YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK LİSANS BÖLÜMÜ. Bitirme Tezi / Projesi. Elmasların Optik Özelliklerinin İncelenmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK LİSANS BÖLÜMÜ. Bitirme Tezi / Projesi. Elmasların Optik Özelliklerinin İncelenmesi"

Transkript

1 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK LİSANS BÖLÜMÜ Bitirme Tezi / Projesi Elmasların Optik Özelliklerinin İncelenmesi O Cem UĞUZ Tez/Proje Danışmanı: Prof. Dr. Yasemin Yıldız Yarar Doç. Dr. Rıza Demirbilek İstanbul / 2009

2 Teşekkür Bu çalışmaya başlayıp başlamama sırasında arada kaldığım ikilemlerden annelik şefkati ve sevgisiyle kurtulmama neden olan saygı değer hocam Prof. Dr. Yasemin Yıldız Yarar a çok teşekkür ederim. Çalışmam sırasında bilgisini benimle arkadaşça ve sabırla paylaşan hocam Doç. Dr. Rıza Demirbilek e çok teşekkür ederim. Bu çalışma fikrinin oluşmasına neden olup ekipman desteği olan GoldStore İkizoğulları Kuyumculuk tan Sayın Sefa İkizoğulları na çok teşekkür ederim. Kaynak sıkıntısı yaşadığım dönemde imdadıma yetişen HRD Antwerp den Sayın Mehmet Can Özdemir e çok teşekkür ederim. Tüm öğrenim hayatım boyunca desteğini benden hiçbir zaman esirgemeyen değerli amcam Sinan Uğuz a çok teşekkür ederim. Bugüne kadar kendimce olabilmem için benden hiçbir zaman desteğini esirgemeyen ve okumanın ne kadar önemli olduğunu bana yaşam tarzı ile öğreten babam İsmet UĞUZ a, annelik sıfatının mertebesini özverisiyle en üst seviyeye taşıyan annem Gülfiraz UĞUZ a ve kardeşlik sevgisini içimde hissetmeme neden olan kardeşim Doğan UĞUZ ile Pınar İkizoğulların a çok teşekkür ederim. Teşekkürler Cem UĞUZ

3 i İçindekiler 1 ELMASLAR ve PIRLANTALAR Tanım Genel Özellikler Sertlik Yoğunluk Kırılma İndisi Diğer Bazı Özellikler OPTİK ÖZELLİKLER Minerallerde Renklenmeye Neden Olan Kristal Hataları Doğal Renklenme Mekanizmaları Kristal Alan Dönüşümleri Moleküler Orbital Geçişleri Renk Merkezleri Band Geçişleri Renk Oluşumu Elmasın İç Bozuklukları Elmasa Dahil Olanlar (Inclusions) Katkılar (Impurities) Elmas İçerisindeki Azot Elmas İçerisindeki Bor Katkı İyonlarına Göre Elmas Çeşitleri I.Sınıf Elmaslar II.Sınıf Elmaslar... 17

4 ii 2.4 Pırlanta Karat(Carat) Berraklık (Clarity) Renk(Color) Kesim (Cut) Dispersiyon Sonuç Kaynakça... 28

5 1 1 ELMASLAR ve PIRLANTALAR 4A gurubu elementlerinden olan Karbon ( 6 C), elmas madeninin temel yapı taşıdır. Bu element belli bir periyodik dizilime göre bir araya gelerek elması oluşturur. Elmas doğada bilinen en düzenli atom dizilimine sahip maddedir. Diğer tüm maddeler gibi elmasın da kendisini tanımlayıcı özellikleri bulunmaktadır. Onu biz insanlar için değerli kılan ışık ile etkileşimi sırasında meydana getirdiği göz alıcı ışık oyunları ve doğada nadir bulunuşudur. Bu bölümde elmasın tanımını yaptıktan sonra bazı fiziksel büyüklüklerinin bilgisi verilecektir. 1.1 Tanım Elmas saf karbon atomunun billurlaşmasından (kristalleşme) meydana gelen bir maddedir. Karbon atomları birbirlerine tetrahedral bir yapıda sıkı sıkıya kovalent bağlarla bağlanmışlardır. Aşağıda ki şekilde karbon atomlarının tetrahedral ve oktahedron yapıda birleşmesi sonucu oluşan iki farklı maddenin atomlarının uzaysal dizilişleri gösterilmektedir. Şekil 1.1 Tetrahedral Yapı Şekil 1.2 Oktahedron Yapı Şekil 1.1 deki kırmızı noktaların oluşturduğu diziliş tetrahedral bir yapı olup karbon atomları bu yapıda bir araya gelerek elması oluşturur. Şekil 1.2 deki kırmızı noktaların oluşturduğu yapı ise oktahedron bir yapı olup karbon atomları iki boyutta bu yapıya uygun

6 2 biçimde bir araya gelerek üçüncü boyutta birbirleri arasında zayıf elektriksel bağlar kurarak grafit maddesini oluşturur. Grafit katmanlar halinde oluşan oktahedron yapıların birbirlerine elektriksel bağlarla bağlanması sonucu oluşur. Bu bağlar o kadar güçsüzdür ki çok kolay koparlar. Örneğin kurşun kalemin ucu bu yapıda olup bir kağıt parçasına sürtülerek aradaki zayıf bağlar kopartılabilir. Elmaslar da tetrahedral çekirdek yapısının üzerine katman katman billurlaşmayla oluşur. Bunu soğanın yapısına ya da ağaç kavuklarının oluşumuna benzetebiliriz. Bu oluşum elmasların içerisinde büyüme çizgilerinin meydana gelmesine neden olmaktadır. Elmasların kesilmeleri sonucu birbirine paralel büyüme çizgileri görünebilir. Ham elmas doğada genelde oktahedron şeklinde bulunur. Bu yapı ve büyüme çizgileri aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Şekil 2 Paralel Büyüme Çizgileri ve Oktahedron Yapı 1.2 Genel Özellikler Bu bölümde elmasın genel fiziksel özellikleriyle ilgili bilgiler verilecektir Sertlik Elmas, minerallerin sertlik derecelerini sınıflandıran Mohs Sertlik Skalasındaki 1 den 10 a kadarki sıralamada 10 değerini alarak dünyada bilinen en sert madendir. Bu skalada

7 3 bulunan madenler kendilerinden bir alt seviyede bulunan madenleri çizebilecekleri şekilde sıralandırılmıştır. Bir alt seviyedeki madenler üst seviyedekileri çizemezler Yoğunluk Elmasın yoğunluğu yaklaşık olarak 3.5 g/cm 3 dür. Maddelerin ayırt edici özelliği olan yoğunluk elmas üzerinde de etkisini göstererek onu benzerlerinden ayırmak için bir hesaplama imkanı vermektedir. Örneğin kübik zirkonun (5.5 g/cm 3 ) işlenmesi sonucunda elde edilen taşları çıplak gözle elmastan ayırt etmek zorken, hacim ve yoğunluk değerleri kullanılarak basit bir matematik sonucu elmas kübik zirkondan ayırt edebilir Kırılma İndisi Elmas madeni yüksek kırılma indisine sahiptir. Işık boşluk hariç diğer tüm ortamlarda ilerlerken ortamın türüne göre belirli bir dirence maruz kalır. Bu direnç ışığın çeşitli optik olaylar yaratmasına neden olur (yansıma, kırılma, dağınım). Elmasın kırılma indisinin değeri, içerisinden geçen ışığın dalga boyuna göre aralığında değerler almaktadır. Maddeler sahip oldukları kırılma indisleri sayesinde içerisinden geçen ışığı yavaşlatırlar. Elmasta yüksek kırılma indisi sayesinde ışığı bir hayli yavaşlatır. Kırılma indisiyle ilgili gerçekleşen optik olayların belirgin bir şekilde oluşmasına elmasın işlenmesi sırasında dikkat edilerek buna göre işleme (kesim) biçimleri tercih edilmektedir. Elmasın bir kesim biçimi olan pırlantanın dispersiyonu açıklanırken bu konu hakkında daha çok bilgi verilecektir Diğer Bazı Özellikler Ametalik özellik gösteren elmasın diğer bazı özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: Ergime noktası 3547 C dir. Havada 850 C de yanar. Havasız ortamda 1500 C de grafite dönüşür. İyi bir ısıl iletken olan elmasın ısıl iletkenlik değeri Watt / m Kelvin dir. Bor katkılı mavi elmas (yarı iletken) dışındaki elmaslar elektriği iletmez. Elmas suyu sevmez (hidrofobik) fakat yağı sever.

8 4 Asitlerden etkilenmeyen elmas sadece erimiş tuzlardan etkilenir, potasyum nitrat gibi. 2 OPTİK ÖZELLİKLER Bu bölümde elmasın optik özellikleri hakkında bilgi verilecektir fakat ilk önce genel anlamda minerallerin ışık ile etkileşimleri sırasında göstermiş olduğu etkilere neden olan kriterler anlaşılmaya çalışılacaktır. Daha sonra ise elmas madeninden özel kesim teknikleri ve şekliyle elde edilen pırlantanın göstermiş olduğu büyüleyici ışık oyunları (yansıma, kırılma, dispersiyon ) anlaşılmaya çalışılacaktır. Fakat öncesinde minerallerin tanımını yapmakta fayda var. Mineraller doğada doğanın bir ürünü olarak bulunan, belirli bir kimyasal bileşime sahip ve belirli bir kristal öz yapısı olan inorganik billurlaşmış (kristalleşmiş) katılardır. Birkaç özelliğinden söz edilecek olunursa; Doğal olarak oluşurlar. Herhangi bir parçası tamamının özelliklerini taşır. Belirli bir kimyasal formülü vardır. Genelde katı halde bulunup nadiren sıvıdırlar. İnorganiktirler. 2.1 Minerallerde Renklenmeye Neden Olan Kristal Hataları Doğada saf kristaller bulmak zordur. Ancak saf kristalleri laboratuarlarda elde etmenin imkanı vardır. Tüm kristallerin yapısında, oluşumları sırasında etrafında bulunan elementlerden katkılar olur. Bu elementler kristaller oluşurken atomların dizilişleri sırasında, ya bir atomun yerini alır ya da atomlar arası boşluklara girerek kristal yapıya yerleşmiş olurlar. Bu durumda kristal yapıda hatalara neden olur. Mineralin kusursuzluğunu bozar. Neredeyse tüm mineraller hata yapıları içerirler. Hata yapıları genel anlamda üç başlık altına toparlanabilir;

9 5 Noktasal hatalar: Atom boşluğu, atomlar arası iyonlar, safsızlık iyonları ve bunların birleşimi. Çizgisel hatalar: Dislokasyonlar. İki boyutlu hatalar: Sıvı ve katı kapanımlar. Bu hata yapılarından minerallerin renklenmesi ile ilgili ve üzerinde en çok araştırma yapılan Noktasal Hatalar dır. Çünkü noktasal hataların örgüdeki çeşitli kombinasyonları renk merkezleri oluşturmaktadır. Örgü yapısını oluşturan atomların yerlerine yerleşen yabancı atomların oluşturduğu kirlilikler renklenmeye neden olur. Çünkü yabancı iyonlar ana iyonların ışığı soğurmasından farklı bir şekilde ışığı soğuracaktır. Bu durumda soğurulmayan ışıkların farklı renkler vermesine neden olacaktır. Ana iyonların yerine yabancı iyonların geçmesine sübstitüsyon denir. Sübstitüsyondan dolayı gerçekleşen renklenmeye ise allokromozi denir. Çatlaksal kirlilikler ise atomların yer değiştirmesi şeklinde değil de, yabancı atomların ana atomların aralarına girmesiyle oluşur. Bu kirlilik ise minerallerde renk pigmentlerinin oluşmasına neden olur. Son kirlilik çeşidi olan dizilim içindeki boşluklar ise örgü yapısını oluşturan atomların kafes yapısı gereği bulunması gereken yerde atomların bulunmamasıyla meydana gelir. Bu boşlukların varlığı ya da dolu olması da renklenmeye neden olur. Bu boşluların doldurulması ya da kristal yapıdaki mevcut atomların boşlukların varlığından dolayı yer değiştirmesi birkaç neden sonucunda oluşabilir. Bunlar: Yapı taşlarının birbirine yakın büyüklükte olması. Kristal bağlarının uygun olması. Elektrostatik nötrlüğün sağlanması. Isı ve basınçtır.

10 6 2.2 Doğal Renklenme Mekanizmaları Yapılan çeşitli araştırmalar minerallerin renklenmesinin dalga boylarına göre ışığın seçimli soğurulmasından kaynaklandığını göstermektedir. Ayrıca elektronik işlemler de bu seçimli soğurumdan dolayı gerçekleşmektedir. Bunlar genel olarak şöyle sınıflandırılır: Kristal alan etkisi ile renk çeşitlenmesi. Moleküler orbital geçişleri ile renklenme. Oksijen - Metal yük transferi. Metal - Metal yük transferi. Bir renk merkezi sonucu renklenme. Band geçişleri ile renklenme. Tablo 1 Minerallerde Renklenme Sebepleri Renk sebebi Tipik örnekler Oluş sebebi Geçiş metal bileşikleri Almandin, Turkuvaz Kristal alan etkisi Geçiş metali safsızlığı Sitrin, Yakut, Zümrüt Kristal alan etkisi Renk merkezleri Amatist, Smokey kuvars Kristal alan etkisi Yük transferi Safir, Lazurit Moleküler yörünge hareketi Organik maddeler Amber, Mercan Moleküler yörünge hareketi İletkenler Bakır, Gümüş demir Band yapısı Yarı iletkenler Galen, Pirit Band yapısı Dopingli yarı iletkenler Mavi, Sarı elmas Band yapısı Dağılma Aytaşı, Yıldız safir Optik olay Saçılma Kaplangözü, Kedigözü Optik olay

11 7 Girişim Kalkopirit Optik olay Kırılma Opal Optik olay 1987 ve 1988 yıllarında, sadece gemolojik açıdan renklenme konusu ile ilgili olarak, Gems and Gemology dergisinde bir dizi makale yayınlanmaya başlamıştır. Bu makalelerde o güne kadar yayınlanmış tüm renklenme modelleri ve teknikler yeniden gözden geçirilerek bazılarının yerine yeni kuramlar ortaya atılmıştır. Bu makaleyi hazırlayan Fritsch ve Rossmann adli araştırmacılar, süs taşlarının ve minerallerin renklerinin başlıca beş sebepten kaynaklandığım savunmuşlardır. Kristal alan dönüşümleri Moleküler orbital dönüşümleri ile renklenme Bir renk merkezi sonucu renklenme Bant geçişleri ile renklenme Fiziksel etmenler ve diğer nedenler sonucu renklenme Bu sıralamalardan süs taşlarının ve minerallerin renklenme olayında en büyük etken olarak dağılmış metal iyonları tarafından ışığın soğurulması konusu yer alır. Bu teoriye göre renklenme konusunda sadece metal iyonlarının kimliği önemli değil aynı zamanda valans durumu, komşu atomların karakteri, koordinasyon ve iyonun çevre detayları da renge etki yapar.

12 Kristal Alan Dönüşümleri Kristal alan dönüşümleri, kimyasal olarak düzenli bir çevredeki metalik elementlerin, kısmen dolmuş d-orbitalleri (veya en basit halde, orbitalleri) arasındaki elektron alış verişidir. Bir geçiş elementinin girmesiyle üretilen renk, mineralin oksidasyon (yükseltgenme) durumuna ve kafeste oturduğu yerin simetrisine bağlıdır. Sonuç olarak minerallerde kristal alan dönüşümü sayesinde renk üretilmesi şunlara bağlıdır; Dönüşüm gösteren, yani yer değiştiren metalik elementlerin cinsi. Mineralin yükseltgenme durumu, d-orbitallerinde verilen elektronun sayısını tespit eder Moleküler Orbital Geçişleri En basit anlamda yük geçişi diye adlandırılan olayın sonucunda renklenmenin meydana gelmesi diye tanımlayabiliriz. Bir atomik merkezden bir diğerine elektron yoğunluğunun yer değiştirmesi olarak da gösterilirler. Bu tür değişimlerde şöyle tanımlanmıştır; Metale girim: Minerallerde en basit haliyle metale oksijen girmesi. Metal Metal geçişi.

13 Renk Merkezleri Minerallerin renklenmesinde d-orbitallerinin içerisindeki elektronların dönüşümleri ve iki metal iyonu arasındaki değişimler büyük rol alsa da, hiçbir metal iyon değişimi içermeyen renkli minerallerde mevcuttur. Örneğin Kükürt (S) sarı renklidir. Bu tip minerallerdeki renklenme olayı kristal alan ve moleküler orbital dönüşümlerinden daha farklıdır. Bazı mineraller renk merkezleri olabilecek yerlere sahiptirler (örgü yapıdaki boşluklar, yabacı elementler). Bunlar tek elektronları yakalayabilirler ve bu elektronlar görünür ışığı soğurabilir. Bununla birlikte yeterli enerji sağlanırsa elektronları yakalayan enerji barikatları aşılmış olabilir ve bu durumda elektronlar kendi yerlerine geri dönerek renk merkezleri tahrip edilebilir. Birçok renk merkezi ısıtılarak tahrip edilebilir Band Geçişleri Atomların etrafında elektronlar belirli enerji seviyesine göre konumlanır. Bu konumlanma sırasında elektronlar çekirdeğin çekim kuvveti ile dönme hareketinden kaynaklana merkezkaç kuvvetinin tesiri altında kalırlar. Enerji seviyelerindeki farklılıklara göre konumlanan elektronlar dışarıdan enerji alarak ya da dışarıya enerji bırakarak farklı enerji seviyelerine geçiş yapabilirler. Kristal yapılarda, periyodik olarak düzgün uzaysal dizilimleri oluşturan atomların elektronlarının alabilecekleri enerji değerleri vardır. Bu enerji bölgelerine enerji bantları denir. Bunlar İletken Bandı, Band Aralığı ve Valans Band dır. Aşağıdaki şekilde iletkenlik derecelerine göre değişen band değerleri gösterilmiştir.

14 10 Şekil 3 (a) İletken, (b) Yarı iletken, (c) Yalıtkan Sırası ile Valans Bandından elektronları İletkenlik Bandına geçirmek için gereken enerji yarı iletkenlerde az, yalıtkanlarda fazladır. Şekillerde görünen Band aralıklarının genişlikleri elektronları İletkenlik Band ına geçirmek için gerekli olan enerjilerin büyüklüğünü kıyaslamamıza yardımcı olabilir. Minerallerin elektron seviyelerini enerjinin fonksiyonu olarak yoğunluk hal diyagramları incelendiğinde elmaslar için şu sonuçlar ortaya çıkmaktadır: Elmas iyi bir yalıtkandır. Bu durumda yüksek bir enerji aralığına sahip olmasını sağlar. Sonuç olarak beyaz ışığın tüm dalga boylarını geçirir ve bunun sonucunda da saydam ve renksiz olur. Elmasın içindeki bazı safsızlıklar ilave enerji seviyeleri oluştururlar. Bu durumda çeşitli soğurumlara neden olur. Ör; sarı renkli elmasta bu boşluğu azot doldurur. 2.5 ev dan daha büyük olan tüm dalga boyları soğurulur. Bor ve azot katkılı elmaslar renklerini band boşluklarındaki değişimlere borçludurlar. Not: Bir kristal veya amorf maddede tüm elektronlar, en düşük enerji seviyesinden başlayarak bütün seviyeleri doldura doldura dizildiklerinde en son elektron tarafından işgal edilmiş en üst enerji düzeyi Fermi düzeyi olarak isimlendirilir.

15 Renk Oluşumu Renk birçok mineralin karakteristik özelliğidir ve minerallerin tanımlanmasında kullanılır. Minerallerin sahip olduğu kendi renkleri katkı maddelerinin varlığı ile değişkenlik gösterir. Bir mineraldeki renk oluşumunun sebepleri esas olarak şunlardır: Kimyasal Bileşim Kristal Yapı Yabancı Maddelerin Karışımı Doğal kimyasal bileşimlerdeki renkler üç gurupta toparlanabilirler. Idiyokromatik renklenme: Doğrudan doğruya bileşiğin kendinden ileri gelmektedir. Nlokromatik renklenme: Ayni bileşimdeki değişik tür minerallerin farklı renk göstermeleridir. Psödokromatik renklenme: Minerallerin yüzeylerinden yansıyan ışığın renk oyunları göstermesidir. Sonuç olarak renklenme minerallerin ışık ile etkileşimi sırasında gerçekleştirdikleri olaylar sonucunda oluşur. Bu olaylar mineralin üzerine gelen ışığı soğurması, yansıtması, saçılması, dağılması veya geçirmesidir. Bu optik olayların her biri bir mineral tarafından aynı anda gösterilebilir. Tüm bu optik olayların sonucunda mineralleri renkli görürüz.

16 Elmasın İç Bozuklukları Elmasın içerisinde oluşumları sırasında yapıya katılan yabancı maddeler iç bozuklukları olarak adlandırılır. Bu bozukluklar doğal oluşum süreçlerinde de insanlar tarafından laboratuarlarda da var olabilirler. Elmasın değerinin belirlenmesinde yapıdaki bozukluklar etken bir sebeptir ve iki ana guruba ayrılırlar Elmasa Dahil Olanlar (Inclusions) Elmaslar billurlaşırken (kristalleşirken) etrafındaki yabancı maddeler (çekirdekler) yapıya katılmış olurlar. Yapıya katılan bu maddeler farklı materyallerden olabilirler: kükürt, grafit, azot, bor, silica, alüminyum, potasyum, azot ve bor. Azot ile bor elmaslara sarı ve mavi renklerini verirler. Katışık maddeleri kristallerin içerisinde x-ışınları yardımı ile görmek mümkündür. Özellikle zirkonyum katılımda ortaya çıkan renkler beyaz, sarı ve kahverengi dir. Bu katılan maddeler elmasın içersinde tohum(embriyo) gibi olabilir, profesyonel jargonda buna pik ya da pikler denir. Katkı maddelerinin ne olduğuna dair kimliklerini belirleme çalışmaları spektroskopi ile yapılır. Farklı maddelerin spektral çizgileri de farklı olurlar bu sayede kimlikleri belirlenmiş olur. Kimliği ve yeri belirlenen pikleri temizleme yöntemleri bulunmaktadır. Lazer delme yöntemi bu yöntemlerden bir tanesidir. Bu yöntem sonucunda temizlenen yerlerde delikler kalmaktadır. Bu delikleri de kırılma indisi, elmasın kırılma indisine yakın bir malzeme ile doldurmak mümkündür. Doldurulan yerler göz ile görülemezken X-Ray cihazları ile açıkça görülmektedir. Alıcının bu doldurmaları bilmesi dahilinde uygulanmasında bir sakınca yoktur.

17 Katkılar (Impurities) Elmas içerisinde 58 yabancı elementin varlığının bilinmesine karşın bunlardan 44 tanesi nicel olarak gözlemlenebilmiştir. Bu katkı maddeleri elmas atomları başına milyonluk oranlarla ifade edilmektedir. İyi bir değerli taş binde bir oranında katışık madde içerir. Doğal oluşumları sırasında yapıya birden fazla maddenin katılması mümkündür. Azottan farklı olarak doğal elmasın yapısına katılan maddeler: Alüminyum 100ppm (100 parça / ), insan yapımı elmaslardaki alüminyum 150ppm (150 parça / ) dir. Silicon, magnezyum, demir ve kalsiyum 10ppm (10 parça / ) bulunur. Bakır, baryum, stronyum, sodyum, gümüş, titanyum, krom ve kurşun da bulunur fakat çok az miktarlarda. Diğer önemli katışık bor dur ve doğal elmasta 0.3ppm konsantrasyonunda bulunur ve elmasa mavi rengini verir. İnsan yapımında bu miktar 270ppm (270 parça / ) ulaşır. Elmas tozlarının elektrik arklarının içerisinde buharlaştırılması ile bu elementlerin varlıkları ortaya çıkartılmış oldu (azot, bor). Yapıda bulunan her bir element karakteristik renkli buhara sahiptir. Bu renkler spektrometre kullanılarak kontrol edilmiştir. Var olan katışık maddelerinin karbon atomları gibi dağılması elektriksel ve optik özellikleri etkilemektedir. Eğer elmasın içerisindeki katışıklar renk soğurma etkisini gösterirse, elmas değerli taş olmaktan çıkar. Katışıkların konsantrasyonu artarsa, elmasların yarıklara (cleavage) karşı direnci artar. Büyük oranda, azot ve bor katışıkları elmasın rengini belirler. Mavi elmaslar beyaz elmaslardan daha pahalıyken, beyaz elmaslar da sarı elmaslardan daha pahalıdır.

18 Elmas İçerisindeki Azot Periyodik cetvelde yan yana bulunan karbon ve azotun atom ağırlıkları birbirlerine yakındır. Fakat azotun son yörüngesinde fazladan bir tane elektronu vardır ve bu elektronu verme eğilimindedir. Son yörüngedeki fazla olan bu elektron, enerji boşluğunda ya da yasaklanmış bölgede yeni enerji seviyesi oluşturur. Elmasların büyük çoğunluğunun yapısına doğal oluşumları sırasında azot katışır. Yapıya katılan azotlar bazen çok az olabilir, milyon karbon başına birkaç azot (tipik sarı elmaslarda her karbon atomu başına 1 azot atomu düşer ve karbon atomlarının arasına girerek onları ayırır). Bazen bu oran çok fazla olur karbon atomlarının %0.3 oranında bir konsantrasyona ulaşabilir. Elmasın yapısına katılan azotlar bir başlarına yada 2, 3, 4 lü guruplar halinde bulunurlar. Elmasın içerisindeki azot atomlarının değerlik elektronlarını valans bandından iletkenlik bandına geçirmek için gereken enerji karbon atomlarının değerlik elektronlarını valans bandından iletkenlik bandına geçirmek için gereken enerjiden daha azdır. Bir azottan elektron kopartmak için gereken enerji 4.4 ev = 310 nm ( 4 ev morötesi yakınında), bir karbondan elektron kopartmak için gereken enerji ise 5.4 ev = 220 nm ( uzak morötesi). Beyaz ışıktaki mavi-mor renklerin enerjisi ev olduğundan azottan ya da karbondan elektron kopartamazlar, azot tarafından soğurulur ve elmas sarı renk olur. Yüksek enerjili azot atomlarının yasak banttaki elektronlarının enerji seviyeleri değişir ve renk yeşile doğru ya da siyaha doğru kayar. Eğer elmasın içerisindeki azot atomları %0.3 den daha az ise 310 nm aralığında soğurma olmaz. Azot konsantrasyonu arttığı zaman, şu şekilde guruplar oluşur: 2 atom (parçacık) A Merkezi (A Center) 3 atom, (111) düzlemi içersinde N 3 Merkezi (N 3 Center)

19 15 4 atom nitrojen B Merkez i(b Center) A Merkez ve B Merkez gurubunda bulunan elmaslar UV kısımdaki ışığı soğurur ve taşın rengine hiçbir etki etmez. N 3 Merkez gurubundaki elmaslar 415 nm (mor) ışığı soğurur. Bu soğurma görünür ışıktaki mavi bileşeni soğurur ve elmas sarı renkte görünür (tamamlayıcı renk). Bu genel soğurma N 14 atomlarının C 12 atomlarının yerine geçmesi ile olur. Özel koşullar altında N 3 Merkezli elmasların görünür bölgede 453nm 463nm 478nm de soğurma bantları vardır. Bu bantlar spektrumda incedirler, fakat gözün duyarlığından dolayı taşın rengine etki ederler Elmas İçerisindeki Bor Bor atomunun elektron sayısı karbon atomunun elektron sayısından bir tane daha azdır ve bu yüzden bir bor atomuyla bir karbon atomunu yer değiştirerek, yasak bölgedeki alıcının seviyesine ulaşmış olur. Bor atomu karbon atomunun valans seviyesindeki elektronlardan bir tanesini alır ve elektronun hareketi sonucu ortaya çıkan ışık, elmasın içerisinden geçerken yol üzerinde soğurulur. Valans seviyesindeki bu elektronun başlangıç enerji seviyesine uygun olarak, farklı enerji soğurma seviyeleri de mümkündür ve enerjisi alıcılar seviyesine eksik elektronu yükseltmek için gerekli olan enerji ile uyum içinde olduğundan kırmızı renkli ışık soğurulur. Bu durumda elmasın rengi mavi olacaktır. Alıcılar seviyesinin var olmasının bir diğer sonucu, düşük miktarda enerji (0.4eV) bir elektronu valans bandının üst sınırından valans seviyesinin üzerindeki 0.4eV seviyesindeki bir bor atomundaki bir elektronun seviyesine yükseltmek için gereklidir. Bu enerji oda sıcaklığında elde edilebilir. Elektronların bu şekildeki hareketi sonucu valans bandında boşluklar (delik) oluşur. Bu boşluklar bir elektrik alan etkisi altında hareket ettirilerek mavi bir elmasın elektrik akımını iletmesi sağlanmış olunur. Doğal elmaslardaki alüminyum da saflığı bozan etkendir ayrıca mavi renge sebep olabilir, fakat gelişme sırasında suni elmaslara eklendiği zaman hiç renk oluşmaz ayrıca hidrojen kirliliğinin de bazı elmaslarda mavi renge sahip olduğu gözlemlenmiştir. Alüminyum

20 16 kirliliklerinin herhangi bir renk yaratmadığı gözlemlenmiştir çünkü alüminyum kirliliği için enerji seviyesi öyle yüksektir ki valans seviyesindeki elektronlar o enerji seviyesine erişemezler. Elektriği ileten mavi elmaslar II b türü olarak sınıflandırılmışlardır Katkı İyonlarına Göre Elmas Çeşitleri Elmaslar içerisindeki azot yapısına bağlı olarak iki ana gurupta sınıflandırılır: I ve II. Bu iki gurupta alt guruplara ayrılırlar: I a, I b, II a, II b Optik özelliklerinin incelenmesi yoluyla yeterli miktarda (20 ppm üzeri) N içeren elmaslar 1. sınıf olarak adlandırılırlar. Daha düşük oranda azot içeren ya da hiç azot içermeyen diğer elmaslar ise 2. Sınıf elmaslar olarak adlandırılır I.Sınıf Elmaslar 1. sınıf elmaslar birkaç orta grupta sınıflandırılabilir. I b N azot atomunun birbirinden ayrı bulunduğu 1. Sınıf elmaslar. I a N azot yapısına göre tekrar sınıflandırılabilen diğer bütün elmaslar: I a A Tipi Elmaslar Bu elmaslar küçük yaprak formunda A merkezli(bir çift olarak iki azot atomu) azot içerir. Ayrıca bu elmaslar herhangi bir renkten yoksundurlar ve görünür ışığı geçirirler. I a B Tipi Elmaslar Bu elmaslar B merkezli (dört bitişik atom, bu yüzden bir boşlukla beraber olduğu var sayılıyor ) azot içerirler.

21 17 I a A/B Tipi Elmaslar En doğal olarak meydana gelen elmaslar A ve B merkezlerini beraber içerirler ve I a A / B Tipi Elmaslar olarak adlandırılırlar. Bu tip elmaslar genellikle küp düzleminde küçük plaketler içerirler. Bunlar 10 nm den birkaç mikrona değişen boyutlardaki yüzey kusurlarıdır. Bu tür elmaslar (I a A/B Tipi) ayrıca azotlarının çok küçük değerlerini bir soluk sarı renkli elmaslar olan N 3 merkezli olarak içerirler. Elmasların içerisinde azot atomlarının bu tür merkezler oluşturması sonucu renklenmeler meydana gelir II.Sınıf Elmaslar Bu sınıftaki elmaslar elektrik iletkenlikleri özelliklerine göre iki alt guruba daha ayrılırlar: II a elektriği iletmeyen elmaslar II b oda sıcaklığında yarı-iletken elmaslar(110 ohm). Bu elmasların elektriksel dirençleri sıcaklık artarken düşer ve böylece termometre olarak kullanılabilirler ya da yüksek sıcaklıklarda transistor olarak kullanılabilirler. II a türü elmaslar oda sıcaklığında en iyi ısı iletkenliği olan maddelerdir (bakırdan 5 kat daha iyilerdir) ve sıvı halde hava sıcaklığında bakırdan 25 kat daha iyi ısıyı iletirler. Bu elmaslar renksizdirler ve sektörel olarak kullanılan skalada D rengine alırlar. II b türü elmaslar gerekli elektrik iletkenliğine uygun olarak günümüzde suni olarak üretilmektedir. Bu elmaslar mavi, gri ya da masmavi, hatta siyah olarak görünürler.

22 Pırlanta Pırlanta, elmasın üzerine gelen ışığı en iyi şekilde yansıtması için özel kesilmiş haline verilen isimdir. Bu kesim sonrasında elmasta 57 faset (yüzey) bulunur. Bu yüzeylerin her biri birer ayna görevi görür ve ışıkla muhteşem oyunlar oynarlar. Bir pırlanta üç bölümden oluşur: 1. Taç bölümü 2. Kemer bölümü 3. Külah bölümü Bu bölümlerin her biri kesim sırasında oluşturulur ve ışığı en iyi şekilde yansıtması için belli simetri ve ölçüler kullanılmak zorundadır. Şekilde 4 de pırlantanın bölümleri gösterilmektedir. Pırlantanın değerinin belirlenmesinde ve sınıflandırılmasında 4C kavramı etkili olur. Bu kavramın içeriği: 1. C: Carat/Karat 2. C: Clarity/Berraklık 3. C: Color/Renk 4. C: Cut/Kesim tir.

23 Şekil 4 Pırlantanın bölümleri 19

24 Karat(Carat) Pırlantaların ağırlığını ifade etmek için karat kelimesi kullanılır. 1 Karat gramın 5 de 1 ine eşittir (1 karat = 0.2 gram). 1 karat 100 puandan oluşur ve Türkçe de bu puanların her birine santim denir. O halde 0.20 ct lık bir taş 20 santim olarak ifade edilir. Karat yükseldikçe fiyat artar, fakat karatın artım oranı ile fiyattaki artım oranı doğru orantılı değildir. Örneğin; 0,50 ct elmasın fiyatı aynı kalitedeki 1,00 ct lik taşın yarısı değildir. 0,99 ct'den 1,00 ct'ye geçtiğimizde fiyat birim karat fiyatından yaklaşık %30 artar. Bu durumda bir taşın fiyatı bilinerek, başka ağırlıktaki bir taşın fiyatı basit denklemle çözülemez. Elmasa benzer diğer mücevher taşları ile elması ayırmak için basit bir matematiksel hesap yapılabilir. Bu hesabın formülü: Maksimum Çap x Minimum Çap x Yükseklik x 0,0062 = ct (Bu formülde en fazla %10 oynama olabilir.) Bu formül sayesinde pırlanta benzerlerinden ayrılabilir Berraklık (Clarity) Berraklık bir taşın içinde ya da yüzeyinde bulunan izler, kusurlar ve hasarlarla ilgilidir. Bu izlerin görünebilirliğine göre birçok gemolog tarafından bir değerlendirme yapılır ve sonuca ulaşılmış olur. Berraklık için kullanılan terimler ve açılımları: LC Loupe Clean Lup Temizi VVS Very Very Small İnclusions Çok çok küçük izler VS Very Smail Inclusions Çok küçük izler SI Small Inclusions Küçük izler Pique Çıplak gözle görülebilen izler.

25 21 LC: Lup ile görünmesi mümkün olmayan izler. VVS: Lup ile görülmesi çok zor olan izler. Bu izler ancak mikroskop yardımıyla deneyimli bir gözlemci tarafından görülebilir. VS: Lup ile ilk bakışta fark edilmeyen, ancak uzun bir incelemeden sonra göze çarpan küçük izler. SI: Lup ile ilk bakışta fark edilen ancak çıplak gözle görülmeyen izler Renk(Color) Pırlantanın renginin belirlenebilmesi için renk tonlarına göre referans bir taş ile mukayese yapılır. Kılavuz taşların kesim ve boyutlarının aynı, berraklıklarının ise Sl2'den düşük olmaması gerekmektedir. D65(Gün ışığı veren lambalar Kelvin) beyaz ışık altında, külaha dik olarak deneyimli bir gemolog tarafından incelenmeli ve son karar taşın alt sınırına göre verilmelidir. Şekil 5 D ile M arası kılavuz taşlar

26 22 Florasans tespiti: Florasan kategorileri şöyledir. Nil : Hiç florasanı olmayan taşlar Slight : Çok hafif florasanlı taşlar Medium : Orta florasanlı taşlar Strong : Güçlü florasanlı taşlar. UV altında çok parlak mavi ışık verirler. Çıplak gözle de seçilebilecek bir maviliğe sahiptirler. Şekil 6 Florasans tespiti için kılavuz taşlar Kesim (Cut) Elmasın ışık ile göstermiş olduğu oyunlarda, yapısına katılan katkı maddeleri kadar kesim biçiminin de önemi vardır. Kesim ölçü oranları ve simetri başlıkları altında incelenebilir. Ölçü oranları tablanın, tacın ve diğer bölümlerin hangi açıyla ve büyüklüklerle kesildiği ile ilgilenir ve taşa verilmek istenen özelliklere (ışıltı, dispersiyon) göre değişimler gösterir. Bu yüzden ölçü oranlarında göreli olarak birçok standart bulunmaktadır. Ölçü oranlarından bahsederken yüzde oran hesaplamaları yapılır ve bu yüzdeler pırlantanın kemer ölçüsüne göre yapılan hesaplamalardır. Örneğin çapı 3.90 mm olan bir taşın tablası 2.37 mm ise tabla ölçüsü %61 olacaktır. Bu değerlendirmeler için kullanılan bölümler ise taç yüksekliği, tabla genişliği, külah derinliği, kemer kalınlığı ve külah ucu boyudur. Tüm bu bölümler için standartlara oturtulmuş ölçü miktarları mevcuttur.

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları 8 II. MİNERALLER II.1. Element ve Atom Elementlerin en ufak parçasına atom denir. Atomlar, proton, nötron ve elektron gibi taneciklerden oluşur (Şekil II.1). Elektron negatif, proton pozitif elektrik yüküne

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ 1. KISA DEVRE Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Optik Özellikler. Elektromanyetik radyasyon

Optik Özellikler. Elektromanyetik radyasyon Optik Özellikler Işık malzeme üzerinde çarptığında nasıl bir etkileşme olur? Malzemelerin karakteristik renklerini ne belirler? Neden bazı malzemeler saydam ve bazıları yarısaydam veya opaktır? Lazer ışını

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER İletkenlik Elektrik iletkenlik, malzeme içerisinde atomik boyutlarda yük taşıyan elemanlar (charge carriers) tarafından gerçekleştirilir. Bunlar elektron veya elektron boşluklarıdır.

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir.

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir. TEMEL ELEKTRONİK Elektronik: Maddelerde bulunan atomların son yörüngelerinde dolaşan eksi yüklü elektronların hareketleriyle çeşitli işlemleri yapma bilimine elektronik adı verilir. KISA ATOM BİLGİSİ Maddenin

Detaylı

CALLİSTER - SERAMİKLER

CALLİSTER - SERAMİKLER CALLİSTER - SERAMİKLER Atomik bağı ağırlıklı olarak iyonik olan seramik malzemeler için, kristal yapılarının atomların yerine elektrikle yüklü iyonlardan oluştuğu düşünülebilir. Metal iyonları veya katyonlar

Detaylı

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU LASER (Light AmplificaLon by SLmulated Emission of RadiaLon) Özellikleri Koherens (eş fazlı ve aynı uzaysal yönelime sahip), monokromalk

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 4: Fotovoltaik Teknolojinin Temelleri Fotovoltaik Hücre Fotovoltaik Etki Yarıiletken Fiziğin Temelleri Atomik Yapı Enerji Bandı Diyagramı Kristal Yapı Elektron-Boşluk Çiftleri

Detaylı

KATILARIN ATOMİK DÜZENİ KRİSTAL YAPILAR

KATILARIN ATOMİK DÜZENİ KRİSTAL YAPILAR KATILARIN ATOMİK DÜZENİ KRİSTAL YAPILAR KRİSTAL YAPILAR Mühendislik açısından önemli olan katı malzemelerin fiziksel özelikleri; katı malzemeleri meydana getiren atom, iyon veya moleküllerin dizilişine

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA BAĞ KUVVETLERİ VE ENERJİLERİ ATOMLARARASI BİRİNCİL BAĞLAR İKİNCİL VEYA VAN DER WAALS BAĞLARI MOLEKÜLLER BÖLÜM III KATILARDA

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

İstatistiksel Mekanik I

İstatistiksel Mekanik I MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

Malzemelerin elektriksel özellikleri

Malzemelerin elektriksel özellikleri Malzemelerin elektriksel özellikleri OHM yasası Elektriksel iletkenlik, ohm yasasından yola çıkılarak saptanabilir. V = IR Burada, V (gerilim farkı) : volt(v), I (elektrik akımı) : amper(a) ve R(telin

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom KASET Röntgen filmi kasetleri; radyografi işlemi sırasında filmin ışık almasını önleyen ve ranforsatör-film temasını sağlayan metal kutulardır. Özel kilitli kapakları vardır. Kasetin röntgen tüpüne bakan

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon İçerik Difüzyon nedir Difüzyon mekanizmaları Difüzyon eşitlikleri Difüzyonu etkileyen faktörler 2 Difüzyon nedir Katı içerisindeki

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

8.Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Elementlerin Sınıflandırılması

8.Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Elementlerin Sınıflandırılması KONU: Elementlerin Sınıflandırılması Element: Aynı cins atomlardan oluşan saf maddelere element denir. Elementler sembollerle gösterilir. 7. Sınıfta 20 elementi görmüştük. Bu yirmi element şunlardı, Elementin

Detaylı

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3.

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3. PERİODİK CETVEL Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları temel alınarak düzenlenmiş bir sistemdir. Periyodik cetvelde, nötr atomlarının elektron içeren temel enerji düzeyi sayısı aynı olan elementler

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER YARI İLETKENLER Doğada bulunan atamlar elektriği iletip-iletmeme durumuna görene iletken, yalıtkan ve yarı iletken olarak 3 e ayrılırlar. İletken maddelere örnek olarak demir, bakır, altın yalıtkan maddeler

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -1-

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -1- 1 Fatih ALİBEYOĞLU -1- İMALATA GİRİŞ ve GENEL BAKIŞ Öğretim Görevlisi Fatih Alibeyoğlu Dersin İçeriği nin İlkeleri ve Sınıflandırılması Döküm Plastik Şekil Verme Esasları Plastik Şekil Verme Yöntemleri

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ / PERİYODİK SİSTEM. Metaller, Ametaller ve Yarı metaller

FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ / PERİYODİK SİSTEM. Metaller, Ametaller ve Yarı metaller Metaller, Ametaller ve Yarı metaller 1 Elementler gösterdikleri benzer özelliklere göre metaller, yarı metaller ve ametaller olarak sınıflandırılabilirler. Periyodik tabloda metal, ametal ve yarı metallerin

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

Elektrik Yük ve Elektrik Alan

Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Hedef Öğretiler Elektrik yükler ve bunların iletken ve yalıtkanlar daki davranışları. Coulomb s Yasası hesaplaması Test yük kavramı ve elektrik alan tanımı.

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: KRİSTALLERDE ATOMLAR...

İÇİNDEKİLER 1: KRİSTALLERDE ATOMLAR... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: KRİSTALLERDE ATOMLAR... 1 1.1 Katıhal... 1 1.1.1 Kristal Katılar... 1 1.1.2 Çoklu Kristal Katılar... 2 1.1.3 Kristal Olmayan (Amorf) Katılar... 2 1.2 Kristallerde Periyodiklik... 2

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

Bir molekülün rengi yükseltgenmiş haline veya bağlanmış haline bağlı olabilir. Örnek: salınan saat. Genel tepkimeyi düşünelim: IO 3 + 2 O 2

Bir molekülün rengi yükseltgenmiş haline veya bağlanmış haline bağlı olabilir. Örnek: salınan saat. Genel tepkimeyi düşünelim: IO 3 + 2 O 2 30.1 5.111 Ders Özeti #30 Geçiş Metalleri Konu: Kristal Alan Terisi ve Spektrokimyasal Seriler Bölüm 16 Bir molekülün rengi yükseltgenmiş haline veya bağlanmış haline bağlı olabilir. Örnek: salınan saat.

Detaylı

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma:

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma: KUTUPLANMA (POLARİZASYON). Giriş ve Temel ilgiler Işık, bir elektromanyetik dalgadır. Elektromanyetik dalgalar maddesel ortamlarda olduğu gibi boşlukta da yayılabilirler. Elektromanyetik dalgaların özellikleri

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net DERSİN AMACI: Malzeme Biliminde temel kavramları tanıtmak ÖĞRENECEKLERİNİZ: Malzeme yapısı Yapının özelliklere olan etkisi Malzemenin

Detaylı

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri 12. Ders Yarıiletkenlerin lektronik Özellikleri T > 0 o K c d v 1 Bu bölümü bitirdiğinizde, Yalıtkan, yarıiletken, iletken, Doğrudan (direk) ve dolaylı (indirek) bant aralığı, tkin kütle, devingenlik,

Detaylı

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37 vi TEMEL KAVRAMLAR - 2 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36 1.2. Atomlar...36 1.2. Moleküller...37 1.3. İyonlar...37 2. Kimyasal Türlerin Adlandırılması...38 2.1. İyonların Adlandırılması...38 2.2. İyonik

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Seramik malzemelerin kristal yapıları

Seramik malzemelerin kristal yapıları Seramik malzemelerin kristal yapıları Kararlı ve kararsız anyon-katyon görünümü. Kırmızı daireler anyonları, mavi daireler katyonları temsil eder. Bazı seramik malzemelerin atomlararası bağlarının iyonik

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

MİKROYAPISAL GÖRÜNTÜLEME & TANI

MİKROYAPISAL GÖRÜNTÜLEME & TANI MİKROYAPISAL GÖRÜNTÜLEME & TANI III-Hafta KOÜ METALURJİ & MALZEME MÜHENDİSLİĞİ Fotografik Emulsiyon & Renk Duyarlılığı Şekil 1.9. Göz eğrisi ile değişik film malzemelerinin karşılaştırılması. Fotografik

Detaylı

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu Atom Maddelerin en küçük yapı taşlarına atom denir. Atomlar, elektron, nötron ve protonlardan oluşur. 1.Elektronlar: Çekirdek etrafında yörüngelerde bulunurlar ve ( ) yüklüdürler. Boyutları çok küçüktür.

Detaylı

MBM 304 Kristal Kimyası 2. Hafta Dr. Sedat ALKOY 1 Kimyasal Bağlar

MBM 304 Kristal Kimyası 2. Hafta Dr. Sedat ALKOY 1 Kimyasal Bağlar MBM 304 Kristal Kimyası 2. Hafta Dr. Sedat ALKOY 1 Kimyasal Bağlar Kovalent ve iyonik bağların birbirinden ayrıştırılmasında iki temel parametreden yararlanılır. Kovalent Bağ İyonik Bağ Artan Bağ Kuvveti

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Infrared (IR) ve Raman Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY TİTREŞİM Molekülleri oluşturan atomlar sürekli bir hareket içindedir. Molekülde: Öteleme hareketleri, Bir eksen

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ

ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ Elementi oluşturmak için aynı tip atomlar bir araya gelir. Bir elementin bütün atomları birbiriyle aynı iken, farklı elementlerin atomları birbirinden farklıdır. Bazı elementleri

Detaylı

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 1 1 Terim Terimler, Birimleri ve Sembolleri Formülsel Sembolü Birimi Birim Sembolü Zaman t Saniye s Alan A Metrekare m 2 Uzunluk l Metre m Kuvvet F Newton N

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. giriş Malzeme Bilimi

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. giriş Malzeme Bilimi Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN giriş Malzeme Bilimi İçerik Genel prensipler Haftalık planlama Malzeme bilimi nedir? Malzeme bilimi hangi konularla ilgilenir? Malzeme çeşitleri nelerdir? Uygulama

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

NTSE - Nano Technology Science Education Project No: 511787-LLP-1-2010-1-TR-KA3-KA3MP ÖĞRENCİ KILAVUZU NANO BOYUT VE NANOTEKNOLOJİ

NTSE - Nano Technology Science Education Project No: 511787-LLP-1-2010-1-TR-KA3-KA3MP ÖĞRENCİ KILAVUZU NANO BOYUT VE NANOTEKNOLOJİ NTSE - Nano Technology Science Education Project No: 511787-LLP-1-2010-1-TR-KA3-KA3MP ÖĞRENCİ KILAVUZU NAN BYUT VE NANTEKNLJİ KUMA PARÇASI Nanoboyut Nano ön eki Yunanca cüce anlamına gelen kelimeden türemiştir.

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

4/26/2016. Bölüm 7: Elektriksel Özellikler. Malzemelerin Elektriksel Özellikleri. Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları

4/26/2016. Bölüm 7: Elektriksel Özellikler. Malzemelerin Elektriksel Özellikleri. Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları Bölüm 7: Elektriksel Özellikler CEVAP ARANACAK SORULAR... Elektriksel iletkenlik ve direnç nasıl tarif edilebilir? İletkenlerin, yarıiletkenlerin ve yalıtkanların ortaya çıkmasında hangi fiziksel süreçler

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji

7. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Karışımlar Birden fazla maddenin özelliklerini kaybetmeden oluşturdukları topluluğa karışım denir. İçme suyu, gazoz, limonata, meyve suyu, yemekler, salata, süt, ayran, hava, sis, çamur vb. birer

Detaylı

5.111 Ders Özeti #28 Geçiş Metalleri: Kristal Alan Teorisi Bölüm 16 s 681-683 ( 3. Baskıda s 631-633 ) Cuma Günü nün materyali.

5.111 Ders Özeti #28 Geçiş Metalleri: Kristal Alan Teorisi Bölüm 16 s 681-683 ( 3. Baskıda s 631-633 ) Cuma Günü nün materyali. 28.1 5.111 Ders Özeti #28 Geçiş Metalleri: Kristal Alan Teorisi Bölüm 16 s 681-683 ( 3. Baskıda s 631-633 ) Cuma Günü nün materyali d Orbitalleri Beş d orbitali vardır: d xy, d xz, d x 2 -y 2, d z 2 Bunların

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Kristal Yapılar ve Kristal Geometrisi

MALZEME BİLGİSİ. Kristal Yapılar ve Kristal Geometrisi MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Kristal Yapılar ve Kristal Geometrisi 1 KRİSTAL YAPILAR Malzemelerin iç yapısı atomların diziliş biçimine bağlıdır. Kristal yapı Kristal yapılarda atomlar düzenli

Detaylı

2007-2008 GÜZ YARIYILI MALZEME I Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Malzemelerin İç Yapısı 01.10.2007 1 ÖĞRETİM ÜYELERİ ve KAYNAKLAR Yrd.Doç.Dr. Şeyda POLAT Yrd.Doç.Dr. Ömer YILDIZ Ders Kitabı : Malzeme

Detaylı

ATOM VE MOLEKÜLLER ARASI BAĞLAR

ATOM VE MOLEKÜLLER ARASI BAĞLAR ATOM VE MOLEKÜLLER ARASI BAĞLAR 1 Potansiyel enerji (kj/mol) Çekme İtme Atomlararası denge mesafesi Atomlar birbirleri ile sürekli etkileşim içerisindedir. Bu etkileşimlerden biride atomlar arası itme

Detaylı

Azot kırmızımsı sarı renk, karbon yapay gün ışığı rengi sağlar.2000 V mertebesinde çalıştırılırlar. Elektronları 1-3 lm/w arasındadır.

Azot kırmızımsı sarı renk, karbon yapay gün ışığı rengi sağlar.2000 V mertebesinde çalıştırılırlar. Elektronları 1-3 lm/w arasındadır. A)Soğuk Elektrotlu Deşarj Lambaları,Işık Tüpleri Y.G de pozitif plazma üretim prensibiyle çalışırlar. İki çeşidi vardır. 1)Azotlu ve Karbondioksitli Işık Tüpleri (Moore Işık Tüpleri) Azot kırmızımsı sarı

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

Gökyüzünde Işık. Oyunları. Atmosfer optiği, genel olarak havadaki su

Gökyüzünde Işık. Oyunları. Atmosfer optiği, genel olarak havadaki su Muhammed Raşid Tuğral ODTÜ Fizik Bölümü Öğrencisi, ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu Üyesi Gökyüzünde Işık Herkes hayatında en az bir kez gökkuşağı görmüştür. Rengârenk dairesel şekliyle gökyüzünde muhteşem

Detaylı

X-IŞINLARI FLORESAN ve OPTİK EMİSYON SPEKTROSKOPİSİ

X-IŞINLARI FLORESAN ve OPTİK EMİSYON SPEKTROSKOPİSİ X-IŞINLARI FLORESAN ve OPTİK EMİSYON SPEKTROSKOPİSİ 1. EMİSYON (YAYINMA) SPEKTRUMU ve SPEKTROMETRELER Onyedinci yüzyılda Newton un güneş ışığının değişik renkteki bileşenlerden oluştuğunu ve bunların bir

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir

MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir BÖLÜM 1. HEDEFLER Malzeme Bilimi ve Mühendislik Alanlarını tanıtmak Yapı, Özellik ve Üretim arasındaki ilişkiyi

Detaylı

KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan

KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Atomun sembolünün

Detaylı

1.GİRİŞ. 1.1. Metal Şekillendirme İşlemlerindeki Değişkenler, Sınıflandırmalar ve Tanımlamalar

1.GİRİŞ. 1.1. Metal Şekillendirme İşlemlerindeki Değişkenler, Sınıflandırmalar ve Tanımlamalar 1.GİRİŞ Genel olarak metal şekillendirme işlemlerini imalat işlemlerinin bir parçası olarak değerlendirmek mümkündür. İmalat işlemleri genel olarak şu şekilde sınıflandırılabilir: 1) Temel şekillendirme,

Detaylı

KİMYA -ATOM MODELLERİ-

KİMYA -ATOM MODELLERİ- KİMYA -ATOM MODELLERİ- ATOM MODELLERİNİN TARİHÇESİ Bir çok bilim adamı tarih boyunca atomun yapısı ile ilgili pek çok fikir ortaya atmış ve atomun yapısını tanımlamaya çalışmış-tır. Zaman içerisinde teknoloji

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 Genel Kimya 101 Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 İyonik Bağ; İyonik bir bileşikteki pozitif ve negatif iyonlar arasındaki etkileşime iyonik bağ denir Na Na + + e - Cl + e

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 5 : IŞIK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 5 : IŞIK (MEB) ÖĞRENE ALANI : FĐZĐEL OLALAR ÜNĐE 5 : IŞI (EB) B- IŞIĞIN RENLERE ARILAI CĐĐLER NAIL RENLĐ GÖRÜNÜR? 1- Işığın Renklerine Ayrılması 2- Işığın Elde Edilmesi 3- Renkleri 4- Cisimlerin Işığı ansıtması 5- leri

Detaylı

X-IŞINLARI KIRINIM CİHAZI (XRD) ve KIRINIM YASASI SİNEM ÖZMEN HAKTAN TİMOÇİN

X-IŞINLARI KIRINIM CİHAZI (XRD) ve KIRINIM YASASI SİNEM ÖZMEN HAKTAN TİMOÇİN X-IŞINLARI KIRINIM CİHAZI (XRD) ve KIRINIM YASASI SİNEM ÖZMEN HAKTAN TİMOÇİN 2012 İÇERİK X-IŞINI KIRINIM CİHAZI (XRD) X-RAY DİFFRACTİON XRD CİHAZI NEDİR? XRD CİHAZININ OPTİK MEKANİZMASI XRD CİHAZINDA ÖRNEK

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

3. Merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi

3. Merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi 3. Merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi Bir atomun yapa bileceği kovalent bağ sayısı taşıdığı ya da az bir enerjiyle taşıyabileceği (hibritleşme) yarı dolu orbital sayısına eşittir. Farklı enerji

Detaylı

28.02.2012 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

28.02.2012 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI Transistör 20. yüzyılın en büyük buluşlarından biri olduğu düşülmektedir. İnsanlığın aya gitmesi, giderek daha küçük ve daha etkili bilgisyarların yapılması, kulak içi işitme

Detaylı