan ve en basit yürüme analiz yöntemidir. YürüyüĢün hiçbir alet kullanılmadan sadece göz ile incelenmesi esasına dayanır. Ucuz ve pratik olması nedeniyle ilk değerlendirmede kullanılmaktadır. YürüyüĢ önce önden sonra her iki yandan izlenir. Yürüme alanının uzunluğu 8-10 m olmalıdır. Adım analizi: Yürümenin zaman ve mesafe ile ilgili değerlerini (adım uzunluğu, adım geniģliği, kadans, yürüme hızı gibi) ölçmek için kullanılır. KiĢi ayak izinin çıkacağı bir zeminde yürütülerek bu değerler ölçülür. Ölçüm için hastanın tam bir salınım fazı yapması gerekmektedir. Kolay ve Sayfa 11

12 hızlı uygulanır ve maliyeti düģüktür, ancak kinetik ve kinematik analize izin vermez. Kinematik analiz: Hareketi oluģturan kuvvetleri dikkate almadan, yalnızca eklemlerin açısalhareketlerinin incelenmesine kinematik analiz denir. Kinematik analizle, yürüme sırasında gövdenin,pelvisin, bacakların ve ayakların pozisyonu, eklem açıları, açısal hız ve ivmeleri gibi üç boyutlu verilere ihtiyaç duyulan parametreler ölçülerek gerçek sayısal veriler elde edilir. Kinetik analiz: Hareketi sağlayan kuvvetlerin, momentlerin ve güçlerin incelenmesidir. Kinetik analizde ölçülebilen tek veri yer tepkimesi kuvvetidir. Basma fazında ayağın yere uyguladığı toplam kuvvet olan yer tepkimesi kuvveti, yürüme platformunun orta noktasına isabet edecek Ģekilde zemine yerleģtirilmiģ, yer düzlemi ile aynı hizada olan, basınca duyarlı kuvvet platformu adı verilen özel bir cihazla ölçülür. Bu ölçüme dayanarak bilgisayar ortamında kalça, diz ve ayak bileği eklemindeki moment ve güçler hesaplanır. Dinamik pedobarografi (Yürümede ayak basınç ölçümleri): Özellikle ayak deformitelerinde ve Ģeker hastalığına bağlı ayak sorunu olanlarda tabandaki basınç dağılımını değerlendirmek için kullanılır. Ayaktaki tüm yükün değil, her cm² ye düģen basıncın N/m2 (Pascal) olarak ölçülmesi sağlanır. Ayak tabanında, ayakta dururken normal basınç Kilopascal, yürürken Kilopascal'dır. Dinamik elektromiyografi: Hareket sırasında kasların aktivitelerinin tek tek ölçülmesi elektromiyografi ile mümkün olmaktadır. Yürüme analizi sırasında çoğunlukla cilt üzerine yapıģtırılan yüzeyel elektrotlarla kasların aktiviteleri ölçülebilir. Asselerometre: Yürümedeki hızlanmayı ölçerek yürüme hızındaki değiģim oranını saptar. YaĢlılarda kullanımı problemsizdir. Enerji tüketiminin hesaplanması: Enerji harcaması dakikadaki O2 tüketim miktarı ile ölçülür.bireyin ağırlığı baģına dakikada kullandığı O2 miktarı (ml/kg/dk) veya bireyin 1 metrede ağırlığı basına kullandığı O2 miktarı (ml/kg/m) Ģeklinde farklı olarak ölçülebilir. Bir insanın maksimum efor sırasında, dakikada kilosu baģına kullandığı O2 miktarına maksimum O2 tüketim kapasitesi ( VO2 maks) denir ve bu değer aynı zamanda aerobik kapasiteyi de ifade etmek için kullanılır.rahat yürüme hızında (80 m/dk) kiģi maksimum O2 tüketim kapasitesinin %38'ini kullanır. normal yürüme esnasında enerji tüketimi, otururken veya ayakta dik dururken harcanan enerjiden daha fazladır. Sayfa 12

13 Dengenin klinik değerlendirilmesi: Denge reaksiyonları gerek geliģtirilmiģ çeģitli testlerle gerekse aletlerle değerlendirilerek yürüme analizine eklenmelidir. YÜRÜMEDE YAġLANMA ĠLE ĠLGĠLĠ DEĞĠġĠKLĠKLER BaĢ ve gövde öne doğru eğiktir. Sırtta kamburlukta artıģ vardır. YaĢlılarda ayak sorunlarına da rastlanmaktadır. 65 yaģ üstü kiģilerde ayak ark yüksekliğinde azalma (düz tabanlık), baģ parmağın orta hattan uzaklaģması, ayak parmaklarında Ģekil bozuklukları, tırnakla ilgili problemler ve nasırların oluģması en sık rastlanan ayak sorunlarıdır.ġlk değiģiklikler li yıllarda baģlar, fakat yaģlarında daha belirginleģir. AltmıĢ beģ yaģ üzeri kiģilerde yürüme bozukluğunun görülme sıklığı %15 iken, 75 yaģ üzerinde %25'e, 85 yaģında %82 ye kadar çıkmaktadır.yaģlanma ile adım uzunluğu azalır, genellikle yürüme destek alanı ve total yürüme döngüsü artar,kadans azalır. Total yürüme döngüsündeki artıģ, basma fazının süresini arttırarak sağlanır ve dolayısıyla çift destek fazı artar, salınım fazının süresi azaltılarak dengenin bozulmasına neden olabilecek dönem daha kısa sürede tamamlanır. Bunların dıģında çift adım uzunluğu ve kadans azaldığından, yürüme hızı azalır ve adım geniģliği artar.yürümede cinsiyetin etkisini incelemek amacıyla yapılan ve yürüme bozukluğu olmayan yaģlı kadın ve erkeklerin katıldığı bir araģtırmada, erkeklere göre kadınların kadanslarının daha fazla, adım uzunluğu ve adım geniģliğinin daha kısa olduğu, fakat yürüme hızında cinsiyetle ilgili önemli bir farkın bulunmadığı bildirilmiģtir. Ya!lılarda yürüme ile ilgili de"i!ikliklerin amacı: 1. Yürüme sırasında üst gövdenin dik duru! postürünü sürdürmek, 2. Denge kurmada kolaylık sa"layarak yürüme güvenli"ini arttırmaktır. Ya!lılardayava!, adım uzunlu"ununazaldı"ı, adım geni!li"ininarttı"ı, ortopedik veya nörolojik nedenlere ba"lanamayan tipik yürüyü!esenil yürüme adı verilir, ancak senil yürüme bir tanı de"ildir.kalp-damar hastalı"ınaba"lı ölüm oranının, senil yürüme bozuklu"u olanlarda yürümesi normal olan ya!lılardan iki kat daha fazla oldu"ubildirilmi!tir. YÜRÜME VE DENGE BOZUKLUKLARININ NEDENLERĠ Duygusal bozukluklar ve psikiyatrik durumlar: Depresyon, düģme korkusu, uyku bozuklukları. Kalp damar hastalıkları: Kalp ritminde bozukluklar (aritmi), kalp yetmezliği, kalp damarlarının (koroner Sayfa 13

14 damarlar) hastalığı, çevresel damarların hastalıkları, postural hipotansiyon (pozisyon değiģikliklerine bağlı olarak kan basıncında ani düģme). Solunum sistenmi hastalıkları: Astım, amfizem, kronik bronģit vb (yürüme sırasında nefes darlığına neden olurlar). Enfeksiyon hastalıkları ve metabolik hastalıklar: ġeker hastalığı, AIDS (EdinilmiĢ Yetersiz BağıĢıklık Sistemi Sendromu), ĢiĢmanlık, troid hormonunun kanda az ya da çok bulunması (hipotroid, hipertroid), kanda ürenin normalin üzerinde olması (üremi), Vitamin B12 eksikliği. Kas iskelet sistemi hastalıkları: Boyun ve bel omurlarındaki bozukluklar, gut hastalığı, kas zayıflığı, artroz (eklemlerde kireçlenme), osteoporoz (kemik mineral yoğunluğunda azalma-kemik erimesi), osteomalazi (eriģkinde kemik yumuģaması) kırıklar, ayakla ilgili bozukluklar. Nörolojik bozukluklar: Beyincikle ilgili bozukluklar, demans, omurilik basısı veya omurilik yaralanması, çevresel sinirlerin yaralanmaları, Parkinson hastalığı, inme, vestibüler bozukluklar, Mulltipl Skleroz hastalığı, normal basınçlı hidrosefali (normal tansiyon koģullarında beyin-omurilik sıvısının artması), santral sinir sistemi hasarları ( tümörler, kanamalar) v.b. Duyu bozuklukları: ĠĢitme duyusunda bozulma, görme kusurları, Diğerleri: Acil tıbbi hastalıklar, yakın tarihte hastanede tedaviyi gerektiren durumlar, ameliyatlar, bazı ilaçların kullanımı ( kalp ritm bozukluklarında antiaritmik ilaçlar, idrar söktürücü ilaçlar, uyuģturucu ilaçlar, havale önleyici ilaçlar, psikolojik sorunlarda kullanılan bazı ilaçlar), alkol kullanımı. Bu yaģlılarda yürüme güçlüğüne, en fazla artrozun (%37), daha sonra da postural hipotansiyonun (pozisyon değiģikliklerine bağlı olarak kan basıncında ani düģme) (%9) neden olduğunu bildirilmiģtir. BaĢka bir çalıģmada ise, 88 yaģ üzerindeki yaģlılarda eklem ağrısının yürüme bozukluklarına katkıda bulunan en yaygın neden olduğu (%32), bunu inme (%1), görme bozukluğu (%1), boyun ve bel ağrısı (%1) gibi çeģitli diğer nedenlerin (%0.5) izlediği açıklanmıģtır. YÜRÜME VE DENGE BOZUKLUKLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESi:yürümenin değerlendirilmesinde; yaģlıların önceki ve Ģimdiki sağlık sorunları araģtırılmalıdır. EdinilmiĢ hastalıklar, düģme hikayesi (daha önce düģtü mü, düģmenin nedeni, düģmenin sıklığı, yaralanma oldu mu), yürüme bozukluğunun nedenleri (ağrı, denge bozukluğu gibi diğer nedenler), daha önce geçirdiğiameliyatlar, günlük yaģam aktiviteleri düzeyi, fiziksel aktivite düzeyi, kullanılan ilaçların dozları hakkında inceleme ve değerlendirmeler yapılmalıdır. ÇEġĠTLĠ HASTALIKLARDA GÖRÜLEN YÜRÜMEBOZUKLUKLARI Antaljik yürüme (Ağrılı durumlarda görülen yürüme): Eklem yapı ve fonksiyonunu bozan hastalıklarda ve travmalarda, etkilenen eklemde ağrı ve hareket kısıtlılığı vardır.ġhtiyatlı yürüme : Daha önce düģenlerde Sayfa 14

15 ve görme bozukluğu olanlarda görülebilir. Buzda yürür gibi yavaģ, kadansı azaltarak, adım geniģliğini arttırarak, kollarını yana açarak yürürler.kas zayıflıklarında görülen yürüme bozuklukları: Kalça çıkığı olanlarda veya bacağın yana doğru açılmasını sağlayan kasın zayıflığında, basma fazında gövde basılan bacak tarafında yana doğru eğilir. Kalça çıkığı çift taraflı olduğunda iki tarafa sallanarak paytak paytak yürüme (Trendelenburg YürüyüĢü) görülür. ÇeĢitli nedenlerle oluģan ayak dorsifleksörlerinin zayıflığında düģük ayak yürüyüģü görülür. Hem basma hem de salınım fazında yürüme bozulur. Ġlk değme topukla değil ön ayakla yapılır. Ġnme sonrası görülen yürüme: Ġnmeye bağlı vücudun yarı tarafının felci sonrasında yürüyüģ yavaģ, asimetrik ve tutuktur. Kas güçsüzlüğü ve duyu kaybı, etkilenen tarafta hareketlerin bütünlüğünün bozulmasına ve normal tarafta bunu telafi eden değiģikliklerin geliģmesine neden olur.omurilik yaralanmasında görülen yürüme: Omurilik yaralanması olanlarda yaralanma seviyesinin altında her iki bacağı etkileyen felç durumunda yürüyüģ bozukluklarının nedenleri; bazı reflekslerde artma ve kaslarda sertlik, kas fonksiyonunda değiģiklikler, kas güçsüzlüğü, postürle ilgili problemler, yük aktarımı, denge ve öne ilerlemede yaģanan sorunlardır.parkinson hastalığında görülen yürüme: Parkinson hastalığı olan yaģlıların gövdeleri öne doğru eğiktir, kalça ve dizleri hafif fleksiyondadır. Küçük ve giderek hızlanan adımlarla ilerlerler.bacağın farklı seviyelerden kesilmesi (amputasyon) durumunda görülen yürüme: Farklı seviyelerde uzuv kaybı olan yaģlıların uygun protezler kullanılarak yürümeleri sağlanır. Ancak protez kullanarak yürüdüklerinde de rahat yürüme hızı, çift adım uzunluğu ve dakikadaki adım sayısı azalır, O2 tüketimi artar. Genel olarak protezli tarafa yük vermekten kaçınırlar. Buna karģın sağlam tarafa belirgin olarak daha çok ve daha hızlı yüklenirler.bacak boylarında fark olduğunda görülen yürüme: Bacak boyları arasındaki fark 1.5 cm den az olduğunda; yürümede önemli bir sorunla karģılaģılmaz. Eğer kısalık 4 cm den az ise; karģı taraf omuz yükselir, kısa taraftaki alçalır. Kısa tarafta pelvis daha fazla düģer. Salınım fazındaki diğer bacakta kalça, diz ve ayak bileğinde aģırı fleksiyon gözlenir. Eğer fark 4 cm den büyükse; kısa tarafta parmak ucuna basarak yürürler. Psikolojik sorunlarda görülen yürüme: Ayakta durma ve yürüme yeteneğini gerçekleģtirmede zorluk vardır. Garip bir Ģekilde sallanarak yürürler. Beynin ön bölgesinin hasarında görülen yürüme: Yürüme yavaģ, tereddütlü ve güvensizdir.ataksik yürüme: Beyincik veya beyinciğin santral sinir sistemindeki bağlantıları ile ilgili hastalıklarda, ilaç zehirlenmeleri, multiple skleroz, inme ve vitamin B12 eksikliğinde, kasların birbiriyle Sayfa 15

16 iliģkisiz çalıģması sonucu istemli vücut hareketlerinde düzensizlik (ataksi) ortaya çıkar. YürüyüĢ dengesizdir. Ayak destek alanını geniģleterek, sağa ve sola salınımlar yaparak sarhoģ gibi yürürler.vestibülerataksi :Vestibuler sistem ve onların bağlantılarındaki bozukluklar nedeniyle görülür. BaĢ dönmesiyle birlikte, denge bozukluğu vardır.duyusal ataksi: Eklem pozisyon hissini taģıyan duyu sinirleri ve bunların taģındığı yollarda meydana gelen hasar nedeniyle oluģur.koreik yürüme: Kore, istem dıģı ani geliģen bir uzuvdan diğerine yayılan rasgele vücudun her yerinde olabilen, kısa süreli ve düzensiz kas kasılmalarıdır. YÜRÜME BOZUKLUKLARININ REHABĠLĠTASYONU Rehabilitasyon, kiģinin fizyolojik, anatomik bozukluğunun ve çevresel kısıtlamalarının elverdiği ölçüde, fiziksel, psikolojik, sosyal ve mesleki yönden eriģebileceği en üst düzeye gelmesi için yapılan çabaların tümünü içerir.yaģlılarda görülen yürüme bozukluklarının rehabilitasyonunda yürüme bozukluğunun nedenlerine yönelik giriģimlerde bulunulur. Öncelikle yürüme bozukluğuna eģlik eden etkenler belirlenerek, bunların tedavisi için programlar düzenlenir. Genellikle yürüme bozukluğuna birden fazla faktör etki ettiğinden, rehabilitasyon programı da çeģitli tedavi yöntemlerini kapsamalıdır. Fizik tedavi ve bu kapsamda düzenliegzersiz uygulamaları yürüme rehabilitasyonun en önemli basamağıdır. Cihazlar ve yürümeye yardımcı aletlerin kullanılması, davranıģsal ve çevresel düzenlemeler, ilaç tedavisi, cerrahi tedaviler ve meģguliyet aktiviteleri de rehabilitasyon kapsamında uygulanan yöntemleridir. Ġlaç Tedavisi B12 vitamini eksikliği, folat eksikliği, hipotiroidizm, hipertiroidizm, diz artrozu, Parkinson hastalığına bağlı yürüme bozukluklarında ilaç tedavisinden fayda sağlanabilir.fizik Tedavi Fizik tedavi yürüme bozukluklarına neden olan kas iskelet sistemi ve sinir sistemi hastalıklarında, ağrıyı azaltmak, eklem hareket sınırını, duyusal fonksiyonları, kas kuvvet, güç ve enduransını arttırmak, kaslarda sertliği azaltmak ve uygun durumu devam ettirmek, dolayısıyla denge ve yürüme bozukluklarını gidererek yaģam kalitesini arttırmak amacıyla uygulanır. Bu amaçlarla farklı tipte egzersizler, sıcak ve soğuk tedavi ve elektroterapi yöntemleri, bazı biyomekanik aletler kullanılır. Egzersizler:Düzenli egzersiz uygulamaları yürüme rehabilitasyonun en önemli basamağıdır. YaĢlılarda kas kuvvetini artırır.yaģlılarda egzersizler programları dikkatli bir değerlendirmeden sonra kiģilerin özelliklerine uygun olarak düzenlenmelidir. Yürüme bozukluklarının önlenmesi ve giderilmesinde en iyi sonuçlar, farklı egzersizleri kapsayan tedavisi programlarıyla sağlanır.son dönemde yaģlıların rehabilitasyonunda, Çin kökenli çok eski bir egzersiz yöntemi olan TaiChiChuan egzersizleri; denge, kas kuvveti ve kalp ve akciğer Sayfa 16

17 fonksiyonlarını geliģtirmek, duyu girdilerini ve esnekliği arttırmak için kullanılmaktadır. Yoganın da yaģlı kiģilerde kalp ve akciger fonksiyonlarını geliģtirdiği, ağrıyı azatlığı, yaģlılarda azalan kalça ekstansiyonu, adım uzunluğu ve yürüme hızını arttırdığı ve dengenin geliģmesini sağlıyarak düģmeleri önlediği bildirilmiģtir. Göreve Özel Yürüme Eğitimi Son yıllarda, yapay kalça (eklem protezi) ameliyatından sonra, Parkinson hastalığında, omurilik yaralanmalarında ve inme geçiren hastalarda göreve özel yürüme eğitimi sağlamak için ağırlık taģıma sistemi ve yürüme bandı (treadmil) kullanarak, yürüme bozukluklarının azaltılabildiği belirtilmektedir. DavranıĢsal ve Çevresel Düzenlemeler DüĢme risklerini azaltarak dengeli yürümenin sürdürülebilmesi için, yaģlıların eğitilmesi, iyi aydınlatılmıģ (özellikle vestibüler ve duyu bozukluğu olanlarda), engellerin kaldırıldığı (elektrik kabloları, dağınıklık, kaygan zeminler ve halılar gibi), gerekirse uygun mimari düzenlemelerle daha güvenli bir çevrenin oluģturulması, yaģlıların günlük yaģam aktivitelerinde bağımsızlıklarını arttırarak yaģam kalitelerinin geliģmesine önemli katkılar sağlayacaktır. Cihazlar Uzuv kaybı olan yaģlılarda kesilmiģ uzuva uygun protezlerin kullanılması yürümenin sağlanmasında temeldir. Ayrıca, yürüme bozukluğu olanlarda cihazlardan da yararlanılır. Bu cihazların kullanım amaçları Ģunlardır: Fonksiyonu arttırmak Eklem kısıtlılığının ve Ģekil bozukluğununun geliģimini önlemek veya gidermek Eklemleri fonksiyonel pozisyonda tutmak Stabilizasyon sağlamak Zayıf kas fonksiyonlarını desteklemek Hareket kontrolünü arttırmak Bacağa binen yükü azaltmak ve eģit dağılmasını sağlamak Kaslarda sertliği azaltmak.bu amaçlarla çeģitli cihazlar kiģilere uygun olarak yapılır ve kullanılır. Yürümeye Yardımcı Aletler :Yürümenin kolaylaģtırılması, ağrının azaltılması, dengenin ve yük taģıma kaabiliyetinin arttırılması için Sayfa 17

18 bastonlar, koltuk değnekleri ve yürüteçler kullanılır.bastonlar destek alanını geniģleterek dengenin artmasını sağlarlar. Denge kurmakta güçlük çeken yaģlılarda iki bacaklarına ek olarak üçüncü bir destek noktası yaratılır.koltuk değnekleri yanlara doğru stabiliteyi sağlayarak destek alanını arttırırlar. Bastonların aksine tüm vücut ağırlığını karģılamak için kullanılırlar. Koltuk altına kadar uzanan koltuk değneklerinde vücut yükü elbileği ve koltuk altı arasında paylaģılır.yürüteçler en fazla denge sağlayan ve vücut ağırlığının en fazla aktarılabildiği yürüme yardımcılarıdır, ancak bu aletle yürüme hızı çok düģüktür. Standart ve tekerlekli tipleri vardır. Tekerlekli yürüteçlerle daha hızlı hareket edilebilir.yer ile temasta olan yürümeye yardımcı aleti tutarken dirsek eklemi fleksiyonda olmalıdır. Sayfa 140 ta ÇeĢitli hastalıklarda yürümeye yardımcı aletlerin kullanımı tablo Ģeklinde var.oraya bakabilirsiniz.ġģ ve UğraĢı Tedavisi Bu kapsamda yaģlılarda uygun testler kullanılarak, duyu, algı, motor değerlendirme, el ve kolun fonksiyonel kapasitesinin ve ince becerilerinin değerlendirmesi ve günlük yaģam aktivitelerinin değerlendirmesi yapılır.cerrahi Tedaviler. Özellikle yaģlılarda yürüme bozukluğuna neden olan ileri düzeydeki artroz durumlarında, yapay kalça ve diz eklemi ameliyatları yürümede ve dolayısıyla günlük yaģam aktivitelerinin geliģmesinde ve yaģam kalitesinin artmasında yararlı olmaktadır. SORU-CEVAP KĠTAPTAKĠLER:1-S-hangi sistem yürümenin gerçekleģmesine direkt olarak katkıda bulunmaz?cevap:sindirim Sistemi. 2-S-Bir ayağın yere temas ettiği nokta ile, aynı ayağın bir sonraki ilk temas ettiği nokta arasındaki uzaklıktır. Bu tanım aģagıdakilerden hangisini anlatmaktadır? CEVAP:Çift adım uzunluğu. 3-S-Yürümenin erken salınım fazı, yürüme döngüsünün hangi yüzdelik diliminde yer alır? CEVAP:% S-YaĢlılarda bazı amaçlarla yürümede değiģiklikler yapılır. hangisi bu amaçlarından biri değildir? CEVAP:Esnekliği arttırmak.5-s-ilaçlardan hangisi yürüme bozukluğuna neden olmaz? CEVAP:. Kas gevģeticiler 6-S-Kalçaya ekstansiyon yaptıran kasın zayıflığında aģağıdakilerden hangisi görülür? CEVAP:Gövdeyi arkaya doğru götürme.7-s-germe egzersizinin amaçları arasında değildir? CEVAP: Kasları kuvvetlendirmek. 8-S-AĢağıdakilerin hangisi yaģlılarda yürüme bozukluğunun tedavisinde uygulanmaz? CEVAP:Anaerobik egzersiz Sayfa 18

19 9-S-Hangisi yürüme bozukluklarının tedavisinde kullanılmaz?cevap: Kol destekleri 10-s-hangisi yürüme bozukluğunun rehabilitasyonunda gereği yansıtmamaktadır? 10-C:Koltuk değnekleri tüm vücut ağırlığının bir kısmını karģılamak için kullanılırlar. ÜNĠTE -8 YaĢlılık ve YaĢam Kalitesi Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yaģlılar için önem verilmesi gereken ilkeleri; yaģlı bireylerin bağımsız olarak yaģamlarını sürdürebilecek imkânların sağlanması; toplumla iliģkide bulunmaları ve katılımlarını arttıracak yaklaģımlarda bulunulması; aile ve toplum desteği ile gerekli bakımların karģılanması; kendilerine yeterli olmaları ve potansiyelleri doğrultusunda üretkenliklerine olanak sağlanması, saygınlık ve insanlık onuruna yakıģır yaģam sürdürebilmeleri olarak yayınlamıģtır. Ancak böylelikle yıllara yaģam ekleyerek kaliteli bir yaģam sürdürülebilir. YAġAM KALĠTESĠ KAVRAMI YaĢam kalitesi kavramı için ortak bir fikir bulunmamakla birlikte; kiģinin kendi yaģamından memnun olma durumu olarak tanımlanmaktadır. Burada kiģinin içinde bulunduğu durum ve bu durumla ilgili beklentileri önem taģımaktadır. Bu ikisi arasındaki fark, kiģinin yaģam kalitesini göstermektedir. DSÖ ye göre yaģam kalitesi; kiģinin yaģadığı kültür ve değer sistemleri çerçevesinde, amaçları, beklentileri, standartları ve ilgileri ile iliģkili olarak yaģamdaki pozisyonunu algılaması Ģeklinde tanımlanır. Bu tanım, fiziksel sağlık, psikolojik durum, bağımsızlık düzeyi, sosyal iliģkiler, çevresel özellikler ve ruhsal özellikler olmak üzere altı alanı içermektedir. Talas a göre yaģam kalitesi, bireylerin tüm temel gereksinimlerini karģılaması, yaģamdan doyum bulması, sosyal davranıģlarda yeterli olması, eğlenmeye zaman ayırması, duygusal ve fiziki durumunun iyi olması, kiģilerarası iliģkilerde iyi olması, benlik saygısı ve önceki bilgi ve tecrübelerin tümünü kapsayan bir kavramdır. YaĢam kalitesini Engquist kiģilerin bireysel amaçlarına uygun olarak entelektüel ve fiziksel yeteneklerini kullanabilmeleri için güvenlik, kendine güven ve fırsatları kullanabilme koģullarını sağlama düzeyi ; Hornquist fiziksel, psikolojik, sosyal yaģam, aktivite, maddi ve temel ihtiyaçlar konularında kiģisel doyum derecesi yani kısaca mutluluk ; Schipper kiģinin bir hastalık ve ona yönelik uygulanan tedaviye karģı bedensel, ruhsal ve sosyal cevabının öğretici, fonksiyonel bir ifadesi olarak tanımlamıģlardır. Sayfa 19

20 SF-36 (Short Form 36 items) ve kısa Ģekli SF-12 (Short Form 12 items) ile DSÖ tarafından geliģtirilen WHOQOL-OLD en sık kullanılan yaģam kalitesi ölçeklerdendir. SF-36; yaģlılarda kullanmak için pratik ve geçerli bir ölçektir. Fiziksel ve mental yönden sağlığı değerlendiren toplam 36 maddelik 8 alt ölçekten oluģmaktadır. Bu alt ölçekler; fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon, fiziksel sorunlara bağlı rol kısıtlılıkları, emosyonel sorunlara bağlı rol kısıtlılıkları, mental sağlık, enerji, ağrı ve genel sağlıktır. WHOQOL-OLD (YaĢlılar için Dünya Sağlık Örgütü yaģam kalitesi modülü), 24 sorudan oluģan altı ölçek içermektedir. Bu alt ölçekler, duyusal fonksiyonlar; özerklik; geçmiģ, bugün ve gelecek faaliyetleri; sosyal katılım; yakınlık, ölüm ve ölmektir. Duyusal fonksiyonlar; görme, iģitme, koku, tat alma, iģtah ve dokunma duyularındaki değiģiklerin yaģam kalitesi üzerindeki etkisini, özerklik; bağımsızlık, saygı, genel olarak yaģamı kontrol etme, özgür biçimde tercih yapma ve bu faktörlerin yaģam kalitesi üzerindeki etkisini, geçmiģ, bugün ve gelecek faaliyetleri; geçmiģte elde edilen baģarılar ve bu baģarıdan yaģam boyu memnuniyet durumu, geçmiģten söz edilmesi ve gelecek ile ilgili duygu ve düģünceler sorgulanmaktadır. Sosyal Katılım; zamanı kullanma ile ilgili görüģler ve önemli faaliyetlere katılma durumu, yakınlık; diğer kiģilerle iliģkiler ve sosyal desteği, ölüm ve ölmek; ölümün kabul edilebilir ve kaçınılmaz olması ile ilgili düģünceler ve ölümün anlamı araģtırılmaktadır. YaĢlanmayla birlikte ortaya çıkan kronik hastalıklar, fiziksel yetersizlikler, ağrılar, biliģsel bozukluklar yanında sağlık hizmetlerinin ulaģılabilirliği, kullanılabilirliği, sosyal izolasyon, ev ve aileyle iliģkili konular, yaģamdan alınan doyum, azalmıģ yaģam beklentisi ve çalıģma durumu yaģam kalitesini etkileyen önemli değiģkenlerdir. Maluliyet : Vücut fonksiyonlarının tam olarak yapılamaması durumu maluliyet olarak tanımlanabilir. Maluliyet, DSÖ tarafından üç aģamada incelenmiģtir. a. Özürlülük (Impairment) b. Sakatlık (Disability) c. Engellilik (Handicap).Örnek verilecek olursa; özürlülük iç kulağın zarar görmesi, sakatlık sözlü iletiģimi duyma ve anlamada yetersizlik ve engellilik sağlık personelinin iģitme engelli bir yaģlıyla nasıl anlaģacağını bilemediği için sağlık hizmetlerinde meydana gelen eksiklikler Ģeklinde açıklanabilir. Günlük iģleri yapabilmek yaģam kalitesi açısından oldukça önemlidir. Fonksiyonel kabiliyet ve maluliyeti ölçmek için sayısız sistemler geliģtirilmiģtir. En iyi bilinenler ise temel ve yardımcı aktivitelerdir. a. Temel Aktiviteler (Activities of Daily Living): Banyo yapabilme, giyinebilme, yemek yiyebilme, yatak ya da sandalyeden yer değiģtirme, yürüyebilme, sokağa çıkabilme, tuvalet kullanabilme gibi aktiviteler temel aktiviteler olarak bilinirler. b. Yardımcı Aktiviteler (InstrumentalActivities of Daily Living): Toplum içinde bağımsız yaģama için gerekli olan yardımcı Sayfa 20

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR İÇİNDEKİLER TENS TERAPİ NEDİR... 1 TENSİN VÜCUDA UYGULANMASI, TENS İÇİN ELEKTRODLARIN YERLEŞTİRİLMESİ... 2 TENS TERAPİNİN ETKİLİ OLDUĞU HASTALIKLAR... 3 TENS

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

YaĢlanma ve egzersiz. Doç. Dr. Mitat KOZ

YaĢlanma ve egzersiz. Doç. Dr. Mitat KOZ YaĢlanma ve egzersiz Doç. Dr. Mitat KOZ Ġnsan organizmasının doğumla baģlayıp ölümle son bulması doğanın evrensel bir sürecidir. YaĢlanma her canlıda görülen, kaçınılmaz ve geri dönülmez bir olaydır.

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin öğeleri proteinler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, günlük alınan

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ SPORCU BESLENMESİ SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ Yeterli ve dengeli beslenmenin bir sporcunun başarısını garanti etmediği, ancak yetersiz ve dengesiz beslenmenin bazı sağlık problemlerine ve performans

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600 İki veciz söz s Diyabet ve komplikasyonlarıyla yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, tek bir adımla başlamak zorundadır. r. Lao Tzu MÖ 600 Şeker Hastalığı; Ülkemizde;

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

SUNUM PLANI MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME

SUNUM PLANI MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME SUNUM PLANI MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ YAŞAM BEBEKLİK

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY GİRİŞ ÇalıĢmak yaģamın bir parçasıdır. YaĢamak nasıl bir insan hakkı

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

Esneklik. Bir eklemin ya da bir dizi eklemin tüm hareket genişliğinde hareket edebilme yeteneğidir

Esneklik. Bir eklemin ya da bir dizi eklemin tüm hareket genişliğinde hareket edebilme yeteneğidir ESNEKLİK 1 ESNEKLİK Hareketleri büyük bir genlikte uygulama yetisi Hareketlilik olarak da bilinmektedir Bir sporcunun becerileri büyük açılarda ve kolay olarak gerçekleştirmesinde önde gelen temel gerekliliktir

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA

ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA 1 ESNEKLİK Tanımlar Esneklik Bir eklem ya da bir dizi eklemin kendi hareket genişliğinde tamamen hareket edebilmesi Ya da bir eklemin ya da eklem dizisinin hareket genişliği

Detaylı

FİZİKSEL UYGUNLUK VE ESNEKLİK

FİZİKSEL UYGUNLUK VE ESNEKLİK FİZİKSEL UYGUNLUK VE ESNEKLİK ESNEKLİK Bir hareketi eklemlerin müsaade ettiği en geniş açıda yapabilme yeteneğidir Esnekliği Etkileyen Faktörler Eklem Yapısı Merkezi sinir sistemi Kas lifi ve derinin gerilme

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

4. BÖLÜM EGZERSİZ VE TOPARLANMA

4. BÖLÜM EGZERSİZ VE TOPARLANMA 4. BÖLÜM EGZERSİZ VE TOPARLANMA EGZERSİZ SONRASI TOPARLANMA Toparlanma, organizmanın egzersiz sonrasında istirahat seviyesine dönmesi olarak tanımlanabilir ve toparlanma süreci 4 ana başlık altında incelenir;

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması Yaşlı sağlığı DSÖ yaşlılığı Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlamıştır 65 yaş

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

PROF. DR. ERDAL ZORBA

PROF. DR. ERDAL ZORBA PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler, kemik mineral yoğunluğundaki artış, beden suyundaki değişimler,

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? KALP DAMAR HASTALIĞI NEDİR? DAMARLAR NEDEN DARALIR? KALP DAMAR HASTALIĞININ BULGULARI RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR? KALP

Detaylı

KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMA Kırık: Kemik dokusunun bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Çeşitleri: Kapalı kırık: Deri bütünlüğünün bozulmadığı, çevre dokularının ve organların çok fazla zarar görmediği kırıklardır.

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

OSTEOPOROZ. Prof. Dr. Semih AKI İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı

OSTEOPOROZ. Prof. Dr. Semih AKI İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı OSTEOPOROZ Prof. Dr. Semih AKI İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı OSTEOPOROZ NEDİR? Osteoporoz; vücudumuzdaki tüm kemikleri (iskeletimizi) etkileyen sistemik bir hastalıktır.

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

ANKARA ĠLĠ ÇAYYOLU MAHALLESĠNDE YÜKSEK GERĠLĠM HATTINA YAKIN OLAN EVLERDE SON DERECE

ANKARA ĠLĠ ÇAYYOLU MAHALLESĠNDE YÜKSEK GERĠLĠM HATTINA YAKIN OLAN EVLERDE SON DERECE ANKARA ĠLĠ ÇAYYOLU MAHALLESĠNDE YÜKSEK GERĠLĠM HATTINA YAKIN OLAN EVLERDE SON DERECE DÜġÜK FREKANSLI ELEKTRO MANYETĠK ALAN (SDF-EMA) DÜZEYLERĠNĠN VE BU EVLERDE YAġAYANLARDA OLASI SAĞLIK ETKĠLERĠNĠN BELĠRLENMESĠ

Detaylı

T.C. BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Dairesi BaĢkanlığı. ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN)

T.C. BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Dairesi BaĢkanlığı. ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN) ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN) Düzenleme Tarihi: Bingöl Üniversitesi(BÜ) Ġç Kontrol Sistemi Kurulması çalıģmaları kapsamında, Ġç Kontrol Sistemi Proje Ekibimiz

Detaylı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi KALP KRİZİ Kalp krizi (miyokard

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM uyku iliģkili parasomniler; REM uyku davranıģ bozukluğu Tekrarlayan izole uyku paralizisi Kabus bozukluğu REM UYKU DAVRANIġ BOZUKLUĞU

Detaylı

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR DOÇ. DR. MEHMET KARAKOÇ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR AD. Diyarbakır 30.10.2013 1 YARDIMCI CİHAZLAR Mobilitenin sağlanması rehabilitasyonun en önemli hedeflerinden

Detaylı

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri İster amatör olarak spor yapın, isterseniz profesyonel sporcu olun, başınıza en sık gelen olaylardan biridir sakatlanmak. Yazan: Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Detaylı

DOLPHIN EL MASAJ ALETİ KULLANMA KILAVUZU

DOLPHIN EL MASAJ ALETİ KULLANMA KILAVUZU DOLPHIN EL MASAJ ALETİ KULLANMA KILAVUZU Kullanım talimatları: Lütfen bu kitabı iyi muhafaza ediniz. Sağlığınızın keyfini çıkarmaya buradan başlayabilirsiniz 1 Masaj Prensibi Masaj, Geleneksel Çin Tıbbının

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler; kemik

Detaylı

03.04.2016 GEBELİKTE BESLENME

03.04.2016 GEBELİKTE BESLENME Hayatımızın her döneminde önemli olan beslenme, gebelikte de çok önemlidir. GEBELİKTE BESLENME Prof. Dr. Nursan ÇINAR Beslenme Ģekli MERAK KONUSU 1 / 76 2 / 76 Yetersiz ve dengesiz beslenme sorunlarından

Detaylı

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler PSİKOLOJİ DE Besinsel Destekleyiciler 3 Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalıktan Korunmanın Çarelerini Öğrenmektir. Çarelerini Öğrenmektir. Hipokrat Hipokrat 4 Bugünün bilgilerine

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 145 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma işitme organında da görülür ve bu arada işitme duyusu da gün geçtikçe zayıflar. Yaşlılığa bağlı olarak gelişen

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atışı. Initiated by the World Hypertension League

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atışı. Initiated by the World Hypertension League Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atışı Initiated by the World Hypertension League MAY 17, 2013 Hipertansiyon Nedir? Hipertansiyon kan basıncı (tansiyon) yüksekliği olarak bilinir. Kan basıncının yüksek

Detaylı

PROSTAT KANSERİ HASTALARA BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM GAZĠANTEP ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK HĠZMETLERĠ M.Y.O. ÖĞR. GÖR. ADĠLE NEġE (ÇAPARUġAĞI)

PROSTAT KANSERİ HASTALARA BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM GAZĠANTEP ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK HĠZMETLERĠ M.Y.O. ÖĞR. GÖR. ADĠLE NEġE (ÇAPARUġAĞI) PROSTAT KANSERİ HASTALARA BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM GAZĠANTEP ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK HĠZMETLERĠ M.Y.O ÖĞR. GÖR. ADĠLE NEġE (ÇAPARUġAĞI) Kanser hastalığının yol açtığı strese verilen yanıt, sergilenen uyum

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener Motor Nöron ve Kas Hastalıkları Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Vücudun herhangi bir bölümünde kas kuvveti azalması: parezi Tam kaybı (felç) : paralizi / pleji Vücudun yarısını tutarsa (kol+bacak)

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Hareketsiz yaşamın en önemli sebebi Teknoloji ve motorlu taşıt kullanımının

Detaylı