Amerikan Board un Osmanlı Ermenileri Üzerine Etkisi ( ): Kocaeli Örneği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Amerikan Board un Osmanlı Ermenileri Üzerine Etkisi (1820-1870): Kocaeli Örneği"

Transkript

1 Amerikan Board un Osmanlı Ermenileri Üzerine Etkisi ( ): Kocaeli Örneği Resül Narin* Giriş Bütün dünyayı Protestanlaştırmak idealiyle 19. yüzyıl başlarından itibaren Osmanlı topraklarında görünmeye başlayan Amerikan misyonerleri, faaliyetlerini zamanla Osmanlı ülkesinin her tarafında açmış oldukları okul, hastane, yetimhane ve kilise gibi kuruluşlarla devam ettirmişlerdir. İngiliz misyon örgütleri ile işbirliği içinde; İngiliz ve Amerikan diplomatlarının korumasında yürütülen Amerikan misyoner faaliyetlerinin Ermeniler arasında yoğunluk kazandığı görülmüştür. Osmanlı Devleti içerisinde faaliyet gösteren diğer devletlere mensup misyon örgütleri gibi Amerikan misyon örgütlerinin faaliyetleri de dini olmaktan çok siyasi yönüyle Osmanlı Devleti için bir tehlike ve tehdit unsuru olarak gelişmiş ve çoğu zaman Osmanlı-Amerikan diplomatik ilişkilerinin belirleyici bir unsuru olmuştur. Özet Yüzyıllarca kardeş olarak yaşadığımız Ermeniler, özellikle 19. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Türkleri düşman olarak görmüşler ve ayrılıkçı hareketlere yönelmişlerdir. Bu durumun birçok nedeni vardır. Bu nedenlerden biri de misyonerlik faaliyetleridir. Masum olmayan sebeplerle Anadolu ya gelen ve faaliyetlerini hızla arttıran Amerikan Board misyonerleri etki alanlarına birçok Ermeni nin yaşadığı Kocaeli sancağını da almışlardır. Osmanlı coğrafyasına ilk geldiklerinde Ermeniler onları ellerinde çiçeklerle karşılamadılar. Misyonerler, yaşadıkları zorluklara rağmen mantar gibi çoğalmayı iyi bildiler. Board misyonerleri Kocaeli bölgesindeki Ermenileri Protestanlaştırmakla kalmamış onları bağlı oldukları ve yüzyıllarca barış içerisinde yaşadıkları Türklere düşman etmişler ve ayrılıkçı hareketleri kışkırtmışlardır. Makalemizde Board misyonerlerinin ayrılıkçı hareketlere giden süreçte Ermenileri nasıl etki altına aldıkları ve Kocaeli sancağında yılları arasındaki faaliyetleri incelenmiştir. Osmanlı Devleti nin eğitim hayatında en faal, en etkili misyoner okulları Amerikan misyoner teşkilatına ait olan okullardı. Bu okullar, Protestan misyonerlerinin çalışmaları sonucu, Amerika nın dışa yönelik misyoner örgütü American Board of Commissioners for Foreign Missions adıyla 1810 yılında Boston da kurulan örgütçe teşkilatlandırılmıştır. Amerikan Board ın misyoner çalışmalarının merkezinde, yüzyıllarca Müslüman Türklerle barış içinde yaşamış, refahı ve mutluluğu da Türk ün idaresi altında bulmuş ve hatta millet-i sadıka unvanına layık görülmüş bir topluluk olan Ermeni cemaati oluşturmuştur. Kocaeli, özellikle 19. yüzyılda sosyoekonomik anlamda çok aşama kaydetmiş bir sancak olmuştur. Barındırdığı gayrimüslim nüfus ile yüzyıllarca kardeşçe yaşayan Müslüman halk arasında kargaşa ortamı oluşturmak maksadını güden bazı misyonerler Kocaeli nin sahip olduğu kozmopolit yapıyı değerlendirip çeşitli faaliyetlerde bulunmuşlar- (*) Kocaeli Büyükşehir Belediyesi-KÜGEM Koordinatörü, gmail.com 1

2 2 dır. Kocaeli nde faaliyette bulunan misyoner örgütlerin en etkin olanı Amerikan Board idi. Bu örgüt diğer Osmanlı topraklarında olduğu gibi Kocaeli nde özellikle Ermeni cemaati üzerine yoğunlaşmıştır. Amerikan Board Osmanlı ülkesinde faaliyet gösteren Amerikan Protestan misyon örgütlerinden en büyüğü ve önemlisi American Board of Commissionars for Foreign Missions (Amerikan Board) dır. Bu örgütün başlangıçtaki hedefi Amerikan yerlilerini ve Amerika kıtasındaki Katolikleri Protestanlaştırmak iken sonradan bütün dünyayı Protestanlaştırmak olan yeni bir hedef belirlemiştir. 1 Amerikan Board yetkilileri, 1818 yılındaki bir toplantıda Levi Parson ve Pliny Fisk adındaki iki misyoneri Osmanlı hâkimiyetinde bulunan Orta Doğu bölgesine gönderme kararı almıştır. Bu karar üzerine 1820 yılı başında İzmir de Osmanlı topraklarına ayak basan bu ilk ABD misyonerleri, burada başarılı olamayacaklarını anlayınca Filistin de Yahudiler ve Müslümanlar arasında çalışmalarına devam etmişlerdir. 2 Amerikalı misyonerlerin Anadolu ya gelmesi diğer misyonerlere göre oldukça geç bir tarihte olmasına rağmen faaliyetlerindeki çeşitlilik, yoğunluk ve saha olarak en başarılı olanlar ABD li misyonerler olmuştur. 3 Osmanlı hükümeti bazen Amerikalı Protestanları koruma yoluna bile gitmiştir. Osmanlı Amerika Sefareti tarafından Hariciye Nezareti ne gönderilen 1860 tarihli bir takrirde Amerikalı Protestanlar aleyhine gazetelerde yazılar yazılmasına engel olunması ve diğer Hıristiyanlarla eşit tutulmaları istenmiştir. 4 Amerikan Board misyonerlerinin Osmanlı topraklarında uygulamış oldukları yöntemlere bakıldığında başta eğitim, sağlık, yardım çalışmaları ve dini alanda gerçekleştirilen çalışmalar söz konusudur. Osmanlı toprakları üzerinde herhangi bir bölgeye gelerek yerleşen Amerikan Board misyonerleri ilk olarak dil öğrenimi çalışmalarını başlatmışlardır. Yatılı okullar aracılığıyla da ileriye dönük vasıflı kız ve erkek öğrenciler yetiştirilmiştir. Belirli bir öğrenci potansiyelinin oluşmasıyla ülke genelinde daha üst seviyeli okullar yani kolejler açılmıştır. Bazı öğrencileri de Amerika ya göndermişlerdir. Bu okulların mezunları ise bir taraftan ülke genelindeki misyon okullarının öğretmen açığını kapamış diğer taraftan hem ABD de hem de başka ülkelerde Amerikan Board adına hizmetlerde bulunmuşlardır. 5 Amerikalı misyonerlerin 1839 tarihli Tanzimat Fermanı ile Ermeniler üzerine daha da yoğunlaştıkları görülmektedir. Bundan sonraki otuz yıl içerisinde Osmanlı topraklarında yaşayan Ermeni, Rum ve Yahudiler arasında misyonerlik faaliyetleri hız kazanmış, buna paralel olarak Türkiye de Amerikan misyoner okulları kurulmuştur. 6 Osmanlı toplumu çeşitli din ve ırktan oluşan çoğulcu bir yapıya sahipti. Bu yapı içinde Müslüman olmayan tebaaya din, dil, örf, adet ve geleneklerde gösterilen hoşgörü Osmanlı topraklanın misyoner faaliyetlerine açık bir hale getiriyordu. 7 Amerikan Board İstanbul merkezinin kuruluşunu takip eden yıllarda Anadolu da da merkezler kurmaya başlamıştı yı- (1) H. L. Murre-Van Den Berg, Why Protestant Churches? The American Board and The Eastern Churches: Mission Among Nominal Christians ( ), Missions And Missionaries, Editor: Pieter N. Holtrop-Hugh Mcleod, The Boydell Press, 2000, s.99; Mithat Aydın, Amerikan Protestan Misyonerlerinin Ermeniler Arasındaki Faaliyetleri ve Bunun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkisi, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı:19, Yıl:2006, s.81 (2) Mehmet Alparslan Küçük, Anadolu da Protestan Ermeni Milleti nin Oluşumu, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt:50, Sayı:2, Yıl:2009, s.162; Orhan F. Köprülü, Tarihte Türk- Amerikan Münasebetleri, Belleten, Cilt: LI, Ağustos-1987, s.936; Aydın, a.g.m., s.81-82; (3) Gürsoy Şahin, Türk-Ermeni İlişkilerinin Bozulmasında Amerikalı Misyonerlerin Rolleri Üzerine Bir İnceleme, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: VII, Sayı: I (Ermeni Özel Sayısı), Haziran-2005, s.186 (4) BOA. HR. TO. 146/66 (5) Ayhan Öztürk, Amerikan Board ın Kuruluşu, Teşkilatlanması ve Osmanlı Devleti nde Kurduğu Misyonlar, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı:23, yıl:2007/2, s.67 (6) Şahin, a.g.m., s.189 (7) Seçil Akgün, Amerikalı Misyonerlerin Anadolu ya Bakışları, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı:3, Yıl:1992, s. 1.

3 lında kurulan İzmir merkezi asıl olarak misyonun basım faaliyetlerinin sürdürüldüğü bir yerdi yılında Bursa, 1836 yılında Trabzon, 1839 da Erzurum merkezleri kuruldu yılından sonra misyonerler gerek kendiliğinden Protestanlaşmaların görüldüğü bölgelerde hareketi örgütlemek amacıyla, gerekse kendileri kritik veya uygun buldukları noktalarda merkezler açtılar: Antep (1849), Musul (1950), Arapkir (1853), Tokat ve Kayseri (1854). Maraş, Halep, Sivas, Harput (1855), İzmit, Urfa ve Antakya (1856), Diyarbakır ve Merzifon (1857) gibi. 8 Amerikan Board misyonerleri, genel olarak ilk önce merkez istasyonda gerekli alt yapı çalışmalarını tamamlamış ve bundan hemen sonra düzenlenmekte olan seyahatler neticesinde merkez istasyona bağlı dış istasyon örgütlenmeleri oluşturulmuştur. Dış istasyonların oluşturulması esnasında dikkat edilen bazı hususlar vardır. İlk olarak örgütlenmenin oluşturulacağı yerde yapılan geziler esnasında bir anlamda nabız yoklaması yapılmıştır. Misyonerler böylece gerekli şartların mevcut olduğuna kanaat getirdikleri yerleşim yerlerinde, okul veya vaaz yeri açarak, hemen bir dış istasyon oluşturmaya çalışmışlardır. Bir dış istasyon oluşturulması için önemli şartlardan birisi halkın misyonerlere yaklaşım tarzı olmuştur. Halkın arasına girerek onların Protestanlık mezhebine olan ilgilerini ölçmeye çalışan misyonerler, halkın gösterdiği tutum karşısında dış istasyon oluşturma hususunda karar vermişlerdir. Örneğin Bursa istasyonuna bağlı Demirtaş ta bir dış istasyon oluşturulmasına karar vermişlerdi. Çünkü burada bulunan Rum milleti Amerikalı misyonerlere sıcak davranmışlardır. Dış istasyonlar oluşturulurken göz önünde bulundurulan bir diğer nokta yerel halk arasında bulunan azınlık nüfusudur. Amerikan Board misyonerleri Osmanlı topraklarında özellikle Rum ve Ermeni nüfusun yoğun olduğu yerlere ayrı bir ilgi göstermiş ve buralarda sürdürülen faaliyetler bölgesel olarak daha da yoğun bir hale getirilmiştir. Zamanla Ermenilerin asıl hedef kitle haline gelmesiyle birlikte Ermeni nüfusun bulunduğu çeşitli yerleşim yerlerinde dış istasyonlar teşkil edilmiştir. 9 Amerikan misyonerleri tarafından Ermenilere yönelik faaliyetlerin nasıl sürdürülmesi gerektiği sorusunun cevabını bulmak ve programını yapmak üzere 1860 yılında Harput ta bir toplantı yapılmıştır. Bu toplantıda alınan ve yarım asra yakın bir süre uygulamada kalacak olan karara göre yapılacak çalışmaların öncelikle üç misyon dahilinde olması benimsenmiştir. Anadolu Doğu, Merkez ve Batı Misyonu olmak üzere üç bölgeye ayrılmıştır. 10 Böylece Amerikan Board Misyonları, yönetimde kolaylık sağlaması için misyonları da istasyonlara ayırmıştır. Bir misyonerin idaresi altında olan ve genellikle şehirlerde kurulan organizasyonlara istasyon denilmektedir. Örneğin İzmit, Batı Türkiye Misyonu nun bir istasyonudur. Batı Türkiye Misyonu, Anadolu nun büyük bir kısmını ele almaktadır yılında bu misyonun istasyonları şöyle idi: İstanbul, İzmir, Tokat, Kayseri, Bursa, Sivas, Yozgat, Bahçecik, Edirne. Görüldüğü üzere Batı Türkiye Misyonu geniş bir alana yayılmaktadır. Bu alanda Amerikan Board Teşkilatı tüm bu illerde ve bu illerin ilçe ve köylerinde misyonerlik faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Merkez İstanbul yani başkent olmuştur. 11 Board ın Ermenilere Etkisi Amerikan Board Misyonerleri Anadolu da özellikle Ermeniler üzerinde yoğunlaşmışlardır. Burada yaşayan Rumlar üzerinde çok durmamalarının nedenlerinden bazı- (8) Esra Danacıoğlu, Osmanlı İmparatorluğunda Amerikan Board Okulları ve Ermeniler, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: III, Sayı:9-10, Yıl: , s.138 (9) Öztürk, a.g.m., s (10) Metin Hülagü, Osmanlı dan Cumhuriyet e Misyoner, Ermeni, Terör ve Amerika Çerçevesinde Türkiye, Hoşgörüden Yol Ayrımına Ermeniler, Editörler: Metin Hülagü-Şakir Batmaz-Gülbadi Alan, EUSAS II, Cilt: 3, Kayseri 2008, s.105; Küçük, a.g.m., s (11) Öztürk, a.g.m., s.71 3

4 4 ları: Bu dönemde Yunanistan da bağımsız bir Yunan devleti kurulması, Anadolu daki Rumların merkezi otoritesinin güçlü olması ve genellikle belirli bölgelerde toplu olarak yaşamaları etken olmuştur. Ancak yine de Osmanlı ülkesindeki Rumlar üzerindeki çalışmalar da tamamen ihmal edilmemiştir. 12 Ermeniler Protestanlığa geçme konusunda Rumlara göre daha çok istekli idiler. Bu sebeple Protestan okulları, tıbbi klinikleri ve kiliseleri bunlarla dolmaya başladı lara gelindiğinde Ermeni cemaatinin, eğitimi yeniden örgütleme problemini kendi içinde çözemeyişi ve Batılı-Laik eğitim kurumlarına duyulan ihtiyaç, misyonerlerin Ermeniler arasında tutunmalarının yolunu açtı. 14 Birçok eğitimsiz Ermeni aile, daha iyi bir eğitim alacakları ümidiyle, çocuklarını Board misyonerlerinin eline teslim etmişti. 15 Ermenilerin içinde bulundukları durumdan istifade etmesini bilen Amerikan misyonerleri çalışmalarının meyvelerini toplayarak beklenti ve hesaplarında önemli bir başarı kazanmışlardır. 19. yüzyılın başlarında Amerikan Protestan misyonerini bozguncu olarak gören Katolik ve Gregoryen Ermeniler yüzyılın sonlarına doğru onları iyilik ve yardım melekleri olarak görmeye başlayacak ve Protestanlığa daha büyük bir istekle meyledeceklerdir. Misyonerlerin sahip oldukları siyasi güç ve yapmış oldukları parasal yardım Protestanlığa temayülün en önemli faktörleri olacaktır yılında Osmanlı Devleti ile ABD arasında yapılan anlaşmanın hükümlerine göre, bir Amerikalı, bu din adamı, avukat, doktor ya da öğretmen olabilir, Türkiye ye gelip mesleğini icra edebilir, onun bu hakkı sorgulanamaz. Osmanlı yetkilileri bu kişileri ne tutuklayabilir ne de hapsedebilir. Bu kişilerin ne eylem hürriyetini engellemek için ne de hangi meslekle uğraştığını öğrenmek için onların ikametgâhına girilebilir. Onun suçlu olduğu veya mesleğini uygulamada bir suç unsuru olduğu iddia edilirse, Amerikan Konsolosluk Mahkemesi bu vakaların her birinde onun suçlu olup olmadığına karar verecektir. Bu anlaşmadan da görüldüğü üzere, Osmanlı Devleti nde misyonerlerin okullar açmasına, ibadetlerini icra etmelerine veya kitap yayınlamalarına engel teşkil eden hiçbir kanuni durum yoktu. 17 Bu durumu fırsat bilen Board misyonerleri amaçlarına ulaşabilmek için diplomasi yoluyla hareket edebilme serbestîsine kavuşuyorlardı. Board misyonerleri Anadolu ve Ortadoğu daki çalışmaları sonucunda bölgenin sosyal, kültürel, ekonomik, dini, tarihi, sağlık, vs. durumları hakkında edindikleri bilgiler ile yeni stratejiler belirlerken, bölgedeki Ermeniler, Gürcüler, Nasturiler ve Keldaniler gibi toplulukların daha yakından tanınması ve neler yapılması gerektiğini düşünmüşlerdir. Bu amaçla 1830 yılında Amerikan Board, Eli Simith ve Harrison Gray Otis Dwight i Ermenistan adını verdikleri bölgeye gönderdiler. İzmir de Anadolu ya ayak basan bu iki misyoner Balıkesir üzerinden İstanbul a geçip Ermeni patriği ile görüştükten sonra İzmit, Ankara, Tosya, Merzifon, Amasya, Tokat, Sivas, Erzincan, Erzurum, Kars, Arpaçay, Tiflis, Şuşa, Datev, Nahçivan, Erivan, Eçmiyazin, Tebriz ve Urmiye yi ziyaret etmişlerdir. Amerika ya dönüşünü Trabzon-İstanbul-Malta üzerinden gerçekleştiren Simith ve Dwight gezilerini bir buçuk yılda tamamlamış ve Ermenilerin nüfus, sosyal, ekonomik, idari, eğitim ve kültür yapıları hakkında detaylı bilgi toplamışlardır. 18 Topladıkları bu bilgiler Anadolu topraklarında nerelerde teşkilatlanmaları konusunda Board yetkililerine oldukça önemli bilgiler vermekteydi. Özellikle Amerikan Board misyonerlerinin çalışmaları sonucunda Protestan olan (12) Şahin, a.g.m., s.189 (13) Haluk Selvi-Kurtuluş Demirkol, Osmanlı Devleti nde Amerika Birleşik Devletleri Vatandaşlarının Hukuku ve Karşılaşılan Bazı Problemler, History Studies Prof. Dr. Enver Konukçu Armağanı / 2012, s.331 (14) Danacıoğlu, a.g.m., s.135 (15) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LIV, Boston, 1858, s.352 (16) Aydın, a.g.m., s.117 (17) Selvi-Demirkol, a.g.m., s.336; Köprülü, a.g.m., s (18) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: XXVIII, 1832, s.12-16; Aydın, a.g.m., s.84

5 Ermeniler 1845 yılı boyunca Erzurum, Trabzon İzmit, Adapazarı ve Bursa da Patrikhane taraftarlarının baskılarıyla karşılaştılar başlarında Trabzon dan Protestan bir Ermeni, Piskopos ve Patriğin talebiyle Trabzon Mutasarrıfı tarafından tutuklanarak İstanbul a gönderilip, tımarhaneye konuldu. Bu kişi bir süre sonra tımarhaneden çıktı ve İstanbul daki Protestan cemaate katıldı. Misyonerler bu hareketi kendilerine bir gözdağı olarak algıladılar. Nisan 1845 te Trabzon da Ermeniler Patriğe bir dilekçe göndererek Protestanlık propagandasının yasaklanmasını istediler. Dilekçelerine henüz cevap gelmeden Trabzon da Protestan bir Ermeni kadın öldü. Ailesinden yeniden kiliseye bağlılık sözü alınmasına rağmen kadının cenazesi Ermeni mezarlığına kabul edilmedi. Kadının cenazesinin başka bir yere defnedildiği gün Patrik ten beklenen cevap geldi. Patrik Protestanlara her türlü zorluğun çıkarılması, selamlarının alınmaması, kendilerine selam verilmemesi, onlarla iş yapılmaması, ev ve işyeri kiralanmaması talimatını verdi. 19 Amerikan Board misyonerlerinin mezhepdaşlarına yönelik yaptıkları faaliyetlerden rahatsız olan Patrikhane, 1846 yılında misyonerlerle ilişkili olan Ermenileri aforoz etti ve «Ermeni ulusu ve inancının düşmanları» olduklarını deklare etti. Protestan Ermenilerin aforoz edilerek toplum dışına atılması misyonun tarihi açısından bir dönüm noktası oldu. Misyonerlerin Türkiye de kazanmış oldukları güç ve konumları temelde mensubu oldukları devletlerin Osmanlı devleti üzerindeki ekonomik ve politik hegemonyasından ileri gelmekteydi. Bu hegemonya Tanzimat tan sonra onların hak ve imtiyazlarını güvence altına alınmasına, faaliyetlerinin her halükârda meşru bir zemine oturmasına neden olmuştur. Protestan misyonerlerin 19. yüzyıl başlarından itibaren yakalamış oldukları başarı ve kazanmış oldukları nüfuzda İngiliz diplomatların himayesi ve çalışmaları baskın bir şekilde kendini göstermiştir. Özellikle İngiltere nin İstanbul daki büyükelçisi Lord Stratford Canning in başını çektiği İngiliz himaye politikası, Protestan nüfusun 15 Kasım 1847 tarihinde ilan edilen bir irade ile hukuki bir statüye kavuşturularak bağımsız bir millet olarak tanınması sonucunu doğurmuştur. Yine, 1856 tarihine kadar İslam dan irtidat edenlerin ağır bir şekilde cezalandırılmasını öngören usul, Canning in baskısıyla Islahat Fermanı na konulan din serbestîsiyle kaldırılmıştır. 20 Misyonerlerin verdikleri eğitim ile misyoner okullarında eğitim alan Ermeni öğrenciler arasında bir Amerika (Yeni Dünya) özlemi meydana getirmekteydiler. Misyonerlerin eğitiminden geçen her Ermeni öğrenci, birer Amerikan hayranı olarak bu Yeni Dünya ya özlem duymaya başlamıştı. 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra artık Ermeni öğrencileri de Amerika ya gönderilmekteydi. 21 Amerikan Board misyoner okullarında görev alan misyonerler kendilerinden sonra da Osmanlı topraklarında bu misyon hareketinin sürmesi için eğitimli yeni misyoner, papaz ve doktorlara ihtiyacı vardı. Bu görevin Ermenilere yavaşça devredilmesi gerekiyordu. Bu amaçla zengin aile çocuğu zeki Ermeni gençler Amerika ya gönderilerek burada teoloji yüksekokullarına yerleştiriliyordu. 22 ABD ye eğitim için gönderilen ilk Ermeni öğrenciler tekrar geri yurda dönüyorlardı. Bu öğrencilerin çoğu misyoner okul, hastane, yetimhaneler de çalıştırılmaktaydı. Ermeni öğrencilerinin bir kısmı Amerika da eğitim aldıktan sonra Türkiye ye dönerek öğretmen, vaiz olarak görev yaptılar; bir kısmı da Amerika da kalarak hayatlarını burada idame ettirdiler. Amerika da kalan (19) Ömer Turan, Amerikan Misyonerlerine Ermeni Patrikhanesi nin Tepkisi, Hoşgörüden Yol Ayrımına Ermeniler, Editörler: Metin Hülagü-Şakir Batmaz-Gülbadi Alan, EUSAS II, Cilt: 3, Kayseri 2008, s.426 (20) Danacıoğlu, a.g.m., s ; Şahin, a.g.m., s.192; Aydın, a.g.m., s.86 (21) Celal Öney, Ermeni Meselesinin Oluşumunda ABD nin Rolü Nasıl Başlamıştır?, History Studies ABD ve Büyük Ortadoğu İlişkileri Özel Sayısı/ Relationships of the USA and The Great Middele East Special Issue 2011, s (22) Ahmet Semih Torun-Recep Karacakaya, Osmanlı Belgelerinde Ermeni - Amerikan İlişkileri ( ), Cilt: I, Ankara, 2007, s

6 6 öğrenciler, daha sonra başta tacirler olmak üzere farklı amaçlarla Amerika ya gelen Ermenilerin çekirdeğini oluşturacaklardır. Ermeni tacirleri ve hatta vasıfsız Ermenilerin Amerika ya gidişinde de misyonerler büyük bir rol oynadılar. Zamanla ekonomik ve politik koşullar sonucunda Osmanlı Devleti içinde meydana gelen iç göç ve nüfus hareketliliği kolayca dış göçe dönüşmüştür. Misyonerlerin de desteğiyle Amerikan vatandaşlığına kabul edilen Ermeniler, istedikleri gibi hareket etme hakkını kendinde görmüşlerdir. Amerikan vatandaşlığının Ermenilere vermiş olduğu dokunulmazlık güdüsü, Amerikan vatandaşlığına haiz bulunmadıkları halde Osmanlı Devleti ndeki misyoner okul ve kiliselerinde görev yapan Ermeni öğretmen ve papazların Amerikan vatandaşlığı iddiasında bulunmasına bile yol açmıştır. 23 Genel olarak misyoner çalışmalarının ortaya çıkardığı sosyo-politik, kültürel öğelerden biri de misyonerlerin nüfuz ettikleri toplulukların ulusal hislerini işlemeleri olmuştur. Amerikan misyonerlerinin de Osmanlı Devleti nin gerek Avrupa ve gerekse Asya topraklarındaki faaliyetleri Osmanlı Hıristiyanlarına ulus şuurunun kazandırılması noktasında benzer sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Özellikle Balkanlarda Bulgarlar arasındaki Bulgarlık bilinci, Anadolu da Ermeniler arasındaki Ermenilik bilinci büyük ölçüde misyonerler tarafından verilmiştir. Ermeniler, misyonerlerden dinledikleriyle, aldıkları eğitim ve gördükleri yardımla özellikle dil ve kültür sahasında milli bir alt yapı edinmişlerdir. Bu kazanım onlara siyasi sahada devlet ve vatan konularında bir bağımsızlık düşüncesi aşılamıştır. Dolayısıyla Ermeniler aldıkları eğitimle tebaası oldukları devlete ve ülkeye hizmet etmek yerine, devletine karşı gittikçe yabancılaşan düşmanca bir ruh hali içine girmişlerdir. Üstelik mezun olduktan sonra öğretmenlik, vaizlik, doktorluk gibi görevler alarak artık misyonerler için bir müşteri değil, bizzat misyonerlerin işlevini üstlenen yeni nesil Ermeni çocuk ve gençlerinin mimarı olacaklardır. 24 Osmanlı Hükümeti yılları arasında, Amerikalı misyonerlerin nüfuzları hızlı bir şekilde genişlemeye başlayınca ve emperyalist emelleri nedeniyle ülkenin iç işlerine karışmaları artınca, bazı tedbirler alarak, onları ülkeden atmak istemiş, fakat Amerika Dışişleri Bakanlığı Osmanlı Devleti nin bu tavrını protesto etmişti. Daha sonraki yıllarda da Babıali nin dikkatini başka işlere çevirmeyi başarmış ve Osmanlı için büyük problemler çıkartarak devleti, misyonerlerin işine karışmaktan uzaklaştırmaya çalışmıştı. 25 Böylece l869 yılına kadar açılan misyoner okulları devlet denetiminden tamamen uzak kalmayı başarmış, Devlet bu okullar üzerinde herhangi bir tedbir alıcı faaliyette bulunamamıştı özel kanunu ile okullar, manastırlar, kiliseler ve dini kurumların hastaneleriyle bağlantılı rahip ve rahibeler için gümrük imtiyazları tanınmıştır. Bütün bu imtiyazlar çoğu zaman misyonerler tarafından Osmanlı vatandaşı Rum ve Ermenileri için birer imtiyaza dönüştürülmüş ve kullanılmıştır. Bu durum Osmanlı Devleti nin Müslüman vatandaşlarını kendi ülkesinde ikinci sınıf vatandaş haline getirmiştir. Avrupa ve ABD deki kiliselerden toplanan yardımlar, Anadolu da gayrimüslimlerin perişanlığı üzerine inşa edilen hikâyelerle artıyor, sonuçta Osmanlı topraklarına akan yardım paraları ülkede seçkin bir Protestan sınıfı doğuruyor ve Rumlar ile Ermeniler de bu imkânlardan yararlanmak için Protestanlığı tercih etmeye başlıyorlardı. Gayrimüslimlerle misyonerlerin karşılıklı menfaat ilişkileri, imzalanan anlaşmalarla eli kolu bağlı hale getirilen Osmanlı Devleti için uluslararası krizler doğuruyordu te Osmanlı topraklarında 34 mis yoner, 12 misyoner yardımcısı, 7 okul, (23) Aydın, a.g.m., s (24) Salâhi R. Sonyel, Büyük Devletlerin Osmanlı İmparatorluğunu Parçalama Çabalarında Hıristiyan Azınlıkların Rolü, Belleten, Cilt: XLIX, Sayı: 195, Aralık s. 651; Aydın, a.g.m., s.88 (25) Mustafa Halidi-Ömer Ferruh, İslam Ülkelerinde Misyonerlik ve Emperyalizm, Çev. Ömer Şekerci, İstanbul, 1998, s.63 (26) Selvi-Demirkol, a.g.m., s.337

7 135 öğrenci mevcut iken, 1890 yılında misyoner sayısı 177 ye, misyoner yardımcısı sayısı 791 e, iptidai, rüşti, kolej ve yüksekokul düzeyindeki okul sayısı 813 e, öğrenci sayısı ise a ulaşmıştı. Ayrıca misyonerler, 117 kilise ve nüfusu yi bulan bir Protestan cemaati oluşturmayı başarmışlardı. 27 kişinin yaşadığı yeri terk ederek daha güvenli bölgelere göçüne neden olmuştur. XIX. ve XX. Yüzyıl başlarında İzmit kazasında Ermeni nüfusunun en kalabalık olduğu yerleşim alanı Bahçecik (Bardizag) dir. Ermenice Bardizag küçük bahçe anlamına gelmektedir. 31 Kocaeli Sancağında Ermeniler Osmanlı idari teşkilatında ilk zamanlarından itibaren yer alan Kocaeli Sancağı, idari sınırları zaman zaman değişmekle birlikte XIX. yüzyılda İzmit Mutasarrıflığı ve İzmit Sancağı olarak da adlandırılmıştır. 28 Osmanlı Devleti zamanında Kocaeli Sancağı günümüz sınırlarının birkaç katı daha geniş bir alana sahipti. Genel itibariyle bugünkü Kocaeli Vilayetinin yanı sıra Yalova ve Sakarya nın tamamı ile İstanbul, Bilecik ve Bursa nın bir bölümünü bünyesinde bulundurmaktaydı tarihini taşıyan Kocaeli muhasebe defterlerine göre Kocaeli Sancağının kazaları: İzmit, Geğbuze (Gebze), Kartal, Beykoz, Şile, Taşköprü (Kastamonu), Beşdivan, Akabad (Akyazı), Ağaçlı, Kaymas, Kandıra, Şeyhler (Kaynarca), Karasu, Hendek, Abısafi, Sarıçayır, Dodurga, Taraklı, Geyve, Akhisar (Pamukova), Lefke (Osmaneli), Gölpazarı, İznik, Pazarköy (Osmangazi), Yalakabad (Yalova) ve Karamürsel idi. 30 Anadolu nun birçok şehrinde olduğu gibi Kocaeli Sancağında da Ermeni nüfusu mevcuttu. İzmit ve çevresiyle birlikte tüm Batı Anadolu da Ermeni nüfusunun oluşumu ve gelişiminde Celali İsyanları ve Osmanlı İran savaşları belirgin bir rol oynamıştır. XVI. yüzyıl sonlarında ve XVII. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti, bir taraftan iç mesele olarak Celâli isyanları ile uğraşırken diğer taraftan Safevi (İran) ve Avusturya Devletleri ile uzun yıllar süren savaşlar yapmak zorunda kalmıştı. Yaşanan bu olaylar Osmanlı Devletinin sosyo-ekonomik yapısını alt-üst etmiş, birçok Kocaeli bölgesine gelen Board misyonerleri yazdıkları mektup, kitap veya raporlarda Ermenilerin yerleşim bölgeleri için şu isimleri kullanmışlardır. İzmit için Nicomedia, Adapazarı için Adabazar, Ada Bazar, Bahçecik için Baghchejuk, Bardezak, Kurtbelen için Koordbeleng, Akmeşe için Armash, Yuvacık için Ovajuk. 32 Misyonerlerin Kocaeli bölgesinde sürekli yerleşim merkezi olarak Bahçecik, Akmeşe, Arslanbey, Adapazarı, Kurtbelen ve Yuvacık gibi merkezleri seçmesi hiç şüphesiz ki buralarda Ermeni yerleşim yerleri olmasından kaynaklanmaktaydı. Türkler ile iyi ilişkiler içerisinde yaşayan bu Ermeniler 19. yüzyılda misyonerlik faaliyetlerine maruz kalmışlar ve yüzyılın sonuna gelindiğinde de ayrılıkçı faaliyetlere girmişlerdir. Kocaeli Sancağı nda Board Misyonerleri İzmit te Amerikan Board Teşkilatının ilk faaliyetleri misyonerlerin Anadolu ya ayak bastıkları tarih olan 1820 yılından 12 yıl sonra yani 1832 yılında Misyoner Goodell in 33 misyonerlerin basmış oldukları Sütçünün Kızı ve Yeni Ahit isimli Ermeniceye çevrilmiş (27) Aydın, a.g.m., s (28) Oğuz Polatel, İzmit Kazası nda Ermeni Yerleşiminin Başlangıcı ve Ermeni Yerleşim Yerleri, Tarihte Türkler ve Ermeniler, Cilt:6, Editörler: Mehmet Metin Hülagü, Musa Şaşmaz Vd., Ankara, 2014, s.27 (29) Resül Narin, Osmanlı Devleti Zamanında Kocaeli Ormanları, Belleten, Cilt: LXXV, Sayı:274, Yıl: 2011-Aralık, s.924 (30) BOA. ML. VRD. 2934, 3157 (31) Polatel, a.g.m., s (32) Maria A. West, The Romance of Missions Or Insıde Vıews of Life and Labor, in the Land of Ararad, New York, 1875, s.3, 33, 107, 118; The Missionary Herald, vol: XLVI, December 1850, no:12, s.419 (33) Anadolu daki Board ın önemli temsilcilerinden olan Misyoner Goodell, sadece İzmit te görev yapmamış, Anadolu topraklarında Board adına 40 yıl çalışmıştı. Küçük, a.g.m., s.162 7

8 8 iki eseri İzmit e götürmesiyle başlar. Misyoner Dwight ın 1838 yılında bölgeyi ziyaretine kadar etkili bir çalışma yapılmamıştır. 34 Misyoner Dwight Board için Kocaeli bölgesinde en çok faaliyet gösteren misyonerlerden biri olmuştur. Matbaayı kendi çalışmaları için temel malzeme yapan ve özellikle Protestanlık konusunda eserler yazan misyonerler, bu kitapların Ermeniler arasında okunmasının ve teşvik edilmesinin gerektiği üzerinde durmuşlardır. Bu amaçla Ermenilerin eğitim durumları ile ilgili raporlar hazırlanmış, okulların ve enstitülerin açılması sağlanmıştır. Bu amaçla 1837 yılında İzmit Ticaret Okulu devreye sokulmuştur sonbaharında yayınlanan Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti için olduğu gibi Amerikan misyonerleri için de yeni bir sayfa açıldı. İstanbul haricinde Anadolu nun farklı yerlerinde açılan misyoner istasyonlarıyla Protestanlık mezhebi inanç mesajları iç kesimlere de ulaşmış ve etrafında bir taraftar kitlesi toplamıştı. Bu da başka istasyonların açılması için cesaret vermişti yılında İstanbul a yakın Adapazarı nda bir istasyon açılmıştır. 36 Adapazarı na Board misyonerlerinin önem vermesinin en büyük sebebi buradaki Ermeni nüfusu ve Ermenileri kendilerine gösterdikleri yakınlık olmuştu. Board ın kendi belgelerinde belirtildiğine göre 1845 yılında Adapazarı nda yer alan 3000 den fazla evin kadarı Ermenilere aitti. Burada yaşayan kişinin de i Ermeni idi. Bu dönemde Adapazarı nda 4 Ermeni kilisesi bulunmaktaydı. 37 Misyoner faaliyetlerinin bir bölgeye girişi genelde bastıkları İncilleri dağıtmakla başlar Haziran ayında Misyoner Dr. Hamlin ve Mr. Dwight tekrar İzmit i ziyaret etmiş ve burada Pazar ayinine katılmışlardır. Protestanlığın ilkelerini yaymak için Ermeniceye çevirdikleri Yeni Ahit i dağıtmışlardır yılında oluşturulan İzmit dış istasyonunda dinî çalışmaların başlangıç yılı 1847 dir. Bölgede ilk kilisenin açılısı da bu yıla denk düşmektedir. Fakat bölgede Board misyonerlerinin dinî faaliyetleri daha gerilere gitmektedir Temmuz 1846 tarihinde Protestan Ermeniler İstanbul da ilk Protestan Kilisesi ni kurdular. Bunu Adapazarı ve Trabzon gibi küçük şehirlerde kurulan diğer kiliseler takip etti. 40 Anadolu da kurulan ilk Protestan kiliselerinden biri Kocaeli sancağına bağlı Adapazarı nda kurulmuştu. İzmit 1842 yılında İstanbul a bağlı bir dış istasyon olarak, bir yerli yardımcı, bir okul ve on öğrenci ile faaliyete başlamıştır. Kuruluş tarihinden 1856 yılına kadar İstanbul a bağlı bulunan İzmit, daha önce kendisi gibi İstanbul a bağlı bir dış istasyon olan ve 1856 yılında merkez istasyona dönüştürülen Bahçecik e bağlanmıştır. 41 İzmit istasyonunda dini faaliyetler; İzmit, Adapazarı ve Bahçecik Kiliselerinden yürütülmüştür. Bu üç kilise düzenli olarak pazar ayinleri ve dini çalışmalar içerisinde bulunmuştur. Yeni kayıt ettikleri Protestanları merkezleri Boston a hızlı bir şekilde duyurmuşlardır. Eğitim faaliyetlerinde; İzmit Karma Okulu, Adapazarı Kız Okulu ve Bahçecik Yüksek Okulu ön plana çıkmaktadır. Bu okullardaki öğrencilerin büyük çoğunluğu Ermenilerden oluşmaktadır. Okullarda İncil derslerinin olması ve öğrencilerin kiliselerde Pazar ayinlerine katılmaları, bu eğitim ku- (34) Özgür Yıldız, İzmit te (Nicomedia) Amerikan Misyoner Faaliyetleri, Gazi Akademik Bakış, Cilt:5, Sayı:10, Yaz-2012, s.98 (35) Küçük, a.g.m., s.169 (36) William E. Strong, The Story of The American Board (An Account of the First Hundred Years of the American Board of Commissioners For Missions),The Pilgrim Press, Boston, New York, Chicago s.102 (37) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: XLII, Boston, 1846, s.80 (38) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LVIII, Boston, 1862, s.380 (39) İdris Yücel, Kendi Belgeleri Işığında Amerikan BOARD ın Osmanlı Ülkesinde Teşkilatlanması, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, 2005, s.118 (40) Garabed Nergararaian, A Brief History of the Beginning Missionary Work in Nicomedia, Waynesboro, 1885, s.32; Küçük, a.g.m., s.164 (41) Yücel, a.g.t., s.115

9 rumlarının misyonerlik amaçlı kurulduklarını göstermektedir. 42 Protestan misyonerler, bölgede güçlü olan Gregoryenlik düşüncesinden dolayı ilk çalışmaya başladıkları dönemlerde güçlüklerle karşılaşmışlardır. Mesela; Adapazarı, İzmit ve İznik çevresinde Protestanlığa yönelen bazı Ermeniler, Akmeşe Manastırı na gönderilerek hapsedilmişlerdir yılında Adapazarı ve İzmit çevresini dolaşan Misyoner Van Lennep, bu şehirlerde hakaretlere maruz kalmıştır yılında Adapazarı na Mr. Everett ve Dr. Hamlin gelerek bölgede faaliyetlerde bulunmuşlardı yılında ise Dr. Hamlin ve Mr. Goodell bölgeyi ziyaret ederek çeşitli faaliyetlerde bulunmuşlardı. Bu iki kişi 1862 yılında da Adapazarı na gelmişlerdi. 44 Board misyonerlerinin de etkisi ile Protestanlık mezhebine geçen Ermeniler soydaşları tarafından çeşitli engellemelere maruz kalmışlardır yılının ocak ayında Adapazarı nda Rastiyov adlı bir hanım, Protestan olduğu için kocabaşı tarafından hapsedilmek üzere patrikhaneye gönderilmişti. Bayan Rastiyov un oğlu ve arkadaşları bu durumdan annelerini kurtarabilmek için Osmanlı yetkilileri nezdinde girişimlerde bulunmuşlardı yılına gelindiğinde Bahçecik te bulunan Protestan mezhebine mensup Hıristiyanlar Ermeniler tarafından idare edilmekteydiler. Bahçecikli Protestanlar, bağlı bulundukları ve diğer mezheplere mensup bölge Ermenilerinden zulüm gördüklerinden kendilerine ayrı bir kocabaşı tayin edilmesini istiyorlardı. 46 Yine aynı tarihte Ermeni kocabaşı tarafından vergileri alınan Bahçecikli Protestanların anlaşmazlıkları sonucu Protestanlardan birinin kocabaş tayin edilmesi isteniyordu yılında Amerikan Board ın Bahçecik e ilgisi daha çok artmıştı. Bu tarihte Board tarafından Batı Türkiye Misyonu sınırları içerisindeki Bahçecik e Justin W. Parsons atanmıştı. 1 Mayıs 1856 tarihinde Justin W. Parsons Bahçecik e geldiğinde kendisi, Protestanlar tarafından memnuniyetle karşılanmıştı. Onun yanında eşi Catharine Parsons ve iki yardımcı da yer alıyordu. Bu tarihte İzmit te dört, Adapazarı nda iki yardımcı yer alırken bu iki merkez Bahçecik e bağlı birer uç istasyon konumundaydılar. 48 Amerikan Protestan misyonerleri Osmanlı Devleti içinde çalışmaları sırasında Katolikler, Gregoryenler ve diğer mezheplerin muhalefetiyle karşılaşmışlardır. Tüm güçlüklere rağmen misyonerler çalışmalarını devam ettirmişler ve 1856 yılında İzmit te bir istasyon kurmuşlardır yılında istasyon kurulduktan sonra faaliyetler artarak devam etmiştir. Bu tarihte İzmit te misyonlardaki Amerikalı çalışan sayısı 5, misyonlardaki yerli çalışan sayısı ise 29 idi yılında İzmit in Bahçecik kasabasında bir Protestan kilisesi kurulmuştur. 51 İstanbul dan yaklaşık 75 mil uzaklıktaki Adapazarı, Batı Türkiye Misyonu nun bir diğer eğitim merkezi idi. Bir Protestan Kilisesi ne sahip olan şehir, Profesör Hugopos Cecizyan tarafından idare edilen çocuklar için açılmış bir okula sahipti. Adapazarı, Bahçecik ten daha geniş ve daha zengindi yılında Amerikan Board a bağlı olan İzmit teki bulunan kız okulunda İstanbul da eğitim görmüş bayan öğretmenler eğitim vermekte idi. Bu okulda Board tarafından yayınlanan ders kitapları ile eğitim veriliyordu. Okulun öğrencilerinin tamamı ücretli okuduğundan okulun finansmanı bu öğrencilerden elde edilen gelirlerle sağlanmaktaydı. (42) Yıldız, a.g.m., s.108 (43) Haluk Selvi, Ermeşe (Akmeşe) Manastırı ve Ermeni Olaylarındaki Yeri, ASAM Türkiye II Kongresi, Ankara, 2007, s.781; The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: XLII, Boston, 1846, s.227 (44) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LVIII, Boston, 1862, s.380 (45) BOA. A. MKT. 64/1 (46) BOA. HR. SYS. 2821/11 (47) BOA. HR. SYS. 2821/14 (48) Brian Johnson, The Forgotten Garden, Buluşma, Sayı:3, Ocak- 2010, s.19; Fay Linder, The Hıstory of Usküdar American Academy , İstanbul, 2000, s.2 (49) Yıldız, a.g.m., s.98 (50) Aydın, a.g.m., s.97 (51) BOA. İ. HR. 134/6938 (52) Stone, a.g.e., s

10 1861 yılında Batı misyonunda bulunan ve İzmit e bağlı olan Bahçecik ve Adapazarı ndaki çalışan sayısı ve bu tarihteki kilise ve toplulukları şöyleydi: 55 Amerikalı Yerli Bölge Doktor Diğer Erkek Lisanslı Diğer Bayan Toplam Rahip Öğretmen Yardımcı Vaiz Yardımcı Toplam Bahçecik Adapazarı Kiliseler ve topluluklar İstasyon Kilise sayısı Din için çalışan İş bırakan Ölmüş Aforoz Üye Toplam üye Vaaz verilen yer Pazar Ayin topluluğu İlahiyat Semineri İlahiyat semineri öğrencileri Bahçecik Adapazarı Bu okulda eğitim alan öğrencilerden üçü Ermeni ailelerin çocuklarıydı. Bu Ermenilerin aileleri kendilerinin eğitimsiz olduklarından dolayı kızlarının iyi eğitim görmesini istediklerini ve kızlarını bu nedenle bu okula gönderdiklerini söylüyorlardı yılına kadar Bahçecik istasyonunun denetimi altında faaliyet gösteren İzmit dış istasyonu 1861 e gelindiğinde merkez istasyon haline getirilmiş ve Bahçecik merkez istasyonu İzmit e bağlı dış istasyon konumuna getirilmiştir. 54 Amerikan Board Teşkilatı 1860 yılında İzmit te 2 misyoner görevlendirmişti yılında misyonerlerin çalışmaları sonucunda 171 kişi Protestan olmuştu yılında 1 misyoner, 1 papaz, 1 vaiz, 3 öğretmen bölgede görev yaparken bölge kilisesinin 56 üyesi vardı. İzmit haricinde Bahçecik ve Adapazarı nda Protestan kilisesi bulunmaktaydı yılında Protestan sayısı 198 olmuştu yılında 1 kadın 1 erkek iki misyoner çalışmaktaydı. 1 vaiz ve 3 öğretmen görev yaparken kilise faaliyetleri devam etmekte ve Pazar ayinlerine ortalama 105 kişi katılmaktaydı yılı içinde 206 kişi Protestan olmuştu yılları arasında Board misyoner teşkilatı İzmit te sürekli olarak bir Amerikalı misyoner bulundurmuştur yılında Mr. Parsons İzmit in çeşitli yerlerinde faaliyetlerde bulunmuştu. Mr. I. G. Bliss ile birlikte Akmaşe ye giderek buradaki Manastırı incelemişlerdi. Manastırda yer alan matbaa ve bu matbaada basılan aylık dergi oldukça dikkatlerini çekmişti. Akmeşe den de Adapazarı na geçmişlerdi da Mr. Parsons İzmit te bulunan Kurtbelen, Adapazarı ve Bahçecik te çeşitli misyonerlik faaliyetlerinde bulunmuştu tarihinde de Mr Parsons İzmit te Board adına hizmetlerine devam etmiştir. 59 İzmit Batı Türkiye Misyonuna bağlı bir istasyondur. İzmit bölgesi geniş bir sahaya hizmet etmekte ve genel olarak 15 dış istasyondan oluşmaktadır. İzmit istasyonunun dış istasyonlarının isimleri şunlardır: Adapazarı, Bahçecik, Ovacık(Yuvacık), Arslanbey, Armaş(Akmeşe), Haskal, Tamluk(İhsaniye), Uncular, Kurtbelen, Kartsı, Çengiler, Yeniköy, Keremet, Ortaköy, Sarıdoğan(Serdivan). 60 (53) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LIV, Boston, 1858, s.352 (54) Yücel, a.g.t., s.115 (55) Ayhan Öztürk- S. Tunay Kamer, Activities of American Missionaries in Kayseri, Cumhuriyet International Journal of Education, Vol 2 (2), April 2013, s. 107 (56) Yıldız, a.g.m., s.100 (57) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LXII, Cambridge, 1866, s.71 (58) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LXII, Cambridge, 1866, s (59) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LXVI, Cambridge, 1870, s.21 (60) Yıldız, a.g.m., s.99. İzmit istasyonunun denetimi altında faaliyet göstermiş olan dış istasyonlar ve kuruluş tarihlerini İdris Yücel şu şekilde vermektedir: 1846: Adapazarı; 1853: Bahçecik (Bardezag); 1857: Ovacık (Yuvacık); 1859: Tamluk (İhsaniye), Kurtbelen; 1870: Haskal, Çengiler, Armas (Akmeşe); 1871: Nurköy, Saksak; 1872: Uncular; 1876: Keremet; 1879: Arslanbey, Akhisar (Pamukova), Kartsı; 1880: Norkeni; 1884: Sadogan (Serdivan); 1886: Sapanca. Yücel, a.g.t., s.115

11 İzmit istasyonunun 1842 yılında oluşturulmuş olmasına rağmen, merkez istasyon haline gelebilmesi 19 yıl almıştır. Yukarıda adı geçen İzmit istasyonuna bağlı olarak faaliyet göstermiş olan dış istasyonlardan Bahçecik, Adapazarı, Ovacık, Tamlık ve Keremet sonradan dış istasyon olarak İzmit e bağlanmış yerlerdir. Bahçecik, Adapazarı ve Keremet, İstanbul a, Ovacık ve Tamlık ise Bahçecik e bağlı olarak kurulmuş dış istasyonlardır. Bu dış istasyonların İzmit merkez istasyonuna bağlanış tarihleri şu şekildedir: Bahçecik 1861, Adapazarı 1861, Ovacık 1861, Tamlık 1861 ve Keremet 1880 dir yılında Harootun Minasian İzmit Protestan kilisesinde hizmet etmeye başlamıştır. Böylece dini çalışmalar İzmit te kilise ile birlikte yapılanmaya başlamıştır yılından itibaren kilise üyeleri artmış, ortalama Pazar ayinlerine katılan kişilerin sayısı ise düzenli bir seyir göstermemiştir. İzmit te bulunan Protestan kilisesinin üyelerinin büyük kısmı Ermenilerden oluşmaktadır da 50 olan kilise üye sayısı 16 kişi artarak 1869 yılında 66 olmuştur. 62 Board Misyonerlerinin Kocaeli nde Aldıkları Tepkiler Osmanlı Devleti topraklarına ayak basan Board misyonerleri birçok bölgede keşif çalışmalarında bulunmuşlardı. Kendi etki alanlarını belirleyebilmek ve teşkilatlanabilmek için misyonerler seyyah ve doktor gibi kılıklarda seyahatlerde bulunmuşlardı. Yanlarında da genellikle yardımcıları olurdu. Mahalli dillere de hâkim olan bu kişiler gittikleri bölgelerdeki ahali ile anlaşmakta genellikle zorluk çekmiyorlardı ancak gittikleri birçok yerdeki ahali, misyonerleri hoş karşılamadı. Özellikle 19. yüzyılın ilk yarısında çok çeşitli tepkilerle karşılandılar. Kocaeli sancağında da bu durum değişmemiş ve gelen misyonerler değişik tepkiler almışlardır yılında İzmit teki papaz Der Vertanes ve bir papaz arkadaşının Protestanlığa geçmeleri Ermeniler arasında büyük bir dalgalanmaya sebep olmuştu. Ermeni Patriği Stephen in yumuşak tavrından cesaret alan misyonerlerin Ermeni cemaatini böleceğini ve zayıflatacağını düşünen İstanbul un ileri gelen Ermenileri, misyonerlere sempati ile bakmadığı bilinen Merzifon ve Amasya Piskoposu Jacop Serepian ı 17 Şubat 1839 da Patrikhane vekilliğine getirdiler. Serepian ın vekilliğe getirilmesinden sonra Patrikhane nin misyonerlere karşı tavrı sertleşti. Protestan Ermeni Sahakian, Ermeni kilisesinin ayin ve törenlerini tenkit ettiği, Protestan olduğu, büyücülük yapıp başkalarını etkilediği gerekçesiyle tutuklandı. Arkasından Boghos Physica ve Hohannes tutuklanarak aynı şekilde Patrikhane nin hapishanesine konuldular. Dört gün sonra Babıâli den aldıkları izinle İstanbul dışına sürüldüler. Bunları başka tutuklamalar izledi. Rus uyruklu bir Protestan Ermeni ve Anadolu da misyonerlerle işbirliği yapan bazı Ermeniler tutuklanıp hapsedildiler. Patrikhane 3 Mart ta misyonerlerin yayınlarını yasakladı. Bu kitapları ellerinde bulunduranların derhal bağlı bulundukları kiliselere teslim etmeleri istendi. 25 Mart 1839 da Serepian, Stephen ın yerine Patrikliğe geçti. 28 Nisan da yeni Patrik misyonerlerle ilişki kuran, onların yayınlarını okuyan ve bunları haber vermeyenlerin aforoz edileceğini ilan etti Yazında Adapazarı nda rahatsızlık verici hareketlerinden dolayı misyoner Schneider kadı ve mutasarrıf tarafından şehirden atıldı yılı Kocaeli Sancağındaki misyonerlik faaliyetleri açısından oldukça hareketli geçmişti. Özellikle Kocaeli ndeki Ermeni vatandaşlar üzerinde faaliyetlerini sürdürmek isteyen Board misyonerleri Ermenilerin çoğunlukta olduğu bölgelerde faaliyetlerde bulunuyorlardı. Misyonerlere sıcak bakmayan (61) Yücel, a.g.t., s (62) Yıldız, a.g.m., s.101 (63) Turan, a.g.m., s.415 (64) The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: XLII, Boston, 1846, s

12 12 gayrimüslim Osmanlı vatandaşları devlet yetkililerine şikâyetlerde bulunuyorlardı yılında birkaç Amerikalı misyoner Kocaeli sancağının değişik yerlerinde faaliyetlerde bulunmuşlardı. Konu ile ilgili İzmit te yaşayan 40 Ermeni ileri geleni tarafından imzalanan belgede şöyle deniliyordu: Riâyetlü sadâkatlü hürmetlü rahib ve delilimiz hoca istiyan cenabları Kocaeli sancağı kazalarından İzmid kazasında sakin millet-i Ermeniyanın papasları ve kocabaşıları ve ihtiyarları ve fukara ve reayanın arz ve ifade halleridir ki bir müddetden berü Amerikan tebaasından çend nefer zimmi zuhura gelub her-bâr İzmide gelub gitmede ise de kâh tabib güruhunda ve kâh gezginci seyyahın zümresinden görünüb mechûlu l hal kimesne olarak beher yevm kahvehanelerde ve hanelerde ve köylerde ve tenha mahallerde bir takım cahil makulesinden olan eşhası başına cem idüb gizli ve mahfi enva -ı meşveret ve fesad-ı azim itmekde ise de bu ana kadar siyak-ı sibakından bir şeyi fehim idemediği ancak mersûma tabi olan cahil makuleleri gün begün tuğyan ve itaatsizlik semtine ezcümle anasına babasına ve papaslara ve ihtiyarlara âdem-i itaat ve şütûm-i galîza ve itâle-i lisân itdiklerinden defaatle ve tekrarla mersumları celb ve mersum Amerikalının yanına varmamaları ve onunla hâdim olmamaları kendülerine tenbih ve ta kid olmuş ise de aslen ve asla katiyen itaat itmeyüb ve nasihat kabul itmeyub elhasıl Amerikan İzmide gelüb giddikce bir takım cühelayı başdan çıkarub ve meram-ı maksadları ve meşveretlerinden anlaşılmayub eğrice şimdilik alenen bir mazeretleri yoğ ise de i tidâd ve her gün na-merziyyelerinden müsettefad olan vadeden vadeden bir mazerat-ı kâin ve bir fesâd-ı azim zuhur itmesi mukadderdir ve havf ideriz ki bir kere şiraza nizamından çıkarsa sonra zabitce ve milletçe önü alınmaz ve zabtı mümkün olmaz bizler dahi devleti âliye ebedi ül devamın sadık ve has reayası bulunduklarımız hasebiyle tizelden milletce sağır ve kebiri cem olub iş bu tahrirat-ı acizanemize tahrir ve tertib ve cenabınıza takdim kılındı keyfiyet malum-u rağbetleri oldukda cenabınız dahi iktizâ iden mahallere tahrir ve ifade birle şu Amerikalının bu tarafdan defi hususunun sarf-ı gayret iderek saye-i şevket vaye-i hazret zelül reaya bendelerine emin ve istirahat itdirilmek babında gayret ve himaye rahib cenaplarınındır 65 İzmit Ermenileri kendilerini Devleti Âliyye ebedi ül devamın sadık ve has reayası olarak gördüklerinden böyle bir şikâyette bulunmak istediklerini belirtmişlerdi. Ancak onlar da gelen bu Amerikalıların ardının kesilmeyeceğinin ve ileride önü alınmaz zararlar getireceğinin farkına varmışlardı. Yukarıdaki dilekçenin aynı kalemden çıkan bir benzerini 64 Ermeni ileri geleninin imzasıyla Adapazarı ndan gönderilmişti. Gelen Amerikalılardan sadece bölgedeki Ermeniler değil Rumlar da şikâyetçi olmuşlardı. Adapazarı nda yaşayan 48 Rum ileri geleni de benzer bir dilekçeyi Osmanlı yetkililerine göndererek Amerikalıların bölgelerinden çıkarılmasını istemişlerdi. 66 Kocaeli bölgesinde Protestanlık özellikle Ermeniler arasında yayılmaya başlayınca dini liderler tarafından caydırıcı önlemler alınmaya çalışılmıştı. Adapazarı nda 26 Temmuz 1846 günü 24 Protestan aforoz edildi. İzmit te de birçok Protestan Ermeni aynı şekilde aforoz edilmişti yılında İzmit e bağlı Bahçecik kasabası sakinlerinden Amerikalı Parsons un hizmetçisi Abraham Protestan mezheptaşlarına kitap satmak için Ovacık a girmek isterken bölgede yaşayan Ermeniler tarafından saldırıya uğramış ve yaralanmıştı. Yanındaki kitapları ise saldırganlar tarafından tahrip edilmişti. Durumu haber alan Amerika elçisi bu olayla ilgili girişimlerde bulunmuş ve suçluların yakalanarak cezalandırılmasını talep etmişti. 68 (65) BOA. A. MKT. 48/66 (66) BOA. A. MKT. 48/66 (67) Turan, a.g.m., s.430 (68) BOA. HR. TO. 313/85; BOA. HR. MKT. 216/32

13 1859 yılında yine Protestan milletinden Abraham ve arkadaşı Grupa, İzmit in Ovacık köyüne ziyarete gittiklerinde misafir gittikleri ev ahali tarafından basılmıştı. Bu olay sırasında yaralanan Abraham ve arkadaşı Grupa nın zararının ahali tarafından karşılanması istenmişti yılları özellikle Board misyonerleri için zor geçen bir dönem olmuştur. Başlangıçta kişisel ve çoğu zaman da romantik bir hareket olan misyonerlik, Osmanlı Devleti nin aksi yönünde bir gelişme göstermiştir. Osmanlı Devleti zayıflayıp gerilerken, bu teşkilat güçlenmiş, maddî olanaklarını artırmış, dinî amacının dışında emperyalizmin öncülüğünü üstlenmiş, bunun için de eğitimöğretim kurumlarını kendi politikasının aracı durumuna sokarak Osmanlı ülkesini çalışmalarının merkezi haline getirmişlerdir. Sonuç Amerikan Board misyonerleri gitmiş oldukları her ülkede şartlar gereğince politikalar üreterek amaçlarına ulaşmak için çeşitli alanlarda yeni kurumlar inşa etmiştir. Özellikle eğitim, sağlık ve dinî alanlar üzerinden propaganda çalışmalarında bulunmuş olan Amerikan Board misyonerleri yine birçok ülkede yetimhaneler açmış ve hayrathaneler kurarak Protestanlığı yaymak istemişlerdir. Türkiye de Protestan misyonerliğinin gelişmesine en büyük katkıyı İngiliz misyon örgütlerinden ziyade Amerikan misyon örgütleri yapmıştır. Zira, Osmanlı topraklarındaki Amerikan misyon örgütlerinin faaliyetleri, diğer misyon örgütlerine göre siyasi ve kültürel sahada daha fazla etraflı sonuçlar doğurmuş, 19 ve 20. yüzyıllarda çoğunlukla Osmanlı- Amerikan diplomatik ilişkilerinin belirleyici bir unsuru olmuştur. Anadolu topraklarına ayak bastıkları 1820 tarihinden 1870 e kadar Board misyonerleri Anadolu da etki alanları belirlemek için defalarca birçok bölgede fizibilite çalışması yapmışlardı. Yapılan bu çalışmalar neticesinde teşkilatlanabilecekleri yerlere özel ilgi göstermişler ve çalışmalarını yoğun bir şekilde sürdürmüşlerdir. Anadolu da Rumlar ve diğer milletler üzerinde istedikleri etkiyi bırakamayacaklarını anlayan Board misyonerleri yönlerini daha çabuk etkiledikleri Ermeniler üzerine yoğunlaştırmışlardır. Devletlerinden aldıkları güç ve güveni Osmanlı topraklarında azami kullanan Board misyonerleri etki alanları içerisine Kocaeli ni de almışlardı. 19. yüzyıl Kocaeli Sancağı içinde oldukça hareketli geçen bir dönem olmuştur. Bölgede yaşanan huzur ortamı ülke dışından gelen ve niyetleri hiçte masum olmayan Board misyonerleri tarafından zaman zaman bozulmuştur. Board misyonerleri Anadolu nun genelinde olduğu gibi Kocaeli nde de Ermenileri etki alanlarına almışlardır. Kendilerini Devlet-i Âliyye ebedi ül devamın sadık ve has reayası olarak gören ve Millet-i Sadıka olarak nitelenen Ermeni Osmanlı vatandaşları Kocaeli sancağı içerisinde belli bölgelerde yaşamaktaydılar. İzmit, Adapazarı, Bahçecik, Yuvacık ve Sapanca gibi merkezlerde önemli miktarda Ermeni nüfusu bulunmaktaydı. Board Misyonerleri de özellikle Ermenilerin yaşadıkları bu bölgelerde faaliyetlerini hızlandırmışlardı. 19. yüzyılın ilk yarısında Kocaeli bölgesinde teşkilatlanmaya çalışan Board misyonerleri, Kocaeli bölgesindeki ilk dönemlerinde İzmit, Adapazarı ve Bahçecik teki Ermeniler üzerinde yoğunlaşmışlardı. Bölgede yaptıkları keşif gezilerini ve faaliyetlerini sürekli olarak merkezleri olan Boston a bildiriyorlardı. Bir nevi üstlerine rapor sunuyorlardı. Kocaeli bölgesinde hiç Protestan kilisesi yer almazken 19. Yüzyıl içerisinde mantar gibi türemeleri Board misyonerlerinin çalışmaları sonucunda olmuştu. Özellikle Kocaeli (69) BOA. HR. MKT. 196/20 13

14 14 Ermenileri misyonerlik faaliyetlerinden çok etkilenmişler ve birçok Ermeni mezhep değiştirerek Protestan olmuştu. Bölge Rumları üzerinde etkileri az olmuş Türkler üzerinde ise başarısız olmuşlardı. Kocaeli nde konumuz olan yılları arasında iz bırakan misyonerler de olmuştur. Bölgede uzun süre faaliyette bulunan Parsons ve Dwight isimleri bu dönem için ön plana çıkmaktadır yılından sonra Board misyonerleri bölgedeki faaliyetlerini daha çok hızlandırmışlardır. Okullarından mezun olan Ermeniler de onlara katılarak bölgede misyonerlik yapmışlardır. Protestan nüfusu arttıkça bölgede açtıkları okul ve kilise sayılarını arttırmışlardır. Özellikle de bir kampus niteliğinde olan Bahçecik Amerikan Koleji Board ın Anadolu daki eğitim faaliyetleri açısından ayrı bir öneme sahip olmuştur. Board misyonerleri Kocaeli bölgesindeki Ermenileri Protestanlaştırmakla kalmamış onları bağlı oldukları ve yüzyıllarca barış içerisinde yaşadıkları Türklere düşman etmişler ve ayrılıkçı hareketleri kışkırtmışlardır. Kaynakça - BOA. A. MKT. 48/66. - BOA. A. MKT. 64/1. - BOA. HR. MKT. 196/20. - BOA. HR. MKT. 216/32. - BOA. HR. SYS. 2821/11. - BOA. HR. SYS. 2821/14. - BOA. HR. TO. 146/66. - BOA. HR. TO. 313/85. - BOA. İ. HR. 134/ BOA. ML. VRD. 2934, Ahmet Semih Torun-Recep Karacakaya, Osmanlı Belgelerinde Ermeni - Amerikan İlişkileri ( ), Başbakanlık Osmanlı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü; Cilt I, Ankara, Ayhan Öztürk- S. Tunay Kamer, Activities of American Missionaries in Kayseri, Cumhuriyet International Journal of Education, Vol 2 (2), April 2013, pp Ayhan Öztürk, Amerikan Board ın Kuruluşu, Teşkilatlanması ve Osmanlı Devleti nde Kurduğu Misyonlar, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı:23 Yıl:2007/2 s Brian Johnson, The Forgotten Garden, Buluşma, Sayı:3, Ocak-2010, s Celal Öney, Ermeni Meselesinin Oluşumunda ABD nin Rolü Nasıl Başlamıştır?, History Studies ABD ve Büyük Ortadoğu İlişkileri Özel Sayısı/ Relationships of the USA and The Great Middele East Special Issue, Ekim 2011, s Esra Danacıoğlu, Osmanlı İmparatorluğunda Amerikan Board Okulları ve Ermeniler, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: III Sayı:9-10 Yıl: , s Fay Linder, TheHıstory of Üsküdar American Academy , Ayhan Matbaası, İstanbul, Garabed Nergararaian, A Brief History of the Beginning Missionary Work in Nicomedia, Gazette Steam Printing House, Waynesboro, Gürsoy Şahin, Türk-Ermeni İlişkilerinin Bozulmasında Amerikalı Misyonerlerin Rolleri Üzerine Bir İnceleme, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: IIV, Sayı:1 (Ermeni Özel Sayısı), Haziran-2005, s H. L. Murre-Van Den Berg, Why Protestant Churches? The American Board and The Eastern Churches: Mission Among Nominal Christians ( ), Missions And Missionaries, Editor: Pieter N. Holtrop-Hugh Mcleod, The Boydell Press, 2000, s Haluk Selvi, Ermeşe (Akmeşe) Manastırı ve Ermeni Olaylarındaki Yeri, ASAM Türkiye II Kongresi, ASAM Yayınları, Ankara, Haluk Selvi-Kurtuluş Demirkol, Osmanlı Devleti nde Amerika Birleşik Devletleri Vatandaşlarının Hukuku ve Karşılaşılan Bazı Problemler, History Studies Prof. Dr. Enver Konukçu Armağanı / İdris Yücel, Kendi Belgeleri Işığında Amerikan BOARD ın Osmanlı Ülkesinde Teşkilatlanması, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, Maria A. West, The Romance of Missions Or Insıde Vıews of Life and Labor, in the Land of Ararad, New York, 1875, s.3, 33, 107, 118; - Mehmet Alparslan Küçük, Anadolu da Protestan Ermeni Milleti nin Oluşumu, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt:50, Sayı:2, 2009, s Metin Hülagü, Osmanlı dan Cumhuriyet e Misyoner, Ermeni, Terör ve Amerika Çerçevesinde Türkiye, Hoşgörüden Yol Ayrımına Ermeniler, Editörler: Metin Hülagü, Şakir Batmaz, Gülbadi Alan, EU- SAS II, Cilt: 3, Kayseri 2008, s Mithat Aydın, Amerikan Protestan Misyonerlerinin Ermeniler Arasındaki Faaliyetleri ve Bunun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkisi, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı:19, Yıl:2006, s

15 - Mustafa Halidi-Ömer Ferruh, İslam Ülkelerinde Misyonerlik ve Emperyalizm, Çev. Ömer Şekerci, Nûn Yayıncılık, İstanbul, Ekler - Oğuz Polatel, İzmit Kazası nda Ermeni Yerleşiminin Başlangıcı ve Ermeni Yerleşim Yerleri, Tarihte Türkler ve Ermeniler, Cilt:6, Editörler: Mehmet Metin Hülagü, Musa Şaşmaz Vd., Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara, Orhan F. Köprülü, Tarihte Türk-Amerikan Münasebetleri, Belleten, Cilt: LI, Sayı:200, TTK. Yayınları, Yıl: Ağustos-1987, s Ömer Turan, Amerikan Misyonerlerine Ermeni Patrikhanesi nin Tepkisi, Hoşgörüden Yol Ayrımına Ermeniler, Editörler: Metin Hülagü, Şakir Batmaz, Gülbadi Alan, EUSAS II, Cilt: 3, Kayseri 2008, s Bahçecik Amerikan Koleji, Özgür Yıldız, İzmit te (Nicomedia) Amerikan Misyoner Faaliyetleri, Gazi Akademik Bakış, Cilt:5, Sayı:10, Yaz Resül Narin, Osmanlı Devleti Zamanında Kocaeli Ormanları, Belleten, Cilt: LXXV, Sayı:274, TTK Yayınları, Yıl: 2011-Aralık, s Salâhi R. Sonyel, Büyük Devletlerin Osmanlı İmparatorluğunu Parçalama Çabalarında Hıristiyan Azınlıkların Rolü, Belleten. Cilt: XLIX, Sayı:195, TTK Yayınları, Yıl:1985-Aralık, s Seçil Akgün, Amerikalı Misyonerlerin Anadolu ya Bakışları, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı:3, Yıl:1992, s.1-16 Bahçecik Amerikan Koleji nde öğretmen ve öğrencileri, The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: XXVIII, Boston, The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: XLII, Boston, The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LIV, Boston, The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LVIII, Boston, Akmeşe Kilise ve Manastırı, 20. Yüzyılın başı. - The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LXVI, Cambridge, The Missionary Herald, vol: XLVI, December 1850, no:12 - William E. Strong, The Story of The American Board (An Account of the First Hundred Years of the American Board of Commissioners For Missions), The Pilgrim Press, Boston, New York, Chicago Adapazarı Protestan Ermeni Kız Koleji, The Missionary Herald, American Board of Commissioners for Foreign Missions, Vol: LXII, Cambridge, 1866.

16 İzmit te İstanbul Caddesi ndeki Ermeniler, 1900 ler İzmit-Kozluk ta Ermeni çocuklar, 1900 ler 16

İzmit te (Nicomedia) Amerikan Misyoner Faaliyetleri

İzmit te (Nicomedia) Amerikan Misyoner Faaliyetleri İzmit te (Nicomedia) Amerikan Misyoner Faaliyetleri American Missionary Activities in İzmit (Nicomedia) Özet Özgür Yıldız* Bu çalışmada, Amerikan misyonerlerinin İzmit te yapmış oldukları misyonerlik faaliyetlerine

Detaylı

AMERİKAN MİSYONERLERİNİN KOCAELİ DE EĞİTİM FAALİYETLERİ

AMERİKAN MİSYONERLERİNİN KOCAELİ DE EĞİTİM FAALİYETLERİ AMERİKAN MİSYONERLERİNİN KOCAELİ DE EĞİTİM FAALİYETLERİ Hülya * Giriş Osmanlı İmparatorluğu nun en uzun asrı olarak adlandırılan 19. yüzyıl, devleti dağılmaya sürükleyen pek çok gelişmeye de tanıklık etmiştir.

Detaylı

1851-1915 YILLARI ARASINDA SİVAS TA AMERİKAN MİSYONER FAALİYETLERİNE BİR BAKIŞ. Özgür YILDIZ

1851-1915 YILLARI ARASINDA SİVAS TA AMERİKAN MİSYONER FAALİYETLERİNE BİR BAKIŞ. Özgür YILDIZ Tarih Okulu Dergisi (TOD) Journal of History School (JOHS) Mart 2016 March 2016 Yıl 9, Sayı XXV, ss. 417-435. Year 9, Issue XXV, pp. 417-435. DOI No: http://dx.doi.org/10.14225/joh794 1851-1915 YILLARI

Detaylı

Osmanlı Anadolu sunda Protestan Bir Kadın Misyoner: Laura Farnham ve Okulu. Ekrem SALTIK ekremizm@hotmail.com

Osmanlı Anadolu sunda Protestan Bir Kadın Misyoner: Laura Farnham ve Okulu. Ekrem SALTIK ekremizm@hotmail.com Osmanlı Anadolu sunda Protestan Bir Kadın Misyoner: Laura Farnham ve Okulu Osmanlı Anadolu sunda Protestan Bir Kadın Misyoner: Laura Farnham ve Okulu Ekrem SALTIK ekremizm@hotmail.com Özet Bu çalışmanın

Detaylı

Sakarya ili kültür ve turizm bakımından önemli bir potansiyele ve çeşitliliğe sahiptir. İlde Taraklı Evleri gibi

Sakarya ili kültür ve turizm bakımından önemli bir potansiyele ve çeşitliliğe sahiptir. İlde Taraklı Evleri gibi TARİH Tarihi kaynaklar bize, Adapazarı yerleşim bölgesinde önceleri Bitinya'lıların, ardından Bizanslıların yaşadıklarını bildirmektedir. Öte yandan, ilim adamlarının yaptıkları araştırmalara göre; Sakarya

Detaylı

AMERİKAN PROTESTAN MİSYONERLERİNİN TALAS TA EĞİTİM FAALİYETLERİ

AMERİKAN PROTESTAN MİSYONERLERİNİN TALAS TA EĞİTİM FAALİYETLERİ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Fırat University Journal of Social Science Cilt: 18, Sayı: 1 Sayfa: 343-352, ELAZIĞ-2008 AMERİKAN PROTESTAN MİSYONERLERİNİN TALAS TA EĞİTİM FAALİYETLERİ Training

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985 1. Adı Soyadı : MEHMET ÇELİK 2. Doğum Tarihi: 05 Haziran 195. Unvanı : Prof.Dr.. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981

Detaylı

OSMANLI HOŞGÖRÜSÜNDEN AMERİKAN MİSYONERLERİNE -ANADOLU ERMENİLERİNİN PROTESTANLAŞTIRILMA FAALİYETLERİ- (Everek ve Erzurum Örneği)

OSMANLI HOŞGÖRÜSÜNDEN AMERİKAN MİSYONERLERİNE -ANADOLU ERMENİLERİNİN PROTESTANLAŞTIRILMA FAALİYETLERİ- (Everek ve Erzurum Örneği) OSMANLI HOŞGÖRÜSÜNDEN AMERİKAN MİSYONERLERİNE -ANADOLU ERMENİLERİNİN PROTESTANLAŞTIRILMA FAALİYETLERİ- (Everek ve Erzurum Örneği) *Yrd. Doç. Dr. Şakir Batmaz Erciyes Üniv. Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih

Detaylı

BİZİM MAHALLENİN HİKÂYESİ İZMİT: BİRLİKTE YAŞAM ÖRNEĞİ ERMENİLER

BİZİM MAHALLENİN HİKÂYESİ İZMİT: BİRLİKTE YAŞAM ÖRNEĞİ ERMENİLER BİZİM MAHALLENİN HİKÂYESİ İZMİT: BİRLİKTE YAŞAM ÖRNEĞİ ERMENİLER Bekir * Bizim mahalle klasik bir Osmanlı mahallesidir. 1 Bu mahallenin sırrı birlikte yaşamaya dayanır. Kadim kültürleri ret etmeden birlikte

Detaylı

Katolikler bir hac yolculuğu gibi kilise yolunda dua ederek yürüyorlar

Katolikler bir hac yolculuğu gibi kilise yolunda dua ederek yürüyorlar 1845 Kapusen rahiplerin gelişi: Gürcistan'da yaşayan İtalyan asıllı 8 kapusen rahip yaşadıkları ülkeyi terk etmek zorunda kalmışlardı. Yolculuk sırasında Karadeniz üzerinden geçerken bu bölgede yalnız

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve

Detaylı

Kiliseler ile yap lan Resmi Sözleflmeler ve her iki ülkede ibadet yerlerininin yap m

Kiliseler ile yap lan Resmi Sözleflmeler ve her iki ülkede ibadet yerlerininin yap m Kiliseler ile yap lan Resmi Sözleflmeler ve her iki ülkede ibadet yerlerininin yap m Rainer Korten 6 yıldan beri Türkiye de yaşama memnuniyetini tadiyorum ve sayıları yaklaşık 12-14000 i bulan, ana dili

Detaylı

Müslümanlar için yeni ve yabancı bir anlayış değildir. Zira yaşamalarına denir. İslam dini ilk zamanlardan itibaren farklı inançlara dinî

Müslümanlar için yeni ve yabancı bir anlayış değildir. Zira yaşamalarına denir. İslam dini ilk zamanlardan itibaren farklı inançlara dinî 1. DİNİ ÇOĞULCULUK Dini çoğulculuk (plüralizm), dinlere mensup insanların Dini çoğulculuk, zengin farklı tarihi tecrübeye sahip olan Allah tan başkasına tapanlara putlarına) sövmeyin; sonra onlar da Sizin

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Amerikalı misyonerler Anadolu'ya geç gelmelerine karşılık, adeta önce gelenlerle farkı kapatmak için çok sıkı bir çalışma

Amerikalı misyonerler Anadolu'ya geç gelmelerine karşılık, adeta önce gelenlerle farkı kapatmak için çok sıkı bir çalışma AMERĐKALILARIN ANTEP MĐSYONUNUN KURULUŞ VE FAALĐYETLERĐ HAKKINDA BĐR DENEME ÖZET Rahmi DOĞANAY Amerikalı misyonerler Anadolu'ya geç gelmelerine karşılık, adeta önce gelenlerle farkı kapatmak için çok sıkı

Detaylı

VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin

VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin İslâm Araştırmaları Dergisi, Sayı 22, 2009, 155-181 VEFEYÂT Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin Doç. Dr. M. Süreyya Şahin i 24 Ocak 2008 tarihinde Hakk ın rahmetine tevdi ile ebedî yolculuğuna uğurladık. Akademik

Detaylı

OSMANLI DEVLETĐ NDE AMERĐKAN MĐSYONERLERĐNĐN ERMENĐLERE YÖNELĐK EĞĐTĐM FAALĐYETLERĐ

OSMANLI DEVLETĐ NDE AMERĐKAN MĐSYONERLERĐNĐN ERMENĐLERE YÖNELĐK EĞĐTĐM FAALĐYETLERĐ OSMANLI DEVLETĐ NDE AMERĐKAN MĐSYONERLERĐNĐN ERMENĐLERE YÖNELĐK EĞĐTĐM FAALĐYETLERĐ ÖZET Yahya BAĞÇECĐ Misyonerlik bütün evrensel dinler için geçerli olmakla beraber, misyonerlik denilince akla Hıristiyanlar

Detaylı

ATATÜRK, PATRİKHANE VE RUHBAN OKULU

ATATÜRK, PATRİKHANE VE RUHBAN OKULU ATATÜRK, PATRİKHANE VE RUHBAN OKULU E. Org. Yaşar BÜYÜKANIT Beykent Üniversitesi Bu makalenin amacı, patrikhane ve ruhban okulunun detaylı bir tarihinin analizi yapmak değildir. Hudutlarımız içinde yaşayan

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINA AKTARILACAK TUTARLARIN KULLANIMI, MUHASEBELEŞTİRİLMESİ,

Detaylı

-TÜRKİYE DE KİŞİ BAŞINA TÜKETİCİ BORCU 4 BİN TL YE YAKLAŞTI

-TÜRKİYE DE KİŞİ BAŞINA TÜKETİCİ BORCU 4 BİN TL YE YAKLAŞTI Umut Oran Basın Açıklaması 27.5.2013 -TÜRKİYE DE KİŞİ BAŞINA TÜKETİCİ BORCU 4 BİN TL YE YAKLAŞTI -SON ÜÇ YILDA KİŞİBAŞINA DÜŞEN TÜKETİCİ BORCU YÜZDE 90 ORANINDA ARTARKEN, AYNI DÖNEMDE TASARRUF NDAKİ ARTIŞ

Detaylı

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının

Detaylı

Samaruksayı Seyir olarak bilinen köyün eski adı, Cumhuriyetin ilk yıllarında,

Samaruksayı Seyir olarak bilinen köyün eski adı, Cumhuriyetin ilk yıllarında, İKİSU KÖYÜ YERİ VE NÜFUSU İkisu Köyü, bağlı olduğu Yomra İlçesi nin güneybatısında yer alır. Yomra İlçesi ne 4 km., Trabzon İli ne 16 km. uzaklıktadır. Bu uzaklıklar köyün giriş uzaklığıdır. Köyün girişindeki

Detaylı

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir. Şekil 1. Kasım 1922 de Lozan Konferansı

Detaylı

ek: eğitim izleme göstergeleri

ek: eğitim izleme göstergeleri ek: eğitim izleme göstergeleri, eğitim izleme raporu 2010, sayfa 107-164 ek: eğitim izleme göstergeleri Geçtiğimiz yılki Eğitim İzleme Raporu nda ilk kez kamuoyuna sunulan Eğitim İzleme Göstergeleri nin

Detaylı

Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU

Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU 1964 yılında Kayseri de dünyaya gelen Ali Ahmetbeyoğlu, 1976 yılında Kayseri Namık Kemal İlkokulu ndaki, 1979 yılında Kayseri 50. Dedeman Ortaokulu ndaki, 1982 yılında ise

Detaylı

1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ

1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BAKİ SARISAKAL 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BİNALAR VE ARAZİ LİSTESİ Manastır Vilayetinde Nüfus Cemaati İslam Ulah ve Rum Ermeni Bulgar Yahudi

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 30 MART 2014

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 30 MART 2014 30 MART 2014 AraştırmaHakkında Araştırma, 30 Mart 2014 günü, Bilgisayar Destekli Telefon Görüşmesi (CATI) yöntemi ile mahalli seçimlerde oy kullanan toplam 1383 seçmen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 19 05 2014 Sayı 26 Genel Değerlendirme Ocak 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Ocak 2014 verilerinin değerlendirildiği- 26. sayısında sigortalı ücretli istihdamı, kadın

Detaylı

XIX. YÜZYILDA ERMENİLERİN SİYASAL, SOSYAL, KÜLTÜREL HAYATINDAKİ DEĞİŞMELERDE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ NİN ROLÜ

XIX. YÜZYILDA ERMENİLERİN SİYASAL, SOSYAL, KÜLTÜREL HAYATINDAKİ DEĞİŞMELERDE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ NİN ROLÜ 1653 XIX. YÜZYILDA ERMENİLERİN SİYASAL, SOSYAL, KÜLTÜREL HAYATINDAKİ DEĞİŞMELERDE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ NİN ROLÜ ÖZET İNCE ERDOĞAN, Dilşen TÜRKİYE/ТУРЦИЯ 1820 yılında Osmanlı topraklarına ayak basan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Rapor Özet Türkiye genelinde il merkezlerinin içmesuyu durumu

İÇİNDEKİLER. Rapor Özet Türkiye genelinde il merkezlerinin içmesuyu durumu İÇİNDEKİLER Rapor Özet Türkiye genelinde il merkezlerinin içmesuyu durumu Çizelge 1 Türkiye genelinde il merkezlerinin su ihtiyaçları ve ihtiyaçların karşılanma durumu icmali Çizelge 2. 2013-2015 yılları

Detaylı

Hıristiyan Birliği Projeleri ve Ermeniler (XVII ve XVIII. Yüzyıllar)

Hıristiyan Birliği Projeleri ve Ermeniler (XVII ve XVIII. Yüzyıllar) Hıristiyan Birliği Projeleri ve Ermeniler (XVII ve XVIII. Yüzyıllar) Selim Hilmi Özkan * Özet 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Türklerin Anadolu ya girmesi ile birlikte Türkleri durdurmak amacı ile 1096 yılında

Detaylı

Yüksek Lisans: Hacettepe Üni., Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Tarih Blm. 1985

Yüksek Lisans: Hacettepe Üni., Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Tarih Blm. 1985 Prof. Dr. YUSUF SARINAY Kişisel Web Sayfası: http: ysarinay@etu.edu.tr İdari Görevler : Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı Tarih Bölüm Başkanı E-Posta : ysarinay@etu.edu.tr Telefon: : +90 (312) 292 41 31 +90

Detaylı

İstatistik ve Sicil İzleme Dairesi Başkanlığı

İstatistik ve Sicil İzleme Dairesi Başkanlığı 1 İçindekiler Bölüm 1 2004 Yılı Dört Aylık Sonuçlar Bölüm 2 Teyit Sonuçları Bölüm 3 Internet Üzerinden İhale İşlemi Yapan İdarelerin İllerine ve Yapılarına Göre Dağılımları 2 2003 yılında ve 2004 yılının

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : MUZAFFER TEPEKAYA 2.Doğum Tarihi : 20.10.1962 3.Unvanı : Prof. Dr. / Tarih Bölümü 4. e-mail : muzaffer.tepekaya@cbu.edu.tr Öğrenim Hayatı: Derece Alan Üniversite Lisans Tarih Selçuk

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ DANIŞMAN:Özer YILMAZ HAZIRLAYAN: Erşad TAN,Tacettin TOPTAŞ İÇİNDEKİLER GİRİŞ I-İNANÇ TURİZMİ A- İnanç Kavramı

Detaylı

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Elveda Rumeli Merhaba Rumeli İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Hamdi Fırat BÜYÜK* Balkan Savaşları nın 100. yılı anısına Kitap Yayınevi tarafından yayınlanan Elveda Rumeli Merhaba

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Amerikan Misyonerlerine Anadolu Halkının Tepkisi ve Bunun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkileri

Amerikan Misyonerlerine Anadolu Halkının Tepkisi ve Bunun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkileri Amerikan Misyonerlerine Anadolu Halkının Tepkisi ve Bunun Osmanlı-Amerikan The Anatolian Reaction to the American Missionaries and This Effect to Ottoman-American Relationship Nejla Günay * Özet Osmanlı

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 KOÇ ÜNİVERSİTESİ Vakıf İSTANBUL İnsani Bilimler ve Edebiyat Fak. Arkeoloji ve Sanat Tarihi İNG TS-1 449,145 446,594 8 3.550 4 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Devlet ESKİŞEHİR İletişim Bilimleri Fak. Basın ve Yayın

Detaylı

TABLO-3B. B GRUBU KADROLARA ATANACAKLARDA ARANACAK KOŞULLAR Yerleştirme Yapılacak Kadrolar Koşul ve

TABLO-3B. B GRUBU KADROLARA ATANACAKLARDA ARANACAK KOŞULLAR Yerleştirme Yapılacak Kadrolar Koşul ve 50 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) 8971 SANTRAL MEMURU (BOLU)... GİH 10 1... 13,17, 210 8981 DAKTİLOGRAF (BOLU)... GİH 12 1... 13, 17, 237, 242 8991 HEMŞİRELİK (BOLU)... SH 12 4... 13, 79, 216 9001

Detaylı

Batmış Yunanistan, İstanbul Rumları na Maaş Vermeyi Aksatmıyor

Batmış Yunanistan, İstanbul Rumları na Maaş Vermeyi Aksatmıyor Teostrateji Batmış Yunanistan, İstanbul Rumları na Maaş Vermeyi Aksatmıyor 26.10.2011 - Diplomatik araçlarla çek olarak İstanbul a getirilen maaşlar, bir Yunan şirketinin satın aldığı Finasbank ta nakde

Detaylı

ISBN: 978 975 7988 67 0. Orgeneral Ali Fuat Cebesoy Anısına Armağan

ISBN: 978 975 7988 67 0. Orgeneral Ali Fuat Cebesoy Anısına Armağan ISBN: 978 975 7988 67 0 Orgeneral Ali Fuat Cebesoy Anısına Armağan SAKARYA 2010 1 Osmanlı Devletinde 19. Yüzyılda Misyonerlik ve Adapazarı ndaki Misyoner Okulları Resül NARİN 1 ÖZET 19. yüzyıl Osmanlı

Detaylı

KURUM ADI KADRO ADI KONT.

KURUM ADI KADRO ADI KONT. KURUM ADI KADRO ADI 310010002 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ MEMUR (BOLU MERKEZ Merkez) 1 0 67,37392 67,37392 310040001 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FİZYOTERAPİST (AFYONKARAHİSAR MERKEZ Merkez) 1 0 77,44521

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

Yeni Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi

Yeni Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 12-13 Mayıs 2014, IV. Arazi Yönetimi Çalıştayı Yeni (6360) Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 12-13 Mayıs 2014 6360 sayılı

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Amerika, Osmanlı İmparatorluğu, Amerikan Board, Misyoner, İzmir.

Anahtar Kelimeler: Amerika, Osmanlı İmparatorluğu, Amerikan Board, Misyoner, İzmir. AMERİKALI PROTESTAN MİSYONERLERİNİN RAPORLARINDA İZMİR İSTASYONU NUN KURULUŞU VE FAALİYETLERİ (1820 1900) Dilşen İnce Erdoğan Özet İzmir, Osmanlı İmparatorluğu nun önemli liman kentlerin biridir. Ticaretin

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Mayıs 2013 - Düzce 1

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Mayıs 2013 - Düzce 1 Mayıs 2013 - Düzce 1 İçerik Giriş Kamu Üniversite Sanayi İşbirliğinde En Somut Ara Yüzler: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Ülkemizde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin Bölgesel

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği

Mekatronik Mühendisliği 202510422 İSTANBUL BİLGİ Üniv. (İng.) (T.B.) Özel İSTANBUL TS-1 8 + 0 8 8 439,234 2570 1.890 203410129 İSTANBUL TİCARET Üniv. (T.B.) Özel İSTANBUL TS-1 4 + 0 4 4 431,991 3960 2.520 202311352 İSTANBUL AREL

Detaylı

KAYSERİ AMERİKAN HASTANESİ (1887-1967) ÖZET. Cesarea American Hospital (1887-1967) ABSTRACT

KAYSERİ AMERİKAN HASTANESİ (1887-1967) ÖZET. Cesarea American Hospital (1887-1967) ABSTRACT Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Güz 2010 Sayı 25 KAYSERİ AMERİKAN HASTANESİ (1887-1967) Özgür YILDIZ ÖZET Bu çalışmada Kayseri Amerikan Hastanesinin kuruluşu, hastanede yapılan faaliyetler,

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 07 2014 Sayı 27 Genel Değerlendirme Şubat 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Şubat 2014 verilerinin değerlendirildiği- 27. sayısında sigortalı

Detaylı

SİYASİ PARTİLERİN SEÇİM YARIŞI HIZ KESMİYOR

SİYASİ PARTİLERİN SEÇİM YARIŞI HIZ KESMİYOR BÜLTEN 21.05.2015 SİYASİ PARTİLERİN SEÇİM YARIŞI HIZ KESMİYOR 7 Haziran genel seçimine günler kala nefesler tutuldu, gözler yapılan anket çalışmalarına ve seçim vaatlerine çevrildi. Liderlerin seçim savaşının

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI 1 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Tıp Fakültesi MF-3 103 103 490,69 504,86 483,72 485,47 ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon MF-3 36 36 397,16 444,53 ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

1820-1950 YILLARI ARASINDA SURİYE VE LÜBNAN DA PROTESTAN MİSYONERLERİN KADINLARA YÖNELİK FAALİYETLERİ

1820-1950 YILLARI ARASINDA SURİYE VE LÜBNAN DA PROTESTAN MİSYONERLERİN KADINLARA YÖNELİK FAALİYETLERİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 15:2 (2010), SS.167-187 1820-1950 YILLARI ARASINDA SURİYE VE LÜBNAN DA PROTESTAN MİSYONERLERİN KADINLARA YÖNELİK FAALİYETLERİ American Protestant Missionaries Women Orientated

Detaylı

AMERİKALI MİSYONERLERİN SAMSUN VE ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ

AMERİKALI MİSYONERLERİN SAMSUN VE ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ AMERİKALI MİSYONERLERİN SAMSUN VE ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ Erdal AÇIKSES Anadolu her dönemde Hıristiyan misyonerliğin uğrak yeri olmuştur. Pavlos'tan 1 sonra Aziz Gregory, Ermeniler arasında Hıristiyanlığı

Detaylı

2013 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2013 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI 2013 ÖSYS TAVAN VE TABAN LARI ABANT İZZET BAYSAL ABANT İZZET BAYSAL ABANT İZZET BAYSAL Zihin Engelliler Öğretmenliği 62 62 YGS-4 409,95634 56.900 438,46947 405,71863 405,93047 İlahiyat 62 62 YGS-4 379,60527

Detaylı

TASARI AKADEMİ YAYINLARI

TASARI AKADEMİ YAYINLARI HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) Aile ve Tüketici Bilimleri 4 EA 2 4 249412 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Akçakoca Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu 4 EA 5 15 220 228166 MARMARA ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL)

Detaylı

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015 R A P O R 1 Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL Mayıs 2015 Sunuş 4.264 kişi ile yüz yüze görüşme şeklinde yapılan anket bulgularına dayanan bu rapor, Mart- Nisan 2015 tarihinde Sakarya ilinin

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık TM-3 52 52 416,64 463,57 412,35 412,42 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Psikoloji TM-3 62 62 415,67 454,89 408,47 410,20

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Fen Fak. Aktüerya Bilimleri MF-1 411,216 337,320 72 66.100 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Fen Fak. Astronomi ve Uzay Bilimleri MF-1 241,591 197,251 72 315.000

Detaylı

2014 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2014 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI (BOLU) (BOLU) (BOLU) (BOLU) AFYON KOCATEPE (AFYONKARAHİSAR) AFYON KOCATEPE (AFYONKARAHİSAR) AĞRI İBRAHİM ÇEÇ AĞRI İBRAHİM ÇEÇ AKDİZ (ANTALYA) Zihin Engelliler Öğretmenliği 62 62 YGS-4 393,50061 63.400

Detaylı

OSMANLI DEVLETİNDE AMERİKAN MİSYONERLERİN ERMENİ OKULLARINDA ERMENİ MİLLİYETÇİLİĞİNE ETKİLERİ

OSMANLI DEVLETİNDE AMERİKAN MİSYONERLERİN ERMENİ OKULLARINDA ERMENİ MİLLİYETÇİLİĞİNE ETKİLERİ OSMANLI DEVLETİNDE AMERİKAN MİSYONERLERİN ERMENİ OKULLARINDA ERMENİ MİLLİYETÇİLİĞİNE ETKİLERİ Kılıç, R. (2009).Osmanlı devletinde Amerikan misyonerlerin Ermeni okullarında Ermeni milliyetçiliğine etkileri.

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. TABLO ÜNİVERSİTE Tür ŞEHİR FAKÜLTE/YÜKSOKUL PROGRAM ADI AÇIKLAMA DİL 4 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Devlet ADANA Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri MF-2 280,446 255,689 47 192.000 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA

Detaylı

KADİR HAS ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Radyo, Tv ve Sinema (Tam Burslu) 4 TS-1 483,980 423

KADİR HAS ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Radyo, Tv ve Sinema (Tam Burslu) 4 TS-1 483,980 423 KADİR HAS ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Radyo, Tv ve Sinema (Tam Burslu) 4 TS-1 483,980 423 KOÇ ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Medya ve Görsel Sanatlar (İng.) (Tam Burslu) 8 TS-1 465,251 1.030 KOÇ ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL)

Detaylı

YGS 4 PUAN TÜRÜNDEN YERLEŞEBİLECEK BÖLÜMLER 2015 BAŞARI SIRASI 2015 TABAN PUANI ÖZEL DURUM DEVLET- VAKIF. Puan Türü

YGS 4 PUAN TÜRÜNDEN YERLEŞEBİLECEK BÖLÜMLER 2015 BAŞARI SIRASI 2015 TABAN PUANI ÖZEL DURUM DEVLET- VAKIF. Puan Türü YGS PUAN TÜRÜNDEN YERLEŞEBİLECEK BÖLÜMLER Program Adı ŞEHİR DEVLET- VAKIF ÜNİVERSİTE ÖĞRETİM ÖZEL DURUM Puan Türü 2015 BAŞARI SIRASI 2015 TABAN PUANI Dini İlimler Üsküp Yabancı Uluslararası Balkan Üniversitesi

Detaylı

DİKKAT! Tercih işlemlerinde ÖSYM nin kılavuzunu dikkate alınız. Bu çalışma sadece size bilgi vermek amaçlı hazırlanmıştır. www.dgsdoktoru.

DİKKAT! Tercih işlemlerinde ÖSYM nin kılavuzunu dikkate alınız. Bu çalışma sadece size bilgi vermek amaçlı hazırlanmıştır. www.dgsdoktoru. Devlet Kontenjanları 845 Vakıf Kontenjanları 470 KKTC Kontenjanları 154 Toplam Kontenjan 1469 Küçük 103110636 Bilgisayar Bilimleri Dokuz Eylül Ünv. Fen Fakültesi İzmir Devlet 3 SAY 4 #YOK #YOK 101110581

Detaylı

TIP FAKÜLTESİ - Tıp Lisans Programı Sıra No Üniversite Program Puan T. Kont. Taban Tavan 1 İstanbul Üniversitesi Tıp (İngilizce) Cerrahpaşa MF-3 77

TIP FAKÜLTESİ - Tıp Lisans Programı Sıra No Üniversite Program Puan T. Kont. Taban Tavan 1 İstanbul Üniversitesi Tıp (İngilizce) Cerrahpaşa MF-3 77 TIP FAKÜLTESİ - Tıp Lisans Programı Sıra No Üniversite Program Puan T. Kont. Taban Tavan 1 İstanbul Üniversitesi Tıp (İngilizce) Cerrahpaşa MF-3 77 526,60898 572,2366 2 Hacettepe Üniversitesi (Ankara)

Detaylı

AVUSTURYA DA DĐN EĞĐTĐMĐ

AVUSTURYA DA DĐN EĞĐTĐMĐ AVUSTURYA DA DĐN EĞĐTĐMĐ Eğitim Uzmanı ŞABAN KARAKÖSE AVUSTURYA (Österreich, Nemçe) Genel Bilgiler Başkent: Viyana Resmi dil: Almanca Bağımsızlık: 1955 AB ye kabul: 1995 Nüfus: 8,3 milyon (2007) Para birimi:

Detaylı

OSMANLI İMPARATORLUĞU NDA MİSYONERLİK VE ERZURUM DAKİ FAALİYETLERİ

OSMANLI İMPARATORLUĞU NDA MİSYONERLİK VE ERZURUM DAKİ FAALİYETLERİ EKEV AKADEMİ DERGİSİ Yıl: 18 Sayı: 58 (Kış 2014) 73 OSMANLI İMPARATORLUĞU NDA MİSYONERLİK VE ERZURUM DAKİ FAALİYETLERİ Öz En eski çağlardan beri insanlar kendi inançlarını yaymak için çalışmışlardır. Hıristiyan

Detaylı

Ermeni Meselesi ve Türkiye

Ermeni Meselesi ve Türkiye Ermeni Meselesi ve Türkiye Konstantın, L. D. (1913). Anadolu'da Islahat. Ermeni meselesi. Suriye Meselesi. İstanbul:. Toros, T. (). "Ermeni Tehciri Meselesi". Hayat Tarih Mecmuası, (12), 64-71, Kodaman,

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

PROGRAM EKİNİN GAYRİ RESMİ ÇEVİRİSİDİR. E K L E R EK 1.1... 4 DAİMİ İKAMET EDENLERİN SAYISI, TOPLAM NÜFUS, İLLERE GÖRE ŞEHİR VE KIRSAL

PROGRAM EKİNİN GAYRİ RESMİ ÇEVİRİSİDİR. E K L E R EK 1.1... 4 DAİMİ İKAMET EDENLERİN SAYISI, TOPLAM NÜFUS, İLLERE GÖRE ŞEHİR VE KIRSAL PROGRAM EKİNİN GAYRİ RESMİ ÇEVİRİSİDİR. E K L E R EK 1.1... 4 DAİMİ İKAMET EDENLERİN SAYISI, TOPLAM NÜFUS, İLLERE GÖRE ŞEHİR VE KIRSAL YERLEŞİMLERDEKİ NÜFUS %'Sİ... 4 EK 1.2... 6 KİŞİ BAŞI REEL GSYİH,

Detaylı

Şebinkarahisar lı bir baba ve Rumeli göçmeni bir annenin oğlu, İlk, orta ve lise öğrenimini Özel Tarhan Koleji'nde tamamladı,

Şebinkarahisar lı bir baba ve Rumeli göçmeni bir annenin oğlu, İlk, orta ve lise öğrenimini Özel Tarhan Koleji'nde tamamladı, AHMET BAHA ÖĞÜTKEN 24.DÖNEM İSTANBUL MİLLETVEKİLİ TEŞKİLAT BAŞKAN YARDIMCISI 1961'de İstanbul, Fatih te doğdu, Şebinkarahisar lı bir baba ve Rumeli göçmeni bir annenin oğlu, İlk, orta ve lise öğrenimini

Detaylı

FARABİ KURUM KODLARI

FARABİ KURUM KODLARI FARABİ KURUM KODLARI İstanbul 1. Boğaziçi D34-FARABİ-01 2. Galatasaray D34-FARABİ-02 3. İstanbul Teknik D34-FARABİ-03 Eskişehir 1. Anadolu D26-FARABİ-01 2. Eskişehir Osmangazi D26-FARABİ-02 Konya 1. Selçuk

Detaylı

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Tarihi Öğretim Yılı Dönemi Sırası 2014-2015 2 1 B GRUBU SORULARI 12.Sınıflar Öğrencinin Ad Soyad No Sınıf Soru 1: Aşağıdaki yer alan ifadelerde boşluklara

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

Antep'te Ermeni Ulusçuluğunun Doğuşunda Amerikalılar ve Kolejin Etkisi

Antep'te Ermeni Ulusçuluğunun Doğuşunda Amerikalılar ve Kolejin Etkisi Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S 40, Kasım 2007, s. 615-623 Antep'te Ermeni Ulusçuluğunun Doğuşunda Amerikalılar ve Kolejin Etkisi Doç. Dr. Bülent ÇUKUROVA* ÖZET

Detaylı

Dinlerin Buluşma Noktası: İstanbul

Dinlerin Buluşma Noktası: İstanbul Dinlerin Buluşma Noktası: İstanbul Mehmet Aydın N. E. Üniversitesi 1. Giriş Milâdi IV. yüzyılda Doğu Roma İmparatorluğunun başkenti olan İstanbul, Doğu Roma imparatorluğunun Patriklik Merkezi olarak dikkat

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Kimya Mühendisliği. 2013 YGS - LYS Taban Puanları Kitapçığı (Başarı Sıralamalı) www.acidershaneleri.com.tr - www.acidergisi.com.tr

Kimya Mühendisliği. 2013 YGS - LYS Taban Puanları Kitapçığı (Başarı Sıralamalı) www.acidershaneleri.com.tr - www.acidergisi.com.tr 109710145 ULUDAĞ Üniv. Devlet BURSA MF-2 80 + 2 88 84 197,605 228000 218.000 109730052 ULUDAĞ Üniv. (İÖ) Devlet BURSA MF-2 80 + 2 88 5 199,186 299000 218.000 100410103 AFYON KOCATEPE Üniv. Devlet AFYONKARAHİSAR

Detaylı

EN BÜYÜK PUAN PUAN TÜRÜ EN KÜÇÜK PUAN

EN BÜYÜK PUAN PUAN TÜRÜ EN KÜÇÜK PUAN KAMU YÖNETİMİ YEDİTEPE ÜNİV. (İST.) Kamu Yönetimi (Tam Burs) TM- 2 399.70925 405.83489 İSTANBUL ÜNİV. (İST.) Kamu Yönetimi TM- 2 393.22890 433.71128 GAZİ ÜNİV. (ANKARA) Kamu Yönetimi TM- 2 383.63500 429.91429

Detaylı

UniversiteTuru FakulteYuksekOkulAdi ProgramAdi PuanTuru TabanPuanKontenjanOgretimTuruOgretimTuru BasariSirasi Ankara Üniversitesi Devlet Dil ve Tarih

UniversiteTuru FakulteYuksekOkulAdi ProgramAdi PuanTuru TabanPuanKontenjanOgretimTuruOgretimTuru BasariSirasi Ankara Üniversitesi Devlet Dil ve Tarih UniversiteAdi UniversiteTuru FakulteYuksekOkulAdi ProgramAdi PuanTuru TabanPuanKontenjanOgretimTuruOgretimTuru BasariSirasi Ankara Üniversitesi Devlet Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Ankara 1996 PUAN TÜRÜ TABAN PUAN ÜNİVERSİTE ADI BÖLÜM ADI KONTENJAN SIRALAMA

Ankara 1996 PUAN TÜRÜ TABAN PUAN ÜNİVERSİTE ADI BÖLÜM ADI KONTENJAN SIRALAMA KOÇ ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Matematik (İngilizce) (Tam Burslu) 10 MF-1 463,833 6.830 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Matematik Öğretmenliği (İngilizce) 21 MF-1 438,070 14.500 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL)

Detaylı

İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Yakınçağ

İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Yakınçağ Doğum Tarihi ve Yeri: 10.02.1960- Sivas EĞİTİM Üniversite: Lisans: 1976-1980. İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Yakınçağ Tarihi, Yüksek lisans: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi,

Detaylı

2014 DGS TERCİH KLAVUZU ZAFERFEN AKADEMİ KPSS - DGS - ALES - YDS Ayrıntılar; www.zaferfen.com' da.

2014 DGS TERCİH KLAVUZU ZAFERFEN AKADEMİ KPSS - DGS - ALES - YDS Ayrıntılar; www.zaferfen.com' da. 102710387 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ Acil Yardım ve Afet Yönetimi 4 SAY 6 8342 6 6 266,05894 304,1808 102730231 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ Acil Yardım ve Afet Yönetimi (iö) 4 SAY 6 2

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Dil ve Tarih Coğrafya Fak. Antropoloji TM-3 325,416 283,745 57 218.000 4 MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Devlet BURDUR Fen-Edebiyat Fak. Antropoloji TM-3 289,322 243,240

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 10 2014 Sayı 31 TEPAV İSTİHDAM İZLEME TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Haziran 2014 verilerinin değerlendirildiği- 31. sayısında sigortalı

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ(BOLU) İlköğretim Matematik Öğretmenliği MF-1 62 62 382,96 457,21 259,14 305,59 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ(BOLU) Matematik (İngilizce) MF-1 72 72 279,93 372,86 ABANT

Detaylı

VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE 2005/88

VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE 2005/88 Konu: Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezi 03.06.2005/8148 VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE 2005/88 Bilindiği üzere Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezlerinin açılış, işleyiş ve denetim işlemleri 18.07.1997

Detaylı