BANKA SERMAYE KANALI MEVCUDİYETİ : TÜRK BANKAClLIK SEKTÖRÜ İÇİN BİR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BANKA SERMAYE KANALI MEVCUDİYETİ : TÜRK BANKAClLIK SEKTÖRÜ İÇİN BİR"

Transkript

1 Ekonomik Yaklaşım, Cilt: 18, Sayı: 63, ss BANKA SERMAYE KANALI MEVCUDİYETİ : TÜRK BANKAClLIK SEKTÖRÜ İÇİN BİR ANALİZ 1 Süleyman DEG İRMEN 2 ve Filiz ÖZAG 3 6zet Geleneksel para teorisi büyük öfçiide banka sermayesinin önemini göz ardı etmiştir. 'Banka Kredi Kanalı te:d. para politikası.faafö etlerinin banka rezervlerini değiştirerek banka kredi ar:: miktanna etki edebileceğini [(ade etmektedir. Fakat finansal alanda yapılan devlet regiilôsyonfarı, banka sennayesi ü::erindeki finansal dii::enlemelerle, geleneksel para teorisi ve banka kredi kanalı arasmdaki açığı kapatması açısından önemlidir. Sermave-yeterlilik ra.,yosu ı e ticari bankacılık grubunda bulunan bankalarm kredi w::ı biiyiime oranının, seçilmiş makroekonomik değişkenlere (dövi:: kuru, jai:: oram ve kamu iç borç stoku) karş1 verecekleri yanıtlar, üç kategoride (özel, kamu ticari bankalar ve yabanci ticari banka grubu) ele almmaktadu dönemi için. yapılan ba::ı ampirik kanıtların ı e etki-tepki fonksiyonlcırınm (V AR impulse-response fımctiom~ sonuçlan 1şığında, makale söz konusu uygulamalan ortaya koymayı amaçlamaktadır. Sermaye ve kredi yaplst arasmdaki bağı gösteren banka sermaye kanalt, ile banka sermayesi iizet'inde etkili olarak, banka kredi para politikası fcıcıf~vetleri arzım değiştirebil ir. Ancak, bu kanalın gücü, her bir kategoride bulunan bankaların sermaye yeterlilik oranlarına bağlıdır. FarklT sermaye yeterlifiği rasyoları sahip olan banka/ann kredi arzı değişkenlerine verilen şok/ara farklı. tepkiler vermektedir. 1 Bu yazının ilk versiyonu Türkiye Ekonomi Kurumu tarafından düzenlenen 2006-Uluslaraı:as ı Ekonomi Kon feı:aıısı, J J- 13 Eylül Ankaı:a'c.la sunulmuştur. Kat1lımcı l anıı önerileri ve el.:ştirilerine ıcşckkiir ediyonız. ~ Doç. Dr., Mersin Üniversitesi. iibf, iktisat Bölümü. ya da su l eymandegi 3 Yrd. Doç. Dr.. Gazi Üniversitesi, ÜBF. fkıisaı Bölümü,

2 30 Siileymtın DEGİRMEN- Filiz ÖZAG Anahtar Kelime/er: Hükümet ve Parasal Sistem, Finansal Piyasalar ve Makroekonomi, Merkez Bankası, Banka Sermaye Kanalı, Türk Bankacılık Sektörü EXIS TENCE OF BANK CAPI TAL CHANNEL: AN ANALYSIS FOR THETURKJSHBANE1NGSECTOR A bstract Traditional moneta1y themy has /arge/y ignored the role of bank capital. The 'bank lending channel' thesis maintains that monetary policy actions can also alter the sıpp(v of bank loans by changing bank reserves. However, financi al regulations on bank capital along with other interventions should be considered to fi/l the gap between traditional monetary theory and bank lending channel. Therefore, the paper ana/yzes the different respanses of the capital-asset ratio and growth rate of loan of bank.~. classified in three categories. in the commercial banking group to selected macroeconomic variabfes such as exchange, interest, and pub!ic seefor domestic debt stock. Based on the some ernpirical evidences and the results of the impulse responsefunction.for , the paper has several implications. First, bank capital channe/ that explains a link between capital and loans sıructure is that monetary policy actions can affect the supply of bank loans through their impact on bank capital. Second, the strength of this channel depends on the capital adequacy ratio of banks in each category. In particular, lending by banks with different /eve! of capital adequacy ratios will have different reactions to shocks to the variables. Keywords: Government and Monetary System, Financial Markets and Macroeconomy, Cemral Bank, Bank Capital Channe/, Turkish Banking Seetar l. Giriş 1990'lı yıuarın büyük bir kısmında genişleyici maliye po l i t ikası nedeniyle mali açık büyürken, Merkez Bankası (MB) parasal büyüme oranını kontrol a l tında tutmaya çal ı şmıştır. Maliye ve para politikalar ı arasındaki eşgüdümsüzlük sonucu net sermaye girişindeki artış faiz oranlarının yükselmesine ve döviz kurunun değerlenmesine neden olmuştur. Türkiye ekonomisi, geçmişten gelen kronik büyük çaplı (ve hala sorun niteliği taşıyan) bütçe açık l arın dan do l ayı, son yıllarda faiz oranları ve döviz kur larındak i dalgalanmala rın da etkisiyle, makroekonomik

3 Baflka Sermaye Kanalı Mevcudiyeti: Tiirk Bankac1ltk Sektörü İçin Bir Ana/iz 31 dengelerde sarsıntılar yaşamıştır. Dalgalanmaların neden olduğu olumsuz faktörler 4 Türk Bankacılık Sistemini (TBS) olumsuz etkileyerek, 2000 Kasım ve 2001 Şubat krizlerine ve son günlerde ekonomik gündemi meşgul eden piyasalardaki inişçıkışlara neden olmuştur. Bu çalışmada amaç, devletin finans sektörüne yönelik müdahaleleri ve makroekonomide meydana gelen dalgalanmalar nedeniyle, bankaların sermaye ve borç verme yapılarında ortaya çıkan değişimleri tespit edebilmektir. Bu nedenle, TES'de faaliyet gösteren devlete, özel sektöre ve yabancılara ait ticari bankaların; sermaye-yeterlilik rasyosu ve kredi arzı yaptiarının seçilmiş makroekonomik değişkenlere (döviz kuru, faiz oranı, enflasyon oranı, kamu iç borç stoku ve sermaye ve kredi arzı ile ilgili yasal diizenlemele1) nasıl tepki verdikleri incelenecektir. Çalışmada, geleneksel (Keynesyen) para teorisinin 5 ve banka kredi kanalının 6 bankaların sermaye yapılarını ihmal ettiği düşünülmekte ve dolayısı ile de bu iki görüş arasındaki açığı kapatmak amaçlanmaktadtr. Banka sermaye yapısı bankanın varlıklarını ve yüki.imlülükleriıü yönetmede önemli bir faktördür. Çünkü hem bankanın riske ne kadar maruz kalacağını belirlemekte, hem de 1988 Basel anlaşmasma göre r isk-bazlı sermaye gereksinim kriterinin uygulanınaya konulmasında önemli olmaktadır. TBS'i uzun yıuar, gerek siyasal amaçlarla gerekse de kurumsal açıdan, etkin bir şekilde denetlenememiş, gerekli yasal düzenlemeler yapılamanuştır. Alper ve Öniş (Şubat 2002)'e göre bımun temel nedeni, bankacılık sisteminin siyasal açıdan yarahlan rant dağıtımında önemli bir 'role sahip olmasıdır. Fakat 4398 nolu bankacılık kanunu ile kurulan ve Ağustos 2000'de faaliyete başlayan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) ile potansiyel olarak daha etkin bir fınansal müdahale yapıs ı oluşturulmuştur. Banka kredi kanalı goruşune göre; para politikası, reel ekonomiyi, bankaların rezervlerini etkilemekte ve bankaların kredi arzını değiştirmektedir. Yani, 4 Makrockonomik dengesizlikler yüzlinden yabancı sermayenin çıkmasının etkisi ile hankalann bilançolarındaki aktif ve pasiller arasındaki vade yapılannın bozulmas ı ve net açık pozisyon sorunun yaşanması; yilksek kamu finans açıklan nedeniyle özel sektöre akacak fonlann azalması (yan~ dışlama etkisi); TBS'deki yapısal sorunlara, etkin olmayan bir şekilde yürütülen portföy yönetimini ve kontrol sistemi ve düşük sermaye-yeterlilik rasyo l annı eklediğimizde TBS'in hem faiz oranı bem de döviz kuru risklerine maruz kalması ve dolayısı ilc de devielin ilgili yetkili organiann TBS' de faaliyet gösteren hankalann sermaye ve borç verme yaptianna düzenlemelerle müdahale etmelerini gündeme ge6rnıiştir. s Genişleyici para politikası --> (reel faiz oranı) i,! (.vermayenin maliyetini düşürerek uzım vadeli varlıklarmfryat/amu artırıcı elki yapar)-> Yatmm l --> GSYIH ı 6 Genişlcyici para po litikası -+ Banka rezervleri ve mevduatlar l-+ Banka kredi mı t-+ Yatınmt --> GSYiH ı

4 32 Süleyman DEGİRMEN- Filiz ÖZAG para arlı ile kredi anı arasında ilişki kurulmaktadır 7 Sennaye-ycterliliği gereksiniını di.lzcnlemesı ıle banka kredi kanalı. para akıanna mekani11nasında önemlı bir rol oynamaktadır. Kredi venne ve serrnaye-yeterliüği di.izenlemelen. para politikasının bankaların rczcl"\lcrını cılilemeden sadece sennayelerı ÜLcnndc et!..ide bulunarak krcdı arzını belirleyecek bır mekanizma yaratabılmektcdır~. Böylece, i990'dan ben Türk bankacılık otoriteleri tarafından benimsenen sennaye-yeterlilığı dülenlemden yanında. krcdı anı ile ilgili düzenlemeler ve bankaların sennaye piyasasından gereğince faydalanamamalan sonucunda bankaların bilançolarındaki varlıklar ve yükümlülükler arasında vade farkı oluşmuştur. Yani, bankalar kredilerinin, özsermaye dışındaki yükümlülüklerden (non-equity liabilities) - dışarıdan kısa vadeli yabancı para cinsinden borçlanma ve interbank'tan borçlanmadaha uz:un vade yapısına sahip olması bir vade farkının oluşmasına neden olmuştur. Bu durumda laiz oranlarındaki artış bankaların karmı azalttığı için, zaman içinde bankaların sermaye-yeterliliklerini olumsuz etkileyecek ve faiz riskine daha fazla maruz kalmalarına neden olacaktır. Bankalar sermaye piyasalarından tam olarak ya da etkin bir biçimde yararlanaınadıklan için -yani, bankalar fon yaratmaya ihtiyaç duyduklarında scnnaye piyasasında hisse senedi çıkaramadıklan için- bu durum bankaların kredi arliarında olumsuz ve kalıcı etkilere neden olacaktır (Van den Heuvel. Mart s.4 ). Özellikle barıkacılık sektöründe bılançoda vade uyumswlugunun bulundugu dönemlerde. görevde olan büj..iimcılerin maliye politikaları sonucunda. yüksek reel faiz getirisi nedeniyle çekıci hale gelen ha..cıne bonosu ve tahviller bankalar için arbitraj fırsatı yaratmıştır. Dolayısı ıle geleneksel para ve barıka kredi kanalı teorilerinin banka senııayesinın önemini vurgulamada eksik kalmalan düşüncesi ilc çalışmada, TBS' de ticari bankalar katcgorisınde yer alan özel, devlet ve yabancı banka alt gruplarının söz edilen değişkenlere verdikleri tepkiler incelenecektir. Ulaşılan sonuçlara bakıldığında, iki teorinin yanıt veremediği noktaları kısaca şu şekilde sıralanabilir: 1 Ramer ( 1993). \llclt7cr ı 1995) ve Edwards ve Mishl.in (1995) çalışmalan banka mevduatı ıle di~cr fon kaynakları arasında mllt..cnımcl ikame olmaılı~ı surece kredi kanalının llnansal pıynsalardaki asımetrik bilgı sonınunu çötmcılc önemlı bir role sahip olacağı konusunda şüpheleri vardır. Bununla bırlıkte. Fa\ero vd. (Tcınmu7 1999> çalışmnsınıla. sıkı para politikası sonrası banka rezervlcnndct..ı azalmaya rağım:n bankaların krcılı al7ındn herhangi bir düşme olduğu hakkınıla anlamlı tcsı sonu,ıanna ulaşamamıştır Van den lh:u\cl (\.lan ::!001 )'e göre, bu durum hankalann sermaye pıya~alanndan yeterince yar.ı.rlanaınama:.ı durumunıla gcçerlıdır. TBS'ne bakıldığında. Eylül 2001 ııib:ınyle, (ı8 bankanın >akla~ık.ıo u IMKB'de taalıycı gihtcnncktedir

5 Banka Sermaye Kanalt Mevcudiyeti: Türk B ankac1f1k Sektörü İçin Bir Analiz 33 ı- Maliye politikasının bir göstergesi olarak kamu iç borç stokunda pozitif bir şok, sennaye üzerinde dışlama etkisine neden olarak. bankaların kredi arz olanağını olumsuz etkilemektedir. Bu durum ayrıca reel faiz oranlarının yüksek olmasına neden olarak, özel sektöre gidebilecek fonjan devlet tahvil ve bonolarına yönlendirip bir dışlama etkisi (crowding-out e[(ect) yaratmaktadır. ıı- Bankaların kredi vermesi TES'deki bankaların finansal yapılarına yani. bilançolanndaki varlıklar ve yükümlülüklerin yönetimine ve bu yönetimden doğabilecek riske bağlıdır. Bu amaçla, faiz oranlannda ve döviz kurlarındaki bir dalgalanma bankaların risk dtıruınlarını etkileyecektir. iii- Sennaye ve kı-edi verme yapıları ile ilgili finansal düzenlemeler, sermayeyeterlilikleri ve kredi arzmda olumlu etkilere neden olmuştur. Fakat söz konusu düzenlemelere karşı farklı banka grupları. farklı derecelerde tepkiler venniştir. iv- Sermaye ve kredi yapıları arasındaki ilişkiyi anlatan banka sermaye kanalına 9 göre (dövi= kıtru ve faiz oranı dalga/anmalamu kontrol ederek fiyat isti/,:ranm sağlamayr amaçlayan) para politikası, sennaye yapılarını ve kredi arzını etkilemektedir. Yapılan çalışmada, özellikle farklı sermaye-yeterlilik rasyolarına sahip olan kamu, özel ve yabancı ticari bankaların faiz oranları, döviz kurlar ı, kanıu iç borç stoku, kredi am büyüme oranı, sennaye-yeterlilik rasyosu şoklarına verdikleri tepkiler farklı olmuştur. Sermaye kanalının gücü, seıınaye yeterliliği ile ilgili düzenlernelerin her bir kategorideki bankalara olan etkisine bağlıdır. Fakat faiz oranlarına ve döviz k:urlarına verilen şoklar, sermaye yapıları üzerinden kredi arzında net etkiler doğurmaktadır. Bu açıklamalar ışığında, çalışına şu şekilde düzenlerunjştir. Öncelikle Türkiye ekonomisinin dönemi kısaca özetlenecektir. Daha sonra sem1aye ve kredi yapısını etkjleycn faktörleri açıklayan literatür ele alınacak ve verimetodoloji açıklanacaktır. Son bölümde test sonuçlarının değerlendirilmesi yapılacaktır. Van den Heuvel (Mart 2001) çalışması bu konuda aynntılı bilgi vermekıedir. banka kredilerinin mevduatlardan daha uzun vadeye sahip olmasına izin verildiğinde bankaların faiz riski artınaktadır. Ayrıca, belirli bir oranda sermaye buluııdumıaya yönelik kısıtlamalar bankalarm olanaklanru olumsuz etkilemektedir: yüksek faiz oranlannda kredi verme imkanı olduğu 7.aman. düşilk Ordnda tutulan sermayenin (alternatif) maliyeti yüksdecektir.

6 34 Sı7leyman DEGİRMEN- Filiz ÖZAG ll. Türkiye Ekonomisi: Türkiye'de 1980 sonrası başlayan liberalizasyon odaklı yeni modelin parasal ayağı, dış ticaret liberalizasyonuna koşut olarak dönüşümüyle başlatılmış, fakat bu dönemde ortaya çıkan Bankerler Krizi nedeniyle sekteye uğramıştır yılında konvertibiliteye geçiş kararının alınınası (dış finansal liberalizasyon), finansal liberalizasyon konusunda önemli bir adım olmuştur yılından sonraki dönemde, yapısal uyum programlan doğrultusunda, Türkiye ve d ı ş dünya arasında gerçekleşen her türlü para transferine tam serbestlik tanınması, Türk vatandaşlarının istedikleri kadar döviz bulundurma ve bankalarda döviz hesabı açınalanna izin verilmesiyle, hükümetin bi.itçeyi finanse etmek için uzun vadeli dış krediler ile vergiler yerine kısa vadeli iç borçlanmaya gitmesine neden olmuştur. Bu dönemde devlet tahvili ve hisse senedi piyasaları da kurulmuştur. Son olarak İMKB'nın uluslararası sisteme açılmasıyla (1991 yılında) yapısal uyum sürecinin finansal uyum boyutu bütün gerekleriyle yerine getirilmiş ve Türkiye dünyadaki yeni kınlgan/ak ı şkan fınans yapısına entegre olmuştur (Dağdelen, 2004). Bu entegrasyon sonrasmda, sem1aye girişinin ekonomi üzerindeki etkilerini anlayabilmek amacıyla, Türkiye ekonomisinin yapısından kaynaklanan sorunlara ve nedenlerine bakıldığında ise aşağıda özetleneo konular dikkati çekmektedir M akroekonomik Dengesizlik/er 1980'lerin ortalarından başlayarak l990'lara kadar devam eden yüksek ve değişken faiz oranları, ekonomik büyümenin ani daralması ve genişlemesi, dışandan sennaye girişinin hassasiyeti gibi etkenler ekonomideki belirsiz l iği artırmakta ve ekonomik karar birimlerinin kısa dönemli davranmasına neden olmaktadır (BRSA Raporu, May 2001, s.4). Diğer bir ifade ile 1980'1erin ortalarından sorıra kronik enflasyon, yabancı para cinsinden borç sözleşmelerini ve fınansa l sistemin kınlganlığını arttırmış yani, paranın değerindeki ani bir düşüşün (1994 Nisan ve Şubat 2001 'de olduğu gibi) finansal krizleri tetiklemesine neden olmuşhır. TL'ye olan güvensizlik, büyük çaplı para ikamesini tersine çevinniştir. Sonuç olarak, sıcak para girişi, bankaların fonlama kaynaklaruıın vadesini kısaltmış ve toplam yükümlülükler içinde yabancı para cinsinden yükümlülüklerin payını büyük oranda artmıştır. Boratav v.d (1995) ça!jşmalarında, sennaye hareket serbestisinden kaynaklanan dengesiz faiz ve döviz kuru hareketlerinin ekonomiye önemli istikrars ızlıklar sürüklediğini belirtmiştir deneyinll sonucunda, yani yüksek enflasyonda finansal sistemdeki bütün dışsal ve içsel deregülasyonlarla sağlanan sermaye akışı, politika yapıcılann ilgi konusu olmuş ve bu durum, yüksek faiz oranjan politikas ı izlenmesi ile ucuz dolar yani değerlenmiş TL beklentisi

7 Banka Sermaye Katıalı Mevcudiyeti: Türk Bankacılık Sektör ii için Bir Ana/iz 35 yaratmıştır. Bu süreç 1990'lar boyunca devam etmiştir. Özellikle cari hesaplar Uzerine negatif etkisi nedeniyle reel değer kaybı kaçınılmaz olmuş ve bu durum, eğer para ikamesi ve/veya sermaye çıkışına engel olunursa, daha yüksek faiz oranı artışını zorunlu hale getirmiştir. Yukarıda anlatılanlar ışığında, döviz kuru ve faiz oranlanndaki istikrarsızlığın ekonomiyi bunaluna sürüklediği söylenebilir. Boratav v.d (1995)'nin çalışmasında vurgulanan, merkez bankası ve hazinenin mevcut bakış açısıyla sunulan alternatif faiz oranlan ve döviz kurlan arasındaki uyumlu/uygun bir ilişkinin, ancak, yabancı tasarrufların giderek artan oranda ülkeye girmesine bağlı olduğudur. Söz konusu çalışmaya göre, bu yanlış yönlendirilmiş politika, yüksek ulusal faiz oranlarını ve yurtdışından kısa vadeli borç almayı teşvik etmektedir. Bu durum gerek ulusal yatırımlar ve kamu tasamıflan, gerekse de cari hesaplar üzerinde olumsuz etkiler yaratarak ekonomik büyürneyi ter yönde etkileyecektir. Özet olarak, yüksek enflasyonun varlığında finansal sistemdeki dışsal ve içsel serbestleşme daha fazla sermaye girişine yol açmıştır. Bunun nedeni hem merkez bankasının hem de hazinenin uyguladıkları politikalar sonucu, yüksek faiz oranianna ve ucuz dolar beklentilerine yönelik bir bağlılık yaratılmasıdır. Oluşan sem1aye girişleri politika karar yapıcıları tarafından yeterince sterilize edilemediği için TL'nin değerlenmesine neden olmuştur. Aşın değerleomenin cari işlemler hesabında istikrarsızlık yaratması nedeniyle ithalatı düşürmek ve ihracatı artırmak amacıyla ulusal paranın reel olarak değer yitirmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Böylece, döviz kurunda ve faiz oranlarında görülen artış, ekonomiyi bunalıma sürüklemiş ve bu da ulusal faiz oranlarında artış ile TL'nin değer kazanmasını gündeme getirmiştir Yüksek Kamu Sektör Açığı Finansal serbestleşmenirı ardından 1990'larda yeni piyasalarda (emerging markets) ortaya çıkan birçok finansal kriz, sermaye girişleri ile finanse edilen iç borç birikinıinde, büyük ve ani sermaye kaçışlan nedeniyle mali bir şoka neden olmuştur. Böylece sermaye yeterlilik rasyosu ve bankaların borç arzları üzerinde dışlama etkisi oluşmuş ve ulusal kredi arzı azalmıştır (Emel ve Yola lan, Kasım 1999, s.2). Türkiye ekonomisinde, kamu sektörü açığında bir artış olduğu zaman, eğer bu açık yüksek reel faizler ödenerek ulusal finansal piyasalardan karşılanıyorsa o zaman reel sektöre akması gereken kaynaklann dağ1lımı değiştirmektc ve fon miktarında bir azalma yaratmaktadır. (Bu konuda ayrıntılı bilgi için bknz. Shriai (2002); McHale (200 ı); Takan (Mart 2001 ), s.8 ve Alper-Öniş, (Mart 2002) s.15). Nominal faiz oranlarınm, beklenen enflasyondan daha yüksek olması ve

8 36 Slileyman DEGİRMEN- Filiz ÖZAG ınuhtemclcn de nominal faiz oranlanndaki artışın, nominal döviz kunındaki artıştan yüksek olması durumunda faiz kur arbitrajı oluşmaktadır. Bu fırsat ise bankalarm davranışlarını etkileyip, yurt dışından yabancı para cinsinden borçlan<>rak, yurt içinde TL cinsinden borç verme ve devlet tahvil-bonoianna yönelme şansı yaratmıştır. Hatta belirli dönemlerde firmaların ve hükümetlerin (fınansal ya da bütçe) açıklarını finanse etmek için bile dışardan borçlandıkları ve TL cinsinden harcama yapmadıkları görülür. Bu politika bankaların yabancı para cinsinden açık pozisyonlarının artmasına neden olmuştur (bakınız Yülek ( 1998}, ss ) Devlet Btmka/armdan Kaynakitman Olumsuzluklar Devlet bankalarnun hükümetin politik amaçlarınalbaskılarına lıizmet eden uzmaniaşma kredilerinin geri dönüşlerinde yaşanan sorunlar nedeniyle, giderek artan görev zararlarının birikmesi ve devlet bankalannın yüksek oranda devlet tahvil- bonoları tutınaları ile faiz oranlarının yüksek kalınasma neden olmuştur. Bu durum bankaları farklı oranlarda ama hep olumsuz şekilde etkilemiştir Yetersiz Risk Değerlendirme ve Yönetimi Sistemi Bankacılık sektöıü giderek daha fazla likidite. faiz oranı ve döviz kunı risklerine maruz kalmasına rağmen. bankaların risk dcğcrlendimıesi ve yönetim sistemleri yeterince gelişmeıniştir. BDDK kurulup faaliyete geçineeye kadar. bağımsız ve etkin denetim-düzenlemenin olmaması ve bunlara ek olarak l989'da oluşturulan mevduat sigortası bankaların risk yönetimindeki zayıflıklarının artmasına neden olmuştur (BRSA Report, J5 Mayıs s.5). Gelişıneler göz önüne alındığında; TBS bünyesinde özellikle devlet bankalarının uzmanlaşmış krediler üzerinde yoğunlaşması ve özel bankaların birçoğunun yoğunlaşmış kredi ler (concentrated credits) vermesi, bazı müşterilere yüksek oranlarda krediler vererek riski artımıaları, verilen kredilerle toplanan mevduatlar arasında vade uyuşınazlığı (dolayısı ilc de. biliinçonun varlıklar ve yükümlülükler kısımlarında eşgüdüm sorunun yaşanması), açık pozisyon sonınu. banka l arın kendi içlerinde yetersiz bir oto kontrola sahip olmaları, yetersiz risk yönetimi ve değerlendirmesi ve topluma karşı açıklık ilkesinin iz lenınemesi gibi nedenlerle zayıf varlık kalitesine ve bu kuruluşların yetersiz sermaye oranına sahip olmasına neden olmuştur. Bu durum da, bankaların serınayc ve kredi veıme yapılannın bağımlılığını artırmıştır.

9 Banka Sermaye Ka11alı Me~ cud~veti: Tiirk Bankacr/ık Sekliirii İçin Bir Allafiz Döviz Kuru Rejimine Dayalı İstikrar Programt Aralık 1999'da IMF tarafından fınansal olarak destcklcnerek uygulamaya konulan ve 3 yıl boyunca uygulanacak olan Döviz Kuruna Dayalı İstikrar (ERBS) programı süresince. hükümetlerin bütçe açıklarını bankacılık sektörü üzerinden kısa dönem sermaye girişi ile finanse ettiği görülür. Yüksek reel faiz oranları. döviz kuru değerlenınesi ile birleştiğinde, fonların reel yatmm alanlanndan fınansal spekülatif alanlarına kaymasına neden olmuştur. Program uygulanmaya başlandıktan ll ay sonra Kasım 2000'de Türkiye bir finansal kriz yaşamış ve böylece uygulanan programın hayaliyeti de tehlike düşmüştür. ERBS programına uzun süre bağlı kalınması dış dengesizliği artırmış ve dış borçlanmayı daha da kötüleştinuiştir. Temmuz 2001 'de döviz kuru bandı genişlctilmeye başlanmış ve TL 'nin piyasaya aşama aşama 2002'nin sonuna kadar hakim olması istenmiştir. Fakat dış dengelerde görülen bozulma, önceden açıklanan enflasyon oranının tutturulamaması ve siyasi kriz, programın yaşayamayacağıoa kanıtlamıştır. Bu durum. belirlenen programın bitiş tarihinden önce her an yerli paraya talebin artmasına neden olacak bir süreçtir. Programın mali ve parasal hedeflerine, enflasyon dışında, ulaşılmıştır. MB'sı Kasım 2000 krizine kadar kısmi para kunılu olarak oldııkça başarılı olmuştur. 2000'in sonunda, cari hesap 9.7 milyar ABD Dolan açık vermiş ve bu açık 9.4 milyar ABD Doları sermaye hesabı fazlası ile kapatılrruştır. Sterilizasyon olmadığı için, sermaye girişi parasal tabanda genişleme yaratnuştır. Sonuçta, Türkiye'de sennaye girişi iki ucu keskin bir bıçak gibi işlemiştir: (i) sermaye girişi ekonomik büyüme. tüketim ve yatırınıları pozitif etkilemiştir. Ancak (ii) sermaye girişi, reel döviz kııru hedeflernesi ve yüksek maü açıkların olduğu bir politika karmasında, para politikasının etkisini azaltarak ekonominin yanlış yönetimine yol açmıştır. 1990'1ar boyunca, net yurtiçi borçlanmanın yurtiçi mali borç stokuna oranı yüzde 50'den fazla olmuştur. Bu durumda hükümet yeni hükümet kağıtları çıkararak mevcut borç stokunu çevinneye çalışmıştır. (Boratav ve Yeldan, 2001, s.23). Sabit döviz kuru ile sermaye girişinin birleşmesi mali açıkların fınansmanını kolaylaştırmıştır. Programın uygulanması ile belirli bir döviz sepetine göre önceden belirlenmiş TL 'nin değer kaybının ne kadar olacağı açıklandığı için döviz kuru riski ortadan kalkmıştır. Böylece bankalar bu süreçte kolay karlar elde elmiş ve yüksek getirili hükümet kağıtlarmı satın alıp, repo işlemleri yaparak. riskli olan döviz cinsinden borçlarını finanse edebilmişlerdir. Kasım 2000 krizinden önce bankaların yüksek açık pozisyonları nedeniyle ani semıayc çıkışiarına olan hassaslıkları artmıştır (bkz. Eichengrccn (2002)).

10 38 Sü/eyma11 DE GiRMEN- Filiz ÖZAG ı. 6. Kasım 2000, Şubat 2001 Krizleri ve Sonras ı Devlet bankalarının ve bir takım özel bahka l arın yüksek oranda hükümet kağıdı tutmaları faiz oranlarında bir yükselmeye ve bankalar aras ında haksız rekabete neden olmuştur. Ayrıca bu dönemde bankaların risk değerlendirme ve yönetme politikalarının yetersiz olması nedeniyle, likidite, faiz oram ve döviz kuru riskleri ortaya çıkmışhr (BRSA Raporu, 2001, s. S). Burada, bankac ı lık sektöründe bağımsız ve etkin olmayan bir gözetim-denetleme-düzenleme mekanizmasının olmasının da, risk yönetiminde belirli zayıfl ıkların yaşanmasına neden olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Böylece, Özatay ve Sak (2002)'ın da belirttiği gibi söz konusu sorunlar nederuyle, çoğu devlet bankasının bilançosu Kasım 2000 likidite krizinde faiz riski ile ka rşılaşırken, çoğu özel banka da Şubat 2001 parasal krizinde döviz kuru riskine tabi olmuştur. Ayrıca yabancı fonların ülkeden çıklşı ve bazine kağıtlarına uygulanan faiz oranlarının ani yi.\kselişi, bazı özel ve devlet bankalarının fınansal açıdan zorluklarla karşılaşmasına neden olmuştur. Kasım 2000 krizinde hemen sonra ortaya çıkan sorun, faiz oranjan ile önceden açıklanan TL'deki değer kaybı oranlan arasında bir uyumsuzluğun olmasıdır. Bu uyumsuzluk, hazinenin iç borcu döndürıne gücünü azaltmış ve faiz oranlarını yükselmiştir. Özatay ve Sak'a göre, ya faiz oranlan TL'run değer yitirme oranına uyumlu olacak bir düzeye kadar düşmeli ya da döviz kuru rejimi değiştirilmelidir. Süreç içinde, politik arenada o luşan belirsizlik ve döviz kuru rejimine olan güvensizlik nedeniyle de Şubat uygulamadan kaldırılmıştır 'de söz konusu rejim Bu tarihten sonra dalgalı kur rejimine geçitmiş ve para politikası olarak enflasyon hedeflemesi benimsenmiştir. Dalgalı kur rejimi ile ekonomik istikrarın sağ lanması ve iç-dış şoklarakarşı duyarhlığın azalması amaçlanınaktadır para ve kur politikasında, döviz piyasasına yapıjan müdahalelerde, oynaklık düzeyi kadar gelecekte oluşacak oynakltk orannun da önemi üzerinde durulmaktadır. Ayrıca Merkez Bankası'nın yaptığı döviz alım müdahalelerinin güçlü bir döviz rezervi oluşturmak için gerekli olduğu belirtilmiş ve böylece de ters dolarizasyonun gerçekleşebileceği savunulmuştur. Uygulanan politikalar sonunda 2003 yılında oluşan fazla likitide ile bazinenin TL cirısinden borçlanmasının arthğ ı ve net döviz cinsi borç geri ödemelerini sağlandığı belirtihruştir y ı lında kur po litikasmın belirlenmesinde ise yine da l galı kur rejimini önemi üzerinde durulmuş ve 2003 yılındaki önlemlerle TL olarak tutulan likitidenin arttığı belirtilmiştir. Ancak ekonomide gerçekleşen rakamlara baktığımızda, reel faiz oranlarının yüksek bir düzeyde seyrettiği ve bütçe açıkların ın GSMH'ye o ranırun hala nispi olarak yüksek düzeyini koruduğu görülür. Reel ve noınina l kur arasındaki fark

11 Banka Sermaye Kan alı Mevcudiyeti: Tiirk Bankacılt k Sektörü İçin Bir Analiz 39 geçmiş döneme göre azalmış ve kurdaki aşın değedemeyi yok edilerek geçmişte oluşan faiz kur arbitrajı ortadan kaldınlmıştu. m. Bankalarm Sermaye ve Kredi Verme Yapısım Etkileyen Faktörler Çelebican (Ekim 1 998), Moalla-Fetimi v.d (Eylül 1998), ve Aydoğan-Ersel ( 1 992) 'e göre BIS (Bank for International Setllemen ts) çerçevesinde gözetimler ve düzenlemeler TBS tarafından, biraz geç olsada, 1990 yılında benimsenmiş ve zaman içinde uygulanmaya çalışılmıştır. BDDK, bankaların BTS kriterlerini benimseyip daha etkin bir şekilde uygulamaları için, Haziran 1999'da çıkarılan 4389 sayılı bankacılık kanwm ile bankaların sennaye-varlık oranlarını iyileştirıneleri konusundaki ciddiyetini göstermiştir (Ayrıntı için bknz. AJper ve Öniş (Mart 2002)) 10 Kashyap ve Stein (2000)'e göre, banka serınaye yapısı hedi kanalının gücünü etkileyebilir. Tartıştıklan nokta, daha iyi sermaye yapısına sahip olan bankalarm daha az riskli bankalar olduğudur 1 ı. Furfıne (1995), serınaye-yeterliliği düzenlemelerinin varlık ve yükümlülükler yönetimi üzerindeki etkileşimine (asset and liability management) dinamik bir model kullanarak bakmakta ve banka sermaye yapısının borç verme büyüme oranını nasıl etkilediğini araştırınaktadır. Ulaşmış olduğu sonuca göre. Basle sermaye-yeterlilik düzcnlemelerinin, banka kredileri üzerindeki etkisinin parasal bir şok karşısmda göstermiş olduğu tepkinin oldukça zayıf olduğudur. Başka çalışmalara baktığımızda, Bemanke ve Gertler (1987) ve Holstrom ve Tirole (1997) finansal piyasalardaki eksik bilgi nedenjyle, fınansal aracı kurumların sennaye yapılarının kredi verınede ve ekonomik aktiviteleri belirlemede önemli faktör olduğunu ifade etmektedirler. Ayrıca, Tbakor ( 1 996) parasal genişlemenin bankaların hedi verme kapasitesinde azalmaya neden olduğu sonucunu ulaşmıştır. Sermaye gereksinimi ve bankalara yönelik ihtiyati düzenlemeleri genel olarak Hellman, Murdock ve Stiglitz ( 1 998)' de araştırmış ve yüksek oranda sermaye tutulması, bankaların aktiviteleri üzerinde ters bir etki yapacağını: yani, yüksek senı1aye gereksiniminin bankaların fonlama maliyetinde bir artış yaratarak, piyasa değerinde bir azalmaya neden olacağı için, daha fazla risk almalarını teşvik edeceği sonucuna ulaştırmıştır. Benzer şekilde, Diamond ve Ra jan ( t 999) sermaye ıo BDDK'nın hazırladığı 2000 ve 2001 yılı raporlan incelendiğinde sermaye üe kredi verme yapısı arasındaki ilişki daha net göıillmektedir. 11 Yani, reserve dışında kalan ve sigortalanmayaıı banka yüktimlülükleriniıı asimetrik bilgi sorununa daha az tabi olacak.lannı ve böylece, baııkalanıı bu tiir yükümlüluklere daha kolayca başvurarak ve rezervler üzerinden kredi vemıe bağımlılığını azaltarak, bankaların sennayc yapl.liındaki olumlu bir gelişme sonucu kredi verme olanağının da artacağını ifade etmektedirler.

12 40 Süleyuum DEGİRMEN- Filiz ÖZAG gereksiniminin farklı olası maliyetleri üzerinde dunnuş ve bankaların hassas bir sermaye yapısına sahip olmasının, likidite yaratma kabiliyetini ve böylece de, kredi arzı miktarını olumlu ctkiyeleceğini söylemiştir. Bernankc- Gerller (1995). Kashyap- Stein (1995), Bernanke- Lown (1991) ve Peek - Rosengreen (1992) çalışmaları banka sermaye ve kredi verme arasındaki ilişkiyi ele almaktadır. Fakat geleneksel para teorisi ve banka kredi kanalı arasındaki açığı kapatmak amacı ile kredi arzında ortaya çıkan değişikliklerin sermaye yapısında meydana gelen değişmeler yanında, farklı faktörlerin de (para politikasının faiz oraru ve döviz kurunu etkileınesi, maliye politikasının kamu borç gereksinimini etkilemesi v.b) dikkate alınması önemlidir. Peek ve Rosengreen (Ağustos 1995) çalışınasına göre, A.B.D.'de resesyonunda bankaların kredi büyüme oranlannda ani düşüşler yaşanmıştır. Fakat sorun, kredi büyüme oranındaki azalınanın, kredi talebinden mi yoksa resesyon nedeniyle mevduatlardaki azalma ile kredi arzındaki bir azalmadan ıru kaynak.landığıdır. Çalışınaya göre, eğer bankalar büyük oranda geri ödenmeyen krediler ve düşük kazanç nedeniyle sermaye sınırlaması ile karşılaşırsa. sennayevarlık rasyosunu yükseltmek için iki şey yapaeaklardır: (i) ya yeni sennaye artırımına gidecekler, (ii) ya da. hem varlıklar hem de yükümlülükleri azallacaklar. Böylece sern1ayc-azalması (capital crwıclı) sonucuna ulaşılacak ve serınayede görülen bu azalma, bankanın yaşayacağı semmye şoku ile mevduatlarının büyüme oranı (hir tiir kredi ar::ı için rejerans nokrası) arasındaki güçlü ilişkiyi ciddi oranda zedeleyecektir. Bir diğer çalışma olan Azis ve Thorbecke (2002), faiz oranı ve döviz kurundaki makrockonomik şokların, Endonezya' da bankaların kredi verıneleri üzerindeki etkilerini araştırmış ve yabancı-yerli bankaların fail oranı ve döviz kuru şoklarına farklı tepkiler verdiklerini tespit etmiştir. Faiz oranına ve döviz kurundaki pozitif bir şokta, yerli bankaların sermaye ve kredi büyüme oranları, yabancı bankalara güre daha fazla azalmaktadır. Bunun yanında, Shirai (2002)'nin Hindistan için yapmış olduğu analiz, devlet tahvil ve bonolanna yatırım yapılmasının, bankaların portföyündeki riskli varlıkların değerini azaltarak, sermaye yeterlilik rasyolannı artıracağı sonucunu göstermektedir. Fakat bankaların yüksek oranda devlet tahvili ve bono tutmaları, özel sektöre akacak fon üzerinde bir dışlama etkisi yaratacağından, bankaların etkin kredi vemı e politikasım olumsuz etkileyccektir. Sonuç olarak, scnnaye ve kredi yapılarıru etkileyebilecek bir çok faktör sıralanabilir. Dolayısı ile de, eğer (i) sennaye-yeterlilik rasyosunda bir artıştan dolayı, (ii) ya da para ve ınaliye politikasındaki bir şok veya borç verme üzerine getirilen düzenlemeler sonucu oluşan banka bilançosunda bir dengesizlik nedeniyle

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi M. Nejat COŞKUN (Gazi Üniversitesi) N. Hande SEVGİ (Gazi Üniversitesi) UEK-TEK 2012, İzmir 03.11.2012 1 Politika değişikliği 2008

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Şekil 15-4: Para Arzı Artışının Faiz Oranına Etkisi

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK PARA POLİTİKASINI ANLAMAK Hakan Kara BETAM Paneli 26 Aralık 2012 İstanbul Yeni Para Politikası Stratejisi TCMB 2010 Yılının sonlarından itibaren yeni bir politika stratejisi uygulamaya başlamıştır. Enflasyon

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 3 yılının ikinci çeyreğinde iktisadi faaliyet yılın ilk çeyreğine kıyasla daha olumlu bir görünüm sergilemiştir. İç tüketimdeki canlanma ve altın ticaretindeki baz etkisi

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 i Bu sayıda; Haziran Ayı Ödemeler Dengesi Verileri, Haziran Ayı Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Cari açığı

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ VE KUR POLİTİKALARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ* Süleyman DEĞİRMEN 1 ve Filiz ELMAS 2

TÜRKİYE DE FAİZ VE KUR POLİTİKALARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ* Süleyman DEĞİRMEN 1 ve Filiz ELMAS 2 Ekonomik Yaklaşım, Cilt : 19, Sayı : 69, ss. 47-66 TÜRKİYE DE FAİZ VE KUR POLİTİKALARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ* Süleyman DEĞİRMEN 1 ve Filiz ELMAS 2 Özet Türkiye de faiz kur makası nedeni ile 1989

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 Mart 2009 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi

Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi International Monetary Fund World Economic Outlook, Güz 213 Bölüm 4 Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi Jaromir Benes, Jaime Guajardo, Damiano

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul ECO202 (Makroekonomi) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Zorunlu

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008 Bankacılık sektörü 2002-2008 Mart Mayıs 2008 Sunumun içeriği I- Finansal sektörün büyüklüğü ve kamu ile ilişkisi II- Bankacılık sistemine ilişkin bilgiler III- Büyüme IV- Bilanço yapısında değişme V-Risk

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Ödemeler 1 Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Plan 2 Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom ve Denkleştirici

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 26 Haziran 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Nov-9 Apr-1 Sep-1

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR 103 104 PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR A. GENEL DURUM 2002 yýlý baþýndan itibaren dalgalý kur rejimi altýnda nominal çýpa olarak para tabanýnýn ve örtük enflasyon hedeflemesinin

Detaylı

2002-2009 YILLARI ARASINDA MERKEZ BANKASI PARASI VE ALT KALEMLERİNİN ANALİZİ

2002-2009 YILLARI ARASINDA MERKEZ BANKASI PARASI VE ALT KALEMLERİNİN ANALİZİ MALİYE FİNANS YAZILARI Yıl: 25 Sayı: 90 Ocak 2011 23 2002-2009 YILLARI ARASINDA MERKEZ BANKASI PARASI VE ALT KALEMLERİNİN ANALİZİ Alper YAKUPOĞLU * ÖZET Bu çalışmada Türkiye de para arzının en önemli göstergesi

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

ABD Eşik Altı (Subprime) Finans Krizi. Yrd. Doç. Dr. Cem Demiroğlu Koç Üniversitesi

ABD Eşik Altı (Subprime) Finans Krizi. Yrd. Doç. Dr. Cem Demiroğlu Koç Üniversitesi ABD Eşik Altı (Subprime) Finans Krizi Yrd. Doç. Dr. Cem Demiroğlu Koç Üniversitesi Kriz nasıl oluştu? Emlak balonu + Aşırı kaldıraç kullanımı ABD konut fiyatı endeksi Kaynak: S&P/Case-Shiller Home Price

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

SESSION 2C: Finansal Krizler 381

SESSION 2C: Finansal Krizler 381 SESSION 2C: Finansal Krizler 381 2000-2014 Yılları Arasında Türkiye ve Rusya da Finansal Risklerin Temel Ekonomik Veriler Üzerine Etkilerinin Analizi The Analysis of the Effects of Financial Risks in Turkey

Detaylı

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4 Seçilmiş Gelişmekte Olan Ülkeler

Detaylı

HAFTALIK BÜLTEN 26 EKİM 2015 30 EKİM 2015

HAFTALIK BÜLTEN 26 EKİM 2015 30 EKİM 2015 26 EKİM 2015 30 EKİM 2015 HAFTANIN ÖZETİ Küresel piyasalar geçtiğimiz hafta Merkez Bankalarının aldığı kararlar ile yön buldu. Hafta başında Japonya Merkez Bankası ndan gelecek verilere odaklanan piyasalar

Detaylı

31/12/2004 tarihli Bilanço (YTL) 31/12/2004 tarihli Gelir Tablosu (YTL) Varlıklar (+) 10,122,098.- Borçlar (-) -20,410.-

31/12/2004 tarihli Bilanço (YTL) 31/12/2004 tarihli Gelir Tablosu (YTL) Varlıklar (+) 10,122,098.- Borçlar (-) -20,410.- 01/01/2004 31/12/2004 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPORU BU RAPOR EMEKLİLİK YATIRIM FONLARININ KAMUYU AYDINLATMA AMACIYLA DÜZENLENEN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Detaylı

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 0 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar Saati - Dersin Verildiği Yıl Dersin Verildiği

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 24 Ağustos 2015, Sayı: 24. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 24 Ağustos 2015, Sayı: 24. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 24 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 20 Şubat 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 20 Şubat 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 2 Şubat 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 13 Şubat 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Oct-9 Feb-1 Jun-1 Oct-1

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD ekonomisindeki büyümenin ikinci çeyrekte %1.7 olarak

Detaylı

TEB HOLDİNG A.Ş. 2015 YILI 2. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU

TEB HOLDİNG A.Ş. 2015 YILI 2. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU TEB HOLDİNG A.Ş. 2015 YILI 2. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2015 30.06.2015 Şirketin Ticaret Unvanı : TEB Holding A.Ş. Şirketin Ticaret Sicil Numarası : 176711 Genel

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası Türkiye Ekonomisi PARA - BANKA 1 1. Kavramlar: Türkiye ekonomisinde banknot çıkartma yetkisi 1930 yılında faaliyete geçen Merkez Bankası A.Ş.'ye verilmiştir. Türkiye'de MB, emisyonu belirlemenin dışında

Detaylı

GARANTİEMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞBORÇLANMA ARAÇLARI (EUROBOND) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİEMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞBORÇLANMA ARAÇLARI (EUROBOND) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİEMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞBORÇLANMA ARAÇLARI (EUROBOND) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu 2010 yılıson çeyreğinde ABD de konut

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Küresel ekonomide erken ve ne kadar süreceği belirsiz bir düzeltme hareketinin olumsuz etkileri ile karşı karşıya

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emeklilik ve Hayat A.Ş Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.07.2010 30.09.2010 dönemine

Detaylı

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara 2015 Yılında Para ve Kur Politikası Erdem BAŞÇI Başkan 10 Aralık 2014 Ankara Temel Amaç: Fiyat İstikrarı 2017 yılı enflasyon hedefi Hükümet ile varılan mutabakatla uyumlu olarak yüzde 5 seviyesinde belirlenmiştir.

Detaylı

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015 23Q4 24Q2 24Q4 2Q2 2Q4 26Q2 26Q4 27Q2 27Q4 28Q2 28Q4 29Q2 29Q4 21Q2 21Q4 211Q2 211Q4 212Q2 212Q4 213Q2 213Q4 214Q2 214Q4 HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 21 Makro ekonomik değişkenlerin takipteki alacaklar üzerindeki

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BİST-100, Aralık ta %10,5 değer kaybederek 67.801 den kapattı. Aynı dönem içerisinde Bankacılık endeksi %12,4,

Detaylı

17 ARALIK IN EKONOMİK ETKİLERİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

17 ARALIK IN EKONOMİK ETKİLERİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ 1 Döviz Kuruna Etkisi: 17 2013 tarihinde yaşanan operasyonun ekonomide oluşturduğu tahribata bakılmaktadır. Operasyonun ardından dolar ve Euro talebinde artış meydana gelmiştir. Talep artışı kurların yükselmesine

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 77 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 13 Mart 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 13 Mart 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 13 Mart 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 6 Mart 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Oct-9 Feb-1 Jun-1 Oct-1

Detaylı