YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK LİSANS BÖLÜMÜ. Bitirme Tezi / Projesi. Elmasların Optik Özelliklerinin İncelenmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK LİSANS BÖLÜMÜ. Bitirme Tezi / Projesi. Elmasların Optik Özelliklerinin İncelenmesi"

Transkript

1 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK LİSANS BÖLÜMÜ Bitirme Tezi / Projesi Elmasların Optik Özelliklerinin İncelenmesi O Cem UĞUZ Tez/Proje Danışmanı: Prof. Dr. Yasemin Yıldız Yarar Doç. Dr. Rıza Demirbilek İstanbul / 2009

2 Teşekkür Bu çalışmaya başlayıp başlamama sırasında arada kaldığım ikilemlerden annelik şefkati ve sevgisiyle kurtulmama neden olan saygı değer hocam Prof. Dr. Yasemin Yıldız Yarar a çok teşekkür ederim. Çalışmam sırasında bilgisini benimle arkadaşça ve sabırla paylaşan hocam Doç. Dr. Rıza Demirbilek e çok teşekkür ederim. Bu çalışma fikrinin oluşmasına neden olup ekipman desteği olan GoldStore İkizoğulları Kuyumculuk tan Sayın Sefa İkizoğulları na çok teşekkür ederim. Kaynak sıkıntısı yaşadığım dönemde imdadıma yetişen HRD Antwerp den Sayın Mehmet Can Özdemir e çok teşekkür ederim. Tüm öğrenim hayatım boyunca desteğini benden hiçbir zaman esirgemeyen değerli amcam Sinan Uğuz a çok teşekkür ederim. Bugüne kadar kendimce olabilmem için benden hiçbir zaman desteğini esirgemeyen ve okumanın ne kadar önemli olduğunu bana yaşam tarzı ile öğreten babam İsmet UĞUZ a, annelik sıfatının mertebesini özverisiyle en üst seviyeye taşıyan annem Gülfiraz UĞUZ a ve kardeşlik sevgisini içimde hissetmeme neden olan kardeşim Doğan UĞUZ ile Pınar İkizoğulların a çok teşekkür ederim. Teşekkürler Cem UĞUZ

3 i İçindekiler 1 ELMASLAR ve PIRLANTALAR Tanım Genel Özellikler Sertlik Yoğunluk Kırılma İndisi Diğer Bazı Özellikler OPTİK ÖZELLİKLER Minerallerde Renklenmeye Neden Olan Kristal Hataları Doğal Renklenme Mekanizmaları Kristal Alan Dönüşümleri Moleküler Orbital Geçişleri Renk Merkezleri Band Geçişleri Renk Oluşumu Elmasın İç Bozuklukları Elmasa Dahil Olanlar (Inclusions) Katkılar (Impurities) Elmas İçerisindeki Azot Elmas İçerisindeki Bor Katkı İyonlarına Göre Elmas Çeşitleri I.Sınıf Elmaslar II.Sınıf Elmaslar... 17

4 ii 2.4 Pırlanta Karat(Carat) Berraklık (Clarity) Renk(Color) Kesim (Cut) Dispersiyon Sonuç Kaynakça... 28

5 1 1 ELMASLAR ve PIRLANTALAR 4A gurubu elementlerinden olan Karbon ( 6 C), elmas madeninin temel yapı taşıdır. Bu element belli bir periyodik dizilime göre bir araya gelerek elması oluşturur. Elmas doğada bilinen en düzenli atom dizilimine sahip maddedir. Diğer tüm maddeler gibi elmasın da kendisini tanımlayıcı özellikleri bulunmaktadır. Onu biz insanlar için değerli kılan ışık ile etkileşimi sırasında meydana getirdiği göz alıcı ışık oyunları ve doğada nadir bulunuşudur. Bu bölümde elmasın tanımını yaptıktan sonra bazı fiziksel büyüklüklerinin bilgisi verilecektir. 1.1 Tanım Elmas saf karbon atomunun billurlaşmasından (kristalleşme) meydana gelen bir maddedir. Karbon atomları birbirlerine tetrahedral bir yapıda sıkı sıkıya kovalent bağlarla bağlanmışlardır. Aşağıda ki şekilde karbon atomlarının tetrahedral ve oktahedron yapıda birleşmesi sonucu oluşan iki farklı maddenin atomlarının uzaysal dizilişleri gösterilmektedir. Şekil 1.1 Tetrahedral Yapı Şekil 1.2 Oktahedron Yapı Şekil 1.1 deki kırmızı noktaların oluşturduğu diziliş tetrahedral bir yapı olup karbon atomları bu yapıda bir araya gelerek elması oluşturur. Şekil 1.2 deki kırmızı noktaların oluşturduğu yapı ise oktahedron bir yapı olup karbon atomları iki boyutta bu yapıya uygun

6 2 biçimde bir araya gelerek üçüncü boyutta birbirleri arasında zayıf elektriksel bağlar kurarak grafit maddesini oluşturur. Grafit katmanlar halinde oluşan oktahedron yapıların birbirlerine elektriksel bağlarla bağlanması sonucu oluşur. Bu bağlar o kadar güçsüzdür ki çok kolay koparlar. Örneğin kurşun kalemin ucu bu yapıda olup bir kağıt parçasına sürtülerek aradaki zayıf bağlar kopartılabilir. Elmaslar da tetrahedral çekirdek yapısının üzerine katman katman billurlaşmayla oluşur. Bunu soğanın yapısına ya da ağaç kavuklarının oluşumuna benzetebiliriz. Bu oluşum elmasların içerisinde büyüme çizgilerinin meydana gelmesine neden olmaktadır. Elmasların kesilmeleri sonucu birbirine paralel büyüme çizgileri görünebilir. Ham elmas doğada genelde oktahedron şeklinde bulunur. Bu yapı ve büyüme çizgileri aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Şekil 2 Paralel Büyüme Çizgileri ve Oktahedron Yapı 1.2 Genel Özellikler Bu bölümde elmasın genel fiziksel özellikleriyle ilgili bilgiler verilecektir Sertlik Elmas, minerallerin sertlik derecelerini sınıflandıran Mohs Sertlik Skalasındaki 1 den 10 a kadarki sıralamada 10 değerini alarak dünyada bilinen en sert madendir. Bu skalada

7 3 bulunan madenler kendilerinden bir alt seviyede bulunan madenleri çizebilecekleri şekilde sıralandırılmıştır. Bir alt seviyedeki madenler üst seviyedekileri çizemezler Yoğunluk Elmasın yoğunluğu yaklaşık olarak 3.5 g/cm 3 dür. Maddelerin ayırt edici özelliği olan yoğunluk elmas üzerinde de etkisini göstererek onu benzerlerinden ayırmak için bir hesaplama imkanı vermektedir. Örneğin kübik zirkonun (5.5 g/cm 3 ) işlenmesi sonucunda elde edilen taşları çıplak gözle elmastan ayırt etmek zorken, hacim ve yoğunluk değerleri kullanılarak basit bir matematik sonucu elmas kübik zirkondan ayırt edebilir Kırılma İndisi Elmas madeni yüksek kırılma indisine sahiptir. Işık boşluk hariç diğer tüm ortamlarda ilerlerken ortamın türüne göre belirli bir dirence maruz kalır. Bu direnç ışığın çeşitli optik olaylar yaratmasına neden olur (yansıma, kırılma, dağınım). Elmasın kırılma indisinin değeri, içerisinden geçen ışığın dalga boyuna göre aralığında değerler almaktadır. Maddeler sahip oldukları kırılma indisleri sayesinde içerisinden geçen ışığı yavaşlatırlar. Elmasta yüksek kırılma indisi sayesinde ışığı bir hayli yavaşlatır. Kırılma indisiyle ilgili gerçekleşen optik olayların belirgin bir şekilde oluşmasına elmasın işlenmesi sırasında dikkat edilerek buna göre işleme (kesim) biçimleri tercih edilmektedir. Elmasın bir kesim biçimi olan pırlantanın dispersiyonu açıklanırken bu konu hakkında daha çok bilgi verilecektir Diğer Bazı Özellikler Ametalik özellik gösteren elmasın diğer bazı özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: Ergime noktası 3547 C dir. Havada 850 C de yanar. Havasız ortamda 1500 C de grafite dönüşür. İyi bir ısıl iletken olan elmasın ısıl iletkenlik değeri Watt / m Kelvin dir. Bor katkılı mavi elmas (yarı iletken) dışındaki elmaslar elektriği iletmez. Elmas suyu sevmez (hidrofobik) fakat yağı sever.

8 4 Asitlerden etkilenmeyen elmas sadece erimiş tuzlardan etkilenir, potasyum nitrat gibi. 2 OPTİK ÖZELLİKLER Bu bölümde elmasın optik özellikleri hakkında bilgi verilecektir fakat ilk önce genel anlamda minerallerin ışık ile etkileşimleri sırasında göstermiş olduğu etkilere neden olan kriterler anlaşılmaya çalışılacaktır. Daha sonra ise elmas madeninden özel kesim teknikleri ve şekliyle elde edilen pırlantanın göstermiş olduğu büyüleyici ışık oyunları (yansıma, kırılma, dispersiyon ) anlaşılmaya çalışılacaktır. Fakat öncesinde minerallerin tanımını yapmakta fayda var. Mineraller doğada doğanın bir ürünü olarak bulunan, belirli bir kimyasal bileşime sahip ve belirli bir kristal öz yapısı olan inorganik billurlaşmış (kristalleşmiş) katılardır. Birkaç özelliğinden söz edilecek olunursa; Doğal olarak oluşurlar. Herhangi bir parçası tamamının özelliklerini taşır. Belirli bir kimyasal formülü vardır. Genelde katı halde bulunup nadiren sıvıdırlar. İnorganiktirler. 2.1 Minerallerde Renklenmeye Neden Olan Kristal Hataları Doğada saf kristaller bulmak zordur. Ancak saf kristalleri laboratuarlarda elde etmenin imkanı vardır. Tüm kristallerin yapısında, oluşumları sırasında etrafında bulunan elementlerden katkılar olur. Bu elementler kristaller oluşurken atomların dizilişleri sırasında, ya bir atomun yerini alır ya da atomlar arası boşluklara girerek kristal yapıya yerleşmiş olurlar. Bu durumda kristal yapıda hatalara neden olur. Mineralin kusursuzluğunu bozar. Neredeyse tüm mineraller hata yapıları içerirler. Hata yapıları genel anlamda üç başlık altına toparlanabilir;

9 5 Noktasal hatalar: Atom boşluğu, atomlar arası iyonlar, safsızlık iyonları ve bunların birleşimi. Çizgisel hatalar: Dislokasyonlar. İki boyutlu hatalar: Sıvı ve katı kapanımlar. Bu hata yapılarından minerallerin renklenmesi ile ilgili ve üzerinde en çok araştırma yapılan Noktasal Hatalar dır. Çünkü noktasal hataların örgüdeki çeşitli kombinasyonları renk merkezleri oluşturmaktadır. Örgü yapısını oluşturan atomların yerlerine yerleşen yabancı atomların oluşturduğu kirlilikler renklenmeye neden olur. Çünkü yabancı iyonlar ana iyonların ışığı soğurmasından farklı bir şekilde ışığı soğuracaktır. Bu durumda soğurulmayan ışıkların farklı renkler vermesine neden olacaktır. Ana iyonların yerine yabancı iyonların geçmesine sübstitüsyon denir. Sübstitüsyondan dolayı gerçekleşen renklenmeye ise allokromozi denir. Çatlaksal kirlilikler ise atomların yer değiştirmesi şeklinde değil de, yabancı atomların ana atomların aralarına girmesiyle oluşur. Bu kirlilik ise minerallerde renk pigmentlerinin oluşmasına neden olur. Son kirlilik çeşidi olan dizilim içindeki boşluklar ise örgü yapısını oluşturan atomların kafes yapısı gereği bulunması gereken yerde atomların bulunmamasıyla meydana gelir. Bu boşlukların varlığı ya da dolu olması da renklenmeye neden olur. Bu boşluların doldurulması ya da kristal yapıdaki mevcut atomların boşlukların varlığından dolayı yer değiştirmesi birkaç neden sonucunda oluşabilir. Bunlar: Yapı taşlarının birbirine yakın büyüklükte olması. Kristal bağlarının uygun olması. Elektrostatik nötrlüğün sağlanması. Isı ve basınçtır.

10 6 2.2 Doğal Renklenme Mekanizmaları Yapılan çeşitli araştırmalar minerallerin renklenmesinin dalga boylarına göre ışığın seçimli soğurulmasından kaynaklandığını göstermektedir. Ayrıca elektronik işlemler de bu seçimli soğurumdan dolayı gerçekleşmektedir. Bunlar genel olarak şöyle sınıflandırılır: Kristal alan etkisi ile renk çeşitlenmesi. Moleküler orbital geçişleri ile renklenme. Oksijen - Metal yük transferi. Metal - Metal yük transferi. Bir renk merkezi sonucu renklenme. Band geçişleri ile renklenme. Tablo 1 Minerallerde Renklenme Sebepleri Renk sebebi Tipik örnekler Oluş sebebi Geçiş metal bileşikleri Almandin, Turkuvaz Kristal alan etkisi Geçiş metali safsızlığı Sitrin, Yakut, Zümrüt Kristal alan etkisi Renk merkezleri Amatist, Smokey kuvars Kristal alan etkisi Yük transferi Safir, Lazurit Moleküler yörünge hareketi Organik maddeler Amber, Mercan Moleküler yörünge hareketi İletkenler Bakır, Gümüş demir Band yapısı Yarı iletkenler Galen, Pirit Band yapısı Dopingli yarı iletkenler Mavi, Sarı elmas Band yapısı Dağılma Aytaşı, Yıldız safir Optik olay Saçılma Kaplangözü, Kedigözü Optik olay

11 7 Girişim Kalkopirit Optik olay Kırılma Opal Optik olay 1987 ve 1988 yıllarında, sadece gemolojik açıdan renklenme konusu ile ilgili olarak, Gems and Gemology dergisinde bir dizi makale yayınlanmaya başlamıştır. Bu makalelerde o güne kadar yayınlanmış tüm renklenme modelleri ve teknikler yeniden gözden geçirilerek bazılarının yerine yeni kuramlar ortaya atılmıştır. Bu makaleyi hazırlayan Fritsch ve Rossmann adli araştırmacılar, süs taşlarının ve minerallerin renklerinin başlıca beş sebepten kaynaklandığım savunmuşlardır. Kristal alan dönüşümleri Moleküler orbital dönüşümleri ile renklenme Bir renk merkezi sonucu renklenme Bant geçişleri ile renklenme Fiziksel etmenler ve diğer nedenler sonucu renklenme Bu sıralamalardan süs taşlarının ve minerallerin renklenme olayında en büyük etken olarak dağılmış metal iyonları tarafından ışığın soğurulması konusu yer alır. Bu teoriye göre renklenme konusunda sadece metal iyonlarının kimliği önemli değil aynı zamanda valans durumu, komşu atomların karakteri, koordinasyon ve iyonun çevre detayları da renge etki yapar.

12 Kristal Alan Dönüşümleri Kristal alan dönüşümleri, kimyasal olarak düzenli bir çevredeki metalik elementlerin, kısmen dolmuş d-orbitalleri (veya en basit halde, orbitalleri) arasındaki elektron alış verişidir. Bir geçiş elementinin girmesiyle üretilen renk, mineralin oksidasyon (yükseltgenme) durumuna ve kafeste oturduğu yerin simetrisine bağlıdır. Sonuç olarak minerallerde kristal alan dönüşümü sayesinde renk üretilmesi şunlara bağlıdır; Dönüşüm gösteren, yani yer değiştiren metalik elementlerin cinsi. Mineralin yükseltgenme durumu, d-orbitallerinde verilen elektronun sayısını tespit eder Moleküler Orbital Geçişleri En basit anlamda yük geçişi diye adlandırılan olayın sonucunda renklenmenin meydana gelmesi diye tanımlayabiliriz. Bir atomik merkezden bir diğerine elektron yoğunluğunun yer değiştirmesi olarak da gösterilirler. Bu tür değişimlerde şöyle tanımlanmıştır; Metale girim: Minerallerde en basit haliyle metale oksijen girmesi. Metal Metal geçişi.

13 Renk Merkezleri Minerallerin renklenmesinde d-orbitallerinin içerisindeki elektronların dönüşümleri ve iki metal iyonu arasındaki değişimler büyük rol alsa da, hiçbir metal iyon değişimi içermeyen renkli minerallerde mevcuttur. Örneğin Kükürt (S) sarı renklidir. Bu tip minerallerdeki renklenme olayı kristal alan ve moleküler orbital dönüşümlerinden daha farklıdır. Bazı mineraller renk merkezleri olabilecek yerlere sahiptirler (örgü yapıdaki boşluklar, yabacı elementler). Bunlar tek elektronları yakalayabilirler ve bu elektronlar görünür ışığı soğurabilir. Bununla birlikte yeterli enerji sağlanırsa elektronları yakalayan enerji barikatları aşılmış olabilir ve bu durumda elektronlar kendi yerlerine geri dönerek renk merkezleri tahrip edilebilir. Birçok renk merkezi ısıtılarak tahrip edilebilir Band Geçişleri Atomların etrafında elektronlar belirli enerji seviyesine göre konumlanır. Bu konumlanma sırasında elektronlar çekirdeğin çekim kuvveti ile dönme hareketinden kaynaklana merkezkaç kuvvetinin tesiri altında kalırlar. Enerji seviyelerindeki farklılıklara göre konumlanan elektronlar dışarıdan enerji alarak ya da dışarıya enerji bırakarak farklı enerji seviyelerine geçiş yapabilirler. Kristal yapılarda, periyodik olarak düzgün uzaysal dizilimleri oluşturan atomların elektronlarının alabilecekleri enerji değerleri vardır. Bu enerji bölgelerine enerji bantları denir. Bunlar İletken Bandı, Band Aralığı ve Valans Band dır. Aşağıdaki şekilde iletkenlik derecelerine göre değişen band değerleri gösterilmiştir.

14 10 Şekil 3 (a) İletken, (b) Yarı iletken, (c) Yalıtkan Sırası ile Valans Bandından elektronları İletkenlik Bandına geçirmek için gereken enerji yarı iletkenlerde az, yalıtkanlarda fazladır. Şekillerde görünen Band aralıklarının genişlikleri elektronları İletkenlik Band ına geçirmek için gerekli olan enerjilerin büyüklüğünü kıyaslamamıza yardımcı olabilir. Minerallerin elektron seviyelerini enerjinin fonksiyonu olarak yoğunluk hal diyagramları incelendiğinde elmaslar için şu sonuçlar ortaya çıkmaktadır: Elmas iyi bir yalıtkandır. Bu durumda yüksek bir enerji aralığına sahip olmasını sağlar. Sonuç olarak beyaz ışığın tüm dalga boylarını geçirir ve bunun sonucunda da saydam ve renksiz olur. Elmasın içindeki bazı safsızlıklar ilave enerji seviyeleri oluştururlar. Bu durumda çeşitli soğurumlara neden olur. Ör; sarı renkli elmasta bu boşluğu azot doldurur. 2.5 ev dan daha büyük olan tüm dalga boyları soğurulur. Bor ve azot katkılı elmaslar renklerini band boşluklarındaki değişimlere borçludurlar. Not: Bir kristal veya amorf maddede tüm elektronlar, en düşük enerji seviyesinden başlayarak bütün seviyeleri doldura doldura dizildiklerinde en son elektron tarafından işgal edilmiş en üst enerji düzeyi Fermi düzeyi olarak isimlendirilir.

15 Renk Oluşumu Renk birçok mineralin karakteristik özelliğidir ve minerallerin tanımlanmasında kullanılır. Minerallerin sahip olduğu kendi renkleri katkı maddelerinin varlığı ile değişkenlik gösterir. Bir mineraldeki renk oluşumunun sebepleri esas olarak şunlardır: Kimyasal Bileşim Kristal Yapı Yabancı Maddelerin Karışımı Doğal kimyasal bileşimlerdeki renkler üç gurupta toparlanabilirler. Idiyokromatik renklenme: Doğrudan doğruya bileşiğin kendinden ileri gelmektedir. Nlokromatik renklenme: Ayni bileşimdeki değişik tür minerallerin farklı renk göstermeleridir. Psödokromatik renklenme: Minerallerin yüzeylerinden yansıyan ışığın renk oyunları göstermesidir. Sonuç olarak renklenme minerallerin ışık ile etkileşimi sırasında gerçekleştirdikleri olaylar sonucunda oluşur. Bu olaylar mineralin üzerine gelen ışığı soğurması, yansıtması, saçılması, dağılması veya geçirmesidir. Bu optik olayların her biri bir mineral tarafından aynı anda gösterilebilir. Tüm bu optik olayların sonucunda mineralleri renkli görürüz.

16 Elmasın İç Bozuklukları Elmasın içerisinde oluşumları sırasında yapıya katılan yabancı maddeler iç bozuklukları olarak adlandırılır. Bu bozukluklar doğal oluşum süreçlerinde de insanlar tarafından laboratuarlarda da var olabilirler. Elmasın değerinin belirlenmesinde yapıdaki bozukluklar etken bir sebeptir ve iki ana guruba ayrılırlar Elmasa Dahil Olanlar (Inclusions) Elmaslar billurlaşırken (kristalleşirken) etrafındaki yabancı maddeler (çekirdekler) yapıya katılmış olurlar. Yapıya katılan bu maddeler farklı materyallerden olabilirler: kükürt, grafit, azot, bor, silica, alüminyum, potasyum, azot ve bor. Azot ile bor elmaslara sarı ve mavi renklerini verirler. Katışık maddeleri kristallerin içerisinde x-ışınları yardımı ile görmek mümkündür. Özellikle zirkonyum katılımda ortaya çıkan renkler beyaz, sarı ve kahverengi dir. Bu katılan maddeler elmasın içersinde tohum(embriyo) gibi olabilir, profesyonel jargonda buna pik ya da pikler denir. Katkı maddelerinin ne olduğuna dair kimliklerini belirleme çalışmaları spektroskopi ile yapılır. Farklı maddelerin spektral çizgileri de farklı olurlar bu sayede kimlikleri belirlenmiş olur. Kimliği ve yeri belirlenen pikleri temizleme yöntemleri bulunmaktadır. Lazer delme yöntemi bu yöntemlerden bir tanesidir. Bu yöntem sonucunda temizlenen yerlerde delikler kalmaktadır. Bu delikleri de kırılma indisi, elmasın kırılma indisine yakın bir malzeme ile doldurmak mümkündür. Doldurulan yerler göz ile görülemezken X-Ray cihazları ile açıkça görülmektedir. Alıcının bu doldurmaları bilmesi dahilinde uygulanmasında bir sakınca yoktur.

17 Katkılar (Impurities) Elmas içerisinde 58 yabancı elementin varlığının bilinmesine karşın bunlardan 44 tanesi nicel olarak gözlemlenebilmiştir. Bu katkı maddeleri elmas atomları başına milyonluk oranlarla ifade edilmektedir. İyi bir değerli taş binde bir oranında katışık madde içerir. Doğal oluşumları sırasında yapıya birden fazla maddenin katılması mümkündür. Azottan farklı olarak doğal elmasın yapısına katılan maddeler: Alüminyum 100ppm (100 parça / ), insan yapımı elmaslardaki alüminyum 150ppm (150 parça / ) dir. Silicon, magnezyum, demir ve kalsiyum 10ppm (10 parça / ) bulunur. Bakır, baryum, stronyum, sodyum, gümüş, titanyum, krom ve kurşun da bulunur fakat çok az miktarlarda. Diğer önemli katışık bor dur ve doğal elmasta 0.3ppm konsantrasyonunda bulunur ve elmasa mavi rengini verir. İnsan yapımında bu miktar 270ppm (270 parça / ) ulaşır. Elmas tozlarının elektrik arklarının içerisinde buharlaştırılması ile bu elementlerin varlıkları ortaya çıkartılmış oldu (azot, bor). Yapıda bulunan her bir element karakteristik renkli buhara sahiptir. Bu renkler spektrometre kullanılarak kontrol edilmiştir. Var olan katışık maddelerinin karbon atomları gibi dağılması elektriksel ve optik özellikleri etkilemektedir. Eğer elmasın içerisindeki katışıklar renk soğurma etkisini gösterirse, elmas değerli taş olmaktan çıkar. Katışıkların konsantrasyonu artarsa, elmasların yarıklara (cleavage) karşı direnci artar. Büyük oranda, azot ve bor katışıkları elmasın rengini belirler. Mavi elmaslar beyaz elmaslardan daha pahalıyken, beyaz elmaslar da sarı elmaslardan daha pahalıdır.

18 Elmas İçerisindeki Azot Periyodik cetvelde yan yana bulunan karbon ve azotun atom ağırlıkları birbirlerine yakındır. Fakat azotun son yörüngesinde fazladan bir tane elektronu vardır ve bu elektronu verme eğilimindedir. Son yörüngedeki fazla olan bu elektron, enerji boşluğunda ya da yasaklanmış bölgede yeni enerji seviyesi oluşturur. Elmasların büyük çoğunluğunun yapısına doğal oluşumları sırasında azot katışır. Yapıya katılan azotlar bazen çok az olabilir, milyon karbon başına birkaç azot (tipik sarı elmaslarda her karbon atomu başına 1 azot atomu düşer ve karbon atomlarının arasına girerek onları ayırır). Bazen bu oran çok fazla olur karbon atomlarının %0.3 oranında bir konsantrasyona ulaşabilir. Elmasın yapısına katılan azotlar bir başlarına yada 2, 3, 4 lü guruplar halinde bulunurlar. Elmasın içerisindeki azot atomlarının değerlik elektronlarını valans bandından iletkenlik bandına geçirmek için gereken enerji karbon atomlarının değerlik elektronlarını valans bandından iletkenlik bandına geçirmek için gereken enerjiden daha azdır. Bir azottan elektron kopartmak için gereken enerji 4.4 ev = 310 nm ( 4 ev morötesi yakınında), bir karbondan elektron kopartmak için gereken enerji ise 5.4 ev = 220 nm ( uzak morötesi). Beyaz ışıktaki mavi-mor renklerin enerjisi ev olduğundan azottan ya da karbondan elektron kopartamazlar, azot tarafından soğurulur ve elmas sarı renk olur. Yüksek enerjili azot atomlarının yasak banttaki elektronlarının enerji seviyeleri değişir ve renk yeşile doğru ya da siyaha doğru kayar. Eğer elmasın içerisindeki azot atomları %0.3 den daha az ise 310 nm aralığında soğurma olmaz. Azot konsantrasyonu arttığı zaman, şu şekilde guruplar oluşur: 2 atom (parçacık) A Merkezi (A Center) 3 atom, (111) düzlemi içersinde N 3 Merkezi (N 3 Center)

19 15 4 atom nitrojen B Merkez i(b Center) A Merkez ve B Merkez gurubunda bulunan elmaslar UV kısımdaki ışığı soğurur ve taşın rengine hiçbir etki etmez. N 3 Merkez gurubundaki elmaslar 415 nm (mor) ışığı soğurur. Bu soğurma görünür ışıktaki mavi bileşeni soğurur ve elmas sarı renkte görünür (tamamlayıcı renk). Bu genel soğurma N 14 atomlarının C 12 atomlarının yerine geçmesi ile olur. Özel koşullar altında N 3 Merkezli elmasların görünür bölgede 453nm 463nm 478nm de soğurma bantları vardır. Bu bantlar spektrumda incedirler, fakat gözün duyarlığından dolayı taşın rengine etki ederler Elmas İçerisindeki Bor Bor atomunun elektron sayısı karbon atomunun elektron sayısından bir tane daha azdır ve bu yüzden bir bor atomuyla bir karbon atomunu yer değiştirerek, yasak bölgedeki alıcının seviyesine ulaşmış olur. Bor atomu karbon atomunun valans seviyesindeki elektronlardan bir tanesini alır ve elektronun hareketi sonucu ortaya çıkan ışık, elmasın içerisinden geçerken yol üzerinde soğurulur. Valans seviyesindeki bu elektronun başlangıç enerji seviyesine uygun olarak, farklı enerji soğurma seviyeleri de mümkündür ve enerjisi alıcılar seviyesine eksik elektronu yükseltmek için gerekli olan enerji ile uyum içinde olduğundan kırmızı renkli ışık soğurulur. Bu durumda elmasın rengi mavi olacaktır. Alıcılar seviyesinin var olmasının bir diğer sonucu, düşük miktarda enerji (0.4eV) bir elektronu valans bandının üst sınırından valans seviyesinin üzerindeki 0.4eV seviyesindeki bir bor atomundaki bir elektronun seviyesine yükseltmek için gereklidir. Bu enerji oda sıcaklığında elde edilebilir. Elektronların bu şekildeki hareketi sonucu valans bandında boşluklar (delik) oluşur. Bu boşluklar bir elektrik alan etkisi altında hareket ettirilerek mavi bir elmasın elektrik akımını iletmesi sağlanmış olunur. Doğal elmaslardaki alüminyum da saflığı bozan etkendir ayrıca mavi renge sebep olabilir, fakat gelişme sırasında suni elmaslara eklendiği zaman hiç renk oluşmaz ayrıca hidrojen kirliliğinin de bazı elmaslarda mavi renge sahip olduğu gözlemlenmiştir. Alüminyum

20 16 kirliliklerinin herhangi bir renk yaratmadığı gözlemlenmiştir çünkü alüminyum kirliliği için enerji seviyesi öyle yüksektir ki valans seviyesindeki elektronlar o enerji seviyesine erişemezler. Elektriği ileten mavi elmaslar II b türü olarak sınıflandırılmışlardır Katkı İyonlarına Göre Elmas Çeşitleri Elmaslar içerisindeki azot yapısına bağlı olarak iki ana gurupta sınıflandırılır: I ve II. Bu iki gurupta alt guruplara ayrılırlar: I a, I b, II a, II b Optik özelliklerinin incelenmesi yoluyla yeterli miktarda (20 ppm üzeri) N içeren elmaslar 1. sınıf olarak adlandırılırlar. Daha düşük oranda azot içeren ya da hiç azot içermeyen diğer elmaslar ise 2. Sınıf elmaslar olarak adlandırılır I.Sınıf Elmaslar 1. sınıf elmaslar birkaç orta grupta sınıflandırılabilir. I b N azot atomunun birbirinden ayrı bulunduğu 1. Sınıf elmaslar. I a N azot yapısına göre tekrar sınıflandırılabilen diğer bütün elmaslar: I a A Tipi Elmaslar Bu elmaslar küçük yaprak formunda A merkezli(bir çift olarak iki azot atomu) azot içerir. Ayrıca bu elmaslar herhangi bir renkten yoksundurlar ve görünür ışığı geçirirler. I a B Tipi Elmaslar Bu elmaslar B merkezli (dört bitişik atom, bu yüzden bir boşlukla beraber olduğu var sayılıyor ) azot içerirler.

21 17 I a A/B Tipi Elmaslar En doğal olarak meydana gelen elmaslar A ve B merkezlerini beraber içerirler ve I a A / B Tipi Elmaslar olarak adlandırılırlar. Bu tip elmaslar genellikle küp düzleminde küçük plaketler içerirler. Bunlar 10 nm den birkaç mikrona değişen boyutlardaki yüzey kusurlarıdır. Bu tür elmaslar (I a A/B Tipi) ayrıca azotlarının çok küçük değerlerini bir soluk sarı renkli elmaslar olan N 3 merkezli olarak içerirler. Elmasların içerisinde azot atomlarının bu tür merkezler oluşturması sonucu renklenmeler meydana gelir II.Sınıf Elmaslar Bu sınıftaki elmaslar elektrik iletkenlikleri özelliklerine göre iki alt guruba daha ayrılırlar: II a elektriği iletmeyen elmaslar II b oda sıcaklığında yarı-iletken elmaslar(110 ohm). Bu elmasların elektriksel dirençleri sıcaklık artarken düşer ve böylece termometre olarak kullanılabilirler ya da yüksek sıcaklıklarda transistor olarak kullanılabilirler. II a türü elmaslar oda sıcaklığında en iyi ısı iletkenliği olan maddelerdir (bakırdan 5 kat daha iyilerdir) ve sıvı halde hava sıcaklığında bakırdan 25 kat daha iyi ısıyı iletirler. Bu elmaslar renksizdirler ve sektörel olarak kullanılan skalada D rengine alırlar. II b türü elmaslar gerekli elektrik iletkenliğine uygun olarak günümüzde suni olarak üretilmektedir. Bu elmaslar mavi, gri ya da masmavi, hatta siyah olarak görünürler.

22 Pırlanta Pırlanta, elmasın üzerine gelen ışığı en iyi şekilde yansıtması için özel kesilmiş haline verilen isimdir. Bu kesim sonrasında elmasta 57 faset (yüzey) bulunur. Bu yüzeylerin her biri birer ayna görevi görür ve ışıkla muhteşem oyunlar oynarlar. Bir pırlanta üç bölümden oluşur: 1. Taç bölümü 2. Kemer bölümü 3. Külah bölümü Bu bölümlerin her biri kesim sırasında oluşturulur ve ışığı en iyi şekilde yansıtması için belli simetri ve ölçüler kullanılmak zorundadır. Şekilde 4 de pırlantanın bölümleri gösterilmektedir. Pırlantanın değerinin belirlenmesinde ve sınıflandırılmasında 4C kavramı etkili olur. Bu kavramın içeriği: 1. C: Carat/Karat 2. C: Clarity/Berraklık 3. C: Color/Renk 4. C: Cut/Kesim tir.

23 Şekil 4 Pırlantanın bölümleri 19

24 Karat(Carat) Pırlantaların ağırlığını ifade etmek için karat kelimesi kullanılır. 1 Karat gramın 5 de 1 ine eşittir (1 karat = 0.2 gram). 1 karat 100 puandan oluşur ve Türkçe de bu puanların her birine santim denir. O halde 0.20 ct lık bir taş 20 santim olarak ifade edilir. Karat yükseldikçe fiyat artar, fakat karatın artım oranı ile fiyattaki artım oranı doğru orantılı değildir. Örneğin; 0,50 ct elmasın fiyatı aynı kalitedeki 1,00 ct lik taşın yarısı değildir. 0,99 ct'den 1,00 ct'ye geçtiğimizde fiyat birim karat fiyatından yaklaşık %30 artar. Bu durumda bir taşın fiyatı bilinerek, başka ağırlıktaki bir taşın fiyatı basit denklemle çözülemez. Elmasa benzer diğer mücevher taşları ile elması ayırmak için basit bir matematiksel hesap yapılabilir. Bu hesabın formülü: Maksimum Çap x Minimum Çap x Yükseklik x 0,0062 = ct (Bu formülde en fazla %10 oynama olabilir.) Bu formül sayesinde pırlanta benzerlerinden ayrılabilir Berraklık (Clarity) Berraklık bir taşın içinde ya da yüzeyinde bulunan izler, kusurlar ve hasarlarla ilgilidir. Bu izlerin görünebilirliğine göre birçok gemolog tarafından bir değerlendirme yapılır ve sonuca ulaşılmış olur. Berraklık için kullanılan terimler ve açılımları: LC Loupe Clean Lup Temizi VVS Very Very Small İnclusions Çok çok küçük izler VS Very Smail Inclusions Çok küçük izler SI Small Inclusions Küçük izler Pique Çıplak gözle görülebilen izler.

25 21 LC: Lup ile görünmesi mümkün olmayan izler. VVS: Lup ile görülmesi çok zor olan izler. Bu izler ancak mikroskop yardımıyla deneyimli bir gözlemci tarafından görülebilir. VS: Lup ile ilk bakışta fark edilmeyen, ancak uzun bir incelemeden sonra göze çarpan küçük izler. SI: Lup ile ilk bakışta fark edilen ancak çıplak gözle görülmeyen izler Renk(Color) Pırlantanın renginin belirlenebilmesi için renk tonlarına göre referans bir taş ile mukayese yapılır. Kılavuz taşların kesim ve boyutlarının aynı, berraklıklarının ise Sl2'den düşük olmaması gerekmektedir. D65(Gün ışığı veren lambalar Kelvin) beyaz ışık altında, külaha dik olarak deneyimli bir gemolog tarafından incelenmeli ve son karar taşın alt sınırına göre verilmelidir. Şekil 5 D ile M arası kılavuz taşlar

26 22 Florasans tespiti: Florasan kategorileri şöyledir. Nil : Hiç florasanı olmayan taşlar Slight : Çok hafif florasanlı taşlar Medium : Orta florasanlı taşlar Strong : Güçlü florasanlı taşlar. UV altında çok parlak mavi ışık verirler. Çıplak gözle de seçilebilecek bir maviliğe sahiptirler. Şekil 6 Florasans tespiti için kılavuz taşlar Kesim (Cut) Elmasın ışık ile göstermiş olduğu oyunlarda, yapısına katılan katkı maddeleri kadar kesim biçiminin de önemi vardır. Kesim ölçü oranları ve simetri başlıkları altında incelenebilir. Ölçü oranları tablanın, tacın ve diğer bölümlerin hangi açıyla ve büyüklüklerle kesildiği ile ilgilenir ve taşa verilmek istenen özelliklere (ışıltı, dispersiyon) göre değişimler gösterir. Bu yüzden ölçü oranlarında göreli olarak birçok standart bulunmaktadır. Ölçü oranlarından bahsederken yüzde oran hesaplamaları yapılır ve bu yüzdeler pırlantanın kemer ölçüsüne göre yapılan hesaplamalardır. Örneğin çapı 3.90 mm olan bir taşın tablası 2.37 mm ise tabla ölçüsü %61 olacaktır. Bu değerlendirmeler için kullanılan bölümler ise taç yüksekliği, tabla genişliği, külah derinliği, kemer kalınlığı ve külah ucu boyudur. Tüm bu bölümler için standartlara oturtulmuş ölçü miktarları mevcuttur.

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

Kelime yapısı olarak zapt edilemez anlamına gelen yunan kelimesi adamas dan gelen elmas, doğada bulunan en yüksek sertliğe sahip mineraldir.

Kelime yapısı olarak zapt edilemez anlamına gelen yunan kelimesi adamas dan gelen elmas, doğada bulunan en yüksek sertliğe sahip mineraldir. Kelime yapısı olarak zapt edilemez anlamına gelen yunan kelimesi adamas dan gelen elmas, doğada bulunan en yüksek sertliğe sahip mineraldir. Elmas, çok nadir bulunmasına rağmen malzeme dünyasının en çok

Detaylı

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır.

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır. ATOM ve YAPISI Elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Atom Numarası Bir elementin unda bulunan proton sayısıdır. Protonlar (+) yüklü olduklarından pozitif yük sayısı ya da çekirdek yükü

Detaylı

YERKABUĞUNU OLUŞTURAN MİNERALLER İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Yerkabuğunun Yapısı. Yerkürenin Yapısı. Dr.

YERKABUĞUNU OLUŞTURAN MİNERALLER İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Yerkabuğunun Yapısı. Yerkürenin Yapısı. Dr. İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ 17.03.2015 YERKABUĞUNU OLUŞTURAN MİNERALLER Dr. Dilek OKUYUCU Yerkürenin Yapısı Yerkabuğunun Yapısı 1 Yerkabuğunun Yapısı ~100 km ~10 km Yerkabuğunun Yapısı Yerkabuğunu

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

İletken, Yalıtkan ve Yarı İletken

İletken, Yalıtkan ve Yarı İletken Diyot, transistör, tümleşik (entegre) devreler ve isimlerini buraya sığdıramadağımız daha birçok elektronik elemanlar, yarı iletken malzemelerden yapılmışlardır. Bu kısımdaki en önemli konulardan biri,

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları 8 II. MİNERALLER II.1. Element ve Atom Elementlerin en ufak parçasına atom denir. Atomlar, proton, nötron ve elektron gibi taneciklerden oluşur (Şekil II.1). Elektron negatif, proton pozitif elektrik yüküne

Detaylı

Bölüm 3 - Kristal Yapılar

Bölüm 3 - Kristal Yapılar Bölüm 3 - Kristal Yapılar Katı malzemeler, atomların veya iyonların oluşturdukları düzene göre sınıflandırılır. Kristal malzemede uzun-aralıkta atomsal ölçekte tekrarlayan bir düzen mevcuttur. Katılaşma

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani madde yani bileşik

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

ATOM BİLGİSİ Atom Modelleri

ATOM BİLGİSİ Atom Modelleri 1. Atom Modelleri BÖLÜM2 Maddenin atom adı verilen bir takım taneciklerden oluştuğu fikri çok eskiye dayanmaktadır. Ancak, bilimsel bir (deneye dayalı) atom modeli ilk defa Dalton tarafından ileri sürülmüştür.

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları 40 Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları 1 Test 1 in Çözümleri 1. USG ve MR cihazları ile ilgili verilen bilgiler doğrudur. BT cihazı c-ışınları ile değil X-ışınları ile çalışır. Bu nedenle I ve II.

Detaylı

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır.

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır. KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağ, moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları zamankinden daha kararlı (az enerjiye sahip) olmalıdırlar. Genelleme

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

PERİYODİK CETVEL

PERİYODİK CETVEL BÖLÜM4 W Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları esas alınarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, kimyasal özellikleri benzer olan (değerlik elektron sayıları aynı) elementler aynı düşey sütunda yer

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ 1. KISA DEVRE Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir.

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir. TEMEL ELEKTRONİK Elektronik: Maddelerde bulunan atomların son yörüngelerinde dolaşan eksi yüklü elektronların hareketleriyle çeşitli işlemleri yapma bilimine elektronik adı verilir. KISA ATOM BİLGİSİ Maddenin

Detaylı

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır:

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır: Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır: İyonik bağlar, elektronlar bir atomdan diğerine aktarıldığı zaman

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 Periyodik sistemde yatay sıralara Düşey sütunlara.. adı verilir. 1.periyotta element, 2 ve 3. periyotlarda..element, 4 ve 5.periyotlarda.element 6 ve 7. periyotlarda

Detaylı

Enerji Band Diyagramları

Enerji Band Diyagramları Yarıiletkenler Yarıiletkenler Germanyumun kimyasal yapısı Silisyum kimyasal yapısı Yarıiletken Yapım Teknikleri n Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi p Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi Yarıiletkenlerde

Detaylı

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Helyum (2), neon (10), argon (18)in elektron dağılımları incelendiğinde Eğer bu üç elementin birer elektronu daha olsaydı, her birinde yeni bir katman oluşacaktı.

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

ELEMETLER VE BİLEŞİKLER ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ

ELEMETLER VE BİLEŞİKLER ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ Elementler Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere element denir. Elementler çok sayıda

Detaylı

Katılar. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

Katılar. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 Katılar Tüm maddeler, yeteri kadar soğutulduğunda katıları oluştururlar. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Oluşan katıların doğası atom, iyon veya molekülleri birarada tutan kuvvetlere

Detaylı

Elektronların Dizilişi ve Kimyasal Özellikleri

Elektronların Dizilişi ve Kimyasal Özellikleri Elektronların Dizilişi ve Kimyasal Özellikleri ELEKTRON ALIŞVERİŞİ VE SONUÇLARI: Helyum (2), neon (10), argon (18)in elektron dağılımları incelendiğinde Eğer bu üç elementin birer elektronu daha olsaydı,

Detaylı

Temel Elektrik Elektronik. Seri Paralel Devrelere Örnekler

Temel Elektrik Elektronik. Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Yarıiletken Elemanlar Kullandığımız pek çok cihazın üretiminde

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER İletkenlik Elektrik iletkenlik, malzeme içerisinde atomik boyutlarda yük taşıyan elemanlar (charge carriers) tarafından gerçekleştirilir. Bunlar elektron veya elektron boşluklarıdır.

Detaylı

ELEMENTLERİN SEMBOLLERİ VE ATOM

ELEMENTLERİN SEMBOLLERİ VE ATOM ELEMENT VE SEMBOLLERİ SAF MADDE: Kendisinden başka madde bulundurmayan maddelere denir. ELEMENT: İçerisinde tek cins atom bulunduran maddelere denir. Yani elementlerin yapı yaşı atomlardır. BİLEŞİK: En

Detaylı

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulması

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulması DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulması Deneyin Amacı: Elektrik Elektroniğin temel bileşeni olan direnç ile ilgili temel bilgileri edinme, dirençlerin renk kodlarını öğrenme, devre kurma aracı olarak

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Malzemelerin Deformasyonu

Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin deformasyonu Kristal, etkiyen kuvvete deformasyon ile cevap verir. Bir malzemeye yük uygulandığında malzeme üzerinde çeşitli yönlerde ve çeşitli şekillerde yükler

Detaylı

CALLİSTER - SERAMİKLER

CALLİSTER - SERAMİKLER CALLİSTER - SERAMİKLER Atomik bağı ağırlıklı olarak iyonik olan seramik malzemeler için, kristal yapılarının atomların yerine elektrikle yüklü iyonlardan oluştuğu düşünülebilir. Metal iyonları veya katyonlar

Detaylı

ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER

ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri a) ELEMENTLER Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Bir atomdan diğer bir atoma elektron aktarılmasıyla

Bir atomdan diğer bir atoma elektron aktarılmasıyla kimyasal bağlar Kimyasal bağ, moleküllerde atomları bir arada tutan kuvvettir. Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek için bir araya gelirler. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları

Detaylı

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz.

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR İki atom veya atom grubu

Detaylı

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ Bölüm İçeriği Bağ Enerjisi ve Kuvveti Atomlar arası mesafe, Kuvvet ve Enerji İlişkisi Atomlar arası Mesafeyi Etkileyen Faktörler. Sıcaklık, Iyonsallik derecesi,

Detaylı

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar GENEL KİMYA 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar Kimyasal Türler Doğada bulunan bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Maddenin özelliğini gösteren küçük yapı

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

IVA GRUBU ELEMENTLERİ

IVA GRUBU ELEMENTLERİ Bölüm 6 IVA GRUBU ELEMENTLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. C, Si, Ge, Sn, Pb C: Ametal Si ve Ge: Yarı metal Sn ve Pb: Metal C: +4 ile -4 arası Si

Detaylı

ATOMUN YAPISI. Özhan ÇALIŞ. Bilgi İletişim ve Teknolojileri

ATOMUN YAPISI. Özhan ÇALIŞ. Bilgi İletişim ve Teknolojileri ATOMUN YAPISI ATOMLAR Atom, elementlerin en küçük kimyasal yapıtaşıdır. Atom çekirdeği: genel olarak nükleon olarak adlandırılan proton ve nötronlardan meydana gelmiştir. Elektronlar: çekirdeğin etrafında

Detaylı

Optik Özellikler. Elektromanyetik radyasyon

Optik Özellikler. Elektromanyetik radyasyon Optik Özellikler Işık malzeme üzerinde çarptığında nasıl bir etkileşme olur? Malzemelerin karakteristik renklerini ne belirler? Neden bazı malzemeler saydam ve bazıları yarısaydam veya opaktır? Lazer ışını

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK İÇERİK Elementlere, Bileşiklere ve Karışımlara atomik boyutta bakış Dalton Atom Modeli Atom Fiziğinde Buluşlar - Elektronların Keşfi - Atom Çekirdeği Keşfi Günümüz Atom Modeli Kimyasal Elementler Periyodik

Detaylı

MADDE VE IŞIK saydam maddeler yarı saydam maddeler saydam olmayan

MADDE VE IŞIK saydam maddeler yarı saydam maddeler saydam olmayan IŞIK Görme olayı ışıkla gerçekleşir. Cisme gelen ışık, cisimden yansıyarak göze gelirse cisim görünür. Ama bu cisim bir ışık kaynağı ise, hangi ortamda olursa olsun, çevresine ışık verdiğinden karanlıkta

Detaylı

Nadir ve Kıymetli Metaller Metalurjisi. Y.Doç.Dr. Işıl KERTİ

Nadir ve Kıymetli Metaller Metalurjisi. Y.Doç.Dr. Işıl KERTİ Nadir ve Kıymetli Metaller Metalurjisi Y.Doç.Dr. Işıl KERTİ Ders içeriği 1. Giriş ve Periyodik cetvel 2. Kıymetli Metaller (Ag, Au, Pt, ) 3. Kıymetli Metaller (Ag, Au, Pt, ) 4. Kıymetli Metaller (Ag, Au,

Detaylı

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme DİFÜZYON 1 Katı içerisindeki atomların hareketi yüksek konsantrasyon bölgelerinden düşük konsantrasyon bölgelerine doğrudur. Kayma olayından farklıdır. Kaymada hareketli atom düzlemlerindeki bütün atomlar

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 4: Fotovoltaik Teknolojinin Temelleri Fotovoltaik Hücre Fotovoltaik Etki Yarıiletken Fiziğin Temelleri Atomik Yapı Enerji Bandı Diyagramı Kristal Yapı Elektron-Boşluk Çiftleri

Detaylı

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg PERİYODİK CETVEL Periyodik cetvel elementleri sınıflandırmak için hazırlanmıştır. İlkperiyodik cetvel Mendeleev tarafından yapılmıştır. Mendeleev elementleri artan kütle numaralarına göre sıralamış ve

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar : iletkenlik katsayısı (S/m) Malzemelerin iletkenlikleri sıcaklık ve frekansla değişir. >>

Detaylı

Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır.

Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır. KATI ÇÖZELTİ Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır. Katı çözeltilerin diğer bir ismi katı eriyiktir. Bir çözelti

Detaylı

Elektronların Dizilimi ve Kimyasal Bağlar

Elektronların Dizilimi ve Kimyasal Bağlar Elektronların Dizilimi ve Kimyasal Bağlar Elektronların Dizilimi Elektronlar çekirdek çevresindeki yörüngelerde dönerek hareket ederler. Çekirdeğe en yakın yörünge 1 olmak üzere dışa doğru 2, 3,4... olarak

Detaylı

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU LASER (Light AmplificaLon by SLmulated Emission of RadiaLon) Özellikleri Koherens (eş fazlı ve aynı uzaysal yönelime sahip), monokromalk

Detaylı

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ KİMYASAL TÜR 1. İYONİK BAĞ - - Ametal.- Kök Kök Kök (+) ve (-) yüklü iyonların çekim kuvvetidir..halde

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR

ATOMLAR ARASI BAĞLAR MALZEME 2. HAFTA 1 ATOMSAL BAĞ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Atomlar, atomlar arası bağ kuvvetleri ile bir araya gelirler. Malzemenin en küçük yapı taşı olan atomları bağ kuvvetleri bir arada tutar. Atomsal bağların

Detaylı

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi Kolloidler Bir maddenin kendisi için çözücü olmayan bir ortamda 10-5 -10-7 cm boyutlarında dağılmasıyla oluşan çözeltiye kolloidal çözelti denir. Çimento, su, agrega ve bu sistemin dispersiyonuna etki

Detaylı

KATILARIN ATOMİK DÜZENİ KRİSTAL YAPILAR

KATILARIN ATOMİK DÜZENİ KRİSTAL YAPILAR KATILARIN ATOMİK DÜZENİ KRİSTAL YAPILAR KRİSTAL YAPILAR Mühendislik açısından önemli olan katı malzemelerin fiziksel özelikleri; katı malzemeleri meydana getiren atom, iyon veya moleküllerin dizilişine

Detaylı

MADDENİN SINIFLANDIRILMASI

MADDENİN SINIFLANDIRILMASI MADDENİN SINIFLANDIRILMASI MADDE Saf madde Karışımlar Element Bileşik Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar ELEMENT Tek cins atomlardan oluşmuş saf maddeye element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ Elementler

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA BAĞ KUVVETLERİ VE ENERJİLERİ ATOMLARARASI BİRİNCİL BAĞLAR İKİNCİL VEYA VAN DER WAALS BAĞLARI MOLEKÜLLER BÖLÜM III KATILARDA

Detaylı

Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin)

Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin) Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin) kendi özelliğini taşıyan en küçük yapı birimine atom

Detaylı

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulma

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulma DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulma Deneyin Amacı: Elektrik Elektroniğin temel bileşeni olan direnç ile ilgili temel bigileri edinme, dirençlerin renk kodlarını öğrenme ve dirençlerin breadboard

Detaylı

Malzemelerin elektriksel özellikleri

Malzemelerin elektriksel özellikleri Malzemelerin elektriksel özellikleri OHM yasası Elektriksel iletkenlik, ohm yasasından yola çıkılarak saptanabilir. V = IR Burada, V (gerilim farkı) : volt(v), I (elektrik akımı) : amper(a) ve R(telin

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

DEV GEZEGENLER. Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur.

DEV GEZEGENLER. Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur. DEV GEZEGENLER DEV GEZEGENLER Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur. Bunlar sırasıyla Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gezegenleridir. Bunların kütle ve yarıçapları yersel

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA MOLEKÜLLER ARASI KUVVETLER Moleküller Arası Kuvvetler Yüksek basınç ve düşük sıcaklıklarda moleküller arası kuvvetler gazları ideallikten saptırır. Moleküller arası kuvvetler molekülde kalıcı

Detaylı

Moleküllerarası Etkileşimler, Sıvılar ve Katılar - 11

Moleküllerarası Etkileşimler, Sıvılar ve Katılar - 11 Moleküllerarası Etkileşimler, Chemistry, The Central Science, 10th edition Theodore L. Brown; H. Eugene LeMay, Jr.; and Bruce E. Bursten Sıvılar ve Katılar - 11 Maddenin Halleri Maddenin halleri arasındaki

Detaylı

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet Ders Hakkında Fizik-II Elektrik ve Manyetizma Dersinin Amacı Bu dersin amacı, fen ve mühendislik öğrencilerine elektrik ve manyetizmanın temel kanunlarını lisans düzeyinde öğretmektir. Dersin İçeriği Hafta

Detaylı

İstatistiksel Mekanik I

İstatistiksel Mekanik I MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

İmal Usulleri. Döküm Tekniği

İmal Usulleri. Döküm Tekniği İmal Usulleri Döküm Tekniği Örnek Heterojen Çekirdeklenme Alışılmamış laboratuar deneyleri dışında, sıvı metal için homojen çekirdeklenme asla olmaz. Uygulamadaki sıvı metallerin içinde hemen her zaman

Detaylı

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom KASET Röntgen filmi kasetleri; radyografi işlemi sırasında filmin ışık almasını önleyen ve ranforsatör-film temasını sağlayan metal kutulardır. Özel kilitli kapakları vardır. Kasetin röntgen tüpüne bakan

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

ELEMENTLERİN SINIFLANDIRILMASI

ELEMENTLERİN SINIFLANDIRILMASI ELEMENTLERİN SINIFLANDIRILMASI Element: Aynı cins atomlardan oluşan saf maddelere element denir. Elementler sembollerle gösterilir. 7. Sınıfta 20 elementi görmüştük. Bu yirmi element şunlardı, Elementin

Detaylı

Element atomlarının atom ve kütle numaraları element sembolleri üzerinde gösterilebilir. Element atom numarası sembolün sol alt köşesine yazılır.

Element atomlarının atom ve kütle numaraları element sembolleri üzerinde gösterilebilir. Element atom numarası sembolün sol alt köşesine yazılır. Atom üç temel tanecikten oluşur. Bunlar proton, nötron ve elektrondur. Proton atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü taneciktir. Nötron atomun çekirdeğin bulunan yüksüz taneciktir. ise çekirdek etrafında

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMLI

12. SINIF KONU ANLATIMLI 12. SINIF KONU ANLATIMLI 3. ÜNİTE: DALGA MEKANİĞİ 2. Konu ELEKTROMANYETİK DALGA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ 2 Elektromanyetik Dalga Testin 1 in Çözümleri 1. B manyetik alanı sabit v hızıyla hareket ederken,

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİRENÇLER Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlayabiliriz. Bir iletkenin elektrik

Detaylı

HALOJENLER HALOJENLER

HALOJENLER HALOJENLER HALOJENLER HALOJENLER Bu grup bileşimlerinde flor (F), klor (Cl), brom (Br) ve iyot (I) gibi halojen iyonlarının hakim olmaları ile karakterize olurlar. Doğada 85 çeşit halojenli mineral tespit edilmiştir.

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

Serüveni PERİYODİK ÖZELLİKLER DEĞİŞİMİ

Serüveni PERİYODİK ÖZELLİKLER DEĞİŞİMİ Serüveni PERİYODİK ÖZELLİKLER DEĞİŞİMİ PERİYODİK ÖZELLİKLERİN DEĞİŞİMİ ATOM YARIÇAPI Çekirdeğin merkezi ile en dış kabukta bulunan elektronlar arasındaki uzaklık olarak tanımlanır. Periyodik tabloda aynı

Detaylı

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -1-

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -1- 1 Fatih ALİBEYOĞLU -1- İMALATA GİRİŞ ve GENEL BAKIŞ Öğretim Görevlisi Fatih Alibeyoğlu Dersin İçeriği nin İlkeleri ve Sınıflandırılması Döküm Plastik Şekil Verme Esasları Plastik Şekil Verme Yöntemleri

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon İçerik Difüzyon nedir Difüzyon mekanizmaları Difüzyon eşitlikleri Difüzyonu etkileyen faktörler 2 Difüzyon nedir Katı içerisindeki

Detaylı