T.C. GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ"

Transkript

1 T.C. GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ Bilimsel AraĢtırma Projeleri Komisyonu Sonuç Raporu Proje No: 2010/51 Projenin BaĢlığı: Simülasyonla Öğretim Yönteminin Ebelik Öğrencilerinin Normal Doğum Becerilerinin GeliĢtirilmesine Etkisi Proje Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. Döndü BATKIN GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu AraĢtırmacılar ve Birimleri Doç. Dr. Mevlüde KARADAĞ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğr. Gör. Öznur ÇETĠN GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu Öğr. Gör. Fatma KILIÇ GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu (ġubat /2013)

2 T.C. GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ Bilimsel AraĢtırma Projeleri Komisyonu Sonuç Raporu Proje No: 2010/51 Projenin BaĢlığı: Simülasyonla Öğretim Yönteminin Ebelik Öğrencilerinin Normal Doğum Becerilerinin GeliĢtirilmesine Etkisi Proje Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. Döndü BATKIN GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu AraĢtırmacılar ve Birimleri Doç. Dr. Mevlüde KARADAĞ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğr. Gör. Öznur ÇETĠN GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu Öğr. Gör. Fatma KILIÇ GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu (ġubat /2013) ÖZET* SĠMÜLASYONLA ÖĞRETĠM YÖNTEMĠNĠN EBELĠK ÖĞRENCĠLERĠNĠN NORMAL DOĞUM BECERĠLERĠNĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNE ETKĠSĠ

3 Amaç: Bu proje simülasyonla öğretim yönteminin, ebelik öğrencilerinin normal doğum uygulamalarında kaygı düzeylerinin azaltılması, özgüvenlerinin ve becerilerinin geliştirilmesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Yöntem: Araştırma, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu nda eğitim-öğretim yılı güz döneminde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Ebelik Bölümü nde Normal Doğum ve Doğum Sonu Dönem dersine ilk kez kayıt yaptıran 60 üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Öğrenciler randomizasyon yöntemi ile deney ve kontrol olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Deney grubunda bulunan öğrenciler Anne ve Yenidoğan Simülatörü ile, kontrol grubunda bulunan öğrenciler ise standart olarak kullanılan doğum maketi ile çalıştırılmıştır. Sosyodemografik özelliklere ilişkin anket formu, Durumluluk-Sürekli Kaygı Envanteri, Normal Doğum Becerisi Özgüven Ölçeği ve Normal Doğum Eyleminde Beceri Değerlendirme Formu veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Hesaplamalar hazır istatistik yazılımı ile yapılmıştır. Bulgular: Laboratuvar uygulamasında tüm ölçümlerde kontrol grubunun durumluluk kaygı düzeyinin deney grubuna göre yüksek olduğu, laboratuvar uygulaması anı farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0,005). Doğum salonu uygulaması öncesi, anı ve sonrası durumluluk kaygı puanı ortalamalarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Doğum salonunda deney grubunun uygulama öncesi, anı ve sonrası durumluluk kaygı düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmazken kontrol grubunda tüm ölçümler arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001). Müdahale öncesi, laboratuvar ve doğum salonu uygulamalarında normal doğum beceri özgüven puanı ortalamalarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Laboratuvar ve doğum salonu uygulamasında deney grubunun normal doğum beceri puanı ortalamasının kontrol grubuna göre yüksek olduğu, laboratuvar uygulamasında gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0,013). Sonuç: Bu çalışmada simülasyonla öğretim yönteminin ebelik öğrencilerinin normal doğum uygulamalarında kaygı düzeylerinin azaltılmasında etkili olduğu ve ebelik öğrencilerinin normal doğum becerilerini geliştirme potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Simülasyonla Öğretim, Ebelik Öğrencileri, Normal Doğum Becerisi, Kaygı, Özgüven *Bu çalıģma GaziosmanpaĢa Üniversitesi Bilimsel AraĢtırma Projeleri Komisyonu tarafından desteklenmiģtir. (Proje No: 2010/51) ABSTRACT* EFFECT OF TEACHING METHOD WITH SIMULATION ON IMPROVEMENT OF NORMAL BIRTH SKILLS OF MIDWIFERY STUDENTS

4 Objective: The aim of this project is to determine effect of teaching method with simulation on reducing anxiety levels, the improvement of self-confidence and skills of midwifery students in normal birth Materyal and Method: This research was conducted at Gaziosmanpaşa University Tokat School of Health Sciences in the fall semester of the academic year The study sample consisted of 60 third year students enrolling for the first time for course of Normal Birth and Postpartum Period in the Department of Midwifery. The students were divided into two groups by randomization method: experimental and control groups. The students in experimental group exercised by the Maternal and Neonatal Simulator and the students in control group exercised by model used as a standart. The questionnaire on socio-demographic characteristics, State-Trait Anxiety İnventory, Normal Birth Skills Self-Confidence Scale and Evaluation Form at Normal Birth Skills were used as data collection tools. Calculations were made using available statistical software. Results: In all measurement in the laboratory, the levels of state anxiety of control group was higher than that of the experimental group. This difference at the moment of laboratory practice was found to be statistically significant (p=0.005). In terms of the mean score of state anxiety, there was not a significant difference between the groups in the period immediately prior to practice, at the moment of practice, after practice in the birth room. There was not a significant difference the levels of state anxiety of experimental group in the period immediately prior to practice, at the moment of practice, after practice in the birth room. There was a significantly difference between all measurements of control group (p<0.001). In terms of the mean score of self-confidence, there was not a statistically significant difference between the groups in pre-intervention, laboratory and birth room practices. In the laboratory and birth room practice the mean score of normal birth skills of experimental group was higher than that of the control group. There was found a statistically significant difference between the groups in laboratory practice (p=0,013). Conclusion: In this study, it was determined that simulation is an effective teaching method for reducing anxiety level of midwifery students in normal birth and has the potential to develop their normal birth skills. Keywords: Teaching Method with Simulation, Midwifery Students, Normal Birth Skill, Anxiety, Self Confidence * This study was supported by Scientific Research Projects Commission of Gaziosmanpaşa University (Project No:2010/51) ÖNSÖZ Ebeler, anne ve yeni doğan sağlığının korunması ve geliştirilmesi yanında doğum öncesi eğitim ve ebeveynliğe hazırlık, kadın sağlığı, cinsel sağlık/üreme sağlığı ve çocuk

5 bakımı hakkında yaptıkları sağlık eğitimi ve danışmanlığı ile yalnızca kadın için değil aile ve toplum için de önemli role sahiptir. Ebelerin bu rollerini yerine getirebilmeleri kuşkusuz iyi eğitim almış olmalarına bağlıdır. İyi eğitimin temel unsurlarından birisi de öğrenciye eğitim süresince ebelik mesleği için gerekli olan bilgi, beceri ve tutumun kazandırılmasıdır. Günümüzde sezaryenle doğum oranlarının artması, öğrenci sayılarının fazlalığı, hasta güvenliğine artan dikkat, kişisel hak ve özgürlüklerin giderek ön plana çıkması ebelik eğitiminde beceri geliştirmeyi sorun haline getirmektedir. Bu çalışma simülasyonla öğretim yönteminin ebelik öğrencilerinin normal doğum becerilerinin geliştirilmesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu projenin yürütülmesi sırasında yapmış olduğu katkılardan dolayı Tokat Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölümü öğretim elemanı sayın Öğr. Gör. Zümrüt YILAR a, Tokat Devlet Hastanesi Doğum Servisi sorumlusu ebe Nazik TULUK a, projeye katılan tüm öğrencilere ve projeyi destekleyen Gaziosmanpaşa Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonuna teşekkür eder, çalışmamız sonuçlarının bu konuda yapılacak diğer çalışmalara, ebelik eğitimine ve ebelik mesleğine katkı sağlamasını dilerim. Proje Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. Döndü BATKIN ĠÇĠNDEKĠLER Özet Sayfa i

6 Abstract ii Önsöz iii Tablolar Dizini v Giriş 1 Genel Bilgiler 3 Materyal ve Yöntem 16 Bulgular ve Tartışma 19 Sonuç 33 Kaynaklar 34 TABLOLAR DĠZĠNĠ Sayfa

7 Tablo 1 Öğrencilerin Sosyo-Demografik Özelliklerine Göre Dağılımları 19 Tablo 2 Öğrencilerin Daha Önce Doğum Eylemini İzleme ve Doğum Eylemine Katılma 20 Durumlarına Göre Dağılımları Tablo 3 Öğrencilerin Durumluluk Kaygı Puanı Ortalamaları 21 Tablo 4 Öğrencilerin Sürekli Kaygı Puanı Ortalamaları 22 Tablo 5 Laboratuvar Uygulamasında Durumluluk Kaygı Puanında Değişimler 23 Tablo 6 Laboratuvar Uygulamasında Sürekli Kaygı Puanında Değişimler 25 Tablo 7 Doğum Salonu Uygulamasında Durumluluk Kaygı Puanında Değişimler 25 Tablo 8 Doğum Salonu Uygulamasında Sürekli Kaygı Puanında Değişimler 27 Tablo 9 Öğrencilerin Normal Doğum Becerisi Özgüven Puanı Ortalamaları 27 Tablo 10 Normal Doğum Becerisi Özgüven Puanında Değişimler 29 Tablo 11 Normal Doğum Beceri Değerlendirme Ortalamaları 30 Tablo 12 Normal Doğum Beceri Puanlarında Değişimler 31 GĠRĠġ Ebelik mesleği bilgi ve becerinin birleşimidir. Güvenli ebelik uygulamaları için gerekli bilginin beceriye dönüştürülmesi ve becerinin gerekli bilgi ile desteklenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda ebelik eğitimcilerinin de temel hedeflerinden birisi öğrencilere ebelik mesleğine ilişkin klinik bilgi ve becerileri kazandırmaktır. Bunu sağlamak için ebelik eğitimcileri öğrenci gereksinimleri ve klinik uygulama gerçekleri arasındaki çatışmaları yeniden müzakere etmeli (Lathrop ve ark, 2007), alternatif eğitim yolları aramalıdır. Doğum servislerinin fiziksel yetersizliğine karşılık öğrenci sayılarının giderek artması ebelik bilim ve sanatını öğrenme fırsatlarını yakalamayı güçleştiren temel nedenlerdendir. Uygulama sırasında klinisyenler ağır iş yükleri nedeniyle servis gereksinimlerine cevap verirken profesyonel görevleri olan öğrenci eğitimi ve desteklenmesinde yetersiz kalmaktadırlar (Wilford ve Doyle, 2006). Klinik krizlere ve acillere cevap verme kognitif, psikomotor ve afektif alanlarda klinisyeni zorlamaktadır. Öğrencilerin, eğitim ortamlarında nadir ortaya çıkan acil durumlara ve krizlere cevap vermeye hazırlanması gerekirken aciller meydana geldiğinde eğiticilerin optimal hasta bakımını sürdürmek için müdahale etmesi ve liderlik rolünü üstlenmesi gerekmektedir (Ziv ve ark, 2003; Lathrop ve ark, 2007). Bu durumda öğrencinin acil durum ve kriz yönetiminde deneyim ve beceri kazanması olanaksız hale gelmektedir. Stres altında uygulamanın geliştirilmesi zordur. Strese kognitif yanıtlar oldukça değişkendir ve bireysel özelliklere bağlıdır, fakat stres düzeyi yüksek olduğunda strese etkili yanıt verilemez ve uygulama olumsuz etkilenir. Uygulama üzerine stresin etkileri tekrar tekrar

8 uygulama ile iyileştirilebilir. Çünkü bilinçli düşünmeksizin yapılabilecek beceri gerektiren uygulamalar acil bir durumda da uygulanabilir (Bourne ve Yaraush, 1995). Diğer önemli bir konu hastaların deneyimsiz klinisyenlerin ellerinde istenmeyen sonuçlar yüzünden gereksiz yere acı çekmesidir. Institude of Medicine tarafından hazırlanan raporda medikal hatalar nedeniyle otomobil kazaları veya oto immün yetmezlik sendromuna göre daha çok Amerikalının öldüğü bildirilmektedir (Kohn ve ark., 2000; Henneman ve Cunningham, 2005) TNSA raporuna göre ülkemizde son 5 yılda meydana gelen tüm doğumların %37 si sezaryen ile yapılmıştır. Sezaryen ile doğum oranı TNSA 2003 e (% 21) göre büyük ölçüde artmıştır. Sezaryen oranlarındaki bu artış öğrencilerin ebelik eğitim programının asgari koşullarını yerine getirmesini güçleştirmektedir. Ebelik öğrencileri sayılı, 2 Şubat 2008 tarihli Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik hükümlerine göre mezun olabilmek için 40 normal doğum yaptırma şartını yerine getirmek zorundadırlar (Resmi Gazete, 2008). Hastanede yatış sürelerinin giderek kısalması, hasta güvenliğine artan dikkat, kişisel hak ve özgürlüklerin giderek ön plana çıkması, klinik eğitimde teknolojik ilerlemeler ve değişiklikler klinik alanlarda öğrenci eğitimi sorununu daha da büyütmektedir (Aslan ve ark., 2002). Bütün bu koşullar değerlendirildiğinde hasta başı dışında klinik bilgi ve becerinin edinilmesi için yeni yöntemler araştırılması önem kazanıyor. Simülasyon öğrenciyi gerçek koşulların risk alıcı sonuçları olmaksızın gerçek yaşam koşullarını yansıtan aktiviteye angaje eden, yapay veya kuramsal deneyim oluşturan öğretme ve öğrenme yöntemidir (Bastable, 1997; Cass, 2011). Diğer bir tanımla, öğrenmeyi desteklemek üzere, gerçeğe uygun olarak geliştirilen bir model üzerinde yapılan bir öğretim yaklaşımıdır (Aslan ve ark., 2002). Simülasyon aslında uygulamada hastaya zarar vermemek adına etik bir zorunluluktur (Cass, 2011). Hovancsek (2007), sağlık bakımında simülasyonu, klinik bir durumu mümkün olduğu kadar gerçeğine yakın bir şekilde yansıtarak klinik uygulamada bu durum ile gerçekten karşılaşıldığında onun daha kolay anlaşılabilir ve yönetilebilir olmasını sağlayan bir yöntem olarak tanımlamıştır (Şendir, 2012). Simülasyon temelli öğrenme bilgi ve becerilerin anlaşılması, zihinde tutulması ve aktif kullanılmasını geliştirir, öğrencinin uygulama öncesi kaygısını azaltır, özgüvenini artırır (Bourne ve Yaraush, 1995; Driscoll, 2005; Tiffen ve ark., 2009).

9 Bu proje simülasyonla öğretim yönteminin, ebelik öğrencilerinin normal doğum uygulamalarında kaygı düzeylerinin azaltılması, özgüvenlerinin ve becerilerinin geliştirilmesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. GENEL BĠLGĠLER 1- Simülasyonun Tarihçesi Simülasyonun tarihi yüzyıllar öncesine uzanmaktadır. Askeriye simülasyonun uzun süredir kullanıldığı alanlardan birisidir ve savaş oyunları askeri alanda simülasyonun ilk örnekleridir (Bradley, 2006). Simülasyon tarihindeki ikinci önemli adım 1929 yılında Edwin Link tarafından geliştirilen ilk uçak simülatörü ile atılmıştır. Başlangıçta eğlence sürüşleri amacıyla kullanılan bu simülatör 1930 yılında Link in kendi okulunu açması ile eğitimsel değer kazanmış, 1950 li yıllardan itibaren askeri ve sivil havacılık alanında eğitim ve değerlendirmelerde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Benzer olarak uzay programı, simülasyonu eğitim ve test etmek amacıyla kullanmaktadır. Three Mile Island ve Çernobil kazaları gibi olumsuz deneyimlere sahip olan nükleer enerji endüstrisi, simülasyonu etkin olarak kullanan diğer bir iş alanıdır (Bradley, 2006; Rosen, 2008; Mıdık ve Kartal, 2010). Günümüzde inşaattan moleküler biyolojiye, havacılık ve otomobil sektöründen tıp uygulamalarına kadar hayatın her alanında simülasyon uygulamalarını görmek mümkündür. Kovboyların yarışma yaptığı hareketli taklit bizon makineleri, bir şehrin trafik akışını planlayan simülatörler, askeri amaçlı simülasyonlar, insanları taklit eden robotlar gibi pek çok benzer simülatör sayılabilir (Mıdık ve Kartal, 2010). Tıbbi Simülasyonun Tarihçesi Deneme yanılma veya görme, yapma, öğrenme yaklaşımı ile öğrenme, sağlık bakımı ile ilişkili bilgi, beceri ve yetenek kazanma, cerrahi veya obstetrik hastanın klinik bakımının sağlanmasında öncü yaklaşımlar olarak bilinmektedir (Gardner ve Raemer, 2008). Günümüz sağlık bakım sisteminde deneme yanılma veya görme, yapma, öğrenme yaklaşımı ile öğrenme yerini bilgi, beceri ve yeteneklerin kazanılmasını, klinik bakımda eleştirel düşünme ve karar vermenin geliştirilmesini sağlayan simülasyon gibi yenilikçi yaklaşımlara bırakmaktadır (Şendir, 2012). İnsanlardan önce cansız objeler üzerinde uygulama yapma fikri ilkçağlara kadar uzanmakla birlikte simülasyon eğitiminin tıp müfredatına dahil edilmesi ve mesleki sertifika programlarının ayrılmaz bir parçası olarak kullanılması nispeten yenidir (Gardner ve Raemer, 2008). Klinik simülasyon yüzyıllardır kullanılmakla birlikte modern tıbbi simülasyon dönemi

10 20. yüzyılın ikinci yarısında başlamıştır. Bu dönemde tıbbi simülasyonun gelişimini teşvik eden üç önemli hareket tanımlanabilir (Bradley, 2006). Tıbbi simülasyon tarihinin ilk önemli hareketlerinden birisi 1960 yılında, bir Laerdal ürünü olan Ressusi-Anni nin kullanılmaya başlanmasıdır. Bu model resusitasyon ve temel beceri eğiticiliği açısından diğer maket ve modellere örnek olmuştur (Rosen, 2008; Mıdık ve Kartal, 2010) ların sonlarında Denson ve Abrahamson tarafından ilk bilgisayar kontrollü hasta simülatörü olan SimOne ın geliştirilmesi bu dönemin ikinci önemli hareketidir. Manken soluk alıp vermekte, kalp atımı, senkronize temporal ve karotis nabzına sahip, ağzını açıp kapamakta, gözlerini kırpmakta, intravenöz uygulanan bazı ilaçlara ve maske veya tüp aracılığıyla verilen bazı gazlara cevap vermektedir. Bilgisayar programının bir parçası olarak mankene yapılan girişimlere fizyolojik yanıtlar eş zamanlı ve otomatik olarak meydana gelmektedir. Denson ve Abrahamson un simülatörleri henüz çıraklık eğitiminin dışında herhangi bir şeye ihtiyaç belirlenmediği ve teknolojinin maliyeti bir örnekten daha fazlasının üretilmesine izin vermediği için kabul görmemiştir (Bradley, 2006; Gardner ve Raemer, 2008) li yıllarda insan hasta simülatörleri iki grup tarafından yeniden gündeme getirilmiştir. Stanford Üniversitesi nden bir grup David Gaba liderliğinde kapsamlı anestezi simülasyon ortamı (CASE) geliştirmiştir. Florida Üniversitesi nden bir grup Michael Good ve JS Gravenstein liderliğinde Gainesville anestezi simülatörünü (GAS) geliştirmiştir. Anestezi toplumunun liderlik yaptığı bu mankenler, modern gerçekliğe yakınlığı yüksek simülatörlerin ön planında yer almakta, bugüne kadar simülasyona dayalı öğretimin anlaşılması ve gelişimi için temel olmaktadır (Bradley, 2006). Üçüncü hareket yüzyılın ikinci bölümünde başlayan ve bugün de devam eden tıp eğitimi reformudur. Tıp öğrencilerinin mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrası eğitimlerinin geliştirilmesi ihtiyacının dünya çapında tanınması simülasyon metodolojilerinin kullanımını artırmıştır (Bradley, 2006). Obstetrik Simülasyonun Tarihçesi Phantom olarak isimlendirilen ilk tıp simülatörleri 1600 lü yıllarda ebelere komplikasyonlu doğumları yönetme becerisini öğretmek, yüksek anne ve bebek ölümlerini azaltmak amacıyla kullanılmıştır (Ziv ve ark, 2003; Bradley, 2006; McGaghie ve ark, 2010; Mıdık ve Kartal, 2010; Şendir, 2012) lü yıllarda yaşlı ve genç Gregoire ebelerin eğitimi için ölü bir bebek ile birlikte kullanılan hasırdan yapılmış bir obstetrik simülatör geliştirmiştir. İngiltere de ebeliğin babası

11 olan William Smellie deri ile kaplı insan kemiklerinden yapılmış bir pelvis, ahşaptan ve kauçuktan yapılmış bir fetus ve deriden yapılmış bir plasenta geliştirerek Gregoire yaklaşımını belirgin hale getirmiştir (Gardner ve Raemer, 2008; Grable ve Ochoa, 2011). Aynı dönemlerde Richard Manningham, fetusun doğum kanalından geçerken yaptığı kardinal hareketleri Londra da ebelere göstermek ve doğumu simüle etmek için cam makine üretmiştir. Yine 1700 lü yıllarda, ebe Madam du Coudray Fransalı ebelere doğumun yönetimi öğretmek için hasır, ten rengi kumaş, deri ve sünger dolgudan yapılmış pelvis ve kumaştan yapılmış bebeği içeren doğal boyutlarda anatomik olarak uygun Machine olarak isimlendirilen phantomu kullanmıştır. Phantomlar 1600 ve 1700 lü yılların en iyi parça görev öğreticileri olarak sınıflandırılmaktadır. Obstetrik öğretimde obstetrik phantomların kullanımı lü yıllarda da devam etmiştir larda Schulze klinik pelvimetri öğretiminde pelvik anatomiyi daha iyi simüle etmek amacıyla değiştirilebilir pelvik tabanlar ve sakral çıkıntılar oluşturarak obstetrik phantomları değiştirmiştir (Gardner ve Raemer, 2008; Cass ve ark, 2011; Grable ve Ochoa, 2011). Bu süreçte servikal dilatasyonun belirlenmesi, epizyotomi onarımı, forseps uygulaması gibi becerilerin öğretimi amacıyla çeşitli parça görev öğreticileri oluşturulmuştur. Obstetrik doğum pelvislerinin kullanımından gerçekçi, doğal boyutlarda interaktif doğum simülatörlerinin kullanımına geçiş 1970 lerde gerçekleşmiştir. Bu dönemde Knapp ve Eades manken bebeği itmek ve vajinal doğumu simüle etmek için yeterli sıvı basıncı oluşturabilen elektro-pnömatik araçla donatılmış mekanik bir kadın doğum sistemi geliştirmiştir larda Eggert, Eggert ve Vallejo doğumu simüle etmeye yönelik doğal boyutlu manken bebeği pelvis dışına iten motorlu mekanizmayı kurarak farklı bir yaklaşım öne sürmüştür. Eggert, Eggert ve Vallejo doğal boyutlu kadın doğum mankenlerini kendi kendine yeterli olan, içe yerleştirilebilir, işitilebilir fetal kalp sesi simülatörü ile donatmışlardır. Günümüzde Noelle olarak bilinen bu gerçekliğe uygunluğu yüksek olan insan hasta modeli hasta bakımı öğretiminde bilgisayarlı eğitim sistemi olarak patent almıştır (Gardner ve Raemer, 2008; Grable ve Ochoa, 2011). Günümüzde en yaygın olarak kullanılan mankenler Noelle Simülatörü (Gaumard Scientific, Miami, FL), PROMPT Doğum Simülatörü (Practical Obstetrical Multi- Professional Training) (Laerdal Wappingers Falls, New York) ve Simone Doğum Simülatörüdür. Noelle Simülatörü, normal doğum, makat doğum, postpartum veya intrapartum hemoraji ve omuz distosisinin deneyimlenebildiği, bilgisayarlı, gerçekliğe yakınlığı yüksek ve tam gövdeli bir simülatördür. PROMPT Doğum Simülatörü, omuz distosisi, makat doğum ve normal vajinal doğumu simüle etmek için standardize bir hasta ile

12 kullanılabilen abdomen ve pelvistir. Simone Doğum Simülatörü ise vakum ekstraksiyonu ve forceps yerleştirme gibi müdahaleleri doğum becerilerini öğrenmeyi kolaylaştıran bir pelvis ve video monitöründen oluşmaktadır (Grable ve Ochoa, 2011). 2- Simülasyonun Tanımı ve Özellikleri Simülasyon öğrenciyi gerçek koşulların risk alıcı sonuçları olmaksızın gerçek yaşam koşullarını yansıtan aktiviteye angaje eden, yapay veya kuramsal deneyim oluşturan öğretme ve öğrenme yöntemidir (Bastable, 1997; Cass, 2011). Diğer bir tanımla, öğrenmeyi desteklemek üzere, gerçeğe uygun olarak geliştirilen bir model üzerinde yapılan bir öğretim yaklaşımıdır (Aslan ve ark., 2002). Simülasyon aslında uygulamada hastaya zarar vermemek adına etik bir zorunluluktur (Cass, 2011). Hovancsek (2007), sağlık bakımında simülasyonu, klinik bir durumu mümkün olduğu kadar gerçeğine yakın bir şekilde yansıtarak klinik uygulamada bu durum ile gerçekten karşılaşıldığında onun daha kolay anlaşılabilir ve yönetilebilir olmasını sağlayan bir yöntem olarak tanımlamıştır (Şendir, 2012). Simülasyonda fidelity gerçeğe uygunluğu ifade eder ve her tip simülasyonda fidelity özelliği bulunmak zorundadır. Katılımcıları öğrenme veya değerlendirme aktivitesine dahil etmek için simülatörün veya simülasyonun belli bir oranda gerçeğe uygun olması gerekmektedir. Bir simülatörün gerçek bir şey gibi görünme ve hissedilme derecesi fiziksel gerçeğe uygunluğu, simülasyonun uygun şekilde hareket etmesi kavramsal gerçeğe uygunluğu, simülasyonun katılımcıyı duruma çekme derecesi emosyonel gerçeğe uygunluğu ifade eder ve bireylerin katılımının sağlanması için bunların tümü belli bir oranda gereklidir (Lathrop ve ark, 2007; Rudolph ve ark, 2007). Tıp alanında simülasyon kullanımının temel nedenleri araştırma ve planlama yapmak, yeni becerilerin öğrenilmesi, daha önceden öğrenilmiş becerilerin sürdürülmesi ve gerekli becerilerde yetkinliğin gösterilmesidir (Ennen ve Satin, 2010; Mıdık ve Kartal, 2010). AraĢtırma ve planlama yapmak: Yeni bir tıbbi aracın tasarlanması, yeni bir ameliyat tekniğinin veya bir ekipmanın piyasaya sürülmeden önce test edilmesi, yatırım yapmadan önce problem alanlarının tespit edilmesi örnek olarak verilebilir (Mıdık ve Kartal, 2010). Yeni becerilerin öğrenilmesi: Simülasyon öğrencilerin hastaya zarar vermeden, daha hızlı, hatalarından öğrenerek yeni beceriler kazanmasına olanak sağlar. Hasta ile temas etmeden önce gözetim altında kas içi ilaç uygulama becerisinin tıp öğrencileri tarafından öğrenilebilmesi eğitim amaçlı simülasyona bir örnektir (Ennen ve Satin, 2010; Mıdık ve Kartal, 2010).

13 Becerilerin devam ettirilmesi: Sağlık profesyonelleri eğitimleri süresince sayısız beceriler öğrenirler ve özel bir alan seçildiğinde becerilerin genişliği daralır, ancak gerekli olan bilgi ve yeterliliğin derinliği artar. Rutin spontan vajinal doğum gibi düzenli olarak uygulanan birtakım becerilerde zamanla alışkanlık ve kas hafızası ortaya çıkar ve bu beceri biraz düşünerek doğru ve güvenli bir şekilde uygulanabilir. Omuz distosisi yönetimi gibi bazı beceriler ise nadiren görülür ve birey muhtemelen beceri kazanamayabilir veya kazandığı beceriyi devam ettiremeyebilir. Bu vakalarda simülasyon uygulama ve doğru alışkanlıklar geliştirme açısından güvenilir bir uygulama olabilir (Ennen ve Satin, 2010). Yeterliliğin test edilmesi ve gösterilmesi: Simülasyon öğrencilerinin ve sağlık profesyonellerinin yeterliliğinin sınanması için bir platform sağlayabilir. Bir doktorun endoskopi uygulaması yapmadan önce endoskopi yapabilme ustalığının sınanması ve değerlendirilebilmesi örnek olarak verilebilir (Ennen ve Satin, 2010; Mıdık ve Kartal 2010). 3- Simülatörlerin Sınıflandırılması Sağlık bakımında simülatörler basit nesneler veya eğitim araçlarından bir hasta veya klinik bir ortamı temsil eden teknolojik olarak gelişmiş mekanik veya haptik sistemlere kadar çeşitlilik gösterir. Eğitim ve öğretim amacıyla kullanılan tıbbi simülatörler oldukça çeşitli olmakla birlikte iki ana başlık altında toplanarak incelenebilir (Lane ve ark, 2001; Ziv ve ark, 2003; Ziv, 2005; Gardner ve Raemer, 2008; Mıdık ve Kartal, 2010; Şendir, 2011). I- Ġleri teknoloji içermeyen simülasyonlar Bilgisayar tarafından yönetilmeyen, basit fiziksel manevralar veya becerilerin eğitimi amacıyla kullanılan model veya mankenlerdir. Temel klinik becerilerin eğitiminde en iyi simülatörler olarak kabul edilen bu simülasyon araçları uzun yıllardır tıp eğitiminde kullanılmaktadır (Ziv ve ark, 2003; Mıdık ve Kartal, 2010). Anatomik modeller: Anatomik modeller iki veya üç boyutlu olabilir. Anatomik modeller sabit resimler, slaytlar, göz modeli gibi modeller ve üç boyutlu bilgisayar modelleri şeklinde kullanılabilir. Anatomi sınıflarında kullanılan beceri yardım grubu olarak ta adlandırılan iskelet, kalp, akciğer, larinks modelleri gibi modeller de üç boyutlu organ modellerine örnek verilebilir (Nehring ve Lashley, 2009; Mıdık ve Kartal, 2010). Temel plastik manken ve basit beceri eğiticileri: Bunlar temel yaşam desteği becerilerinin simülasyonuna olanak sağlayan Resussi Anni gibi mankenleri ve endotrakeal entübasyon, defibrilasyon gibi becerilerin eğitiminde kullanılan daha gelişmiş modelleri içermektedir. Basit simülatörler rektal, vajinal ve meme muayeneleri gibi utandırıcı ve rahatsız edici fizik muayene becerilerinin öğretimi ile doğum, sutur atma, mesane kateteri

14 takma, damar yolu açılması gibi çeşitli invazive ve noninvazive klinik becerilerin öğretiminde de kullanılmaktadır (Ziv, 2005; Mıdık ve Kartal, 2010). Hayvan modelleri: Girişimsel beceri eğitimi için daha çok farmakoloji ve fizyolojide kullanılan, canlı veya izole edilmiş hayvan organ modelleridir. Örneğin canlı hayvanlar fizyoloji sınıflarında, ileri yaşam desteği beceri eğitimlerinde trakeostomi uygulamalarında ve göğüs tüpü yerleştirilmesinde kullanılmaktadır. İzole edilmiş hayvan bağırsağı, bağırsak anastomozu gibi cerrahi beceri eğitimlerinde kullanılabilir (Aslan ve ark, 2002; Ziv, 2005). Ġnsan kadavraları: Fizyolojik ve patolojik yaşam cevabı olmamasına karşın insan vücudunun en gerçekçi simülasyonudur. Kadavralar çoğunlukla anatomi ve patoloji sınıflarında kullanılmaktadır (Ziv, 2005). Simüle-standardize hastalar-rol play: Simüle veya standardize hasta, bir hastayı doğru ve tutarlı bir şekilde canlandırmak için seçilmiş ve eğitilmiş bireylerdir. Sabit fiziksel bulguları olan gerçek hastalar veya hastaları simüle etmek için eğitilmiş aktörler bu amaçla kullanılabilmektedir. Simüle hastalar kullanılarak beceri laboratuvarlarında ve klinikte iletişim becerileri, öykü alma ve fizik muayene becerilerinin eğitimi sağlanabilir (Lane ve ark, 2001; Aslan ve ark, 2002; Ziv, 2005; Mıdık ve Kartal, 2010). Rol play iki veya üç öğrencinin konu veya durumu gözlemci grup karşısında canlandırdıkları küçük grup çalışmasıdır. Rol play iletişim ve empati yeteneğinin geliştirilmesinde, öykü alma, fizik muayene, ekip çalışması, yönetim, iletişim ve eğitim becerilerinin öğretiminde ve geliştirilmesinde etkili bir yöntem olarak kabul edilmektedir (Lane ve ark, 2001; Nehring ve Lashley, 2009; Mıdık ve Kartal, 2010). II- Ġleri teknoloji içeren simülasyonlar İleri teknoloji içeren simülatörler, simülasyon deneyiminin gerçekçiliğini ve eğitim araçlarının anatomik ve fizyolojik geçerliliğini artırmak için hardware ve software teknolojilerinin kullanıldığı, bilgisayarlar tarafından işletilen modellerdir (Ziv, 2005). Ekrana dayalı simülatörler: Bilgisayara dayalı yazılımlardır ve bu simülatörler teknolojideki ilerlemeleri yansıtır ve yazılım multimedia ve sanal gerçeklik bileşenlerini içerir. Ekrana dayalı simülatörler basit interaktif olmayan bilgisayar programları ile gelişmiş tam interaktif öğretim tıbbi yazılım programları arasında değişiklik göstermektedir. Bu programlar bilişsel bilgi, klinik düşünme ve karar vermeyi geliştirir. Bu tür simülasyon uygulamasının örneği anatomi alanındadır. Çok sayıda tıp fakültesinde gelişmiş ekrana dayalı software teknolojisi, kadavraya dayalı anatomi sınıflarının yerini almış durumdadır. (Ziv, 2005).

15 Gerçekçi, aslına uygunluğu yüksek giriģimsel simülatörler (görev öğreticileri): Parça görev öğreticileri bir vücut parçasını veya bir organı kopya ederler ve klinik bir görevi, tekniği veya prosedürü uygulamak için kullanılırlar (Gardner ve Raemer, 2008). Güçlü yazılım üzerine monte edilen bu araçlar gelişmiş işitsel-görsel ve dokunsal interaktif işaretler ile statik modelleri işletmektedir ve radyoloji (ultrason simülatörü), klinik kardiyoloji (oskültasyon simülatörü) ve invaziv kardiyoloji( kateterizasyon ve pacemaker yerleştirme simülatörü) gibi çok sayıda klinik alanda prosedürel ve tanısal görevler için simüle kokpit oluşturmaktadır. Ayrıca kolesistektomi, herni onarımı ve artroskopik cerrahi gibi prosedürler için birkaç invaziv cerrahi simülatörler kadar gastroenteroloji, üroloji, göğüs hastalıkları, jinekoloji, kulak-burun-boğaz, ortopedi alanlarında da endoskopi simülatörleri bulunmaktadır (Ziv, 2005). Gerçekçi yüksek teknolojili interaktif hasta simülatörü: Bilgisayarlı gerçekçi hasta simülatörleri ilk kez anestezi eğitimi için Abrahamson tarafından 1966 yılında tanıtılmıştır. Yirmi yıl sonra Gaba ve Gravenstein bağımsız olarak gerçekçi hasta simülatörlerinin geliştirilmesine öncülük etmiştir (Ziv, 2005). Gerçek boyutlarda bir manken, bilgisayar alt yapısı ile manken ve gerçek monitörlerde cevap oluşturabilen duyarlı ve tepki veren bölümler içeren simülatörlerdir. Anestezide yoğun olarak kullanılmaktadır, ancak çok pahalıdır (Aslan ve ark, 2002). Gerçekçi hasta simülatörleri doğrudan veya kablosuz araçlar yoluyla kontrol edilebilir (Ziv, 2005). Ortak özellikler gerçekçi, tam boy manken, bir bilgisayar çalışma köşesi ve manken işaretlerini çalıştıran ve monitörleri idare eden arayüz düzenleridir. Gerçekçi hasta simülatörleri ışığa yanıt veren gözlere, anatomik olarak uygun, dinamik havayoluna, hasta sesine, kol hareketi, kalp ve solunum seslerine sahiptir. Ek özellikler göğüs tüpü yerleştirme kapasitesi, nöromüsküler iletinin monitarizasyonu, ekstremite kompartman sendromunu taklit eden dinamik fiziksel işaretlerin sağlanmasını içermektedir. Ventilasyon, gaz değişimi ve kardiyopulmoner fonksiyonun fizyolojik bilgisayar modelleri hasta gibi ilaçlara ve mayilere karşılık verir (Ziv, 2005). Sanal gerçeklik: Sanal gerçeklik bir veya daha fazla kullanıcıya bilgisayar tarafından simüle edilen ortamda hareket etme ve tepki gösterme olanağı sağlayan bir sistemdir (Ziv, 2005). Sanal gerçek simülatörler bir bilgisayar ekranı ile sınırlı olabilen gerçek bir dünya, üç boyutlu bir ortam canlandırmak için software teknolojisine sahip bilgisayara dayalı simülatörlerdir. Bu simülatörler, haptik olarak bilinen ve gerçek dünya deneyiminin çeşitli duyusal ve dokunsal boyutlarına olanak sağlayan araçlarla güçlendirilebilir. Anatomik

16 modeller, endoskopik girişimler, anjiografi gibi uygulama alanları vardır (Aslan ve ark, 2002; Gardner ve Raemer, 2008). Simülasyon tiplerinin ve özelliklerinin bilinmesi, simülasyon araçları ve ortamın seçilmesi simülasyonun etkili ve amacına uygun olarak kullanılması açısından önemlidir. Her zaman üst düzey simülatörlerin kullanılması önerilmemektedir. Çünkü bu araçlar hem pahalıdır hem de öğrenmeye her düzeyde katkı sağlamamaktadır. Simülatörler maliyetetkililik, görevin türü, eğitim aşaması dikkate alınarak seçici kullanılmalıdır. Örneğin pek çok çalışma karmaşık üst düzey simülatör kullanımına göre basit simülatörleri kullanmanın temel becerileri öğrenmede öğrencilere daha çok fayda sağladığını ifade etmiştir. İlerleyen dönemlerde bu üst düzey simülatörlerin kullanımı öğrenci uygulamalarındaki hızı yükseltirken pratiğin daha fazla olmasına katkı sağlayabilecektir. Bu araçlar aynı zamanda öğrencilerin klinik karar alma, problem çözme gibi üst düzey becerilerini de geliştirebilme özelliğine sahiptir. Diğer taraftan yeni başlayanlar için çok sayıda önemli prosedür basit, ucuz mankenler kullanılarak öğrenilebilir. Uzmanlar ise sıklıkla yüksek maliyetli ileri teknolojiye sahip ekipmana ihtiyaç duyarlar (Ziv, 2005; Mıdık ve Kartal, 2010; Sayıner, 2011). 4- Simülasyona Dayalı Eğitiminin Yararları Eğitiminde simülasyon kullanımının öğrenci, hasta, eğitim ve eğiticiler ile kurum açısından bir çok yararı vardır (Mıdık ve Kartal, 2010). Doğum servislerinin fiziksel yetersizliğine karşılık öğrenci sayılarının giderek artması ebelik bilim ve sanatını öğrenme fırsatlarını yakalamayı güçleştiren temel nedenlerdendir. Uygulama sırasında klinisyenler ağır iş yükleri nedeniyle servis gereksinimlerine cevap verirken profesyonel görevleri olan öğrenci eğitimi ve desteklenmesinde yetersiz kalmaktadırlar (Wilford ve Doyle, 2006). Simülasyon tüm dikkatin öğrencinin bireysel ihtiyaçlarına, adımlarına, güçlü yönlerine ve eksikliklerine odaklandığı öğrenci merkezli bir ortam sunmaktadır (Ziv, 2005). Klinik krizlere ve acillere cevap verme kognitif, psikomotor ve afektif alanlarda klinisyeni zorlamaktadır. Öğrencilerin, eğitim ortamlarında nadir görülen acil durumlara ve krizlere cevap vermeye hazırlanması gerekirken aciller meydana geldiğinde eğiticilerin optimal hasta bakımını sürdürmek için müdahale etmesi ve liderlik rolünü üstlenmesi gerekmektedir (Ziv ve ark, 2003; Lathrop ve ark, 2007). Bu durumda öğrencinin acil durum ve kriz yönetiminde deneyim ve beceri kazanması olanaksız hale gelmektedir. Standart klinik eğitimden farklı olarak simülasyon temelli öğrenme, öğrencilerin klinik ortamlarda nadir görülen, yaşamı tehdit eden senaryolara maruz kalmalarına, bu senaryolara hazırlanmalarına

17 ve acil durumlarda liderlik rolünü üstlenmelerine olanak sağlar (Ziv, 2005; Lathrop ve ark, 2007). Hata yapma ve hastaya zarar verme endişesi, hasta üzerinde tekrar denemelerin gerçekleşememesi, gözetim eksikliği ve kendini yetersiz hissetme vb. nedenlerle çeşitli mesleksel uygulamaların ilk olarak hasta üzerinde gerçekleştirilmesi öğrencileri strese sokmaktadır (Mıdık ve Kartal, 2010). Stres altında uygulamanın geliştirilmesi zordur. Strese kognitif yanıtlar oldukça değişkendir ve bireysel özelliklere bağlıdır, fakat stres düzeyi yüksek olduğunda strese etkili yanıt verilemez ve uygulama olumsuz etkilenir. Uygulama üzerine stresin etkileri tekrar tekrar uygulama ile iyileştirilebilir. Çünkü bilinçli düşünmeksizin yapılabilecek beceri gerektiren uygulamalar acil bir durumda da uygulanabilir (Bourne ve Yaraush, 1995). Simülasyona dayalı öğrenme öğrencilerin hastaya zarar vermeden, tekrarlayarak, hata yapıp, hatalarından öğrenerek deneyim kazanmasına olanak sağlar. Klinik ortamdan farklı olarak, yanlışları düzeltmek ve öğrenme noktalarını göstermek için simülasyona ara verilebilir, durdurulabilir veya yeniden başlatılabilir (Aslan ve ark, 2002; Ziv, 2005; Ennen ve Satin, 2010; Mıdık ve Kartal, 2010; Şendir, 2012). Diğer önemli bir konu hastaların deneyimsiz klinisyenlerin ellerinde istenmeyen sonuçlar yüzünden gereksiz yere acı çekmesidir. Öğrenciler başlangıçta ilk hasta karşılaşmalarında denetlenmelerine rağmen, öğrencilerin elleri hasta üzerindedir ve eylemleri öğretici müdahale etmeden önce yaralanmaya neden olabilir (Ennen ve Satin, 2010). Institude of Medicine tarafından hazırlanan raporda medikal hatalar nedeniyle otomobil kazaları veya oto immün yetmezlik sendromuna göre daha çok Amerikalının öldüğü bildirilmektedir (Kohn ve ark., 2000; Henneman ve Cunningham, 2005). Simülasyonlar ister yeni öğrenciye eğitim vermek, ister deneyimli klinisyenin becerilerini geliştirmek veya muldisipliner bir ekibi acil durumlara hazırlamak amacıyla kullanılsın fark etmez, güvenliği artırır ve kanıta dayalı uygulamayı geliştirirler (Ennen ve Satin, 2010). Hastanede daha kısa süreli kalma, daha fazla ayaktan bakım ve çalışma saatlerinin zorunlu olarak azaltılması öğretim için hasta bulma olanağının azalması ile sonuçlanmaktadır. Hasta ile karşılaşmalardaki bu tür azalmaların bazıları simülasyon ile tamamlanabilir (Ennen ve Satin, 2010). Simülasyon temelli öğrenme bilgi ve becerilerin anlaşılması, zihinde tutulması ve aktif kullanılmasını geliştirir, öğrencinin uygulama öncesi kaygısını azaltır, özgüvenini artırır (Bourne ve Yaraush, 1995; Driscoll, 2005; Tiffen ve ark., 2009). Simülasyon kullanımı eğitim programına yenilik katarak, temel ve ileri düzey beceri eğitimlerinin bilişsel bilgi düzeyi ile beraber gelişmesini sağlar. Becerilerin laboratuvar

18 ortamından gerçek klinik durumlara aktarılması cesaretlendirilirken, öğrencilerin yeterliliği artar. Böylece eğitim programının ve mezunların nitelik artışından da söz edilebilir (Şendir, 2012). Simülasyon ile öğrenci performansının değerlendirilmesinde bir standart oluşturulur. Görüşme, iletişim, ekip çalışması, karmaşık girişimsel beceriler ile klinik karar verme gibi üst düzey becerilerin değerlendirilmesine de olanak sağlanır (Şendir, 2012). Simülasyon temelli öğrenme davranışçı, bilişsel, hümanistik ve yapılandırmacı kuram ve yetişkin eğitimi ilkeleri ile uyumludur. Bu farklı özelliklere, farklı deneyim ve becerilere sahip bireylerin bilişsel, psikomotor ve afektif yeterlilikleri geliştirmelerine fırsat sunmaktadır (Ziv, 2005; Murray ve ark, 2008; Lathrop ve ark, 2007). Simülasyon yöntemini kullanan kurum, sağlıklı/hasta bireyin otonomisine saygı duyan ve önemseyen, etik uygulamaları dikkate alan ve eğitim felsefesine bunu yansıtan kurumsal bir yapı olarak görülecektir (Mıdık ve Kartal, 2010; Şendir, 2012). 5- Simülasyona Dayalı Eğitimin Zayıf Yönleri Simülasyona dayalı eğitim farklı eğitim ortamları, eğitim araçları gerektirdiğinden hem daha pahalı hem de planlama ve uygulama süreci açısından zaman alıcıdır. Bu sürecin etkili olması eğiticilerin ve kurumun öncelikle motivasyonuna daha sonra literatür bilgisine, deneyimine ve endüstri ile etkileşimine bağlıdır (Mıdık ve Kartal, 2010). Birçok kurumun simülasyon araçlarını satın alma, geliştirme ve çalışma alanları için mali ve fiziksel kaynak sınırlılığı olabilir. Bölgesel kurumların bu kaynakları paylaşması ve gerektiğinde de genişletmesi gerekir (Ennen ve Satin, 2010). Simülasyon eğitim programının odağı değil yalnızca bir yönüdür. Simülatörün bir araç olduğunu, başlı başına bir amaç olmadığını anlamak önemlidir. Simülatör ne kadar gelişmiş olursa olsun kendi başına işleyiş gösteremez, bir birey veya ekibin simülatörün çalıştırılmasına destek olması gerekir. Simülasyon programının oluşturulması ve yürütülmesinde yer alan uygun personellere ulaşılamayabilir. Belki de simülasyon ekipmanından da önemlisi simülasyon müfredatının oluşturulmasıdır (Satava, 2009; Ennen ve Satin, 2010). Ek olarak simülasyona dayalı eğitimin klinik eğitimin yerini tutmadığı, klinisyenlerin rollerine hazırlanmasında ve hasta bakım kalitesinin iyileştirilmesinde diğer öğretim ve öğrenim yaklaşımlarını tamamladığı unutulmamalıdır (Murray ve ark., 2008; Mıdık ve Kartal, 2010). Gerçek kişiler veya hastaların simüle edilmesinde zorluklar, gerçek uygulamalar ile her zaman örtüşememe, gerçek hasta veya bireylerde olduğu gibi tepki alınamaması ve

19 ayrıntılı beceri uygulama rehberleri geliştirilmesi ihtiyacı simülatör kullanımının diğer zayıf yönleri olarak belirtilmektedir (Aslan ve ark, 2002). 6- Ebelik Eğitiminde Simülatörlerin Kullanımı Obstetrik simülasyon, prosedürel veya davranışsal beceri eğitimi, uygulama, değerlendirme ve araştırma amacıyla gebe veya yeni doğum yapmış bir kadın ve onun fetusu veya yenidoğanı ile ilgili rutin ve kritik klinik olayların yeniden sahnelenmesidir. Obstetrik simülasyonun amacı kadınlar ve yenidoğanların bakım kalitesi ve güvenliğini geliştirmektir (Gardner, 2007). Obstetrikte simülasyonu seçilmesi gereken eğitim yöntemi haline getiren kendine özgü bazı zorluklar vardır. Bunlardan birincisi öğrenciler hastaya ağrı ve utanç verme korkusu olmadan mankenler üzerinde özel manevraları uygulayabilir. İkincisi çoğu kadın sağlıklı doğum yapmasına rağmen doğumdan sorumlu sağlık personeli beklenmedik yaşamı tehdit eden acillere hazırlanmalıdır. Obstetride komplikasyonların daha önceden tahmin edilememesi, hızla gelişmesi ve bu vakalarda ekip çalışmasının hemen hemen her zaman gerekli olması nedeniyle iletişim diğer uzmanlık alanlarından daha önemlidir. Üçüncü olarak obstetrikte hastalar genellikle uyanıktır ve öğrenciye doğum, cerrahi veya ultrason sırasında bir becerinin nasıl öğretildiğinin farkındadırlar (Ennen ve Satin, 2010; Grable ve Ochoa, 2011). Sağlık Organizasyonları Akreditasyonu Birleşik Komisyonu ( The Joint Commission on Acreditation of Healthcare Organizations) yılları arasında komisyona rapor edilen sentinel olayların analizini yapmıştır. Bu çalışmada maternal ve prenatal sentinel olayların en önemli temel nedenlerinin insan faktörleri, iletişim, değerlendirme ve liderlik olduğu belirtilmektedir. Komisyon sağlık personelinin omuz distosisi, acil sezaryen doğum, maternal hemoroji ve neonatal resüsitasyon gibi yüksek riskli olaylara hazırlanması, ekip performansının değerlendirilmesi, geliştirilmesi gereken alanların belirlenmesi için klinik simülasyon eğitimini tavsiye etmektedir (www.jointcommission.org.2013) TNSA raporuna göre ülkemizde son 5 yılda meydana gelen tüm doğumların %37 si sezaryen ile yapılmıştır. Sezaryen ile doğum oranı TNSA 2003 e (% 21) göre büyük ölçüde artmıştır. Sezaryen oranlarındaki bu artış öğrencilerin ebelik eğitim programının asgari koşullarını yerine getirmesini güçleştirmektedir. Ebelik öğrencileri sayılı, 2 Şubat 2008 tarihli Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik hükümlerine göre mezun olabilmek için 40 normal doğumu kendisinin yaptırma,

20 makat doğuma aktif olarak katılma şartını yerine getirmek zorundadırlar. Makat doğum mümkün olmadığı takdirde simülasyon yapılarak çalışılmalıdır (Resmi Gazete, 2008). Obstetri ve jinekolojide kullanılan simülasyonların eğitim-öğretimi geliştirme, yeteneği değerlendirme ve sağlama potansiyeli vardır (Macedonia ve ark, 2003). MATERYAL VE YÖNTEM Araştırma, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat Sağlık Yüksekokulu nda eğitim-öğretim yılı güz döneminde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Ebelik Bölümü nde Normal Doğum ve Doğum Sonu Dönem dersine ilk kez kayıt yaptıran 60 üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Normal Doğum ve Doğum Sonu Dönem dersi III. sınıf ebelik öğrencilerine güz döneminde haftada 4 saat kuramsal, 12 saat uygulama olmak üzere 14 hafta boyunca verilmektedir. Dersin uygulaması blok olarak yapılmış, dersin önce kuramsal saatleri daha sonra uygulama saatleri birleştirilmiştir. Normal Doğum ve Doğum Sonu Dönem Dersinin müfredatı doğum eyleminin fizyolojisi, anne vücudunun doğum eylemine sistemik cevabı, doğum eyleminde ağrı,

Sunum Planı. Tarihi. Önemi. Beceri eğitimleri: İleri teknoloji ürünü maket, manken ve sanal programlar. Tarihçe Önemi Simülatörler SİMÜLATÖRLER

Sunum Planı. Tarihi. Önemi. Beceri eğitimleri: İleri teknoloji ürünü maket, manken ve sanal programlar. Tarihçe Önemi Simülatörler SİMÜLATÖRLER Sunum Planı Beceri eğitimleri: İleri teknoloji ürünü maket, manken ve sanal programlar Tarihçe Önemi Simülatörler Doç. Dr. Hamit Acemoğlu Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi AD 2 / 30 Tarihi

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EBELİK BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EBELİK BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EBELİK BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU Bölüm Bölüm Başkanı Bölümün amacı Bölümün Hedefi EBELİK Yrd. Doç. Dr. Ayşegül Çebi Ebelik bölümünün amacı;

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

MEDİKAL EĞİTİMDE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ

MEDİKAL EĞİTİMDE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ MEDİKAL EĞİTİMDE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ Dr. Nergiz Ercil ÇAĞILTAY Atılım Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Günümüzde medikal eğitim süreçleri, son derece zahmetli ve uzun bir eğitim programını

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler karşısında okullarda ve iş yerlerinde

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler karşısında okullarda ve iş yerlerinde Sağlık Personeli Yetiştiren Okullarda Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon Eğitimi Yrd. Doç. Dr. Türkan ÖZBAYIR Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İZMİR

Detaylı

İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması

İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması Yalçın Ezginci Selçuk Üniversitesi Elk.-Elt.Mühendisliği Konya ANKET Anket, insanlardan fikirleri, duyguları, sağlıkları, planları,

Detaylı

ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMLARINI DEĞERLENDİRME ANKETİ

ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMLARINI DEĞERLENDİRME ANKETİ ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMLARINI DEĞERLENDİRME ANKETİ* Sayın katılımcı bu anket, bölümümüzdeki araştırma görevlilerinin uzmanlık eğitim programları hakkındaki duygu ve düşüncelerini

Detaylı

EBELİK ÖĞRENCİ UYGULAMA DEĞERLENDİRME DOSYASI

EBELİK ÖĞRENCİ UYGULAMA DEĞERLENDİRME DOSYASI EBELİK ÖĞRENCİ DOSYASI ÖĞRENCİ TANITIM Öğrencinin Adı ve Soyadı: Öğrenci Numarası: I: Bu bölüm İl Uygulama Koordinatörü tarafından öğrencinin uygulama hastanesine sevki için doldurulacaktır. Uygulama Yapılacak

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Klinik Eğitim Hemşirelerinin Kendi Yetkinliklerini Değerlendirmesine Yönelik Bir Çalışma ÖZET Anahtar kelimeler: GİRİŞ

Klinik Eğitim Hemşirelerinin Kendi Yetkinliklerini Değerlendirmesine Yönelik Bir Çalışma ÖZET Anahtar kelimeler: GİRİŞ Klinik Eğitim Hemşirelerinin Kendi Yetkinliklerini Değerlendirmesine Yönelik Bir Çalışma *Aysun Çakır, **Sibel Yıldırım,**Süleyman Çırak, ** Figen Bozkurt, * Eğitim ve Gelişim Hemşiresi, Acıbadem Hastanesi,

Detaylı

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ 359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Eğitimi Beklentiler - Öneriler

Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Eğitimi Beklentiler - Öneriler Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Eğitimi Beklentiler - Öneriler Eğitici Gözüyle (Üniversiteden Bakış) Selda Erensoy Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Tıp alanında uzmanlık eğitimi

Detaylı

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Pınar

Detaylı

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık veya Hemşirelik Yüksekokulları, Hemşirelik, Sağlık Memurluğu ve Ebelik Programları mezunu

Detaylı

TIPTA UZMANLIK KURULU. 23/06/2010 tarih ve 82 sayılı Karar Sayfa 1 / 20

TIPTA UZMANLIK KURULU. 23/06/2010 tarih ve 82 sayılı Karar Sayfa 1 / 20 3/06/00 tarih ve 8 sayılı Karar Sayfa / 0 a Gönderen Alanı Yılı Acil Tıp Anesteziyoloji ve Reanimasyon Genel Cerrahi Göğüs Hastalıkları İç Hastalıkları Kardiyoloji 3 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 3 Kadın

Detaylı

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir.

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir. UZMANLIK ÖĞRENCİLERİNİN TIBBİ MÜDAHALE YETKİSİ ve HUKUKİ SORUMLULUKLARI Uz.Dr. Ziya T. GÜNEŞ-Sağlık Hukuku Yüksek Lisans Programı Tıbbi Müdahale; Meslek icrasına yetkili bir sağlık personeli tarafından,

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

EÜTF-TEAD. MSE, SMG: Yapmak istediklerimiz ve yaptıklarımız. 1. Kış Okulu-Antalya 2008 Sunumu

EÜTF-TEAD. MSE, SMG: Yapmak istediklerimiz ve yaptıklarımız. 1. Kış Okulu-Antalya 2008 Sunumu EÜTF-TEAD MSE, SMG: Yapmak istediklerimiz ve yaptıklarımız 1. Kış Okulu-Antalya 2008 Sunumu Eğitsel süreklilik Mezuniyet öncesi Mezuniyet sonrası Sürekli mesleksel gelişim Eğitimde roller ve gereken eğitimler

Detaylı

Üreterorenoskopide Eğitim Modelleri. Doç. Dr. İlker Seçkiner Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı

Üreterorenoskopide Eğitim Modelleri. Doç. Dr. İlker Seçkiner Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Üreterorenoskopide Eğitim Modelleri Doç. Dr. İlker Seçkiner Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Yeterlilik Bilgi Davranış Beceri Cerrahi eğitimde ek olarak: El-göz koordinasyonu;

Detaylı

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl Ebelerde Bilgi Beceri Kursu Eğitim Modülü Belirleme Anketi Sayın Güney Genel Sekreterliğine Bağlı Bulunan Hastanelerde Çalışan Ebe Meslektaşlarımız. Ebelik eğitimi almış, ancak daha sonraki yıllarda farklı

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik ÜROLOJİ (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr.

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU Sevgili U.Ü.Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Programı Öğrencileri, Aralık,2013 Uludağ Üniversitesi

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

S. Ü. TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ

S. Ü. TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ S. Ü. TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ I. Eğitim Biriminin Kuruluşu, İşleyişi ve Faaliyetleri Eğitim Birimi hastanemizin kurulmasıyla beraber 2009 yılında faaliyetlerine başlamıştır. Başlangıçta çalışan

Detaylı

TÜRK BİYOKİMYA DERNEĞİ PREANALİTİK EVRE ÇALIŞMA GRUBU ÇALIŞMALARI

TÜRK BİYOKİMYA DERNEĞİ PREANALİTİK EVRE ÇALIŞMA GRUBU ÇALIŞMALARI TÜRK BİYOKİMYA DERNEĞİ PREANALİTİK EVRE ÇALIŞMA GRUBU ÇALIŞMALARI Mehmet ŞENEŞ TBD Pre-Analitik Evre Çalışma Grubu XXVII. Ulusal Biyokimya Kongresi 5 Kasım 2015 ABD Tıp Enistitüsünün (The Institute of

Detaylı

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-2

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-2 ÇOCUK HASTALIKLARI PROGRAMI YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-2 STAJYER ÖĞRENCİNİN ADI ve SOYADI:... DANIŞMAN ÖĞRETİM ÜYESİNİN ADI ve SOYADI:. 1 GELİŞİM İZLEM DOSYASI ÇOCUK HASTALIKLARI PROGRAMI

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ. *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı

DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ. *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ Uzm. Vet. Hekim Tayfun İDE* Uzm. Vet. Hekim A.Sarper BOZKURT* *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar

3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar FİZYOTERAPİ DE ÖZEL KONULAR Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Fizyoterapi de Özel FTR Konular 308 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve Teorik Dersler öğretme

Detaylı

TIPTA UZMANLIK KURULU. 23/06/2010 tarih ve 82 sayılı Karar Sayfa 1 / 12

TIPTA UZMANLIK KURULU. 23/06/2010 tarih ve 82 sayılı Karar Sayfa 1 / 12 Sayfa 1 / 12 Acil Tıp 1 1 Kardiyoloji 2 2 3 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 3 3 1 Radyoloji 1 2 İç Hastalıkları 1 1 Genel Cerrahi 2 1 Ortopedi ve Travmatoloji 2 1 Kadın Hastalıkları ve Doğum 1 1 Göğüs Hastalıkları

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU DOĞUM-TRAVAY İZLEME STAJ DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

EK-2 CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAK/YO/MYO. BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU

EK-2 CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAK/YO/MYO. BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU EK-2 CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAK/YO/MYO. BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Nöroloji Yıl/yarıyıl 5/1-2 Dersin adı Ders düzeyi (önlisans, lisans,vb) Dersin türü (Z/S) Dersin dili Kodu Nöroloji Lisans

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ Yrd.Doç.Dr.Cavide DEMİRCİ Uzman Esra ÇENGELCİ ESOGÜ Eğitim Fakültesi

Detaylı

SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZORUNLU DERSLERİ

SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZORUNLU DERSLERİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İ Yüksek Lisans SZR 101 Bilimsel Araştırma Haftalık Saati (T+U) Öğrenci Kredisi AKTS Öğretim Üyesi 2+2 3 6 Her Anabilim Dalının Kendi Öğr. Üyeleri SZR 102 Temel İstatistik 1+2

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Topluluğu kuruluşlarından Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri, Türkiye nin yerinde sağlık ve bakım çözümleri sunan ilk ve en büyük kuruluşudur.

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

BAKIM TEKNOLOJİSİNDE YENİLİKLER

BAKIM TEKNOLOJİSİNDE YENİLİKLER BAKIM TEKNOLOJİSİNDE YENİLİKLER Doç.Dr.Türkinaz Atabek Aştı İ.Ü.Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu Öğretim Üyesi Çağdaş Rolleri kapsamında; Bilgi, Beceri, Eleştirel düşünceyi kullanan hemşireler;

Detaylı

Mikrobiyoloji uzmanlık eğitimi veren kurumlar olarak akreditasyona hazır mıyız?

Mikrobiyoloji uzmanlık eğitimi veren kurumlar olarak akreditasyona hazır mıyız? Mikrobiyoloji uzmanlık eğitimi veren kurumlar olarak akreditasyona hazır mıyız? Prof. Dr. İlknur KALELİ Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD. DENİZLİ Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanlık

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar

3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar NÖROLOJİK REHABİLİTASYON Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Nörolojik Rehabilitasyon FTR 300 3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 3 2-4 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe

Detaylı

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS Dersin Adı Psikolojiye Giriş Dersin Kodu OKÖ105 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Lisans Dersin AKTS kredisi 4 Haftalık Ders

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili PSİKOLOJİYE GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( )

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU GEBE-LOHUSA İZLEM DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3. Pulmoner Rehabilitasyon

PULMONER REHABİLİTASYON. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3. Pulmoner Rehabilitasyon PULMONER REHABİLİTASYON Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Pulmoner Rehabilitasyon FTR 307 3.YIL/ 1.yarıyıl Güz (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe

Detaylı

Mesleki eğitimde bilgisayar oyunu kullanma rehberi

Mesleki eğitimde bilgisayar oyunu kullanma rehberi LLP Leonardo da Vinci Project SCOGATT Serious Computer Games as a Teaching Tool Mesleki eğitimde bilgisayar oyunu kullanma rehberi Uyarlama, hazırlama ve transfer İÇİNDEKİLER TERİMLER GİRİŞ: MODÜL ÇERÇEVESİ

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Okuma-Yazma Öğretimi Teori ve Uygulamaları ESN721 1 3 + 0 7 Okuma yazmaya hazıroluşluk, okuma yazma öğretiminde temel yaklaşımlar, diğer ülke

Detaylı

TEKNOLOJİ haftalık ders sayısı 1, yıllık toplam 37

TEKNOLOJİ haftalık ders sayısı 1, yıllık toplam 37 TEKNOLOJİ haftalık ders sayısı 1, yıllık toplam 37 GİRİŞ Altıncı sınıf Teknoloji dersi önceki senelere ait bilgilerin devamı ve genişlemiş halidir. Teknoloji dersi, öğrencileri değişik tecrübe ve etkinliklerin

Detaylı

ERÜ. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ 2. SINIF UYGULAMA DEĞERLENDİRME FORMU (HEMŞİRELİK ESASLARI)

ERÜ. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ 2. SINIF UYGULAMA DEĞERLENDİRME FORMU (HEMŞİRELİK ESASLARI) ERÜ. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ 2. SINIF UYGULAMA DEĞERLENDİRME FORMU (HEMŞİRELİK ESASLARI) No: Dersin Adı: DEĞERLENDIRME KRITERLERI Klinikler ı. PROFESYONEL DAVRANıŞLARıN 1 GELIŞTIRILMESI

Detaylı

Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin İnternet Kullanımına Yönelik Görüşleri*

Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin İnternet Kullanımına Yönelik Görüşleri* Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin İnternet Kullanımına Yönelik Görüşleri* Hamza FİDANCIOĞLU**, K.Derya BEYDAĞ***, Fadime GÖK ÖZER***, Mehtap KIZILKAYA*** ÖZET Amaç: Bu çalışma, sağlık yüksek okulu öğrencilerinin

Detaylı

2.YIL/ 2.yarıyıl Bahar

2.YIL/ 2.yarıyıl Bahar TEDAVİ HAREKETLERİ PRENSİPLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Tedavi Hareketleri Prensipleri FTR 202 2.YIL/ 2.yarıyıl Bahar (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 3 2-3 Önkoşullar Yok Dersin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 2 Kullanıcıların site içeriğini belirlemede rol oynadığı, Dinamik, Teknik bilgi gerektirmeyen, Çok yönlü etkileşim sağlayan,

Detaylı

UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİNDE UYGULAMALI EĞİTİM MODELİ

UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİNDE UYGULAMALI EĞİTİM MODELİ UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİNDE UYGULAMALI EĞİTİM MODELİ Prof. Dr. Mehmet SARIBIYIK Üniversite-İş Dünyası İşbirliği ile; Nitelikli Elemanlar yetiştirmek, Üniversite imkanlarını paylaşmak, Sanayinin imkanlarını

Detaylı

ORTOPEDİK VE SPORDA REHABİLİTASYON. Uygulama. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 2-3 FTR

ORTOPEDİK VE SPORDA REHABİLİTASYON. Uygulama. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 2-3 FTR ORTOPEDİK VE SPORDA REHABİLİTASYON Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Ortopedik ve Sporda Rehabilitasyon FTR 313 3.YIL/ 1.yarıyıl Güz (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 2-3 Önkoşullar

Detaylı

UYGULAMA FAALİYET RAPORU

UYGULAMA FAALİYET RAPORU UYGULAMA FAALİYET RAPORU SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİNİN Programı : Adı ve Soyadı :... Okul Numarası :... Uygulama Dersi :... MARMARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU İLK

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. VI. Ders Kurulu TIP 111 1 0 + 84 4 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. VI. Ders Kurulu TIP 111 1 0 + 84 4 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS VI. Ders Kurulu TIP 111 1 0 + 84 4 4 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Dezenfeksiyon, sterilizasyon, antisepsi, dekontaminasyon sağlayabilme /Biyolojik

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ÜNİVERSİTEDE KULLANIMINA YÖNELİK ALIŞKANLIKLAR ve BEKLENTİLER: BETİMLEYİCİ BİR ÇALIŞMA

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ÜNİVERSİTEDE KULLANIMINA YÖNELİK ALIŞKANLIKLAR ve BEKLENTİLER: BETİMLEYİCİ BİR ÇALIŞMA ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ÜNİVERSİTEDE KULLANIMINA YÖNELİK ALIŞKANLIKLAR ve BEKLENTİLER: BETİMLEYİCİ BİR ÇALIŞMA Doç. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY, Doç. Dr. Soner YILDIRIM, İsmahan ARSLAN, Ali GÖK, Gizem GÜREL,

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Ders (Saat/Hafta) Uygulama (Saat/Hafta) Yarıyılı AKTS. Dersin Amacı. Yaşlı Popülasyonda Akılcı İlaç Kullanımı II SEC127 2 2 0 3. Ön Koşul Dersleri -

Ders (Saat/Hafta) Uygulama (Saat/Hafta) Yarıyılı AKTS. Dersin Amacı. Yaşlı Popülasyonda Akılcı İlaç Kullanımı II SEC127 2 2 0 3. Ön Koşul Dersleri - Dersin Adı Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) AKTS Yaşlı Popülasyonda Akılcı İlaç Kullanımı II SEC127 2 2 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans

Detaylı

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. Yarıyıl (Güz Dönemi) Dersleri BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ Z 3 0 3 6 TOPLAM 12 0 12 30 II. Yarıyıl (Bahar Dönemi) Dersleri

Detaylı

OTOMOTİV ÖĞRETMENİ TANIM

OTOMOTİV ÖĞRETMENİ TANIM TANIM A-GÖREVLER OTOMOTİV ÖĞRETMENİ Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilere ya da yetişkinlere otomotiv meslek alanı ile ilgili eğitim veren kişidir. Otomotiv meslek alanı ile ilgili hangi

Detaylı

Futbol ve Maç Analizi

Futbol ve Maç Analizi Futbol dünyada en çok tercih edilen spor dallarından biridir. Bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler, FİFA nın liglere kattığı yenilikler Transfer ücretlerinin yükselişi bu spor dalına olan ilgi ve Başarı

Detaylı

İNSAN KAYNAĞININ EĞİTİMİ VE GELİŞTİRİLMESİ. Prof. Dr. Kadir Ardıç Doç. Dr. Yasemin ÖZDEMİR

İNSAN KAYNAĞININ EĞİTİMİ VE GELİŞTİRİLMESİ. Prof. Dr. Kadir Ardıç Doç. Dr. Yasemin ÖZDEMİR İNSAN KAYNAĞININ EĞİTİMİ VE GELİŞTİRİLMESİ Prof. Dr. Kadir Ardıç Doç. Dr. Yasemin ÖZDEMİR Temel Kavramlar Eğitim, işletmeye yeni alınan ya da işletmede halen çalışmakta olan elemanlara, işlerini yapmaları

Detaylı

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ Yük.Hemş.Vildan TANIL Yük.Hemş.Fatma COŞAR BAYKAL Uzm.Hemş.Münevver SARSILMAZ Öğr. Gör. Müjgan SOLAK KABATAŞ Prof. Dr. Meryem YAVUZ 1 HASTA

Detaylı

TÜRK CERRAHİ YETERLİK KURULU

TÜRK CERRAHİ YETERLİK KURULU TÜRK CERRAHİ YETERLİK KURULU EĞİTİM KURUMLARI VE PROGRAMI DEĞERLENDİRME KOMİSYONU Form-1 EĞİTİM KURUMU (ANABİLİM DALI/KLİNİK) ve PROGRAMI DEĞERLENDİRME FORMU (UEMS ve ACGME Eğitim Kurumları değerlendirme

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

Önsöz. Değerli Meslektaşlarım,

Önsöz. Değerli Meslektaşlarım, Önsöz Değerli Meslektaşlarım, Laparoskopik cerrahinin yaygınlığı dünyada giderek artmaktadır. Özellikle son dekatta Jinekoloji alanında hemen hemen tüm operasyonlar ağırlıklı olarak laparoskopik olarak

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE ÜNİVERSİTE SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZLERİ TERİMLER SÖZLÜĞÜ, BELGE TANIMLARI

TÜRKİYE ÜNİVERSİTE SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZLERİ TERİMLER SÖZLÜĞÜ, BELGE TANIMLARI Akreditasyon: (Accreditation) TÜRKİYE ÜNİVERSİTE SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZLERİ TERİMLER SÖZLÜĞÜ, BELGE TANIMLARI Bir eğitim kuruluşunun akademik standartlarının dış bir merci, birlik veya sınav organı veya

Detaylı

3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar

3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar SAĞLIKLI YAġAM VE EGZERSĠZ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Sağlıklı YaĢam ve Egzersiz FTR 334 3.YIL/ 2.yarıyıl Bahar (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 - - 5 Önkoşullar Yok Dersin dili

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Aile Planlaması Danışmanlığı Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti X) Uzakta Öğreti Diğer

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Aile Hekimliği Seçmeli Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd.

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5

Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. İnsan Bilgisayar Etkileşimi Ön Koşullar : Yok. Önerilen Dersler : Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5 Dersin Türü : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Dili

Detaylı

TIPTA UZMANLIK KURULU. 23/06/2010 tarih ve 82 sayılı Karar Sayfa 1 / 17

TIPTA UZMANLIK KURULU. 23/06/2010 tarih ve 82 sayılı Karar Sayfa 1 / 17 Eğitimi Yılı 1 Süresi (Ay) Sayfa 1 / 17 a Gönderen Alanı a Gönderilen Alanı Acil Tıp 1 1 Genel Cerrahi 1 1 Göğüs Hastalıkları 1 2 İç Hastalıkları 1 1 Kardiyoloji 2 2 3 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 3 2

Detaylı

4.YIL/ 2.Yarıyıl Bahar

4.YIL/ 2.Yarıyıl Bahar Ġġ SAĞLIĞI VE ENDÜSTRĠDE FĠZYOTERAPĠ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS ĠĢ Sağlığı ve Endrüstride Fizyoterapi FTR 432 4.YIL/ 2.Yarıyıl Bahar (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 - - 5 Önkoşullar

Detaylı