MEYVE SUYUNDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MEYVE SUYUNDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ"

Transkript

1 ÖZEL EGE LİSESİ MEYVE SUYUNDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER: S. Deniz KINAY İ.Can DEMİRCİ DANIŞMAN ÖĞRETMENLER: A.Ruhşah ERDUYGUN Fatma AKKUŞ 2007 İZMİR

2 1. GİRİŞ Dünya üzerinde kullanılan enerji kaynaklarında en büyük payı alan fosil yakıtların, küresel ısınmaya neden olan CO 2 salınımına büyük etkisi olduğu açıktır. Sonuçların bize yansıması, son günlerde yaşadığımız iklim değişikliği, dolaylı olarak suyumuzun azalması ve yaşam kalitemizin düşmesi olacaktır. Ayrıca çevre kirliliği yanında fosil yakıtlarının yüz yıllık bir süre içinde tükeneceği de bilinmektedir. Gelecekte yenilenebilir, temiz enerji kullanmamız gerektiğinden, yenilenebilir enerji kaynakları üzerindeki araştırmalar yoğunlaşmıştır. Ülkemiz için güneş enerjisi verimi yüksek bir yenilenebilir enerji kaynağıdır. Bu konuda yapılan çalışmaları incelediğimizde, ülkemiz coğrafi konumundan dolayı çok fazla güneş aldığı halde, güneş enerjisine yeteri kadar önem verilmediğini gördük. Sonunda güneş pili şeklinde de anılmakta olan fotovoltaik sistemler üzerine çalışmaya karar verdik. Güneş pilleri yüzeylerine gelen güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren yarıiletken temelli maddelerdir. Güneş pilleri konusundaki uygulamalar 1970 li yıllarda inorganik yarıiletken malzemelerin kullanımıyla yaygınlaşmıştır. Dünyada güneş pillerinin büyük bir kısmını geniş alanlı bir yarı iletken p-n diyotu olan inorganik güneş pilleri oluşturmaktadır. İnorganik güneş pilleri evlerde bireysel kullanıcılara yönelik olarak şebekeye bağlı veya şebekeden bağımsız olarak kullanılabildiği gibi güneş pili santrallerinde de kullanılmaktadır. İnorganik güneş pillerinin kullanımı yıllara göre artmasına rağmen üretim ve ham madde maliyetleri oldukça yüksek olduğu için bu artış istenilen ivmeyi kazanamamıştır. Bu maliyet dezavantajını azaltabilmek için, güneş pillerinin yapısında kullanılan maliyeti yüksek inorganik maddeler yerine, daha ucuz olan organik madde kullanımına doğru bir yöneliş vardır. Dolayısıyla da çalışmalar organik güneş pili sistemlerinin üzerinde yoğunlaşmıştır. Boyar madde kullanılarak oluşturulan organik güneş pilleri yeni kullanılmakta olan bir teknolojidir. Organik güneş pillerin çalışma prensibi ise temel olarak elektron alan ve veren organik maddelere (boyalara) dayanır te bugünkü inorganik güneş pilleri %6 verimle Chapin tarafından üretilmiştir. Şu anda literatürdeki en yüksek verim %24 tür. Organik güneş pilleri ise ilk kez Gratzel ve arkadaşları tarafından 1991 te yapılmış ve %10 verim rapor edilmiştir.bu pillerde verim şu anda 0,25 cm 2 lik aktif alanda %11 dolaylarındadır yılından bu yana inorganik güneş pillerinde görülen verim artışı, devam eden çalışmalarla organik güneş pillerinde de ilerleyen yıllarda elde edilecektir. Bu yüzden çalışmalarımıza fotovoltaik sistem olarak gelişmekte olan organik güneş pili konusunda yön verdik. Ayrıca organik güneş pili yapımı aşamasında nanoteknoloji ile de tanışacak olmamız, pilin fotosenteze benzer bir işlemle çalışıyor olması araştırmaya merakla başlamamızı sağlamıştır. Yukarıda yazdığımız tüm bilgi ve uygulanabilirlik ölçüleri ile birlikte, Organik güneş pillerinin gelecekte temiz,yenilenebilir, ülkemizin geleceği için tercih edilen bir enerji kaynağı olacağını düşünüyor olmamız bizim bu projeye yönelmemizi sağlamıştır. 2. AMAÇ Bu projede amacımız, organik güneş pillerinin yapısını ve çalışma prensibini araştırarak, doğal nar, ticari nar, doğal karadut ve ticari karadut meyve sularından yapılan organik güneş pillerinden elektrik elde etmek, pillerin fotovoltaik özelliklerini ve verimliliklerini ticari Z907 boyasıyla karşılaştırmaktır. 1

3 3. GENEL BİLGİLER 3.1.GÜNEŞ PİLLERİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ Fotovoltaik olay ilk olarak 1839 da Becquerél tarafından gözlenmiştir. Becquerél, elektrolit çözeltisi içerisine batırılmış gümüş çubuklar üzerine ışık düşmesiyle akım oluşumunu gözlemlemiş ve bunu rapor etmiştir. Fotovaltaik olay daha detaylı olarak 1877 de Adams ve Day tarafından, selenyum elektrodu ışığa tutarak akım üreten voltaj gözlemlenmiştir. Fotovoltaik teknolojler yarıiletken malzemelerin kullanılmasıyla gelişmiştir. Çok önceleri fotovoltaik piller metal/yarıiletken ara yüzeyinden meydana gelmekteydiler. Bu hücrelerin verimleri çok düşüktü. Sonraları, yarıiletken/yarıiletken ara yüzeylerinin daha iyi verim verdiği gözlendi. P-n eklemine sahip bu piller ilk olarak 1941 de Ohl tarafından silika kullanılarak rapor edildi te bugünkü silisyum güneş pillerinin müjdecisi pil Chapin tarafından üretildi. Bu pilden %6 verim elde edilmiş ve o dönemde oldukça büyük ilgi uyandırmıştır. Güneş pilleri o dönemde, hemen uzay araçlarında kullanım alanı bulmuştur.uzay çalışmalarında kullanımı güneş pili teknolojisinin çok hızlı gelişmesini sağlamıştır. Henüz daha 1960 ların başlarında verimleri %15 i bulmuştur. Şu anda ise, inorganik yarıiletken tabanlı güneş pillerinde dünya rekoru %24 tür FOTOVOLTAİK TEKNOLOJİLER Tek Kristal ve Çok Yapılı Kristal Silisyum Güneş Pilleri Silisyumun neden fotovoltaik(pv) sektöründe ana unsur olduğu sorusunun cevabı, yüksek kalitede Si yarıiletken endüstrisi tarafından büyük miktarlarda üretilmekteydi. Kristal Si göze üretimi teknolojisidir ve aynı oranda pahalı bir teknolojidir. Si göze üretiminin maliyeti, modül üretiminin %50 sine eşdeğerdir. Panellerin dönüşüm verimi %2-4 iken kristalli panellerin %8-15 arasındadır. Panellerin dönüşüm veriminin yüksekliği daha fazla elektrik üretimi anlamına gelmektedir. Panellerin ömrü 30 yıl kadardır. Resim 1. Power Solar PV paneli Resim 2. İnce film güneş pili İnce Film Güneş Piller Birincil nesil güneş pili teknolojisi deyimi genellikle kristal silisyum güneş pilleri için kullanılmaktadır. İkincil nesil güneş pilleri denildiğinde ise, amorf silisyum (a-si), Kadmiyum Tellür (CdTe) ve ince film kristal silisyum gibi ince film güneş pilleri ifade edilmektedir. İnce film güneş pillerinin üretimine başlanmasındaki en büyük sebep, daha düşük üretim maliyetleriydi. Silisyum güneş pili panelleri 100 cm 2 alana sahip bağımsız güneş 2

4 gözelerinden meydana gelirken, ince film güneş pilleri ise çok daha yüksek soğurma katsayısına sahiptirler. Bu nedenle de 1 µm kalınlığındaki bir yarıiletken filmi yeterli olmaktadır. Silisyum güneş pillerinde ise bunun kat daha kalın bir filme ihtiyaç vardır. Bu açıdan, pahalı yarıiletken malzeme kullanımı azaltılmış olmaktadır Yarıiletkenler Güneşten elektrik üretmek için yarıiletken malzemelerin özelliğinden yararlanılmaktadır. İletken malzemelerin yapısında iletkenlik bandı ve değerlik bandı (enerji düzeyleri) içiçe geçmiş veya bitişik durumdadır. Yalıtkan malzemelerde iki bant arasında elektronların atlayamayacağı bir boşluk vardır. Yarıiletkenlerde ise enerji düzeyleri arasında yalıtkanlara göre daha az boşluk bulunur. Bu da ısı,ışık ve kirletme (doplama) etkisi ile elektronların iletken bandına geçmesini sağlamaktadır. Güneşten gelen ışınımın enerjisi, foton dediğimiz kümelerden oluşmaktadır. Foton miktarında enerji, inorganik yarı iletkenlerde, p-n eklemi ile, birinci yarı iletken tabakasında, değerlik bandındaki elektronları uyararak iletkenlik bandına geçirir. İkinci bir yarıiletken tabakasıyla oluşturulan gerilim farkı yardımıyla uyarılan elektronlar hareketlendirilmektedir. İki yarı iletken tabakanın dışına birer kablo bağlayıp elektronların geçişine izin verildiğinde, bu gerilimden elektrik üretilebilir. Organik yarıiletkenlerin çalışma sistemi, inorganik yarıiletkenlerin çalışma sisteminden fiziksel işleyişleri bakımından oldukça farklıdır. Organik yarıiletkenlerde p-n eklemi yerine iki farklı iletken arasındaki ara yüzeyde oluşan enerji seviyeleri farkı yük transferini, elektron akışını sağlamaktadır Foto-elektrokimyasal Güneş Pilleri Silisyum güneş pillerinin, geri yük transferini önlemek amacıyla çok saf malzemeden üretilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle de maliyetler yükselmektedir. Bu tür güneş pillerinin geniş uygulama alanı bulamaması maliyetlerinin çok yüksek olması sebebiyledir. Bu sebeple acil olarak daha ucuz malzemelerden kolay yolla üretilebilecek fotovoltaik sistemlere ve malzemelere ihtiyaç vardır. Bu tür güneş pillerine kuvvetli adaylardan biri de Grätzel pili denilen foto-elektrokimyasal güneş pilleridir da Becquerel in fotovoltaik etkiyi keşfettiği deneyde kullandığı sistem aslında en eski fotovoltaik pil olan foto-elektrokimyasal güneş pilidir. Foto-elektrokimyasal güneş pilinde fotoaktif tabaka olarak yarıiletken-elektrolit eklemi kullanılmaktadır. Bu tür eklemlerle ilgili ilk raporlar 1960 ların sonlarında yayınlanmıştır. Maalesef uygun bant aralığına sahip yarıiletkenlerin kararlı olmadığı ve korozyona uğradığı gözlenmiştir. Bu sebepten dolayı bu tür güneş pilleri ile ilgili çalışmalar geniş bant aralığına sahip yarıiletkenler ile sınırı kalmıştır. Ancak, 1991 yılında İsviçre Federal Teknoloji Enstütüsünden Prof.Dr. Michael Grätzel, nanokristal yapılı TiO 2 filmini rutenyum bipiridil kompleksi boyalar ile duyarlaştırarak oluşturduğu foto-elektrokimyasal pil sistemi ile %10 verim elde etmiştir Organik Güneş Pilleri Bilim ve teknolojinin gelişmesine paralel olarak organik elektronik malzemelerin en önemli uygulamalarından biri olan organik güneş pilleri transparan olması, geniş yüzeylere kaplanabilmesi, düşük maliyetli olması ve kolay üretilebilesi ile ilerleyen yıllarda yaygın olarak kullanılacaktır. 3

5 Bu teknolojinin temeli elektron alıcı ve elektron verici moleküller arasında meydana gelen etkin elektron transferinin gözlenmesiyle başlamış ve günümüzde bu konudaki araştırmalar devam etmektedir. Organik malzemeler ile güneş pili verimlerinde başarılı sonuçların elde edilmiştir. Resim 3. Organik güneş pili Resim 4. Organik güneş pili ile kaplanmış pencere 3.3.ORGANİK GÜNEŞ PİLLERİNİN YAPISI Organik güneş pillerinde klorofil gibi çalışan boya kullanılır. Boya sensörlü güneş pili, iletken cam yüzeyine kaplanmış nanokristal yapının(genelde TiO 2 ) organik boya ile ışığa duyarlılığın sağlanması ile oluşturulan yarıiletken film(çalışma elektrodu, platin kaplı iletken cam ve sayıcı elektrot) ve çalışma elektrodu ile sayıcı elektrodu birbirine bağlayan ve TiO 2 tabakasının gözeneklerini dolduran boşluk iletken malzemeden meydana gelmektedir. Sıvı elektrolitli pillerde boşluk iletken malzeme iyot/iyodür çözeltisidir. Işık İletken cam Pt katalizör kaplama Boya absorblanmış nano-kristal TiO 2 İletken cam Boya molekülleri elektrolit + - I - I 3 Işık e - e - - Elektrolit e - e - nc-tio 2 20 nm Şekil 1. Organik güneş pili yapısı 4

6 3.4. ORGANİK GÜNEŞ PİLİNİN ÇALIŞMA PRENSİBİ Organik güneş pili içerisinde meydana gelen elektron transfer süreci şekil-2 de gösterilmiştir. Organik boya esaslı güneş pilini meydana getiren indirgenme(lumo) ve yükseltgenme (HOMO) enerji seviyeleri, elektron göçünün istenilen yönde ve istemli olarak gerçekleşmesine uygun olacak şekilde seçilmektedir. Pil, ışığın kristal titanyum oksit üzerine absorblanmış olan boya molekülleri tarafından soğurulması ile çalışmaya başlamaktadır.(1) Uyarılan boya molekülü bir elektronunu titanyum dioksidin iletkenlik bandına enjekte etmektedir.(2)enjekte edilen elektronlar,tio 2 filmindeki nanokristal yapılı ağ boyunca ilerleyerek saydam elektroda ulaşmakta, buradan da dış devreye geçmektedir. Bir elektronun TiO 2 in iletkenlik bandına aktarmasıyla oluşan boya katyonları redoks çifti içeren elektrolit tarafından nötr hale indirgenmektedir.(3) Yükseltgenen elektrolit ise dış devre üzerinden platinle kaplanmış sayıcı elektroda gelen elektron tarafından indirgenmektedir.(4) Bu şekilde organik güneş pili çalışması sırasında net yük her zaman sıfırdır ve kimyasal olarak bir değişme meydana gelmemektedir. Bu olay fotosenteze benzeyen bir işlemdir. ANOT: Boya + Foton Boya * (Absorbsiyon) (1) Boya * Boya + + e - (TiO 2 ) (Elektron enjeksiyonu) (2) Boya + + I - Boya + I 3 (Rejenerasyon) (3) KATOT: I 3 + e - (Pt) I - (4) OGP: e - (Pt) + Foton e - (TiO 2 ) Işık İletken cam elektrot LUMO Boya Elektrolit Pt kaplı sayıcı elektrot TiO 2 HOMO Şekil 2. Organik güneş pilinin çalışma diagramı 5

7 4. MATERYAL ve YÖNTEM 4.1.KULLANILAN MALZEME VE CIHAZLAR Çalışmamızda organik güneş pili yaparken aşağıdaki malzeme ve cihazlar kullanıldı. 1. Cam malzemeler: 500 ml beher, cam baget, spatül, cam balon, mikroskop camı,1mm kalınlığında %85 geçirgenliği olan ITO (indiyum katkılı kalay oksit kaplı cam) 2. Kimyasal malzemeler: Titanyum isopropoksit, asetik asit, saf su, nitrik asit, PEG(poli etilen glikol)20000, platinik asit çözeltisi, iyotun alkol çözeltisi 3. Organik boyalar: Ticari nar, ticari karadut, doğal nar, doğal karadut suyu, Z907 (standart rutenyum kompleksi) 4. Cihazlar: Karıştırıcılı ısıtıcı, etüv, otoklav, yüksek fırın, ultrasonik aglomer kırıcı, rotary evaporatör, ısı tabancası, ultrasonik lehim cihazı, Keithley güç kaynağı AM 1.5 solar simulatör 4.2. ORGANİK GÜNEŞ PİLİ YAPIMI Su bazlı TiO 2 pastanın hazırlanması 6 gr asetik asit 500mL lik bir behere alındı ve karıştırıcılı ısıtıcı üzerine konuldu. Üzerine 30 gr titanium isopropoksit katılıp bu çözelti, buz banyosunda 150 ml suya eklendi. Daha sonra peptizleme işlemine geçildi. Bu işlem ile ortamın proton yoğunluğunu artırılarak taneciklerin elektriksel olarak yüklenip coulomb kuvveti ile birbirlerinden uzaklaşmaları sağlanmıştır. Çökelmeyi önlemek için 4 ml nitrik asit eklendi. 70 C lik Etüv de 1 saat 15 dakika bekletildi ve böylece jelimsi bir yapı oluştu. Çözeltinin taşıyamadığı (çöken) partiküller alınabildiği kadar alındı. 175 ml ye su ile tamamlandı. Sonra çözelti hidrotermal büyütme için 400 ml lik içi teflon kaplı çelik otoklav içerisine konuldu ve 12 saat boyunca 220 C de fırınlandı. Bu işlem sırasında küçük kristal taneleri yüksek basınç ve sıcaklık altında çözünüp büyük kristal taneleri üzerinde tekrar kristallenerek daha büyük taneleri oluşturmuştur. Otoklavdan çıkan çözeltiye 1 ml daha nitrik asit eklendi ve karıştırıldı. Ultrasonik aglomer kırıcıda 20 dakika boyunca ses dalgalarıyla homojen hale getirildi. Çözelti rotary evaporatörde 30 mbar basınç ve 45 C sıcaklık altında %13 TiO 2 içerecek şekilde deriştirildi. Sonra behere alınıp film kalitesini arttırmak için 3 gr (%6,5 oranında) PEG20000 eklendi. Bir gece boyunca düşük hızda karışması için karıştırıcılı ısıtıcı üzerinde bırakıldı. Böylece su bazlı TiO 2 pasta kullanıma hazır hale geldi. (Bk s.12-13) TiO 2 ince filmin ve karşıt elektrotun hazırlanması Boyutları 2,5 x 6 cm, kalınlığı 1mm ve %85 geçirgenliği olan ITO (indiyum katkılı kalay oksit kaplı cam) yarıiletken bir cam alındı ve bantlarla aralarında 1 cm 2 lik alan oluşturacak şekilde yere sabitlendi. Su bazlı TiO 2 spatül ile ITO üzerine alındı ve cam baget yardımıyla sıyırma yöntemi ile kaplandı. Önce oda koşullarında kurumaya bırakıldı. Hafif kuruduktan sonra da 450 C lik fırında 30 dakika sinterlendi. Sinterleme aşamasındaki amaç, TiO2 partiküllerinin kristal dizinime geçmesini ve organik kirletici (örn. PEG) lerin ortamdan uzaklaşmasını sağlamaktır. Böylece gözenekli, saydam TiO2 kaplama oluşur. Cam slayt fırının içinde soğuduktan sonra elmasla çizilip 5 eşit parçaya bölünerek boyalarımızın ticari nar, ticari karadut, doğal nar, doğal karadut meyve sularının ve Z907 çözeltisinin içine bırakıldı. Ağzı kapalı bir şekilde bir gün bekletildi. Ertesi gün dört cam da meyve sularını absorblamıştı. Cam slaytlardaki TiO 2 boya bölümü 1 cm 2 lik alan oluşturacak şekilde, kenarındaki fazla kısımlar ince mikroskop lameli ile kazındı. Karşıt elektrodu hazırlamak için boyutları 2,5 x 6 cm olan bir cam alındı ve 5 eşit parçaya bölündü. Camların ortalarına yakın yerlerde elektrolit (iyot-iyodür) enjekte etmek için elmas matkap ucu ile delik açıldı. Camlar platinik asit çözeltisi ile yıkandı ve termal indirgeme yöntemi ile +2 değerlikten 0 a indirgendi. 500 C de yarım saat ısıtıldı. Böylece karşıt (sayıcı) 6

8 elektrot platin(pt) ile kaplanmış oldu. Elektrotun kaplama maddesi platin katalizör etkisi yaparak iyot-iyodür dönüşümünü ile gerçekleşen elektron transferini hızlandırmaktadır. (Bk s.14) Pil üretimi İki yarıiletken camın(elektrotun) iletken yüzeyleri birbirine bakacak şekilde sandviç gibi bir araya getirilerek arasına termoplastik malzeme kondu ve karıştırıcılı ıstıcı üzerinde ~110 C de saniye hafif bastırılarak yapıştırıldı. Elektrotların karıştırıcılı ısıtıcı üzerinde 15 saniyeden fazla tutulmamasına dikkat edildi. Çünkü yüksek sıcaklık TiO 2 üzerine absorblanmış boya deforme olmasına ve bu da verimin düşmesine neden olmaktadır. Termoplastik malzeme 100 C nin üzerinde erimeye başlar ve iki cam birbirine iyice yapışır. Arada elektrolit için 25 µm genişliğinde boşluk kaldı. Elektrolit (iyot-iyodür) vakum altında önceden açtığımız delikten enjekte edildi. Delik yine bir parça termoplastik malzeme kullanılarak mikroskop camı ile kapatıldı. Ölçüm yapılırken elektrotların daha iyi kontak alması için iletken yüzeye gümüş pasta sürülerek ultrasonik lehim cihazıyla lehim yapıldı. Oluşan güneş pillerinin akım-voltaj eğrileri solar simulatörde (AM 1.5, 100MW/cm 2 ) altında, Keithley güç kaynağı ve bununla uyumlu çalışan Labview bilgisayar programı kullanılarak alındı. (Bk s.16) Resim 5. Doğal nar güneş pili Resim 6. Ticari nar güneş pili Resim 7. Doğal karadut güneş pili Resim 8. Ticari karadut güneş pili 7

9 Cam substratın hazırlanması TiO 2 pastanın kaplanması Pt katalizörün kaplanması TiO 2 elektrodun sinterlenmesi Katalizörün ısı ile aktive edilmesi Boyanın TiO 2 üzerinde absorblanması İki elektrodun sandviç halinde bir araya getirilerek yalıtılması Elektrolit enjeksiyonu Son yalıtım ve pilin tamamlanması OGP Hücresi Her bir pil hücrenin seri olarak bağlanarak OGP Panel Şema 1. OGP yapımı akış şeması 4.3. FOTOVOLTAİK ÖZELLİKLERİN İNCELENMESİ Işığın altındaki güneş pili, elektriksel bir devre olarak değerlendirilmektedir. Çalışmamızda akım-voltaj karakteristiği aşağıda belirtilen değişkenlerle açıklanmıştır. Kısa Devre Akımı : Pil üzerine uygulanan gerilim V a =0 V iken ölçülen akım, kısa devre akımıdır(i sc ).soğurulan fotonlardan kaynaklanan akım olan I aydınlık aydınlık akımına eşittir. I sc = I aydınlık Kısa devre akımı, ışınım bir fonksiyonudur. Açık Devre Gerilimi: Devre üzerinden hiç akım geçmiyor iken (I=0), V a = V oc I aydınlık,v oc ışınım şiddetine bağlıdır. Maksimum Güç Noktası (MPP) : Güneş piline V a gerilimi uygulanırken elde edilen güç, uygulanan potansiyelde oluşan akım ile potansiyelin (V a ) çarpımı olarak tanımlanmaktadır. Elde edilen gücün en yüksek olduğu noktaya Maksimum Güç Noktası (MPP) denir ve bu noktadaki akım ve gerilime de güneş pilinin maksimum akım (I mpp ) ve maksimum gerilimi (V mpp ) olarak ifade edilir. P=V a. I MPP= V mp. I mpp [mw] [mw] 8

10 Dolum Faktörü (FF) : Dolum faktörü, pilin bir güç kaynağı olarak kalitesinin bir ölçüsüdür ve maksimum gücün, açık devre gerilimi ile kısa devre akımı çarpımına oranıdır. FF= Vmpp. Impp Voc. Isc = Vmpp. Impp Voc. Isc Güneş pilinin iyi olarak nitelendirilmesi için, dolum faktörünün (FF)=0,75-0,8 aralığında olması gerekmektedir. Verim (η) : Pilin verimi, η, güneş pilinin performansının ifadesidir ve elde edilen maksimum gücün (MPP), güneş pili yüzeyine gelen ışık şiddetine (P s ) oranıdır. η= MPP Isc. Voc. FF = Ps Ps 4.SONUÇ-TARTIŞMA Bu çalışmada; OGP (organik güneş pili) yapımında boyar madde olarak doğal nar, ticari nar, doğal karadut ve ticari karadut meyve suları, ayrıca karşılaştırmak amacıyla Z907 kullanıldı. Elde edilen sonuçlar aşağıdaki tabloda verilmiştir. Boyasız TiO 2 Ticari nar Nar Ticari karadut Karadut Z907 I sc 0,54 0,20 3,48 2,53 4,86 10,60 [ma/ cm 2 ] V oc [mv] 330,00 320,00 330,00 340,00 320,00 600,00 FF 0,49 0,34 0,41 0,49 0,42 0,35 M Power output 0,08 0,02 0,47 0,42 0,66 2,24 [mw/cm 2 ] V mp [mv] 240,00 180,00 190,00 220,00 190,00 300,00 I mp 0,37 0,12 2,48 1,92 3,50 7,49 [ma/ cm 2 ] Verim [%] 0,08 0,02 0,47 0,42 0,66 2,24 Tablo 1. Deney ölçüm sonuçları 9

11 Meyve sularıyla üretilen OGP lerin grafikleri : Akım Yoğunluğu (ma/cm 2 ) Karadut Aydınlık Karadut karanlık Akım Yoğunluğu (ma/cm 2 ) Nar aydınlık Nar karanlık -6 0,0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 Voltaj (V) -4 0,0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 Voltaj (V) Grafik 1. Doğal karadut suyu I-V grafiği Grafik 2. Doğal nar suyu I-Vgrafiği Akım Yoğunluğu (ma/cm 2 ) Ticari karadut aydınlık Ticari karadut karanlık Akım Yoğunluğu (ma/cm 2 ) 0,6 0,4 0,2 0,0-0,2 Ticari Nar Aydınlık Ticari Nar Karanlık -4 0,0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 Voltaj (V) -0,4 0,0 0,2 0,4 0,6 0,8 Voltaj (V) Grafik 3. Ticari karadut suyu I-V grafiği Grafik 4. Ticari nar suyu I-V grafiği Meyve sularıyla üretilen OGP lerin akım-voltaj eğrileri incelendiğinde en yüksek verim doğal karadut suyundan yapılan OGP de %0,66, ikinci olarak yine doğal nar suyundan yapılan OGP de %0,47, üçüncü olarak ticari karadut suyundan yapılan OGP de %0,42 ve son olarak ticari nar suyundan yapılan OGP de %0,02 olarak tespit edilmiştir. Boyalar Doğal Doğal nar Ticari Ticari nar Z907 karadut karadut Verim (%) 0,66 0,47 0,42 0,02 2,24 Tablo 2. Kullanılan boyaların verim yüzdeleri 10

12 Grafik 5. Meyve suları ve Z907 I-V grafiği Doğal ve ticari meyve sularının akım-voltaj grafiklerine bakıldığında hepsinin diyot karakteristiği gösterdiği saptanmıştır. Grafikte de görüldüğü gibi doğal nar ve karadut sularından yapılan OGP lerin verimleri ticarilerine göre daha fazladır. Bunu ticari meyve sularının derişimlerinin daha az olması ve uzun süre su içinde bulunmasından dolayı suyla reaksiyona girip değişmesi ve bunun sonucu olarak TiO 2 filme daha az absorblanması ya da TiO2 ye elektron enjekte etmek yerine parçalanma ürünleri arasında elektron transferinin başlama olasılıklarıyla açıklayabiliriz. Bu durum en açık şekilde ticari narda görülmektedir. Ticari nar ile elde edilen verim boya içermeyen sadece TiO 2 ile yapılan pilden daha düşüktür. Hatta ticari meyve sularıyla elde edilen karanlık-aydınlık akım-voltaj eğrileri karşılaştırıldığında, elektron aktarım yönünün ters döndüğü varsayımı bile yapılabilir. Z907 nin literatürde opak TiO 2 kullanılarak rapor edilmiş verimi, 0,2 cm 2 aktif alan üzerinden %11 dir. Bizim çalışmamızda ise verim su bazlı TiO 2 kullanılarak 1 cm 2 aktif alan üzerinden %2,5 dir. Çalışmamızda kullandığımız aktif alanın büyük olması kısa devre olasılığını arttırmaktadır ve bu da verimi düşürmektedir. Sonuçlara baktığımızda doğal karadut suyu doğrudan fotovoltaik yolla elektrik eldesi için kullanılabilir. Doğal karadut suyu kullanılarak yapılan Organik güneş pillerinin verimi opak TiO 2 kullanarak ve aktif alanı küçülterek %2,5-3 lere çıkartılabilir. Organik güneş pillerinin yapıları gereği, sağlıklı bir elektron akışının sağlanabilmesi için ince olmaları gerekmektedir. Bu özellik aynı zamanda bir avantajdır. Burada söz ettiğimiz kalınlık cam substrat hariç 20 nm düzeyindedir. Bu sayede söz konusu organik güneş pilleri çok ince ve kullanılan iletken altlığın, ieltken polimer olması durumunda esneme özellikleri de yüksek olduğu için pencere camlarında, araç camlarında, araç kaportalarında ve bilgisayarların dış yüzeyi kaplanarak kullanılabilir. 11

13 MEYVE SUYU ORGANİK GÜNEŞ PİLİ YAPIMI ÇALIŞMA BASAMAKLARI asetik asit titanyum isopropoksit ekleme buz banyosunda saf su nitrik asit ekleme etüv etüvden çıktıktan sonra otoklav(açık) otoklavda çözelti 12

14 otoklav(kapalı) otoklav fırında fırın TiO 2 parçaları aglomer kırıcı rotari evaporatör 13

15 TiO 2 damlatılıyor sıyırma yöntemiyle kaplanıyor ticari nar suyu hücre ticari nar suyunda platinik asit çözeltisi damlatılırken ısı tabancası Platinin ısı tabancasından çıkmış hali camda delik açılması 14

16 termoplastik malzemeyle yapıştırılma ultrasonik lehim cihazı lehimlenmiş hücre vakumda elektrolit enjekte edilirken pilin son hali 15

17 5. KAYNAKÇA [1] İçli S., (2005), Tübitak Bilim- Teknik Dergisi, [2] İçli S.,(2006), Tübitak Bilim- Teknik Dergisi, [3] Varlıklı C., Yarı İletkenlerin Kimyasal Yapısı ve Uygulamaları, Ders Notları [4] Hamle,J., (2002), Dye-sensitized nanostructured and organic photovoltaic cells: technical review and preliminary tests, Helsınkı Unıversıty of Technology [5] Zafer, C., (2006), Organik Boya Esaslı Nanokristal yapılı ince film güneş pili üretimi, Ege Üniversitesi, İzmir [6] [7] [8] [9] 16

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

GÜNE LLER GÜNE LLER Güne pilleri, üzerlerine gelen güne ının (foton) enerjisini elektrik enerjisine dönü

GÜNE LLER GÜNE LLER Güne pilleri, üzerlerine gelen güne ının (foton) enerjisini elektrik enerjisine dönü GÜNEŞ PİLLERİ GÜNEŞ PİLLERİ Güneş pilleri, üzerlerine gelen güneş ışığının (foton) enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren fotovoltaik düzeneklerdir. Fotovoltaik, görünür ışınlara maruz kaldığında, voltaj

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ FOTOELEKTROLİZ YOLUYLA HİDROJEN ÜRETİMİ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ FOTOELEKTROLİZ YOLUYLA HİDROJEN ÜRETİMİ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ FOTOELEKTROLİZ YOLUYLA HİDROJEN ÜRETİMİ İ. Engin TÜRE Birleşmiş Milletler Sinai Kalkınma Örgütü -Uluslararası Hidrojen Enerjisi Teknolojileri

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 4: Fotovoltaik Teknolojinin Temelleri Fotovoltaik Hücre Fotovoltaik Etki Yarıiletken Fiziğin Temelleri Atomik Yapı Enerji Bandı Diyagramı Kristal Yapı Elektron-Boşluk Çiftleri

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Güneş Pillerinin Yapısı ve Elektrik Üretimi Güneş Pillerinin Yapımında Kullanılan Malzemeler Güneş Pilleri ve Güç Sistemleri PV Sistemleri Yardımcı

Detaylı

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ. Makine Mühendisliği Bölümü BİTİRME PROJESİ I GÜNEŞ PİLİ UYGULAMALARI VE GÜNEŞ PİLİNDEN

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ. Makine Mühendisliği Bölümü BİTİRME PROJESİ I GÜNEŞ PİLİ UYGULAMALARI VE GÜNEŞ PİLİNDEN ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Makine Mühendisliği Bölümü BİTİRME PROJESİ I GÜNEŞ PİLİ UYGULAMALARI VE GÜNEŞ PİLİNDEN FAYDALANILARAK BİR KOMPLEKSİN ELEKTRİK İHTİYACININ HESAPLANMASI Hazırlayan

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN 1. GĐRĐŞ Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretilmesi işlemi, çeşitli alanlarda uygulanmıştır. Fakat güneş enerjisinin depolanması

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ VE FOTOVOLTAİK PİLLER SAADET ALTINDİREK 2011282004

GÜNEŞ ENERJİSİ VE FOTOVOLTAİK PİLLER SAADET ALTINDİREK 2011282004 GÜNEŞ ENERJİSİ VE FOTOVOLTAİK PİLLER SAADET ALTINDİREK 2011282004 GÜNEŞİN ÖZELLİKLERİ VE GÜNEŞ ENERJİSİ GÜNEŞİN ÖZELLİKLERİ Güneşin merkezinde, temelde hidrojen çekirdeklerinin kaynaşmasıyla füzyon reaksiyonu

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 8 DENEYİN ADI: PİL VE AKÜ DENEYİN AMACI: PİL VE AKÜLERİN ÇALIŞMA SİSTEMİNİN VE KİMYASAL ENERJİNİN ELEKTRİK ENERJİSİNE DÖNÜŞÜMÜNÜN ANLAŞILMASI

Detaylı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı MONO KRİSTAL FOTOVOLTAİK MODÜLLERİN SICAKLIK KATSAYILARINA GENEL BAKIŞ Dr. Ertan ARIKAN GTC Dış Ticaret Organize Sanayi Bölgesi Adıyaman İçindekiler

Detaylı

YENİ BİR İLETKEN POLİMER: POLİ(3,8 DİAMİNOBENZO[c]SİNNOLİN) ELEKTROKİMYASAL ÜRETİMİ VE ELEKTROKROMİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

YENİ BİR İLETKEN POLİMER: POLİ(3,8 DİAMİNOBENZO[c]SİNNOLİN) ELEKTROKİMYASAL ÜRETİMİ VE ELEKTROKROMİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ YENİ BİR İLETKEN POLİMER: POLİ(3,8 DİAMİNOBENZO[c]SİNNOLİN) ELEKTROKİMYASAL ÜRETİMİ VE ELEKTROKROMİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Eda AKGÜL a *, Ahmet Ferat ÜZDÜRMEZ b, Handan GÜLCE a, Ahmet GÜLCE a, Emine

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Genel anlamda elektrokimya elektrik enerjisi üreten veya harcayan redoks reaksiyonlarını inceler. Elektrokimya pratikte büyük öneme sahip bir konudur. Piller,

Detaylı

ORGANİK BOYA ESASLI NANOKRİSTAL YAPILI İNCE FİLM GÜNEŞ PİLİ ÜRETİMİ

ORGANİK BOYA ESASLI NANOKRİSTAL YAPILI İNCE FİLM GÜNEŞ PİLİ ÜRETİMİ EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (DOKTORA TEZİ) ORGANİK BOYA ESASLI NANOKRİSTAL YAPILI İNCE FİLM GÜNEŞ PİLİ ÜRETİMİ Ceylan ZAFER Güneş Enerjisi Anabilim Dalı Bilim Dalı Kodu: 625.05.04 Sunuş Tarihi:

Detaylı

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU ÖZET HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, İbrahim H. KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Optik Sensörler Üzerine düşen ışığa bağlı olarak üstünden geçen akımı değiştiren elemanlara optik eleman denir. Optik transdüserler ışık miktarındaki değişmeleri elektriksel

Detaylı

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir.

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir. TEMEL ELEKTRONİK Elektronik: Maddelerde bulunan atomların son yörüngelerinde dolaşan eksi yüklü elektronların hareketleriyle çeşitli işlemleri yapma bilimine elektronik adı verilir. KISA ATOM BİLGİSİ Maddenin

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi

Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi CENGİZ Kadir 1 ER Enver 2 SUDA Cemil 3 METİN Bengül 4 TOPÇUOĞLU Kıvanç 5 BAŞDAĞ Hüseyin 6 1,2 Muğla Sıtkı Koçman Ün., Muğla M.Y.O., Elektronik ve Otomasyon

Detaylı

ERGİMİŞ KARBONATLI YAKIT PİLİ SİMÜLASYONU

ERGİMİŞ KARBONATLI YAKIT PİLİ SİMÜLASYONU ERGİMİŞ KARBONATLI YAKIT PİLİ SİMÜLASYONU M. BARANAK*, H. ATAKÜL** *Tübitak Marmara Araştırma Merkezi, Enerji Sistemleri ve Çevre Araştırmaları Enstitüsü, 41470 Gebze, Kocaeli. **İstanbul Teknik Üniversitesi,

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER İletkenlik Elektrik iletkenlik, malzeme içerisinde atomik boyutlarda yük taşıyan elemanlar (charge carriers) tarafından gerçekleştirilir. Bunlar elektron veya elektron boşluklarıdır.

Detaylı

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ VE ÖZELLİKLERİ Batur BEKİROĞLU Dr. Vatan TUĞAL Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Göztepe, İstanbul

GÜNEŞ PİLLERİ VE ÖZELLİKLERİ Batur BEKİROĞLU Dr. Vatan TUĞAL Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Göztepe, İstanbul Özet: Bu çalışmada güneş ışığının güneş pilleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca güneş pillerinde temel yapıtaşlarını oluşturan kısa-devre akımı ( ), açık-devre gerilimi ( ) ve dolum faktörü (FF)

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI

GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI Canan Perdahçı Kocaeli Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Vezirçiftliği, İzmit Perdahci@kou.edu.tr Özet: Ülkelerin sosyal ve ekonomik kalkınmasının

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

DOGRUDAN METANOL YAKIT PiLi SiSTEMiNDE FARKLI KATALiZÖRLERiN VERiMLiLiKLERiNiN KARŞILAŞTIRILMASI

DOGRUDAN METANOL YAKIT PiLi SiSTEMiNDE FARKLI KATALiZÖRLERiN VERiMLiLiKLERiNiN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZEL EGE LİSESi DOGRUDAN METANOL YAKIT PiLi SiSTEMiNDE FARKLI KATALiZÖRLERiN VERiMLiLiKLERiNiN KARŞILAŞTIRILMASI HAZıRLAYAN ÖGRENCiLER: Ceyda DÜNDAR 10/A 287 Feyza DÜNDAR 10/A 288 2006 İZMİR İÇİNDEKİLER

Detaylı

TEKNOLOJĐK UYGULAMALARDA KĐMYANIN ROLÜ

TEKNOLOJĐK UYGULAMALARDA KĐMYANIN ROLÜ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE TEKNOLOJĐK UYGULAMALARDA KĐMYANIN ROLÜ Mustafa ERAT 1 Hülya ÖZTÜRK DOĞAN 1 M.Lütfü YILDIZ 1 Hasret BEZENG 1 Gizem Nur

Detaylı

İçerik. Giriş. Yakıt pili bileşenlerinin üretimi. Yakıt pili modülü tasarımı ve özellikleri. Nerelerde kullanılabilir?

İçerik. Giriş. Yakıt pili bileşenlerinin üretimi. Yakıt pili modülü tasarımı ve özellikleri. Nerelerde kullanılabilir? Prof. Dr. İnci EROĞLU ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Savunma Sanayiinde Borun Kullanımı Çalıştayı (SSM) 14 Haziran 2011 1 İçerik Giriş Yakıt pili bileşenlerinin üretimi Yakıt pili

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR

OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR Ankara da ozon ölçümlerine 13 Ocak 1994 tarihinde başlanmıştır. Ozon Ölçüm Yöntemi Ülkemizde ozon ölçümleri Ozonsonde Yöntemi ile yapılmaktadır. Ozonsonde Yöntemi,

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

FOTOVOLTAİK (PV) TEKNOLOJİLERİ. Prof. Dr. Süleyman ÖZÇELİK sozcelik@gazi.edu.tr

FOTOVOLTAİK (PV) TEKNOLOJİLERİ. Prof. Dr. Süleyman ÖZÇELİK sozcelik@gazi.edu.tr FOTOVOLTAİK (PV) TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Süleyman ÖZÇELİK sozcelik@gazi.edu.tr Sunum İçeriği 1. Fotovoltaik (PV) teknolojilerin tarihsel gelişimi 2. PV hücrelerin çalışma ilkesi 3. PV hücrelerin kullanım

Detaylı

Yalıtım ve Enerji Y I L GARANTİ. Binaya Monte Edilen Güneş Fotovoltaik Sistemleri

Yalıtım ve Enerji Y I L GARANTİ. Binaya Monte Edilen Güneş Fotovoltaik Sistemleri Yalıtım ve Enerji Y I L 20 GARANTİ Binaya Monte Edilen Güneş Fotovoltaik Sistemleri Güneş Enerjisi Güneş Sonsuz bir Enerji Kaynağıdır Avrupa'da, toplam enerji talebimizin 1,5 katından fazlasına yetecek

Detaylı

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 İndüksiyon Nötr Maddenin indüksiyon yoluyla yüklenmesi (Bir yük türünün diğer yük türüne göre daha fazla olması)

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

EES 487 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI DÖNEM PROJELERİ 2013 Doç.Dr.Mutlu BOZTEPE 28.11.2013

EES 487 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI DÖNEM PROJELERİ 2013 Doç.Dr.Mutlu BOZTEPE 28.11.2013 EES 487 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI DÖNEM PROJELERİ 2013 Doç.Dr.Mutlu BOZTEPE 28.11.2013 Genel kurallar: 1. Dönem projeleri aşağıda verilen konulardan seçilecektir. Bu konular dışında proje önermek

Detaylı

Elektronik-I Laboratuvarı 1. Deney Raporu. Figure 1: Diyot

Elektronik-I Laboratuvarı 1. Deney Raporu. Figure 1: Diyot ElektronikI Laboratuvarı 1. Deney Raporu AdıSoyadı: İmza: Grup No: 1 Diyot Diyot,Silisyum ve Germanyum gibi yarıiletken malzemelerden yapılmış olan aktif devre elemanıdır. İki adet bağlantı ucu vardır.

Detaylı

YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA

YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA TÜBİTAK MARMARA ARAŞTIRMA MERKEZİ YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA Betül ERDÖR Betul.Erdor@mam.gov.tr 20 Ocak 2007 ANKARA TÜBİTAK MAM ENERJİ ENSTİTÜSÜ SUNUM PLANI Giriş Yakıt pili nedir? Yakıt pili modülü

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri 12. Ders Yarıiletkenlerin lektronik Özellikleri T > 0 o K c d v 1 Bu bölümü bitirdiğinizde, Yalıtkan, yarıiletken, iletken, Doğrudan (direk) ve dolaylı (indirek) bant aralığı, tkin kütle, devingenlik,

Detaylı

Sorular: 1. Çift T ek nerelerde kullanılır?

Sorular: 1. Çift T ek nerelerde kullanılır? ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-4- Çift T Ek Yapımı Amaç: Çift T ek yapımını kavrar. Giriş: Düz giden hatlardan iki farklı yöne ek almak için kullanılan bir yöntemdir. Ek alınan iletkenlerin

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ANKARA SANAYİ ODASI 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU FOTOVOLTAİK SİSTEMLER DENEY FÖYÜ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ANKARA SANAYİ ODASI 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU FOTOVOLTAİK SİSTEMLER DENEY FÖYÜ EK 3 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ANKARA SANAYİ ODASI 1OSB MESLEK YÜKSEKOKULU FOTOVOLTAİK SİSTEMLER DENEY FÖYÜ Bu föy 877 nolu Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından

Detaylı

Fotovoltaik, Güneş Elektriği Sistemleri, Modelleme, Kurulum ve Analizi Kursu 11 Nisan 2009 İTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezi, Maslak, İstanbul

Fotovoltaik, Güneş Elektriği Sistemleri, Modelleme, Kurulum ve Analizi Kursu 11 Nisan 2009 İTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezi, Maslak, İstanbul Fotovoltaik, Güneş Elektriği Sistemleri, Modelleme, Kurulum ve Analizi Kursu 11 Nisan 2009 İTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezi, Maslak, İstanbul Dünya ve Türkiye deki Durum Değerlendirmesi 1.Solar Fotovoltaik

Detaylı

Elektrik Yük ve Elektrik Alan

Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Hedef Öğretiler Elektrik yükler ve bunların iletken ve yalıtkanlar daki davranışları. Coulomb s Yasası hesaplaması Test yük kavramı ve elektrik alan tanımı.

Detaylı

Yeni Nesil Organik Fotovoltaik Teknolojiler Doç.Dr.Dr. Ceylan ZAFER Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü, ceylan.zafer@ege.edu.

Yeni Nesil Organik Fotovoltaik Teknolojiler Doç.Dr.Dr. Ceylan ZAFER Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü, ceylan.zafer@ege.edu. Yeni esil Organik Fotovoltaik Teknolojiler Doç.Dr.Dr. Ceylan ZAFER Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü, ceylan.zafer@ege.edu.tr 6. Güneş Enerjisi Sistemleri Sempozyumu İçerik Organik Fotovoltaik

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III 1 T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III Deney 1: Yenilenebilir Enerji Sistemleri Yrd.Doç.Dr. Berker FIÇICILAR Ekim 2015 2 Deneyin

Detaylı

YAKIT HÜCRESİ 4. KUŞAK ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ

YAKIT HÜCRESİ 4. KUŞAK ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ YAKIT HÜCRESİ 4. KUŞAK ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ Engin ÖZDEMİR*. Ercüment KARAKAŞ*, TartfV Sıtkı UYAR** Özet Bu çalışmada, kullanılan elektrot tipine göre çeşitli isimler alan yakıt hücre çeşitleri açıklanmakta,

Detaylı

Hasyiğit Isıcam Malzemeleri 2013 Katalogu

Hasyiğit Isıcam Malzemeleri 2013 Katalogu Hasyiğit Isıcam Malzemeleri 2013 Katalogu Adres: Doğu Sanayi Sitesi 83. Sokak No:88 Kocasinan Kayseri PRIMER MASTİK (BUTİL) Son derece düşük nem buhar geçiş hızına sahip olan ve cam, alüminyum, galvanize

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir"

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir Akımsız Nikel Eğitimi Akımsız Nikel Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir" Akımsız Nikel Anahtar Özellikler Brenner &

Detaylı

YAKIT PİLLERİ. Hazırlayan: Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU MAYIS 2013. KAYNAK:http://www.hidronerji.com.tr/?olay=yakit_pili

YAKIT PİLLERİ. Hazırlayan: Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU MAYIS 2013. KAYNAK:http://www.hidronerji.com.tr/?olay=yakit_pili YAKIT PİLLERİ Hazırlayan: Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU MAYIS 2013 KAYNAK:http://www.hidronerji.com.tr/?olay=yakit_pili 1 Yakıt Pili Yakıt Pilleri; yanma olmaksızın, kullanılan yakıtın ve oksitleyicinin sahip

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını ile şekil verme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını Elektron ışını, bir ışın kaynağından yaklaşık aynı hızla aynı doğrultuda hareket eden elektronların akımıdır. Yüksek vakum içinde katod

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER

1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER 1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER KONULAR 1. Zayıf Akım Sembolleri 2. Kuvvetli Akım Sembolleri 3. Ölçü Aletleri Sembolleri 4. Transformatör Sembolleri 5. Motor ve Şalter Sembolleri 6. Doğru Akım

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Infrared (IR) ve Raman Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY TİTREŞİM Molekülleri oluşturan atomlar sürekli bir hareket içindedir. Molekülde: Öteleme hareketleri, Bir eksen

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 7: Fotovoltaik Sistem Tasarımı Fotovoltaik Sistemler On-Grid Sistemler Off-Grid Sistemler Fotovoltaik Sistem Bileşenleri Modül Batarya Dönüştürücü Dolum Kontrol Cihazı Fotovoltaik

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 7

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 7 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 7 TERMOELEKTRİK MODÜLLER ÜZERİNDE ISI GEÇİŞİNİN İNCELENMESİ VE TERMOELEKTRİKSEL ETKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 1 1 Terim Terimler, Birimleri ve Sembolleri Formülsel Sembolü Birimi Birim Sembolü Zaman t Saniye s Alan A Metrekare m 2 Uzunluk l Metre m Kuvvet F Newton N

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Güz ve Bahar Dönemi Muhtemel Bitirme Çalışması Konuları. Tasarım Projesi Konusu Bitirme Çalışması Konusu Özel Koşullar

2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Güz ve Bahar Dönemi Muhtemel Bitirme Çalışması Konuları. Tasarım Projesi Konusu Bitirme Çalışması Konusu Özel Koşullar 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Güz ve Bahar Dönemi Muhtemel Bitirme Çalışması Konuları Proje No Tasarım Projesi Konusu Bitirme Çalışması Konusu Özel Koşullar 1 Soğuk spray kaplama düzeneğinin tasarlanması

Detaylı

Hava Hattı İletkenlerine Gelen Ek Yükler

Hava Hattı İletkenlerine Gelen Ek Yükler Hava Hattı İletkenlerine Gelen Ek Yükler Enerji iletim hava hatları, ülkemiz genelinde farklı iklim şartları altında çalışmaktadır. Bu hatların projelendirilmesi sırasında elektriksel analizlerin yanı

Detaylı

KENDİ KENDİNİ TEMİZLEYEN MALZEMELER. Münevver Sökmen Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Fakültesi Kimya Bölümü Trabzon

KENDİ KENDİNİ TEMİZLEYEN MALZEMELER. Münevver Sökmen Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Fakültesi Kimya Bölümü Trabzon KENDİ KENDİNİ TEMİZLEYEN MALZEMELER Münevver Sökmen Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Fakültesi Kimya Bölümü Trabzon TiO 2 kristal yapısı a) anataz b) rutil c) brookit TiO 2 FOTOKATALİZ TiO 2 taneciği

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

GÜNEŞ IŞIĞI GEÇİRGENLİĞİ YÜKSEK NANO ANTIREFLEKS CAM KAPLAMALAR

GÜNEŞ IŞIĞI GEÇİRGENLİĞİ YÜKSEK NANO ANTIREFLEKS CAM KAPLAMALAR 11/1/2013 NANOSOLAR GÜNEŞ IŞIĞI GEÇİRGENLİĞİ YÜKSEK NANO ANTIREFLEKS CAM KAPLAMALAR www.smsenerji.com NanoSolar Firmamız Nanosolar tarafından geliştirilen Antirefleks Nano Yüzey kaplama, güneş enerjisinin

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

KEIM Ecosil -ME. İç mekanlar için yüksek performanslı, aşınma dayanımlı silikat boya

KEIM Ecosil -ME. İç mekanlar için yüksek performanslı, aşınma dayanımlı silikat boya KEIM Ecosil -ME İç mekanlar için yüksek performanslı, aşınma dayanımlı silikat boya Hızla Degişebilen Resim Fotokataliz nedir ve ne yapar... Doğada fotokataliz ve teknikleri Fotokataliz bir reaksiyon tepkimesini

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Basınç Sensörleri Üzerlerine düşen basınçla orantılı olarak fiziki yapılarında meydana gelen değişimden dolayı basınç seviyesini ya da basınç değişimi seviyesini elektriksel

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

20.03.2012. İlk elektronik mikroskobu Almanya da 1931 yılında Max Knoll ve Ernst Ruska tarafından icat edilmiştir.

20.03.2012. İlk elektronik mikroskobu Almanya da 1931 yılında Max Knoll ve Ernst Ruska tarafından icat edilmiştir. SERKAN TURHAN 06102040 ABDURRAHMAN ÖZCAN 06102038 1878 Abbe Işık şiddetinin sınırını buldu. 1923 De Broglie elektronların dalga davranışına sahip olduğunu gösterdi. 1926 Busch elektronların magnetik alanda

Detaylı

Prof. Dr. Sait GEZGİN, Uzman Nesim DURSUN. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Böl., Konya. *sgezgin@selcuk.edu.

Prof. Dr. Sait GEZGİN, Uzman Nesim DURSUN. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Böl., Konya. *sgezgin@selcuk.edu. Toprağa Farklı Şekil ve Miktarlarda Uygulanan TKİ-Hümas ın Toprak Reaksiyonu ve luluğuna Etkisi, Bu Etkisinin Diğer Bazı Humik asit Kaynakları ile Karşılaştırılması Prof. Dr. Sait GEZGİN, Uzman Nesim DURSUN

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net DERSİN AMACI: Malzeme Biliminde temel kavramları tanıtmak ÖĞRENECEKLERİNİZ: Malzeme yapısı Yapının özelliklere olan etkisi Malzemenin

Detaylı

Mehmet Zile. Uygulamalı Teknoloji Yüksekokulu Mersin Üniversitesi mehmetzile@yahoo.com. Özet. 2. Güneş Ve Rüzgar Enerji Sistemleri İle İlgili Bilgiler

Mehmet Zile. Uygulamalı Teknoloji Yüksekokulu Mersin Üniversitesi mehmetzile@yahoo.com. Özet. 2. Güneş Ve Rüzgar Enerji Sistemleri İle İlgili Bilgiler Tarsus İlçesinde Güneş ve Rüzgar Enerji Santrallerinin Akıllı Şebekelere Entegrasyonu Integration of Solar and Wind Power Plants into Smart Grids for Tarsus District Mehmet Zile Uygulamalı Teknoloji Yüksekokulu

Detaylı

3. FOTO VOLTAIK SİSTEM ELEMANLARI ( PARÇALARI)

3. FOTO VOLTAIK SİSTEM ELEMANLARI ( PARÇALARI) 3. FOTO VOLTAIK SİSTEM ELEMANLARI ( PARÇALARI) 3.1 Foto Voltaik Modüller (Kollektörler) 3.1.1 Hücrelerin Bağlanması Solar hücrelerin tek-tek verimliliklerinin düşük olması nedeni ile bir kollektörde yeteri

Detaylı

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap)

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap) Diyot Çeºitleri Otomotiv Elektroniði-Diyot lar, Ders sorumlusu Yrd.Doç.Dr.Hilmi KUªÇU Diðer Diyotlar 1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir

Detaylı