Dr. Zeynep Karakaş. İstanbul Üniversitesi Dr. Ülker İstanbul Koçak Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dr. Zeynep Karakaş. İstanbul Üniversitesi Dr. Ülker İstanbul Koçak Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye"

Transkript

1 TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ 2014: 4 1 Dr. Zeynep Karakaş İstanbul Üniversitesi Dr. Ülker İstanbul Koçak Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye Gazi Üniversitesi Tıp e-posta: Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji Bilim Dalı, Ankara, Türkiye e-posta: Anahtar Sözcükler Alfa talasemi, Genetik, Klinik, Anahtar Sessiz alfa Sözcükler talasemi taşıyıcı, Ağır alfa talasemi taşıyıcı, Hb H hastalığı, Hb Barts, Hidrops fetalis Hemoglobinopati, Genotip, Fenotip ilişkisi HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ ÖZET Moleküler biyoloji ve DNA analiz yöntemlerindeki gelişmeler çeşitli genetik hastalıklarda altta yatan moleküler bozuklukların çoğunun tanımlanmasını sağlamıştır. Hemoglobinopatilerin moleküler temeli aydınlandıkça, klinik varyasyonların çoğunluğunun hastalığa neden olan farklı moleküler lezyonlara bağlı olduğu anlaşılmıştır. Böylece günümüzde artık mutant allelleri sınıflamak ve onları bu hastalıkların farklı klinik şiddette fenotipleriyle ilişkilendirmek mümkün olmaktadır. Ancak halen bile moleküler temelin klinik tabloyu açıklamakta yetersiz kaldığı durumlar vardır. Bu hastalıkların birçok genotipi için hem beklenmedik biçimde hafif hem de olağan dışı şiddetli fenotipleri tanımlanmıştır. Ayrıca aile içi hatta bazen kardeşler arasında bile farklı fenotipler olabilmektedir. Genotip ve fenotip ilişkisinin bilinmesi uygun tanı konabilmesi, erken yaştan itibaren uygun tedavi programının planlanabilmesi, uygun tıbbi bakım ve desteğin sağlanabilmesi, prognoz tayini ve genetik danışma için yeni bilgiler sağlaması açısından önemli ve yararlıdır. GİRİŞ Hemoglobinde (Hb) kalıtsal mutasyonlar insanda en sık rastlanan tek gen bozukluklarıdır. Bu bozukluklar temelde globin zincirindeki yapısal değişikliklerle oluşan orak hücreli anemisi gibi anormal hemoglobin (Hb 55

2 :4 1 varyantları) ya da bir veya daha fazla globin zincirinin sentez azlığı veya yokluğu sonucu ortaya çıkan talasemi sendromlarıdır. Hemoglobinopatiler, dünyada malaryanın endemik olduğu subtropik ve tropik bölgelerden köken almakla birlikte son iki yüzyılda oluşan göçlerle toplumlar arası genetik karışım sonucu dünyanın her yerinde görülmektedir. Ayrıca sporadik gen mutasyonları ile de her toplumda ortaya çıkabilir. Talasemi mutasyonları ve yapısal varyantların sık görüldüğü coğrafi bölgelerde bir kişide her iki genetik etkenin birlikte görülmesi de oldukça sıktır. Bu etkileşimler çeşitli klinik fenotiplerden sorumludur (1-3). Genetik temel açıklığa kavuştukça klinik varyasyonların çoğunluğunun hastalığa neden olan farklı moleküler lezyonlara bağlı olduğu anlaşılmıştır. Son yıllarda moleküler biyolojideki ve DNA analiz yöntemlerindeki gelişmeler altta yatan moleküler bozuklukların çoğunun tanımlanmasını sağlamıştır. Böylece günümüzde artık mutant allelleri sınıflamak ve onları bu hastalıkların farklı klinik şiddette fenotipleriyle ilişkilendirmek mümkün olmaktadır. Ancak halen moleküler temelin klinik tabloyu açıklamakta yetersiz kaldığı durumlar vardır. Bu hastalıkların birçok genotipi için hem beklenmedik biçimde hafif hem de olağan dışı şiddetli fenotipleri tanımlanmıştır. Ayrıca aile içi hatta bazen kardeşler arasında bile farklı fenotipler olabilmektedir. Genotip ve fenotip ilişkisinin bilinmesi ve uygun tanı konması klinik anlamda aşağıdaki nedenlerle çok önemlidir (4,5): 1. Uygun tanı konabilmesi ve yanlış tanının önlenmesi (uzun süreli ve invaziv tanısal yöntemlerden ve talasemi taşıyıcısı hastalarda zararlı olabilecek uzun süreli demir tedavisinden kaçınılması), 2. Erken yaştan itibaren uygun tedavi programının planlanabilmesi (ağır beta talasemi major olgularında erken yaşta uygun transfüzyon ile ilerideki alloimmunizasyon sorunlarının azaltılması, pahalı, zor ve belli risk taşıyan kök hücre transplantasyonu gibi tedavilerin seçilmiş hastalarda uygulanması ve moleküler tedavilerin gözden geçirilmesi), 3. Farmakoterapinin daha seçici olarak kullanılabilmesi (hidroksiürenin yalnızca yanıt vereceklere uygulanması, bifosfanatların osteoporoz için risk altında olan belirli talasemi hastalarına uygulanması, demir birikimine yatkın genetik yapısı olanlara erken şelasyon uygulanması), 4. Uygun tıbbi bakım ve desteğin sağlanabilmesi (orak hücreli anemide penisilin proflaksisi ve pnömokok aşılaması veya Hb H hastalığında antioksidanlardan kaçınma, ateş ve enfeksiyonun hızlı ve uygun tedavisi), 5. Prognoz tayini (etkilenen hastaların hastalık süreçleri ve ailelerin gelişebilecek komplikasyonlarla ve hastalık yüküyle baş edebilmesi), 6. Ailedeki kompleks olguların aydınlatılması, genetik danışmanın verilebilmesi ve prenatal tanı için ebeveyn profilinin belirlenmesi (globin gen mutasyonları taşıyıcılarının saptanması, hafif olgularda 2 tane anormal gen bile olsa gebeliğin devamı ve ilerideki gebeliklerin yönetimi). Globin zincir hastalıkları için genetik düzenleyiciler talasemi ve yapısal varyantlarda farklılık gösterir. Talasemide hastalık şiddetini etkileyen en önemli düzenleyici alfa veya beta globin gen mutasyonunun özelliğidir. Hb Var veri tabanında globin zincir sentez azlığı veya yokluğu derecesine göre tamamen farklı klinik özelliği olan 458 talasemi mutasyonu bildirilmiştir

3 HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ 57 (6). Orak hücre anemisi ise genellikle yalnızca tek gen mutasyonu şeklinde homozigot hastalık (Hb SS) yapabilir, hemoglobin S geni, Hb C gibi kristalleşme yapan hemoglobin geniyle (Hb SC) ya da β talasemi mutasyonu ile (HbS βthal) birlikte çift heterozigot olarak da karşımıza çıkabilir. βs geninin, talasemi (β+ veya β0) mutasyonu ile birlikteliğinde Hb S %60-95 düzeylerinde olduğundan bu hastalar ağır oraklaşma bozukluğu kliniği gösterir. Bu nedenle orak hücreli anemide fenotipik degişkenliğin çoğu mutasyona uğramış globin genine değil, başka etkenlere bağlıdır. Ayrıca orak hücreli anemi ve talasemide hastalık kliniği oldukça farklıdır. Talasemide major bulgular aneminin derecesi ve ineffektif eritropoeze bağlı olup temel genetik değişkenlik primer mutasyonlara dayanır. Oysa orak hücreli anemide patofizyolojik değişiklikler çeşitli organlardaki vazooklüzyona bağlı olup klinik bulgular yalnızca kısmen anemi derecesi ile ilişkilidir. Bu nedenle orak hücreli anemi, kan akımı, inflamasyon, adezyon gibi globin genleri dışındaki etkenlere daha fazla bağımlıdır (7). Hemoglobinopatilerde, fenotip genotip ilişkisi çok önemlidir. Kişiler aynı mutasyonu taşıdığı halde klinik seyir çok farklı olabilir. Örneğin Hb H hastalığının, klinik seyri oldukca heterojendir. Üç alfa geninin delesyonu ile oluşan Hb H hastalığı talasemi intermedia gibi bulgu verirken, aynı delesyona sahip Hb H hastalığının beraberinde beta talasemi taşıyıcılığının olması, hastalığın çok hafif seyirli olmasına yol açar. Benzer şekilde beta talasemia majorlu hastanın aynı mutasyonları taşıyan homozigot kardeşinde ek olarak ağır alfa talasemi taşıyıcılığının olması, onun beta talasemi intermedia klinik tablosunu açıklar. Fenotipi Değiştiren Başlıca Genetik Faktörler: 1. Alfa gen sayısında değişiklik a) Beta talasemi taşıyıcısı olan kişide, beraberinde alfa globin gen sayısının artması (5 gen), talasemi intermedia tablosuna, b) Beta talasemi majorda, aynı zamanda ağır alfa talasemi taşıyıcılığı (iki alfa geni defektif) birlikteliği, intermedia tablosuna, c) Homozigot orak hücre anemisinin, ağır alfa talasemi taşıyıcılığı ile beraberliği, hastanın hematolojik bulgularında değişikliğe yol açar. Alfa talasemi beraberliğinin vazooklüzif krizler üzerine etkisi çok azdır. 2. Hemoglobin F sentezinin artmış olması Hb F nin Gγ geninde -158 pozisyonda C T, polimorfizminin olması, Hb F yapımını artırır. Böylece bu polimorfizme sahip olan beta talasemi major ya da homozigot orak hücre anemisinde klinik seyir daha hafif olur. 3. Talasemiye neden olan mutasyonun tipi (beta geninde FSC8, IVSII-1, IVS1-6 mutasyonlarının intermedia klinik tablosu yapar (8,9). TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ ALFA TALASEMİ Alfa talasemi, alfa globin zincirleri sentezinin azalması veya yokluğu ile karakterizedir. İnsan alfa globin gen topluluğu 16. kromozomda bulunur, kromozom başına iki gen (α2 ve α1) içerdiği için sağlıklı kişilerde toplam dört alfa geni bulunur (10).

4 :4 1 Alfa talaseminin semptomatik formları Hb H hastalığı ve Hb Barts hidrops fetalistir. Hb H hastalığı 3 alfa gen delesyonu ve/veya mutasyonu ile ya da 2 gende nokta mutasyonları ile ortaya çıkar. Mutasyonlar, delesyona göre daha ağır klinik tablo yaptığı için iki gende nokta mutasyonu varsa, bu bozukluk talasemi intermediaya benzer bir klinik tablo yaptığından, hasta yanlış olarak beta talasemi tanısı alabilir. Bilindiği gibi, iki alfa geninde mutasyon yerine delesyon olduğunda kişiler ağır alfa talasemi taşıyıcılığı adını alır (7,11). Alfa talasemiye neden olan genetik bozukluklar iyi bilinse de Hb düzeyi gibi basit göstergelerde değişiklik yaratan etkenler az bilinmektedir. Özellikle Hb H hastalığı klinik olarak çok değişkendir (heterojen), fakat bundan sorumlu genetik düzenleyiciler hakkında bilgi azdır. En önemli değişkenlik, alfa talasemisi olan kişide aynı zamanda diğer globin genlerinde örneğin beta gen mutasyonun da bulunmasıdır. Örneğin, Hb H hastalığı, beta talasemi taşıyıcılığı ile birlikte ise, alfa ve beta globin zincirleri arasındaki dengesizlik azalacağından hasta, daha hafif bir Hb H hastalığına (daha hafif anemi, daha az Hb H inklüzyonları) sahip olur. Alfa talaseminin, Hb C gibi diğer hemoglobinopatilerle birliktelikleri daha nadirdir (3,4,7,11). Alfa genlerinde olmayan, bir başka deyişle dört alfa globin geni sağlıklı olduğu halde, alfa globin gen fonksiyonunu bozan yeni tip mutasyonlar tanımlanmıştır. Bunlardan en iyi bilineni ATRX geninde mutasyonla ortaya çıkan ve X e bağlı geçişi olan bir sendromdur (mental retardasyon, konjenital anomaliler, hafif-orta dereceli alfa talasemi fenotipi). Bazı olgularda bu mutasyon myelodisplazi ile birlikte, akkiz Hb H hastalığına yol açar (12). Alfa globin lokusu telomerik bölgesinde de novo delesyonla oluşan alfa talasemi bildirilmiştir (13). Ayrıca yeni bir transkripsiyonel promoter oluşumu ile alfa globin gen inaktivasyonu alfa benzeri genlerle etkileşerek alfa talasemiye neden olabilir (14). Tablo 1 de alfa talasemi geno/fenotipik özellikleri görülmektedir. Tablo 1. Alfa talasemi genetik düzenleyiciler (7,8,14) Gen Tanım Fenotip ve Klinik Sayısı αα/αα Normal Normal, asemptomatik - -α/αα -α/-α --/αα --/-α --/-- α-tal-2 heterozigot α-tal-2 homozigot α-tal-1 homozigot α-tal-1/ α-tal-2 α-tal-1 homozigot Tal: talasemi, HM: hipokrom mikrositer Sessiz taşıyıcı, asemptomatik Sınırda Hb ve MCV, düşük MCH Taşıyıcı, asemptomatik, hafif HM anemi Taşıyıcı, asemptomatik, hafif HM anemi Hb H, kronik hemolitik anemi Hb Barts, hidrops fetalis - Genetik Düzenleyici β-tal trait birlikteliği

5 HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ 59 BETA TALASEMİ Beta talasemi 11. kromozomda yer alan β-globin gen mutasyonları ile karakterizedir. β0 formunda 2 β0 alleli (homozigot veya birleşik heterozigot) nedeniyle hiç beta globin zinciri üretilemez; klinik olarak şiddetli transfüzyon bağımlı talasemi major olarak kendini gösterir. β+ formunda ise globin zincirinin kısmi eksikliği vardır ve bu grup genellikle nadir veya hiç transfüzyon gerektirmeyen hafif anemi, hepatosplenomegali, tipik kemik değişiklikleri ve hafif orta dereceli sarılık ile daha geç dönemde bulgu veren geniş bir klinik spektrumda talasemi intermedia olgularını oluşturur. Bazı olgular asemptomatik bile olabilir. β++ alleleri ile orta dereceli bir globin zincir üretimi olduğundan hafif beta talasemi kliniği görülürken, sessiz beta talasemide beta globin zincir üretimindeki bozukluk minimal olup taşıyıcılarda hafif düşük veya normal eritrosit göstergeleri bulunur. β0 veya β+ olarak tek allel kalıtımı olan bireyler klinik olarak asemptomatik olmakla birlikte hafif anemi ve hipokrom mikrositer eritrositlerle karakterize talasemi taşıyıcılığı (trait) söz konusudur. Ancak fenotip o kadar değişkendir ki bazı olgularda beta allel hafif (sessiz) olup anemi veya başka hematolojik anormallik görülmez. Bazı olgularda ise beta alleli dominant kalıtımı ile fenotip major formlar kadar şiddetli anemiye neden olabilir. Bozukluğun farklı dereceleri taşıyıcılık durumlarında MCV düzeyinde bile fark edilebilir (15-18). Beta talasemi klinik şiddetinde görülen heterojenite moleküler düzeyde olup hastalığa neden olan 200 üzerinde farklı mutasyon tanımlanmıştır. Bu mutasyonlar alfa talaseminin aksine daha çok nokta mutasyonlarıdır. IVS-1,5 genotipi şiddetli, Cd8/9 orta şiddetli, Cd41/42 ise hafif şiddette kliniğe yol açar (19). Şiddetli β+ talasemi kliniğine yol açan IVS-I-110 (G-A) mutasyonu en sık mutasyon olup ülkemizde yapılan çalışmalarda sıklığı %50-57 olduğu bulunmuştur (20,21). Homozigot beta talasemi olmasına rağmen IVSI-6 (T- C), IVSI-1 (G-A) ve-87 (C-G) gibi daha hafif (sessiz) genotipler de vardır. Bu hastalarda daha dengeli bir globin zincir sentezi bulunur (2-4). Hastalık patofizyolojisi yalnızca beta globin zincir yokluğuna bağlı olmayıp, diğer globin zincir bozukluklarıyla etkileşim de hastalık klinik tablosunu oldukça önemli derecede etkiler. Beta talasemide major genetik düzenleyiciler, alfa veya gama globin zincir üretim miktarlarında olan değişikliklerdir. Tablo 2 de beta talasemi geno/fenotipik özellikleri görülmektedir. TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ

6 :4 1 Tablo 2. Beta talasemi genetik düzenleyiciler (7,13,14) Gen Sayısı Tanım Fenotip ve Klinik β/β β sessiz /βn } β sessiz /β sessiz β ++ /β N β ++ /β N β0/β N Dom β Th β N β ++ /β ++ β++/β+ β ++ /β0 } } β ++ /β ++ β + /β0 β0/β0 Normal Sessiz taşıyıcı Taşıyıcı Talasemi intermedia Talasemi major Normal, asemptomatik Normal, asemptomatik Normal eritrosit göstergeleri Asemptomatik, hafif HM anemi Anemik, çok düşük MCV, MCH Splenomegali, kemik değişiklikleri Değişken transfüzyon bağımlılığı Şiddetli HA, çok düşük MCV, MCH HSM, kronik transfüzyon bağımlı Genetik Düzenleyici - - Alfa genotipi Alfa genotipi Hb F yanıtı Alfa genotipi Hb F yanıtı HM: hipokrom mikrositer, HA: Hemolitik anemi, HSM: Hepatosplenomegali BETA TALASEMİDE DİĞER GLOBİN ZİNCİR ETKİLERİ Alfa Globin Anormallikleri Alfa globin zincir üretimindeki azalma beta talasemi şiddetini azaltır. Bu durum özellikle 2 alfa geni etkilendiğinde ve beta globin mutasyonları hafifse belirgindir. Aksine alfa globin genleri sayısı artışı (ααα/) ile ortaya çıkan aşırı alfa globin zincir üretimi beta talasemi taşıyıcılığı durumunu kötü etkileyerek talasemi intermedia, hatta transfüzyon bağımlı talasemi major kliniği oluşturabilir (4,5). Genç eritroid hücrelerde bulunan alfa hemoglobin stabilize edici proteinin serbest alfa globin zincirlerini serbest radikal oluşturan kimyasal reaksiyonlara katılmaktan koruyarak, talasemi fenotipini etkileyebileceği öne sürülmüşse de bu konuda daha fazla çalışmaya gerek vardır (15,22).

7 HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ 61 Gama Globin Anormallikleri Daha dengeli globin zincir sentezine katkıda bulunabilecek ve kliniği daha hafif bir hale getiren durum beta talasemi ve Hb F (HPFH) mutasyonlarının birlikte kalıtımıdır. Gama globin zincirleri beta globin yerine geçerek aşırı alfa globin zincirlerinin eritrosit membranına hasar vermesini engeller. Beta talasemide gama globin ekspresyonunu düzenleyen etkenler fetal Hb indüksiyonunun olası tedavi edici etkisi nedeniyle oldukça fazla çalışılmıştır (4,23). Gama globin zincirlerinin beta talasemi üzerindeki düzenleyici etkisini gösteren en iyi örnek, beta geninde beta zinciri yapımı hiç olmayan (homozigot β0- thal) FSC8 ya da IVS II-1 mutasyonlarıdır. Bu tip hastalarda özel bir beta globin haplotipi ve bazılarında, Gγ geni -158 C-T de bir polimorfizm olduğu gösterilmiştir. Adı geçen polimorfizme sahip olan hastalarda fetal Hb yapımı artmıştır ve hastalar erişkin yaşa kadar hiç transfüzyon almayabilirler. Bu polimorfizmin hematopoetik stres durumlarında (homozigot beta talasemi ve orak hücre hastalığı) daha yüksek HbF yanıtına yol açtığı gösterilmiştir (7,15). Kardeşlerde yapılan çalışmalarda gama globin ekspresyon etkilerinin çoğunun beta globin grubuna bağlı olmadığı ve Hb F için kantitatif taşıyıcılık lokusunun (QTL) birlikte kalıtılmasına bağlı olabileceği öne sürülmüştür (7,15,24). GATA-1, NFE-2, EKLF gibi transkripsiyon faktörleri düzgün beta globin gen dizilimi ve hematopoezde görevli diğer genlerin ekspresyonunda önemli rol oynar. GATA-1 nokta mutasyonları trombositopeni ile birlikte talasemik fenotipe yol açar. GATA-1 in alfa hemoglobin stabilizan protein ekspresyonunda da gerekli olduğu gösterilmiştir. EKLF gen bağlanma bölgesindeki mutasyonlarla ise hafif talasemik fenotip ortaya çıkar (5,7). Hb E/Beta Talasemi Güneydoğu Asya da çok sıktır. Klinik oldukça heterojen olup transfüzyon bağımlı hastalıktan, tedavisiz normal büyüme ve gelişme ile uzun yaşam sürelerine erişme biçimine dek değişebilir. Ancak hastalık genellikle intermediate şiddette bir talasemi sendromudur. Patofizyoloji homozigot beta talasemide olduğu gibi beta globin zincir üretiminde yetersizlik veya yokluğa bağlıdır. İki tipi tanımlanmıştır: Hb E/β0 talasemi genotipinde %40-60 Hb E ve geri kalanı Hb F olup Hb A yoktur, Hb E/β+ talasemide ise Hb E ve Hb F ye ek olarak bir miktar Hb A saptanır. Ancak farklı β+ talasemi allelleri farklı Hb A düzeyleri nedeniyle farklı şiddette hastalığa neden olur. Hb E/β0 talasemi hastalarında kardeşler arasında bile anemi şiddeti farkı olması bu hastalarda tek gen etkisi yerine poligenik faktörlerin (beta talasemi mutasyonları, alfa talaseminin birlikte kalıtımı, Hb F ekspresyonunu arttıran belirleyicilerin birlikte kalıtımı) etkili olabileceğini göstermiştir (5,7). TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ BETA TALASEMİ KLİNİK BULGULARININ DİĞER GENETİK DÜZENLEYİCİLERİ Demir Birikimi Hemokromatoz mutasyonunun (HFE genindeki C282Y) beta talasemi taşıyıcılığı veya intermedia ile birlikte olduğunda demir birikimini arttırdığı gösterilmiştir (7,25). Ayrıca az transfüzyon alan hastalarda demir birikimi,

8 :4 1 demir düzenleyici protein olan hepsidinin az olması nedeniyle uygunsuz baskılamasından kaynaklanabilir (7,26). GDF-15 (Growth differantiation factor) gibi eritroid düzenleyiciler veya holotransferrin ve sitokinler gibi kanda dolaşan faktörler farklı patolojik durumlarda hepsidin düzenlenmesine katkıda bulunabilir (7,27). Beta talasemi hastalarında GDF-15 düzeyleri normalin 140 katı fazladır. Aşırı büyümüş eritroid kompartmandan kaynaklanan GDF-15 fazla ekspresyonu hepsidin ekspresyonunu inhibe ederek talasemi sendromlarında demir birikimine katkıda bulunabilir. Kalp Yetmezliği Talasemi majorlü hastaların çoğu kalp yetmezliği veya aritmi nedeniyle kaybedilir. Çoğu hastada kalp yetmezliği nedeni demir birikimi olmakla birlikte bazı hastalarda kalp yetmezliği nedeni pulmoner hipertansiyon olabilir. ApoE4 allelinin genç yaşta kalp yetmezliği geliştiren homozigot beta talasemi hastalarında yüksek bulunması bu durumun sol ventriküler yetmezlikte bir risk faktörü olabileceğini düşündürmektedir (7). Osteopeni ve Osteoporoz Talasemide görülen kemik hastalıkları etyolojisinde etkisi olabilecek 2 tip gen tanımlanmıştır. Bunlar kollajen metabolizmasında görevli COLIA1 geninde Sp1 bağlanma bölgesindeki polimorfizm ve vitamin D polimorfizmleridir (5,7). Safra taşı Gilbert hastalığı genotipi ile talasemi intermedia ve talasemi taşıyıcılığının birlikte kalıtımı daha yüksek indirekt bilirubin düzeyleri nedeniyle daha sık safra taşı oluşumuna neden olur (5,7). ORAK HÜCRELİ ANEMİ Orak hücreli anemide hemoglobin miktarında azalma ve/veya fetal hemoglobinde artış oraklaşmayı etkileyerek hastalık kliniğini etkileyebilir. Ayrıca damar sisteminde ve çeşitli organlardaki farklı süreçler ve vazookkluziv fenomenin etkisi de hastalık şiddetini değiştirir (7,28,29). Beta Globin Haplotipleri Klinik özelliklerin şiddeti ve polimorfik belirleyicilerin ilişkisi Afrika nın farklı bölgeleriyle bağlantılıdır. Bantu haplotipi en kötü klinik gidişle karakterizeyken Senegal tipi en iyidir. Selim haplotipi ise orta şiddette klinikle seyreder. Birçok olguda beta globin haplotip etkisinin fetal hemoglobin düzey değişikleriyle ilişkili olduğu gösterilmiştir. Talasemide daha yüksek Hb F yanıtıyla ilişkili genetik belirleyicilerden Xmn1 polimorfizmi Senegal haplotipinde görülür (5,7). Fetal Hemoglobin Düzeyleri Fetal hemoglobin oraklaşmanın önemli bir inhibitörü olduğundan yüksek Hb F düzeylerinde hastalık daha hafif seyreder. Bu durum genel sağkalım, ağrılı krizler, akut göğüs sendromu, osteonekroz, bacak ülserleri ve splenik fonksiyonun sürdürülmesi gibi hastalığın birçok klinik özelliğini etkiler. Ancak beta talasemide olduğu gibi beta globin zincir grubuna bağlı olmayan

9 HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ 63 ve Hb F üretimini etkileyen kromozom Xp22, kromozom 8q, kromozom 6q23 gibi çeşitli lokuslar tanımlanmıştır. Hastaların hidroksiüreye Hb F yanıtlarını belirleyen ve Hb F sentez indüksiyonu etkisinden bağımsız olarak hidroksiüre metabolizmasıyla ilişkili kromozom 6q22-23 ve 8q11 gen polimorfizmleridir. Fetal Hb yanıtı ile ilgili diğer önemli genler ise AQP9, CYP2CP, ARG2, FLT1, HAO2 ve NOS1 dir (7,29). Alfa Talasemi Birlikteliği Epidemiyolojik olarak orak hücrenin sık olduğu coğrafi bölgelerde alfa talasemi de sıktır. Bu nedenle homozigot orak Hb olan bir hastanın aynı zamanda alfa talasemi delesyonları için de birleşik heterozigot olması şaşırtıcı değildir. Orak hücre hastalığı olan zencilerin de %30 unda aynı zamanda alfa talasemi vardır. Bu birliktelik MCH de düşmeye ama oraklaşma miktarında da azalmaya yol açar. Ayrıca inme riski azalır ve akut göğüs sendromundan koruyucu etkisi olabilirse de ağrılı kriz riskini artırabilir ve yaşam beklentisini de azaltabilir (7). TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ ORAK HÜCRE HASTALIĞI KLİNİK BULGULARININ GENETİK DÜZENLEYİCİLERİ İnme, priapizm, bacak ülserleri ve safra taşları gibi orak hücre hastalığının tipik klinik bulguları ve genetik belirleyiciler arasındaki ilişki birçok çalışmada araştırılmıştır (28,29). Bazı HLA gruplarında serebral infarkt ve stroke riskinin artabileceği veya azalabileceği gösterilmiştir. HLADRB1*0301 ve *0302 allelleri inme riskini artırırken, DRB1*1501 inmeden koruyucu etki göstermektedir (29). TNF-308 G/A polimorfizmi olan hastalarda serebrovasküler hastalık predispozisyonu olabileceği öne sürülmüşse de daha sonraki çalışmalarda bu etkinin önemli olmadığı gösterimiştir. TGFbeta reseptör, aquaporin ve Faktör XIII A1 subünite polimorfizmlerinin priapizmle ilişkili olabileceği gösterilmiştir (7). Osteonekrozdan sorumlu genler klotho, kemik morfojenik protein 6 ve annexin 2 gibi kemik morfoloji ve metabolizmasında önemli genlerdir. Klotho bacak ülserleri patogenezine de katkıda bulunur. Anjiogenez ve yara iyileşmesinde görevli olan genlerden TEK polimorfizmleri ve TGF-beta/BMP sinyal yolağında bozukluklar da bacak ülserleri gelişimine katkıda bulunmaktadır (7). Talasemide olduğu gibi Gilbert hastalığı genotipi ile birlikte kalıtım daha sık safra taşı oluşumuna neden olur (7,28). Kaynaklar 1. Cunningham MJ, Sankaran VG, Nathan DG, Orkin SH. The thalassemias, Philadelphia, PA, Elsevier, Cappellini MD. Silent thalassemias. J Hematol. 1997;3: Bianco I, Cappabianca MP, Foglietta E, Lerone M, Deidda G, Morlupi L. Silent thalassemias: genotypes and phenotypes. Haematologica. 1997;82: Fucharoen S. Genotypes and Phenotypes of Thalassemia: A Discussion Ann NY Acad Sci. 2005;1054: Thein SL. Genetic modifiers of β -thalassemia. Hematologica. 2005;90:

10 : Giardine B, Borg J, Viennas E, et al. Updates of the HbVar database of human hemoglobin variants and thalassemia mutations. Nucleic Acids Res Oct 16 [Epub ahead of print]. 7. Rund D, Fucharoen S. Genetic modifiers in hemoglobinopathies. Curr Mol Med. 2008;8: Altay Ç, Öner C, Öner R, Gümrük F, Mergen H, Gürgey A. Effect of alpha-gene numbers on the expression of beta-thalassemia intermedia, beta-thalassemia and (delta beta) 0-thalassemia traits. Hum Hered. 1998;48: Altay Ç, Öner C, Öner R, et al. Genotype-phenotype analysis in HbS-betathalassemia. Hum Hered 1997;47: Çürük MA. Hb H (beta4) disease in Cukurova, Southern Turkey. Hemoglobin. 2007:31: Oron-Karni V, Filon D, Shifrin Y, Fried E, Pogrebijsky G, Oppenheim A, Rund D. Diversity of alpha-globin mutations and clinical presentation of alpha-thalassemia in Israel. Am J Hematol. 2000;65: Steensma DP, Gibbons RJ, Higgs DR. Acquired alpha thalassemia in association with myelodysplastic syndrome and other hematologic malignancies. Blood. 2005;105: Viprakasit V, Kidd AM, Ayyub H, Horsley S, Hughes J, Higgs DR. De novo deletion within the telomeric region flanking the human alpha globin locus as a cause of alpha thalassaemia. Br J Haematol. 2003;120: De Gobbi M, Viprakasit V, Hughes JR, et al. A regulatory SNP causes a human genetic disease by creating a new transcriptional promoter. Science. 2006;312: Thein SL. Pathophysiology of β thalassemia-a guide to molecular therapies. Hematology Am Soc Hematol Educ Program. 2005; Peters M, Heijboer H, Smiers F, Giardano PC. Diagnosis and management of thalassaemia. BMJ. 2012;344:e Danjou F, Anni F, Galanello R. Beta-thalassemia: from genotype to phenotype. Haematologica. 2011;96: Galanello R, Cao A. Relationship between genotype and phenotype. Thalassemia intermedia. Ann NY Acad Sci. 1998;850: Sahu PK, Pati SS, Mishra SK. Genotype-phenotype correlation of β thalassemia spectrum of mutations in an Indian population. Hematol Rep. 2012;4:e Beksaç MS, Gümrük F, Gürgey A, et al. Prenatal diagnosis of hemoglobinopathies in Hacettepe University, Turkey. Pediatr Hematol Oncol. 2011;28: Çürük MA, Arpacı A, Attila G, et al. Genetic heterogeneity of β-thalassemia at Çukurova in Southern Turkey. Hemoglobin. 2001:25:

11 HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ Lai MI, Jiang J, Silver N, et al. α-haemoglobin stabilising protein is a quantitative trait gene that modifies the phenotype of β-thalassemia. Br J Haematol. 2006;133: George E, Ann TJ. Genotype-phenotype diversity of beta-thalassemia in Malaysia: Treatment options and emerging therapies. Med J Malaysia. 2010;65: Thein SL. Genetic modifiers of the beta-haemoglobinopathies. Br J Haematol. 2008;141: Piperno A, Mariani R, Arosio C, et al. Haemochromatosis in patients with betathalassemia trait. Br J Haematol. 2000;111: Mariani A, Trombini P, Pozzi M, Piperno A. Iron metabolism in thalassemia and sickle cell disease. Mediterr J Hematol Infect Dis. 2009;1:e Ravasi G, Pelucchi S, Trombini P, et al. Hepcidin expression in iron overload diseases is variably modulated by circulating factors. PLoS One 2012;7:e Thein SL. Genetic modifiers of sickle cell disease. Hemoglobin. 2011;35: Steinberg MH. Predicting clinical severity in sickle cell anaemia. Br J Haematol. 2005;129: TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ

Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı

Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU 1949 yılında Orak Hücre Anemisi olan hastalarda elektroforetik olarak farklı bir hemoglobin tipi tanımlanmıştır.

Detaylı

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD β-talaseminin MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD BETA TALASEMİ HEMOGLOBİNOPATİLER Otozomal resesif (globin gen ailesi) Özellikle Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi,

Detaylı

TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP-FENOTİP İLİŞKİSİ

TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP-FENOTİP İLİŞKİSİ TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLERDE GENOTİP-FENOTİP İLİŞKİSİ Dr. Erol BAYSAL FRCP (London) Consultant Molecular Geneticist Head of Molecular Genetics Unit Senior Lecturer Dubai

Detaylı

HEMOGLOBİNOPATİLER GENETİK HETEROJENİTE MOLEKÜLER TANI. Prof. Dr. Mehmet Akif ÇÜRÜK Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı

HEMOGLOBİNOPATİLER GENETİK HETEROJENİTE MOLEKÜLER TANI. Prof. Dr. Mehmet Akif ÇÜRÜK Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı HEMOGLOBİNOPATİLER GENETİK HETEROJENİTE MOLEKÜLER TANI Prof. Dr. Mehmet Akif ÇÜRÜK Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Hemoglobin A Molekülü A Molekülü ve S taşıyıcılığı A

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

ÇUKUROVA DA HEMOGLOBİNOPATİLERİN MOLEKÜLER TANISI

ÇUKUROVA DA HEMOGLOBİNOPATİLERİN MOLEKÜLER TANISI ÇUKUROVA DA HEMOGLOBİNOPATİLERİN MOLEKÜLER TANISI Ahmet GENÇ Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Doktora Öğrencisi ahmetgenc_@hotmail.com Bu tez çalışması, Çukurova Üniversitesi

Detaylı

Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler

Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler 1 2 3 4 5 6 7 8 Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler Doç.Dr.Hüseyin Onay Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik AD 16. Kromozom üzerinde α globin gen bölgesi 11. Kromozom üzerinde β

Detaylı

The investigation of distribution of hereditary alpha-thalassemia mutations in Isparta reservoir

The investigation of distribution of hereditary alpha-thalassemia mutations in Isparta reservoir Original Article / Özgün Araştırma The investigation of distribution of hereditary alpha-thalassemia mutations in Isparta reservoir Isparta ve Çevresinde Alfa-Talasemi Kalıtsal Mutasyonlarının Dağılımının

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın Dominant / resesif tanımları Otozomal ve gonozomal kalıtım nedir? İnkomplet dominant/ kodominant ne ifade eder? Pedigri nedir, Neden yapılır?

Detaylı

NONDELESYONEL ALFA TALASEMİLER

NONDELESYONEL ALFA TALASEMİLER Augusta GA, USA NONDELESYONEL ALFA TALASEMİLER Prof. Dr. Mehmet Akif ÇÜRÜK Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Kırmızı kan hücreleri Hemoglobin Molekülü Beta talasemi taşıyıcılığı

Detaylı

HEMOGLOB NOPAT LERDE SORUNLU VAKALARIN ANAL Z

HEMOGLOB NOPAT LERDE SORUNLU VAKALARIN ANAL Z 5. Uluslararası Talasemi Yazokulu 5th International Thalassemia Summerschool 93 HEMOGLOB NOPAT LERDE SORUNLU VAKALARIN ANAL Z Ahmet Genç, Filiz Zeren, Mehmet Akif Çürük Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi

Detaylı

Antalya İlindeki Beta-Talasemi Gen Mutasyonları, Tek Merkez Sonuçları

Antalya İlindeki Beta-Talasemi Gen Mutasyonları, Tek Merkez Sonuçları Antalya İlindeki Beta-Talasemi Gen Mutasyonları, Tek Merkez Sonuçları Ayşegül UĞUR KURTOĞLU, Volkan KARAKUŞ, Özgür ERKAL, Erdal KURTOĞLU Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Biyokimya Kliniği,Genetik

Detaylı

Hemoglobin Elektroforezi. Doç. Dr. Şule Ünal Hacettepe Üniversitesi, Pediatrik Hematoloji Ünitesi

Hemoglobin Elektroforezi. Doç. Dr. Şule Ünal Hacettepe Üniversitesi, Pediatrik Hematoloji Ünitesi Hemoglobin Elektroforezi Doç. Dr. Şule Ünal Hacettepe Üniversitesi, Pediatrik Hematoloji Ünitesi GLOBIN BOZUKLUKLARI 1 Yetersiz normal Hb sentezi (Niceliksel hemoglobinopatiler) >>TALASEMİLER 2 Anormal

Detaylı

Dr. Canan Vergin. Anahtar Sözcükler. Epidemiyoloji, Hemoglobinopati, Talasemi DÜNYADA HEMOGLOBİNOPATİLERİN EPİDEMİYOLOJİSİ

Dr. Canan Vergin. Anahtar Sözcükler. Epidemiyoloji, Hemoglobinopati, Talasemi DÜNYADA HEMOGLOBİNOPATİLERİN EPİDEMİYOLOJİSİ TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ 2014: 4 1 Dr. Canan Vergin Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Hematoloji-Onkoloji Kliniği, İzmir, Türkiye e-posta: cvergin@gmail.com Anahtar

Detaylı

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS)

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) Herhangi iki bireyin DNA dizisi %99.9 aynıdır. %0.1 = ~3x10 6 nükleotid farklılığı sağlar. Genetik materyalde varyasyon : Polimorfizm

Detaylı

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör;

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; TALASEMİ Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; Talasemi kırmızı kan hücrelerinin üretimini bozan genetik hastalıklardır. Ülkemizde çok sık görülmektedir. Hastaların kırmızı

Detaylı

V. BÖLÜM HEREDİTER SFEROSİTOZ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

V. BÖLÜM HEREDİTER SFEROSİTOZ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 HEREDİTER SFEROSİTOZ V. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU HEREDİTER SFEROSİTOZ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU HEREDİTER SFEROSİTOZ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ Herediter sferositoz (HS);

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Hemoglobin G-Coushatta ile b (IVSI-110) veya S Bileşik Heterozigot Riskli Fetus İçin Prenatal Genetik Danışmanlık

Hemoglobin G-Coushatta ile b (IVSI-110) veya S Bileşik Heterozigot Riskli Fetus İçin Prenatal Genetik Danışmanlık Hemoglobin G-Coushatta ile b (IVSI-110) veya S Bileşik Heterozigot Riskli Fetus İçin Prenatal Genetik Danışmanlık Haluk AKIN *, Aslıhan YILMAZ EKMEKÇİ **, Asude ALPMAN DURMAZ **, Burak DURMAZ ***, Hüseyin

Detaylı

Beta-Talasemi Taşıyıcılarında Beta-Globin Gen Mutasyon Tipi ve Hematolojik Fenotip Arasındaki İlişki

Beta-Talasemi Taşıyıcılarında Beta-Globin Gen Mutasyon Tipi ve Hematolojik Fenotip Arasındaki İlişki Beta-Talasemi Taşıyıcılarında Beta-Globin Gen Mutasyon Tipi ve Hematolojik Fenotip Arasındaki İlişki Sevilay ÖNEY *, Zeynep ÖZTÜRK **, Alphan KÜPESİZ ***, İbrahim KESER ****, M. Akif YEŞİLİPEK ***** Beta-Talasemi

Detaylı

TALASEMI: AKDENIZ ANEMISI ORAK HÜCRELİ ANEMİ

TALASEMI: AKDENIZ ANEMISI ORAK HÜCRELİ ANEMİ TALASEMI: AKDENIZ ANEMISI ORAK HÜCRELİ ANEMİ HAZIRLAYANLAR PROF.DR. DURAN CANATAN PROF. DR.YESIM AYDINOK PROF.DR. ZEYNEP KARAKAS DOC. DR. ILGEN SASMAZ KAN YAŞAM IRMAĞIDIR Kan, vücudun organ ve dokularını

Detaylı

e-posta: zkarakas@istanbul.edu.tr akupesiz@akdeniz.edu.tr Anahtar Sözcükler taşıyıcı, Hb H hastalığı, Hb Barts, Hidrops fetalis

e-posta: zkarakas@istanbul.edu.tr akupesiz@akdeniz.edu.tr Anahtar Sözcükler taşıyıcı, Hb H hastalığı, Hb Barts, Hidrops fetalis TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ 2014: 4 1 Dr. Dr. O. Zeynep Alphan Karakaş Küpesiz Akdeniz Üniversitesi İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, İstanbul Çocuk Tıp Sağlığı Fakültesi, ve Hastalıkları Anabilim Çocuk

Detaylı

Dr. Zeynep Karakaş. Anahtar Sözcükler

Dr. Zeynep Karakaş. Anahtar Sözcükler TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ 2014: 4 1 Dr. Zeynep Karakaş İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye e-posta:

Detaylı

Perifer hastanelerinde talasemi tanısı ve izlemi. Dr. Şule Ünal Antakya Devlet Hastanesi

Perifer hastanelerinde talasemi tanısı ve izlemi. Dr. Şule Ünal Antakya Devlet Hastanesi Perifer hastanelerinde talasemi tanısı ve izlemi Dr. Şule Ünal Antakya Devlet Hastanesi DÜNYADA (WHO) Taşıyıcılık oranı..% 5.1 Taşıyıcı sayısı > 266 000 000 Her yıl doğan yeni taşıyıcı sayısı.1 000 000

Detaylı

β - TALASEMİ DE MOLEKÜLER TANI VE YÖNTEMLERİ

β - TALASEMİ DE MOLEKÜLER TANI VE YÖNTEMLERİ TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER Boğaziçi Üniversitesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, İstanbul basak@boun.edu.tr β - TALASEMİ DE MOLEKÜLER TANI VE YÖNTEMLERİ Prof. Dr. A.Nazlı BAŞAK GİRİŞ Son onbeş

Detaylı

β-talasemiler Prof.Dr. Abdullah ARPACI 7-9 KASIM KAHRAMAN MARAŞ

β-talasemiler Prof.Dr. Abdullah ARPACI 7-9 KASIM KAHRAMAN MARAŞ β-talasemiler Prof.Dr. Abdullah ARPACI 7-9 KASIM KAHRAMAN MARAŞ İÇERİK HEMOGLOBİN YAPISI β-talasemi GENEL BİLGİ MOLEKÜLER YAPISI KLİNİK SINFLANDIRMA LABORATUVAR ÖNLEM HPLC Hücre 2DNA nın İşlevi Nedir?

Detaylı

Dr. Zeynep Karakaş Dr. Ferda Özkınay. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi,

Dr. Zeynep Karakaş Dr. Ferda Özkınay. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ 2014: 4 1 Dr. Zeynep Karakaş Dr. Ferda Özkınay İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Ege Çocuk Üniversitesi Hematoloji Tıp Onkoloji Fakültesi, Bilim Tıbbi Dalı, Genetik

Detaylı

Doç Dr. Ayşe ERBAY Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Adana Araştırma Uygulama Merkezi Pediatrik Onkoloji-Hematoloji

Doç Dr. Ayşe ERBAY Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Adana Araştırma Uygulama Merkezi Pediatrik Onkoloji-Hematoloji Doç Dr. Ayşe ERBAY Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Adana Araştırma Uygulama Merkezi Pediatrik Onkoloji-Hematoloji Hemoglobin S; β globin zincirinde nokta mutasyonu sonucu ortaya çıkar. Yapısal hemoglobin

Detaylı

TALASEM MERKEZLER NDE TANIYA YÖNEL K KULLANILAN YÖNTEMLER

TALASEM MERKEZLER NDE TANIYA YÖNEL K KULLANILAN YÖNTEMLER 5. Uluslararası Talasemi Yazokulu 5th International Thalassemia Summerschool TALASEM MERKEZLER NDE TANIYA YÖNEL K KULLANILAN YÖNTEMLER Prof. Dr. Ye im Aydınok Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, Pediatrik

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Ülkemizde Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi, Ege ve Marmara bölgelerinde talasemi taşıyıcılığı sık olarak görülmektedir

Ülkemizde Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi, Ege ve Marmara bölgelerinde talasemi taşıyıcılığı sık olarak görülmektedir ÖNSÖZ Bilindiği üzere Anayasamız ve Umumi Hıfzısıhha Kanunu ülkenin sağlık şartlarının düzeltilmesi, sağlığa zarar veren tüm unsurlarla mücadele edilmesi ve gelecek neslin sağlıklı yetiştirilmesi hususunda

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

TALASEMİ MAJÖRDE KLİNİK

TALASEMİ MAJÖRDE KLİNİK TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER Lefkoşa Devlet Hastanesi, KKTC - Hematoloji Uzmanı drdilekyaz@hotmail.com TALASEMİ MAJÖRDE KLİNİK Uz. Dr.Dilek Yazman Talasemi majör, homozigot veya çifte heterozigot beta

Detaylı

Talasemi ve Orak Hücreli Anemide Hematolojik Tanı. Dr. Zümrüt Uysal

Talasemi ve Orak Hücreli Anemide Hematolojik Tanı. Dr. Zümrüt Uysal Talasemi ve Orak Hücreli Anemide Hematolojik Tanı Dr. Zümrüt Uysal 19 Kasım 2011 Anemik Çocuğa Yaklaşım Öykü Fizik muayene Laboratuar LABORATUVAR 1.Tam Kan Sayımı Hb,Hkt, KK, OEV, OEH, OEHK, BK, Trombosit

Detaylı

Dr. Zeynep Karakaş. Anahtar Sözcükler. Alfa talasemi, Genetik, Klinik, Anahtar Sessiz alfa Sözcükler talasemi taşıyıcı, Ağır alfa talasemi

Dr. Zeynep Karakaş. Anahtar Sözcükler. Alfa talasemi, Genetik, Klinik, Anahtar Sessiz alfa Sözcükler talasemi taşıyıcı, Ağır alfa talasemi TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ HematoLog 2014: 4 1 Dr. Zeynep Karakaş İstanbul Üniversitesi Dr. Şule İstanbul ÜnalTıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu. Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin

Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu. Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin Olgu-şikayet 2 yaş, erkek hasta, Kahramanmaraş Tekrarlayan akciğer ve cilt enfeksiyonları, ağızda aftlar ve solukluk. Olgu-Öykü Anne

Detaylı

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRMESİ

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRMESİ TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRMESİ 60. Türkiye Milli Pediatri Kongresi 9-13 Kasım 2016; Antalya Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı Tam Kan Sayımı Konuşmanın

Detaylı

ÖZET SUMMARY BETA TALASEMİ MUTASYON TİPLERİNİN MOLEKÜLER ANALİZİ MOLECULAR GENETIC ANALYSES OF BETA-THALASSEMIA PATIENTS

ÖZET SUMMARY BETA TALASEMİ MUTASYON TİPLERİNİN MOLEKÜLER ANALİZİ MOLECULAR GENETIC ANALYSES OF BETA-THALASSEMIA PATIENTS Ege Tıp Dergisi 39 (3): 153-157, 2000 BETA TALASEMİ MUTASYON TİPLERİNİN MOLEKÜLER ANALİZİ MOLECULAR GENETIC ANALYSES OF BETA-THALASSEMIA PATIENTS Berna YILMAZ 1 Zuhal BALIM 1. Ferda ÖZKINAY 2 Cumhur GÜNDÜZ

Detaylı

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ 1945 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı Tam Kan Sayımı

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör;

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; TALASEMİ Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; Talasemi kırmızı kan hücrelerinin üretimini bozan genetik hastalıklardır. Ülkemizde çok sık görülmektedir. Hastaların kırmızı

Detaylı

Kahramanmaraş Talasemi. Sempozyumu I

Kahramanmaraş Talasemi. Sempozyumu I Kahramanmaraş Talasemi Sempozyumu I 7-9 Nisan 2016 Kahramanmaraş Talasemi Sempozyumu I 7-9 Nisan 2016 Ramada Otel, Kahramanmaraş BİLİMSEL PROGRAM Saat 7 Nisan 2016, Perşembe 09:00 16:00 KURS 16:30-18:00

Detaylı

GENETİK HASTALIKLARDA TOPLUM TARAMALARI

GENETİK HASTALIKLARDA TOPLUM TARAMALARI GENETİK HASTALIKLARDA TOPLUM TARAMALARI Bir genetik hastalığa neden olan veya bir genetik hastalığa yatkınlığa neden olan belirli genleri taşıyan kişilerin tespit edilmesi için yapılan toplum temelli çalışmalardır.

Detaylı

HEMOGLOBİNOPATİ KONTROL PROGRAMI

HEMOGLOBİNOPATİ KONTROL PROGRAMI TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER T.C. Sağlık Bakanlığı AÇSAP Genel Müdürlüğü HEMOGLOBİNOPATİ KONTROL PROGRAMI Toplumların geleceği o toplumu oluşturan bireylerin nitelikleri ile doğrudan ilişkilidir. Toplumu

Detaylı

D Vitaminin Relaps Brucelloz üzerine Etkisi. Yrd.Doç.Dr. Turhan Togan Başkent Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

D Vitaminin Relaps Brucelloz üzerine Etkisi. Yrd.Doç.Dr. Turhan Togan Başkent Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji D Vitaminin Relaps Brucelloz üzerine Etkisi Yrd.Doç.Dr. Turhan Togan Başkent Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bruselloz Brucella cinsi bakteriler tarafından primer olarak otçul

Detaylı

OLGU SUNUMU. Dr. Selma ÜNAL Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji BD.

OLGU SUNUMU. Dr. Selma ÜNAL Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji BD. OLGU SUNUMU Dr. Selma ÜNAL Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji BD. OLGU 1 A.C., erkek hasta 16 yaşında ve Talasemi İntermedia tanısı ile izleniyor, İlk kez 8 yaşında eritrosit suspansiyonu

Detaylı

Mendel Dışı kalıtım. Giriş

Mendel Dışı kalıtım. Giriş Mendel Dışı kalıtım DR. UMUT FAHRİOĞLU, PHD MSC Giriş Bir organizmanın fenotipinin genotipin bakarak tahmin edilebilmesi için birçok farklı faktörün çok iyi anlaşılabilmesi lazım. Mendel kalıtım modellerindeki

Detaylı

Adölesanda Lösemi & İnfant Lösemi

Adölesanda Lösemi & İnfant Lösemi Adölesanda Lösemi & İnfant Lösemi Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi TPHD OKULU 18 20 Kasım 2016 Ankara 1 Adölesanda Lösemi Dünya Sağlık Örgütü 10 19 yaşlarını Adölesan Dönemi olarak

Detaylı

Dr. Saadet Akarsu. Anahtar Sözcükler. Hemoglobinopati, Talasemi, Transfüzyon HEMOGLOBİNOPATİLERDE TRANSFÜZYON ENDİKASYONLARI ÖZET

Dr. Saadet Akarsu. Anahtar Sözcükler. Hemoglobinopati, Talasemi, Transfüzyon HEMOGLOBİNOPATİLERDE TRANSFÜZYON ENDİKASYONLARI ÖZET TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ HematoLog 2014: 4 1 Dr. Saadet Akarsu Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji Bilim Dalı, Elazığ, Türkiye e-posta: aksaadet@yahoo.com

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS)

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) 2016 un türevi 1. CAPS NEDİR 1.1 Nedir? Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendromlar (CAPS), nadir görülen otoenflamatuar

Detaylı

TALASEMİ İNTERMEDİA. Prof. Dr. Fatma Gümrük

TALASEMİ İNTERMEDİA. Prof. Dr. Fatma Gümrük TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER Hacettepe Üniversitesi, Hacettepe Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları A.B.D., Pediatrik Hematoloji Ünitesi, Ankara fgumruk@hacettepe.edu.tr TALASEMİ İNTERMEDİA Prof.

Detaylı

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ VIII. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KALITSAL FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ Dr. M. Cem Ar ve THD Hemofili Bilimsel

Detaylı

Prof.Dr.Kemal NAS Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD, Romatoloji BD

Prof.Dr.Kemal NAS Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD, Romatoloji BD Prof.Dr.Kemal NAS Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD, Romatoloji BD Kronik enflamatuar hastalıklar, konak doku ve immun hücreleri arasındaki karmaşık etkileşimlerinden

Detaylı

Canan Albayrak, Davut Albayrak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Bölümü, Samsun

Canan Albayrak, Davut Albayrak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Bölümü, Samsun Canan Albayrak, Davut Albayrak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Bölümü, Samsun Talasemi takip ve tedavisi daha çok transfüzyon ve şelasyona yoğunlaşmıştır. Talasemilerde hemoliz,

Detaylı

Kardiyovasküler Hastalıklarda Çekirdekli Kırmızı Kan Hücrelerinin Tanısal Değeri

Kardiyovasküler Hastalıklarda Çekirdekli Kırmızı Kan Hücrelerinin Tanısal Değeri Kardiyovasküler Hastalıklarda Çekirdekli Kırmızı Kan Hücrelerinin Tanısal Değeri Doç. Dr. Meral Yüksel Marmara Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi Laboratuvar Teknikleri Programı meralyuksel@gmail.com

Detaylı

Anne ve baba akrabaysa çocukta genetik (genetic) sorun olma olasılığı artar mı?

Anne ve baba akrabaysa çocukta genetik (genetic) sorun olma olasılığı artar mı? This information (16) on Marrying a Relative is in Turkish Akraba evliliği (İngilizce si Marrying a relative) Anne ve baba akrabaysa çocukta genetik (genetic) sorun olma olasılığı artar mı? Bu sorunun

Detaylı

This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders)

This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders) This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders) Genetik (genetic) hastalıklara bir veya daha fazla hatalı gen

Detaylı

TALASEMİ Akdeniz Anemisi. Dr. Gönül Aydoğan

TALASEMİ Akdeniz Anemisi. Dr. Gönül Aydoğan TALASEMİ Akdeniz Anemisi Dr. Gönül Aydoğan Hemoglobin Hemoglobin, kanda solunum organından dokulara oksijen dokulardan solunum organına ise karbondioksit taşıyan bir protein. Hb : Hem+ Globin Hem : 4 Pirol

Detaylı

K İŞİSEL BİLGİLER. : ahmetgenc_@hotmail.com & agenc@adiyaman.edu.tr

K İŞİSEL BİLGİLER. : ahmetgenc_@hotmail.com & agenc@adiyaman.edu.tr K İŞİSEL BİLGİLER Ad Soyadı : Ahmet GENÇ Doğum Yeri/Tarihi : Hatay / 10.12.1979 Adres : Adıyaman Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri MYO, Altınşehir, 02040 ADIYAMAN T : 04162233800/1671 Fax : (0 416) 223 2071

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın X kromozomu üzerindeki genler için; Erkekler X e bağlı karakterler için hemizigottur Dişiler iki X kromozomuna sahip oldukları için mutant

Detaylı

Beta Talasemi Tanı ve Tedavi Klavuzu

Beta Talasemi Tanı ve Tedavi Klavuzu Beta Talasemi Tanı ve Tedavi Klavuzu Talasemiler, otozomal resesif geçiş gösteren, hemoglobin (Hb) zincirlerinden birinin veya birkaçının hasarlı sentezi sonucu gelişen hipokrom mikrositer anemi ile karakterize

Detaylı

Dr. Ferdane Kutlar. Medical College of Georgia/Georgia Regents University, Department of Medicine, GA, USA e-posta: fkutlar@gru.edu.

Dr. Ferdane Kutlar. Medical College of Georgia/Georgia Regents University, Department of Medicine, GA, USA e-posta: fkutlar@gru.edu. TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ 2014: 4 1 Dr. Ferdane Kutlar Medical College of Georgia/Georgia Regents University, Department of Medicine, GA, USA e-posta: fkutlar@gru.edu Anahtar Sözcükler Hemoglobin, Hemoglobinopati,

Detaylı

VIII. BÖLÜM BETA TALASEMİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

VIII. BÖLÜM BETA TALASEMİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 BETA TALASEMİ VIII. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BETA TALASEMİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BETA TALASEMİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ Talasemiler, otozomal resesif geçiş gösteren,

Detaylı

G6PD B: En sık görülen normal varyanttır. Beyaz ırk, Asya ve siyah ırkın büyük bir kısmında görülür (sınıf-iv).

G6PD B: En sık görülen normal varyanttır. Beyaz ırk, Asya ve siyah ırkın büyük bir kısmında görülür (sınıf-iv). Glukoz 6 Fosfat Dehidrogenaz Enzim Eksikliği Tanı ve Tedavi Kılavuzu Eritrositlerin normal yaşamlarını devam ettirebilmek için enerjiye gereksinimleri vardır. Eritrositlerde mitokondri bulunmadığından,

Detaylı

Topaloğlu R, ÖzaltınF, Gülhan B, Bodur İ, İnözü M, Beşbaş N

Topaloğlu R, ÖzaltınF, Gülhan B, Bodur İ, İnözü M, Beşbaş N Topaloğlu R, ÖzaltınF, Gülhan B, Bodur İ, İnözü M, Beşbaş N Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı Ankara Giriş Sistinozis (OMIM 219800),

Detaylı

Hemoglobinopati Verilerimiz

Hemoglobinopati Verilerimiz Hemoglobinopati Verilerimiz Hemoglobinopatiler çalışma grubu www.hemoglobinopatiler.org Hemoglobinopatiler Çalışma Grubu Koordinatörü: Yeşim Aydınok Koordinatör yardımcısı: TPHD Eritrosit Hastalıkları

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Gelişimin Biyolojik Temelleri Öğr. Gör. Can ÜNVERDİ Konular kod kalıtım örüntüleri Down sendromu Fragile x sendromu Turner sendromu Klinefelter sendromu Prader willi sendromu danışma

Detaylı

HALK SAĞLIĞI ANABĠLĠM DALI. Ders adı : Endokrin çevre bozucular ve tarama programı

HALK SAĞLIĞI ANABĠLĠM DALI. Ders adı : Endokrin çevre bozucular ve tarama programı HALK SAĞLIĞI ANABĠLĠM DALI Ders adı : Endokrin çevre bozucular ve tarama programı Öğretim Üyesi : Prof. Dr. A. Emel ÖNAL Endokrin sistemin çalışmasını değiştiren, sağlıklı insanda veya çocuklarında sağlık

Detaylı

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör;

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; TALASEMİ Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; Talasemi kırmızı kan hücrelerinin üretimini bozan genetik hastalıklardır. Ülkemizde çok sık görülmektedir. Hastaların kırmızı

Detaylı

Plasenta ilişkili gebelik komplikasyonları ve trombofili. Dr. Kadir Acar Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Hematoloji BD.

Plasenta ilişkili gebelik komplikasyonları ve trombofili. Dr. Kadir Acar Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Hematoloji BD. Plasenta ilişkili gebelik komplikasyonları ve trombofili Dr. Kadir Acar Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Hematoloji BD. Trombofili nedir? Trombofili tromboza eğilim oluşturan durumları tanımlamakta

Detaylı

Lafora hastalığı, Unverricht Lundborg hastalığı, Nöronal Seroid Lipofuksinoz ve Sialidozlar en sık izlenen PME'lerdir. Progresif miyoklonik

Lafora hastalığı, Unverricht Lundborg hastalığı, Nöronal Seroid Lipofuksinoz ve Sialidozlar en sık izlenen PME'lerdir. Progresif miyoklonik LAFORA HASTALIĞI Progressif Myoklonik Epilepsiler (PME) nadir olarak görülen, sıklıkla otozomal resessif olarak geçiş gösteren heterojen bir hastalık grubudur. Klinik olarak değişik tipte nöbetler ve progressif

Detaylı

Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten DÖNEM III DERS KURULU 4 TIP TIP 312- HEMATOLOJİ VE BOŞALTIM SİSTEMİ

Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten DÖNEM III DERS KURULU 4 TIP TIP 312- HEMATOLOJİ VE BOŞALTIM SİSTEMİ Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 216 217 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III DERS KURULU 4 TIP TIP 312- HEMATOLOJİ VE BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

NON NÖROJENİK NÖROJENİK MESANE ve ÜROFASİAL (OCHOA) SENDROM OLGULARINDA HPSE2 GEN DEĞİŞİMLERİNİN ARAŞTIRILMASI

NON NÖROJENİK NÖROJENİK MESANE ve ÜROFASİAL (OCHOA) SENDROM OLGULARINDA HPSE2 GEN DEĞİŞİMLERİNİN ARAŞTIRILMASI NON NÖROJENİK NÖROJENİK MESANE ve ÜROFASİAL (OCHOA) SENDROM OLGULARINDA HPSE2 GEN DEĞİŞİMLERİNİN ARAŞTIRILMASI Burcu Bulum 1, Z. Birsin Özçakar 1, Duygu Duman 1, F. Başak Cengiz 1, Berk Burgu 1, Esra Baskın

Detaylı

HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM

HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM KOMPLEMAN SİSTEM GENLERİNDE MUTASYON VARLIĞI GENOTİP FENOTİP İLİŞKİSİ VE TEDAVİ Ş. Hacıkara, A. Berdeli, S. Mir HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM (HÜS) Hemolitik anemi (mikroanjiopatik

Detaylı

TARAMA PROGRAMLARI VE YÖNTEMLERİ

TARAMA PROGRAMLARI VE YÖNTEMLERİ TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER TARAMA PROGRAMLARI VE YÖNTEMLERİ 1-Prof. Dr. Bahattin Tunç 2-Uz.Dr.İsmail Hakkı Timur 1-Sağlık Bakanlığı Dışkapı Eğitim-Araştırma Hastanesi Çocuk Hastanesi Başhekimi, Ankara

Detaylı

TÜRKİYE DE HEMOGLOBİN VARYANTLARI VE TALASEMİ MUTASYONLARI BİLGİ SİSTEMİ *

TÜRKİYE DE HEMOGLOBİN VARYANTLARI VE TALASEMİ MUTASYONLARI BİLGİ SİSTEMİ * TÜRKİYE DE HEMOGLOBİN VARYANTLARI VE TALASEMİ MUTASYONLARI BİLGİ SİSTEMİ * An Information System on Hemoglobin Variants and Thalassemia Mutations in Turkey Volkan Vural TAŞ Biyoteknoloji Anabilim Dalı

Detaylı

TALASEMİ MAJORLU HASTALARDA KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU İLE HİPOGONADİZM ARASINDAKİ İLİŞKİ

TALASEMİ MAJORLU HASTALARDA KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU İLE HİPOGONADİZM ARASINDAKİ İLİŞKİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL OKMEYDANI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI TALASEMİ MAJORLU HASTALARDA KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU İLE HİPOGONADİZM ARASINDAKİ İLİŞKİ Dr. Salih GÜLER

Detaylı

Burdur da ilköğretim 8. sınıflarda β - talasemi taşıyıcılık sıklığı

Burdur da ilköğretim 8. sınıflarda β - talasemi taşıyıcılık sıklığı Orijinal araştırma-original research http://dx.doi.org/10.7197/1305-0028.1827 Burdur da ilköğretim 8. sınıflarda β - talasemi taşıyıcılık sıklığı Prevalence of β thalassemia trait among the 8th grade primary

Detaylı

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Doç. Dr. Sibel Aylin Uğur İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü-Genetik 13. Ulusal Sinirbilim

Detaylı

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör;

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; TALASEMİ Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; Talasemi kırmızı kan hücrelerinin üretimini bozan genetik hastalıklardır. Ülkemizde çok sık görülmektedir. Hastaların kırmızı

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarında Genom Boyu Asosiyasyon Çalışmaları

Anksiyete Bozukluklarında Genom Boyu Asosiyasyon Çalışmaları Anksiyete Bozukluklarında Genom Boyu Asosiyasyon Çalışmaları Yrd. Doç. Dr. Neşe Direk Dokuz Eylül Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Genetik Epidemiyoloji ve Psikiyatri Genome-Wide vs. Aday Gen Asosiyasyon

Detaylı

Dr. Nilay HAKAN Muğla Sıtkı Koçman Üniv. Tıp Fak. Neonatoloji Bilim Dalı Perinatal Medicine Nisan 2017, İZMİR

Dr. Nilay HAKAN Muğla Sıtkı Koçman Üniv. Tıp Fak. Neonatoloji Bilim Dalı Perinatal Medicine Nisan 2017, İZMİR Nedeni Açıklanamayan Patolojik ve Uzamış Sarılığı Olan Yenidoğanlarda UDP- Glukuroniltransferaz 1 (UGT1A1), Hepatik Organik Anyon Taşıyıcısı (SLCO1B) ve Glutatyon S-transferaz (GST) Polimorfizmlerinin

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Hakan GÜRKAN Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalı PGT NEDİR? Gebelik öncesi genetik tanı (PGT) adı verilen

Detaylı

IV. BÖLÜM GLUKOZ 6 FOSFAT DEHİDROGENAZ ENZİM EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IV. BÖLÜM GLUKOZ 6 FOSFAT DEHİDROGENAZ ENZİM EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 GLUKOZ 6 FOSFAT DEHİDROGENAZ ENZİM EKSİKLİĞİ IV. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GLUKOZ 6 FOSFAT DEHİDROGENAZ ENZİM EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GLUKOZ 6 FOSFAT DEHİDROGENAZ

Detaylı

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS)

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) 2016 un türevi 1. CAPS NEDİR 1.1 Nedir? Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendromlar (CAPS), nadir görülen otoenflamatuar

Detaylı

HAFTA II Mendel Genetiği

HAFTA II Mendel Genetiği GENETĐK 111-503 HAFTA II Mendel Genetiği Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1865 Gregor Mendel kalıtım kurallarının temellerini attı. http://www.dnaftb.org/dnaftb/1/concept/ 1 Seçilen Özellikler Hartl DL, Jones EW,

Detaylı

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler:

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler: LÖKOSİT WBC; White Blood Cell,; Akyuvar Lökositler kanın beyaz hücreleridir ve vücudun savunmasında görev alırlar. Lökositler kemik iliğinde yapılır ve kan yoluyla bütün dokulara ulaşır vücudumuzu mikrop

Detaylı

IV. FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

IV. FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ IV. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ Dr. Tunç FIŞGIN ve THD Hemofili Bilimsel Alt

Detaylı

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu 1945 K SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOC Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Detaylı

Evlilik öncesi hemoglobinopati taraması: Kadirli, Türkiye beta-talasemi açısından riskli bir bölge mi?

Evlilik öncesi hemoglobinopati taraması: Kadirli, Türkiye beta-talasemi açısından riskli bir bölge mi? Türk Biyokimya Dergisi [Turkish Journal of Biochemistry Turk J Biochem] 2014; 39(3):357 361 doi: 10.5505/tjb.2014.90217 Araştırma Makalesi [Research Article] Yayın tarihi 12 Kasım 2014 TurkJBiochem.com

Detaylı

GAZİANTEP İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI TEST REHBERİ

GAZİANTEP İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI TEST REHBERİ GAZİANTEP İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI TEST REHBERİ 0 1 Test Adı Endikasyon Çalışma Yöntemi Numunenin alınacağı tüp Glukoz Diabetes mellitus (tarama, tedavi) Üre Böbrek yetmezliği Kreatinin Böbrek yetmezliği

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 91. Adım KALITIM -17 GENETİK VARYASYON MUTASYON MODİFİKASYON ADAPTASYON - REKOMBİNASYON

ADIM ADIM YGS LYS. 91. Adım KALITIM -17 GENETİK VARYASYON MUTASYON MODİFİKASYON ADAPTASYON - REKOMBİNASYON ADIM ADIM YGS LYS 91. Adım KALITIM -17 GENETİK VARYASYON MUTASYON MODİFİKASYON ADAPTASYON - REKOMBİNASYON GENETİK VARYASYON Aynı türün bireyleri arasındaki farklılığa VARYASYON denir. Varyasyonların hepsi

Detaylı

[İLGEN ŞAŞMAZ] BEYANI

[İLGEN ŞAŞMAZ] BEYANI Araştırma Destekleri/ Baş Araştırıcı 10. Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi 3 6 Haziran 2015, Ankara [İLGEN ŞAŞMAZ] BEYANI Sunumum ile ilgili çıkar çatışmam yoktur. Çalıştığı Firma (lar) Danışman Olduğu

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Talasemide Transfüzyon. Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Çocuk Hematoloji BD

Talasemide Transfüzyon. Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Çocuk Hematoloji BD Talasemide Transfüzyon Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Çocuk Hematoloji BD Talasemide Tedavinin Amaçları Hemoglobinin yükseltilmesi Oksijen taşıma

Detaylı

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2 BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA GLUTATYON S-TRANSFERAZ ENZİM POLİMORFİZMLERİNİN VE GSTT1 POLİMORFİZİMİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLARIN ALLOGRAFT FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan

Detaylı

Otozomal Baskın Kalıtım (Autosomal Dominant Inheritance) nedir?

Otozomal Baskın Kalıtım (Autosomal Dominant Inheritance) nedir? This information (1) on Autosomal Dominant genetic disorders is in Turkish Otozomal Baskın Genetik Hastalıklar (Kadınlar İçin) (İngilizce si Autosomal Dominant Genetic Disorders) Genetik (genetic) hastalığa,

Detaylı