DETERMINATION OF FLOOD AREAS USING DIGITAL ELEVATION MODEL

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DETERMINATION OF FLOOD AREAS USING DIGITAL ELEVATION MODEL"
  • Ayla Oz
  • 2 yıl önce
  • İzleme sayısı:

Transkript

1 Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt Sayı-, (), - SAYISAL YÜKSEKLİK MODELİ YARDIMIYLA TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ Ali Can DEMİRKESEN Yrd. Doç. Dr., Niğde Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri Müh. Böl., Niğde Merkez ÖZET Bu çalışmada, kent ve kırsal alanlarda arazi düzenlemesi yapılırken, planlamaya yardımcı olmak için o bölgeye ait uydu görüntülerinden elde edilen sayısal yükseklik modeli (SYM) incelenip hidrolojik yüzey analizi yapılarak; o bölgeye ne kadar yağmur yağdığında nereler taşkına uğrar; bunun belirlenmesi yapılmaktadır. Yazılım olarak, sayısal yükseklik modellerini analiz eden ve bir coğrafi bilgi sistemi yazılım programı olan RiverTools kullanılmıştır. Veri olarak, ABD de Kentucky Eyaleti ndeki Cumberland akaçlama havzasının alt kümesi olan bir SYM verisi deneysel olarak kullanılmıştır ve analizi yapılmıştır. Yüzeydeki su seviyesinin belirli bir yüksekliğe ulaştığında taşkın alanlarının sınırları belirlenmiştir. Bu veri kümesi ise m lik çözünürlüğe sahip Landsat- Thematic Mapper manzarasının bir alt kümesinden elde edilmiştir. Bu bağlamda yapılan araştırma, uygulama ve analiz sonuçları bu makalede yorumlanıp tartışılmaktadır. Anahtar kelimeler: Sayısal yükseklik modeli, Hidrolojik yüzey analizi, Taşkın alanlarının belirlenmesi DETERMINATION OF FLOOD AREAS USING DIGITAL ELEVATION MODEL ABSTRACT Recently, due to the excessive raining, some land and houses have been seen under water and faced with flood disaster. In order to prevent this catastrophe, taking measures beforehand is so important. For this reason, in order to help with planning while land arrangements in urban and rural areas are done, hydrologically analyzing DEMs produced from the satellite images belonging to that region, locations of flooded areas are determined when excessive raining occurs. Therefore, in this study, DEM analysis is involved and explained, as well. As software, RiverTools, a Geographic Information System, which analyzes digital elevation models (DEMs) was used. With RiverTools, all images belonging to DEMs can be processed and its hydrologic surface can be analyzed. In other words, all satellite images related to DEMs can be processed. As data, the DEM belonging to Cumberland basin in Kentucky State, USA was experimentally used and analyzed. The data set is a scene, derived from a subset of Landsat- TM having a m resolution. Flood areas were determined as water level in the surface of the study area reached at a certain elevation. Analyses and application results associated with this study are interpreted and discussed in this paper. Key Words: Digital elevation model, hydrologic surface analysis, determination of flood areas. GİRİŞ Günümüzde, aşırı yağan yağmurlar nedeniyle bazı arazi ve evlerin su altında kalıp, sel afetine uğradıkları görülmektedir. Bu afete karşı, önceden, gereken önlemlerin alınmasının önemi büyüktür. Bu nedenle, bir bölgeye yağan aşırı yağmur nedeniyle oluşan sel afetine karşı gerekli önlemlerin alınmasına yardımcı olmak için o bölgeye ait uydu görüntülerinden elde edilen SYM vasıtasıyla topografik yapının analizi ve taşkına karşı güvenli yerlerin belirlenmesi büyük önem taşır. Günümüze kadar bir çok yazar bir çok amaç için SYM lerin değerlendirilmesi, analizi, ve bilgisayar destekli sayısal yorumlanması üzerine çalışmıştır [...9]. Bu çalışmalar, genellikle otomatik olarak SYM nin analizini yapmak, SYM den bilgi üretmek, ve drenaj paternlerinin (şekillerinin) belirlenmesi üzerinedir.

2 Ali Can DEMİRKESEN Ayrıca, drenaj paternlerinin belirlenmesi de bir çok bilimsel alanlarda, örneğin, hidrolojinin yanısıra jeolojik amaçlı yer yüzeyinin yorumlanmasında kullanılmıştır. Çeşitli disiplinlerde çalışan bilim adamları, SYM üzerinde lineer cebir uygulayarak ve bilgisayar teknolojisinden yararlanarak değişik amaçlı görselleştirme, yorumlama teknikleri ve hidrolojik modellemeler geliştirmişlerdir [,,,, ]. Bu çalışmanın amacı ise taşkın alanlarının belirlenmesi ve bu amaçla, SYM den bilgi üretimi ile ilgili önceki çalışmaların derlenmesi ve değerlendirilmesi, ve SYM nin deneysel olarak analizinin yapılmasını esas almaktadır. Sonuç olarak, aşırı yağan yağmurlar sonucunda yüzeydeki su seviyesinin artması ile taşkına uğarayacak yerlerin belirlenmesine çalışılmıştır. Yazılım olarak, sayısal yükseklik modellerini analiz eden ve bir coğrafi bilgi sistemi yazılım programı olan RiverTools kullanılmıştır. Bu yazılımla, sayısal yükseklik modellerine ait görüntülerin işlenmesi ve hidrolojik yüzey analizi yapılabilmektedir. Tüm uydu görünleri ile ilgili SYM ler işlenebilmektedir. Ayrıca, ülkemizde yaygın olarak kullanılan ArcGIS, AutoCAD ve NetCAD gibi yazılım programları ile sonuçlar bütünleştirilebilmektedir. Veri olarak, ABD de Kentucky Eyaleti ndeki Cumberland akaçlama havzasına ait SYM nin bir alt küme verisinin deneysel olarak analizi yapılmıştır. Veri kümesi ise m çözünürlüğe sahip Landsat- TM (Thematic Mapper) ın alt kümesi olan bir görüntüdür. Bu bağlamda yapılan araştırma, uygulama ve analiz sonuçları bu makalede yorumlanıp tartışılmaktadır. Sonuç çıktılar, ekler kısmında görsel olarak verilmektedir.. SAYISAL YÜKSEKLİK MODELİ Topografik bir yüzey, genellikle uygulamada sayısal bir model olarak şekilde gösterilir. Bunlar: sayısal yükseklik modeli (SYM Digital Elevation Model), sayısal yüzey modeli, ve sayısal arazi modelidir (SAM Digital Terrain Model). SYM ler özellikle topoğrafik bir yüzeyin sayısal gösterimi için kullanılmaktadır. SYM ler genellikle yaygın olarak raster formatında ya da düzenli yükseklik noktalarından oluşan grit (ızgara) formatında ya da bir triyangulasyon (üçgenleme) vasıtasıyla bağlanmış rastgele yükseklik noktalarının kümesidir, başka bir deyişle, üçgenlenmiş düzensiz ağ (TIN-Triangulated Irregular Network) ile temsil edilir. SYM ler ayrıca sayısal bir görüntü gibi depolanır ve görüntüdeki piksellerin öznitelikleri yükseklik verilerini içerir. Yani, hücrelerin sayısal değerleri yükseklikleri gösterir. Sayısal yüzey modeli, sürekli ve tek değerli olduğu kabul edilir. Başka bir deyişle, yüzey, her hangi bir ani yükseklik değişimi, zirve, çukur, dik yamaç, uçurum, ya da fay kırığı gibi yüzeyin sürekliliğini bozan yapıları içermez. Tek değerli yüzey, Z=f(x,y) fonksiyonu olarak tanımlanır. Orada, herhangi bir (x,y) ikilisine karşılık gelen tek bir Z değeri vardır [,,,, ]. Sayısal arazi modeli (SAM), genellikle tam -boyutlu yerine. boyutlu model olarak adlandırılmaktadır. SYM ile birlikte su ayrım ve su toplama çizgileri, topografik bilgiler, ve hidrolojik karakteristiklerinin bütünü sayısal arazi modeli olarak adlandırılır. SAM, yer yüzünün bir parçasının kesikli (discrete) bir temsilidir. SAM lar için en yaygın model uzaktan algılanmış stereo görüntülerdir, örneğin, havadan çekilmiş bindirmeli resim çiftleri. SAM ayrıca arazinin hidrolojik yüzey karakteristiklerini de gösterir. Hidrolojik yüzey özellikleri, sıradağ zirvelerini ve sırtlarını, su ayrım ve su toplama çizgilerini, kırıklı yapıları, kıvrımları ve vadileri içerir. Su ayrım ve su toplama çizgileri ve SAM lar SYM lerden türetilir. SYM ler ise bilindiği gibi geleneksel olarak yersel ölçmelerle, fotogrametrik yöntemlerle ya da eşyükseklik eğrileri olan topoğrafik haritaların sayısallaştırılması ile üretilmektedir. Topoğrafik bir yüzeyin sayısal gösterimi için SAM daha genel bir kavram olmasına karşın SYM daha yaygın olarak kullanılmaktadır [,,,, ]. SYM, coğrafi bilgi sisteminin (CBS nin) vazgeçilmez bir elemanıdır. Bir çok CBS proje uygulamalarında kullanılmaktadır. SYM ler ayrıca hidrolojik yüzey paternlerinin ve arazi oluşumlarının tanınması için oldukça faydalıdır. SYM nin CBS de kullanım alanları: arazi yüzeyinin görselleştirilmesi, arazide herhangi bir noktanın yüksekliğinin bulunması, arazi yüzeyinin eğim ve cephesinin (bakısının) bulunması, arazideki basenlerin ve akaçlama havza sınırlarının belirlenmesidir. Ayrıca, su kanallarının, zirve ve çukurların, sıradağ sırtlarının ve diğer arazi oluşumlarının bulunmasında, ve hidrolojik modellemelerdeki model fonksiyonunun oluşturulmasında kullanılmaktadır. Kısaca, SYM lerin kullanım amacı, bilgisayarlarda yeryüzünün bir parçasını sayısal olarak temsil etmektir. Arazinin anolog temsili, eş yükseklik eğrilerini temsil ederken, yüzeyin sayısal gösterimi kesikli -boyutlu noktaları içerir [,,,,,, ]. Arazinin sayısal yükseklik değerleri ile görüntülenmesinin avantajları ise: bir çok değişik ürünlerin ve bilgilerin bilgisayar destekli belirlenmesine yardımcı olur. Örneğin, eşyükseklik eğrileri, perspektif görüşler,

3 Sayısal Yükseklik Modeli Yardımıyla Taşkın Alanların Belirlenmesi hacim hesapları, su akış hatlarının çizimleri, yüzey eğiminin ve bakısının bulunması, jeomorfolojik yapıyı gösteren gölgelendirilmiş yüzey haritası ve drenaj kanallarının çıkarımına olanak sağlar. SYM ler genellikle sürekli bir yüzeyin matris ya da raster (hücre yapılı grit) gösterimini kullanır. Bu yüzden, SYM nin doğruluğu noktalardan oluşan gritin ayrım gücüne (çözünürlüğüne) bağlıdır. Başka bir deyişle, sürekli bir yüzeyin örneklem noktaları arasındaki mesafeye bağlıdır. Ayrıca, kullanılan veri tipleri de, örneğin, tam sayı ya da kesirli sayı SYM nin doğruluğunu etkiler. Bunlara ilaveten, örneklem hataları ve ölçü kalitesi de SYM kalitesini etkiler. SYM deki hatalar, çukurlar ve sivri tepeler olarak noise (gürültü) şeklinde tuz-biber serpintisi gibi görülür. Bu hatalar, grit (piksel, hücre) vasıtasıyla yüzeyin kesikli gösteriminden de gelebilir. SYM leri üretmek için kullanılan referans (dayanak) noktalarının hatalarından ya da nokta sıklaştırma için kullanılan enterpolasyon hatalarından da kaynaklanabilir. Bu hatalar, grit boyutu ile doğru orantılıdır [,, ]. SYM deki hataları azaltmanın bir yolu SYM ler için stereo fotoğrafları/görüntüleri üretirken geniş açılı kameraların kullanılmasıdır, ya da rölyef (kabartma, engebe, yükseklik) düzeltmesinin yapılması ve orto-foto üretilirken normal açılı kameranın kullanılmasıdır []. SYM lerin hataları ve problemli yerleri görsel denetim ile aranıp bulunabilir. Bunu yapmanın bir yolu SYM nin perspektif görüşünü kontrol etmektir. Bu durumda, hatalar ani çukurlar (ani derinlikler) ve sivri tepeler (ani yükseltiler) olarak görülür. Hata denetiminin diğer bir yolu ise analitik ploter da stereoskopik görüşün incelenmesidir. Bu durumda, SYM verisi analitik plotera yerleştirilir ve hava fotoğraflarından - boyutlu stereo-model görüntülenir. Hatalı ve doğru olmayan noktalar belirlenir ve düzeltilir. Referans (dayanak) stereo-model üretmek için SYM lerin üretimindeki ölçekten daha büyük ölçekli (yüksek çözünürlüklü) görüntü kullanıldığı zaman daha güvenilir denetim ve üretim elde edilir []. Çeşitli hatalardan kaynaklanan SYM lerdeki çukurlar genellikle doğal nesnelerden oluşur ve akış yönlerinden (doğrultularından) bu çukurlar belirlenir. Çukur, daha büyük yükseklik değerlere sahip komşu pikseller tarafından çevrelenen bir alandır. Çukur, ayrıca, çöküntü olarak da adlandırılır. Çöküntü bir iç drenaj alanıdır. Çoğu çukurlar SYM de düzensiz olmasına rağmen, özellikle buzul ve karstik alanlardaki bu çöküntülerin bazıları gerçek ve doğaldır. Böyle hataların, özellikle çukurların, herhangi bir yüzey bilgisi üretilmeden ortadan kaldırılması gerekir. Aksi takdirde, suyun ya da kanalın akış yönü hesaplanırken iç drenaj alanlarında istenmeyen sonuçlar elde edilir. Bu yüzden, öncelikle çukurları doldurup, başka bir deyişle çukura karşılık gelen yükseklik değerleri komşu piksel yüksekliklerinin ortalama değerine getirilip (atanıp), çukur problemi ortadan kaldırılarak çöküntüsüz SYM lerin üretilmesine ihtiyaç duyulur (Şekil ). SYM deki çukurlar, yükseklik değerleri genellikle düşük çözünürlükteki ayrım gücüne sahip SYM lerden daha küçük olmasıyla yüksek engebeli alanlarda daha büyük probleme neden olur. Ayrıca, SYM leri üretirken sistematik örneklem hatalarından kaynaklanan hatalı SYM ler de yatay şeritlenmeye neden olur. Bu tam sayıları içeren düz alanlarda oluşur [, ]. Diğer topografik yüzey gösterimlere nazaran bir raster SYM nin avantajları ise dijital görüntülerdeki gibi basit bir yapıya sahip olması ve lineer cebir vasıtasıyla daha hızlı hesap yapımına izin vermesidir. Raster SYM nin dezavantajları ise düzenli gritteki kırık çizgilerle başetme ve bütünleştirmedeki problemler, veri depolama için büyük hafıza gereksinimi ve enterpolasyon için büyük denklem sistemlerine ihtiyaç duyulmasıdır. Ancak kırık çizgiler ve su toplama çizgisi gibi birçok problemler bir çok yöntemle giderilmektedir [, ]. Günümüzdeki büyük hafızalı bilgisayarlar sayesinde hafıza sorunu da ortadan kalkmaktadır.. WARNTZ AĞI Warntz ağı; yeryüzeyini, birbirleri ile bağlantılı ve ilgili topografik ya da hidrografik anahtar özelliklere indirgeyerek arazi gösterimini basitleştirmek için kullanılan bir yöntemdir []. Warntz ağı, arazi yüzeyi üzerindeki su akışını tanımlamaya yardım eden topografik ya da hidrografik anahtar özelliğe sahiptir ve bu anahtar özellikler aşağıda verilmektedir (Şekil, ve )..Çukur (sink, pit): çöküntü; daha yüksek yükseklik değerleri ile çevrelenmiş alan olarak tanımlanır..zirve (peak, spike): doruk; bölgede en yüksek yüksekliğe sahip nokta olarak tanımlanır. Yükseklik Pikseller Şekil. Sırasıyla, çukurlu, zirveli, ve çöküntüsüz SYM profilleri.

4 Ali Can DEMİRKESEN.Sırt (ridge): su ayrım çizgisi; zirve ya da ikinci bir geçite ulaşan bir geçitten yükselen eğim hattı olarak tanımlanır. Sırtta birbirinden ayrılan akış görünür. Akaçlama havza alanının sınırını yani basen sınırını oluşturur..vadi (valley): su toplama çizgisi; ikinci bir geçit ya da çukura ulaşan bir geçitten alçalan eğim hattı olarak tanımlanır. Vadide birbiri ile birleşen akış görünür. Toplam su akış miktarı yoğunlaşması vadiyi işaret eder..geçit (pass): iki tepe arasındaki geçiş hattı. Geçit, vadi olarak da tanımlanabilir..tümsek (bump): geçit ya da vadi hattındaki küçük tepe. İki tepenin zirveleri Geçit hattındaki tümsek Akış yönü Geçit hattı SYM Geçit hattı Şekil. İki tepe arasındaki geçit hattı. Sırt Akaçlama havza alanı (akaçlama havza sınırı) Şekil. Geçit hattındaki tümsek. Kanal (vadi) Zirve Geçit Sırt Akaçalama havza alanı (Basen) Zirve Sırt (akaçlama havza sınırı) Sırt (akaçlama havza sınırı) Kanal (vadi) Şekil. Warntz ağı [,, ].. SYM DEN HESAPLAMALAR.. SYM den Yüksekliklerin Kestirimi Temel olarak, x boyutlu hücrelerden oluşmuş bir penceredeki birbirine en yakın grit noktası kullanılarak bir düzlem denklemi Z=a+bx+cy hesaplanabilir. Şekil deki x boyutlu pencerenin ortası orijin (x=,y=) olarak tanımlanır ve komşu noktalarına x,y koordinatları (-,-), (-,), (,-), (,) olarak verilirse Z yüzey denklemindeki a, b, c katsayıları aşağıdaki gibi bulunur. Burada S= birimdir, Z i =yüksekliklere karşılık gelen öznitelik değerleridir.

5 Sayısal Yükseklik Modeli Yardımıyla Taşkın Alanların Belirlenmesi Z (,) Z Z Z (,) S Z = a + bx+ cy a = ( z + z b = ( z + z c = ( z z Şekil. SYM de x boyutlu hücrelerden oluşmuş bir pencere. + z + z )/ z + z )/ + z + z )/ Ayrıca, katsayılar; daha geniş komşu pikseller, örneğin birbirine en yakın 9 nokta kullanılarak da çözülebilir. Fakat, bu işlem, enterpole edilen değer üzerinde daha küçük etkiye sahip olurken, daha ileriki aşama için daha fazla ağırlık katsayısı kullanılması gerekir. a, b, c katsayılarının değerleri hesaplandıktan sonra herhangi bir yükseklik, Z(x,y) yüzey denkleminden bulunur... Eğim ve Bakının Bulunması SYM deki iki komşu yükseklik noktası arasındaki uzaklık (piksel boyutu) S grit aralığı ile x boyutlu bir pencere SYM (Z-matris) verilsin. En küçük kareler yöntemi ile Z i,j (orijin olarak merkez nokta) olmak üzere Z yüzeyine en uygun denklem aşağıdaki gibi yazılır [,,,, ]. z i, j + z i, j + i +, j + z Z Z Z z i, j z i, j z i, j + Z Z 9 Z z i, j z i, j i +, j z Z Z Z Şekil. SYM de x boyutlu hücrelerden oluşmuş bir pencere. Sırasıyla x boyutlu bir penceredeki Z i,j orijin koordinatları (i=,j=) ve diğer (i,j) koordinatlar (-, ), (,), (,), (-,), (,), (-,-), (,-) ve (,-). Bulunan a, b, c katsayıların değerleri: a = i, j i, j i, j+ i, j i, j i, j+ i+, j i+, j + i+, j+ ( z + z + z + z + z + z + z + z z ) / 9 b = (( zi, j + + zi, j + + zi+, j+ ) ( zi, j + zi, j + zi+, j ))/ S c = (( zi+, j + zi+, j + zi+, j + ) ( zi, j + zi, j + zi, j + )) / S Eğim = b + c ; Bakı = arctan (c / b) olarak bulunur...sym den Hidrolojik Yüzey Özelliklerinin Çıkarımı Akarsu drenaj ağları, hidrolojik yüzey karakteristikleri olarak SYM lerden çıkarılır. Hidrolojik yüzey geometrisi, yüzeyin bir başından öbür başına suyun nasıl aktığını ve nereden geçtiğini gösterir. Hidrolojik

6 Ali Can DEMİRKESEN yüzey analizi için yazılmış bilgisayar programlarının araçları, bir yüzeyin hidrolojik karakteristiklerini belirlemek için kullanılır. SYM vasıtasıyla herhangi verilen bir konum için drenaj sistem karakteristikleri değerlendirilir ve drenaj sisteminin (akaçlama havzasının) sınırları belirlenir. Aşağı eğimli yüzeydeki suyun aktığı yol belirlenir. Su akaçlama havza sınırları ve akarsu ağları çıkarılır. SYM lerden üretilen akaçlama havzaları ve akarsu ağları bir çok hidrolojik modellemeler için harita altlıkları olarak kullanılır. Bu modellemeler taşkın alanlar ve akarsu afetleri için de kullanılmaktadır [...,,,,, 9, ].... Akış Yönünün Belirlenmesi: Bir yüzeydeki akış, her zaman en yüksekten en alçak yöne doğru akar. Eğer her bir hücrenin akış yönü bilinirse, herhangi bir hücre içine ne kadar komşu hücre aktığı (hücrenin taşındığı) belirlenebilir. Bu bilgi, akarsu ağları ve su akaçlama havza sınırlarını belirlemek için kullanılır. Bir yüzeyin bir baştan öbür başa akış yönü her bir konum için bakı formülü ile belirlenir. İçine akan komşu hücre ile ilgili olası yön vardır (Şekil ). Akış yönü, her bir hücreden maksimum düşüş ya da en büyük alçalma yönü olarak hesaplanır. Maksimum düşüş; yükseklikteki farkın, hücre merkezlerinden olan uzaklığa oranı olarak belirlenir. Yani, maksimum düşüş (eğim) = hücrelerdeki Z yükseklik değerlerindeki değişim (fark) / hücreler arasındaki uzaklık [,,, ]. X Şekil. Verilen bir hücre konumu X için akış yönü.... Akış Birikintisinin Belirlenmesi: Yağmur düşüş hacminin (miktarının) birikintisi şu aşamalarla bulunur (Şekil, 9, ). () Başlangıçta, SYM deki her bir hücrenin değeri sıfırlanır (sıfır olarak kabul edilir). () Her bir hücreden başlayarak biri diğerine ilave edilir ve yağmur düşüşünün bir kısmı ya da tamamının akış yönünü takiben akarsu aşağısındaki hücrelere tranfer edilir (geçiş yapılır). () Akarsu kollarının (kanallarının) simülasyonu için; sadece bir hücre boyunca geçen birikmiş su, bazı kritik değere ulaştığı zaman; yani bir akarsu kanalının başladığını varsayalım; böylece, küçük alt kollar ihmal edilir ve diğer kollar sadece akış belirli bir yüksek hacme ulaştığı zaman görünür. Şekil ve deki kolların eşik değeri birim hacim olarak başlar ve daha büyük değerlerin oluşturduğu pikseller birleştirilerek kolların çizimi yapılır [,,, ].... Basen Sınırlarının Belirlenmesi: Akaçlama havzası ağdaki her bir noktanın sayısal yüksekliklerle ilişkilendirilmesi olarak tanımlanır ki o noktalar, bölge akarsuyunun üst sınırını belirler. Akaçlama havzası ayrıca bir basen ya da su havzası olarak da tanımlanır. Başka bir deyişle, akaçlama havzası SYM deki verilen bir hücre konumuna akış katkısında bulunan aşağı doğru eğimli yüzey alanıdır. Akaçlama havza sınırı bütün hidrolojik yüzey modellemesi için hemen hemen bir anahtar rolü oynar. Bu sınırlar ile toprak ve arazi kullanım bilgisini birleştirmek için grit transformasyon (dönüşüm) cebiri kullanılır. Böylece, özet istatistik, basen modellerine girdi verisi üretilir ki taşkın alanlarının yükseklikleri kestirilir (Ekler Şekil ) [,,, ]. Akaçlama havzasını bulmak için, belirlenen bir hücre ile başlanır ve ona akan bütün hücreler etiketlenir. O zaman bütün hücreler ve ona akan hücreler de basenin akarsu yukarısınsaki sınırlar belirlene kadar devam edilir. Akaçlama havzası o zaman bütün etiketlenmiş hücreler (dış sınır) tarafından oluşturulan poligon (kapalı çokgen) ile belirlenir (Ekler Şekil 9) [,,, ].... Akarsu Ağının Belirlenmesi: Akarsu drenaj ağını çizmek için, eşik değer ve üzerindeki değerlere sahip piksellerin akış haraketleri oklarla birleştirilir (Şekil, 9,, ). Matris dizininin kenarındaki sıfırlar, alan dışına akan kollar olarak yorumlanır. Çünkü, doğal sistemlerde küçük miktardaki su genellikle kanal içinde değil arazi üzerinde akar. Hücreler boyunca akarsu ağına akan suyun toplanması (birikmesi) beklenir. Böylece kanallar sadece bir eşik değer hacmine ulaştığı zaman çizilmeye başlanır (Şekil da eşik değer ). Bir grafik çizim fonksiyonu kullanılarak SYM den akarsu ağlarının sınırları çizilir. Örneğin, akış birikintisi her bir hücrenin içine akan

7 Sayısal Yükseklik Modeli Yardımıyla Taşkın Alanların Belirlenmesi aşağı eğimli yüzey hücrelerinin sayısıdır. Bir fonksiyonla akış birikintisinin sonuçlarına eşik değer uygulanarak bir grit cebiri kullanılır 9 ve akarsu ağının hatları belirlenir (Şekil ve Ekler Şekil ) [,,, ] X c = Şe b = a = Şekil. SYM deki grit matris hücrelerinin yükseklikleri. Şekil 9. Yüksekliklere göre hücrelerin akış yönleri. 9 9 Şekil. Her bir grit hücresinden akan akış birikintisi. Her bir hücreye akan toplam hücre sayısı. Şekil. Akarsu kollarının kritik akış seviyesi (eşik değer ).... Akarsu Kollarının Derecelendirilmesi: Akarsu kollarının (kanallarının) derecelendirilmesi, akarsu ağındaki linklere (bağlantı segmentlerine, akarsu kollarına) bir sayısal değerin atanması ile yapılır. Bu atama, alt kollara dayanan akarsuların hiyerarşik sınıflandırılması ve belirlenmesi için, bir yöntem kullanılarak yapılır (Şekil ). Akarsuların kollarının derecelendirilmesi (sıralanması) akarsuların karakteristiklerini gösterir. En yukarıda (başlangıçta, membada, su ayrım çizgisine yakın kollarda) akarsu birikimi yoğunlaşmasına hiç sahip olamayan suyun direk yüzey akışı, birinci derece akarsularına karışır. Birinci derece akış, en yüksek atama sayısı ile en yüksek hiyerarşik seviye akarsuyudur. İki tane akarsu derecelendirme yöntemi vardır, Strahler ve Shreve (Şekil ve Ekler Şekil 9). Akarsu drenaj ağının en dış bağlantıları daima en yüksek derece olan e atanır [,,, ]. Şekil. Akarsu kanallarının sırasıyla, Strahler ve Shreve yöntemleri ile derecelendirilmesi [,,, ].

8 Ali Can DEMİRKESEN... Akarsu Kollarının Haritasının Yapılması: Her bir grit hücreden akan akış toplamı bulunduktan sonra, Akarsu kolu kritik akış seviyesi bulunur (şekil ). Bu kritik akış seviyesi bize raster (hücre) formatında akarsu linkleri olarak akarsu kollarının (kanallarının) bir haritasını verir. Akarsu kanalı Bu raster harita bir vektör harita formatına dönüştürülür. Döküm noktası Raster doğrusal ağdaki her bir linke bağımsız bir değer (çıkış) Akaçlama havza atanması için, bir akarsu link fonksiyonu kullanılır. alanı Akaçlama havza sınırı Akarsunun her bir sekmentine (linkine, kol parçasına) ilişkilendirilmiş ilgili bilgi eklenerek etiketlenir. Akarsu Çıkış kesişimi (en düşük link fonksiyonu kullanılarak raster lineer ağı vektör haritasına dönüştürülür. Akarsu link fonksiyonu akarsu ağlarını vektörleştirmek için tasarlanmış bir programdır. Doğrusal ağı gösteren herhangi bir yönün bilinmesi için raster grit değerleri kullanılır. Böylece çıktı harita, bütün linklerin aşağı yönlü akarsu akışını gösterir (Şekil ve Ekler Şekil ) [,,, ].. RİVERTOOLS İLE SYM NİN İŞLENMESİ Kesişim noktası İç linkler Dış linkler Kesişim noktası Göl Şekil. Akarsu drenaj ağının harita gösterimi. RiverTools, kendi formatından başka formatta olan SYM verilerini dışardan alır ve dışarı veri yollar. Akaçlama havzalarının sınırlarını otomatik olarak tesbit eder. SYM den hidrolojik yüzeyin değişik özelliklerini, örneğin akarsu kol uzunluğunu hesaplar. Genel olarak, ana menu operatörleri, extract (çıkarım), display (görüntüleme), ve analyze (analiz) dir []... SYM nin Hazırlanması: RiverTools heriki sayısal yükseklik ve akış grit verilerini dışardan alır. Daha ileriki işlemler için verileri hazırlama araçlarına sahiptir. Coğrafi bilgi sistemlerinden yaygın olarak kullanılan ArcGIS deki akış gritleri RiverTools akış gritlerine dönüştürülebilir. İlgi duyulan birden fazla havzayı içeren SYM ler biraraya mozayik olarak getirilebilir. İşlem sonuçları AutoCAD in dxf uzantılı dosyalarına dönüştürülüp başka CBS yazılım programları ile bütünleştirilebilir... SYM nin Görüntülenmesi: RiverTools, görüntülemenin bir çok çeşitini sağlar. Bunlar: yüksekliklerin yoğunluk çizimleri, gölgeli SYM, cephe (bakı) ve rölyef (kabartma, engebe) çizimleri, eşyükseklik eğrileri, ırmak ağı (akarsu drenaj ağı), akaçlama havzasının haritaları, havza sınırları, çok katmanlı çizimler, kanal profilleri ve değişik çizim kombinazyonları vb dir. (Ekler Şekil...). Ayrıca, değişik harita projeksiyonlarının, örneğin UTM (Universal Transversal Merkator) projeksiyonu, bu çizimlere/haritaya uygulanabilir... SYM nin Analiz Edilmesi: RiverTools, verilerin kuantitatif analizi için çeşitli araçları içerir. Bunlar: extract (çıkarım) menusundaki araçlar ile yapılır. Bu araçlar, operatörün çeşitli istatistiksel analiz yapmasına ve farklı ölçülere ait bir çok analizler ve çizimleri üretmesine olanak sağlar. Bu ölçümler hidrolojik modellemelerde kullanılabilir özelliklere sahiptirler... SYM den Bilgi Çıkarımı: RiverTools, SYM leri işleyip ırmak ağı ve akış gritini vektörel harita olarak çıkarır. Bu çıkarım işleminde, SYM ile ilgili bütün bilgiyi içeren veri kümesi, dosyalarla sonuçlanır. Bu dosyalar, analiz rutinleri ve görüntüleme için RiverTools tarafından kullanılır. Bu işlem rutinlerinin bazıları hesapsal olarak yoğun ve büyük veri kümelerine sahip olduğundan biraz zaman alabilmektedir. RiverTools ile ne işlem yapılırsa, sonuçlara ait bütün ayrıntılı bilgilerin çıktısı alınabilmektedir.

9 Sayısal Yükseklik Modeli Yardımıyla Taşkın Alanların Belirlenmesi..Akaçlama Havzasındaki Akarsu Dreanaj Ağının Çıkarımı: Bu çalışmada kullanılan SYM verileri, ABD de Kentucky Eyaleti, Cumburland havzasının küçük bir parçasıdır (alt kümesidir). Bu veriler, drenaj ağının SYM den nasıl çıkarılacağını ve sonuçları göstermek için deneysel olarak kullanılmıştır. Bu veri kümesi Extract (çıkarım) menusundaki rutinlerle tamamen işlenmiştir. Sonuçlar ekler kısmında görsel olarak verilmiştir. Strahler yöntemi. derece (Ekler Şekil 9) ve daha yüksek dereceden ana havza akarsuların ağı, gölgeli rölyef (kabartma, engebe, topoğrafya) görüntüsü (Ekler Şekil ) olarak çıktısı alınmıştır. RiverTools ile, öncelikle çukurlar doldurularak ham SYM nin bazı kondisyonları (gerekli şartları) yerine getirilmiştir. Bu sonuç, çöküntüsüz (çukursuz) SYM olarak adlandırılır ki bu RiverTools un doğru akış gritini çıkarması için gereklidir. RiverTools ile akarsu drenaj ağının çıkarımı aşağıdaki gibi aşamalarla gerçekleştirilmiştir..sym yi açma ve görselleştirme (File>Open Data Set - SYM).Akış gritinin çıkarımı (Extract>Flow Grit).Basen ve çıkış sınırlarını seçme (Extract> Basin Outlet).Bir ağaç dosyasını oluşturma (Extract> RT TreeFile).Irmak ağını çıkarma (Extract>River Network).Irmak ağını görüntüleme (Display>River Network).. Taşkın Alanlarının Belirlenmesi: Taşkın görüntüsünün oluşturulması RiverTools menusundaki bir araç vasıtasıyla etkileşimli (interaktif) olarak yapılmaktadır (Ekler Şekil ve ). Araç, eğer SYM nin bir bölgesi belli bir miktarda su ile doldurulursa (taşarsa) hacim hesapları yapılarak, örneğin [(taban alanı + üst alan)*ortalama_yükseklik/], nerelerin taşkına uğrayacağı mavi renkte gösterilmektedir. İlk önce su seviyesi SYM de minimum yükseklik değerinde başlar ve kullanıcı tarafından belirlenmiş bir eşik değere kadar azar azar yükseltilir. Su seviyesinden düşük yüksekliğe sahip olan bütün pikseller (hücreler) mavi renge dönüştürülür. Böylece, taşkın alanlar mavi renkte belirlenmiş olur (Ekler Şekil,, ve ). Bu araç, ayrıca bu bölgeye ait topografyanın bütün deytaylarının sayısal değerlerini de gösterir ve raster ya da vektörel görselleştirme olanağını sağlar.. SONUÇLAR VE TARTIŞMA Taşkın alanlar, akarsuların geçtiği alanlarda oluşur. Bu alanlar, sağlamış olduğu çeşitli avantajlar nedeniyle insanların yoğun olarak oluşturduğu yerleşke merkezleridir. Ancak, buralardaki akarsular; aşırı ve ani yağmur nedeniyle bu bölgeyi taşkın afetine uğratmakta ve önemli boyutta mal ve can kaybına neden olmaktadırlar. Bu nedenle, taşkın alanların verimli bir şekilde işletilmesi, sellerin izlenmesi ve incelenmesi insanlar için büyük önem taşır. Dinamik bir yapıya sahip olan sellerin izlenmesi çok büyük mekansal verilerin analizini gerektirdiği için uzaktan algılama bu ihtiyacı önemli derecede karşılamaktadır. Uzaktan algılama uydularının yeryüzünü hergün taraması ve veri toplaması, özellikle yüksek çözünürlüklü görüntü ve yükseklik verilerini elde etmesi; sellerin izlenmesi, haritalanması ve taşkın alanlarının analizinin yapılmasında önemli derecede faydalı olmaktadır. Bu çalışmada, ABD nin Kentucky Eyaleti ndeki Cumberland havzasına ait, grit boyutu m çözünürlüğe sahip Landsat- TM uydu görüntüsünden oluşturulmuş SYM nin bir alt kümesi; deneysel olarak kalite analizi, değerlendirilmesi ve bu bölgeye belirli miktarda yağmur yağdığında ya da SYM yüzeyindeki su seviyesinin belli bir eşik değere ulaştığında nereler taşkına uğrayacak riskli alanlar interaktif olarak RiverTools ile belirlenmiştir (Ekler Şekil ve ). Her SYM, SYM yi bozan ani çukurlara ve ani yüksekliklere sahip olabilmektedir. Örneğin, özellikle, yerleşim alanlarındaki yüksek binalar SYM yi bozmaktadır. Verimli sonuç alınması açısından, SYM den yüzey bilgisi çıkarımına başlamadan önce çöküntüsüz SYM nin oluşturulması önem taşır. Taşkın alanlar hesaplanırken SYM nin kalitesinin gözönünde tutulması gerekir. Örneğin, arazi bozukluklarına, arazideki düzensiz ani değişimlere, uçurumlara, çukurlar ve zirvelere, ve kırıklara, özellikle karstik bölgelerde kırıklar vasıtasıyla yeraltından başka yere akan sulara dikkat edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, bölgedeki mevcut göl, kaynak ve barajların gözönünde bulundurulması gerekir. Barajların taşması ya da patlaması gibi proje çalışmasını etkileyecek durumların gözönünde tutulması büyük önem taşımaktadır. 9

10 Ali Can DEMİRKESEN Bu yüzden, hesaplama öncesi ve sonrası, arazi denetimi başka bir deyişle yer kontrolu yapılması şarttır. Önceden arazinin gezilip iyi tanınması gerekir ve uygulama sonuçlarının arazi denetimiyle onaylanması gerekir. Elde edilen sonuçların, SYM kalitesinden, çözünürlüğünden ve hesaplama teknikleri gibi birtakım hatalar ve hata yayılması ile olumsuz etkilenmesine karşın, yine de bu çalışmada, aşırı yağmur yağdığında riskli taşkın alanlarının belirlenmesinde olumlu sonuçlar vermiştir ve bunlar görsel olarak ekler kısmında verilmiştir. Ayrıca, bu çalışmanın, çeşitli hidrolojik amaçlı CBS modelleme çalışmalarında yararlı olacağı da görülmektedir. Buna ek olarak, yerleşim alanlarının ve çevre planlamasının yapılmasında, toplu konut alanlarının belirlenmesi, tarım alanlarının sulanmasında ve sel afeti açısından riskli tarım alanlarının belirlenmesi projelerinde altlık oluşturacağı görülmektedir. Son olarak, bulunan akarsu drenaj paternleri, yerin yapısal-jeolojik yorumlanmasında da kullanılma özelliği taşımaktadır. RiverTools ile yapılan buradaki bütün çalışma sonuçları, bir çok ülkede yaygın olarak kullnılan ArcGIS, AutoCAD gibi CBS yazılım programları ile bütünleştirilme olanağına sahiptir. Yapılan çalışmalar; ekonomi, işlem hızı ve doğruluk gözönünde tutulduğunda, m lik çözünürlüğe sahip görüntüler yerine - m lik çözünürlüklü görüntülerin kullanılması daha uygun olduğunu göstermektedir. m lik genişliğindeki akarsular hem çabuk sürede kurumaya elverişlidir hem de uydu görüntülerinden seçilmesi zorlaşmaktadır.. KAYNAKLAR. Argialas, D.P., A Structural Approach Towards Drainage Pattern Recognition, Ph.D. Dissertation, The Ohio State University, Columbus, Ohio, USA, 9.. Argialas, D.P., And J.G. Lyon, Quantitative Description And Classification Of Drainage Patterns, Photogrammetric Engineering And Remote Sensing, (), -9, 9.. Band, L.E., Topographic Partition Of Watershed With Digital Elevation Models, Water Resources Research, () -, 9.. Benosky, C.P. And C.J. Merry, Automated Extraction Of Watershed Characteristics Using Spatial Analysis Techniques With Application To Groundwater Mapping, Journal Of Hydrology,, -, 99.. Bishop, G.D. and M.R. Church, Automated approaches for regional runoff mapping in the Northeastern United States, Journal of Hydrology,, -, 99.. Brivio, P. A., Colombo, R., Maggi, M. And Tomasoni, R., Integration Of Remote Sensing Data And GIS For Accurate Mapping Of flooded Areas, Int. J. Remote Sens., 9,.. Burrough, P.A. and R.A. McDonnell, Principles Of Geographical İnformation Systems. Oxford University Press Inc.: New York, 99.. Chrisman, N., Exploring Geographic İnformation Systems. John Wiley And Sons Inc.: New York, Demirkesen, A.C., Constructing A Prior İnformation-Base For River Mapping From Digital İmages And Dems By An Advanced İmage İnterpretation System, Ph.D. Dissertation, Dept. Of Geodetic Science, The Ohio State Uni., Columbus, Ohio, USA,.. El Sheimy, N, Valeo, C. And Habib, A., Digital Terrain Modeling: Acquistion, Manipulation And Applications. Artech House, Boston,.. ESRI (Environmental Systems Research Institute), Cell-Based Modeling With Grit. Arc/Info Version, 99.. Florinsky, I.V., Combined Analysis Of Digital Terrain Models And Remotely Sensed Data İn Landsacpe İnvestigations, Progress İn Physical Geography. (), -, 99.. Habib, A., Photogrammetric Mapping: Class Notes, The Ohio State University, Dept. Of Civil And Env. Eng. And Geodetic Science, Geodetic Science Section,.. Haralick, R.M., Ridges And Valleys On Digital İmages, Computer Vision, Graphics, And İmage Processing,, -, 9.. Hazelton, N.W., Large Scale And Topographic Mapping: Class Notes, The Ohio State University, Dept. Of Civil And Env. Eng. And Geodetic Science, Geodetic Science Section,.. Jenson, S.K., Automated Derivation Of Hydrologic Basin Characteristics From Digital Elevation Model Data, Proceedings Auto-Carto, pp. -, 9.. McCuen, R.H., Hydrologic Analysis And Design. Prentice Hall Inc.: New Jersey, 99.

11 Sayısal Yükseklik Modeli Yardımıyla Taşkın Alanların Belirlenmesi. Mark, D.M., Automated Detection Of Drainage Networks From Digital Elevation Models, Proceedings Auto-Carto, pp. -9, Mark, D.M., J. Dozier, and J. Frew, Automated Basin Delineation From Digital Elevation Data, Geo- Processing,, 99-, 9.. Mitchell, C.W., Terrain Factors İn Hydrology, pp. 9-. In: Terrain Evaluation. John Wiley & Sons Inc.: New York, 99.. Moore, I.D., Hydrological Modeling And GIS. In: GIS And Environmental Modeling: Process And Research İssues, pp. -, 99.. Morisawa, M., Streams: Their Dynamics And Morphology. McGraw Hill Book Company: New York, 9.. O Callaghan, J.F., and D.M. Mark, Extraction Of Drainage Networks From Digital Elevation Model, Computer Vision, Graphics, And İmage Processing,, -, 9.. Profeiti, G. and MacIntosh, H.: Flood Management Through Landsat TM and ERS SAR Data: A Case Study, Hydrol. Process., 9, 99.. RiverTools manual, Research Systems Inc.: Boulder, Colorado,.. Viessman, W., G.L. Lewis, and J.W. Knapp, Introduction To Hydrology. Third Edition. Harper And Row İnc.: New York, 99.. Wilcox, D., And H. Moellering, Pass Locations To Facilitate The Direct Extraction Of Warntz Networks From Grit Digital Elevation Models, Proceedings Auto-Carto, pp. -, 99.. Wilson J.P., and J.C. Gallant, Terrain Analysis: Principles And Applications. John Wiley And Sons, Inc.: New York,. 9. Wang, Y., Colby, J. D. And Mulcahy, K. A., An Efficient Method For Mapping flood Extent İn A Coastal flood Plain Using Landsat TM And DEM Data, Int. J. Remote Sens., 9,.

12 Ali Can DEMİRKESEN EKLER: RiverTools yazılım programı kullanılarak SYM yardımıyla taşkın alanlarının belirlenmesi. Şekil. SYM nin gölgelendirilmiş rölyef (kabartma, engebe) çıktısı. Şekil. SYM nin yükseklik yoğunlunun çıktısı. Şekil. SYM den eş yükseklik eğrilerinin çıktısı. Şekil. SYM nin histogram çıktısı. Histogramdaki sağ değerler piksellerin renk değerleridir. Yukarı değerler piksel miktarıdır. Şekil. SYM nin tel ağı çıktısı. Şekil 9. SYM nin. derece Strahler alt basenlerinin çıktısı. Şekil. SYM de bir ilgi alanının sayısal yükseklik Şekil. SYM de bir ilgi alanınının büyütülmüş tel Şekil. SYM de bir çizgi hattının profili. Profildeki sağ değerler, pikseller arasındaki yatay mesafedir. Yukarı değerler, piksellerin yükseklik değerleridir.

13 Sayısal Yükseklik Modeli Yardımıyla Taşkın Alanların Belirlenmesi Şekil. SYM de bir kanal hattının profili ve görüntüsü. Şekil. SYM de düz (mavi) ve tepe (beyaz) alanlarının belirlenmesi. Şekil. Su seviyesi m de sel kontrolü için taşkın alanını gösteren görüntü. Bu su seviyesinde sel basman alanı yok. Şekil. Su seviyesi m de taşkın alanları (mavi renk). İnteraktif olarak belirlenmiştir. Şekil. Su seviyesi m de taşkın alanları. Şekil. Akarsu drenaj ağının bütün linkleri (haritası). Şekil 9.. derece Strahler akarsu drenaj ağı. Şekil. Su seviyesi m de akarsu drenaj ağında taşkın alanları (mavi renk). Şekil. Dreanj ağındaki bir ilgi alanının sayısal yükseklik değerleri ve tel ağı görüntüsü.

14 Ali Can DEMİRKESEN

Sayısal Yükseklik Modellerinin Analizi ve Sel Basman Alanlarının Belirlenmesi

Sayısal Yükseklik Modellerinin Analizi ve Sel Basman Alanlarının Belirlenmesi Sayısal Yükseklik Modellerinin Analizi ve Sel Basman Alanlarının Belirlenmesi Ali Can Demirkesen Niğde Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Müh. Niğde Merkez ademirkesen@yahoo.com

Detaylı

hkm 2004/90 5. Göllerin Çok Bantl Uydu Görüntülerinden Ç kar m 6. Sonuç ve Öneriler

hkm 2004/90 5. Göllerin Çok Bantl Uydu Görüntülerinden Ç kar m 6. Sonuç ve Öneriler Çöl arazide, yeşil bitki örtüsü su kenarlar nda bulunur. Bu ilişki göllerin ya da rmaklar n etraf nda yeşil bitki örtüsünün olabileceğini gösterir ve su nesnesinin tan nmas nda ve anlaş lmas nda yard mc

Detaylı

Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twiter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 4 Gün 24 Saat Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Genel

Detaylı

ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi

ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat ArcGIS ile Su Yönetimi Genel Bir platform olarak ArcGIS,

Detaylı

CBS DESTEKLİ TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ: KAVAKÖZÜ DERESİ ÖRNEĞİ GIS AIDED DETERMINATION OF FLOOD AREAS: KAVAKÖZÜ CREEK CASE STUDY

CBS DESTEKLİ TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ: KAVAKÖZÜ DERESİ ÖRNEĞİ GIS AIDED DETERMINATION OF FLOOD AREAS: KAVAKÖZÜ CREEK CASE STUDY CBS DESTEKLİ TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ: KAVAKÖZÜ DERESİ ÖRNEĞİ Ü. TONBUL 1 1 Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü, Harita Mühendisi, Çorum, umittonbul@dsi.gov.tr Özet Bu çalışmanın amacı, Osmancık

Detaylı

Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Sayısal Yükseklik Modelinden Topoğrafik ve Morfolojik Özelliklerin Üretilmesi

Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Sayısal Yükseklik Modelinden Topoğrafik ve Morfolojik Özelliklerin Üretilmesi Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Sayısal Yükseklik Modelinden Topoğrafik ve Morfolojik Özelliklerin Üretilmesi Extracting Topographical and Morphological Features from Digital Elevation Model Using Geographic

Detaylı

Sayısal Yükseklik Modelinden Yararlanılarak Bazı Havza Karakteristiklerinin Belirlenmesi: Bursa Karacabey İnkaya Göleti Havzası Örneği

Sayısal Yükseklik Modelinden Yararlanılarak Bazı Havza Karakteristiklerinin Belirlenmesi: Bursa Karacabey İnkaya Göleti Havzası Örneği Sayısal Yükseklik Modelinden Yararlanılarak Bazı Havza Karakteristiklerinin Belirlenmesi: Bursa Karacabey İnkaya Göleti Havzası Örneği Ş. Tülin AKKAYA ASLAN * Kemal S. GÜNDOĞDU ** A. Osman DEMİR *** ÖZET

Detaylı

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir?

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 1. Bir çizimin harita özelliği taşıması için gerekli koşullar nelerdir? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 3. Haritalar günlük hayatımızda ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır? 4. Haritalar hangi

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ 3D-SPATİAL ANALİZ ve MODEL BUİLDER

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ 3D-SPATİAL ANALİZ ve MODEL BUİLDER COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ 3D-SPATİAL ANALİZ ve MODEL BUİLDER http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 40 Saat

Detaylı

Şehir Plancıları için İleri Seviye ArcGIS Eğitimi

Şehir Plancıları için İleri Seviye ArcGIS Eğitimi Şehir Plancıları için İleri Seviye ArcGIS Eğitimi Eğitim Süresi: 4 gün (28 Saat) /esriturkey /company/esri-turkey /EsriTurkiye egitim@esriturkey.com.tr Genel 3D Analyst, Spatial Analyst ve ModelBuilder

Detaylı

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre Haritanın Tanımı Harita Okuma ve Yorumlama Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI Fotg.D.Bşk.lığı, yurt içi ve yurt dışı harita üretimi için uydu görüntüsü ve hava fotoğraflarından fotogrametrik yöntemlerle topoğrafya ve insan yapısı detayları

Detaylı

Fethiye ÖÇK Bölgesi Arazi Örtüsü/Arazi Kullanımı Değişim Tespiti

Fethiye ÖÇK Bölgesi Arazi Örtüsü/Arazi Kullanımı Değişim Tespiti Fethiye ÖÇK Bölgesi Arazi Örtüsü/Arazi Kullanımı Değişim Tespiti Kurum adı: T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Proje durumu: Tamamlandı. Proje

Detaylı

Sayısal Yükseklik Modellerinin Arazi Boy kesitlerinin Çıkarılmasında Kullanımı. Use of DEM in Creating Land Profile Sections

Sayısal Yükseklik Modellerinin Arazi Boy kesitlerinin Çıkarılmasında Kullanımı. Use of DEM in Creating Land Profile Sections Sayısal Yükseklik Modellerinin Arazi Boy kesitlerinin Çıkarılmasında Kullanımı Kemal Sulhi GÜNDOĞDU 1 ÖZET Coğrafi Bilgi Sistemlerinin geliştirilmesine paralel olarak Sayısal Yükseklik Modellerinin(SYM)

Detaylı

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Genel

Detaylı

3.2. Raster Veriler. Satırlar. Sütunlar. Piksel/hücre büyüklüğü

3.2. Raster Veriler. Satırlar. Sütunlar. Piksel/hücre büyüklüğü 3.2. Raster Veriler Satırlar Piksel/hücre büyüklüğü Sütunlar 1 Görüntü formatlı veriler Her piksel için gri değerleri kaydedilmiştir iki veya üç bant (RGB) çok sayıda bant Fotoğraf, uydu görüntüsü, ortofoto,

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ 3D&Spatial Analyst ve ModelBuilder Eğitimi

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ 3D&Spatial Analyst ve ModelBuilder Eğitimi COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ 3D&Spatial Analyst ve ModelBuilder Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 40 Saat COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

Detaylı

Fotogrametride işlem adımları

Fotogrametride işlem adımları Fotogrametride işlem adımları Uçuş planının hazırlanması Arazide yer kontrol noktalarının tesisi Resim çekimi Değerlendirme Analitik değerlendirme Dijital değerlendirme Değerlendirme Analog değerlendirme

Detaylı

Haritası yapılan bölge (dilim) Orta meridyen λ. Kuzey Kutbu. Güney Kutbu. Transversal silindir (projeksiyon yüzeyi) Yerin dönme ekseni

Haritası yapılan bölge (dilim) Orta meridyen λ. Kuzey Kutbu. Güney Kutbu. Transversal silindir (projeksiyon yüzeyi) Yerin dönme ekseni 1205321/1206321 Türkiye de Topografik Harita Yapımı Ölçek Büyük Ölçekli Haritalar 1:1000,1:5000 2005 tarihli BÖHHBYY ne göre değişik kamu kurumlarınca üretilirler. Datum: GRS80 Projeksiyon: Transverse

Detaylı

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI Tuğçehan Fikret GİRAYHAN Orman ve Su İşleri Uzmanı 17.11.2015- ANTALYA İÇERİK Taşkın Kavramı ve Türkiye

Detaylı

Dijital (Sayısal) Fotogrametri

Dijital (Sayısal) Fotogrametri Dijital (Sayısal) Fotogrametri Dijital fotogrametri, cisimlere ait iki boyutlu görüntü ortamından üç boyutlu bilgi sağlayan, sayısal resim veya görüntü ile çalışan fotogrametri bilimidir. Girdi olarak

Detaylı

Sevim Yasemin ÇİÇEKLİ 1, Coşkun ÖZKAN 2

Sevim Yasemin ÇİÇEKLİ 1, Coşkun ÖZKAN 2 1078 [1025] LANDSAT 8'İN ADANA SEYHAN BARAJ GÖLÜ KIYI ÇİZGİSİNİN AYLIK DEĞİŞİMİNİN BELİRLENMESİNDE KULLANILMASI Sevim Yasemin ÇİÇEKLİ 1, Coşkun ÖZKAN 2 1 Arş. Gör., Erciyes Üniversitesi, Harita Mühendisliği

Detaylı

Dijital Görüntü İşleme Teknikleri

Dijital Görüntü İşleme Teknikleri Teknikleri Ders Notları, 2013 Doç. Dr. Fevzi Karslı Harita Mühendisliği Bölümü Mühendislik Fakültesi KTÜ 08 Ekim 2013 Salı 1 Ders Planı ve İçeriği 1. Hafta Giriş, dersin kapsamı, temel kavramlar, kaynaklar.

Detaylı

Kuzey Kutbu. Yerin dönme ekseni

Kuzey Kutbu. Yerin dönme ekseni 1205321/1206321 Türkiye de Topoğrafik Harita Yapımı Ölçek Büyük Ölçekli Haritalar 1:1000,1:5000 2005 tarihli BÖHHBYY ne göre değişik kamu kurumlarınca üretilirler. Datum: GRS80 Projeksiyon: Transverse

Detaylı

CBS Veri. CBS Veri Modelleri. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB

CBS Veri. CBS Veri Modelleri. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB Modelleri Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Objelerin temsili Raster -- Grid Piksel Konum ve değeri Uydu görüntüleri ve hava fotoları bu formatta Vector -- Linear

Detaylı

Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir

Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir Not: Bir çizimin harita olması için 2 temel unsur gereklidir :

Detaylı

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita Okuma ve Yorumlama Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita: Tanım HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM

YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM Yavaş değişen akımların analizinde kullanılacak genel denklem bir kanal kesitindeki toplam enerji yüksekliği: H = V g + h + z x e göre türevi alınırsa: dh d V = dx dx

Detaylı

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) Ortamında Farklı Yüzey Modellerinin Oluşturulması: Bursa-Mustafakemalpaşa Sulama Projesi Alanı Örneği

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) Ortamında Farklı Yüzey Modellerinin Oluşturulması: Bursa-Mustafakemalpaşa Sulama Projesi Alanı Örneği Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., (2003) 17 (1): 159-169 Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) Ortamında Farklı Yüzey Modellerinin Oluşturulması: Bursa-Mustafakemalpaşa Sulama Projesi Alanı Örneği Hakan BÜYÜKCANGAZ *

Detaylı

YOĞUN GÖRÜNTÜ EŞLEME ALGORİTMALARI İLE ÜRETİLEN YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ SAYISAL YÜZEY MODELİ ÜRETİMİNDE KALİTE DEĞERLENDİRME VE DOĞRULUK ANALİZİ

YOĞUN GÖRÜNTÜ EŞLEME ALGORİTMALARI İLE ÜRETİLEN YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ SAYISAL YÜZEY MODELİ ÜRETİMİNDE KALİTE DEĞERLENDİRME VE DOĞRULUK ANALİZİ YOĞUN GÖRÜNTÜ EŞLEME ALGORİTMALARI İLE ÜRETİLEN YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ SAYISAL YÜZEY MODELİ ÜRETİMİNDE KALİTE DEĞERLENDİRME VE DOĞRULUK ANALİZİ Naci YASTIKLI a, Hüseyin BAYRAKTAR b a Yıldız Teknik Üniversitesi,

Detaylı

Uzaktan Alg ılamaya Giriş Ünite 6 - Görüntü O t r orektifikasyonu

Uzaktan Alg ılamaya Giriş Ünite 6 - Görüntü O t r orektifikasyonu Uzaktan Algılamaya Giriş Ünite 6 - Görüntü Ortorektifikasyonu Ortorektifikasyon Uydu veya uçak platformları ile elde edilen görüntü verisi günümüzde haritacılık ve CBS için temel girdi kaynağını oluşturmaktadır.

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YARDIMIYLA HAVZA KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YARDIMIYLA HAVZA KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YARDIMIYLA HAVZA KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ Mustafa Utku YILMAZ 1, Evren ÖZGÜR 2, E. Beyhan YEĞEN 3 1 Kırklareli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 8 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr. H. Ebru ÇOLAK Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Geographical

Detaylı

KONU: HARİTA BİLGİSİ

KONU: HARİTA BİLGİSİ KONU: HARİTA BİLGİSİ Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita denir. Bir çizimin

Detaylı

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir.

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir. HARİTA NEDİR? Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün, istenilen ölçeğe göre özel işaretler yardımı ile küçültülerek çizilmiş örneğidir. H A R İ T A Yeryüzü şekillerinin, yerleşim

Detaylı

Veri toplama- Yersel Yöntemler Donanım

Veri toplama- Yersel Yöntemler Donanım Veri toplama- Yersel Yöntemler Donanım Data Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN 1 Veri toplama -Yersel Yöntemler Optik kamera ve lazer tarayıcılı ölçme robotu Kameradan gerçek zamanlı veri Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans Programı COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA 1 Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama İçindekiler

Detaylı

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE Ölçme Bilgisi DERS 6 DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE TEMEL ÖDEVLER Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) M. Zeki COŞKUN ( İTÜ ) TEODOLİT Teodolitler, yatay ve düşey açıları yeteri incelikte ölçmeye yarayan optik aletlerdir.

Detaylı

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım ÖLÇME BİLGİSİ Dersin Amacı Öğretim Üyeleri Ders Programı Sınav Sistemi Ders Devam YRD. DOÇ. DR. HAKAN BÜYÜKCANGAZ ÖĞR.GÖR.DR. ERKAN YASLIOĞLU Ders Programı 1. Ölçme Bilgisi tanım, kapsamı, tarihçesi. 2.

Detaylı

LIDAR VE YERSEL LAZER TARAYICI SİSTEMLERİ. Yersel Lazer Tarayıcı Hakkında Genel Bilgi

LIDAR VE YERSEL LAZER TARAYICI SİSTEMLERİ. Yersel Lazer Tarayıcı Hakkında Genel Bilgi LIDAR VE YERSEL LAZER TARAYICI SİSTEMLERİ LIDAR (Light Detection and Ranging) bir hava taşıtı ya da yersel tarayıcılar tarafından elde edilir. Bazı uygulamalarda sayısal kamera görüntüleri ile birlikte

Detaylı

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı. Temel Harita Bilgisi

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı. Temel Harita Bilgisi ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı Temel Harita Bilgisi Harita, yeryüzünün ölçeklendirilmiş ve düzleme aktarılmış bir sunumudur.

Detaylı

HAVADAN LAZER TARAMA ve SAYISAL GÖRÜNTÜ VERİLERİNDEN BİNA TESPİTİ VE ÇATILARIN 3 BOYUTLU MODELLENMESİ

HAVADAN LAZER TARAMA ve SAYISAL GÖRÜNTÜ VERİLERİNDEN BİNA TESPİTİ VE ÇATILARIN 3 BOYUTLU MODELLENMESİ Akdeniz Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Uzaktan Algılama Anabilim Dalı HAVADAN LAZER TARAMA ve SAYISAL GÖRÜNTÜ VERİLERİNDEN BİNA TESPİTİ VE ÇATILARIN 3 BOYUTLU MODELLENMESİ Dr.Nusret

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr Planlamada Uygulama Araçları Yrd. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM,yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr II. Ders_İçerik 6. Planlamada Veri Yönetimi Coğrafi Bilgi

Detaylı

Koordinat Referans Sistemleri

Koordinat Referans Sistemleri Koordinat Referans Sistemleri Harita yapımında geometrik süreç Küre Referans yüzeyin seçimi Elipsoit Ölçek küçültme Dünya/Jeoit Harita düzlemine izdüşüm Harita Fiziksel yer yüzünün belli bir şekli yok,

Detaylı

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGABİS İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGDAŞ * 12 milyonluk bir Mega Kent te * 1,7 milyonu bulan abonesiyle * İstanbul un %55 ine ulaşan * Hızla büyüyen ve gelişen bir DOĞALGAZ DAĞITIM kuruluşudur. İGDAŞ IN

Detaylı

İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava

İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava Kameralarının Sağlayacağı Faydalar.7 Pramit Oluşturma.10 Kolon

Detaylı

M. Taner Aktaş, GISP : mtaktas@yahoo.com

M. Taner Aktaş, GISP : mtaktas@yahoo.com Technical Workshops 25.Mayıs.2012 Taşkın Risk Haritası Oluşturmada LiDAR Yöntemi ve ArcHydro 2.0 Araçları M. Taner Aktaş, GISP Gündem Giriş LiDAR Yöntemi ArcGIS ile LiDAR ArcHydro Araçları Taşkın Risk

Detaylı

TEMEL GÖRÜNTÜ BİLGİSİ

TEMEL GÖRÜNTÜ BİLGİSİ TEMEL GÖRÜNTÜ BİLGİSİ ÜRÜNLER Ortofoto/görüntü, Sayısal Yüzey, Yükseklik ve Arazi Modeli Kavramları BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF345 TEMEL GÖRÜNTÜ BİLGİSİ DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/

Detaylı

2009 MÜFREDATI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / HARİTA MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM PLANI

2009 MÜFREDATI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / HARİTA MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM PLANI 009 MÜFREDATI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / HARİTA MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM PLANI SINIF: 1 DÖNEM: GÜZ Aİ 101 ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ATATURK'S PRINCIPLES AND HISTORY FİZ 101 FİZİK PHYSICS HM 101 BİLGİSAYAR

Detaylı

Temel Haritacılık Bilgisi. Taha Sözgen İzmir, 2015

Temel Haritacılık Bilgisi. Taha Sözgen İzmir, 2015 1 Temel Haritacılık Bilgisi Taha Sözgen İzmir, 2015 2 İçerik Tarihçe Harita Türleri Topoğrafya Haritaları Hidrografya Haritaları Ortofoto Haritaları Ölçek Kavramı Bir Haritada Bulunması Gerekenler Küresel

Detaylı

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi Kurum Adı : İstanbul Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Proje Durumu : Tamamlandı. Projenin

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / HARİTA MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM PLANI

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / HARİTA MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM PLANI 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / HARİTA MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM PLANI SINIF: 1 DÖNEM: GÜZ Aİ 101 ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ATATURK'S PRINCIPLES AND HISTORY 2016 2 0 2 2 Z FİZ

Detaylı

Bahar. Su Yapıları II Hava Payı. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1

Bahar. Su Yapıları II Hava Payı. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1 Su Yapıları II Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1 Hava

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HARİTA TABANLI PLANLAMA VE YÖNETİM Prof.Dr. Vahap TECİM Dokuz Eylül Üniversitesi HARİTADAN DA ÖTE COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ BİLGİ SİSTEMİ Donanım Yazılım Veriler Personel Yeryüzü

Detaylı

18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI

18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI 18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI SEL VE TAŞKINA DUYARLI ALANLARIN CBS İLE BELİRLENMESİ: İSTANBUL AVRUPA YAKASI ÖRNEĞİ Arş.Grv. Mustafa YALÇIN Afyon Kocatepe Üniversitesi İÇERİK Sel ve Taşkın Duyarlılık

Detaylı

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Yasemin Özdemir, İrfan Akar Marmara Üniversitesi Coğrafya Bölümü Marmara Üniversitesi

Detaylı

***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir.

***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. HARİTA BİLGİSİ Harita Kuşbakışı görünümün Ölçekli Düzleme aktarılmasıdır. ***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. Kroki Kuşbakışı

Detaylı

Dijital (Sayısal) Fotogrametri

Dijital (Sayısal) Fotogrametri Dijital (Sayısal) Fotogrametri Dijital fotogrametri, cisimlere ait iki boyutlu görüntü ortamından üç boyutlu bilgi sağlayan, sayısal resim veya görüntü ile çalışan fotogrametri bilimidir. Girdi olarak

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

FOTOYORUMLAMA UZAKTAN ALGILAMA. (Photointerpretation and Remote Sensing)

FOTOYORUMLAMA UZAKTAN ALGILAMA. (Photointerpretation and Remote Sensing) FOTOYORUMLAMA VE UZAKTAN ALGILAMA (Photointerpretation and Remote Sensing) 1 COĞRAFİ BİLGİ BİLGİSİSTEMİ İÇİN İÇİN ÖNEMLİ VERİ VERİTOPLAMA YÖNTEMLERİ YATAY YATAY ÖLÇMELER (X,Y) (X,Y) YATAY YATAY AÇILAR

Detaylı

KONYA ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMÜ

KONYA ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMÜ KONYA ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ 1 NECMETTİN E İ ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 11 Fakülte 4 Enstitü 2 Yüksekokul 1 Konservatuar 50 yıllık İlahiyat ve Eğitim Fakültesi 30 yıllık Tıp Fakültesi ile yeni bir

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ. BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ. BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI FOTOGRAMETRİ II FOTOGRAMETRİK ÜRÜNLER BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/ GİRİŞ Giriş Ortofoto Ortofoto Ürün

Detaylı

HARİTA. Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe göre ve belli oranlarda küçültülmüş olarak gösteren çizimlerdir.

HARİTA. Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe göre ve belli oranlarda küçültülmüş olarak gösteren çizimlerdir. HARİTA BİLGİSİ HARİTA Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe göre ve belli oranlarda küçültülmüş olarak gösteren çizimlerdir. ÇEŞİTLİ ÖLÇEKLİ HARİTALARIN NUMARALANMA SİSTEMİ

Detaylı

LANDSAT ETM+ KULLANILARAK TRABZON İLİ ARAZİ KULLANIM HARİTASININ ELDE EDİLMESİ

LANDSAT ETM+ KULLANILARAK TRABZON İLİ ARAZİ KULLANIM HARİTASININ ELDE EDİLMESİ LANDSAT ETM+ KULLANILARAK TRABZON İLİ ARAZİ KULLANIM HARİTASININ ELDE EDİLMESİ Selçuk REİS 1 ve Tahsin YOMRALIOĞLU 2 Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr

Detaylı

UZAKTAN ALGILAMA- UYGULAMA ALANLARI

UZAKTAN ALGILAMA- UYGULAMA ALANLARI UZAKTAN ALGILAMA- UYGULAMA ALANLARI Doç. Dr. Nebiye Musaoğlu nmusaoglu@ins.itu.edu.tr İTÜ İnşaat Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Uzaktan Algılama Anabilim Dalı UZAKTAN ALGILAMA-TANIM

Detaylı

Jeolojik Miras Olarak Mersin-Adana Bölgesinin Önemli Karstik Unsurları ve Envanter Amaçlı Bir Veritabanının Coğrafi Bilgi Sistemi ile Oluşturulması

Jeolojik Miras Olarak Mersin-Adana Bölgesinin Önemli Karstik Unsurları ve Envanter Amaçlı Bir Veritabanının Coğrafi Bilgi Sistemi ile Oluşturulması Jeolojik Miras Olarak Mersin-Adana Bölgesinin Önemli Karstik Unsurları ve Envanter Amaçlı Bir Veritabanının Coğrafi Bilgi Sistemi ile Oluşturulması Cüneyt Güler 1, Hidayet Tağa 1 ve Tolga Çan 2 cguler@mersin.edu.tr,

Detaylı

TOPOĞRAFYA Takeometri

TOPOĞRAFYA Takeometri TOPOĞRAFYA Takeometri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR

HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR Harita nedir? Yeryüzünün veya bir parçasının belli bir orana göre küçültülerek ve belirli işaretler kullanılarak yatay düzlem üzerinde gösterilmesine harita adı verilir.

Detaylı

MAPINFO PRO TEMEL VE İLERİ SEVİYE EĞİTİM İÇERİĞİ

MAPINFO PRO TEMEL VE İLERİ SEVİYE EĞİTİM İÇERİĞİ MAPINFO PRO TEMEL VE İLERİ SEVİYE EĞİTİM İÇERİĞİ Başarsoft Bilgi Teknolojileri A.Ş. Web site: http://www.basarsoft.com.tr Kontak mail: egitim@basarsoft.com.tr Ankara Merkez Adres Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atıf

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

CBS 2007 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ KONGRESİ KTÜ, TRABZON

CBS 2007 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ KONGRESİ KTÜ, TRABZON İsmail ÇÖLKESEN 1 2 & Faik Ahmet SESLİ 1 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Jeodezi ve Fotogrametri Müh. Bölümü, (Arş. Gör.) 2 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, MF, Jeodezi ve Fotogrametri Müh. Bölümü, (Yrd.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Öğretim Yılı Bahar Dönemi

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Öğretim Yılı Bahar Dönemi Dijital Görüntü İşleme (JDF338) Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN 2014-2015 Öğretim Yılı Bahar Dönemi 1 İletişim bilgileri sabdikan@beun.edu.tr 0 372 2574010 1718 http://geomatik.beun.edu.tr/abdikan/ Öğrenci

Detaylı

Harita Bilgisi-izohips

Harita Bilgisi-izohips Harita Bilgisi-izohips Harita Bilgisi Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun. Doç.Dr.Mehmet MISIR-2013 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun. Son yıllarda teknolojinin gelişmesi ile birlikte; geniş alanlarda, kısa zaman aralıklarında

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU YÜRÜTME KURULU TOPLANTISI ve ÇALIŞTAYI

TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU YÜRÜTME KURULU TOPLANTISI ve ÇALIŞTAYI TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU YÜRÜTME KURULU TOPLANTISI ve ÇALIŞTAYI UZAKTAN ALGıLAMA VE BILGI TRANSFERI ÇALıŞMA GRUBU ODTU PROF. DR. ZUHAL AKYÜREK 10-11.02.2014 DSI-Ankara UZAKTAN ALGıLAMA VE BILGI

Detaylı

DİNAMİK - 7. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü

DİNAMİK - 7. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü DİNAMİK - 7 Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü 7. HAFTA Kapsam: Parçacık Kinetiği, Kuvvet İvme Yöntemi Newton hareket

Detaylı

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twiter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 4 Gün 24 Saat Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Kursu

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Yrd. Doç. Dr. Caner GÜNEY 18 MART 2014 ANKARA

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

SEC 424 ALTYAPI KADASTROSU. Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr

SEC 424 ALTYAPI KADASTROSU. Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr SEC 424 ALTYAPI KADASTROSU Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr Pilot Bölge Uygulaması Altyapı bilgi sistemlerine altlık olacak

Detaylı

ÇIĞ DUYARLILIK ANALİZİ RAPORU

ÇIĞ DUYARLILIK ANALİZİ RAPORU T.C... VALİLİĞİ İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü..İli, İlçesi, Beldesi.. Mevkii ÇIĞ DUYARLILIK ANALİZİ RAPORU Hazırlayanlar:. Arşiv No:.. Tarih: İÇİNDEKİLER DİZİNİ İÇINDEKILER DIZINI ŞEKILLLER DIZINI ÇIZELGELER

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ. BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ. BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI FOTOGRAMETRİ II FOTOGRAMETRİK ÜRÜNLER BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/ GİRİŞ Giriş Ortofoto Ortofoto Ürün

Detaylı

Prof.Dr. Tolga Elbir

Prof.Dr. Tolga Elbir Prof.Dr. Tolga Elbir Coğrafya + Bilgi Sistemi + Coğrafya, yeryüzünü beşeri (insanoğlu ile ilgili) ve fiziki açılardan araştıran bilim dalıdır. Coğrafya, kartografi, yani harita biliminden daha geniş bir

Detaylı

Topografya (Ölçme Bilgisi) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Topografya (Ölçme Bilgisi) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Topografya (Ölçme Bilgisi) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Topografya (Surveying) Nedir? Topografya geleneksel olarak, Dünya yüzeyinin üzerindeki, üstündeki veya altındaki noktalarının rölatif konumlarını belirleyen

Detaylı

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN Yrd. Doç. Dr. Ayhan CEYLAN Yrd. Doç. Dr. İsmail ŞANLIOĞLU 9.3. Nivelman Ağları ve Nivelman Röper Noktası Haritası yapılacak olan arazi üzerinde veya projenin

Detaylı

Dijital Kameralar (Airborne Digital Cameras)

Dijital Kameralar (Airborne Digital Cameras) Dijital Kameralar (Airborne Digital Cameras) Klasik fotogrametrik görüntü alımındaki değişim, dijital kameraların gelişimi ile sağlanmaktadır. Dijital görüntü, analog görüntü ile kıyaslandığında önemli

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ İLE MEKANSAL ANALİZ. Mehmet Fatih DÖKER

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ İLE MEKANSAL ANALİZ. Mehmet Fatih DÖKER COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ İLE MEKANSAL ANALİZ Mehmet Fatih DÖKER COĞRAFYA & MEKAN Coğrafya, kendine özgü sahası, amacı, ilgi alanları, yöntemleri ve prensipleri ile diğer bilim dallarından ayrılır. Diğer bilimler

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ İLE ARKEOLOJİK ALANLARIN ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ VE ÇORUM İLİ UYGULAMASI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ İLE ARKEOLOJİK ALANLARIN ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ VE ÇORUM İLİ UYGULAMASI TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi 30 Ekim 02 Kasım 2007, KTÜ, Trabzon COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ İLE ARKEOLOJİK ALANLARIN

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 10 Eylemsizlik Momentleri Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R. C.Hibbeler, S. C. Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 10. Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Yapılma Yöntemleri: » Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) TOPOĞRAFİK KONTURLAR

Yapılma Yöntemleri: » Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) TOPOĞRAFİK KONTURLAR TOPOĞRAFİK HARİTALAR EŞ YÜKSELTİ EĞRİLERİ TOPOĞRAFİK HARİTALAR Yapılma Yöntemleri:» Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) HARİTALAR ve ENİNE KESİT HARİTALAR Yeryüzü şekillerini

Detaylı

TEMEL MEKANİK 4. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü

TEMEL MEKANİK 4. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü TEMEL MEKANİK 4 Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü Ders Kitapları: Mühendisler İçin Vektör Mekaniği, Statik, Yazarlar:

Detaylı

ARC HYDRO İLE SU TOPLAMA ALANLARININ BELİRLENMESİ

ARC HYDRO İLE SU TOPLAMA ALANLARININ BELİRLENMESİ ARC HYDRO İLE SU TOPLAMA ALANLARININ BELİRLENMESİ ÖZET Ahmet Hamdi SARGIN 1, Nesibe Gülşah GÜREŞCİ 2, Kemal SEYREK 3 1 Hidrojeoloji Yük. Müh. DSİ Genel Müdürlüğü, 06100, Ankara, ahmets@dsi.gov.tr 2 Harita

Detaylı

ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları Eğitimi

ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları Eğitimi ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları

Detaylı

Temel ve Uygulamalı Araştırmalar için Araştırma Süreci

Temel ve Uygulamalı Araştırmalar için Araştırma Süreci BÖLÜM 8 ÖRNEKLEME Temel ve Uygulamalı Araştırmalar için Araştırma Süreci 1.Gözlem Genel araştırma alanı 3.Sorunun Belirlenmesi Sorun taslağının hazırlanması 4.Kuramsal Çatı Değişkenlerin açıkça saptanması

Detaylı

Dijital (Sayısal) Fotogrametri

Dijital (Sayısal) Fotogrametri Dijital (Sayısal) Fotogrametri Dijital fotogrametri, cisimlere ait iki boyutlu görüntü ortamından üç boyutlu bilgi sağlayan, sayısal resim veya görüntü ile çalışan fotogrametri bilimidir. Girdi olarak

Detaylı

UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ ile ARAZİ ÖRTÜSÜ ve ARAZİ KULLANIMININ BELİRLENMESİ

UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ ile ARAZİ ÖRTÜSÜ ve ARAZİ KULLANIMININ BELİRLENMESİ Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Toprak ve Su Kaynakları Ulusal Bilgi Merkezi UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ ile ARAZİ ÖRTÜSÜ ve ARAZİ KULLANIMININ BELİRLENMESİ Demir DEVECİGİL Alpaslan SAVACI Doç. Dr. D.Murat

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık KORELASYON ve REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım Bir değişkenin değerinin diğer değişkendeki veya değişkenlerdeki değişimlere bağlı olarak nasıl etkilendiğinin istatistiksel

Detaylı

Trafik Yoğunluk Harita Görüntülerinin Görüntü İşleme Yöntemleriyle İşlenmesi

Trafik Yoğunluk Harita Görüntülerinin Görüntü İşleme Yöntemleriyle İşlenmesi Trafik Yoğunluk Harita Görüntülerinin Görüntü İşleme Yöntemleriyle İşlenmesi ISITES 2016 4 TH INTERNATIONAL SYMPOSIUM ON INNOVATIVE TECHNOLOGIES IN ENGINEERING AND SCIENCE Dr. G. Çiğdem Çavdaroğlu ISITES,

Detaylı