ÇEKMECE NÜKLEER ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇEKMECE NÜKLEER ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ"

Transkript

1 T. a BAŞBAKANLIK ATOM ENERJİSİ KOMİSYONU ÇEKMECE NÜKLEER ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ ' RAPOR No: 107 ÇEKMECE NÜKLEER ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ 1972 İLERLEME RAPORU 1972

2 We regret that some of the pages in the microfiche copy of this report may not be up to the proper legibility standards, even though the best possible copy was used for preparing the master fiche.

3 T.O. «AgRAKATtffJK ATOM ENERJİSİ KOMİSYONU ÇEKMECE NÜKLEER ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ RAPOR No: 107 ÇEKMECE VE 1972 NÜKLEER ARAŞTIRMA EĞİTİM MERKEZİ İLERLEME RAPORU MATBAA THKNIBYBNLBRI KOLL. ŞTİ İSTANBUL 1972

4

5 önaöz 3 I. BOLÜM ÖNSÖZ yılı Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi için son derece verimli olmuştur. Üç yıldanberi sabır ve teennî ile uygulanmakta olan idâri politika sayesinde Merkezde teesüs eden iş ve çalışma nizâmı bir taraftan, bütçe ödeneklerinin plânlı bir şekilde ve bütün Bölümlerin rasyonel iş görebilmelerini temin edecek şeküde sarfının doğurduğu malzeme ile teçhizat rahatlığı diğer taraftan olmak üzere elemanlarımızın arzuladığı müsait ve müsmir bir çalışma ortamının tesisinde çok etkili olmuşlardır. Bu sayede ÇNAEM'in eser verme kapasitesi bir senede bir önceki seneye nisbetle 9 misli artmıştır. Nitekim 1971 de yayınlanan 3 ÇNAEM Raporuna karşılık bu yıl 27 ÇNAEM raporu yayınlanmış bulunmaktadır. Sâdece bu yıl yayınlanan raporların sayısı ÇNAEM'in 10 yıldır yayınlanmış olan tüm raporlarının sayısının 1/4 ünden fazladır. Ayrıca radyoizotop üretiminde de geçen yıla nisbetle % 40 m üstünde bir artış kaydedilmiştir yılma nisbetle radyoizitop üretimimizde bu yıl tam % 100 lük bir artış gerçekleştirilmiş olmaktadır. Üretmekte olduğu tıbbî radyoizotopların mikdârı bakımından ÇNAEM (yaptığımız incelemelere binâen) gerek Balkanlar, gerek yakındoğu ve gerekse ortaöoğudaki benzer merkezlere nisbetle çok ileri ve müstesna bir mevki işgaal etmeğe muvaffak olmuş bulunmaktadır. Radyoizotop Üretim Bölümünde hâlen projelendirilmesi ve inşaı sürmekte olan ve Hg-197 hücreleri 1973 içinde hizmete girecek ve bazı etiketlenmiş bileşikler de aynı yıl imâl edilmeye başlanacaktır. Böylece ÇNAEM yurt hizmetinde daha güçlü olacaktır. Elektronik Bölümümüze teknolojik yönden bir atılım kazandıracak olan Radyakmetre Projesi hususunda ilgililerle mutabakata varılmış ve

6 4 ÇNAEM 1972 İlerleme Raporu projenin gerçekleşmesi için gereken yatırımlar hususunda Devlet Plânlama Teşkilâtı olumlu mütâlea vermiştir. Atom Enerji Komisyonu Genel Sekreterliği de ÇNAEM'in bir Döner sermâye statüsüyle teçhizi için gerekli hukukî teşebbüslere tevessül etmiş bulunmaktadır. Bu statünün gerçekleşmesiyle hem Elektronik Bölümünün projelendirdiği, geliştirdiği ve imâl ettiği çeşitli elektronik cihazların ve hem de Radyoizotop Üretim Bölümümüzün ürünlerinin ÇNAEM'e maddî olanaklar sağlamaları nihayet temin edilmiş olacaktır Mayıs 1972 Cuma günü, Merkezimizin resmî açılışının 10. yıldönümü ÇNAEM'de yapılan parlak bir törenle te'sid edümiştir. 400 kadar seçkin davetlinin iştirak ettiği törene 66. Tümen merakim kıtasının gösterisi ve İstiklâl Marşıyla başlanmış, müteakiben ÇNAEM Müdürü şu konuşmayı yapmıştır: Sayın Misafirlerimiz, Merkezimizin yurd hizmetinde idrâk etmiş olduğu onuncu yümı te' sid etmek üzere davetimize icabet etmek lûtfunda bulunduğunuz için teşekkür ederim. Hoş geldiniz; sefalar getirdiniz; şeref verdiniz. Türkiye'ye bir araştırma merkezi kazandırma gayesiyle 1956 sonlarına doğru Istanbul Fen Fakültesiyle Istanbul Teknik Üniversitesinden seçkin zevattan oluşan, arazîmizi tesbit edip istimlâkini gerçekleştiren ve reaktör tipini seçen treaktör Komite»sini; bu güzel teşebbüsü kuvveden fiile çıkaran ve Merkezimizin sıfırdan başlayarak bugünkü hâline erişmesinde uzaktan yakından emeği ve hizmeti geçmiş olan: bütün sayın Devlet Ricalini; Atom Enerjisi Komisyonlarının sayın Üyelerini; Atom Enerjisi Komisyonunun Sayın Crenel Sekreterlerini; asaleten veya vekâleten Merkez Müdürlüğü'nü ifâ etmiş olan sayın Seleflerimi; Merkezin gerek idarî, gerek teknik ve gerekse ilmî veçhesine bilfiil müsmir katkılarda bulunarak bugünkü potansiyel ve standardımıza erişmeyi gerçekleştirmiş olan personelimizi burada saygı ve minnetle anıyor ve hepsine şahstm ve Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi adına teşekkürlerimi ifâde etmek istiyorum.

7 OnsBS 5 Merkezimize ve onun inkişâfına doğrudan doğruya veya dölayh olarak himmet ve hizmeti geçmiş olup da bugün ebediyete intikaal etmiş bulunanlar için de CENÂB-I HAK'dan afv-ü mağrifet ve rahmet niyaz ediyor ve kendilerini şükranla anıyorum. Aziz hâtıraları gönüllerimizde, bırakmış oldukları eserleri de Merkezimmde âbideleşerek diri kalacaklardır. Sayın Misafirlerimiz, 27 Mayıs 1962 de, merhum Cumhurbaşkanı Cemâl Gürsel tarafından resmen açılışından bu yana Merkezimizin geçirdiği on yü, müstakar bir ilmi ve idari geleneğin teessüsü içki bir yol arama ve gerçek amaçlarının şuuruna varma dönemi olmuştur. Atom Enerjisi Komisyonu 6 Nisan 1972 de 1135 saydı kararıyla ///. IV. ve V. Plân dönemlerini kapsayan uzun vadeli bir makroplân kabul etmiş bulunmaktadır. Bu makroplân bütün teşküâtm ve özettikle Merkezimizin hedeflerini ve gerçek vokasyonunu İesbit etmiştir. Gerek 1970 yılında gerçekleştirilmiş olan reorganizasyon, gerekse bu makroplân sayesinde geçmiş on yûtn (kuruluş hâlindeki bir teşekkül için normal sayılabilecek) sancılı devrelerine rücuu tehlikesinin kesinlikle önlenmiş bulunduğunu emniyetle ifâde edebilirim. Kuruluşundan on sene sonra, Merkezimizin yurda hizmet bilançosunun kâr hanesinin göğüslerimizi kabartacak derecede dolgun olduğunu müşahede etmekten gurur duymaktayız. Filhakika Radyoizotop Üretim Bölümümüz 1969 yılından beri, her yü çeşitlerini ve mikdarlarım arttırdığı ürünleriyle bugün gerek tıbda, gerekse teknikte (Co-60 ve Cr-51 bir yana bvraküacak olursa) yurdun radyoizoop ihtiyacmtn % 80 ini karşılayabilecek kapasiteye ulaşmıştır. İ973 de üretimine başlıyabüeceğimizi timid ettiğimiz ve müteakip yularda da gerçekleştirebileceğimiz etiketlenmiş bazı sentez organik bileşik ürünleriyle III. plân dönemi sonunda, ve aynı şartlar altında, üretimimiz yurd ihtiyacının % 95 ini karşılayabilecektir. Tamamen kendi personelimizin projelendirip imal, ettikleri üretim hücrelerimizde istihsâl ettiğimiz radyoizotoplarıma Merkezimizin henüz daha bir döner sermâye statüsü olmaması nedeniyle devlet hastahâneleri ve üniversite Miniklerine ücretsiz verilmektedirler. Bu, her ne kadar, radyoizotopların teşhis ve tedavide kuîlanûmalarıyla ilgili metotlartn yurtta hekimler netdinde büyük bir ilgiye ve gelişmeye mazhâr olmala-

8 6 ÇNAEM 1972 İlerleme Raporu rm temin etmiş;.şimdiye kadar yaklaşık olarak kadar teşhis kadar tedâvî ve 60 kadar da orijinel araştırma yapümasma, sebep olmuş bir tedbir olarak görünürse de satışlarıyla senede şimdilik üç milyon liralık bir gelir sağlayabileceğimiz bu mâlî potansiyelin Merkezimizin ktsttlt bütçe imkânlarım takviye edebilmesini mümkün kılacak kaanûnî mesnetlerin artık ihdas edilmelerini Atom Enerjisi Komisyonundan haklı olarak beklemekteyiz. Merasimimizin sonunda gerek Radyoizotop Üretim Lâboratuvarlarımızı, gerekse ona hem büyük destek olan hem de sebebi vücûdunu meydana getiren nükleer reaktörümüzü ziyaret edeceksiniz. Böyle bir merasimin çerçevesi içinde bu bölümlerin ancak bir kısmını misafirlerimize açabilmek, diğer ilgi çekici faaliyet alanlarımızla alâkalı bölümleri ise hiç gezdirememekten dolayı üzüntü duymaktayız. Merkezimizin seve seve ve gene büâbedel yüklenmiş olduğu ikinci bir âmme hizmeti de bütün yurtta iyonlaştırıcı radyasyonlarla uğraşan 3000 kadar hekim, itknteyen ve bilim adamının radyasyon sağlığı ve korunması bakımından sürekli radyasyon kontrolünü yapmaktır. Bu hizmet, bu kimselerin görevleri başında üzerilerinde taşıdıkları ufak özel fümlerin her onbeş günde Sağlık Fiziği Bölümümüzce değerlendirilip özel kartlarına işlenmesi, ve bulunan radyasyon değerleri belirli bir tehlikeli değeri aştığı takdirde de gerekli uyarmaları yapmak suretiyle yürütülmektedir. Aynı Sağlık Fiziği Eolümü «Radyasyon Sağlığı Tüzük ve Yönetmelikleri»^ binâen bunlarda derpiş edilen hususlarda, özettikle iyonlayun radyasyon tesislerinin kurulmasında ve uygulanmalarında, hem intişârı ve hem de icraî bir rol oynamaktadır. Bütün bu rutin faaliyetlerin yanı sıra uygulamalı araştırma ve geliştirmeye de geniş yer veren Sağlık Fiziği Bölümümüzde özellikle termölüminesan dozimetreler konusunda ümid verici araştırmalar yapılmaktadır. Yurdumuzda millî bir nükleer elektronik sanayiinin nüvesinin ihdası için Elektronik Bölümümüz ihtirasla çalışmaktadır. Bu bölümümüzün gerek kendi ihtiyaçlarımız, gerekse bazı kamu kuruluşları ve üniversitelerimiz için geliştirip seri olarak imâl etmiş oldukları 90 çeşit kadar nükleer elektronik cihaz mahdut fakat dinamik bir kadroya gerek eleman gerekse para bakımından az dahi olsa bir imkân tanındığı tak-

9 Onafe T dirde bu iddiah programın birkaç, sene içinde gerçekleştirilebileceği fikrini telkin etmektedir. özellikle iç işleri Bakanlığı Sivil Savunma Teşkilâtının ihtiyacı olan bütün radyakmetrelerin adı geçen teşkilâta ithal fiyatlarının üçte birine mâl olacak şekilde imâl edilip teslim edilebilecekleri hesaplanmıştır. Bu radyakmetrelerin prototipleri Elektronik Bölümümüzde projelendirilerek imâl edilmiş bulunmaktadır. Ancak burada da henüz bir döner sermâye statümüzün ihdas edilmemiş olması rahatlıkla gerçekleştirebileceğimiz hamlemize set çekmektedir. Atom Enerji Komisyonunun, behemehal, buna bir çâre bulacağına inanmakta devam ediyoruz. Saym misafirlerimiz Elektronik Bölümümüzün gerçekleştirmiş olduğu bazı nükleer elektronik cihazlarını Radyoizotop Üretim Lâboratuvarlartmıztn bir kösesinde sergilenmiş bulacaklardır. Merkezimizin âmme sektörünü doğrudan doğruya ilgilendiren bu faaliyetleri yanında, görünüşte belki daha az spektaküler olmakla beraber, Yurdumuzun üim ve iktisadiyatı üzerinde daha uzun vadeli reperküsyonları olacağına inandığımız, ve muhteva bakmmdan, en az, biraz önce sıralamış olduğumuz faaliyetlerimiz kadar önemli diğer faaliyetlerimize gelince: Radyobiyöloji Bölümümüz: radyasyonların bitkisel ve hayvansal canlı hücreler üzerindeki etkileriyle, özettikle kanser hücreleriyle çevre kirlüiğinin ortaya koyduğu problemlerle ve radyoekolojiyle iştigaal etmektedir. Fizik Bölümümüz: lazer ışınlan, plâzma ortamları, ince tabaka fiziği, katı hâl fiziği ve nötron spektrometresi problemleri üzerine eğümiş olup bu konulara değerli katkılarda bulunabilecek araştırmaların tezgâhlandığı değerli bir araştırma bölümümüzdür. Kimya Bölümümüz: gerek aktioasyon analizi, gerek anorganik Kimya, gerekse özettikle uranyum cevheri arıtılması konularında müsmir faaliyetler yapan bir bölümümüzdür. En yeni kurulup gelişmiş olan Nükleer Mühendislik Bölümümüz de bir taraftan nötronik araştırmaları yapmakta, diğer taraftan da % 100 türk emeğiyle gerçekleştirilecek olan bir nükleer araştırma reaktörünün projelendirilmesine gayret sarf etmektedir.

10 8 ÇNAEM 1972 İlerleme Raporu Ve nihayet bütün Bölümlerimize büyük destek olan, en hassas mekanik teçhizattan en ağır teçhizata kadar bütün lâboratuvarlanmmn ihtiyaçlarım çok mahdut bir kadro üe cesaret ve şevkle muvaffakiyetle gerçekleştiren Teknik Servisler Bölümümüzü ve koltuk atölyelerimizi de zikretmem gerekir. Merkezimizin teşkilât şeması, saydığım bu bölümlerden Radyoizotopların Sanayie Uygulanması Bölümünün, Elektronik Hesap Bölümünün, Nükleer Tıb Bölümünün ve Nükleer Ziraat Bölümünün de ihdasım öngörmektedir. Devletin irâdesi ve Atom Enerjisi Komisyonunun himmetiyle İN- ŞAALLAH yakında bu bölümlerin de ihdası, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezine, ifâsından gurur ve zevk duyacağı yeni âmme hizmetleri yüklemiş olacaktır. Maddî ve mânevi olanaklarının sağlanması şartıyla, Merkezimizin yurd hizmetinde yeni sorumluluklar yüklenmesinin hepimize gurur bahşeden bir keyfiyet olacağını beyân etmekle şeref duyuyorum dönümlük bir arazi içinde şimdilik %6 binaya yerleşmiş ve takriben metre karelik faydalı lâboratuvar alanının mâlik olan Merkezimizde 215 kişi çalışmaktadır. SON YILIN MÂLI SIKINTILARINA İNZİMÂMEN ARZU EDİLEN KADRO İMKÂNLARININ BİR TEKİNİN DAHİ SAĞLANAMIŞ OLMA SI PERSONELİMİZİN BÜYÜK BİR KISMINI, İŞLERİNİN MÂHİYE Tİ İKTİZÂSI, KENDİLERİNDEN BEKLEMEĞE HAKKIMIZ OLMA YAN BİR FEDEKÂRL1K VE ÇOK ÜSTÜN BİR VAZİFE ŞUURUYLA ÇALIŞMAĞA SEVKETMİŞTİR. GEÇEN MÂLİ YILDA Uf MİLYON LİRA OLAN YATIRIM BÜT ÇEMİZE KARŞILIK, BU SENE İHTİYACIMIZ OLAN 11JS MİLYON Lİ RALIK BÎR YATIRIM BÜTÇESİ YERİNE ANCAK S MİLYON LİRALIK BİR YATIRIM BÜTÇESİNİN VERİLMİŞ OLMASI; HÂLEN ÂCİL VE ZARURİ BİR İHTİYAÇ OLARAK GÜN GEÇTİKÇE ARTAN BİR VA HAMETLE KARŞIMIZA DİKİLEN 90 İLÂ 100 KİŞİLİK KADRO İHTİ YACIMIZIN KARŞILANMAMIŞ OLMASI, YURD HİZMETİNDE MER KEZİMİZİN YAKIN ÂTİSİ İÇİN BİZLERİ CİDDÎ OLARAK ENDİŞE YE SEVKETMEKTEDİR. BU NOKTAYI SAYIN YENİ HÜKÜMETİN DİKKAT NAZARINA, HUZURLARINIZDA SAYGILARIMLA ALENEN ARZBTMSYİ ATOM

11 OnaOs 9 ENERJİSİ KOMİSYONU ÜYBLÎÖÎ VB MERKEZ MÜDÜRLÜĞÜ SI FATLARIMIN BANA YÜKLEMİŞ OLDUKLARI KAÇINILMAZ BÎR GÖREV OLARAK TELÂKKİ ETMEKTEYİM. Merkezimiz on yûltk doğum sancılarından sonra ebeveyninin göğüslerinin iftiharla kabartacak şeküde doğmuştur. Şimdi onu beslemek, geliştirmek ve kendi kendine yürüyebilecek güç ve kuvveti kazandırmak gerekmektedir. Yapttğt yurd hizmeti göz önüne alınacak olursa, sayın Hükümetin ve Atom Enerjisi Komisyonunun bu yönde müsmir tedbirler alacaklarına emin olduğumu da hemen tebarüz ettirmek işerim. Saytn Misafirlerimiz, Merkezimiz tarihindeki bu müstesna güne huzurlarınızla büyük değer bahşetmiş olmanızdan dolayı bir kere daha teşekkürlerimi arzeder, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi ve personelinin daha müsait maddî ve manevi desteklerle daha nice nice on yular vatan hizmetinde aziz ve payidar olmalarmt CENÂB-I HAK'dan niyaz ederek huzurlarınızdan ayrılıyor ve sözü Atom Enerjisi Komisyonu adına Bayın Prof. Nejat Aybers'e bırakıyorum. Atom Enerjisi Komisyonu adına AEK üyesi Prof. Nejat Aybes'in nükleer enerjinin yurdumuz ekonomisine muhtemel katkıları hakkındaki konuşmasından sonra ÇNAEM'de 10 yıldanberi hizmet etmekte olanlara Kıdem Belgeleri üe gümüş hâtıra plâketleri AEK Genel sekreteri, AEK Üyeleri, 66. Tümen Komutam, TÜBİTAK Genel Sekreteri ve TÜ BİTAK Marmara Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Merkezi Müdürü tarafından tevzi edilmiştir. Bu törenden sonra davetliler TR-1 reaktörüyle yeni radyoizotop üretim hücrelerini ziyaret etmişler; ilgililerden izahat almışlar ve Elektronik Bölümünün gerçekleştirdiği âletlerin sergisini de gezdikten sonra büfede ağırlanmışlardır. 3. Bu yıl içinde tamamlanmış olan Fizik ve Radyobiyoloji binaları teslim alınmış ve hizmete açılmıştır. Fizik Binasına, genç yaşta vefat etmiş olan ilim adamımız Prof. Dr. Câvid Erginsoy'un ( ) ismi verilmiş ve binanın holüne de merhumun hâtırasını sürdürmek üzere 2X1,45 m ebadında mermer bir levha konulmuştur. «Prof. Dr. Câvid Enginsoy Fizik Binası» 18 Ağustos 1972 de merhumun eşi ve çocukları tarafından sâde bir merasimle açılmıştır.

12 10 ÇNAEM 1972 Derleme Raporu 4. Bu yıl ÇNAEM'de cem'an 6,5 müyon liraya mâl olacak olan misafirhane, garaj, ambar ve bakım grubu binalarının; bunların çevre tanzimlerinin ve merkezî teshin binası ile iltisaklarının inşasına başlanmıştır. Ayrıca bir de îdâre binamızın önüne bir ATATÜRK anıtı dikilmiştir. Yaklaşık olarak 4,20X2,15x0,30 m lik, üstü pembe mermerle kaplı olan anıtın bir yüzünde Güzel Sanatlar Akademisinden Prof. Sadi Çahk'm eseri kabartma ve tunçtan dökülmüş bir ATATÜRK madalyonu ve «HAYATTA EN HAKİKÎ MÜRŞlD İLİMDİR, FENDİR» ibaresi bulunmaktadır. 5. Son üç yıl içinde ÇNAEM'de gerçekleştirilmiş olan yatırımlar şöyledir: i) n iii iv V Vİ vii viii ix X XI xii xiii xiv XV Aktif sıvı tankları ve merkezî teshin santrali tevsii , TL Çevre emniyet tesisleri ve açıkhava deposu , TL Misafirhaneler, garaj, anbar ve bakım grubu binaları (inşaatı sürüyor) , TL Yeni kafeterya inşaatı (İnşaatı sürüyor) , TL Enerji ve telefon şebekesi tevsii , TL Fizik ve Radyobiyoloji binaları , TL Voltaj Generatörü montajı , TL Elektrik nakil hattı ve müştemilâtı , TL ÇNAEM yollarının asfaltlanması , TL Radyoizotop üretim hücreleri , TL ATATÜRK anıtı , TL Metalürji lâboratuvan , TL Lojmanlara kalorifer tesisi , TL Teçhizat ithâli , TL Yurd içi teçhizat alımları , TL TOPLAM , TL sene sonu itibariyle ambarlarımızda ise yaklaşık olarak iki milyon lira değerinde malzeme ve yedek parça bulunmaktadır.

13 faflfe Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi gerek idâri ve mânevi vahdet bakımından, gerek çalışma nizamı ve intizâmı bakımından, gerekse verdiği eserler ve yurt çapmda gördüğü hizmetler bakımından bu yıl, (son üç yıldır sabırla uygulanmakta olan idarî politika ve stratejinin semeresiyle) şimdiye kadar ulaşamadığı bir düzene, bir olgunluğa ve bir dinamizme kavuşmuştur. 1 Mart 1973 den itibaren Üniversitedeki aslî görevine rücû edecek olan şimdiki ÇNAEM Müdürü bu huzur verici sonucun istihsâl edilmesinde kendisine yakından uzaktan yardımcı olmuş olan herkese burada teşekkürlerini ifâde etmeyi edası zevki bir borç sayar ve bu sonucun daha yoğunlaştırılıp olgunlaştırılarak sürdürülmesi hususunda halefinin büyük muvaffakiyetlere mazhar olmasını samimiyetle temenni eder. Prof. Dr. Ahmed Yüksel ÖZEMBE TÜBİTAK BUİm Kurulu Üyesi, ve ÇNAEM Müdürü (ABK etki V. Dönem Üyesi)

14 16 ÇNAEM 1972 İlerleme Raporu 3,9 mikron dalgaboylarmda ölçüleri mw mertebesinde olan çeşitli boy He-Ne gaz laserleri yapılmıştır. Bu laserlerde kullanılan aynalarm bölümümüzde çok katlı filmlerle yapımına geçilmiştir. İlk olarak ZnS ve LİF maddeleri kullanarak 7 katlı bir ayna yapılmış ve özellikleri ölçülmüştür. Bu aynalarm geliştirilmesine devam edilmektedir. Plâzmalarda foton absorpsiyon mekanizmalarının incelenmesi için de 5 ve 10 mikron dalgaboylarmda çalışan CO ve C0 2 gaz laserlerinin yapımı için ön çalışmalara başlanmıştır. Ayrıca kızıl-altı foton deteksiyonu için gerekli detektörlerin yapımına da başlanmıştır. PLAZMALARDA FOTON ABSORPSİYON MEKANİZMALARI Alp ÖNOL, Attan M. FBRSNDBCİ Çok iyonlaşmış plazmada foton absorpsiyon mekanizmaları * 0,6328; 1,15 ve 3,39 mikron dalga boyları için incelenmiş ve absorpsiyonun dalga boyu ile arttığı tesbit edilmiştir. Bu dalga boylarındaki absorpsiyon miktarları çok küçük olduğundan, ölçülen büyüklüklerin eldeki plâzma kaynağı için daha belirli olabilmesi için, dalgaboyları büyük olan fotonlarla deneyin devamı kararlaştırılmıştır. Bu maksatla 5 ve 10 mikron dalgaboylarmda fotonlar veren CO ve C0 2 gaz laserleri yapımına geçilmiştir. Bu laserlerin yapımı yanında, bu dalgaboylarının deteksiyonları için detektörler üzerinde de çalışmalara başlanmıştır. Al-AM),-Al SANDVİÇLERİNİN ELEKTRİK ÖZELLİKLERİ Hülya BlREY (0.1-4) 10- J torr kısmî hava basıncında, saf alüminyumun termik buharlaşmasından elde edilen alüminyum oksit filmlerinin I - V karakteristikleri incelenmiştir. Bu tarzda hazırlanan oksit filmlerinde oksit içindeki metalik alüminyum miktarı kontrollü olarak değiştirilebilmektedir. Optik absorpsiyon ölçmelerinden, buharlaşma esnasındaki basıncın azalmasıyla, oksit içindeki metalik alüminyum miktarının arttığı tesbit edilmiştir. Bu tarzda hesaplanan filmler, ~10~ s torr basınçta termik olarak buharlaştırılan Al veya Au elektrotlar arasında sandviçlenmişlerdir. * 1971 ÇNAEM Derleme Raporu, No: M,». İl.

15 FWk IT Metal - oksit - metal sandviçlerinin I-V karakteristikleri oksit içindeki metalik alüminyum miktarına ve oksit kalmlığma bağlı olarak incelenmiştir. Oksit içinde aşırı miktarda metalin varlığı sandviçlerde kısa devre durumu yaratmakta, alüminyum miktarının kritik bir değeri numunelerin anahtarlama ve hafıza (switching ve memory effect) özelliği göstermesine yol açmaktadır. Saf okside yakın numuneler ise diot karakteristiklerine benzer eğriler vermektedir. Film kalınlıklarının hassasiyetle tâyini için Fizeau interferometresi kullanılmıştır. Filmlerin R yansıtma gücü ve T geçirgenliğinin tâyini için iki fotodiottan ve He-Ne laserinin 6328 A dalgaboylu ışığından faydalanümıştır. Al elektrottu sandviçlerde anahtarlamanın ~10 6 V/cm eşik elektrik alan değerinde oluştuğu bu alan değerinde elektrot maddesinin oksit içme saçılarak başlangıçta anahtarlama göstermeyen numunelerde anahtarlamaya yardımcı olduğu görülmüştür. Au elektrotlu numunelerde anahtarlama film kalınlığından bağımsız olup oksit içindeki metalik Al miktarına çok kritik olarak bağlıdır. Oksit filmlerinin hazırlanışı esnasında buharlaştuılan Al miktarı sabit tutulmuştur. Al elektrodun oksit içine saçılarak dağınık anahtarlama özelliği göstermesini önlemek için, okside uymayan Au elektrodlar kullanılmıştır. Au elektrodlu sandviçlerde anahtarlama eşik voltajı 0.5 V olup oksit içindeki Al miktarı ile iyice kontrol edilebilmektedir. P buharlaşma esnasındaki basmç, d interferometrik kalınlık, R yansıtma, T geçirme gücü, A absorbsiyon ve k kalınlığın artması (oksit kalınlığının metal kalmlığma oranı) bazı tipik numuneler için Cetvel. 1 de verilmiştir. Bu numunelerin I-V karakteristikleri ve optik özellikleri cetvelde belirtilmiştir. Ayrıca Şekil 1 de oksit içindeki Al miktarına bağlı olarak değişen I-V karakteristikleri görülmektedir. Şekil 1 a, oksit içinde etkin miktarda metalik Al bulunan bir numunenin I-V karakteristiğini göstermektedir. Şekil 1 b, anahtarlama özelliği gösteren bir numunenin I-V eğrisidir. Başlangıçta yüksek direnç gösteren numune 0.5 V hık V lb değerinde 2 eğrisi boyunca devreyi açmakta, kısa devre durumuna geçmekte ve sabit olmayan bir I b akımından sonra tekrar 4 eğrisi boyunca yüksek direnç meydana gelmektedir (devrenin büyük direnci 4,7 kil dur). Sıfır voltajdan itibaren eğri kendini tekrarlar (hafıza özelliği). Şekil 1 c, içinde

16 CETVEL 1. Artan buharlaşma baskılarında Au-Aluminyum Oksit-Au sandviçlerinin optik ve elektrik özellikleri h P(torr) d (A) %R %T %A. _d(oksit)) d (metal) Numunenin özellikleri 10-s (hava) Saf metal ,01 Büyük optik absorpsiyon, Elektriksel olarak kısa devre İS e» i a 1, ' «s S ,15 11, , ,55 11,95 10,05 1,02 1,04 1,10 Dağınık eşik voltajlarında anahtarlama özelliği Sabit eşik voltajında anahtarlama ve hafıza Anahtarlama özelliğinin yanı sıra diot karakteristiği 4.10~ s ,78 92,2 0,02 2,14 Optik absorpsiyon yok, diot I V karakteristiği (oksijen) ,5 92,5 0,0 2,21»»»»

17 Fizik 19 hemen hemen Al bulunmayan bir numunenin I-V karakteristiğini göstermektedir. 1 Volta kadarki omik bölgeyi, üstel değişen bölge takibetmektedir.!(/ *> Şekil 1. Oksit içindeki Al miktarına bağlı olarak değişen I - V karakteristikleri. 1 5 VlV*ttJ Numunelerde bu özelliklerin yanı sura polariteye bağlılık, yük direncinin etkisi, tarama zamanının etkisi, tuzakların varlığı gibi özellikler incelenmektedir. Bu çalışmada kullanılmak üzere bir kahnlık ölçme ftleti (Fizeau eşit kalınlık franjlan yardımıyla) ve tuzak seviyelerini tesbit için monokromatör (Litrow tipi bir spektroraetre) yapılmış bulunmaktadır.

18 28 ÇNAEM 1972 İlerleme Raporu IV. BÖLÜM NÜKLEER MÜHENDİSLİK (Bölüm Başkam: Doç. Dr. Turan B. ENGİNOL) Nükleer Mühendislik Bölümü TR-1 reaktörü için 54 enerji grubu üzerinden yerden bağımsız hızlı nötron spektrumu IBM-1620 kompüteri yardımıyla hesaplanmış olup, termal nötron spektrumunun 108 enerji grubuyla IBM-1620 ve IBM-1130 kompüterlerinde uygulanmak üzere programları hazırlanmaktadır. Heterojen reaktörler için gerekli olan yere bağlı nötron spektrumlarını hesaplamak üzere IBM-1130 kompüteri programları kodlanmaktadır. Diğer yandan termal ve hızlı nötron enerjileri bölgelerini içine alan ve yine IBM-1130 kompüterine uygulamak üzere sürekli bir spektrum hesaplayacak bir program üzerinde çalışılmak» tadır. Bu programla enerji üzerinden ortalamaları hesaplanan tesir kesitlerini kullanarak, difüzyon yaklaşımına dayanan iki programla reaktörün kritik kütle ve sonsuz ortam çoğalma çarpanı hesaplanacaktır. Bu çalışmalara paralel olarak TR-1 reaktörünün termal sütununu nötron kaynağı olarak kullanıp, hafifçe zenginleştirilmiş yakıtlı ve hafif sulu alt-kritik sistemde deneysel olarak reaktör parametreleri tâyin edilmiş olup daha hassas ölçü metodlan üzerinde durulmaktadır. Denel ve teorik metotlarla incelenen zamandan bağımsız problemlerin yanı sıra iki reaktör kinetiği programı IBM-1130 kompüterine uygulanmış ve bazı neticeler alınmıştır. Hâlen geri beslemenin ithâline çalışılmaktadır. Bu arada nükleer yanma problemlerinin incelenmesine ve nümerik hesap programlarının hazırlanmasına devam edilmektedir. Nükleer Mühendislik Bölümü tarafından gerçekleştirilmesi öngörülen alt-kritik ve sıfır güç reaktör sistemlerinin teknolojik özelliklerinin incelenmesine devam edilmektedir.

19 Nükleer MOfeendlaUk 2» TR-1 REAKTÖRÜNÜN GÜCÜNÜN YÜKSELTİLMESİ (REGÜYÜK) PROJESİNİN HAZIRLANMASI VE UYGULANMASI Sorumlu Yöneticisi: Turan B. BNGlNOL Bu projede, bu yıl içinde, kayda değer bir ilerleme olmamıştır. TERMAL REAKTÖRLER İÇİN HIZLI NÖTRON SPEKTRUMUNUN HESABI ve GRUP PARAMETRELERİNİN TÂYİNİ M. Yasar ÖZAL, Yüdvray ÖZBİR Hızlı nötron spektrumunu bulmak için yapılmış olan HAS kodu n) bir alt kritik sisteme uygulanmıştır, tik olarak hacım oranı V U /V H20 =1 olan sistem için hesaplar yapılmış ve daha sonra da 1/2,1/4 hacım oranlarında hesaplar yapılarak sistemin hızlı bölgesine ait spektrumlar hesaplanmıştır. Daha önce hızlı bölge için yalnız enerjiye bağlı çok grup denklemleri çıkarılmış (2> ve buna ait hesaplama kodları yapılmıştı <u. İkinci adım olarak hızlı bölgedeki nötron akısının yere ve enerjiye bağlı olarak incelenmesine geçilmiştir. Bunun için çok grup denklemleri yere bağlı olarak yazılıp çözümü için PİMG kodunda <3) verilen yol takip edilmiştir. Yere bağlı çok grup denklemleri Greuling-Görtzel yaklaşıklığı altında: V -7- A.+ (2/+Z,J- *- A.+ T [qr flı "]«8- A n Y [1 (p.)-]g,» i i İ?h "^r" 1 A.+X,- cîr-51 l )«(nwr7" A. şeklinde bulunmuştur. Nötron akısının yere bağlı olan kısmının düzlem geometri hâlinde #(*, y, *)» (*) cos B«* cos B,y

20 30 ÇNAEM 1972 İlerleme Raporu şeklinde çarpanlara ayrışabileceğini ve aynı aynşabiliriiğin j t q ve p için de geçerli olduğu kabul edilerek yapılan hesaplar neticesinde ^ ve 8(jp)" dp. G P j in düzlem, silindirik ve küresel geometriler için sağladığı şu iki denklem 3* dp (jp)"+(a*r=s- bulunmuştur; G geometriyi m de grubu gösteren indislerdir. Bu diferansiyel denklemler + \ P. [(«- *).+ +(a» fc),_] *.-=^- p, [<S- fc). + +(S- fc)._>- -[<P.-H/*) C (D.+ *.+,/»)--(p.- M ) G (D._ U-rdr] şeklinde sonlu fark denklemlerine indirgenerek, çözüm, kaynak iterasyon tekniği ile yapılmaktadır. İterasyona; bir kafes noktasında akı için yakınsaklık ve bir de özdeğer için yakınsaklık elde edilinceye kadar devam edilecektir. Bu çuzüm tekniğini kullanan bir hesap makinesi programı IBM-1130 için hazırlanmaktadır. Bütün enerji bölgesi için (O^E^ <*>) yerden bağımsız nötron spektrumunun bulunmasında küple hızlı ve ılık akı denklemleri kullanılmaktadır. Denklemlerin biribirine bağlılığı kaynak terimleriyle temin edilmektedir. Hızlı bölgeden olan yavaşlamalar ılık bölgeye kaynak ve ılık bölgede olan fisyondan çıkan nötronlar hızlı bölgeye kaynak olarak alınmaktadır. Başlangıçta seçilen bir akı spektrumu için kaynak terimleri hesaplanıp neticede, hakikî akı, iterasyon tekniği ile bulunmaktadır. İlk kademede IBM-1620 için hızlı akı alt programı N grup ve I izotop hâlinde hazırlanmıştır. TR-1 reaktörü için yapılan 54 grup 5 izotoplu hesap evvelce bulunmuş olan hızlı spektrumu (1> daha ayrıntılı bir şekilde elde edilmiştir (Grafik -1). Ilık akıya ait diğer alt program için çalışmalar devam etmektedir.

21 Nükleer Mühendislik 31 no <f>(u) nr ^ r ^ J I I I I I I I I I L 1» U V 9 J I I I I L 1 GRAFIK.1 d) ÇNAEM İlerleme Raporu 1971 (2> ÇNAEM İlerleme Raporu 1970 O) PİMG-A One dimensional multigroup P-1 code for the IBM-704; WAPD-TM-135 TERMAL REAKTÖRLER İÇİN YAVAŞ NÖTRON SPEKTRUMUNUN HESABI VE SPEKTRUM ÜZERİNDEN ORTALANMIŞ GRUP PARAMETRELERİNİN TAYİNİ Ünal AZ AKLI OĞULLARI, Ulvi ADALIOOLU Yere ve enerjiye bağlı ılık nötron spektrum hesaplarına, Boltzmann denkleminden hareketle, bu denklemin sistem veya kafes hücresinin küçük olduğu hallerde iyi neticeler verdiği ileri sürülen integral transport denk* leminin, zamandan bağımsız hâl ve saçılmanm eşyönlü olduğu kabulü altında; E* 4*7, B)= f d?t(?,~r, E)f ^ 3&,E'^E)0(r\E')dE'+S(r',E)] (1)

22 20 ÇNAEM 1972 Kerteme Raporu YÜZEY ENGELLİ YARI İLETKEN DETEKTÖR YAPIMI Çetin ARI KAN *, Alp ÖNOL Birikirinden farklı yüksek rezistiviteli iki silikonun birer yüzü omik kontakt yapacak şekilde Al ile, diğer yüzü de havada okside edildikten sonra rektifiye edici kontakt yapacak şekilde kısmen geçirici Au ile vakumda termik buharlaştırma yolu ile kaplanarak iki detektör hazırlanmıştır. Bu detektörlerin parametreleri incelenen akım-voltaj ve kapasitans-voltaj karakteristiklerinden tâyin edilmiştir. Ayrıca yapılan detektörlerin bir a kaynağı kullanılarak enerji ayırma gücü ve hassasiyetleri de incelenmiştir. SODYUM KLORÜR TEK KRİSTALtNİN YAVAŞ NÖTRON REFLEKTlVİTESlNİN ÖLÇÜLMESİ Fehime BAYVAS Nötron difraksiyonu tecrübelerinde, ölçmelerde yapılan hatâyı minimuma indirmek için yapılan rezolüsyon geliştirmesi neticesinde monokromatör olarak kullanılan bakır kristalinin iyi bir monokromatik nötron demeti vermediği anlaşılmış ve yerine, elimizde bulunan tuz kristalinin monokromatör olarak kullanılması uygun görülmüştür. Bu meyarıda daha önce sodyum klorür tek kristali ile yavaş nötron enerji bölgesinde yapılan reflektivite deneyinin kontrolü gerekmiş ve yeniden data ahn.iiîştır. Monokromatör olarak tuz kristali kullanıldığında, belirli bir E nötron enerjisinde elde edilen monokromatik demete daha büyük enerjili (4E; 9E) nötronlar karışmaktadır. Bu 4E ve 9E enerjili nötron şiddetlerinin bütün spektrum boyunca tâyini lüzumludur. Belirli bir noktadaki bir E enerjisine sahip nötron şiddetini ayırmak için nötron demetinin filtre edilmesi lâzımdır. Ancak elimizde nötron filtresi bulunmadığından bu şiddetin tâyini, transmisyon ölçmek suretiyle yapılmıştır. Bir E enerjisinde, belirli bir x kalınlığından geçen nötron şiddeti, Io gelen nötron şiddeti olmak üzere I=Io e- N * (1) * îatanbul Üniv. Fen Fak. Denel Fizik Kürıtlsünden miââfir araftıncı.

İÇİNDEKİLER. Çizelgelerin ele alınışı. Uygulamalı Örnekler. Birim metre dikiş başına standart-elektrod miktarının hesabı için çizelgeler

İÇİNDEKİLER. Çizelgelerin ele alınışı. Uygulamalı Örnekler. Birim metre dikiş başına standart-elektrod miktarının hesabı için çizelgeler ELEKTROD SARFİYAT ÇİZELGELERİ İÇİNDEKİLER Kısım A Genel bilgiler Kısım B Çizelgelerin ele alınışı Kısım C Uygulamalı Örnekler Kısım D Birim metre dikiş başına standart-elektrod miktarının hesabı için çizelgeler

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 10 Eylemsizlik Momentleri Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R. C.Hibbeler, S. C. Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 10. Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği

Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği Şekil I: V 0 yüksekliğindeki potansiyel eşiği. Parçacık soldan gelmekte olup, enerjisi E dir. Zamandan bağımsız bir durumu analiz ediyoruz ki burada iyi belirlenmiş

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

FİSYON. Ağır çekirdekler nötronla bombardıman edildiklerinde bölünürler.

FİSYON. Ağır çekirdekler nötronla bombardıman edildiklerinde bölünürler. FİSYON Ağır çekirdekler nötronla bombardıman edildiklerinde bölünürler. Fisyon ilk defa 1934 te Ida Noddack tarafından önerilmiştir. Otto Hahn & Fritz Strassman Berlin (1938) de yaptıkları deneylerde hızlı

Detaylı

KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. HAFTALARA GÖRE KONU

Detaylı

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL ELEKTRİKSEL POTANSİYEL Elektriksel Potansiyel Enerji Elektriksel potansiyel enerji kavramına geçmeden önce Fizik-1 dersinizde görmüş olduğunuz iş, potansiyel enerji ve enerjinin korunumu kavramları ile

Detaylı

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37 vi TEMEL KAVRAMLAR - 2 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36 1.2. Atomlar...36 1.2. Moleküller...37 1.3. İyonlar...37 2. Kimyasal Türlerin Adlandırılması...38 2.1. İyonların Adlandırılması...38 2.2. İyonik

Detaylı

BÖLÜM 1 GİRİŞ. Bu bölümde, aşağıdaki konular kısaca anlatılarak uygun örnekler çözülür.

BÖLÜM 1 GİRİŞ. Bu bölümde, aşağıdaki konular kısaca anlatılarak uygun örnekler çözülür. BÖLÜM 1 GİRİŞ Bu bölümde, aşağıdaki konular kısaca anlatılarak uygun örnekler çözülür. 1.1 Kimya Nedir? Hangi bilim dallarında ve meslek gruplarında yer alır? 1.2 Ölçme, Hesaplama, Birim Sistemleri 1.3

Detaylı

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84 v İçindekiler KİMYA VE MADDE... 1 1.1 KİMYA... 1 1.2 BİRİM SİSTEMİ... 2 1.2.1 SI Uluslararası Birim Sistemi... 2 1.2.2 SI Birimleri Dışında Kalan Birimlerin Kullanılması... 3 1.2.3 Doğal Birimler... 4

Detaylı

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği)

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) Analitik Kimya (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) 1. Analitik Kimya Maddenin bileşenlerinin belirlenmesi (teşhisi), bileşenlerinin ayrılması veya bileşenlerinin bağıl miktarlarının tayiniyle ilgilenir.

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

BÖLÜM III METAL KAPLAMACILIĞINDA KULLANILAN ÖRNEK PROBLEM ÇÖZÜMLERİ

BÖLÜM III METAL KAPLAMACILIĞINDA KULLANILAN ÖRNEK PROBLEM ÇÖZÜMLERİ BÖLÜM III METAL KAPLAMACILIĞINDA KULLANILAN ÖRNEK PROBLEM ÇÖZÜMLERİ Faraday Kanunları Elektroliz olayı ile ilgili Michael Faraday iki kanun ortaya konulmuştur. Birinci Faraday kanunu, elektroliz sırasında

Detaylı

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

İÇİNDEKİLER KISIM 1: BİRİNCİ MERTEBE ADİ DİFERENSİYEL DENKLEMLER

İÇİNDEKİLER KISIM 1: BİRİNCİ MERTEBE ADİ DİFERENSİYEL DENKLEMLER İÇİNDEKİLER KISIM 1: BİRİNCİ MERTEBE ADİ DİFERENSİYEL DENKLEMLER 1.1. Fiziksel Kanunlar ve Diferensiyel Denklemler Arasındaki İlişki... 1 1.2. Diferensiyel Denklemlerin Sınıflandırılması ve Terminoloji...

Detaylı

HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ

HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 52.Sok. No:18/ABALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948http://www.deneysan.com

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

A) DENEY NO: HT B) DENEYİN ADI: Doğrusal Isı İletimi Deneyi

A) DENEY NO: HT B) DENEYİN ADI: Doğrusal Isı İletimi Deneyi 10 A) DENEY NO: HT-350-01 B) DENEYİN ADI: Doğrusal Isı İletimi Deneyi C) DENEYİN AMACI: Aynı boyutlarda ve aynı malzemeden yapılmış bir katı çubuk boyunca ısının doğrusal olarak nasıl iletildiğini göstermek,

Detaylı

Potansiyel Engeli: Tünelleme

Potansiyel Engeli: Tünelleme Potansiyel Engeli: Tünelleme Şekil I: Bir potansiyel engelinde tünelleme E

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII Enerji ölçümünden sonra Sonucu E i olan enerji ölçümünden sonra parçacık enerji özdurumu u i de olacak ve daha sonraki ardışık tüm enerji ölçümleri E i enerjisini verecektir. Ölçüm yapılmadan önce enerji

Detaylı

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ TOA17 ( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ B. Başlıoğlu, A. Şenol İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar

Detaylı

FİZİK ANABİLİM DALI. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı ANS Kampüsü, Afyonkarahisar

FİZİK ANABİLİM DALI. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı ANS Kampüsü, Afyonkarahisar FİZİK ANABİLİM DALI Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı ANS Kampüsü, Afyonkarahisar Telefon (272) 228 14 23 Faks (272) 228 14 22 1992 yılında kurulmuş olan Fizik Anabilim

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Şekil 7.1 Bir tankta sıvı birikimi

Şekil 7.1 Bir tankta sıvı birikimi 6 7. DİFERENSİYEL DENKLEMLERİN SAYISAL ÇÖZÜMLERİ Diferensiyel denklemlerin sayısal integrasyonunda kullanılabilecek bir çok yöntem vardır. Tecrübeler dördüncü mertebe (Runge-Kutta) yönteminin hemen hemen

Detaylı

Okut. Yüksel YURTAY. İletişim : (264) Sayısal Analiz. Giriş.

Okut. Yüksel YURTAY. İletişim :  (264) Sayısal Analiz. Giriş. Okut. Yüksel YURTAY İletişim : Sayısal Analiz yyurtay@sakarya.edu.tr www.cs.sakarya.edu.tr/yyurtay (264) 295 58 99 Giriş 1 Amaç : Mühendislik problemlerinin bilgisayar ortamında çözümünü mümkün kılacak

Detaylı

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır.

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. KİMYASAL DENGE AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. TEORİ Bir kimyasal tepkimenin yönü bazı reaksiyonlar için tek bazıları için ise çift yönlüdür.

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ

MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Kaynak

Detaylı

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU ÖZET HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, İbrahim H. KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 9 Ağırlık Merkezi ve Geometrik Merkez Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R. C. Hibbeler, S. C. Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 9. Ağırlık

Detaylı

BİLECİK ÜNİVERSİTESİ 2011 YILI YATIRIM PROGRAMI İZLEME VE DEĞERLENDİRME RAPORU

BİLECİK ÜNİVERSİTESİ 2011 YILI YATIRIM PROGRAMI İZLEME VE DEĞERLENDİRME RAPORU BİLECİK ÜNİVERSİTESİ 2011 YILI YATIRIM PROGRAMI İZLEME VE DEĞERLENDİRME RAPORU Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı 2012 1. GENEL DEĞERLENDİRME 1.1. Kuruluşun Yatırımlarını Finansman Kaynakları : Üniversitemiz

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramından Gazların Isınma Isılarının Bulunması Sabit hacimdeki ısınma ısısı (C v ): Sabit hacimde bulunan bir mol gazın sıcaklığını 1K değiştirmek için gerekli ısı alışverişi. Sabit basınçtaki

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ

ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Ankara ÖZET. Güneydoğu Anadolu asfaltitleri

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN 1. GĐRĐŞ Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretilmesi işlemi, çeşitli alanlarda uygulanmıştır. Fakat güneş enerjisinin depolanması

Detaylı

SERAMİK/METAL OKSİT SENSÖRLÜ ÇİY-NOKTASI ÖLÇER KALİBRASYON SİSTEMİ

SERAMİK/METAL OKSİT SENSÖRLÜ ÇİY-NOKTASI ÖLÇER KALİBRASYON SİSTEMİ 551 SERAMİK/METAL OKSİT SENSÖRLÜ ÇİY-NOKTASI ÖLÇER KALİBRASYON SİSTEMİ Seda OĞUZ AYTEKİN ÖZET Bu çalışmada; özellikle düşük nem değerlerinde ölçüm yapan seramik ya da metal oksit sensörlü çiynoktası ölçerlerin

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, Mehmet ERTUĞRUL b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 5- SONLU FARKLAR VE İNTERPOLASYON TEKNİKLERİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ MAK 210 - Sayısal Analiz 1 İNTERPOLASYON Tablo halinde verilen hassas sayısal değerler veya ayrık noktalardan

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

Kristalizasyon Kinetiği

Kristalizasyon Kinetiği Kristalizasyon Kinetiği İçerik Amorf malzemeler amorf kristal Belirli bir kristal yapısı yoktur Atomlar rastgele dizilir Belirli bir kristal yapısı vardır Atomlar belirli bir düzende dizilir camlar amorf

Detaylı

YANMA. Derlenmiş Notlar. Mustafa Eyriboyun ZKÜ - 2009

YANMA. Derlenmiş Notlar. Mustafa Eyriboyun ZKÜ - 2009 YANMA Derlenmiş Notlar Mustafa Eyriboyun ZKÜ - 2009 FAZ DENGESĐ Denge çözümlerinde, yanma sonrası ürün konsantrasyonlarının hesaplanmasında üç farklı yöntem kullanılabilir (Pratt and Wormeck, 1976): Bunlar,

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ 1.Deneyin Adı: Zamana bağlı ısı iletimi. 2. Deneyin

Detaylı

Bu bölümde Coulomb yasasının bir sonucu olarak ortaya çıkan Gauss yasasının kullanılmasıyla simetrili yük dağılımlarının elektrik alanlarının çok

Bu bölümde Coulomb yasasının bir sonucu olarak ortaya çıkan Gauss yasasının kullanılmasıyla simetrili yük dağılımlarının elektrik alanlarının çok Gauss Yasası Bu bölümde Coulomb yasasının bir sonucu olarak ortaya çıkan Gauss yasasının kullanılmasıyla simetrili yük dağılımlarının elektrik alanlarının çok daha kullanışlı bir şekilde nasıl hesaplanabileceği

Detaylı

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ ÇEVRE KİMYASI LABORATUVARI ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Doğal sular ve atıksulardaki çözünmüş oksijen (ÇO) seviyeleri su ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal aktivitelere bağımlıdır.

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR. Kaymalı Yataklar. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

KAYMALI YATAKLAR. Kaymalı Yataklar. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü KAYMALI YATAKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Eksenel yataklama türleri Yatak malzemeleri Hidrodinamik

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Hal Değişkenleri Arasındaki Denklemler Aralarında sıfıra eşitlenebilen en az bir veya daha fazla denklem kurulabilen değişkenler birbirine bağımlıdır. Bu denklemlerden bilinen

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I ISI İLETİMİ DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I ISI İLETİMİ DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 ISI İLETİMİ DENEYİ Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 1. Amaç Isı iletiminin temel ilkelerinin deney düzeneği üzerinde uygulanması, lineer ve radyal ısı iletimi ve katıların ısı

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

Kazdağları/Edremit Ormanlık Alanlarında 137 Cs Kaynaklı Gama Doz Hızı Tahmini

Kazdağları/Edremit Ormanlık Alanlarında 137 Cs Kaynaklı Gama Doz Hızı Tahmini Kazdağları/Edremit Ormanlık Alanlarında 137 Cs Kaynaklı Gama Doz Hızı Tahmini Rukiye Çakır 1 ve Özlem Karadeniz 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Medikal Fizik Anabilim Dalı, İzmir;

Detaylı

KAYIT FORMU TEL : 0 (354) 242 1002 FAKS :. 0 (354) 242 1005. E-MAİL 1 : zbabayev@erciyes.edu.tr E-MAİL 2 :...

KAYIT FORMU TEL : 0 (354) 242 1002 FAKS :. 0 (354) 242 1005. E-MAİL 1 : zbabayev@erciyes.edu.tr E-MAİL 2 :... Türkiye İnşaat Mühendisliği XVII. Teknik Kongre ve Sergisi KAYIT FORMU İnşaat Mühendisleri Odası TMMOB ADI SOYADI : Ziyafeddin BABAYEV KURULUŞ :. Erciyes Üniversitesi YAZIŞMA ADRESİ :. E.Ü. Yozgat Müh.

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

İÇİNDEKİLER. iii ÖNSÖZ BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR 1 BÖLÜM 2 LİNEER KISMİ DİFERENSİYEL DENKLEMLER 9

İÇİNDEKİLER. iii ÖNSÖZ BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR 1 BÖLÜM 2 LİNEER KISMİ DİFERENSİYEL DENKLEMLER 9 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ ix BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR 1 1.1. Tanımlar 2 1.2. Diferensiyel Denklemlerin Çözümü (İntegrali) 5 1.3. Başlangıç Değer ve Sınır Değer Problemleri 7 BÖLÜM 2 LİNEER KISMİ DİFERENSİYEL DENKLEMLER

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

Gamma Bozunumu

Gamma Bozunumu Gamma Bozunumu Genelde beta ( ) ve alfa ( ) bozunumu sonunda çekirdek uyarılmış haldedir. Uyarılmış çekirdek gamma ( ) salarak temel seviyeye döner. Gamma görünür ışın ve x ışını gibi elektromanyetik radyasyon

Detaylı

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR: BURULMA DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Burulma deneyi, malzemelerin kayma modülü (G) ve kayma akma gerilmesi ( A ) gibi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla uygulanır. 2. TANIMLAMALAR: Kayma modülü: Kayma gerilmesi-kayma

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

Metallerde Döküm ve Katılaşma

Metallerde Döküm ve Katılaşma 2015-2016 Güz Yarıyılı Metalurji Laboratuarı I Metallerde Döküm ve Katılaşma Döküm:Metallerin ısı etkisiyle sıvı hale getirilip uygun şekilli kalıplar içerisinde katılaştırılması işlemidir Döküm Yöntemi

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek Boyut analizi, göz önüne alınan bir fiziksel olayı etkileyen deneysel değişkenlerin sayısını ve karmaşıklığını azaltmak için kullanılan bir yöntemdir. Akışkanlar mekaniğinin gelişimi ağırlıklı bir şekilde

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 KAYNAK PARAMETRELERİ VE SEÇİMİ Kaynak dikişinin

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Dr. Ahmet KÜÇÜKER Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü M6/6318 Bölümün tanıtılması Elektrik Elektronik Mühendisliğinin tanıtılması Mühendislik Etiği Doğru

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

TÜBİTAK BİDEB. LİSE ÖĞRETMENLERİ ( FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI LİSE-1 ( Çalıştay 2011 )

TÜBİTAK BİDEB. LİSE ÖĞRETMENLERİ ( FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI LİSE-1 ( Çalıştay 2011 ) TÜBİTAK BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ ( FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI LİSE-1 ( Çalıştay 2011 ) FİZİK GRUP GIRGIR PROJE ADI SIVI İLETKENLİĞİNDEN YARARLANARAK SU SEVİYESİNİN

Detaylı

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi:

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi: Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi Deneyin Tarihi:13.03.2014 Deneyin Amacı: Malzemelerin sertliğinin ölçülmesi ve mukavemetleri hakkında bilgi edinilmesi. Teorik Bilgi Sertlik, malzemelerin plastik

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

BÖLÜM I MATEMATİK NEDİR? 13 1.1. Matematik Nedir? 14

BÖLÜM I MATEMATİK NEDİR? 13 1.1. Matematik Nedir? 14 İÇİNDEKİLER Önsöz. V BÖLÜM I MATEMATİK NEDİR? 13 1.1. Matematik Nedir? 14 BÖLÜM II KÜMELER 17 2.1.Küme Tanımı ve Özellikleri 18 2.2 Kümelerin Gösterimi 19 2.2.1 Venn Şeması Yöntemi 19 2.2.2 Liste Yöntemi

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFERİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFERİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFERİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI ZORLANMIŞ TAŞINIM DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN ÖĞRETİM ELEMANI DENEY

Detaylı

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar 10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunları Demir (II) sülfür bileşiğinin elde edilmesi Kimyasal

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Şekil 6.1 Basit sarkaç

Şekil 6.1 Basit sarkaç Deney No : M5 Deney Adı : BASİT SARKAÇ Deneyin Amacı yer çekimi ivmesinin belirlenmesi Teorik Bilgi : Sabit bir noktadan iple sarkıtılan bir cisim basit sarkaç olarak isimlendirilir. : Basit sarkaçta uzunluk

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

Termal analiz esasları;

Termal analiz esasları; Termal analiz esasları; Termal analiz; sıcaklık değişmesine karşı bir katı maddenin fiziksel ve kimyasal reaksiyonlar sonucunda özelliklerindeki değişimlerin ölçülmesi ve yorumlanmasıdır. Sıcaklığa bağlı

Detaylı

KOMPOZİT MALZEMELERİN TERMAL ANALİZİ

KOMPOZİT MALZEMELERİN TERMAL ANALİZİ T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KOMPOZİT MALZEMELERİN TERMAL ANALİZİ Bitirme Projesi Orkun Övez Nalçacı Projeyi Yöneten Yrd. Doç. Dr. Dilek Kumlutaş Haziran

Detaylı

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir:

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir: Araçlar: Deney Hücresi Deney Çözeltileri o Soğutma Kulesinden Alınan Numuneler o Laboratuvarda Hazırlanan Çözeltiler Deney Numunesi (Numune Çıkarma sı, 30mm * 50mm * 2mm) Su devirdaim Havuzu (40 C) GRANDER

Detaylı

RADYOLOJİDE KALİTE KONTROL VE KALİBRASYONUN ÖNEMİ ÖĞR. GÖR. GÜRDOĞAN AYDIN İLKE EĞİTİM VE SAĞLIK VAKFI KAPADOKYA MYO TIBBİ GÖRÜNTÜLEME PRG.

RADYOLOJİDE KALİTE KONTROL VE KALİBRASYONUN ÖNEMİ ÖĞR. GÖR. GÜRDOĞAN AYDIN İLKE EĞİTİM VE SAĞLIK VAKFI KAPADOKYA MYO TIBBİ GÖRÜNTÜLEME PRG. RADYOLOJİDE KALİTE KONTROL VE KALİBRASYONUN ÖNEMİ ÖĞR. GÖR. GÜRDOĞAN AYDIN İLKE EĞİTİM VE SAĞLIK VAKFI KAPADOKYA MYO TIBBİ GÖRÜNTÜLEME PRG. RÖNTGENCİ??? RÖNTGENCİ??? RÖNTGENCİ??? RÖNTGENCİ??? R Ö N T G

Detaylı

EKSENEL YÜKLERDEN OLUŞAN GERILME VE ŞEKİL DEĞİŞİMİ Eksenel yüklü elemanlarda meydana gelen normal gerilmelerin nasıl hesaplanacağı daha önce ele

EKSENEL YÜKLERDEN OLUŞAN GERILME VE ŞEKİL DEĞİŞİMİ Eksenel yüklü elemanlarda meydana gelen normal gerilmelerin nasıl hesaplanacağı daha önce ele EKSENEL YÜKLERDEN OLUŞAN GERILME VE ŞEKİL DEĞİŞİMİ Eksenel yüklü elemanlarda meydana gelen normal gerilmelerin nasıl hesaplanacağı daha önce ele alınmıştı. Bu bölümde ise, eksenel yüklü elemanların şekil

Detaylı

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Melih Tuğrul, Serkan Er Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON 2010 5. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 07 08 Haziran

Detaylı

2 Hata Hesabı. Hata Nedir? Mutlak Hata. Bağıl Hata

2 Hata Hesabı. Hata Nedir? Mutlak Hata. Bağıl Hata Hata Hesabı Hata Nedir? Herhangi bir fiziksel büyüklüğün ölçülen değeri ile gerçek değeri arasındaki farka hata denir. Ölçülen bir fiziksel büyüklüğün sayısal değeri, yapılan deneysel hatalardan dolayı

Detaylı

Radyasyon Uygulamalarının Fizik Mühendisliği ve Eğitiminden Beklentileri. Dr. Abdullah ZARARSIZ Fizik Mühendisleri Odası

Radyasyon Uygulamalarının Fizik Mühendisliği ve Eğitiminden Beklentileri. Dr. Abdullah ZARARSIZ Fizik Mühendisleri Odası Radyasyon Uygulamalarının Fizik Mühendisliği ve Eğitiminden Beklentileri Dr. Abdullah ZARARSIZ Fizik Mühendisleri Odası İÇERİK - İYONLAŞTIRICI RADYASYON Endüstriyel Uygulamalar Medikal Uygulamalar Diğer

Detaylı

Sistem nedir? Başlıca Fiziksel Sistemler: Bir matematiksel teori;

Sistem nedir? Başlıca Fiziksel Sistemler: Bir matematiksel teori; Sistem nedir? Birbirleriyle ilişkide olan elemanlar topluluğuna sistem denir. Yrd. Doç. Dr. Fatih KELEŞ Fiziksel sistemler, belirli bir görevi gerçekleştirmek üzere birbirlerine bağlanmış fiziksel eleman

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI)

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ATOMUN YAPISI HAZIRLAYAN: ÇĐĞDEM ERDAL DERS: ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERS SORUMLUSU: PROF.DR. ĐNCĐ MORGĐL ANKARA,2008 GĐRĐŞ Kimyayı ve bununla ilgili

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

ISI ĠLETĠM KATSAYISININ TESPĠTĠ DENEY FÖYÜ

ISI ĠLETĠM KATSAYISININ TESPĠTĠ DENEY FÖYÜ T.C ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ISI ĠLETĠM KATSAYISININ TESPĠTĠ DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN: Prof. Dr. Aydın DURMUġ SAMSUN Deney 1: Doğrusal Isı Ġletimi Deneyi

Detaylı