e-belediyeler İÇİN İNTERNET TABANLI HARİTA HİZMETLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "e-belediyeler İÇİN İNTERNET TABANLI HARİTA HİZMETLERİ"

Transkript

1 e-belediyeler İÇİN İNTERNET TABANLI HARİTA HİZMETLERİ Arif Çağdaş AYDINOĞLU 1, Tahsin YOMRALIOĞLU 1 1 Karadeniz Teknik Üniversitesi - Mühendislik Mimarlık Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, GISLab, 61080, Trabzon Özet: Günümüzde bilgiye erişimde bilgi teknolojilerinin kullanımı kaçınılmaz olmuştur. Özellikle bilginin yaklaşık %80 inin konuma dayalı olduğu ve yönetsel organların karar verme sürecinde mekan bilgisine olan ihtiyaç dikkate alındığında, konumsal bilginin yönetiminde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS/GIS) nin kullanımı etkin hale gelmiştir. İnternet, bilgiye ulaşmada en etkili küresel iletişim aracı kabul edildiğinden web ortamında da konumsal bilginin yönetimi mümkün olmuştur. Tüm dünyada coğrafi bilginin internette yönetilmesine olanak tanıyan belediyecilik uygulamaları kent bilgi sistemleri adı altında geliştirilmektedir. Ülkemizde de e-belediyeciliğe geçiş sürecinde bilgi teknolojilerinin mevcut imkanları ile bilgi entegrasyonu sağlanarak vatandaşları ilgilendiren işlemlerin internet ortamında hizmete sunulması mümkündür. İnternet CBS olarak ifade edilen bu yaklaşımla internet harita sunucusunun kurulum aşamaları belirlenmiştir. Bu çalışmada, stratejinin belirlenmesi, gereksinim analizi, kavramsal tasarım, internet CBS yazılımı seçimi, maliyet hesabı, web kartografya ve uygulamanın gerçekleştirilmesi gibi uygulama aşamaları irdelenmiştir. Örnek çalışma olarak, Trabzon lokal çalışma alanı ile, konuma dayalı gözlemlerle elde edilen bilginin yönetimi işlevlerini yerine getiren e-harita altlığı kurulması ve İnternet teknolojileri yardımıyla bilgi paylaşımını sağlamak hedeflenmiştir. Kurulan e-harita servisleri vasıtasıyla, vatandaşların belediye bilgilerine ve hizmetlerine internet ortamında doğrudan erişimi sağlanmaktadır. Bu uygulama ile, kent için karar destek aracı olarak kullanılması amacıyla, İnternet CBS gerçekleştirim aşamaları irdelenerek, e-belediyecilik amacıyla benzer amaçlı bir sistem için gereksinimler belirlenmiştir. 1. GİRİŞ İnsanoğlu hayatı boyunca bilgiye ihtiyaç duymuş ve bilgiyi sürekli olarak bir gelişme aracı olarak kullanmıştır. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna doğru hızlı bir geçiş sürecinin yaşandığı günümüzde, bilgi çağının getirdiği değişim yeniden yapılanma sürecini hızlandırmakta ve toplum yaşamında ve kültürde kalıcı değişikliklere neden olmaktadır. Toplumlar bilgi toplumu olabilmek için tüm hizmet sektörlerinde bilgiye sahip olma ve bilgiyi verimli kullanma zorunluluğu duymaya başlamışlardır. Organizasyonların yönetimsel fonksiyonlarını desteklemek amacı ile bilgiyi toplayan, depolayan, üreten ve dağıtan bir mekanizma olan bilgi sistemleri; bilgiye kolayca erişip, bilgiyi daha verimli kullanabilme olanağı sağlamıştır. İnsanoğlu varolduğundan beri mekana, daha özel anlamda bir konuma dayalı; ne?, nerede?, nasıl?, niçin? vb sorgulamalar yapmıştır. Konuma dayalı bilgiye erişimde haritalar coğrafi bilgiyi depolayan ve devamlılığını sağlayan temel araçlar olarak görülmektedirler. Günümüz gelişen bilgi teknolojileri ile birlikte coğrafi bilginin üretimi, işlenmesi ve yönetimine yönelik yeni olanaklar ortaya çıkmıştır. Bu anlamda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), konuma dayalı gözlemlerle elde edilmiş grafik ve grafik-olmayan

2 bilgilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve kullanıcıya sunulması işlevlerini bir bütünlük içerisinde gerçekleştirme işlevlerini yerine getirmektedir [1]. İnternet, gelişen bilgi teknolojileriyle birlikte günümüzün en etkili küresel iletişim aracı haline gelmiştir. Bilgi taramadan e-ticarete kadar birçok alanda internetin artan çekiciliği toplumsal yapıda kalıcı değişikliklere neden olmuştur. Bu teknolojiler sayesinde daha global, gelişmiş kurum içi, kurumlar ve hatta vatandaşlar arasında iletişim ortamı sağlanmıştır. Yönetimde yeni teknoloji imkanlarının kullanılması ve hizmet kalitesinin artırılması önemli bir husus olmuştur. Bu doğrultuda e-devlet ve benzeri kavramlardan söz edilmeye başlanmış, mevcut yapı teknolojik yeniliklere uyarlanmaya başlanmıştır. Belediye işlevlerinde de gelişen bilgi teknolojileri ile birlikte e-belediyecilik olarak anılan, kurum içinde veya halka bilgiyi hızlı, doğru ve anlaşılır bir biçimde ulaştırma olanakları ortaya çıkmıştır. İnternet ve CBS teknolojilerinin gelişimi ile birlikte konumsal bilginin kullanım şekli değişmiş ve internet teknolojileriyle de konumsal bilginin yönetimi mümkün hale gelmiştir. Bu çalışmada konumsal bilginin kullanıcıya dağıtılmasına olanak tanıyan internet tabanlı harita uygulamalarının, başka bir ifadeyle İnternet CBS uygulamalarının, gerçekleştirim aşamaları irdelenmiştir. Bu anlamda belediye bünyesinde herhangi internet harita sunucu ve servisleri kurulumunda dikkat edilmesi gereken adımlar vurgulanmıştır. Trabzon ili örnek çalışmasıyla da internet harita sunucusu test edilmiştir. 2. e-belediyecilik VE İNTERNET TABANLI HARİTA HİZMETLERİ e-belediyecilik, teknolojik gelişmelerin hızla değiştirdiği dünyada, gelişen teknolojileri kullanarak insana hizmet etmenin ve şeffaflaşmanın temelini teşkil eden yeni bir yerel yönetim anlayışının oluşturulması olarak ifade edilebilir [2]. Günümüz belediye işlevlerinde, yönetim mekanizması ve işleyiş, hizmet kalitesini yükseltecek ve çağın hızına yetişecek düzeyde değildir. Bilgi teknolojileriyle birlikte e-belediyecilik, sadece belediye işleyişini geliştiren yönetim mekanizmasını değiştirmekle kalmayıp zaman ve maliyet açısından hizmet kalitesini yükseltmektedir. Ülkemizde Kent Bilgi Sistemleri uygulamaları ile kentsel faaliyetlerin yerine getirilmesinde optimum karar verebilmek için hayata geçirilmeye çalışan birçok münferit uygulama mevcuttur. Bilgi teknolojileriyle birlikte E-Belediyecilik yaklaşımında, 7 gün 24 saat istenilen bilgiye kolaylıkla erişilebilmektedir. Vatandaşlar bilgisayarının başından

3 emlak ve çöp vergisi borcunu ödeyebilir. İhaleler hakkında bilgi edinebilir, yerel yönetimlerin işleyişini daha yakından ve hızlı takip edebilir. Belediye İmar-Planlama Müdürlüğü, Harita-Kadastro Müdürlüğü ve Emlak Servisleri nin işlevlerinde konumsal bilginin internet ve CBS olanakları ile yönetilmesi mümkün olmaktadır. Bu kurumlarda internet tabanlı harita uygulamaları ile İmar Durumu Hazırlanması, Yapı Ruhsatı Verilmesi, Yapı Kullanım izni verilmesi ve taşınmaz emlak vergi hesabı gibi hizmetler gerçekleştirilebilir. İnternet Harita Sunucusu uygulamaları ve web servisleri ile e-belediyecilik uygulamalarında etkin çözümler üretilebilir. 3. İNTERNET VE CBS/GIS Farklı otoriteler tarafından İnternet GIS [3], Online GIS [4,5], Web GIS [6] gibi isimlerle adlandırılan web tabanlı CBSistemi, konumsal bilginin iletişim ağları vasıtasıyla paylaşımını sağlamaktadır. Belediye bünyesinde konumsal bilginin dağıtımında kullanılacak internet harita sunucu hizmetleri benzer kavramları ihtiva ettiğinden aynı isimlerle anılması muhtemeldir. İnternet ortamında konumsal bilginin dağıtımı kent rehberlerinden kurumsal uygulamalara kadar çeşitlilik göstermekte olup, kişiler bu bilgilere çok kolay erişebilmekte ve birçok sorgu ve analiz işlemi yapabilmektedir. İnternet CBS teknolojisinin gelişiminde Şekil 1 de görüldüğü gibi, ilk aşama olan Statik Harita Sunumu nda PDF, GIF ve JPEG gibi görüntü formatlarındaki sabit harita görüntüleri HTML web sayfalarına yerleştirilerek kullanıcıya sunulmuştur. Gelişimin ikinci aşaması olan Statik Web Haritacılıkta, istemcinin web tarayıcı ile sunucudaki CBS veya haritacılık fonksiyonlarına erişmesinde HTML formları ve CGI kullanımı ön plana çıkmıştır. Bu yaklaşımda web tarayıcı kullanıcısı HTML formları ile komutu gönderir. HTTP sunucuda CBS fonksiyonları ile üretilen cevap görüntü kullanıcının web tarayıcısına geri gönderilir. Üçüncü aşama olan Etkileşimli Web Haritacılık ta, dinamik HTML ye benzer scriptler veya plug-in, ActiveX Kontrol ve Java Applet gibi istemci tarafı uygulamalar kullanılarak web istemci tarafında daha etkileşimli işlevler olanaklı hale gelmiştir. Bu yapıda bazı sorguların komutlar sunucu tarafına gönderilmeden istemci tarafında işlenmesi mümkündür. Dördüncü aşama olan Dağıtık CBServislerinde, istemci ve sunucu tarafındaki CBS bileşenleri HTTP ve CGI tabanlı uygulama gereksinimi olmadan doğrudan iletişime geçebilir. Bu yapıda istemci ve sunucu arasında farklılık yoktur. Program ve veri bulunduran her CBS noktası, işleve göre sunucu ve istemci olarak çalışabilir.

4 Yüksek Dağıtık CBServisleri - Fonksiyon - Düşük Statik Harita Sunumu HTML Statik Har. Gör. Düşük Statik Web Haritacılık HTML Formları Tablolar CGI ISAPI NSAPI - Etkileşim - Etkileşimli Web Haritacılık Dinamik HTML Script Plug-in Active-X Kontrol Java Applet Servlet Java Bean/ Applet Corba/ Java ActiveX Konrol Uygulama Sunucusu DCOM Bileşen-tabanlı XML.NET Yüksek Şekil 1 : Dağıtık CBS nin Gelişimi [7] Gelişen bilgisayar teknolojileri ile birlikte CBS çalışma platformları iş istasyonlarından masaüstü ve mobil kullanıcılar dahil, dağıtık konumdaki CBS kullanıcılarına kadar değişim göstermiştir. Geleneksel CBSistemleri tek bir makine üzerine kurulu yazılım paketi ve CBS verisinden ibaret olduğundan kapalı ve merkezi çalışma ortamlarıdır. İnternet teknolojilerinin kullanımı ile uygulanabilecek istemci/sunucu ve dağıtık CBS yaklaşımı genel çalışma prensibi Şekil 2 de verilmiştir. İstemci/Sunucu Mimarisinde, dağıtık konumdaki kullanıcıların bir sunucu ile iletişimine olanak tanır. Daha öncede söz edildiği gibi, Dağıtık CBS de birçok farklı sistem ve sunucu aynı zamanda istemci/sunucu mimarisindeki gibi sınırlama olmadan aynı zamanda iletişime geçebilir. İstemci Arayüz CBS CBS Programlar Veri S unucu CBS CBS Geleneksel CBS İs temc i- S unuc u Mimaris i Dağıtık CBS Şekil 2: CBS için 3 alternatif İnternet CBS; web sunucu, uygulama sunucu, harita sunucu ve veri sunucusu olmak üzere 4 bileşene sahiptir. İstemci, kullanıcıya yönelik web kullanıcı arayüzünü

5 kullanarak internet CBS programıyla iletişime geçer. Web Sunucu, istemci isteklerini alır, işler ve statik web sayfaları sunar. Uygulama Sunucusu, sunucu işlemlerini, güvenlik ve yük dengesini yönetir. Harita Sunucusu ve web sunucu arasındaki iletişimi sağlar. Harita Sunucusu, istemci isteklerini işler ve sonuçlar üretir. Veri Sunucusu, SQL vasıtasıyla veriye erişim ve yönetim olanağı sağlar, konumsal veriyi sunar. İstemci İstemci Web Sunucusu ve Uygulama Sunucusu Harita Sunucusu Veri Sunucusu İstemci Şekil 3: İnternet CBS Temel Bileşenleri 4. İNTERNET CBS/GIS UYGULAMA GERÇEKLEŞTİRİM AŞAMALARI Bir belediye bünyesinde gerçekleştirilebilecek İnternet CBS uygulamasında, internet harita sunucusunun kurulumundan önce uygulamanın sürekliliğini sağlayabilmek için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. Bu anlamda, uygulama stratejileri, kurumsal anlamda hangi teknoloji ve gereksinimlere ihtiyaç olduğu, kullanılabilecek yazılımlar, web haritalarının sunum teknikleri ve sistemin çalışır hale getirilmesi gibi gerçekleştirim aşamaları irdelenmelidir [8] Stratejinin Belirlenmesi İnternet CBS uygulamasında konumsal bilginin neden paylaşılmak istendiği, hedef kitlenin beklentileri ve ihtiyaç duyulan çalışanlar ile ilgili strateji belirlenmelidir [9]. Veri Paylaşımı Gereksinimi: Belediye hizmet fonksiyonu olarak vatandaşa veya kurum içi çalışanı için gerçekleştireceği uygulamada veri paylaşımı gereksiniminin faydalı ve zararlı yönleri irdelenmelidir. Belediye birimlerinin veya ilgili kullanıcının konumsal bilgiyi kullanmak için yazılım gereksinimi yanında, verinin dağıtımında karşılaşılan zorluk ve yüksek bedel veriye erişimi zorlaştırmaktadır. Bu anlamda, konumsal verinin dağıtımında internetin maliyet ve kolaylık açısından sağladığı potansiyel değerlendirilmelidir. Sürekli güncellenen verilerin merkezi bir yerde depolanarak belediyenin tüm birimleri tarafından eş zamanlı olarak paylaşılabilmesi mümkündür. Kurum veya kuruluş çalışanları sadece web tarayıcı kullanarak konumsal bilgiye ve CBS işlevlerine ulaşabilir. Web sunucuları erişim olanaklarını kontrol etme yeteneğine sahip

6 olduklarından kurum içi ve dışında isteyen kişinin erişmesini sınırlandırabilir. Konumsal bilgiyi üretme ve satın alma maliyeti oldukça yüksek olduğundan, ihtiyacı olan kullanıcının belirli bir ücret karşılığında internet ortamından elde etmesi mümkün olabilir. Böylece belediye açısından maliyetin giderilmesi ve kazanç sağlaması için faydalı olabilir. Çalışanların Belirlenmesi: CBS Uzmanları: Belediye bünyesinde gerçekleştirilecek uygulama genellikle varolan CBS uygulamaları üzerinde yapılandırılmaktadır. CBS uzmanları, CBS yetenekleri ve gereksinimleri hakkında bilgi sahibi olduğundan konumsal bilginin internet harita sunucuları ile kullanıcıya sunulması öncesinde etkili konumdadırlar. Bilgi İşlem Uzmanı: Sistem gereksinimi olarak web sunucu bilgisayarlarını satın almada, işletim sistemlerini seçmede, yazılım yüklemede, sunucular arasında ve internete ağ bağlantısı kurmada bilgi işlemi uzmanının bulunması önemli bir gereksinimdir. Mevcut belediyecilik uygulamaları ile bütünleşik kurulan internet harita sunucusunun bakımı ve devamlılığının sağlanması için ihtiyaç duyulan kişilerdir. Webmaster: Gerçekleştirilecek uygulama mevcut web sitesinin parçası olduğu için, web sitesini tasarlayan, uygulama geliştiren webmasterlar çalışmanın etkin bileşenleridir. Ayrıca webmaster, Internet sunucu yazılımı ve donanımları diğer yazılımlarla entegre ederek web ortamında uygulamaları canlandırır. Karar Vericiler ve Yönetim: Karar vericiler, kaynak üreterek sadece mevcut gereksinimleri değil uygulamanın geliştirilmesinde kullanıcı beklentilerini daha geniş bir açıdan irdeler. Bu kişiler farklı disiplinlerden birçok çalışanın koordinasyonu, zaman ve kaynağın optimum kullanımı için yönetim mekanizmasında etkin yer almaktadır. Yasal Danışmanlar: Bilgi nasıl dağıtılabilir ve kullanım hakkı nasıl korunabilir? Veri ile kazanç sağlama hakkı kanun yoluyla elde edilebilir mi? Sahip olunan bilginin telif hakkı alınmalı mı? Veri setlerinin dağıtımı kişisel haklarını çiğner mi veya uluslar arası dağıtımı ve satımının sonucu nedir? hukuki meselelere belediye bünyesinde çözüm bulabilecek yasal danışmanlar yer almalıdır. Kullanıcı İhtiyaçlarının Belirlenmesi: Hedeflenen kullanıcı kitlesinin harita bilgisi, CBS fonksiyonları ve internet kullanımı ile ilgili seviyesi gerçekleştirilecek uygulama bileşenlerinin belirlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Kullanıcı CBS fonksiyonları ve

7 işleyişi hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip değilse kolay kullanılabilir ve yardımcı kullanıcı menüleri içeren web tarayıcı arayüzleri geliştirilmelidir. Hedef kullanıcı CBS uzmanları veya çalışma alanındaki kişileri içeriyorsa, veriyi işlemek için web tarayıcı kullanmak yerine kendi çalışma ortamına indirip analiz ve sorgu işlevlerini gerçekleştirme olanağı tercih edilebilir Gereksinim Analizi Uygulamadaki veritabanı tasarımına göre kullanılacak veri dağıtım formatları ve ihtiyaç duyulan veri modelleri belirlenir. Ayrıca diğer sistemlerle entegrasyonu sağlamak için teknik gereksinimleri ve CBS işbirliği sağlamak için uygun standartlar tespit edilir [10]. Veri Dağıtım Formatları: Uygulama planlanırken en önemli gereksinim hangi bilginin kullanılabileceği ve hangi formda en iyi dağıtılabileceğidir. Gerçekleştirilecek uygulamanın işlevselliğine göre; ham veri, haritalar, sorgu ve analizler olmak üzere 4 ayrı yaklaşım mevcuttur. Ham Veri: Kullanıcı CBS yazılım yeteneklerine sahip ise kendi çalışma ortamında veriyi analiz etmek için ham veri temin etmeyi tercih edebilir. Haritalar: Konumsal bilgiyi dağıtmada en yaygın yol haritalardır. Kartoğrafik olarak ihtiyaca göre tasarlanmış haritalar GIF, JPEG ve PDF gibi görüntü formatında internette kullanıcıya dağıtılabilir. Basit Sorgular: Kullanıcı ihtiyaçlarına göre ek sorgu üretmek gerekebilir. En yaygın kullanılan ve uygulaması en kolay sorgu özeliği, veritabanında belirli bir kritere göre yapılan aramadır. Aranan bilgiye harita üzerinde tıklamayla yada formda kritere göre web veritabanı sorgusuyla erişilebilir. Diğer Sistemlerle Entegrasyon: Belediye bünyesinde mevcut web sitesi, belediyenin CBS altlıkları ve gerçekleştirilecek internet CBS uygulaması tutarlı ve uyumlu çalışmalıdır. Değerlendirilmesi gereken bazı hususlar; Yazılım Tutarlılığı: Uygulamanın gerçekleşmesi için kullanılacak Internet CBS yazılımı, CBS yazılımı ve Internet sunucu yazılımı arasında arayüz görevi yapacaktır. CGI, Java, ISAPI ve NSAPI gibi web sunucu arayüzü standartları ortak olmalı ve internet CBS yazılımı web sunucu ile çalışabilmelidir.

8 Arayüz Tutarlılığı: Internet CBS uygulamalarına ulaşan kullanıcılar aynı zamanda sitenin diğer bölümlerine de erişebilir. Sürekliliği sağlamak için belediyenin mevcut internet sitesi ve CBS uygulaması, web arayüzü tasarımı açısından uyumlu olmalıdır. Uygulama Tutarlılığı: Gerçekleştirilecek İnternet CBS uygulamasının mevcut CBS altlığıyla uyumlu olması gerekmektedir. Uygulama programları benzer ise en azından aynı programlama kodları kullanıldığından tutarlı fonksiyonalite sistemin bakımını ve gelişimini kolaylaştırmaktadır. Konumsal Veri Standartları ve CBS İşbirliği: Konumsal bilgileri ve haritaları internet ortamından paylaşmak için gerekli internet CBS yazılımları, terminoloji ve kavramları bakımından birbirinden bağımsız gelişmektedir. Farklı sistemlerin veri paylaşımı, kullanılması ve farklı sistemlerde geliştirilmiş işlemlerin paylaşılması zorlaşmaktadır. CBS İşbirliği (Interoperability) kavramı, bu problemlerin kaybolacağı yada en azından tasarım, yaklaşım ve felsefede temel değişikliklerin bir sonucu olarak önemli derecede azalacağı bir ortam önermektedir [11]. Uluslar arası anlamda standartları sağlayan kurumlar OGC (Open GIS Concortium) ve ISO/TC211 (The Technical Commitee tasked by the International Standards Organization) dir. OGC nin ana işlevi konumsal veri ve veri işleme kaynaklarının bütün bilgi işlem yapısı altında bütünleştirilmesi ve coğrafi veri işleme yazılımları ve ürünlerinin bilgi altyapısıyla birlikte CBS işbirliğine olanak tanıyacak şekilde kullanılmasını sağlamaktır. Bu anlamda OpenGIS tarafından geliştirilen OpenGIS WMI (Web Map Server), web harita sunucuları için standartlaştırılmış bir iletişim mekanizması ve arayüz sözdizimi sağlar. ISO/TC211 ise coğrafi veri işleme teknolojisinde işe yönelik bir görüş ve bilgi, uygulama ve sistemler için dengeli bir yaklaşımı vurgular [12]. Coğrafi veriyi toplamak ve yönetmek işlevlerini yerine getiren bir CBS kurulması kadar birçok kullanıcı arasında paylaşımı sağlamak da önemlidir. Bu yaklaşımda web servisleri yeni bir çerçeve sağlamaktadır. İstemci, sunucu ve aradaki iletişimi sağlayan web sunucu bileşenleri genel yapıyı oluşturur. Günümüzün web servisleri için kullanılan Extensible Markup Language (XML), gibi anahtar teknolojilerin yanı sıra OpenGIS tarafından üretilen GML ve ESRI tarafından üretilen ArcXML gibi kodlama dilleri de dikkat çekmektedir.

9 GML (The Geography Markup Language), coğrafi detayların hem geometri hem de özelliklerini içeren coğrafi bilginin iletimi ve depolaması için oluşturulmuş bir XML kodlamasıdır. Bu yapı XML de coğrafik bilgiyi kodlamak için mekanizmayı belirler [13] Kavramsal Tasarım Genel anlamda İstemci (client) ve Sunucu (server) mimarisinde, istemci ve sunucu, İnternet veya İntranet üzerinde, TCP/IP tabanlı ağlarda, HTTP protokolünü kullanarak iletişime geçer. CBS istemcisi bir web tarayıcısı kullanarak sunucuya komutu gönderir. Sunucu tarafı işlevler sonucunda veritabanına bağlı olarak üretilen cevap istemciye URL adreslemesi vasıtasıyla geri gönderilir. Sunucu iş yükünün fazla olduğu sunucu-tarafı (server-side), kullanıcı işlevinin yoğun olduğu istemci tarafı (client-side) ve iki stratejinin kombinasyonu şeklinde kullanıcı ihtiyaçlarını karşılayan stratejiler geliştirilmiştir [14]. Belediye bünyesinde gerçekleştirilecek İnternet CBS uygulamasında belirlenen strateji ve gereksinimler göz önüne alınarak stratejisi seçilmelidir. Bir harita sunucusunun genel olarak gerçekleştirdiği işlevler [15]; Görüntü veya grafik veriler şeklinde harita üretimi, Üretilen haritalarla ilgili sorgulamalara cevap verme, Ne tür haritaların yapıldığını ve hangilerinin sorgulama imkanlarının olduğunu diğer programlara iletme şeklinde sıralanabilir. Harita Sunucusu, istenilen haritayı hazırlarken, haritanın genel özelliklerinin nasıl olacağını, neleri gösterip göstermeyeceğini kullanıcılardan gelen URL parametrelerine göre kararlaştırır. Genel olarak harita yapımı için istemciden gelen URL parametreleri aşağıdaki konuları içermektedir. Hangi bölgenin haritasının yapılacağı, Hangi koordinat sistemlerinin kullanılacağı, Hangi bilgilerin gösterileceği, Çıktı formatı ve büyüklüğü, Hangi haritaların ve bölgelerin sorgulanacağı, Harita Sunucusunun özellikleri

10 VERİ KAYNAĞI SORGU SINIRLAMALARI FİLTRELEME DETAYLAR BİÇİMLENDİRME GÖSTERİLECEK DETAYLARIN ÜRETİLMES İ GÖST. DETAYLAR RASTER/VEKTÖR FORMATINDA GÖRÜNTÜ SINIRLAMALARI SUNULACAK HALE GETİRME GÖRÜNTÜ GÖRÜNTÜ FORMATI DONANIM ÖZELLİKLERİ SAYISAL HARİTA SUNUMU Şekil 4: Harita Sunum Aşamaları Harita sunumcusunda kullanıcı tarafından istenilen bir haritanın hazırlanması için bir takım aşamaların geçmesi gereklidir (Şekil 4). İlk olarak istemci tarafından görüntülenmek istenen detaylar coğrafi veri tabanından alınır. Sorgulama özelliklerine göre sunucu bilgisayarı, gösterilecek olan detayları raster veya vektör formatında hazırlayarak, dijital haritayı sunulacak hale getirir. Sunulacak hale getirilen raster veya vektör formatındaki dijital haritalar genel olarak özel bir yazılımla JPEG veya GIF formatına dönüştürülerek sunucu bilgisayarında sunulur [16] Yazılım Seçimi Günümüzde CBS yazılım firmaları tarafından üretilen birçok İnternet CBS yazılımı ve mimarisi mevcuttur. ESRI ArcIMS, Intergraph GeoMedia WebMap Prof., MapInfo MapXtreme ve Autodesk MapGuide en önemlileridir. İnternet CBS yazılımının seçiminde fiyat, hız ve fonksiyonalite gibi birçok özellik etkili olmaktadır. Internet CBS yazılımında olması gereken özellikler; sistem karakteristiği, veri formatları ve fonksiyonlar olmak üzere 3 kategoride irdelenebilir [17].

11 Fonksiyonlar: İlgili yazılımın yakınlaş/uzaklaş/kaydır gibi temel fonksiyonları gerçekleştirebilirliği öncelikle irdelenmelidir. Yalnız istemci mi? yoksa sunucu ile iletişime geçen istemci tarafından mı? işlevlerin yapılacağını incelenir. Konumsal operasyon yetenekleri irdelenir. Kullanıcı arayüzünde gerçekleştirilen sorgularda veritabanı altlıklarıyla etkileşime geçip etkin sonuç çıktılarının hazırlanabilirliği değerlendirilir. Programın veriyi kullanma yaklaşımı olarak hazırlanmış sabit veri üzerinde mi? yoksa sürekli güncellenebilen tarzda canlı veri mi? kullandığı irdelenir. Konumsal Veri Formatları: Internet CBS yazılımının doğrudan kullandığı konumsal veri tipleri belirtilir. Farklı çalışma ortamlarından gelen veriyi kullanabilmesi için sunucunun; Shapefile, Arc, DXF/coverage, Oracle DWG, DGN Spatial, Tiff, GeoTiff, MrSID gibi konumsal veri formatlarını okuyabilme yeteneği incelenmelidir. Sistem Karakteristiği: Yazılım paketinin bedeli, temel işletim sistemi ve konfigürasyon faktörleri değerlendirilir. Sunucu yazılımlarının oluşturduğu taban fiyat, eş zamanlı kullanıcı olanağı ve sistem kapasitesi gibi değişkenler göz önüne alınarak belirlenmelidir. İstemci bedeli, istemci tarafında konumlandırılacak web tarayıcı, plug-in veya herhangi bir bileşenin bedeli ile değerlendirilir. İleriye dönük veri paylaşımı ve diğer sistemlerle CBS İşbirliği sağlayabilmek için OpenGIS Web Map Server (WMS) özelliklerini uygulayabilecek yazılımlar seçilmelidir. Ayrıca irdelenmesi gereken bir husus da ölçeklenebilir özeliğe sahip olmasıdır Maliyet Hesabı Yapılan harcamaların çoğu uygulamada kullanılacak yönteme ve stratejiye göre çeşitlilik göstermektedir. Harcamaların yapıldığı zamana bağlı olarak kurulum, uygulama ve kullanım olmak üzere 3 ayrı gruplandırma yapılabilir. Donanım ve yazılım gereksinimi, servisi çalıştıracak ve kullanacak personel istihdamı gibi maliyet gerektiren unsurlar uygulama başlamadan önce belirlenmelidir. İnternet CBS uygulamasında, fiyat analizinden çok genel anlamda maliyet gereksinimi olacak ihtiyaçlar belirlenmiştir. Donanım Gereksinimi: Web harita sunucusu konfigürasyonu, işlemci gücü, işletim sistemi ve Internet altyapısı internet harita sunucusunun çalışmasını etkileyen ana unsurlardır. Harita servisi aynı anda birçok kullanıcı tarafından kullanılabileceği için çalışma yüküne göre yeterli işlemci, hafıza ve bellek kapasitesine ihtiyaç vardır. Beklide en önemlisi, yeterli ağ iletim hızı sağlanmadıkça istenen uygulamanın bir önemi yoktur. Yazılım Gereksinimi: Web sunucu yazılımı ve internet CBS yazılımı temel gereksinimlerdir. Kurulacak sistem mimarisine göre CBS ve ek uygulama yazılımları

12 gerekmektedir. Web sunucu yazılımlarının seçimindeki en önemli unsur, internet CBS yazılımıyla ve mimariye göre ihtiyaç duyulan diğer yazılımlarla olabilecek uyumdur. Çalışanların Belirlenmesi: Bu kişiler temel CBS gereksinimleri için gerekebileceği gibi uygulama geliştirmek için gelişmiş programcılık yeteneklerine de sahip olabilirler. Personel mevcut yapı içinde bulunabileceği gibi geçici veya süreklide olabilir Web Kartografya Web Kartografya; üretilen haritaların tasarımı, üretimi ve internet ortamında kullanımı ile uğraşan bir disiplin olduğundan kavramları açısından kartografyadan bir farkı yoktur [18]. İnternet ortamında harita ve konumsal bilgilerin kullanıcıya sunuş şekli çok önemlidir. Tasarım yapılan arayüzü, çekici, fonksiyonel, anlaşılması ve kullanılması kolay olmalıdır. Yani iyi bir şekilde tasarım yapılmamış internet sayfası aranan bilgiye erişimi ve kullanımı zorlaştırmaktadır. Birçok fonksiyon yerleştirilmiş olsa bile kullanıcı arayüzünün yetersizliğinden sitenin kullanımı zorlaşmaktadır. Konumsal bilgi ve haritalara erişmek için web kullanıcı arayüzünde 2 ana bileşen vardır; Bunlardan ilki, konumsal bilgiyi gösteren harita görüntüsüdür. İkincisi, haritalar üzerinde yönlendirmeye, bilginin elde edilmesine yardım eden veri giriş alanı ve butonlardan oluşan arayüzdür. Bu unsurlar kullanıcıya yönelik arayüzlerin geliştirilmesinde etkilidir Uygulamayı Gerçekleştirmek Şimdiye kadar gerçekleştirilen tasarım aşamalarından sonra belirlenen gereksinimlere göre zaman ve maliyet açısından kaynak ihtiyacı olan uygulamanın gerçekleştirileceği aşamadır. Uygulamanın gerçekleştirilmesi 4 aşamada ele alınabilir. Tasarlanan sistem mimarisine göre internet CBS yazılımı tarafından sunulacak verinin hazırlanması ilk aşamadır. Daha sonraki aşamadaki işlevler, internet CBS yazılımının yüklenmesi, mimarisinin konfigürasyonu, uygulama arayüzlerinin programlanması şeklinde sıralanabilir. Kullanıcıya yönelik olarak metaveri ve servislerin kullanımında açıklayıcı sayfalar üretilir. Ayrıca web sitesi ve internet CBS uygulamalarının ayakta kalması ve bakımı için gereksinimler ve ihtiyaçlar belirlenir. 5. ÖRNEK UYGULAMA Bu çalışmanın temel amacı, farklı kaynaklardan elde edilen bilgileri CBS altlığı kurulduktan sonra merkezi bir platformda kurulan internet harita sunucusu ile kullanıcıya dağıtmak ve benzer amaçlı uygulamaların gereksinimlerini belirlemektir. Trabzon örneğiyle, İl bazında valilik, belediyeler, devlet kurumları veya çeşitli

13 kuruluşlarda konumsal veriye ihtiyacı olan kullanıcılar internet teknolojilerinin sağladığı olanaklardan yararlanarak ihtiyacı olan bilgiye ulaşabilecektir. Gerçekleştirilen uygulama e-belediyecilik öncesinde belediye bünyesinde kurum içi işlevleri ve vatandaşa hizmet amacıyla kurulabilecek internet harita sunucusu gereksinimlerinin belirlenmesinde örnek bir çalışmadır. Uygulama Adımları 1. KTÜ GISLab AR-GE çalışma ortamında sağlanan yazılım-donanım olanaklarından ve mevcut yürütülen çalışmalardan yararlanılarak uygulama gerçekleştirilmiştir. Trabzon ili lokal çalışma alanına ait yerleşim birimleri (il, ilçe, köy vb.), arazi kullanımı, topoğrafya, jeoloji, yollar, su kaynakları vb. konumsal bilgiler veritabanı tasarımına göre organize edilmiştir. 2. TCP/IP tabanlı bir ağda URL adreslemesine sahip PC Intel tabanlı platformda Windows 2000 Prof. İşletim Sistemi üzerine Microsoft IIS 5.0 internet sunucu yazılımı kurulmuştur. 3. ESRI ArcIMS mimarisinin sistem gereksinimlerine göre konfigüre edilerek internet harita sunucusu kuruldu. ArcIMS, veri sunum (presentation), veri işleme (business logic) ve veri depolama (data storing) olmak üzere üç katmanlı bir yapıya sahiptir (Şekil 5). Veri Sunum Katmanı, konumsal bilgiye ulaşmak, izlemek ve analiz etmek için web tarayıcı arayüzleri içerir. Veri İşleme Katmanı, komutları işlemek, harita servisleri üretmek/yönetmek işlevlerini sağlayan sunucu bileşenlerinden oluşur. Veri Depolama Katmanı, ArcIMS ile kullanabilecek mevcut veritabanlarını içerir. Sistem katmanları arasındaki iletişim, özelleştirilmiş bir XML dili olan ArcXML ile gerçekleştirilir [19]. Veri Sunum Katmanı Kullanıcı Arayüzü Veri İşleme Katmanı Web Sunucu / Dönüştürücüler ArcIMS Uygulama Sunucusu ArcIMS Konumsal Sunucu Veri Depolama Katmanı Veritabanları Şekil 5. ArcIMS Mimarisi

14 4. ArcXML dilinde yazılan Harita Konfigürasyon Dosyaları ile uygulama istenen tasarıma ve sembolojiye göre harita servisleri üretildi. 5. Kullanılan Web Sunucu ve Uygulama Sunucusu arasında iletişim kurmak için ActiveX Dönüştürücü kullanılmıştır. İstemci yani kullanıcının ActiveX nesne modeli (ADO) kullandığı düşünülmektedir. Bu anlamda üretilecek arayüzde HTML, JavaScript, VBscript kullanılmıştır. Veritabanı sorgulaması yapılarak istenen coğrafik bölgeye ulaşılabilmesi için sunucu tarafı veritabanı sorgulama dili olarak Active Server Pages (ASP) kullanılmıştır. Kullanıcıya Sunulması e-harita uygulaması ile mekandan bağımsız herhangi bir internet kullanıcısı sadece web tarayıcı yardımıyla internet harita sunucusuna ulaşabilir. Yakınlaş/Uzaklaş/Kaydır/ Öznitelik Sorgula gibi temel CBS fonksiyonlarına erişilebilir. Lejand görünümüyle birlikte aktif katman kontrolü yapılabilir (Şekil 6). Elde edilen harita görüntüsü üzerinde istenilen formatta harita çıktısı alınabilir. Kullanıcı ihtiyaçlarına göre ASP veritabanı sorgulamasından aranan konumsal veriye ulaşma işlevi için yer bul butonu kullanılabilir (Şekil 7). Hangi tür ve kalitede veri kullanacağını belirleyerek erişim hakkına bağlı olarak metaverisini irdeleyerek konumsal veriyi indirebilir. Şekil 6: Trabzon İnternet Harita Servisi Kullanıcı Arayüzü

15 Trabzon İli Araklı İlçesi Hasköy Nerede? Şekil 7: ASP sorgu arayüzü 6. SONUÇ Belediye bünyesindeki İnternet CBS uygulamalarının amacına ulaşması ve sürekliliğinin sağlanması için gerçekleştirim aşamaları benimsenmelidir. İnternet Harita Sunucularının sağladığı olanaklar sayesinde, sürekli güncellenen ve gerçek veri ile karar verme ve ileriye dönük planlama sürecine katkı sağlandığı görülmektedir. Farklı platformlardaki kullanıcıların harita ve konumsal bilgiye eş zamanlı olarak, zaman ve maliyet açısından avantajlı kullanabildikleri görülmektedir. Bir kurumda verileri paylaşarak zenginleştirmenin daha ekonomik ve akılcı olduğu düşünüldüğünde; yüzlerce kullanıcı paylaşılan bir ortamda koordineli olarak çalışabilir. İstemci/Sunucu (Client/Server) mimarisi sayesinde gelişmiş performans, kolay kullanım, veri yönetimi ve ölçeklenebilirlik sağlanabilir. Dikkat edilmesi gereken husus, internet harita sunucusu yüksek veri işleme kapasitesine ihtiyaç duyduğundan, işlemci gücü, bellek kapasitesi ve internet ağ iletim hızı uygulamanın verimliliğine doğrudan etki etmesidir. Çağdaş belediyecilik anlayışında, web servisleri ile dağıtık konumdaki birimlerin birbiri ile iletişim halinde otomatik olarak belediye hizmetlerini gerçekleştirmesi sağlanabilir. İnternet-CBS uygulamaları, ülkemizde kent bilgi sistemlerinin gelişmesine öncelik ederken, aynı zamanda da e-belediyecilik uygulamalarının daha dinamik bir şekilde uygulanmasına olanak sağlayarak, yerel hizmetlerin hızlanmasına ve yönetilmesine katkı vererek iş veriminde önemli bir artış sağlamış olacaktır. e-belediyecilik anlamında yerel yönetimlerin, global dünya ile entegre olabilmeleri için, bilgi teknolojisinden optimum düzeyde yararlanabilmeleri ve bu amaç doğrultusunda yeni hizmet anlayışlarını benimsemeleri gerekmektedir.

16 KAYNAKLAR 1. Yomralıoğlu, T., Coğrafi Bilgi Sistemleri: Temel Kavramlar ve Uygulamalar, Akademi Kitabevi, İstanbul, Ucar, E., Uzun, E., Uçar, Ö., e-belediyecilik Kapsamında Bir Kent Bilgi Sistemi Uygulaması, International XII. Turkish Symposium on Artificial Intelligence and Neural Networks TAINN, Tsou, M.H., A Dynamic Architecture For Distributing Geographic Information Services on the Internet, Doctor of Philosophy, Deparment of Geography, University of Colorada, USA, Green, D. ve Bossomaier, T., Online GIS and Spatial Metadata, Taylor&Francis, Newyork, USA, Plewe, B., GIS Online: Information Retrieval, Mapping and the Internet, On Word Pres, Santa Fe, New Mexico, Foote, K.E. ve Kirvan, A.P. WebGIS, NCGIA Core Curriculum in GIScience, Peng, Z.R., Tsou, M.H., İnternet GIS: Distibuted Geographic Information Services for the Internet and Wireless Networks, Taylor&Francis, Newyork, USA, Aydınoğlu, A.Ç., İnternet-CBS Stratejisi ve Gerçekleştirimi, Yüksek Lisans Tezi, Yüksek Lisans Tezi, K.T.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, Plewe, B., GIS Online: Information Retrieval, Mapping and the Internet, On Word Pres, Santa Fe, New Mexico, Aleskesih, A., Helali, H., Internet Dissemination of Iranian Roads Information Web- GIS Development Technology, GIM International, November 2002, Goodchild, M.F., Egenhofer, M.J. ve Fegeas, R., Interoperating GISs, Panel on Computational Implementations of Geographic Concepts, Santa Barbara, California, USA, Kuhn, W. Toward Implemented Geoprocessing Standards: Converging Standardization Tracks for ISO/TC211 and OGC White Paper, ISO/TC 211- N418, Open GIS Consortium, The Open GIS WMI specification 1.0.0, p.9., Foote, K.E. ve Kirvan, A.P. WebGIS, NCGIA Core Curriculum in GIScience, Erbaş, M. ve Taştan, H., Sayısal Haritaların Internet-Intranet Ortamında Sunumu ve Kullanımı, Harita Dergisi, Sayı:219, sayfa:33-50, ISO/TC211, New York Item Proposal: Geographic Information-Web Map Server Interface, Limp, F., User Needs Drive Web Mapping Product Selection, GEOEurope, Kraak, M.J., Settings and Needs for Web Cartography, Web Cartography:Developments and Prospects. edited. by M-J. Kraak & A. Brown. ITC Division of Geoinformatics, Cartography and Visualisation, Enschede, The Netherlands.Taylor&Francis, London and New York. pp.1-8.., ESRI Inc., Using ArcIMS, Esri Press, ABD, 2000.

İNTERNET TABANLI CBS UYGULAMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ

İNTERNET TABANLI CBS UYGULAMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ İNTERNET TABANLI CBS UYGULAMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ Arif Çağdaş AYDINOĞLU ÖZET Bilgi Çağına geçiş sürecinin bir yansıması olarak konumsal bilginin yönetiminde Coğrafi Bilgi Sistemleri gibi bilgi teknolojilerinin

Detaylı

Kıyı Alanları Yönetiminde Bilgi Teknolojilerinin Kullanımı

Kıyı Alanları Yönetiminde Bilgi Teknolojilerinin Kullanımı Kıyı Alanları Yönetiminde Bilgi Teknolojilerinin Kullanımı Arş. Gör. Arif Çağdaş Aydınoğlu (1), Dr. Faik Ahmet Sesli (1,2) (1) Karadeniz Teknik Üniversitesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

KAMU YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI ULUSAL BİLGİ SİSTEMİ VERİ TABANI TASARIMI

KAMU YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI ULUSAL BİLGİ SİSTEMİ VERİ TABANI TASARIMI İçindekiler ÖNSÖZ SUNUŞ GİRİŞ KAMU YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI I 1 - GİRİŞ 1 2 - TÜRKİYE SÜRECİ 3 3 - İDARİ YAPILANMA 4 4 - MEVZUAT YAPILANMASI 4 5 - PERSONEL YAPILANMASI 5 6 - KAMU YÖNETİMİNİN

Detaylı

DSİ kapsamında oluşturulan dağınık durumdaki verilerinin düzenlenmesi, yeniden tasarlanarak tek bir coğrafi veri tabanı ortamında toplanması,

DSİ kapsamında oluşturulan dağınık durumdaki verilerinin düzenlenmesi, yeniden tasarlanarak tek bir coğrafi veri tabanı ortamında toplanması, Projenin Amacı DSİ Genel Müdürlüğünde, Bölge Vaziyet Planı çalışmaları kapsamında üretilen ve mevcut DSİ faaliyetlerini içeren CBS veri setleri ile CBS Veritabanının incelenerek yine mevcut CBS donanım,

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI: PELİTLİ BELEDİYESİ ÖRNEĞİ Giriş İçindekiler Problemin Tanımı Çalışmanın Amacı Yapılan Çalışmalar Tasarım Uygulama Yazılım Güncelleme Test Bulgular Sonuç ve Öneriler

Detaylı

WEB TABANLI VERİ DÜZENLEME VE ETKİLEŞİMLİ HARİTA SUNUMU UYGULAMASI (WEB BASED DATA EDITING AND APPLICATION OF DISPLAYING MAPS WITH INTERACTIVELY)

WEB TABANLI VERİ DÜZENLEME VE ETKİLEŞİMLİ HARİTA SUNUMU UYGULAMASI (WEB BASED DATA EDITING AND APPLICATION OF DISPLAYING MAPS WITH INTERACTIVELY) WEB TABANLI VERİ DÜZENLEME VE ETKİLEŞİMLİ HARİTA SUNUMU UYGULAMASI (WEB BASED DATA EDITING AND APPLICATION OF DISPLAYING MAPS WITH INTERACTIVELY) ÖZET Mehmet ERBAŞ Zübeyde ALKIŞ Günümüzde İnternet ve intranet

Detaylı

ESRI Türkiye Konferansı BULUT BİLİŞİM İLE TURİZM HARİTALARININ YAYIMLANMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ

ESRI Türkiye Konferansı BULUT BİLİŞİM İLE TURİZM HARİTALARININ YAYIMLANMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ ESRI Türkiye Konferansı BULUT BİLİŞİM İLE TURİZM HARİTALARININ YAYIMLANMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ Doç. Dr. Volkan YILDIRIM Arş. Gör. Şevket BEDİROĞLU Bulut Bilişim Nedir? Bulut Bilişim; donanım, yazılım,

Detaylı

Mali Kaynak Dağılım Tablosu BİLGİ TEKNOLOJİLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI PERFORMANS PROGRAMI

Mali Kaynak Dağılım Tablosu BİLGİ TEKNOLOJİLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI PERFORMANS PROGRAMI TOPLAM MALİ KAYNAK İHTİYACI 28.981.800 24.336.000 27.040.000 29.744.000 32.718.400 STRATEJİK AMAÇLAR İÇİN TOPLAM MALİ KAYNAK İHTİYACI 6.394.310 23.450.800 26.068.000 16.100.000 5.750.000 TOPLAM DİĞER MALİ

Detaylı

MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI Coğrafi Bilgi Sistemleri Birimi CBS Web Uygulaması 8.MapInfo Kullanıcılar Konferansı 6 Kasım 2013 - ANKARA 1 UYGULAMA HAKKINDA Uygulama Milli

Detaylı

ESRI Türkiye Konferansı

ESRI Türkiye Konferansı ESRI Türkiye Konferansı BULUT BİLİŞİM İLE TURİZM HARİTALARININ YAYIMLANMASI: TRABZON İLİ ÖRNEĞİ Arş. Gör. Şevket BEDİROĞLU Bulut Bilişim Nedir? Bulut Bilişim; donanım, yazılım, veri ve işletim sistemi

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Bilindiği gibi internet üzerindeki statik web sayfaları ziyaretçinin interaktif olarak web sayfasını kullanmasına olanak vermemektedir. Bu yüzden etkileşimli web sayfaları oluşturmak

Detaylı

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başarsoft Su Kalite Bilgi Dokumanı 10.10.2013 İçindekiler 1. SU KALITE SİSTEMİ... 2 1.1 Sistemin Genel Amaçları:... 3 1.2 Kullanılan Bileşen ve Teknolojiler:... 4 2. UYGULAMALARA

Detaylı

CBS de Kocaeli Modeli. Yusuf Ziya DEMİRCİ Harita Y. Mühendisi

CBS de Kocaeli Modeli. Yusuf Ziya DEMİRCİ Harita Y. Mühendisi CBS de Kocaeli Modeli Yusuf Ziya DEMİRCİ Harita Y. Mühendisi Kocaeli 12 ilçesi bulunan Kocaeli 1.6 milyon nüfusa sahiptir. Ülkemizin en büyük sanayi kuruluşları Kocaeli nde bulunmaktadır. Kişi başına düşen

Detaylı

etrabzon İÇİN DİJİTAL KENT ATLASININ ÜRETİLMESİ

etrabzon İÇİN DİJİTAL KENT ATLASININ ÜRETİLMESİ etrabzon İÇİN DİJİTAL KENT ATLASININ ÜRETİLMESİ Arif Çağdaş AYDINOĞLU 1, H. Ebru ÇOLAK 2, Mustafa ÖZENDİ, Mustafa ÜLKER Karadeniz Teknik Üniversitesi, Jeodezi ve Fotogrametri Müh., GISLab 61080 Trabzon

Detaylı

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yönetim Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Akosis, sektörel olarak farklılık gösteren dinamikler ve iş

Detaylı

Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu

Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu SUNUM İÇERİĞİ PROJE GEREKLİLİĞİ PROJE İHTİYAÇLARI SİSTEM TASARIMINA GÖRE TEKNOLOJİK ALT YAPI DÜZENLENEN SİSTEMİN GETİRDİĞİ AVANTAJLAR PROJE GEREKLİLİĞİ Taşınmaz kültür

Detaylı

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI CBS ÇALIġMALARI

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI CBS ÇALIġMALARI ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI CBS ÇALIġMALARI mızda, son iki yıl içerisinde coğrafi bilgi sistemi çalışmaların büyük mesafe kat edilmiştir. Bilgi İşlem Dairemiz bünyesinde bir Coğrafi Bilgi Sistemleri Şube

Detaylı

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması Hakan ALBAĞ Tahsin Barış AKAN Bitirme Projesi 05.06.2006 Giriş Ticari yazılımlarda ortak ihtiyaçlar Birden

Detaylı

CBS Arc/Info Kavramları

CBS Arc/Info Kavramları Arc/Info Kavramları Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi (ESRI) Environmental Systems Research Institute Dünyadaki 50 büyük yazılım şirketinden birisidir Pazarın 1/3

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ VERİ TABANI YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ Ders Düzeni Ders Uygulama Ödev Sınavlar 1. Ara Sınav 2. Ara Sınav Yıl Sonu Sınavı Sınavlar 2 Başarı Kriterleri Yıliçi başarı notu: (2 Yıliçi

Detaylı

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi Kurum Adı : İstanbul Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Proje Durumu : Tamamlandı. Projenin

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Servlet Üst Düzey Programlama-ders08/ 1 Servlet Nedir? Internetin ilk zamanlarında geliştirilen web sayfaları durağan bilgiler içeriyordu. Zaman geçtikçe web sayfaları daha değişken,

Detaylı

CBS de KURUMSALLAŞMA MA SÜRECİ. Prof Dr Tahsin YOMRALIOĞLU. www.gislab. İnsanlar. Yöneticiler. Görevleri. bilgi. information.

CBS de KURUMSALLAŞMA MA SÜRECİ. Prof Dr Tahsin YOMRALIOĞLU. www.gislab. İnsanlar. Yöneticiler. Görevleri. bilgi. information. CBS de KURUMSALLAŞMA MA SÜRECİ Prof Dr Tahsin YOMRALIOĞLU LU www.gislab gislab.ktu.edu.tr Yeryüzü Kaynakları İnsanlar İhtiyaçları Yöneticiler Görevleri BİLGİ information bilgi BİLİŞİM teknoloji 1 Bilgi

Detaylı

ArcGIS Viewer for Silverlight (Giriş)

ArcGIS Viewer for Silverlight (Giriş) 18. Esri Kullanıcıları Konferansı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ, Ankara Teknik Atölye ArcGIS Viewer for Silverlight (Giriş) Fatih OCAK Erhan YILDIRIM İçerik ArcGIS Viewer for Silverlight Nedir? Öne Çıkan Özellikleri

Detaylı

Avlanmaya Açık ve Kapalı Alanlara İlişkin Coğrafi Bilgi Sistemi Projesi

Avlanmaya Açık ve Kapalı Alanlara İlişkin Coğrafi Bilgi Sistemi Projesi Avlanmaya Açık ve Kapalı Alanlara İlişkin Coğrafi Bilgi Sistemi Projesi Kurum adı : T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av ve

Detaylı

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları.

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları. Script Statik Sayfa Dinamik Sayfa Dinamik Web Sitelerinin Avantajları İçerik Yönetim Sistemi PHP Nedir? Avantajları Dezavantajları Script HTML kodları arasına yerleştirilen küçük kodlardır. Web sayfalarında

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ SERVER MİMARİSİ SERVER UYGULAMA GELİŞTİRME EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ SERVER MİMARİSİ SERVER UYGULAMA GELİŞTİRME EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ SERVER MİMARİSİ SERVER UYGULAMA GELİŞTİRME EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat COĞRAFİ

Detaylı

ÖZGÜR YAZILIMLAR İLE J2EE

ÖZGÜR YAZILIMLAR İLE J2EE ÖZGÜR YAZILIMLAR İLE J2EE Buğra Çakır bugra@ibrahimcakir.com Seminer İçeriği 1. İki ve üç katmanlı yazılım mimarileri 2. Java ve J2EE platformu 3. Özgür yazılımlar ile J2EE 4. Eclipse, Lomboz ve JBoss

Detaylı

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Genel

Detaylı

Üzerinde. Y.Müh.Mehmet ERBAŞ, mehmet.erbas@hgk.msb.gov.tr. Y.Müh.Hakan ŞAHİN, hakan.sahin@hgk.msb.gov.tr. Y.Müh.Emre SOYER, emre.soyer@hgk.msb.gov.

Üzerinde. Y.Müh.Mehmet ERBAŞ, mehmet.erbas@hgk.msb.gov.tr. Y.Müh.Hakan ŞAHİN, hakan.sahin@hgk.msb.gov.tr. Y.Müh.Emre SOYER, emre.soyer@hgk.msb.gov. Sanal Küre K Üzerinde Yürüyüş Analizi Y.Müh.Mehmet ERBAŞ, mehmet.erbas@hgk.msb.gov.tr Y.Müh.Hakan ŞAHİN, hakan.sahin@hgk.msb.gov.tr Y.Müh.Emre SOYER, emre.soyer@hgk.msb.gov.tr Y.Müh.Feyzi KANTAR, feyzi.kantar@hgk.msb.gov.tr

Detaylı

TÜRKİYE ULUSAL KONUMSAL VERİ ALTYAPISI STRATEJİLERİ ÇALIŞTAYI KURUMSAL BİLGİ FORMU. Bölüm 1: Kurum / Kuruluş Bilgileri

TÜRKİYE ULUSAL KONUMSAL VERİ ALTYAPISI STRATEJİLERİ ÇALIŞTAYI KURUMSAL BİLGİ FORMU. Bölüm 1: Kurum / Kuruluş Bilgileri TÜRKİYE ULUSAL KONUMSAL VERİ ALTYAPISI STRATEJİLERİ ÇALIŞTAYI KURUMSAL BİLGİ FORMU Bölüm 1: Kurum / Kuruluş Bilgileri Kurum / Kuruluş Adı Kurum / Kuruluş Adı Kısaltması Kurum / Kuruluş Adresi Semt / İlçe

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGABİS İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGDAŞ * 12 milyonluk bir Mega Kent te * 1,7 milyonu bulan abonesiyle * İstanbul un %55 ine ulaşan * Hızla büyüyen ve gelişen bir DOĞALGAZ DAĞITIM kuruluşudur. İGDAŞ IN

Detaylı

CBS TABANLI BİR E-DEVLET UYGULAMASI: KONUMSAL BAZLI RESMİ BELGELERİN OTOMATİK ÜRETİMİ VE İNTERNETTEN SUNULMASI

CBS TABANLI BİR E-DEVLET UYGULAMASI: KONUMSAL BAZLI RESMİ BELGELERİN OTOMATİK ÜRETİMİ VE İNTERNETTEN SUNULMASI ÖZET CBS TABANLI BİR E-DEVLET UYGULAMASI: KONUMSAL BAZLI RESMİ BELGELERİN OTOMATİK ÜRETİMİ VE İNTERNETTEN SUNULMASI İsmail Rakıp Karaş, İbrahim Baz Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Mühendislik Fakültesi

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ArcGIS SERVER A GİRİŞ EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ArcGIS SERVER A GİRİŞ EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ArcGIS SERVER A GİRİŞ EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 4 Gün 24 Saat COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ArcGIS

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama Arzu Çöltekin Yıldız Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Yük. Müh. Araştırma Görevlisi 1/5 Özet Günümüzde

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR

ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR 4.ÜNĐTE Đyi bir DNS in içermesi gereken özellikler nelerdir? ( 5 ) Đsimlendirme imlası açık ve süphesiz olmalıdır; Bir kullanıcı bir isme

Detaylı

UHeM ve Bulut Bilişim

UHeM ve Bulut Bilişim UHeM ve Bulut Bilişim Özden AKINCI Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi (UHeM) Bilim ve Mühendislik Uygulamalar Müdürü 11.07.2012 UHeM hakkında Vizyon: Yüksek başarımlı hesaplama, bilgi teknolojileri

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr Planlamada Uygulama Araçları Yrd. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM,yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr II. Ders_İçerik 6. Planlamada Veri Yönetimi Coğrafi Bilgi

Detaylı

Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi

Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi Mehmet Karakoç Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi 28.11.2014 inet-tr'14 : GWT AUFaculty Project 1 İçerik Giriş

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

Kepware Veritabanı Ürünleri. Teknolojiye Genel Bir Bakış

Kepware Veritabanı Ürünleri. Teknolojiye Genel Bir Bakış Kepware Veritabanı Ürünleri Teknolojiye Genel Bir Bakış Gündem Veritabanı Client API teknolojisinin gözden geçirilmesi ODBC istemci sürücüsü- bir KEPServerEX Plug-In Haberleşme Sürücüsüdür. DataLogger-

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR Doküman Adı: GELİŞTİRME SÜREÇLERİ Doküman No.: P508 Revizyon No: 01 5 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal edildiği için 5.2 maddesinden ilgili cümle çıkartıldı. 3 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal

Detaylı

VERİ TABANI OLUŞTURULMASI VE WEB SAYFASININ HAZIRLANMASI (İP 6)

VERİ TABANI OLUŞTURULMASI VE WEB SAYFASININ HAZIRLANMASI (İP 6) VERİ TABANI OLUŞTURULMASI VE WEB SAYFASININ HAZIRLANMASI (İP 6) Bu iş paketi kapsamında, İP1, İP2 ve İP3 iş paketlerinden elde edilen bilgiler kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) destekli bir veri

Detaylı

1. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

1. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 1. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve AraştırmaMerkezi 2 İçindekiler 1. GİRİŞ... 3 1.1 ASP NEDİR?...

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE DEĞİŞİM CBS KULLANIMI

YEREL YÖNETİMLERDE DEĞİŞİM CBS KULLANIMI TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 18 22 Nisan 2011, Ankara YEREL YÖNETİMLERDE DEĞİŞİM CBS KULLANIMI Ahmet Yıldızhan 1, Emrah Türkyılmaz 2 1 İKÜ,

Detaylı

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI Fotg.D.Bşk.lığı, yurt içi ve yurt dışı harita üretimi için uydu görüntüsü ve hava fotoğraflarından fotogrametrik yöntemlerle topoğrafya ve insan yapısı detayları

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB PROGRAMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB PROGRAMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB PROGRAMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya

Detaylı

Kentsel Alanlarda Yüksek Çözünürlüklü Ortofoto Üretimi

Kentsel Alanlarda Yüksek Çözünürlüklü Ortofoto Üretimi Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü Kentsel Alanlarda Yüksek Çözünürlüklü Ortofoto Üretimi Coğrafi Bilgi Dairesi Başkanı CBSGM Faaliyetleri Adres Arazi Örtüsü Bina Hidrografya İdari Birim Jeodezik

Detaylı

HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI

HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI TOPOĞRAFİK VERİLERİN HAZIRLANMASI VE SUNUMU Mühendis Yüzbaşı Mustafa CANIBERK 08 Ekim 2013 TAKDİM PLANI TOPO25 Veritabanı Tanıtımı Topoğrafik Verilerin Hazırlanması Topoğrafik

Detaylı

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Sistemleri Arasındaki Temel Farklar Universal Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. 2010. Tüm hakları saklıdır.

Detaylı

İNTERNET TABANLI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE ORMAN YANGINLARINDA KULLANILMASI (INTERNET GIS AND ITS USAGE IN FOREST FIRES) kemal.sahin@hgk.mil.

İNTERNET TABANLI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE ORMAN YANGINLARINDA KULLANILMASI (INTERNET GIS AND ITS USAGE IN FOREST FIRES) kemal.sahin@hgk.mil. İNTERNET TABANLI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE ORMAN YANGINLARINDA KULLANILMASI (INTERNET GIS AND ITS USAGE IN FOREST FIRES) Kemal ŞAHİN 1, M.Ümit GÜMÜŞAY 2 1 Harita Genel Komutanlığı, Ankara 2 Yıldız Teknik

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Servlet Üst Düzey Programlama-ders01/ 1 Servlet Nedir? Web sayfaları ilk başlarda durağan bir yapıya sahipti ve kullanıcıdan bilgi alarak işlemler yapmıyordu. Zamanın geçmesiyle kullanıcıya

Detaylı

TürksatGlobe: TÜRKSAT A.ġ. Coğrafi Bilgi Teknolojileri Hizmetleri

TürksatGlobe: TÜRKSAT A.ġ. Coğrafi Bilgi Teknolojileri Hizmetleri TürksatGlobe: TÜRKSAT A.ġ. Coğrafi Bilgi Teknolojileri Hizmetleri Konuşmacı: Dr. Hayati Taştan, Coğrafi Bilgi Teknolojileri Direktörü, Türksat Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Altyapısı Kurulumu Projesi (KYM-75)

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ

Detaylı

İnceleme!Değerlendirme!Raporu!

İnceleme!Değerlendirme!Raporu! TÜRKİYE DEKİMEVCUTGEO1PORTALLAR İncelemeDeğerlendirmeRaporu Mayıs2013 BuRaporTÜBİTAK111Y281NoluAraştırmaProjesi KapsamındaHazırlanmıştır. 1" Türkiye deki*mevcut*geo2portallar*inceleme*değerlendirme*raporu

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI NEDİR? Bir konuyla ilgili çok sayıda verinin tutulmasına, depolanmasına ve belli bir mantık içerisinde gruplara ayrılmasına veri tabanı denir. Veri tabanı programları;

Detaylı

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür.

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür. Nagios Enterprises, kurumsal ölçekte, BT altyapı gözetiminde endüstri standardı olan Nagios için resmi ürünler, hizmetler ve çözümler sunuyor. Dünya çapında yüz binlerce kullanıcıyla Nagios bilgi teknolojileri

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İşletim Sistemlerine Giriş Bilgisayar Sistemi uygulama programları derleyici editör komut yorumlayıcı işletim sistemi makina dilinde programlar mikroprogram (ROM da)

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS İNTERNET TEKNOLOJİLERİ BG-412 4/1 2+2+0 2+2 6 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi

Detaylı

2. hafta Bulut Bilişime Giriş

2. hafta Bulut Bilişime Giriş 1 2. hafta Bulut Bilişime Giriş 3. Bulut Bilişime Duyulan İhtiyaç Son yıllarda veri kullanımında görülen artışlar sayesinde verinin elde edilmesi ve üzerinde analizler yapılarak genel değerlendirmelerde

Detaylı

NUBİS; Numarataj Şube Müdürlüğü tarafından sunulan; Numarataj belgesi verme işlemleri, Keşif işlemleri, Direk Tabela işlemleri, Numarataj plaka

NUBİS; Numarataj Şube Müdürlüğü tarafından sunulan; Numarataj belgesi verme işlemleri, Keşif işlemleri, Direk Tabela işlemleri, Numarataj plaka NUBİS; Numarataj Şube Müdürlüğü tarafından sunulan; Numarataj belgesi verme işlemleri, Keşif işlemleri, Direk Tabela işlemleri, Numarataj plaka işlemleri, Saha ve haritacılık işlemlerinin ; Mekânsal boyutta

Detaylı

Doküman No.: P510 Revizyon No: 00

Doküman No.: P510 Revizyon No: 00 Doküman Adı: BAKIM ONARIM ve DESTEK SÜREÇLERİ Doküman No.: P510 Revizyon No: 00 Sayfa No Rev. Revizyon Nedeni İsim Hazırlayan Kontrol Onay M. HASPOLAT O. CAMCI E. SEZER A. BAŞTÜRK İmza Yürürlük Tarihi

Detaylı

YTÜ DAVUTPAŞA ÖSYM SALON BİLGİ SİSTEMİ

YTÜ DAVUTPAŞA ÖSYM SALON BİLGİ SİSTEMİ TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 18 22 Nisan 2011, Ankara YTÜ DAVUTPAŞA ÖSYM SALON BİLGİ SİSTEMİ Tolga Bakırman, M. Ümit Gümüşay YTÜ, Yıldız Teknik

Detaylı

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım Hakkımızda LOGOBI Yazılım A.Ş. iş zekası alanında faaliyet gösteren, Türkiye de sahip olduğu yüzlerce müşterinin

Detaylı

HSE RADAR. İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi Uygulama, Denetim, Eğitim ve Takip HSE GLOBAL YAZILIM A.Ş. 11 Mart 2016

HSE RADAR. İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi Uygulama, Denetim, Eğitim ve Takip HSE GLOBAL YAZILIM A.Ş. 11 Mart 2016 HSE RADAR İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi Uygulama, Denetim, Eğitim ve Takip HSE GLOBAL YAZILIM A.Ş. 11 Mart 2016 Copyright 2016 İçerik 1. HSE RADAR NEDİR? 2. HSE RADAR IN UYGULAMA ALANLARI 3. HSE RADAR

Detaylı

ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları Eğitimi

ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları Eğitimi ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat ArcGIS ile Elektrik Dağıtımı Uygulamaları

Detaylı

İNTERNET PROGRAMLAMA II. Tanımlar

İNTERNET PROGRAMLAMA II. Tanımlar İNTERNET PROGRAMLAMA II Tanımlar WWW( World Wide Web) Dünya üzerindeki bütün bilgisayarların bağlı olduğu bir ağdır. Çoğunlukla Web olarak adlandırılır. Web üzerindeki bilgisayarlar standart protokolleri

Detaylı

Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri

Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri Özgür Yazılım A.Ş. merve.yalcin@ozguryazilim.com.tr, adil.akbas@ozguryazilim.com.tr Özet: Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte öğrenme ortamlarının

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

Bölgesel İzleme Uygulama ve Araştırma Merkezi MERSİN 2015

Bölgesel İzleme Uygulama ve Araştırma Merkezi MERSİN 2015 Bölgesel İzleme Uygulama ve Araştırma Merkezi MERSİN 2015 AMACIMIZ Bölgesel ve kentsel kapsamda fiziki, demografik, sosyal, kültürel ve ekonomik konularda veri tabanı oluşturmak, Coğrafi ve kent bilgi

Detaylı

MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI Coğrafi Bilgi Sistemleri Uygulamaları

MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI Coğrafi Bilgi Sistemleri Uygulamaları MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI Coğrafi Bilgi Sistemleri Uygulamaları 1 UYGULAMA HAKKINDA Uygulama Milli Emlak Genel Müdürlüğü için İstanbul ilinin Fatih, Beykoz ve Çatalca ilçeleri

Detaylı

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKĠ DAYANAK, ĠLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

İNTERNET TABANLI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARINDA GEOSERVER ARCGIS SERVER VE GOOGLE MAP API ENTEGRASYONU

İNTERNET TABANLI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARINDA GEOSERVER ARCGIS SERVER VE GOOGLE MAP API ENTEGRASYONU TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 18 22 Nisan 2011, Ankara İNTERNET TABANLI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARINDA GEOSERVER ARCGIS SERVER VE GOOGLE

Detaylı

Bilgi Servisleri (IS)

Bilgi Servisleri (IS) Bilgi Servisleri (IS) GRID Kullanıcı Eğitimi Boğaziçi Üniversitesi 2007, İstanbul Emrah AKKOYUN Konu Başlığı Neden ihtiyaç duyulur? Kullanıcılar kimlerdir? Bilgi Servisi türleri MDS ve BDII LDAP Bilgi

Detaylı

T.C. GEBZE BELEDİYESİ BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV TANIMLARI. Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ:

T.C. GEBZE BELEDİYESİ BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV TANIMLARI. Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ: GÖREV TANIMLARI Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 AMAÇ: BİRİNCİ BÖLÜM Madde 1) Bu yönetmeliğin amacı 5393 Sayılı Belediye Kanunu nun 48 nci maddesi, ISO 9001-2000 kapsamında, Görev,

Detaylı

PHP 1. Hafta 1. Sunum

PHP 1. Hafta 1. Sunum PHP 1. Hafta 1. Sunum PHP101: PHP nedir? Bu dersten sonra bilecekleriniz PHP nedir? PHP ye neden ihtiyaç vardır? PHP nin gelişimi HTML, HTTP ve JS nedir? PHP yle alakası nedir? PHP nin uygulama alanları

Detaylı

ArcGIS for Desktop Giriş Eğitimi

ArcGIS for Desktop Giriş Eğitimi ArcGIS for Desktop Giriş Eğitimi Eğitim Süresi: 5 Gün 30 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr ArcGIS for Desktop Giriş Eğitimi Genel Esri yazılımları

Detaylı

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ Öğr Grv. M. Emin MUTLU (Açıköğretim Fakültesi) Arş. Grv. Ruşen YILMAZ (Açıköğretim Fakültesi) Prof. Dr. B. Fethi ŞENİŞ (İşletme Fakültesi)

Detaylı

Veri Tabanı-I 1.Hafta

Veri Tabanı-I 1.Hafta Veri Tabanı-I 1.Hafta 2010-2011 Bahar Dönemi Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Burdur 2011 Muhammer İLKUÇAR 1 Veri ve Veri Tabanı Nedir? Veri Bir anlamı olan ve kaydedilebilen

Detaylı

Yazılım Destek Hizmeti

Yazılım Destek Hizmeti Veri sayfası Yazılım Destek Hizmeti HP Care Hizmetleri kapsamında Care Pack ve Sözleşmeli Hizmetler Hizmetin sağladığı avantajlar Sorun çözme amacıyla HP teknik kaynaklarına Yazılım güncellemelerini ayrı

Detaylı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı Formal Doküman Detayları Hazırlanma Tarihi 17 Eylül 2012 Yayın Taslak Hazırlayan Ersun Ersoy Doküman Numarası

Detaylı

TEMATİK COĞRAFİ HARİTALARIN VERİMLİLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

TEMATİK COĞRAFİ HARİTALARIN VERİMLİLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ TEMATİK COĞRAFİ HARİTALARIN VERİMLİLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Cihan Yalçın 1, * Edirne Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü Engin Bişar 1 Edirne Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü Seda Yalçın

Detaylı

iş zekası business intelligence- harita- performans göstergeleri - balanced scorecard 7 boyut da görsel tasarım LOGOBI İş Zekası Platformu

iş zekası business intelligence- harita- performans göstergeleri - balanced scorecard 7 boyut da görsel tasarım LOGOBI İş Zekası Platformu iş zekası business intelligence- harita- performans göstergeleri - balanced scorecard 7 boyut da görsel tasarım LOGOBI İş Zekası Platformu LOGOBI LOGOBI İş Zekası Platformu İnternet veya intranet ortamlarda

Detaylı

08217 Internet Programcılığı I Internet Programming I

08217 Internet Programcılığı I Internet Programming I Ders Tanıtım Sunumu 08217 Internet Programcılığı I Internet Programming I Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 17 Eyl. 2012 Pzt. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Dersin Adı Ders Tanıtım Bilgileri

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS VERİ TABANI BG-313 3/1 3+1+0 3+0,5 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Struts Framework Üst Düzey Programlama-ders08/ 1 JSP MODEL 1 ve MODEL 2 Mimarileri Bu mimariler bir web uygulaması geliştirilirken kullanılan yöntemlerdir. Bu yöntemler arasındaki

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

GİRDİALIMI. Sistemin işleyişinde gereksinim duyulan verilerin sisteme girişinin yapılabilmesi için öncelikle toplanmaları gerekmektedir.

GİRDİALIMI. Sistemin işleyişinde gereksinim duyulan verilerin sisteme girişinin yapılabilmesi için öncelikle toplanmaları gerekmektedir. GİRDİ TASARIMI GİRDİ TASARIMI Geliştirilenyazılımın güvenilir ve geçerli bir yazılım olabilmesi iyi bir girdi tasarımı ile olanaklıdır. Diğer taraftan geliştirilen yazılımlar için kullanışlılık sahip olunması

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ ÜNİTE 2 VERİ TABANI İÇİNDEKİLER Veri Tabanı Veri Tabanı İle İlgili Temel Kavramlar Tablo Alan Sorgu Veri Tabanı Yapısı BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ BİLGİSAYAR II HEDEFLER Veri tabanı kavramını

Detaylı

ArcGIS Online ve Portal for ArcGIS

ArcGIS Online ve Portal for ArcGIS 18. Esri Kullanıcıları Konferansı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ, Ankara Teknik Atölye Online ve Portal for Maral Can Emre, Kürşad Demirer Özet Online ın platformdaki yeri Online ın temel özellikleri Portal for Soru

Detaylı

FABREKA YAZILIM ELEKTRONİK DANIŞMANLIK TİC. LTD. ŞTİ.

FABREKA YAZILIM ELEKTRONİK DANIŞMANLIK TİC. LTD. ŞTİ. FABREKA YAZILIM ELEKTRONİK DANIŞMANLIK TİC. LTD. ŞTİ. VEBIAN V1.5 PERFORMANS ÖNERİLERİ DOKÜMANI 08.02.2015 İçindekiler Amaç ve Kapsam... 2 Performansı Belirleyen Etkenler... 3 Rapor Nasıl Görüntülenir...

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı