bir mutabakatın varlığından bahsedilemese de OECD nin genel kabul gören tanımına göre kırılganlık ; devletin güvenlik, eğitim, sağlık, adâlet

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "bir mutabakatın varlığından bahsedilemese de OECD nin genel kabul gören tanımına göre kırılganlık ; devletin güvenlik, eğitim, sağlık, adâlet"

Transkript

1 2023 Giriş B elli bir toprak parçası üzerinde münhasır yetkiye/egemenliğe sahip olmak, devlet olmanın temel kriterlerinden biridir. Belli sınırlar üzerinde egemenliğin tek sahibi olmanın yanı sıra, bu egemenlik alanında (vatan) yaşayan bireylerin (vatandaşların) temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek, sınır ötesi güçler (diğer devletler ya da terörist örgütler) karşısında sınırların güvenliğini sağlayabilmek ve vatandaşlar arasında huzur ve asayişi -gerekirse kuvvet (coercion)1 kullanaraktemin edebilmek, organize olmuş bir yapının devlet olarak nitelendirilebilmesi için olmazsa olmazdır. Zikredilen bu nitelikleri tam olarak yerine getiren kurulu düzenler devlet sıfatını haizse, bu şartları sağlayamayan devletleri ne şekilde nitelendirmek gerekir? Devleti devlet yapan kriterlerin birini ya da bazılarını sağlayamayan devletler, genellikle fragile state (kırılgan devlet) olarak adlandırılmaktadır. Bu terim üzerinde evrensel bir mutabakatın varlığından bahsedilemese de OECD nin genel kabul gören tanımına göre kırılganlık ; devletin güvenlik, eğitim, sağlık, adâlet gibi temel kamu hizmetleri sunmakta acziyet içine düşmesidir.2 Devletin bireylerin ihtiyaçlarını eksiksiz şekilde karşılayamadığı durumlarda ortaya çıkan kırılgan devlet ; siyasî, ekono- Türkiye Ne Kadar Kırılgan? KONUR ALP KOÇAK TASAV YÖNETİM KURULU ÜYESİ 58 ağustos ikibinondört mik ve toplumsal krizlere mâruz kalma potansiyeli doğurur. Devletin kırılganlığı, devletin etkinlik ve otoritesiyle ilgili olduğu kadar, meşruiyeti ile de yakından ilgilidir. Dolayısıyla, kırılganlığın artması, devletin etkinliğinin ve otoritesinin zayıflaması ve meşruiyetinin sorgulanması anlamına gelmektedir.3

2 TÜRKİYE NE KADAR KIRILGAN? lardan biri de ABD merkezli Fund For Peace (FFP) adlı düşünce kuruluşu ile Foreign Policy Dergisi nin işbirliğiyle 2005 yılından bu yana yayınlanan Başarısız Devletler Endeksi (Failed States Index) olmuştur. Haziran 2014 te onuncu kez yayınlanan endeksin adı Kırılgan Devletler Endeksi (Fragile States Index) olarak güncellenmiştir. 5 Arap Baharı adıyla anılan fakat birçok ülkenin ne kadar kırılgan olduğunu ve merkezî devlet otoritesinin kaybolduğunda nasıl bir kargaşanın - hatta Suriye de olduğu üzere iç savaşın- patlak vereceğini gösteren gelişmelerin ardından, IŞİD adlı terör örgütünün Irak ı, etnik/dinî temelde üç ayrı de facto devletçik hâline getiren eylemleri, devletlerin kırılganlığını tekrar gündeme getirmiştir. Zira, Irak hükümetinin IŞİD ın ilerlemesine karşı çâresiz kalması, ABD işgalinden bu yana bir türlü muktedir devlet görünümü vermeyen Irak ın kırılganlığını açıkça gözler önüne sermiştir. Bu çerçevede, Suriye ve Irak taki gelişmelerden olumsuz yönde etkilenen Türkiye nin de kırılganlığında nasıl bir trend yaşandığı da incelemeye değerdir. Bu makalede, öncelikle FFP tarafından oluşturulan endeks hakkında bir bilgilendirme yapılacak, ardından Türkiye nin kırılganlık açısından yıllar itibarıyla ne gibi değişiklikler yaşadığı ortaya konulacaktır. Tek başına Türkiye nin sıralamasını incelemek yerine, bazı ülkelerle kıyaslamalar yaparken benzerî diğer araştırmalara referanslar vermek sûretiyle Türkiye hakkında daha sağlıklı tespitler yapılmaya çalışılacaktır. Son olarak, Türkiye nin dikkat çeken durumlarının sebeplerinin ne olduğu tartışılacak ve bu alanlarda nelerin yapılmasının kırılganlığı azaltabileceği üzerine bazı öneriler sunulacaktır. Kırılganlığın önlenememesi ve daha da ileri bir boyuta ulaşmasıyla merkezî otoritenin tamamen işlevsiz kalması hâlinde ise başarısız (failed) devletler ortaya çıkmaktadır. Meseleyi siyasî ekonomi açısından inceleyen Acemoğlu ve Robinson a göre; başarısız devletler; Afganistan da olduğu gibi bazen tüm devlet kurumlarının çökmesiyle, bazen Sierra Loene de olduğu gibi iç savaş neticesinde, bazen de potansiyelinin çok altında bir refah seviyesi sağlayarak bireyleri çok zor şartlar altında yaşamaya mecbur bıraktığı için ortaya çıkmaktadır. 4 Başarısız ve kırılgan devletlerin varlığı, uluslararası toplum açısından bir tehdit kaynağı olarak algılanagelmiştir. Örneğin, ABD nin 11 Eylül sonrası Afganistan ve Irak a yönelik terörle savaş gerekçesiyle başlattığı operasyonlar çerçevesinde söz konusu ülkeler, failed state olarak nitelendirilerek meşruiyet zemini aranmıştır. Bu operasyonların ardından sıklaşarak kullanılmaya başlanan kavram, akademik alanda daha fazla ele alınmaya başlanmış ve nicel araştırma yöntemleri sayesinde rakamlarla ifâde edilebilen bir boyuta ulaşmıştır. Dünya Bankası, Economist Intellegence Unit, Political Risk Services (PRS), Freedom House, Center for Systemic Peace (CSP) gibi birçok akademik kuruluş ve uluslararası örgüt, devletlerin kırılganlığına ilişkin endeksler oluşturmaya başlamıştır. Bu çerçevede hazırlanan çalışma- FFP ve Kırılgan Devletler Endeksi FFP kendisini, şiddet içerikli çatışmaların önlenmesine ve sürdürülebilir güvenliğin sağlanmasına yönelik çalışmalar yürüten, kâr amacı gütmeyen, bağımsız ve tarafsız bir araştırma kuruluşu olarak tanımlamaktadır. FFP nin odağında kamu güvenliğini ve huzurunu sağlamakta zafiyet içine düşen zayıf (weak) ve başarısız (failing) devletler yer almaktadır. 6 Bunun altında yatan temel saik, böylesi devletlerin uluslararası topluma tehdit oluşturduğu görüşüdür. Zira, küreselleşen dünyada herhangi bir başarısız devletin başka bir ülkeye güvenlik riski yaratabilmesi ihtimali göz ardı edilemeyecek derecede artmıştır. Suriye deki iç savaş ortamında palazlanan IŞİD in Irak ve Türkiye ye yönelttiği tehdit bunun somut göstergelerinden birisidir. Kamu otoritesini sağlamakta zorlanan devletler, vatandaşları arasındaki etnik/dinî temelli çatışmaları engelleyemediği gibi, sınır ötesinden gelen tehditlere karşı vatandaşlarını korumakta da zorlanabilmektedir. Bu tehditlerden sâdece askerî kuvvet kullanımı içeren eylemler anlaşılmamalıdır. Sudan da olduğu üzere doğal kaynakların kullanımına dayanan çatışmalar ülkenin ikiye bölünmesine sebep olabilmekte, Arap Baharı sürecinde görüldüğü üzere yönetici elitler ile halk arasındaki gelir dağılımındaki uçurum, bireyleri hükümetlere karşı isyâna sevk edebilmektedir. FFP, bu gibi sorunların takip edilmesi ve risklerin önceden belirlenerek gerekli politikaların belirlenmesi gerektiği düşüncesiyle; 12 ayrı sosyal, ekonomik, siyasî ve askerî göstergeye dayanarak; devletlerin ne derecede kırılgan olduğunu ortaya koymaktadır. 7 Endeksi oluşturan verinin ilk kümesini dörde ayrılan sosyal göstergeler oluşturmaktadır. İçme suyu ve yiyecek kıtlığı, hastalık, çevre kirlili- a ğ u s t o s i k i b i n o n d ö r t 59

3 2023 ği, doğal âfetler, aşırı nüfus artışı gibi durumlar, devletin bireyleri korumasına engel teşkil edeceği gerekçesiyle, demografik baskılar (demographic pressures) başlığı altında ilk göstergeyi oluşturmaktadır. Mülteciler ve yerinden edilmiş insanlar - ın (refugees and IDPs) sayısı ve toplam nüfusa oranı da, kamu hizmetlerinin yeterli ve dengeli sunumuna tehdit oluşturduğu düşüncesiyle, bir diğer gösterge olarak ele alınmaktadır. Sosyal göstergelerin üçüncüsünü oluşturan gruplar arası ihtilâf (group grievance) etnisite, din/mezhep temelli şiddet ve ayrımcılığa ilişkin durumu ortaya koymaktadır. Sosyal göstergelerin sonuncusu ise göç ve beyin göçüne (human flight and brain drain) ilişkindir. Zira nitelikli insan kaynağından mahrum kalmak anlamına gelen beyin göçü de kırılganlığı artırıcı faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Ekonomik göstergeler ikiye ayrılmaktadır. Gini katsayısı, kırsal ve kentsel hizmetler arasındaki farklılık, gecekonduda yaşayanların sayısı gibi kıstaslara dayanılarak belirlenen adâletsiz ekonomik kalkınma (uneven economic development) başlıklı gösterge, gruplar ve bölgeler arasında adâletsiz paylaşımın gerilime sebep olacağı gerekçesiyle dikkate alınan bir göstergedir. Diğer ekonomik gösterge ise; işsizlik, genç nüfusta işsizlik, kamu borcu, satın alma gücü paritesi, kişi başına düşen millî gelir, enflasyon gibi verilerle belirlenen yoksulluk ve ekonomik geri gitme (poverty and economic decline) başlığını taşımaktadır. Altı ayrı göstergeyi kapsayan siyasî ve askerî göstergeler den devletin meşruiyeti (state legitimacy) başlığını taşıyan gösterge; yolsuzluk, siyasî katılım, demokratikleşme düzeyi, protesto ve gösteriler, seçim süreci gibi kıstaslara göre belirlenmektedir. Devletin temel hizmet alanlarını oluşturan asayiş, eğitim, sağlık, altyapı ve enerji gibi hizmetleri ne derecede sağlayabildiği de kamu hizmetleri (public services) göstergesini oluşturmaktadır. Basın hürriyeti, siyasî haklar ve tutuklular, işkence, insan kaçakçılığı, mahkûmiyetler gibi kıstaslar aracılığıyla belirlenen insan hakları ve hukukun üstünlüğü (human rights and rule of law) bu alandaki üçüncü göstergedir. Meşru kuvvet kullanımının devlete özgü bir yetki/ hak olması sebebiyle, iç çatışmalar, askerî darbeler, küçük silâhların yayılması, isyân hareketliliği gibi gelişmeler de endekste güvenlik aygıtı (security apparatus) başlığı altında yer verilen göstergeyi teşkil etmektedir. Yerel ve ulusal liderler/elitler arasındaki siyasî güç rekabeti (factionalized elites) de bir kırılganlık göstergesi olarak ele alınmaktadır. Bir devletin uluslararası ve ulusal yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde dış müdahalelere mâruz kalma ihtimali ortaya çıkacağı gerekçesiyle, dış yardımlar, BM Barış Gücü personelinin varlığı/sayısı, askerî müdahale ve yaptırımlara dayanılarak dış müdahale (external intervention) göstergesi de endekste yerini almaktadır. 8 Devletler, her bir gösterge için 0 ilâ 10 arasında bir rakamla (toplan 120 puan üzerinden) değerlendirilmekte, en yüksek puanı olan devletin en kırılgan olduğuna hükmedilmektedir. 178 ülkenin 9 sıralandığı 2014 listesinde en kırılgan devletlerin Afrika ve Ortadoğu bölgesinde, en az kırılgan devletlerin ise Kuzey Avrupa da yer aldığı görülmektedir. Listede ilk on sırayı; 112,9 puanla en kırılgan devlet olan Güney Sudan ve onun ardından gelen Somali, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo, Sudan, Çad, Afganistan, Yemen, Haiti ve Pakistan oluşturmuştur. 18,7 puanla en az kırılgan devlet olan Finlandiya yı; İsveç, Danimarka, Norveç, İsviçre, Yeni Zelanda, Lüksemburg, İzlanda, İrlanda ve Avusturalya, Kanada, Avusturya ve Hollanda izlemiştir. 10 Türkiye nin Kırılganlığı 2014 sıralamasında Türkiye, 74,1 puanla 94 üncü sırada yer alarak yüksek riskli (high warning) ülkeler arasında yer almıştır. Türkiye açısından bakıldığında hemen dikkat çeken hususlardan birisi, Türkiye nin tüm AB ve OECD üyesi ülkelerden daha yüksek seviyede kırılganlık taşıdığıdır. Center for Systemic Peace (CSP) tarafından yayınlanan Devlet Kırılganlığı Endeksi de yakın bir değerle (167 ülke arasında 97) Türkiye nin yüksek derecede kırılganlık barındırdığını teyit emektedir. 11 Sâdece 2014 sıralamasına bakmak yerine, dönemini 12 incelemek ve 12 göstergenin her biri açısından Türkiye nin yerini analiz etmek daha sağlıklı tespitler yapılmasına zemin hazırlayacaktır. Aşağıdaki grafik, Türkiye nin yılları döneminde aldığı puanlar ve elde ettiği sıralama açısından bir kıyaslamaya imkân vermektedir. Türkiye nin trendi incelendiğinde dikkat çeken hususlardan ilki, bu süreçte olumlu ve olumsuz yönde dalgalanmaların yaşandığı ve 2014 yılında hâlen 2007 deki kırılganlık potansiyelinin altına dikkate alınacak derecede düşülemediğidir döneminde kırılganlığın arttığı, arasında Türkiye nin pozitif yönde on sıra yükseldiği, 2014 e gelindiğinde ise tekrar 2007 seviyesine ulaştığı görülmektedir. Dolayısıyla, bu dönem boyunca Türkiye nin yerinde saydığını söylemek pek 60 a ğ u s t o s i k i b i n o n d ö r t

4 TÜRKİYE NE KADAR KIRILGAN? Sosyal Ekonomik Siyasî ve Askerî 1. Demografik Baskı 2. Mülteciler ve IDPs 3. Gruplar Arası Çatışma 4. Göç ve Beyin Göçü 5. İstikrarsız Ekon. Kalk. 6. Yoksulluk 7. Devletin Meşruiyeti 8. Kamu Hizmetleri 9. İnsan Hak. ve Huk. Üst. 10. Güvenlik Aygıtı 11. Elitler Arası Kutuplaşma 12. Dış Müdahale Toplam Puan ortalama trend de yanlış olmayacaktır. Diğer yandan, endeksi oluşturan 12 göstergenin her biri açısından ayrı ayrı incelemeler yapıldığında, yıllar itibarıyla yaşanan dalgalanmanın sebeplerini anlamak mümkün olacaktır. Sosyal göstergelerden ilki olan demografik baskılar açısından Türkiye nin iyileşme içerisinde olduğu görülmektedir. Türkiye, süreç içerisinde aşağı yönde bir trend izleyerek 2014 te 5,4 puana düşmüş ve orta seviyede riskli olarak değerlendirilmiştir. Bu değer, ciddî demografik sorunlarla Türkiye nin sâdece belli bölgelerinde karşılaşıldığını göstermektedir. 13 İkinci sosyal gösterge olan mülteciler ve yerinden edilmiş insanlar açısından ise 2007 den bu yana ciddî bir artış olduğu gözlemlenmektedir. Hatta Türkiye 2014 sıralamasında 178 ülke arasında 132 nci ülke olarak ortalamanın bir hayli altında kalmıştır den beri bu alanda yaşanan kötü gidişatın, Suriye de yaşanan iç savaştan kaynaklı mülteci akını ile ilişkili olduğu muhakkaktır. Üçüncü gösterge olan etnik/dinî gruplar arası çatışma potansiyeli ise belki de tablodaki en önemli noktaya işaret etmektedir. Zira, zaten yüksek olan kırılganlık istisnasız bir şekilde artmış ve 9,0 puana yükselerek alarm seviyesine ulaşmış ve böylelikle Türkiye sâdece endekse dahil edilen 15 ülkeden daha iyi bir performans sergilemiştir. Türkiye nin göstergeler bazında 2014 ortalamasının yaklaşık 6,2 (74,1/12) olduğu dikkate alındığında, bu alandaki aşırı risk potansiyeli daha kolay anlaşılacaktır. (Bu husus, bir sonraki bölümde ayrıca ele alına- rak irdelenecektir.) Son sosyal gösterge olan beyin göçü açısından Türkiye de bir iyileşme olduğu, dolayısıyla nitelikli insan kaynağının yurtdışına gidişinde bir azalma olduğu anlaşılmaktadır. Bu göstergede elde edilen 3,9 puanlık değer, diğer göstergelerin tümünden daha iyidir ve dolayısıyla Türkiye için en düşük oranda risk barındıran alandır. Ekonomik göstergelerden birisinin olumlu diğerinin ise olumsuz yönde bir trend izlediği görülmektedir. Ekonomik kalkınmanın ne derece adâletli olduğunu ortaya koyan 5 no lu göstergeye bakılırsa, Türkiye de ekonomik adâletsizliğin daha düşük bir risk faktörü hâline geldiği söylenebilir. Ne var ki, sosyo-ekonomik göstergelerin birleşiminden olan 6 no lu gösterge söz konusu olduğunda olumlu bir değerlendirme yapmak mümkün değildir. Zira, bireylerin günlük hayatını doğrudan etkileyen ekonomik göstergelerin Türkiye için yükselen bir kırılganlık potansiyeli taşıdığı anlaşılmaktadır. Yine de bu alandaki riskin, ortalama puanın (6,2) altında kaldığını da belirtmek gerekir. Aşağıdaki grafik, Türkiye nin sosyal ve ekonomik göstergeler alanında geçirdiği değişimi özetlemektedir. Siyasî ve askerî göstergeler açısından da dikkate değer durumlar gözlemlenmektedir. Yolsuzluk ile doğru orantılı, demokratikleşme düzeyi, şeffaflık ve hesap-verebilirlik ile ters orantılı olan devletin meşruiyeti açısından hemen hemen hiçbir değişim yaşanmamıştır ortalaması olan 6,1 puan dikkate alındığında, yolsuzluğun ciddî bir mesele olduğu ve devletin bazı kademelerinde bununla mücadele edilmeye çalışıl- 1. Demografik Baskılar 2. Mülteciler ve YEİ. 3. Gruplar Arası Çatışma 4. Beyin Göçü 5. Adâletsiz Ekon. Kalkınma 6. Yoksulluk Kaynak: FFP Türkiye nin Sosyal ve Ekonomik Göstergelerdeki Trendi a ğ u s t o s i k i b i n o n d ö r t 61

5 2023 dığı değerlendirmesi yapılmalıdır arasındaki küçük (0,1 puanlık) artışın 17 ve 25 Aralık 2013 te kamuoyuna ifşa olan yolsuzluk soruşturmalarıyla ilgili olabileceği akla gelmektedir. Ayrıca Gezi olaylarının ortaya çıkardığı siyasî katılımı engellemeye yönelik otoriterleşme eğiliminin de bu alandaki kırılganlığı artırıcı etkisi olduğu göz ardı edilmemelidir. Devletin meşruiyeti açısından, Türkiye nin en iyi 67 nci ülke olduğu ve bu dereceyle Mali, Jamaika, Butan ve Moğolistan gibi ülkelerin dahi gerisinde kaldığı da belirtilmelidir. Bu şartlar altında, hükümetin son yıllarda uygulamaya koyduğu demokratikleşme paketleri nin fayda sağlamadığına hükmetmek yanlış olmasa gerektir. 8 no lu gösterge olan kamu hizmetleri açısından ise az da olsa bir iyileşmeden bahsetmek mümkündür. Yine de Türkiye nin ortalaması olan 5,5 puan, FFP nin kullandığı çizelgeye göre kamu hizmetlerinin kentlerde yeterliyken kırsal kesimde yetersiz olduğu anlamına gelmektedir 15 ve bu alanda iyileştirmenin şart olduğuna işaret etmektedir. İnsan hakları ve hukukun üstünlüğü göstergesi söz konusu olduğunda, Türkiye nin kötüye gittiğini belirtmek gerekmektedir. Türkiye nin dönemindeki ortalaması 5,5 puan iken bu rakamın 2014 yılında 5,9 puana yükselmesi, yani 2014 te bir önceki seneye göre 0,4 puanlık bir artış yaşanması, bu alandaki kötü gidişi açıkça ortaya koymaktadır. FFP nin çizelgesine göre Türkiye, insan hakları ihlâllerinin ara sıra yaşandığı ve sivil toplum ve basın özgürlüğünün zayıf olduğu bir ülke olarak nitelendirilmektedir Aralık 2013 sonrasında ortaya çıkan yolsuzluk iddialarının, yürütme tarafından basın özgürlüğüne müdahale yoluyla ve yargıyı etkisiz kılacak düzenlemelerle gündemden düşürülmeye çalışılması, bu göstergede yaşanan kötüleşmede şüphesiz önemli bir paya sahiptir. Türkiye nin Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi nde 180 ülke içerisinde 154. sırada yer alması ve son on yılda sürekli olarak geriye düşmesi 17 de bu kötüye gidişi ortaya koymaktadır. Ayrıca, Economist Intellegence Unit in hukukun üstünlüğü göstergesi bakımından Türkiye nin döneminde sürekli aynı düzeyde (0,53) kaldığı ve 2009 sonrasında gerilediği (0,50) yönündeki tespiti ile Dünya Bankası Yönetişim Göstergeleri nin (Worldwide Governance Indicators) Türkiye nin 2012 de 2004 yılı seviyesinin altına düştüğüne dair bulgusu 18 da FFP nin tespitlerini destekler mahiyettedir. Türkiye nin en yüksek puan aldığı, yâni en büyük kırılganlık sergilediği alanlardan biri güvenlik aygıtı göstergesidir. Türkiye nin dönemi ortalaması olan 7,3 puan, devletin ülke sınırları içerisinde belli bir bölgede güvenliği meşru kuvvetleri aracılığıyla sağlayamadığı, yâni sözkonusu bölgede devlet dışı gayrimeşru bir silâhlı grubun faal olduğu anlamına gelmektedir. 19 Devletin otoritesine ciddî bir tehdit olarak kabul edilmesi gereken bu durum, Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde yol kesme, haraç alma, kimlik kontrolü yapma, yolları kapatma gibi eylemler yapabilen terör örgütü PKK nın varlığı ile doğrudan ilişkili olsa gerektir. Türkiye nin bu gösterge açısından en iyi 135 inci ülke olabildiği de dikkate alınırsa, güvenlik alanında Türkiye nin ihmal edilmemesi gereken bir risk potansiyeli taşıdığı anlaşılmaktadır. Millî kimliğin tüm vatandaşlar tarafından benimsenip benimsenmediğini, devlet yönetiminde söz sahibi olanlar arasında etnik, dinî, sınıfsal ayrışmanın olup olmadığını ve ulusal bütünlüğe halel getirecek ayrılıkçılı söylem ve eylemlerin (varlığını ve) etkisini ölçen 11 no lu elitler arası kutuplaşma göstergesi açısından da Türkiye nin kötü bir performans sergilediği görülmektedir. Türkiye nin 178 ülke arasında ancak 101 inci sırada olmasında, PKK/KCK güdümündeki ve demokratik özerklik gibi bir söylemlerle asıl maksadı gizlenmeye çalışılan etnik temelli bölünme girişimlerinin büyük payı olduğunu tahmin etmek zor olmayacaktır. Ülke sınırları içerisinde yabancı askerî güçlerden ya da ekonomik yardımlardan yararlanılması ile doğru orantılı olarak artan 12 no lu dış müdahale başlıklı gösterge açısından Türkiye nin iyileşme eğiliminde olduğu görülmektedir. Yine de, ortalaması 5,9 olan Türkiye nin sınırlı seviyede de olsa dışarıdan siyasî ve askerî yardıma hâlen ihtiyaç duyduğunu söylemek mümkündür. 20 Nitekim, NATO dan Patriot füze savunma sistemlerinin talep edilmesi ya da AB üyelik müzakereleri kapsamında Avrupa kurumlarından alınan siyasî ve hukukî yönlendirmeler bu tespiti doğrular niteliktedir. Türkiye nin Durum Analizi 7. Devletin Meşruiyeti 8. Kamu Hizmetleri 9. İnsan Hak. ve Huk. Üst. 10. Güvenlik Aygıtı 11. Elitler Arası Ayrışma 12. Dış Müdahale Kaynak: FFP Türkiye nin Siyasî ve Askerî Göstergelerdeki Trendi Türkiye nin Batılı ülkeler ile mukayese edildiğinde daha yüksek derecede kırılganlık potansiyeli taşıdığı görülmektedir. AB ve OECD ülkeleri ile yapılacak bir kıyaslamada, Türkiye nin daha geride kalması şaşırtıcı bir durum olarak kabul edilmeyebilir. Yine de, Türkiye nin bilhassa 2, 3, 10 ve 11 no lu göstergeler açısından çok yüksek puanlar almış olmasının analizini yapmak gerekmektedir. Zira bu göstergeler, Türkiye nin bazı alanlarda ciddî kırılganlık riski taşıdığına ve dolayısıyla devlet otoritesinin bu alanlarda tehdit altında olduğuna işaret etmektedir. Mülteciler ve yerinden edilmiş insanlara ilişkin 2 no lu göstergenin yüksek olmasının, sayıları bir milyonu aştığı tahmin edilen Suriyeli göç- 62 a ğ u s t o s i k i b i n o n d ö r t

6 TÜRKİYE NE KADAR KIRILGAN? menlerle yakından ilişkili olduğu bir gerçektir. Çoğu sınırda kurulan mülteci kamplarında barınmak yerine çeşitli şehirlerde halka karışarak yaşayan Suriyeli göçmenlerin günlük hayatta bazı olumsuz gelişmelere sebep olduğu bilinmektedir. Sayıları her gün artan ve sosyal hayata adaptasyon sorunu yaşayan bu göçmenlerin bir güvenlik tehdidi hâline geldiğini bu göstergede alınan yüksek puan somut bir şekilde ortaya koymaktadır. Türkiye nin kırılganlığı açısından en büyük risk faktörünün 3 no lu göstergeyle ortaya konan gruplar arası çatışma olduğunun altı çizilmelidir. 10 üzerinden alınan 9 puan, Türkiye de etnik ya da dinî temelde kutuplaşmanın had safhaya ulaştığı, gruptemelli çatışma riskinin ise kuvvetle muhtemel olduğu anlamına gelmektedir. 21 Bu göstergeyi daha da kaygı verici hâle getiren husus, trendin 2006 dan bu yana hiç aşağı yönde olmamasıdır. Ayrıca, 2009 da başlatılan, önce Kürt Açılımı, daha sonra Millî Birlik ve Barış Projesi adı verilen süreç çerçevesinde yürütülen politikaların, vatandaşlar arasında millî birliği sağlamakta olumlu etkisinin olmadığı ortaya çıkmaktadır. Bilâkis, gruplar arası çatışma ihtimalinin 2009 dan sonra ciddî derecede arttığı görülmektedir. Hâl böyleyken, Türkiye yi oluşturan farklı etnik ya da dinî grupları odak noktasına alıp diğer grupların aleyhine olacak şekilde açılım politikaları yürütmenin millî aidiyet ve birlik ülküsüne zarar verdiği anlaşılmaktadır. Nitekim, Dünya Bankası nın siyasî istikrar ve şiddetsizlik göstergesi de Türkiye nin 2005 ten sonra bu alanda olumsuz bir yönde ilerlediğini teyit etmektedir. 22 Bireyler arasında hiçbir fark gözetmeksizin temel insan hakları açısından eşitliğe odaklanmak yerine, hükümetin silâhlı bir terör örgütü olan PKK ile müzakere yürütmesi ve bir terör örgütünün üstünden belli bir etnik gruba (Kürtler e) bazı imtiyazlar tanınmasının Türkiye deki gruplar-arası ayrışma sorununu çözemeyeceği açıktır. Nitekim kimi kamuoyu araştırmaları da Türkiye de kutuplaşmanın arttığına işaret etmektedir. Örneğin, BİLGESAM tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye etnik temelde bölünmeye doğru gitmektedir diyenlerin oranı %56; Türkiye de kutuplaşma oranı her geçen gün kötüye gitmektedir diyenlerin oranı %64,5 tir. 23 Kadir Has Üniversitesi nin yaptığı bir diğer araştırmaya göre, hükümetin Kürt sorununa ilişkin politikalarını başarısız bulanların oranının 2011 de %39,7 iken 2013 te 49,4 e yükselmiş olması da bir önceki bulguyu desteklemektedir. 24 Türkiye de kutuplaşmanın artıyor olması, 11 no lu göstergede alınan yüksek puanla yakından ilgilidir. Türkiye nin açılım politikaları çerçevesinde 2009 dan bu yana Türkler ve Kürtler şeklinde ikiye bölünmekte olduğu dikkate alındığında, Kürtler i ya da belli bir bölgeyi temsil ettiğini savunan siyasetçiler ile diğerleri arasında bir kutuplaşmanın yaşanması şaşırtıcı olmayacaktır. Zaten PKK ile hükümet arasındaki müzakerelerde BDP li vekillerin aracılık yapması sebebiyle, Kürt siyasetçiler ve hükümet adeta masada karşı karşıya oturan çatışan gruplar hâline gelmiştir. Toplumda etnik temelde kutuplaşmanın artması ve terör örgütü PKK nın siyasî bir aktör olarak kabul edilmesi ve öne çıkartılması, devletin güvenlik aygıtında da zafiyete yol açmaktadır. İzinsiz gösteri yapıp kamu düzenini bozanlara müdahale etmek isteyen emniyet mensuplarına tokat atan bir bölge milletvekilinin varlığı bile, tek başına güvenlik aygıtının ülkenin belli bölgelerinde acz içine düşebildiğini göstermektedir. Üstelik, Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde paralel devlet yapılanması kurmaya çalışan PKK/KCK unsurları tarafından yol kapatma, gönderden Türk bayrağı indirme, asayiş kontrolü yapma gibi vukuatların yaşanması, ülkenin bazı noktalarında devlet otoritesinin kaybedildiği anlamına gelmektedir. Bu tespiti kanıtlayan 10 no lu göstergede alınan yüksek puan, bu gidişatın tersine döndürülmemesi hâlinde Türkiye nin daha ciddî güvenlik sorunlarıyla karşılaşabileceğine işaret etmektedir. Bu analiz çerçevesinde dikkat çeken bir hususun altını çizmekte fayda vardır: Türkiye açısından en büyük oranda kırılganlık potansiyeli barındıran alanlar, hükümetin açılım politikalarından olumsuz yönde etkilenmektedir. Hükümetin demokratikleşme çabalarını PKK ile yürütülen müzakerelere bağlaması, toplumda kutuplaşmayı körüklemektedir. Bir yandan Türk ve Kürt siyasî elitler arasında anlaşmazlık artmakta, diğer yandan ise ülkenin bir bölümünde devletin güvenlik aygıtının otoritesi zayıflamaktadır. Bu bir kısır döngü yaratmakta, bölünme ihtimaline inananların sayısını artırdıkça kutuplaşma da derinleşmektedir. Sonuç Devletlerin devlet olmanın gereklerini ne derecede sağlayabildiklerini ortaya koyan Kırılgan Devletler Endeksi, 2005 ten bu yana yayınlandığı ve 2007 den beri 177 ülkeyi araştırma kapsamına aldığı için her bir devlete önemli bir karşılaştırma ve trend analizi yapma imkânı sunmaktadır. Devletlerin karşılaşabileceği sorunların önceden tespit edilmesini, böylelikle uluslararası toplumun güvenlik tehditlerine karşı önlemler alabilmesini hedefleyen endeks, Türkiye için de önemli risk alanları tespit etmiştir. Üstelik, Türkiye için ortaya çıkan kı- a ğ u s t o s i k i b i n o n d ö r t 63

7 2023 TÜRKİYE NE KADAR KIRILGAN? rılganlığın, diğer kurum ve kuruluşların hazırladığı endekslerle de desteklendiğini görülmektedir. FFP nin oluşturduğu 12 gösterge içerisinde beyin göçüne ilişkin olan 3 no lu sosyal gösterge haricindeki tüm alanlarda Türkiye nin önemli sorunlar yaşadığı görülmektedir. Toplumu oluşturan farklı etnik/dinî gruplar arasında çatışma ihtimali başta olmak üzere, devletin güvenlik aygıtı aracılığıyla asayişi ve kamu huzurunu sağlama açısından ciddî bir kırılganlık riski taşıdığı hemen ilk bakışta anlaşılmaktadır. Ayrıca, demokratikleşme ve bireysel özgürlüklerin genişletilmesi bağlamında hükümetin attığı adımların bireylere elle tutulur bir kazanım sağlamadığı gibi, beklentilerin aksine olumsuz bir tablo ortaya çıkardığı belirtilmelidir. Endeksin Türkiye açısından en dikkat çeken 3 no lu (gruplar-arası çatışma) göstergesi bağlamında, Türkiye de millî kimlik üzerinde son yıllarda yürütülen tartışmalar ve terör destekli ayrılıkçı söylemin, Türkiye de yaşanan etnik temelli kutuplaşmayı artırdığını ve bunun Türkiye nin yumuşak karnı hâline geldiğini söylemek mümkündür. Millî birlik ve bütünlüğün devamının, ülke topraklarının tamamında her bireyin eşit hak ve sorumluluklara sahip olması ve millî kimlik bilincinin alt-kimlikler tarafından örselenmesine müsaade edilmemesi ile mümkün olacağı göz ardı edilmemelidir. İncelenen endekste, özellikle Gezi protestoları sonrasında ayyuka çıkan siyasî otoriterleşme ve toplumsal kutuplaşmanın somut kanıtı olacak nitelikte bazı bulgular yer almaktadır. Başka araştırmalarla da desteklenen bu durum, önemli bir politika değişikliğinin kaçınılmazlığını ortaya koymaktadır. Türkiye de temel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi, lâkin bu süreçte etnik/dinî gruplara değil bireylere odaklanılması gerekmektedir. Endeks, -devletin tüm ülke sathında egemenliği tekeline almasının devlet olmanın bir gereği olduğu unutulmadan- güvenlik aygıtının etkinliğinin âcilen artırılması gerektiğini de ortaya koymaktadır. Güvenlik aygıtının daha etkin olması, hükümetlerin uygulamaya koyacağı politikaların daha sorunsuz hayata geçirilmesini sağlayacağından, bu tedbirin demokratikleşmeye zarar verecek bir gelişme olduğu sanılmamalıdır. Devletin kamu düzenini ve güvenliğini sağlamakta acz içine düşmesinin ne gibi sonuçlara yol açabileceğinin örnekleri Mısır, Suriye ve Irak ta yakın bir geçmişte tecrübe edilmiştir. Sınır güvenliğinin sağlanamamasının ciddî bir Suriyeli mülteci sorunu yarattığı; demokrasi seviyesinin yetersizliği; temel özgürlüklerin kısıtlanmasının ya da yolsuzlukların yaygınlaşmasının Arap ülkelerinde olduğu üzere halkı isyâna sevk ettiği; devletin meşru silâhlı kuvvetlerinin etkisiz kalmasınınsa IŞİD in Irak taki kanlı eylemleri gibi gelişmelere davetiye çıkardığı açıktır. Dolayısıyla, Türkiye nin risk unsuru taşıdığı yukarıda vurgulanan alanlara yoğunlaşarak adımlar atmasının âcil bir zaruret hâlini aldığı sonucuna varmak gerekmektedir. Dipnotlar 1 Uluslararası hukuk, devletlerin kuvvet (force) kullanımını belli istisnaî hâller dışında yasaklamaktadır. Burada devletin kullanması gerekli ve meşru görülen kuvvet ten (coercion) kast edilen ise devletin, düzeni koruma ve asayişi sağlama amacıyla başvurabileceği yaptırım gücüdür. Devletin kamu düzenini korumak adına hukuk sınırını aşmamak kaydıyla kuvvet kullanımının meşru olması, devletin kuvvet kullanabilen diğer grup/örgütlerden farkını ortaya çıkaran temel kriterlerden biridir. 2 OECD, Principles for Good International Engagement in Fragile States & Situations: Principles, Nisan 2007, incaf/ pdf. Kırılgan devletler hakkında bir literatür taraması olan şu kaynaktan kırılganlığın tanımı, sebepleri ve ölçümüne dair çalışmalara ulaşmak mümkündür: Claire Mcloughlin; Topic Guide on Fragile States, Governance and Social Development Resource Centre (GSDRC), University of Birmingham, Mart 2012, 3 Javier Fabra Mata ve Sebastian Ziaja; Users Guide on Measuring Fragility, German Development Institute & UNDP, 2009, cifp/app/serve.php/1245.pdf, ss Daren Acemoğlu ve James A. Robinson; 10 Reasons Countries Fall Apart, Foreign Policy, 18 Haziran 2012, articles/2012/06/18/10reasonscountriesfallapart 5 The Failed States Index Becomes the Fragile States Index, Fund for Peace, 28 Mayıs 2014, http: // library. fundforpeace. org/ blog fsinamechange (Endeksin isminin değişmiş olması, hazırlanmasında kullanılan metodolojinin de değiştiği anlamına gelmemektedir. Dolayısıyla, herhangi bir devletin 2014 ve öncesindeki puanları/sıralaması arasında karşılaştırma yapmanın herhangi bir mahzuru olmayacaktır.) 6 Fund for Peace, About The Fund for Peace, aboutus 7 Fund for Peace, The Methodology Behind the Index, ffp.statesindex.org/methodology 8 Endeksin hazırlanmasında kullanılan yönteme ve her bir göstergede elde edilen puanın ne anlama geldiğine ilişkin detaylı bilgi için bakınız: Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, Washington, D.C., library/cfsir1418-castmanual2014-english-03a.pdf 9 Endeksin ilk kez yayınlandığı 2005 senesinde, listede 76 devlet yer almıştır. Liste 2007 de 177, 2013 te Güney Sudan ın da dâhil edilmesiyle 178 devleti kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 10 Fund for Peace, Fragile States Index 2014, rankings Center for Systemic Peace, State Fragility Index and Matrix 2013, SFImatrix2013c.pdf 12 Endekse dâhil edilen ülke sayısındaki değişiklik nedeniyle, Türkiye nin trendi incelenirken endeksteki mukayeseli yerini görmeyi kolaylaştırmak düşüncesiyle 2007 sonrası dönem esas alınmıştır. 13 Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, s Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, s Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, s Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, s Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), Türkiye 180 Ülke İçinde 154. Sırada Kaldı, index2014/tr-index2014.php# 18 Dünya Bankası, Country Data Report for Turkey , file:///d: /47193/Downloads/c221%20(1).pdf, s Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, s Fund for Peace, Conflict Assessment Framework Manuel, s Fund for Peace Conflict Assessment Framework Manuel, s Dünya Bankası, Country Data Report for Turkey , s BİLGESAM, Türkiye de Etnik, Dinî ve Siyasî Kutuplaşma, Rapor No. 61, Temmuz 2014, Ankara, Dokumanlar/ kutuplasmaanketi.pdf 24 Kadir Has Üniversitesi, Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması 2013, 05 Şubat 2014, news/ siyasal-egilimler.pdf 64 a ğ u s t o s i k i b i n o n d ö r t

Kritik kavşağa ilerlerken

Kritik kavşağa ilerlerken Kritik kavşağa ilerlerken Ülkemiz, tarihinin en kritik kavşaklarından birine doğru hızla ilerliyor. 16 Nisan 2017 tarihinde milletimiz hem kendisinin hem de çocuklarının ve torunlarının geleceği için hayati

Detaylı

Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ

Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ Dünya Bankası tarafından yayınlanan İş Yapma Kolaylığı (Doing Business) 2017 yılı raporuna göre Belarus, iş yapma kolaylığı açısından 190

Detaylı

tepav Ocak2013 N201307 TÜRKİYE DE YOLSUZLUK ALGISI ÜZERİNE NOTLAR DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Ocak2013 N201307 TÜRKİYE DE YOLSUZLUK ALGISI ÜZERİNE NOTLAR DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak01 N0 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Evren AYDOĞAN 1 Araştırmacı, Yönetişim Çalışmaları Uluslararası Şeffaflık Örgütü nün- Transparency International (TI), Yolsuzluk

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER

TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER Merve Nur Bulut, Kübra Sezgin www.improkul.impr.org.tr facebook.com/improkul @improkul improkul@gmail.com SURİYE KRİZİ VE TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER 2011

Detaylı

İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ

İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GÜVENLİK KONSEYİ NİN SURİYE KRİZİNDEKİ TUTUMU... 1 Giriş... 1 1. BM Organı Güvenlik Konseyi nin Temel İşlevi ve Karar Alma Sorunu...

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını,. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK İnsani yoksulluk (human poverty), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı

Detaylı

AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ

AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ Demokrasi Endeksi: 2014 yılı i bariyle 167 ülke arasında Türkiye 89 (Yalnızca ilk 26 ülke tam demokrasi sayılıyor. Türkiye bu ülkelerin çok gerisinde. Sivil Özgürlükler:

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

2014 YILI VERİLERİ IŞIĞINDA TÜRKİYE NİN DÜNYADAKİ YERİ & KONUMU

2014 YILI VERİLERİ IŞIĞINDA TÜRKİYE NİN DÜNYADAKİ YERİ & KONUMU 2014 YILI VERİLERİ IŞIĞINDA TÜRKİYE NİN DÜNYADAKİ YERİ & KONUMU Dünya da farklı uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından toplanan ve yorumlanan istatistiklerin ülkelerin konumu ve gelişimi ile ilgili

Detaylı

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 - CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS

Detaylı

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ STRATEJİK VİZYON BELGESİ ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ Ekonomi, Enerji ve Güvenlik; Yeni Fırsatlar ( 20-22 Nisan 2016, Pullman İstanbul Otel, İstanbul ) Karadeniz - Kafkas coğrafyası, tarih boyunca

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran: Türkiye ile AB arasındaki gelir uçurumu azalmadı arttı Tarih : 14.12.2012 2011 DE HIZLI KALKINMA MASALINA ULUSLARARASI YALANLAMA TÜİK, EUROSTAT ve OECD işbirliğiyle

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

Grafik-6.1: Konut Fiyat Endekslerinde Büyüme (Türkiye ve İstanbul)

Grafik-6.1: Konut Fiyat Endekslerinde Büyüme (Türkiye ve İstanbul) 6. Konut Piyasası 16 yılında Türkiye ekonomisinde görülen yavaşlama konut piyasası gelişmelerinde de görülmektedir. Konut fiyat gelişmelerine bakıldığında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI 26 Kasım 2014 İstanbul, Sabancı Center TÜSİAD İş Dünyası Bakış Açısıyla Türkiye de

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

ORTADOĞU DA BÖLGESEL GELIŞMELER VE TÜRKIYE-İRAN İLIŞKILERI ÇALIŞTAYI TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ. No.12, ARALIK 2016

ORTADOĞU DA BÖLGESEL GELIŞMELER VE TÜRKIYE-İRAN İLIŞKILERI ÇALIŞTAYI TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ. No.12, ARALIK 2016 TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ No.12, ARALIK 2016 TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ NO.12, ARALIK 2016 ORTADOĞU DA BÖLGESEL GELIŞMELER VE TÜRKIYE-İRAN İLIŞKILERI ÇALIŞTAYI 30 Kasım 2016 Çarşamba günü Ortadoğu Stratejik

Detaylı

Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi

Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi HAZIRLAYAN.0. Prof. Dr. Mustafa DELİCAN İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi Doç. Dr. Levent ŞAHİN - İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

GENEL BAŞKANIN MESAJI

GENEL BAŞKANIN MESAJI GENEL BAŞKANIN MESAJI Küresel ekonomik kriz, ekonomiyi kalıcı olarak küresel dünyanın birinci önceliği haline getirdi. İkibinli yılların ilk dönemine yıkıcı bir savaş olan ABD nin Irak işgali damgasını

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart

Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart Bengisu Özenç Araştırmacı Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Politika Notu Aralık 2010 Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart Aralık 2010 tarihinde yayınlanmış olan

Detaylı

Tablo 26. Kullanılabilir Gelire göre Sıralı %20 lik Grupların Toplam Tüketim Harcamasından Aldığı Pay

Tablo 26. Kullanılabilir Gelire göre Sıralı %20 lik Grupların Toplam Tüketim Harcamasından Aldığı Pay Tablo 26. Kullanılabilir Gelire göre Sıralı %20 lik Grupların Toplam Tüketim Harcamasından Aldığı Pay %20 lik Gelir Grupları 2009 2010 Değişim Oranı 2009 2010 En düşük %20 9,1 9,1 0,9-0,4 2. %20 13,4 14,0-2,9

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62 i Bu sayıda; Başbakan ın Taksim Gezi Parkında vatandaş ile inatlaşmasının ekonomiye maliyeti değerlendirilmiştir. i 1 Ekonomi iç ve dış

Detaylı

İŞSİZLİK BÜYÜK ÖLÇÜDE ERKEKLERDE YAŞANAN İŞGÜCÜ ARTIŞI İLE İSTİHDAM KAYIPLARINDAN KAYNAKLANIYOR

İŞSİZLİK BÜYÜK ÖLÇÜDE ERKEKLERDE YAŞANAN İŞGÜCÜ ARTIŞI İLE İSTİHDAM KAYIPLARINDAN KAYNAKLANIYOR Araştırma Notu 09/31 01.03.2009 İŞSİZLİK BÜYÜK ÖLÇÜDE ERKEKLERDE YAŞANAN İŞGÜCÜ ARTIŞI İLE İSTİHDAM KAYIPLARINDAN KAYNAKLANIYOR Seyfettin Gürsel ***, Gökçe Uysal-Kolaşin ve Mehmet Alper Dinçer Yönetici

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler

2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler 1 2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler 2 Gündemdeki olaylar Çukurca da saldırı Suriye deki olaylar Terör eylemleri Reyhanlı da bombalı saldırı Gezi Parkı Protestoları Gezi Parkı Protestoları Mısır

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Giriş Dünyadaki terör olaylarının ne kadarının enerji kaynaklarına yönelik olduğu veya bu olayların temelinde kaynak kontrol etme kaygılarının

Detaylı

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR 14 Şubat 2009 Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından yapılan basın açıklamasında

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19 HABER BÜLTENİ xx.05.2015 Sayı 19 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, bir önceki aya göre değişmedi: Mart ayında düşen Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Nisan 2015 te bir önceki aya göre değişmedi. Geçen

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 38

HABER BÜLTENİ Sayı 38 HABER BÜLTENİ 14.12.2016 Sayı 38 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN SATIŞ FİYATI BEKLENTİSİ DÜŞTÜ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükselirken, geçen yılın aynı dönemine göre düştü. Mevcut siparişler

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

MUSUL OPERASYONU VE SONRASI: RISKLER, BEKLENTILER, ÖNGÖRÜLER TOPLANTISI TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ. No.9, EKİM 2016

MUSUL OPERASYONU VE SONRASI: RISKLER, BEKLENTILER, ÖNGÖRÜLER TOPLANTISI TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ. No.9, EKİM 2016 TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ No.9, EKİM 2016 TOPLANTI DEĞERLENDİRMESİ NO.9, EKİM 2016 MUSUL OPERASYONU VE SONRASI: RISKLER, BEKLENTILER, ÖNGÖRÜLER TOPLANTISI 14 Ekim 2016 Cuma günü, ORSAM Musul Operasyonu

Detaylı

Bugün, ABD de açıklanacak olan Tarım Dışı İstihdam Verisi Yakından Takip Edilecek. 10 Mart 2017

Bugün, ABD de açıklanacak olan Tarım Dışı İstihdam Verisi Yakından Takip Edilecek. 10 Mart 2017 10 Mart 2017 10 Mart 2017 Bugün, ABD de açıklanacak olan Tarım Dışı İstihdam Verisi Yakından Takip Edilecek Yurtdışı gelişmeleri incelediğimizde, Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz oranlarında değişikliğe

Detaylı

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4.

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4. 1. SOSYAL SERMAYE 1. Sosyal sermaye OECD tarafından grup içerisinde ya da gruplar arasında işbirliğini kolaylaştıran anlayışlar, paylaşılan değerler, normlarla birlikte ağlar olarak tanımlanmaktadır (1).

Detaylı

ULUSLARARASI ŞEFFAFLIK DERNEĞI

ULUSLARARASI ŞEFFAFLIK DERNEĞI ULUSLARARASI ŞEFFAFLIK DERNEĞI Uluslararası Şeffaflık Derneği, siyasette, kamu yönetiminde, ihale süreçlerinde ve iş dünyasında şeffaflığı teşvik etmek için kamu, sivil toplum, özel sektör ve medyadan

Detaylı

Büyük Türkiye, Güçlü Ekonomi için kişi başına gelirle birlikte insani gelişmişliğe, özgürlük ve demokrasi standartlarına da bakmak gerekir

Büyük Türkiye, Güçlü Ekonomi için kişi başına gelirle birlikte insani gelişmişliğe, özgürlük ve demokrasi standartlarına da bakmak gerekir Umut Oran Basın Açıklaması 26.10.2013 Büyük Türkiye, Güçlü Ekonomi için kişi başına gelirle birlikte insani gelişmişliğe, özgürlük ve demokrasi standartlarına da bakmak gerekir TÜRKİYE, KİŞİ BAŞINA MİLLİ

Detaylı

Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması. Kadir Has Üniversitesi. Kantitatif Araştırma Özeti 5 Şubat 2014

Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması. Kadir Has Üniversitesi. Kantitatif Araştırma Özeti 5 Şubat 2014 Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması Kadir Has Üniversitesi Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması Kantitatif Araştırma Özeti 5 Şubat 2014 Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması 1 GENEL

Detaylı

KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ

KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ HABER BÜLTENİ 15.04.2016 Sayı 30 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EYLÜL 2014 1 2014 YILI AĞUSTOS AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 22

HABER BÜLTENİ Sayı 22 HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 22 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Türkiye genelinden ve AB-28 den daha düşük: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2015 te hem bir önceki aya hem de bir önceki

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34 HABER BÜLTENİ xx.08.2016 Sayı 34 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ ARTTI Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya düşerken, geçen yılın aynı dönemine göre yükseldi. Mevcut siparişler ise; Haziran

Detaylı

Binyıl Kalkınma Hedefleri ve Yoksul Odaklı Büyüme

Binyıl Kalkınma Hedefleri ve Yoksul Odaklı Büyüme PLATFORM NOTU'16 / P-5 Yayınlanma Tarihi: 03.06.2016 Binyıl Kalkınma Hedefleri ve Yoksul Odaklı Büyüme Dr. Ergül HALİSÇELİK Hazine Baş kontrolörü YÖNETİCİ ÖZETİ Yoksulluğun azaltılması, sağlık, eğitim,

Detaylı

DÜNYA SIRALAMSINDA USTAD

DÜNYA SIRALAMSINDA USTAD DÜNYA SIRALAMSINDA USTAD Dünyanın en iyi Düşünce Kuruluşları Ocak 2016, Mardin / TURKEY DÜŞÜNCE KURULUŞLARI 2015 KÜRESEL ENDEKS RAPORU (USTAD, 2015 Yılında da Dünyanın Önde Gelen Etkili Düşünce Kuruluşları

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM DÜZENLEMELERİ VE EKONOMİK BÜYÜME

FİNANSAL SİSTEM DÜZENLEMELERİ VE EKONOMİK BÜYÜME Niyazi ÖZPEHRİZ FİNANSAL SİSTEM DÜZENLEMELERİ VE EKONOMİK BÜYÜME 1. Giriş Finansal sistemin işleyişi, ekonomik büyüme üzerinde önemli etkilere sahip olabilmektedir. İyi işleyen bankacılık sistemi ve menkul

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya inşaat sektörü güven endeksi, geçen aya göre yükseldi: Mart 2014 ten beri düşmeye devam eden Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te kısmen yükselerek -5

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

Kaynak: St. Louis Fed

Kaynak: St. Louis Fed ABD İstihdam Raporuna Doğru 31.03.2016 ABD de Mart ayı İstihdam Raporu 1 Nisan Cuma günü saat 15:30 da açıklanıyor. Raporda tarım dışı istihdam değişimi ve işsizlik oranı yakından takip ediliyor. İstihdam

Detaylı

2008 yılında gönüllü çabalarla kurulan Uluslararası Şeffaflık Derneği ülkenin demokratik, sosyal ve ekonomik yönden gelişimi için toplumun tüm

2008 yılında gönüllü çabalarla kurulan Uluslararası Şeffaflık Derneği ülkenin demokratik, sosyal ve ekonomik yönden gelişimi için toplumun tüm 2008 yılında gönüllü çabalarla kurulan Uluslararası Şeffaflık Derneği ülkenin demokratik, sosyal ve ekonomik yönden gelişimi için toplumun tüm kesimlerinde şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkelerini

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ:

HABER BÜLTENİ Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ: HABER BÜLTENİ 02.10.2015 Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN) geçen aya ve geçen yılın aynı dönemine göre düştü. Konya da inşaat sektöründe

Detaylı

Milletvekillerine mektup yazdı

Milletvekillerine mektup yazdı Milletvekillerine mektup yazdı 05 Nisan 2011 11:05 Kamu Harcamalarını İzleme Platformu, gözlem sonuçlarını milletvekillerine gönderdiği mektupla paylaştı. Paylaş İki yıldır kamu harcamalarını izleyen 52

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

1 Şekil-1. TEPE (Ocak 2016 Ocak 2017) 1

1 Şekil-1. TEPE (Ocak 2016 Ocak 2017) 1 HABER BÜLTENİ 02.02.2017 Sayı 85 PERAKENDE GÜVENİ 12 AYDIR NEGATİFTE 2016 yılını negatif seyirle tamamlayan perakende güveni, yeni yılın ilk ayında da bu eğilimine devam ederek son 12 ayı negatif seviyede

Detaylı

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU 2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYAN 27.04.2014 RAPOR Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Prof. Dr. Mustafa DELİCAN Doç. Dr. Levent ŞAHİN 1. İşgücü Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü Toplam nüfusun

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19 HABER BÜLTENİ xx.11.2015 Sayı 19 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR!

İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR! İşsizlik ve İstihdam Raporu-Ekim 2016 17 Ekim 2016, İstanbul İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR! İki yılda 457 bin yeni işsiz! Geniş tanımlı işsiz sayısı 6.3 milyonu aştı Tarım istihdamı 291 bin, imalat sanayi

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Temmuz 15 Ekonomik Araştırmalar Şubesi 1 1 1 s 8 6 97,6 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 66,3 81,4 18, 15,2 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat,

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır.

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır. YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye de kadınların işgücüne katılımı 2008 yılı itibariyle yüzde 24 tür. Bu oranla Türkiye, Ortadoğu ülkeleriyle aynı grupta yer alırken Güney Avrupa ile Latin Amerika ülkelerinin, hatta

Detaylı

Ücretler yüzde 12 eridi, çalışan yoksullaştı

Ücretler yüzde 12 eridi, çalışan yoksullaştı 25.10.2009 2009/21 Ücretler yüzde 12 eridi, çalışan yoksullaştı Ekonomik krizden en fazla etkilenen ülkeler arasında yer alan Türkiye, bu süreçte işsizler ordusunu en fazla büyüten ülkelerden biri olurken

Detaylı

TÜRKİYE'NİN BİLİM, TEKNOLOJİ, SANAYİ VE KALKINMA STRATEJİSİ ASST. PROF. DR. HAKKI ÇİFTÇİ (ÇUKUROVA UNİVERSİTY, TURKEY)

TÜRKİYE'NİN BİLİM, TEKNOLOJİ, SANAYİ VE KALKINMA STRATEJİSİ ASST. PROF. DR. HAKKI ÇİFTÇİ (ÇUKUROVA UNİVERSİTY, TURKEY) TÜRKİYE'NİN BİLİM, TEKNOLOJİ, SANAYİ VE KALKINMA STRATEJİSİ ASST. PROF. DR. HAKKI ÇİFTÇİ (ÇUKUROVA UNİVERSİTY, TURKEY) KITASALLAŞMA, BÖLGESELLEŞME ULUSALLAŞMA 3 Rekabet gücünün temel özellikleri şu

Detaylı

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ ŞUBAT 2015 www.perspektifs.com info@perspektifs.com Perspektif Strateji Araştırma objektif, doğru ve nitelikli bilginin üretildiği bir merkez

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 Haziran 2015 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx sayı27 Konya İnşaat Sektörü 2015 te 2014 e Göre Daha Kötü Performans Sergiledi:

HABER BÜLTENİ xx sayı27 Konya İnşaat Sektörü 2015 te 2014 e Göre Daha Kötü Performans Sergiledi: HABER BÜLTENİ xx.01.2016sayı27 Konya İnşaat Sektörü 2015 te 2014 e Göre Daha Kötü Performans Sergiledi: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN), her ay Konya da inşaat sektöründe faaliyet gösteren 200

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 69

HABER BÜLTENİ Sayı 69 HABER BÜLTENİ 09.10.2015 Sayı 69 PERAKENDEDE GÜVEN GEÇEN AYA VE GEÇEN YILA GÖRE DÜŞTÜ: TEPE, eylül ayında bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre azaldı. Önümüzdeki 3 ayda tedarikçilerden sipariş

Detaylı

VİZYON BELGESİ (TASLAK)

VİZYON BELGESİ (TASLAK) VİZYON BELGESİ (TASLAK) VİZYON BELGESİ İSTANBUL GÜVENLİK KONFERANSI 2016 Devlet Doğasının Değişimi: Güvenliğin Sınırları ( 02-04 Kasım 2016, İstanbul ) Bilindiği üzere ulus-devlet modern bir kavramdır

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11 HABER BÜLTENİ xx.09.2014 Sayı 11 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükseldi: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Ağustos 2014 te bir önceki aya göre 6,1 puan yükselerek 7 puan değerini

Detaylı

1 Şekil-1. TEPE (Şubat 2016 Şubat 2017) 1

1 Şekil-1. TEPE (Şubat 2016 Şubat 2017) 1 HABER BÜLTENİ 03.03.2017 Sayı 86 GELECEĞE DAİR UMUTSUZLUK PERAKENDE GÜVENİNİ DÜŞÜRÜYOR 2016 yılını negatif seyirle tamamlayan perakende güveni, yeni yılın ilk iki ayında da bu eğilimine devam ederek son

Detaylı

EFA 2009 Küresel İzleme Raporu. Eşitsizliklerin Üstesinden Gelmek: Yönetişim. EFA Hedeflerindeki İlerleme ve Önemli Noktalar

EFA 2009 Küresel İzleme Raporu. Eşitsizliklerin Üstesinden Gelmek: Yönetişim. EFA Hedeflerindeki İlerleme ve Önemli Noktalar EFA 2009 Küresel İzleme Raporu Eşitsizliklerin Üstesinden Gelmek: Yönetişim EFA Hedeflerindeki İlerleme ve Önemli Noktalar EFA 2009 Raporu na göre; iyi bir yönetişim ile okula kayıt oranları artabilir,

Detaylı

İçindekiler. Şekiller Listesi

İçindekiler. Şekiller Listesi İçindekiler İçindekiler... 1 Şekiller Listesi... 1 A. MEVCUT DURUM ANALİZİ... 2 1 GİRİŞ... 2 2 SOSYO EKONOMİK GELİŞMİŞLİK... 2 2.1 Devlet Planlama Teşkilatı nın İllerin ve Bölgelerin Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK) T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK) ŞİKAYET NO : 2015/5132 KARAR TARİHİ : 01/04/2016 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU : Türkiye Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler

Detaylı

Fon Bülteni Ocak Önce Sen

Fon Bülteni Ocak Önce Sen Fon Bülteni Ocak 217 Önce Sen Fon Bülteni Ocak 217 NN Hayat ve Emeklilik Fonları Sektör Karşılaştırmaları Yüksek Getiri! Son 1 Yıl - 31/12/215-31/12/216 % 3 25 2 15 1 5 9,2 8,28 17,74 11,43 9,94 11,43

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 14

HABER BÜLTENİ xx Sayı 14 HABER BÜLTENİ xx.12.2014 Sayı 14 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, bir önceki aya göre yükseldi: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Kasım 2014 te bir önceki aya göre artarken geçen yılın aynı dönemine

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 90

HABER BÜLTENİ Sayı 90 PERAKENDECİ YILIN İLK 6 AYINDA GEÇEN YILI ARADI HABER BÜLTENİ 04.07.2017 Sayı 90 2016 yılının ilk yarısını -6,9 puan ile sonlandıran perakende güveni, 2017 yılının ilk yarısında -16,8 puan seviyesine geriledi.

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ

HABER BÜLTENİ xx Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ HABER BÜLTENİ xx.12.2015 Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN), her ay Konya da inşaat sektöründe faaliyet gösteren 200 firmaya

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ. NÜFUS ve KENTLEŞME

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ. NÜFUS ve KENTLEŞME TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ NÜFUS ve KENTLEŞME 211 İÇİNDEKİLER 1.NÜFUS... 1 1.1. Nüfus Büyüklüğü, Nüfus Yoğunluğu ve Nüfus Artış Hızı... 3 1.2. Yaş ve Cinsiyet Dağılım Özellikleri... 8 1.2.1. Nüfusun

Detaylı

İÇİMİZDEKİ KOMŞU SURİYE

İÇİMİZDEKİ KOMŞU SURİYE İÇİMİZDEKİ KOMŞU SURİYE Yazar: Dr. A. Oğuz ÇELİKKOL İSTANBUL 2015 YAYINLARI Yazar: Dr. A. Oğuz ÇELİKKOL Kapak ve Dizgi: Sertaç DURMAZ ISBN: 978-605-9963-09-1 Mecidiyeköy Yolu Caddesi (Trump Towers Yanı)

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı