Sınır ı tartışmak: Yuvarlak masa söyleşisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sınır ı tartışmak: Yuvarlak masa söyleşisi"

Transkript

1 11 Sınır ı tartışmak: Yuvarlak masa söyleşisi Katılımcılar: Karine Bennafla, Josieh Heyman, Thomas Wilson ve Willem van Schendel KARINE BENNAFLA doktorasını Orta Afrika da sınır aşırı ticaret ve sınır alanlarının yeniden şekillenmesi üzerine verdiği teziyle coğrafya alanında Strasburg Üniversitesi nden aldı. Halen Edinburg Üniversitesi Sosyal ve Siyasal Bilimleri Fakültesi nde onursal öğretim üyesi olarak görev yapan Bennafla nın Orta Afrika (Kamerun, Çad, Gabon, Orta Afrika Cumhuriyeti) dışında, Benin, Lübnan ve Fas ta sınır coğrafyaları, kayıt dışı ve yasadışı ticaret, çatışma ve sosyal protestolar üzerine yürüttüğü araştırmaları bulunuyor. Bennafla, Afrika daki uluslararası sınırlarının çeşitli yönleriyle ilgilenen araştırmacıları buluşturan disiplinlerarası Afrika Sınırboyları Araştırma Ağı nın (African Borderlands Research Network - ABORNE) üyesidir. JOSIAH HEYMAN ABD de Texas Üniversitesi nde (El Paso) Sosyoloji ve Antropoloji bölüm başkanlığını yürütüyor ve antropoloji profesörü olarak dersler veriyor. Araştırmaları sınıraşırı hareketlerin düzenlenmesi, sınır kültürleri, ABD-Meksika sınırının siyasal ekolojisi üzerine yoğunlaştı. Çalışma ve işçi sınıfı antropolojisi, hane ekonomileri ve tüketim üzerine çok sayıda makalesi yayımlandı. Heyman ayrıca ABD nin sınır ve göç politikalarına odaklanan uygulamalı veya aktivist antropoloji perspektifinden çalışmalar da yürütüyor ve El Paso, Teksas ta İnsan Hakları Sınır Ağı na başkanlık ediyor. THOMAS WILSON ABD de Binghampton Üniversitesi Antropoloji Bölümü öğretim üyesidir. Wilson ın araştırma ilgileri uluslararası sınırlar, ulusal kimlik ve milliyetçilik, etnisite ve etnik çatışma, Avrupalılaş- TOPLUM VE BİLİM

2 12 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL tırma politikaları ve Avrupa da entegrasyon, tüketim kültürü üzerine yoğunlaşmıştır. İrlanda, Birleşik Krallık ve Macaristan üzerine araştırmaları olan Wilson ın meslektaşı Hastings Donnan la birlikte sınır çalışmaları alanında yayınladığı kapsamlı kitap ve derlemeleri bulunuyor. Bunların arasında Sınır: Kimlik, Ulus ve Devletin Uçları (Ütopya Yayınları, 2003) Türkçeye çevrilmiştir. WILLEM VAN SCHENDEL halen Amsterdam Üniversitesi nde Modern Asya Tarihi kürsüsünün başkanlığını sürdürüyor. Başlıca çalışma alanları Hindistan, Bangladeş ve Burma olmak üzere sınırboylarında insan ve mal hareketliliğinin toplumsal sonuçları, hareketli endüstri bitkisi üretim sistemleri ve küreselleşme güzergahları üzerine araştırmalar yürüttü. Dünya piyasaları için meta üretimine bakarak, üretimin kırsal toplumlarda nasıl düzenlendiği ve bu sistemlerin hangi koşullarda bir (sömürge) toplumundan diğerine kaydırılabildiğini inceleyen yayınları bulunuyor. Schendel, sınırlı sayıda araştırmaya konu olmuş Asya sınır bölgelerine yoğunlaşan bilim insanlarını bir araya getiren Asya Sınırboyları Araştırma Ağı nın (The Asian Borderlands Research Network - ABRN) üyesi. Sınır çalışmaları alanı nasıl ortaya çıktı? Bu alanın ilgilendiği temel meseleler nelerdir? Bennafla: Özellikle son otuz yılda sınırlara yoğunlaşan araştırmaların bolluğu düşünülürse bu soruyu cevaplamak cüretkâr bir çaba gerektirir. Ben bu sorunuza bir coğrafyacı olarak cevap vermeye çalışacağım. Sınırlarla ilgili ilk literatür aşağı yukarı 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında, klasik bir jeopolitik perspektif kapsamında (Ancel, 1938; Ratzel, 1897) ve ulusdevletlerin yükselişe geçip genişledikleri bir dönemde ortaya çıktı. Bu dönemde sınır, genellikle, devletin teritoryal egemenliğinin çizgisel bir sınırı olarak tanımlanıyor ve devletin kapsam ve gücünün göstergesi olarak kabul ediliyordu. Turner ın tanımladığı Amerika sınırı, Westphalia anlayışından çok dinamik ve hareketli bir mıntıka (sınır mıntıkası) fikrine dayalı olan bir sınır tarifini öne çıkarır. Geleneksel literatürde sınır kavramı, iktidar, devlet ve toprakla bağlantılıdır. Bu durum özellikle de coğrafyacılarla tarihçilerin metinlerinde kendini gösterir (Guichonnet ve Raffestin, 1974). Akademik tartışma daha çok sınırın suniliği veya doğallığı, tanımı (sınır, sınır bölgesi, sınır mıntıkası, tampon bölge) ve işlevlerine yoğunlaşmıştır. O tarihlerde, sınırla ilgili farklı tasnifler ve tipolojiler öne çıkarılmıştır. Kimi sosyologlar ve coğrafyacılar, George Simmel in sınır, mekânsal değil sosyolojik bir fenomendir ya da mekânsal içerimleri de olan

3 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 13 sosyolojik bir fenomendir tanımını esas alırken, sınır pratiklerini, civardaki sınır bölgeleri ve mıntıkalarıyla geliştirilen ekonomik ve kültürel temaslar çerçevesinde değerlendirmişlerdir. İkinci Dünya Savaşı ndan sonra sınırlarla ilgili akademik yayınlar, özellikle coğrafya alanında, Nazilerin jeopolitiği istismar etmelerinden kaynaklanan bir rahatsızlıkla bağlantılı olarak gittikçe azalmıştır. Sınır çalışmalarında yenilenme, 1980 ve 1990 larda başlamış ve bu alan bu kez ister istemez multidisipliner bir saha olarak yeniden doğmuştur. O nedenle, sınırın anlamlarına dair çokboyutlu yaklaşımların nispeten güncel oldukları söylenebilir ve bunlar esasen Avrupa ve Amerika daki vaka incelemelerinden mülhem olarak geliştirilmiştir. Diğer yandan, Fransa daki üniversitelerin bu alanı henüz tam anlamıyla tanınmadıklarını da söylemek gerekir. Herhangi bir Fransız üniversitesinde sınır çalışmaları bölümü yok ve Fransız akademisi hâlâ belirli disiplinler etrafında örgütlenmiş ve yapılanmış durumda. Gene de Fransa da da Michel Foucher in yazdığı Fronts et frontières (1988) adlı ufuk açıcı eser ve J. R. V. Prescott nun çalışmaları (1987), 1980 lerde sınır araştırmalarına ilginin yükseldiğini gösterir. Sonraki on yılda sınır çalışmaları literatürünün giderek genişlemesi, önemli jeopolitik olayların (Demir Perde nin ortadan kalkması, Güney Afrika da Apartheid ın bitmesi, yeni devletlerin ortaya çıkışı, lokal kimlikler ve etnik-milliyetçiliğin yeniden yükselişi) yanı sıra kritik iktisadi değişimlerle de serbest piyasa ve neoliberalizmin zaferi, Kuzey Amerika ve AB deki bölgesel iktisadi entegrasyon süreçleri ilgilidir. Bu değişimlerle birlikte ulaşım ve iletişim (ICT) alanında daha önce görülmedik bazı teknolojik gelişmelerin de kaydedilmesi, sınır nosyonunun, işlevleri, maddiliği ve farklı ölçeklerdeki konumuyla birlikte yeniden düşünülmesi ve tanımlanmasına zemin hazırlamıştır. AB nin kendi içindeki sınırları kaldırması ve tren istasyonlarında yapılmaya başlanan yeni sınır kontrolleri, sınırların artık yalnızca Devlet in topraklarının bittiği noktada yer almaktansa toprak üzerinde dağıldığını ve içe doğru katlandığını gösterir. 11 Eylül saldırıları da sınır çalışmalarına büyük oranda bir güvenlik paradigmasının hakim olmasına sebebiyet veren bir başka dönüm noktasıdır. Bu olay, terör karşıtı savaş ve güvenlik söylemleri; sınır güvenliği, devlet sınırlarının fiilen tatbiki, duvarlar, bariyerler ve tel örgülerin hızla çoğalması gibi meseleleri incelemeye başlayan sınır çalışmaları disiplinini bir hayli etkilemiştir. Sınır çalışmalarının diğer temel meseleleri arasında sınır kontrolünün taşeronlaştırılıp özelleştirilmesi, yeni kontrol teknolojileri, sınır idaresinde başvurulan yeni mantık, sınır ekonomisi vb. konular yer alır. Güvenlik ihtiyacı algısı ve belli kategorilerdeki insanlarla nesnelerin söylemsel olarak tehdit olarak sunulmasıyla bağlantılı olarak sınırların idaresi meselesi önemli bir konu haline gelmiştir. Sınır ve kimlik ilişkisi de bir o kadar önemli bir konu. Kolektif kimlik ve kültürün şekillenmesinde sınırların önemli bir rolü var. Küreselleşen bir

4 14 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL dünyada yerel kimliklerin yeniden yükselişe geçmesi, bir anlamda yeniden icat edilmeleri, görünen ve görünmeyen bazı sınırlar doğuruyor. Siyasal söylemde yer alan sınır anlatılarının analizi de sınırların tayin edildikleri süreçlere yönelik ilginin bir parçasıdır (Van Houtum ve Van Naerssen, 2002). Sınırlara, sınır bölgelerine ve sınır mıntıkalarına dair vaka incelemeleri yapılmaya devam ediyor. Geçmişte kimi zaman uç noktalar veya coğrafi çeperler olarak da görülen bu melez temas mıntıkaları, bugün artık toplumsal ve siyasal değişimin yeni merkezleri ve laboratuvarları olarak görülüyor. Birçok olgu, sınır mıntıkalarında çok daha belirgin olduğu için yorum ve analize de daha müsait. Aktörlerin kompleks kümelenmelerini yeni toplumsal, teritoryal ve siyasal konfigürasyonları, aşağıdan veya yukarıdan dinamiklerle biçimlenen farklı müzakere ve düzenleme olanaklarını gözlemlemek için sınır bölgelerinin özel ve ayrıcalıklı yerler olduğu kabul ediliyor. Sınır bölgeleri belirli tematik girizgâhlar çerçevesinde inceleniyor: sınırötesi işbirliği ve yönetişim, kaçakçılık veya sınır ticareti gibi günlük sınır pratikleri ve ihlâller, devlet öncülüğünde yürütülen bölgesel gelişim programları vb. Ayrıca tartışmalı sınırlar, sınır ihtilafları ve toprak sorunları da sınır çalışmalarının ilgilendiği konular arasındadır. Heyman: Birçok akademik disiplinde olduğu gibi burada da öncelikle siyasi sınırlarda yaşayan gerçek insanların kurduğu yerleşim yerlerinin toplumsal gerçekliği öne çıktı, ardından akademisyenler bu alanla ilgilenmeye başladılar. Önceleri, merkezî devletlerin biçimsel kaygılarının egemen olduğu (sınır çizmek ve tasnif etmek gibi) bazı sınır araştırmaları yapıldı. Ben daha çok siyaset, idare, topluluklar, ekonomiler, kültürler vb. bağlamında ortaya çıkan toplumsal gerçeklik üzerinde duran araştırmalarla ilgileniyorum. Sınır çalışmalarını, devlet sınırlarının toplumsal, kültürel, ekonomik ve çevresel neticeleri olarak tanımlıyorum; siyasal sınırların bu alanın tanımlanmasında önemli bir rol oynadığını düşünüyorum. Sınır çalışmaları tüm dünyada bu şekilde ortaya çıktı ve bence buradan önemli bir ders çıkartılmalıdır: Gözümüzün önünde gerçekleşen toplumsal gerçeklikleri daima merak etmeli, yöresel ve bölgesel ölçekteki toplumsal koşullara, yanı başımızda vuku bulan gelişmelere duyarlı olmalıyız. Çalıştığım kurum olan Teksas Üniversitesi de sınırındaki bir Birleşik Devletler şehrinde (El Paso) bulunuyor ve sınır araştırmaları için kurulmuş ilk merkezlerden birine ev sahipliği yapıyor. Bunu büyük bir gururla söylüyorum. ABD-Meksika sınırı, önceleri, sınır çalışmaları için oldukça önemliydi fakat alana öncülük edenler baştan beri karşılaştırmalı analizlere önem verdiler ve başka bölgeleri de (örneğin Afrika daki sınırlar) araştırma gündemine dahil ettiler. Bu çok önemli bir gelişmedir. Sınır çalışmaları dünyadaki tüm bölgeleri ve vakaları kapsamalıdır. Belirli bir sınırı inceleyen kişi, bu bölgeyle diğerlerini mukayese edebilecek verilere sahip-

5 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 15 se ve farklı analitik çerçevelerden haberdarsa, özel olarak incelediği sınırı daha sağlıklı değerlendirecektir. Bana kalırsa, temel ve müşterek bir tanımdan, devletlerin siyasal sınırlarından ve bu temel belirleyiciyle bağlantılı olarak ortaya çıkan olgulardan hareketle sınırlarla ilgili küresel genellemelere gidebiliriz ancak mutlak evrensellere yönelik arayışın kimseye faydası olmayacaktır. Kısmi genellemeler, ailevi benzerlikler ve tahvil edilebilir dersler üzerinde durduğumuzda ise faydalı bir bakış açısı geliştirebiliriz. Yukarıdaki temel tanımdan, yani siyasal sınırların birçok olgunun başlangıç noktası olarak kabul edilmesinden ileri gelen farklı sorunlar var. Burada tüm bu sorunların dökümünü yapmam zor, fakat ben kendi çalışmamda iki temel meseleyi ele aldım. Biri, farklı biçimde tanımlanmış değerlere sahip oldukları halde birbirlerine siyasal sınırlarla bağlanan bölgeler arasındaki eşitsiz iktisadi mübadele (eşit olmayan gelirler yahut toplumsal yeniden bölüşümdeki eşitsizlikler gibi). Dolayısıyla ortada bir siyasi-iktisat meselesi var: Siyasal sınırlar, eşitsiz mübadele gibi bir sınıfsal ilişkiyi nasıl doğurmakta ve bunu nasıl düzenlemektedir? Diğer mesele ise kültürün üretimiyle ilgili. Kültürel üretim nasıl bir yandan devlet denetiminde organize edilen bir mekânda (territory) gerçekleşirken diğer yandan iki teritoryal mekân arasındaki etkileşimler aracılığıyla devlet denetimini devre dışı bırakıyor? Bu soru, iktidarın alanıyla bağlantılı olarak tarihsel sürecin önemini vurgulayan bir kültür görüşünü de beraberinde getiriyor. van Schendel: Sınır çalışmaları ile sınır bölgesi çalışmaları arasında bir ayrım yapmak gerekebilir. Mazisi epey geriye giden sınır çalışmaları alanı, hukuki, diplomatik ve jeopolitik kaygılar üzerine yoğunlaşmıştır. Bu araştırmalarda sınırlara, devletlerin perspektifinden, toprakla ilgili kaygıların penceresinden bakılmıştır. Buna karşılık, sınır bölgesi çalışmaları sınır bölgeleriyle ilgili aşırı devlet merkezli yaklaşımlara eleştirel yaklaşan daha yeni bir alandır. Wilson: Ben genel bir kural olarak sınır çalışmalarına bütünlüklü ve tutarlı bir akademik külliyat olarak yaklaşmıyorum. Öncelikle o külliyatı tanımlamak için bazı nitelikler arıyorum. İlk ölçütüm sınır çalışmalarındaki klasik eserler veya sınır çalışmalarının tarihinde ve akademik disiplinler arasında yaygın olarak paylaşıldıkları için önemli olan eserler. Bu anlamda Braudel, Ratzel, Lattimore ve Wallerstein in benim üzerimde müthiş bir etkisi oldu; antropolojide Wolf ve Cole un da öyle. Sınır çalışmalarında aradığım, bana alanı tanımlamakta yardımcı olan ikinci özellik ise belli akademik disiplinlerin okuyucularına yönelik olarak yazılmış olmakla birlikte başka disiplinler açısından da önemli olan eserler; örneğin Benedict Anderson ın, Fredrik Barth ın ve Eric Wolf un eserleri. Bu ölçütlerin ikisi de ulusal ve diğer jeopolitik sınırları ve bu sınırları aşan toplumsal, politik ve ekonomik ilişkileri ele alan akademik çalışmalara atıf yapıyor.

6 16 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL Ama birçok durumda sınır çalışmalarına akademik disiplinlerin perspektifinden bakılır ki antropoloji alanında, Boasyen ekolünün akültürasyon (acculturation) konusuna yönelik ilgisi, kolonyalizm, emperyalizm, kalkınma ve modernizasyon gibi konulara yönelik akademik ilgiyle nihayet birleşerek devletlerin ve imparatorlukların kıyılarındaki politik ve ekonomik vaka çalışmalarının temelini oluşturur. Antropolojide bu yaklaşımı kuran Cole ve Wolf un Hidden Frontiers [Gizli Sınırlar] isimli kitabıdır ama yazarların entellektüel kökenini ve dolayısıyla antropolojide sınır çalışmaları olarak görülen birçok şeyin kökenini de bu kitapta bulmak mümkündür. Çağdaş antropolojide sınır çalışmaları birbirleriyle hem örtüşen hem de sık sık yarışan iki farklı gücün sonucu olarak ortaya çıkar. Bunlardan ilki, kimlik ve kültürü aşkınlık ve özgürleştirme potansiyeline sahip, bireylere ve gruplara, insanların eylemliliğini susturan ve güçsüzleştiren sosyal kategorilerin kısıtlarının ötesinde çalışma olanağı veren şeyler olarak gören post- (modern, yapısal, kolonyel vs.) güçlerdir. Sınırlar a bu yaklaşımda, birçoğumuza ulusal kültür mirasımızın bir parçası olarak sunulmuş jeopolitik sınırlar, yani ulusal kimliğin, egemenliğin ve toprakların doğal veya tarihsel sınırları; bizim güvenli ve kutsal sandığımız sınırlarımızın tıpkı kültürümüzün ve kimliğimizin sözüm ona geleneksel olarak işlettiğimiz kategorileri gibi nasıl da her zaman ve sürekli olarak, açıktan açığa veya gizlice aşıldıklarını gösteren birer metafor olarak işlevselleşirler. İkinci güç, antropolojide politik iktisadın hâlâ süren canlılığı ile ilgilidir ki ben burada Roseberry i takip ediyor ve politik ekonominin Marksçı ve Marksist antropolojilerin kod adı olduğu sonucuna varıyorum. Bu yaklaşımda sınırlar hâlâ ulusların, devletlerin ve diğer jeopolitik birimlerin içlerinde ve aralarındaki (bazı) güçlere ve pratiklere getirilen (bazı) kısıtların imleri olarak görülür. Sınırlar politik, ekonomik, toplumsal ve kültürel teşekkülün dış çeperleridir ve bu yönleriyle yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası düzende kilit önemde bir rol oynarlar lardan beri hem antropolojide sınır çalışmalarını, hem de diğer toplumsal ve beşeri bilimleri sürükleyen bu güçlerin her ikisi de hem popüler hem de akademik tartışmalara damgasını vuran küreselleşme teorisi ve retoriğine büyük katkıda bulunmuştur. Sınır çalışmalarında günümüzde sık sık sorulan temel sorular, kabaca, sınır çalışmaları ve sınır teorisi olarak adlandırılan iki grup külliyat etrafında gruplandırılabilir. Bunlardan ikincisi daha çok kimlik sorunlarına odaklanır ve -lik soneki etrafında dönen meselelerle (değişkenlik, edimsellik, öznellik, durumsallık vb.) ilintilidir. İlki, yani sınır çalışmaları ise, daha ziyade jeopolitik sınırların kumda bıraktığı gerçek ya da sembolik izler le ilgilidir. Bu izler enlemlerde ve boylamlarda, yasalarda ve uluslararası anlaşmalarda, geleneklerde ve kullanım alışkanlıklarında bulunabilir. Ancak sınır çalışmaları külliyatını tarayan birçok incelemenin açıkça ortaya koyduğu üzere, akademik disiplinlerin sınır-

7 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 17 larının içinde ve bu sınırların arasında yer alan birçok sınır analizi hem sınır çalışmalarını, hem de sınır teorisini içerebilir ve hatta gerçekten içermektedir de. Bu alandaki bulguların, sosyal teoriye özel olarak katkıları nelerdir? Bennafla: Sınır çalışmaları alanında yapılan araştırmalar, temel özeliği olağanüstü hareketlilik olan küreselleşme çağında tüm toplumları ve bireyleri etkileyen kimlik/başkalık tartışmaları üzerinde durur. Bu alan bizi özgürlükler (örneğin evrensel seyahat hakkı gibi), vatandaşlık, içerme/dışlama mekanizmaları ve normların dikkatle belirlenmesi gibi meseleleri yeniden düşünmeye davet etmekte. Heyman: Ekonomi ve toplum alanında sınır çalışmaları, eşitsiz ilişkilerin egemen olduğu süreçlere dair bir perspektif sunuyor ve bir bölüşüm sorunu ve gerçeği olarak eşitsizlik nosyonundan çok daha öteye geçiyor. Bölünmüş ve eşitsiz şeylerin aynı zamanda birbirleriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Sınırlar özellikle mübadeleler, akışlar, hareketlilikler bunun önemli bir örneği. Ulusal veya başka türlü sınırlarla kuşatılan birimlerde, farklılaşmış unsurlardan çok, bütünlük veya birlik arz eden özellikler üzerinde duruyoruz. Oysa bu, ulusal ölçek söz konusu olduğunda bile bir yanılgıdır ve bize, bütünü oluşturan parçalarla bağlantılı olarak düşünmeyi öğretmesi bakımından sınır çalışmaları özellikle faydalı bir disiplin. Kültür alanında da benzer bir ders çıkartabiliriz. Sınır çalışmaları, kültürlerin toplumsal olarak aktarılan anlamlardan meydana gelen ve tarih, iktidar, coğrafya, anlam gibi alanlardaki farklılıkları da içeren karmaşık ağlar olduğuna dair fikri pekiştiriyor. Karmaşık kültürel ağlar ve melezliklerden söz edebilmek için tek tip kültürel birimler çağını mutlaka kapatmalıyız. Bu durum, bütün kültürler için geçerlidir. Tek biçimli örüntüler büyük ölçüde bilinçli ve siyasi olarak inşa edilmiştir. Bu gelişkin kültür görüşünün ileri gelen örnekleri, arka planda temsil ettikleri siyasi karmaşa nedeniyle sınırlardır. van Schendel: Sınır çalışmaları, toplum kuramını şekillendiren ve kısıtlayan ulus-devlet kaynaklı önyargıların ortadan kaldırılmasında gittikçe önemli bir rol oynuyor. Sınır çalışmalarının perspektifi sayesinde sınırlar arası akışlar, bağlantılar ve kimlikler de önemli hale geliyor. Bu perspektif, toprak üzerinde tesis edilen iktidarın, merkezden dışarıya değil toprağın marjinlerinden iç kısımlarına doğru meydana getirdiği kümelenmelere bakılmasını öneriyor. Wilson: Yukarıda ana hatları ile özetlediğim şekliyle sınır çalışmaları çok farklı alanları teorize etmeye katkıda bulunabilir fakat öncelikle ampirik gerçekliklere yönelik bir yaklaşım veya en azından sınırların, insanların ve devlet

8 18 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL ve toplum kurumlarının gündelik yaşamlarındaki boyutlarına yönelik ampirik vaka çalışmaları yürütmenin bir yolu olarak görülmelidir. Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, ben çok da fazla bir sınır teorisi üretme çabasında değilim. Bu tür çabaları genellikle kimlik politikasının kendini doğrulayan kehanetleri ve doğruluğu kendinden menkul nosyonları olarak görüyorum. Bence sınır çalışmalarının kanı-canı, sınırların kıyısındaki ve ötesindeki farklı aktörlerin değişim içindeki mıntıkalarının betimlenmesine yönelik çabalarda yatıyor. Zira tüm gerçek ve simgesel zaman ve mekan nosyonları gibi bu mıntıkalar da kaydıkları için, sosyal bilimciler bu kayışları kayda geçirmek ve mümkünse açıklamak zorundadırlar. Sınır çalışmaları, sosyal teoriye ancak bu tür vakaları kıyasladığında ve bu kıyaslamayı içinde yaşadığımız çağın devletlerinin ve uluslarının değişen boyutlarını açıklama çabasıyla birlikte yürüttüğünde bir katkı yapabilir. Kaleme aldığım birçok yazıda belirttiğim gibi, ben sınırlara, jeopolitik gruplanmaların ve yapıların çağdaş ve tarihsel işleme biçimlerinde anıtsal ve muhteşem olanın görünürlük kazandığı arenalar olarak özel bir önem atfetmiyorum; ya da en azından onların sınırlarda, arazinin (territory) diğer bölgelerinde olduğundan daha önemli olduğunu düşünmüyorum. Ancak devletlerin, bölgelerin, kentlerin ve yerelliklerin normal veya anormal işleyişindeki bazı şeyler sınırlarda daha sık ya da belki daha net bir şekilde vuku ve böylece gözlemcilerin böylesi olay ve pratikleri daha net bir şekilde izlemelerine olanak sağlayabilir. Bu bakış açısı, özellikle de ulusal sınırlara ehemmiyet ve tarihsellik aşılandığını, onların hatırlamamız gereken şeylerin imleri ve bizim ve bizi temsil edenlerin, bizim için değerli olan her şeyi korumakla görevli olduğu yerler olarak görüldüğünü kabul etmekten öte bir anlam taşımıyor. Böylesi sınırlar imgelemimize hitap ettikleri için ki bence böylesi imgeler küresel bir rezonansa sahipler ki nitekim kimlik ve kültürü simgeleyen sınır metaforlarının dünya çapındaki zenginliği de bunu doğrular nitelikte sınıra yönelik akademik çalışmaların bugününün ve yarınının başlıca dayanak noktası; sınırların nasıl işlediğini, nasıl değiştiğini ve güç sahibi olan ve olmayan kurumların onları hâlâ nasıl biçimlendirmek istediklerini gösteren vaka çalışmaları olmalıdır. Sınırın (border) metaforik anlamlarıyla (boundary) bütünleşmesi, sınır çalışmaları alanının geleneksel teorik çerçevesine yeni araştırma gündemlerinin girmesini sağladı mı? Bennafla: Yeni araştırma gündemlerinin biraz da fon veren kuruluşlara bağlı olduğunu ve hatta onlar tarafından belirlendiğini görmek gerekir. David Newman, 1980 lerde Kuzey Amerika da sınır çalışmalarına verilen fonun Amerika Serbest Ticaret Birliği tarafından sağlanırken, 11 Eylül den sonra ABD İç Güvenlik Bakanlığı gibi aracıların devreye girdiğini belirtir.

9 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 19 Günümüzde sınırın, devlet egemenliğinin mekânsal sınırına, yani devlet topraklarını kuşatan bir alana indirgenemeyeceği açıktır. Sınır kavramı bir hayli karmaşıklaşmış vaziyettedir: Sınırlar, devlet topraklarına oranla, dışa ve içe doğru, ağ biçiminde yayılmış durumdalar. Dolaşımın gittikçe yoğunlaşması ve heterojenleşmesi sonucunda devlet sınırları belirsizleşti ve yerlerini ulus sonrası dönemi karakterize eden, ağ biçimli, rizomatik bir dünya aldı. Sınırlar hâlâ devlet gücünün yanı sıra yerel veya ulusüstü güçlerin bir tezahürü olarak algılanıyorlar. Sınırların değişik ölçeklerde güçlenmeleri dışında sınır denetiminin hemen her yerde yapılabiliyor olmasıyla birlikte sınırların dört bir tarafta olduklarına dair bu izlenim, kara sınırlarının yeniden çizildiği ve yeni sınırların oluşturulduğu süreçleri yeni baştan düşünmeye teşvik ediyor. Sınır çalışmaları, mevcut sınırların hareketli ve yayılmış haline dikkat çekiyor. Örneğin, AB içinde, devletlerin sınırları ortadan kalktığı halde birliğin dış sınırları tahkim edildi ve idari bariyerler güçlendirildi. Sınır denetiminin görünmez/gayri-maddi bir biçime bürünmesiyle birlikte başka yerlerdeki maddi ve fiziksel sınırlar da güçlendirildi Fas taki İspanyol bölgeleri Ceuta ve Melilla yı kuşatan duvarlar gibi. Bu durum, bir iktidar mizanseni ve bir sahne olarak sınır nosyonunu gündeme getiriyor. Sınır denetiminde enformasyon ve iletişim teknolojileriyle birlikte genetik uygulamalara da (akıllı teknolojiler) gittikçe daha fazla başvurulması, sınır denetiminin tarihte görülmedik düzeyde bireyselleşmesine ve sosyal bilimcilerin büyük merakla inceledikleri yeni mücessim (embodied) sınırların ve bazı dijital sınırların ortaya çıkmasına yol açtı. Bazı hareketlilik biçimlerine konan kısıtlamalara bağlı olarak yarı-geçirgen bir sınır fikri (Wonders, 2006) de yaygınlaştı. Açık sınırlarla malların serbest bir şekilde dolaşımına davetiye çıkartan iktisadi küreselleşme çağında sınırların asli işlevi, insanlarla mallar arasında bir tasnif ve ayrıma gidilmesini sağlamak. Bu da, meşru ve gayrimeşru insan ve emtia kategorilerinin oluşmasına sebep oluyor. Bunlardan, örneğin turistler ve sermaye gibi bazıları, makbul görüldükleri için dolaşımlarına müsaade edilirken bir kısmı da sakıncalı bulundukları için denetime ve dolaşımla ilgili belirli kısıtlamalara tâbi tutuluyorlar. Sınır çalışmalarının güncel araştırma gündeminde, sıradan malların ilk bakışta rastlantısal görünen dolaşımını yönlendiren bir arkaplan unsuru olarak güvenlik takıntısı var. Heyman: Sınırın metaforik anlamlarının analizi, sınırlarda oldukça belirgin olan iktidar/güç süreçlerinin, toplumsal sınırlar olarak kavramsallaştırabileceğimiz toplumsal ayrımlarla bağlantılı olduğunu göstermeleridir. Örneğin, ülke sınırları ötesine geçen göçmenlerin oluşturduğu etnik-ırksal gruplara dönük ayrımlarda da görüldüğü gibi kültürel sınırlar oluşturma faaliyeti ile sınır ihlâlleri ve ulus-devletlerin içindeki toplumsal sınırlar arasında kesintisiz bir diyalog vardır.

10 20 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL Metaforik yaklaşımın sorunlu tarafı, sınırlarla ilgili bir romantizme öncülük etmesidir. Melezliğin yüceltilmesi ve buna benzer durumlarda görüldüğü gibi son derece eleştirel görünmekle birlikte bu yaklaşım, aslında sınır inşasına ve baskıya dayanan vahşi, sembolik ve maddi güç/iktidar süreçlerinin gözden kaçırılmasına yol açar. Sınırlardaki baskıcı devlet iktidarıyla ilişkili olarak, bizlerin toplumsal adalet ve insan hakları meselesini normatif bir biçimde tartışan, gerçekçi bir yaklaşıma ihtiyacımız var. Romantik değil idealist olmalıyız. Ayrıca kültürün ve toplumsal ilişkilerin inşası üzerine de düşünmeliyiz. Bunlar, sınır bölgelerinde apansız açan kültürel çiçekler değil, mücadele ve eşitsizlik dolu siyasal projelerdir. Sınırlarda, kültürel ihlalin veya melezliğin her daim egemen olduğu varsayımı doğru değildir. Bilakis, süregiden süreçleri düzenleyen hakim kültürle girişilmiş daimi bir güç mücadelesi vardır. Sınır kültürleriyle ilgili metaforik literatür, bu ilginç soruyu, gerek sınır bölgeleri gerekse sınır dışındaki diğer bölgeler hesabına masaya yatırır. van Schendel: Sınırların metaforik anlamlarının, fiziksel anlamlarıyla birleşmesi sınır araştırmalarını zenginleştirebilir. Fakat, siyasal sınırları fiziki coğrafyada sabitleyen yaklaşımlardaki sınır tahayyülü; sınırlar ve sınır bölgelerine dair kültürel çalışmalardaki tahayyüllerden çok farklıdır. Bu ayrımdan hareketle sosyo-mekânsal teoriyle sosyo-kültürel teori yakınlaştırılabilir. Wilson: Sınırlar ve çeper metaforlarının iç içe geçmesinin sınır çalışmalarının teorik çerçevesine nasıl ve ne tür yeni gündemler sunduğu sorusunun vurgusu bence yanlıştır. Sınır teorilerinin meseleleri ki bunları temsil eden iyi bir örnek olarak Gloria Anzaldua nın eserlerini gösterebiliriz ampirik ve pozitivist sosyal bilimleri eleştiren, yeni politik eylem ve kimlik oluşumu biçimlerine duyarlı yeni düşünceyi yansıtırlar. Bu yeni biçimler hem toplumda hem de akademik çalışmalarda devrim yapmışlardır. Kimlik ve kimlik oluşumuna ilişkin bu yeni fikirler de sınırlarda, gündelik yaşamda ve sıradışında olup bitenlere ilişkin yaklaşım biçimlerimizi değiştirmiştir. Sınırları kimliğin, kimlik oluşumunun, statünün ve rolün değişen doğasının bir metaforu olarak benimseyen bu sınır teorisi ; zaman içinde, sınır çalışmalarında sınır kelimesinin, kent, bölge ya da devlet gibi toplumsal veya siyasal teşekküllerin, grupların veya kurumların jeopolitik limitlerine, çeper kelimesinin ise toplumsal kimlik oluşumlarına ve üyeliğe gönderme yapan bir genel kullanıma kavuşmasına yol açmıştır. Topluluk kelimesinin etnografik ve diğer kuramsallaştırma çabalarında kuşkuyla karşılanmaya başlamasından sonra da bu ikinci kullanım özellikle önem kazanmıştır. (Ben bu noktada Fredrik Barth ve Anthony Cohen in çalışmalarını sınır teorisinin ve sınır çalışmalarının gelişimine yaptıkları katkı nedeniyle ayrıcalıklı bir yere sahip olduklarını düşünüyorum.) Ancak sınır çalışmalarına özgü bir teorik çerçevenin varlığına ya da bir zamanlar var olduğuna ilişkin fikirler beni hep rahatsız

11 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 21 etmiştir. Benim bakış açımdan sınır çalışmaları düzenli olarak belirlenen ve belirlenebilir coğrafi birimlerin jeopolitik sınırları ile ilintili zamanlar ve mekanlar üzerinde vuku bulan sosyal, politik, ekonomik ve kültürel eylemlerin, pratiklerin, alanların, yapıların ve kurumların arenasına veya sahasına gönderme yapar. Ben bu sınırlarda ve sınır bölgelerinde olup bitenleri daha iyi anlamamız için sosyal teorinin yapabileceği katkıları düşünmeyi, sınır çalışmaları için ve sınır çalışmalarına ait teoriler önermeye tercih ederim. Örneğin vatandaşlık, yönetim, yönetişim ve yönetimsellik teorileriyle sınırların değişen boyutlarını anlama olanağı sundukları için ilgilenirim; sınır ve çeper kavramlarını daha iyi anlamak için onları teorize etme çabası içinde olduğum için değil. Küreselleşme teorilerinde, sermayenin ve insanların ulusal sınırları aşan hareketliliği karşısında devlet denetiminin gittikçe zayıflamasına dikkat çekilirken akademik ilgi bir süredir coğrafi sınırlara yoğunlaşmış durumda. Sınır çalışmalarının araştırma gündemi, sınırsız bir dünya ümidi ve ihtimali açısından da yenilendi mi sizce? Bennafla: Son on yılda, küreselleşmenin aşındırdığı devlet sınırlarına ve sınırların gittikçe ortadan kalktığı bir sürece işaret eden söylemle birlikte sınırların önemli olmadığı bir dünyayı tasvir eden postmodernist retorik bayağı geriledi. Görünür ve görünmeyen sınırların çoğalması, son olarak Güney Sudan olmak üzere yeni devletlerin ortaya çıkması ve devletin gündelik hayata giderek daha fazla müdahil olmasıyla birlikte, 1990 larda gayet yaygın olan sınırsız bir dünya tezi ciddi anlamda zayıflamaya başladı. Regis Debray ın Eloge des frontières (2010) başlıklı kitabından da anlaşıldığı gibi bazı sosyal bilimciler, sınırlarla ilgili hayati ihtiyaçtan bahsederken anaakım araştırmacılar da sınırların kapanma ve tekrar çizilme süreçlerinin dinamiklerini inceliyorlar. İnsanlar, mallar, fikirler ve sermayenin gittikçe hızlanan dolaşımı, hareketlilikten ve istikrardan duyulan iki farklı korku arasında ikircikli ve paradoksal bir duruma yol açtı. Bu denge, şimdilik, bir tasnif aracı olarak sınırların yeniden teyit edilmesiyle muhafaza ediliyor. Heyman: Küreselleşmenin sınırsız dünya tasvirinin çok doğru ve faydalı olduğunu sanmıyorum. Aksine, küreselleşmenin hareketlilik ve akışların yeniden düzenlenmesine dayalı olduğunu görüyorum. Tam da bu nedenle küreselleşme en azından 1492 den beri Avrasya da daha da erken tarihlerden itibaren devam eden bir olgu. Bugün akışların ve hareketliliğin hız ve yoğunluğunun belli ölçüde arttığını görüyoruz. Buna küreselleşme adını verebiliriz ama tabii küreselleşme sürecinin bir mazisi olduğunu kabul ettiğimiz takdirde. Günümüzde daha ilginç olan, toplumsal olarak eşitsiz bir hareketliliğin politika ve pratiklerinin ortaya çıkmış olmasıdır. Bireyler ve toplumsal gruplar, hareket eden grubun hakları, hızı ve denetlenmesi (risk tasnifi) temelinde katmanla-

12 22 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL ra ayrılmaktalar. Sınırlar, günbegün, farklı toplumsal grupların eşitsiz bir biçimde denetlendiği sistemlere dönüşüyor ve sınırlardaki bu durum, geleneksel milli vatandaşlık temelinde değil, sınıfsal temelde belirleniyor. Bu eşitsiz hareketlilik rejimi, bir yandan toplumsal eşitsizliklere dayanırken, öte yandan toplumsal deneyim, kültürel ifade ve yaşam olanakları açısından eşitsizliğe katkıda bulunuyor. Robert Pallitto ile bu konuyla ilgili yazılar yazdık: Gittikçe yoğunlaşan küreselleşme, yani akışlar ve hareketler çağında sınırlar bu şekilde işlemeye devam ediyor. Onun için tüm araştırmacıları, farklılık veya eşitsizliklere dayanan hareketlilik rejimlerini ve bunların diğer güç/iktidar süreçleriyle, mesela çağdaş kapitalist gelişim, küresel iklim değişikliği vb. ile olan ilişkisini incelemeye davet ediyorum. Bizzat buna benzer bir araştırma yapmadım ama aşağıdan yukarıya dinamiklerle işleyen küreselleşmeye dair literatürü de oldukça heyecan verici buluyorum. Brezilya, Güney Amerika ve Çin de (özellikle Hong Kong) bu tür araştırmalar yapılıyor. Mathews, Ribeiro ve Alba Vega nın derlediği Globalization from Below: The World s Other Economy adlı kitabı özellikle tavsiye ederim. Wilson:. Küreselleşme teorisi ki bunu küreselleşme retoriği ve iddiasından ayırmak neredeyse imkansızdır, sosyal ve beşeri bilimlerde sınır çalışmalarının gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır ama aynı zamanda tüm profesyonel, toplumsal ve entellektüel alanların imgelemlerini de ele geçirmiştir. Tüm disiplinlerdeki kitapların başlıklarına ve pazarlama stratejilerine bakmak yetecektir; herkesin sınır tanımadan ya da sınırları aşarak önemli bir şeyler yaptığını görebiliriz. Bu affedersiniz ama banalliğe varan popülerlik elbette eski sınırların, önemli politik birimlere üyeliği kapsadığı, koruduğu ve tanımladığına yönelik klişeyi kullanır, ona dayanır. Ancak sınır çalışmalarındaki son bir ya da iki kuşak akademisyenin çalışmaları, sınırların tarihsel olarak ne kadar dinamik olduklarını, devlet ve diğer jeopolitik ve kültürel sınırların, nispeten ve değişkenlik gösteren ölçülerde korumacı, yasakçı, delinmiş, hem normatif, hem de bağlamsal ve sınır boyunca ya da sınırlara atfedilen anlamlar ve kapasiteler bakımından nadiren homojen olduklarını göstermiştir. Ama sınır metaforunun popülerliği sınırların, özellikle de ulus devletin sınırlarının artık bir zamanlar oldukları şey olmadıkları, artık daha geçirgen oldukları fikrine de dayanır. Bana göre küreselleşme ile ilgili bu retorik büyük ölçüde ulusal ve emperyal devletler tarafından vatandaşlarının ve tebaalarının tüketimi için üretilmiş sınır klişelerine dayanır. Sınırların güvenli ve büyük ölçüde ihlal edilemez olduğu fikri farklı bir kültürel mantık biçimidir ve bu biçimin kendisi devlet retoriğidir. Bu retorik büyük ölçüde, becerebildikleri her yerde ekonomik ve politik avantaj kazanmak isteyen ulus-ötesi şirketler ve onlarla ilişkili iktidar seçkinlerinin işbirliği ile beslenmiş ve geliştirilmiştir. Dolayısıyla küresel dünyanın, en iyi, geçmişten farklılaştığı ve koptuğu unsurlar üzerinden anlaşılabileceği görüşünü benimsemektense ben, ulus devletin süregiden canlılığı ve gücünü vurgulayan Michael Mann ın bakış açısını yeğli-

13 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 23 yorum. Bu açıdan bakıldığında yaşamımızdaki her şeyi daha hızlı, daha hareketli ve daha yakın kılarmış gibi görünen devasa teknolojik değişiklikler, aynı zamanda devletin vatandaşlarını yönetme kabiliyetinin de merkezinde yer alıyor; devletin ve onun temsilcilerinin insanların günlük yaşamlarını izlemek ve yönlendirmek için daha büyük bir kapasiteye sahip olmasını mümkün kılıyor. İnsan küreselleşmeyi gerçek ya da hayalî nasıl görürse görsün, günümüzde daha çok sınır, daha çok devlet ve devletleri ve sınırları idare etmek için daha çok yönetim/hükümet tipi ve katmanı var. Buna ilaveten, sermayenin ve gücün merkezileşmiş olmasına rağmen, insanların politikada ve ekonomide oynadıkları rolü algılamalarında sınırların rolünün önemi giderek artıyor. Dolayısıyla sınırlar, dünyanın her yerindeki vatandaşların ve yerleşik yabancıların yaşamlarında, bugün, geçmişte olduğundan daha az önemli değiller. Eğer sınırsız bir dünya varsa en azından ben ona, onu lanetleyen veya onun gelişini kutlayan akademisyenlerin, gazetecilerin ve yorumcuların yazılarından başka bir yerde rastlamadım. ABD-Meksika sınırı ve Avrupa nın genişleyen sınırlarıyla ilgili araştırmaların, yeni bir araştırma sahası olan sınır çalışmalarına özel bir katkısı olduğu biliniyor. Bu araştırmaların, sınır araştırmalarında bir paradigma veya katı bir model haline gelme tehlikesiyle karşı karşıya olduklarını düşünüyor musunuz? Eğer öyleyse, bu modellerin sınırları ve eksiklerinden kurtulmak için neler yapabilirler? Aksi durumda ise araştırma sahasının gelişmesine ne tür katkıları olmuştur? Bennafla: ABD-Meksika sınırı ve Avrupa nın genişleyen sınırlarıyla ilgili ilk araştırmalar, sınır konusu üstüne düşünmek için bir başlangıç noktası oldukları gibi birçok canlı örnek de sağladılar. Bunlar, sınır çalışmaları alanında parmakla gösterilen, bir ölçüde hegemonik araştırmalardı. Araştırmacılar çoklukla Avrupa ve Kuzey Amerika yı incelediler. Bu coğrafyalarda sınırötesi işbirliği, sınırlar arası köprüler, emek göçleri ve sınır güvenliği gibi konularla ilgili temel sorulara cevap arayan, özel olarak sınır konusuna tahsis edilmiş araştırma merkezleri bulunuyor. Öte yandan, bu sınırlar Batılı bir bağlama sabitlendikleri ve gelişmiş dünya ile gelişen ülkeler arasında yer aldıkları için özellikle göç ve güvenlik sorununa yönelik ilgiyi tetikliyorlar. Ama burada önemli olan nokta, bu çalışmaların Afrika, Asya ve Ortadoğu daki sınır oluşturma süreçleri, sınırlardaki pratik düzenlemeler, kimlik, toprak düzeni ve postkolonyal devlet gibi konularda da özgün bakışlar sunup sunmadıklarıdır. Örneğin Sahraaltı Afrikası nda Kongo veya Somali gibi birçok ülkenin sınırları sanal ve belirsiz olduğu gibi bu ülkelerde aşağıdan işleyen dinamiklerle bölgesel entegrasyon sağlayan bir sınır ticareti ve türlü türlü kaçakçılık faaliyeti de var. Bu faaliyetler, kolonyalizmden devralınan sınırların bir yandan iktisadi olarak yıkımı, diğer yandan da kabulü anlamına geliyor. Ortado-

14 24 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL ğu da ise örneğin Filistin, Kürdistan ve Sahra bağlamlarında sınır meseleleri daha çok, ulus-devletlerin ortaya çıkışı, azınlıklar meselesi ve bir arada yaşama sorunuyla ilişkili olarak tartışılıyor. Siyasi belirsizliğin veya iç savaşın, özellikle Irak, Suriye, Lübnan, Libya gibi Arap Baharı nın yaşandığı ülkelerin iç sınırlarının yeniden tesisinin tartışıldığı yerlerde gündemde bu bahsedilen meseleler var. Heyman: Sınır çalışmalarında incelenen dünya coğrafyaları şüphesiz kendi kısıtlılıkları, varsayımları ve dar odaklarını da beraberinde getiriyorlar. Benim temel odağım ABD-Meksika sınırı ve demin sorduğunuz sorulara yönelik görüşlerimi de bu sınırı merkeze alarak dile getirdim. Bunu da zaten açıkça sınırın iki yakası arasındaki eşitsizlik üzerindeki vurgumda, yani yoğun birtakım bölgesel gelişmelerin sebebi olarak eşitsiz mübadele (maquiladora montaj sanayii, kaçak/kayıtdışı uyuşturucu ekonomisi) ve katıksız baskıcı bir devlet gücü üzerindeki vurgularımda (ABD deki göçmenlik ve uyuşturucu madde yasası, hem ABD hem de Meksika da sınırların militarizasyonu) da görebilirsiniz. Tüm sınırların aynı olmadığını bilecek kadar aklı başında birisi olduğumu düşünüyorum. Hepsinin kendi tarihi var; hepsi belirli bir siyasi ortam ve güç/iktidar projesi temelinde belirleniyor. Sınır araştırmacılarına tavsiyem, kendi bulunduğumuz coğrafyalarda yaptığımız araştırmaların hakkını vermektir. Saf ve evrensel sınır çalışmaları büyük ölçüde soyut ve ilginç olmaktan uzak bir hayaldir fakat bir yandan da bölgesel durumları temel alan fikir ve yaklaşımlarımızı diğer bölgelere de uygulamalı, belirli doğrultularda değiştirmeli veya bir kenara bırakmalıyız. Kendi bölgemle ilgili bir şey yazdığımda, başka bölgelere de tahvil edilebilecek dersler ve fikirler çıkarttığıma emin olmalıyım. Ayrıca başka bölgelerdeki geleneklere bakarak kendi bölgemizle ilgili dersler çıkartmaya da yatkın olmalıyız. Bütün bunların bizim için anlamını sorgulamalıyız. Hepimizin bir yurdu var ama aynı zamanda daha geniş bir diyaloğun da parçasıyız. Birbirimizi dinleyerek bir şeyler öğrenebilmek için saygılı bir diyaloğu devam ettirebilmeliyiz. Kendi bulunduğumuz yeri ihmal etmeden, dünyaya bakmamızı sağlayan bir kozmopolitanizmden bahsediyorum. Bunun dışında, ABD ve Avrupa nın bu alanda belirlediği temel değerleri de abartmamalıyız. En başından beri, tüm dünyada, örneğin Afrika üniversitelerinde oldukça başarılı sınır araştırmaları yapıldı. Bununla gurur duymalıyız ve dünyanın her bölgesinden, akıl-fikir sahibi, duyarlı araştırmacıları önemsemeliyiz. Bir ABD üniversitesinde çalışan bir akademisyen olarak ABD deki akademik sistemin sıradan olduğunu, hiçbir şekilde kusursuz olmadığını, hatta bazen berbat olabildiğini söylemeliyim. Onun için aşağılık/büyüklük komplekslerimizden kurtulmalıyız. Türkiye, Çin ve Brezilya da yapılmış olan araştırmalar geçiyor elime ve bunları öyle bir köşeye atmıyorum. ABD-Meksika sınırı üzerine okuduğum son güncel araştırmalardan en iyisi bir ABD üniversitesinden değil, Laura Velasco Ortiz ve Oscar Contreras isimli iki Meksikalı araştırmacı ta-

15 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 25 rafından yapıldı. Araştırmanın İngilizce başlığı şöyle: Mexican Voices of the Border Region: Mexicans and Mexican Americans Speak about Living Along the Wall. Diğer sınırlar açısından da önemli içerimleri olan bu araştırmanın giriş ve sonuç bölümlerini özellikle okumanızı tavsiye ederim. Bu arada kendi üniversitem (Teksas Üniversitesi), ABD de sınır araştırması yapmak için avantajlı bir bölgede, ABD-Meksika sınırında bulunuyor olabilir fakat hayli düşük bir statüsü ve kısıtlı kaynakları var. Pek çoğu elit üniversite tarafından reddedilen belirli bir azınlığa yönelik olduğu söylenebilir. Meksikalı- Amerikan olan çalışan öğrenci sayımız da oldukça yüksek. Büyüklük kompleksine kapılmama nedenlerimden bir başkası da çalışkan ve üretken olduğum gibi tüm dünya halklarına karşı dostane duygular beslemem ve yardımsever olmam. Wilson: Akademisyenler uzun yıllardır Meksika-ABD sınırının kurduğu tahakkümü hem alkışladılar hem de ondan yakındılar ama hem sınırlara ilişkin vaka çalışmalarının hem de kıyaslamalı analizlerin yolunu açan şey, akademisyenlerin o sınıra gösterdiği yaklaşımların çoğulluğu oldu. Avrupa nın genişleyen entegrasyonunun içindeki bölge ve devletlerde gözlemlenen dönüşümler de akademisyenlerin ilgisini bir o kadar çekti ama Kuzey Amerika da, Avrupa da, başka yerlerde yapılan araştırmaların paradigmatik örneklerini sunmaktan çok, kıyaslamalı araştırma modelleri olarak işlevselleştiler. Sınırları kendi başlarına keşfedilmesi ve analiz edilmesi gereken şeyler olarak teorize etmeye çalışmak kaçınılması gereken bir hata: Sınırları birçok şeyin, başka yerlere kıyasla, daha açık, daha rahat ve daha görünür vuku bulduğu alanlar olarak düşünmek daha anlamlı ve bazı şeyler sadece sınırlarda vuku buluyor da olabilir. Geçmişte ve günümüzde yapılmış sınır çalışmaları, devlet yapılarına, insanların, fikirlerin, sermayenin ve ürünlerin dolaşımına ve bu yukarıdakilere yüklenen anlamlara ilişkin büyük bir pratik ve deneyim çeşitliliği bulunduğunu gösteriyor. Tek bir vakanın, ya da birbirleriyle bağlantılı bir grup vakanın tüm sınırları temsil etmesi söz konusu olamaz ama vaka çalışmaları bize devletlerin, bölgelerin, kentlerin, sermayenin ve kapitalizmin ve daha birçok şeyin değişen doğaları hakkında bir fikir verebilir. Yıllar önce, New York Üniversitesi ndeki bir Avrupa Çalışmaları seminerinde Kuzey İrlanda nın sınır bölgelerinde, Avrupa entegrasyonuna karşı gösterilen direnç hakkında bir sunumum olmuştu. Tarihçi bir akademisyen söz konusu direncin Ulster da var olan milliyetçilik ve şiddetle bağlantılı özel koşullar nedeniyle uç bir vaka olarak görülmesi gerektiği, dolayısıyla çalışmamın kıyaslamalı bir değeri bulunmadığı yolunda bir eleştiri getirmişti. Ben federal veya başka tür bir Avrupa ya giden yolun her kavşağında, milliyetçiliğin Avrupa entegrasyonunu güçleştiren bir engel olarak karşımıza çıkacağı ve bu gerçeğin en iyi sınır bölgelerinde değerlendirilebileceği yolunda bir yanıt vermiştim ama yanıtım sunumumu eleştiren tarihçiyi ikna etmemişti. Kuzey İrlanda ya ilişkin araştırmamdan çıkarttığım sonuçlara, aradan geçen yıllarda da benzer tepkiler geldi.

16 26 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL Oysa ben İrlanda ile ilgili araştırmamda vardığım sonuçların, tam da İrlandalıların Avrupalılaşmanın Avrupa Birliği içindeki en sağlam destekçileri oldukları yönündeki yaygın kanaat nedeniyle önemli olduğunu düşünüyorum. Ben hâlâ sınır bölgelerine, çevrenin değerleri ve pratikleri olarak değil, merkeze ait alanlar olarak yaklaşılması gerektiğini ve politik eğilimler ve hareketler konusunda, Kuzey İrlanda sınırındaki milliyetçiliğin de en az hükümet kararlarının alındığı toplantı salonları kadar çok ipucu içerdiği iddiasındayım. Dolayısıyla şu yaklaşımımda ısrarlıyım: Sınır bölgelerindeki politikaları ve kültürleri konu eden vaka çalışmaları; ulusal, bölgesel ve yerel benlere ve ötekilere, fikirlere ve eylemle sonuçlanan ideolojilere ilişkin birçok şeyi açığa çıkartabilir Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Avrupa ya karşı gösterilen tepki hem milliyetçiliğe hem de sınır bölgelerine atıfla daha iyi anlaşılır zira bu bölgeler, ulus-ötesiciliği, küreselleşmeyi, kapitalizmi ve ulus-üstücülüğü kıyaslamalı olarak çalışmak için son derece verimli alanlar ve hatta modeller sunuyor. Ampirik araştırmaların sayısının artması, halihazırda çok fazla araştırmanın yapıldığı alanların sınırlarının da genişlemesine yol açtı. Fakat karşılaştırmalı yaklaşımlarla bilgi üretimi hâlâ çok sınırlı. Sizin araştırmalarınız, sınır çalışmalarının konvansiyonel kavramları ve sorunlarına ne ölçüde uygun düşüyor veya bunlardan ne ölçüde ayrışıyor? Batı dışında kalan ve bugüne dek daha az araştırılmış olan coğrafyalar, sınır çalışmalarının seyrini nasıl etkiliyor? Bennafla: Ben meseleye, sıradan insanların sınırlarla ilgili pratikleri ve manipülasyonları çerçevesinde yaklaşıyorum. Sınırların kolonyal bir miras, sınırın ise daima hassas ve tartışmalı bir konu olduğu Orta Afrika dan Lübnan ve Fas a, Batı dışındaki birçok ülkede sınırlara dair vaka incelemeleri yaptım. Tüm bu vakalarda, sınırlarla ilgili sorunların, göreli toplumsal yoksulluğun yanı sıra kamusal toplumsal hizmetlerin ve ulaşımın eksikliğiyle de bağlantılı olarak kalkınma sorunlarıyla örtüştüğünü gördüm larda Orta Afrika da kaçakçılık üstüne yaptığım araştırmada o zamanlar konvansiyonel olan bir fikri değerlendirmiştim: Afrikalı devletlerin yozlaştığı ve Avrupa kolonyalizminin belirlediği sınırların hassaslığına dair tartışmalı varsayım ışığında dünyanın bu kısmında sınırların yok olma sürecinin dünyanın diğer yerlerinden daha belirgin olduğu fikri. Doğrusu birçok yazar için kayıtdışı ulusaşırı hareketler ve kaçakçılık, devlete yönelik bir tehdit olduğu gibi var olan ulusal sınırların tartışmalı hale geldiğini de göstermekte. Ben, yerel ölçekte, sınırların bir kısıtlama veya yük olarak değil, ticaret ve kazanç fırsatı yaratan bir kaynak olarak görüldüğünü vurguladım. Ayrıca Kamerun da merkezî ucu, köy pazarları olan sınır bölgelerinin iç yapısına dair incelememde gösterdiğim şey sınır mekânlarının özerk veya yeni alternatif alanlar olmadığıdır. Buralardaki sınır mıntıkaları, gelip geçici (evanescent) mekânsal inşalardır çünkü sınıra erişim için yapılan yollar za-

17 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 27 manla gelişir ve ayrıca sınır pazarları kısa ömürlüdür (ephemeral). Ulusaşırı bir siyasi otorite tarafından idare edilmeyen sınır mıntıkalarında ulusal kimlikler genellikle daha kuvvetli oluyor. Bölgesel veya ulusal başkentlerde yani iç bölgelerde yer alan kentler de sınır ticaretinden istifade ediyorlar zira bu kentlerin aracılık görevinin dışında tüketim merkezi olarak ve bundan öte ticaretten elde edilen kazancın yatırıldığı yerler olarak önemli işlevleri var. Afrika da gittikçe yoğunlaşan sınır ötesi ticaret, sınırların ortadan kalktığı bir sürece değil, ulusal toprakların birlik ve bütünlüğünü pekiştiren bir duruma işaret ediyor. Suriye ile Lübnan sınırındaki Bekaa Vadisi nde yılları arasında yaptığım saha araştırmasında, Suriye nin ordusu ve idari varlığıyla bulunduğu bir bölgede ortaya çıkan tartışmalı ve belirsiz sınırlar sorununu inceledim. Bu sınır bölgesinde, Lübnan daki siyasi partiler, yabancı güçler ve Suriyeli yetkililer ile Lübnanlı yetkililer arasındaki karşılaşmaların mekânı olduğu ölçüde bölgesel gelişimin bazı stratejik ve siyasal faktörlerce engellendiğini gösterdim. Lübnan birden fazla inanç temelinde siyasi ve dinî gerilimlerle sarsılan bir ülke olduğu için sınır-kimlik-hafıza üçlemesini toprağın temellükü meselesinde ortaya çıkan bir yerel ihtilaf üzerinden tartıştım. Hıristiyan Ermeni ve Müslüman olmak üzere iki lokal grubun, toprak üstündeki iddialarını meşrulaştırmak ve ihtilaflı yerlere dair iddialarını gerekçelendirmek amacıyla belirli bir tarihsel anlatıyı nasıl hem kendi kolektif kimliklerini ifade etme hem de bu kimliğe ritüel bir anlam yükleme biçimi olarak kullandıklarını inceledim. Güney Fas ta eski bir İspanyol yerleşim bölgesinde 2007 den beri yürüttüğüm araştırmada ise, asırlar boyunca kabilelerin ayrılıkçı politikalarıyla karşılaşmış olan bir güçlü devlet bağlamına odaklanıyorum. Sınır mıntıkasındaki toplumsal karışıklıkları, teritoryal uçlarda izlenen kalkınma(ma) politikalarını, toplumsal çalkantıları genel olarak idare etmeye alışmış bir merkezî devlet ile çeperindeki bölgeler arasındaki ilişkileri araştırıyorum. Fas taki bu sınır bölgesi, Batı Sahara gibi tartışmalı sınırlar, Kanarya Adaları nın yakınlığından dolayı oraya yapılan yasadışı göçler ve muğlak kimlik anlatıları gibi farklı farklı konvansiyonel meselelerle ilgilenmemi sağlıyor. Heyman: Çok fazla araştırmanın yapıldığı ABD-Meksika sınırını ilgilendiren meseleler ve kavramların birçok farklı bölge için de geçerli olduğunu düşünüyorum. Meksika-Guatamela, Türkiye-Yunanistan, Türkiye nin diğer ülkelerle sınırları, Arjantin-Bolivya, Hindistan-Bangladeş gibi sınırlarda da göçmenlerle ilgili yasaların uygulanmasından sorumlu olan yetkililer var. ABD-Meksika sınırında olduğu gibi İsrail-Filistin sınırında ve tabii birçok başka sınırda da kontrol noktaları ve duvarlar var. ABD-Meksika sınırı boyunca uzanan, ihracat merkezli montaj fabrikalarında sermayeyle emek arasında eşitsiz mübadele ilişkilerinin olduğu doğru fakat Morityus, Fas, Malezya, Çin in sahil kesimi gibi bölgelerde de yine ihraç mallarda uzmanlaşmış fabrikaların bulunduğu birçok bölge var.

18 28 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL Bu coğrafyalarla ilgili araştırmalar çoğaldıkça, ABD-Meksika sınırıyla verimli bir diyalog kurma imkânının da gittikçe olgunlaştığını görüyoruz. Meksika da sınır çalışmalarında uzmanlaşan El Colegio de la Frontera Norte (COLEF) adlı kurum, karşılaştırmalı ve küresel sınır çalışmalarını destekliyor ve bana sorarsanız, tek başına, diğer Amerikan kurumlarının hepsine bedel. Yukarıda belirttiğim gibi hedefimiz, belirli bölgeleri temel alan araştırmaları başka bölgelerle ailevî yakınlıkları ve müşterekleri olan bazı fikirler, meseleler, yaklaşımlar ve modeller üretecek şekilde genişletmek olmalıdır. Biçimsel, sistematik karşılaştırmalar oldukça faydalıdır ve bunları mutlaka yapmalıyız fakat sınır çalışmalarının birbirine tercüme edilmesi ve uygun fikir ve yaklaşımların paylaşımı da teşvik edilmelidir. Hedefimiz, sınırlarla ilgili, sınırları aşan, saygılı ve etkili bir diyalog geliştirmek olmalıdır. van Schendel: Ben araştırmalarımı, anaakım sınır çalışmalarında marjinal sayılan sınır bölgelerinde yaptım. Bir araştırma alanı olarak Güney Asya da sınır çalışmaları, dünyanın geri kalanından daha yavaş gelişmiştir ve Bangladeş, Hindistan ve Burma gibi benim çalıştığım sınırlar yakın zamanlara kadar ihmal edilmiştir. Bahsettiğim sınır bölgeleri, alışılmadık ölçüde karmaşık ve sorunlu devlet-toplum ilişkilerine tekabül eder. Bölgedeki devletler bir zamanlar Britanya Hindistanı olmak üzere tek bir koloniye bağlıydılar. Britanya Hindistanı ile Britanya Burması nın ayrılması (1937), Hindistan ile Pakistan arasındaki bölünme (1947) ve Pakistan ile Bangladeş arasındaki bölünme (1971) olmak üzere müteakip üç kırılma sonucunda ayrıştılar. Bu süreçlerde, eyalet ve vilayet sınırları devlet sınırları haline gelirken bunlar etrafında her yıl yüzlerce insanın öldürüldüğü şiddetli kavgalar yaşandı. Bölgede ulusal kimlikler günden güne kaybolurken sınırlardaki devlet varlığı da görünmez hale geldi. Sınır bölgelerinde yaşayanlar, devlet müdahalelerine karşı çeşitli stratejiler geliştirip bunlardan faydalandılar. Bölgeye mahsus özellikler bu bölgeleri özellikle karşılaştırmalı araştırmalar açısından uygun kılmıştır. Örneğin, başında idari bir birim olmayan yüzden fazla yerleşim bölgesi var ve buralarda izinsiz ticaret ve göç faaliyetleri sürmekte. Bu nedenle Hindistan devleti, Bangladeş le olan dört bin kilometrelik sınırını baştan sona tel örgüyle çevirmeye çalışmıştı. 1 Bu tür vakalar, sınır çalışmalarında, halihazırda çok fazla araştırmanın yapıldığı bölgelerle ilgili bulguları, zamansal ve mekânsal olarak tüm sınır bölgelerini kapsayacak şekilde genişletmenin olanaksızlığını göstermektedir. 2 1 Bkz. van Schendel, W. (2005) The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia, Anthem Press, Londra; van Schendel, W. (2002), Stateless in South Asia: The Making of the India-Bangladesh Enclaves, The Journal of Asian Studies, 61(1): Asya üzerine bazı karşılaştırmalı perspektifler için bkz. van Schendel, W. ve de Maaker, E. (2014), Asian Borderlands: Introducing their Permeability, Strategic Uses and Meanings, Journal of Borderlands Studies, 28(4): 1-7; Gellner, D. N. (der.) (2013) Borderland Lives in Northern South Asia: Non-State Perspectives, Duke University Press, Durham, NC; Schendel, W. ve Abraham, I. (der.) (2005) llicit Flows and Criminal Things: States, Borders, and the Other Side of Globalization, Indiana University Press, Bloomington.

19 SINIR I TARTIŞMAK: YUVARLAK MASA TOPLANTISI 29 Wilson: Devlet idaresinin, ulusal ilişkilerin, etnisitenin ve diğer kimliklerin, pazarların, ticaretin ve üretimin, mal ve metaların dağıtımının ve tüketiminin, sermayenin ve kültürün analizi, başlangıç aşamasındaki ve olgunlaşmış biçimleriyle, kıyaslamalı ve vaka incelemesine dayanan sınır çalışmalarının 1960 lardan bu yana odaklandığı başlıca konulardı. Bu konudaki akademik çalışmalarda en büyük ağırlık Avrupa ve Kuzey Amerika dan kaynaklanmakla birlikte, kıyaslamalı bir perspektif kazanmak için dikkatimizi giderek artan ölçüde Avrasya ya, Doğu ve Güney Asya ya, Pasifik e ve Afrika ya çevirmek zorundayız. Sınır çalışmalarındaki öğrencilerimizi ve meslektaşlarımızı oralarda çalışmaları için teşvik etmekle kalmayıp o bölgelerdeki akademisyenleri de kendi çabalarında desteklemek için elimizden geleni yapmalıyız. Bunun bir yolu farklı kıtalardaki sınır araştırma merkezleri ve ağları arasındaki iş birliğini geliştirmek. Sınır Çalışmaları Birliği gibi mesleki birlikler ve bunların ABD ve Avrupa dışında konferanslar düzenleme çabaları desteklenmeli. Merkezi Belfast ta bulunan Uluslararası Sınır Araştırmaları Merkezi nin kurucularından biri olarak ben elektronik ortamda lisansüstü ve doktora sonrası araştırma projelerinin sonuçlarının yayınlanabileceği bir sürmekte olan çalışmalar serisinin kurulmasına yardımcı oldum. Sınır çalışmalarında bu tür sürmekte olan çalışmalar dizileri tüm dünyadaki üniversiteler tarafından kolayca ve çok düşük maliyetlerle kurulabilir. Sınır çalışmaları, ayrıca, üniversitelere bağlı ve ticari yayıncılar bünyesinde de gönüllü editörler ve okuyucular bulabiliyor ve bunları kendi avantajlarımız doğrultusunda kullanabileceğimiz bir ağa dönüştürebiliriz. (Buna örnek olarak Galler University Press için editörlüğünü benim yürüttüğüm bir seriyi gösterebilirim.) Ama son tahlilde, sınır çalışmalarının faydası ve değeri, biz sınır çalışmaları akademisyenlerinin vaka çalışmalarımızın sınırlarının dışına ne ölçüde uzanabildiğimize ve sınırların hepimizi doğrudan etkileyen politik ekonomik güçlere bir pencere açtığını ne ölçüde gösterebildiğimize bağlı. Son on yılda, birçok sınır araştırması ağı ortaya çıktı. Bunlar sınır araştırmalarına ne tür katkılar sağlıyorlar? Sınır araştırmacılarının küresel bilgi üretimine iştirak etmek için başka ne tür kanallara ve araçlara ihtiyaçları var? Heyman: Gördüğüm kadarıyla, bir sınırlararası/uluslararası iletişim aracı olarak interneti yeterince kullanamıyoruz. Video konferans teknolojisi ve eşzamanlı değilse bile yoğun olarak yapılandırılan çevrimiçi sohbet olanakları, paylaşılan dosyalara yapılan yorumlar ve benzerleri sayesinde ufak ama etkili seminerler düzenlenebilir. Toplantılara seyahat etmek, kat edilebilecek mesafeleri sınırlandırdığı gibi pahalı da. Bu olanak çoğu zaman, zengin kurumların kontrolünde. O kadar ki varlıklı akademisyenlerin bile nadiren bu imkanlara kavuşabildiğini görüyoruz. Kuzey Amerika da yıllardır akademisyenlerin düzen-

20 30 KARINE BENNAFLA, JOSIEH HEYMAN, THOMAS WILSON, WILLEM VAN SCHENDEL li olarak bir araya geldikleri sınır çalışmaları toplantıları yapılıyor ve 2014 yılında bunlardan bir tanesi de Avrupa da yapıldı. Ama bu toplantılarda, merkezin avantajlı konumu yeniden üretiliyor. İnternet teknolojisi elimizin altındayken, yüz yüze görüşmelerle yetinmek zorunda değiliz. Büyük toplantıların, müşterek bir iş bölümüyle yoğun etkileşim temelinde düzenlenen minik atölyeler kadar başarılı olduğunu da iddia edemeyiz. Onun için, sınır çalışmaları alanında atölyeler düzenlemekte daha istekli ve yaratıcı olabiliriz. Başarılı lisans öğrencilerinin, uluslararası araştırmacılarla tanışmalarını sağlamalıyız. İnternet sayesinde, çok uzaklardaki öğrencilere dahi danışmanlık hizmeti vermemiz kolaylaştı. Sonuçta hepimiz, öğrendiklerimizin çoğunu öğrenci iken öğrenmedik mi? Bunun dışında, yayın listelerimizi paylaşmamız, yayınlanan metinlerimizi değiş tokuş etmemiz de artık çok kolay. Bu sayede üniversite kütüphanelerinin doğurduğu eşitsizlikleri ve engelleri de yavaş yavaş ortadan kaldırıyoruz. Ben mesela, birisi bana bir yayınımı sorduğunda çok heyecanlanıyorum! Dil, tabii sınırlandırıcı bir etken: Öğrencilerle ve diğer araştırmacılarla İspanyolca ve İngilizce iletişim kurabiliyoruz. Biraz Katalanca ve Portekizce de biliyorum fakat Felemenkçe, Türkçe ve Çince hiç bilmiyorum. Şu meşhur Babil Kulesi sorununun sihirli bir çözümü yok. Fakat tüm sınırlılıklara rağmen elektronik iletişim çağında yapabileceğimiz çok şey var. van Schendel: İlkin ABD-Meksika sınırı inceleyen sınır araştırmaları ağı, öncelikle Kuzey Amerika da ve Avrupa da ortaya çıktı. Bu ağ, düzenli akademik toplantılar ve konferansların yanı sıra akademik dergiler vasıtasıyla da şekillendi. Afrika yla ilgili sınır araştırmaları da nispeten erken tarihlerde şekillendi. Asya da ise durum oldukça yavaş ilerledi. Asya Sınır Bölgeleri Araştırma Ağı (ABRN: de kuruldu. Guwahati, Hindistan da 2008 de, Chiang Mai, Tayland da 2010 da ve Singapur da 2012 yılında konferanslar düzenlendi. Bir sonraki ABRN konferansı, 2014 Aralık ında Hong Kong ta düzenlenecek. Bu toplantılarla ilgili panel ve yazı önerilerinin sayısı da gittikçe artıyor. Bu da Asya da sınır çalışmalarının geliştiğine dair bir gösterge. ABRN, Asya kıtasını Güney Asya, Orta Asya, Güneydoğu Asya, Doğu Asya, Ortadoğu/Batı Asya gibi suni birimlere ayıran akademik ve siyasal sınırları, diğer bölgesel ağlara oranla, daha fazla önemsedi. Bu tür suni ayrımlar, sınırları aşan çok çeşitli müşterekleri gizledikleri gibi sınır bölgelerindeki insanları marjinalleştiren süreci de derinleştiriyorlar. Oysa sınırların berisindeki devletlerde gerçekleşen toplumsal ve kültürel süreçlere dair tarihsel kavrayışımızı sağlamlaştırabilmek için bu geçiş mıntıkaları nı daha iyi anlamalıyız. Fakat maalesef bu yaklaşım alan araştırmaları (area studies) ve bunları besleyen disiplinlerde henüz marjinal kalmakta. Bu bağlamda, ABRN sınır bölgelerinde yaşayan halklar arasındaki tarihsel ve güncel bağları tanımak için geliştirilmiş bir organizasyon.

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Uluslararası Siyasette Orta Doğu POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Haz: Emrah GÖKER, 4 Mayıs 2007 Ekonomi insanların nasıl tercih yaptıklarıyla ilgili ise, sosyoloji insanlara nasıl yapacak hiçbir tercih bırakılmadığıyla ilgilidir.

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI 1 DERS AKIŞI 1.ÜNİTE: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMININ GENEL YAPISI, ARADİSİPLİN, TEMATİK YAKLAŞIM 2. ÜNİTE: ÖĞRENME ALANLARI 3. ÜNİTE: BECERİLER

Detaylı

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Ekonomi Politik IR502 Seçmeli 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

PÜF NOKTALARI: SINIF İÇİNDE ÖĞRENCİLERİN KATILIM HAKKININ GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAMAK

PÜF NOKTALARI: SINIF İÇİNDE ÖĞRENCİLERİN KATILIM HAKKININ GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAMAK PÜF NOKTALARI: SINIF İÇİNDE ÖĞRENCİLERİN KATILIM HAKKININ GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAMAK İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi Görüşlerini ifade etmek ve kendisiyle ilgili kararlara etki edebilmek

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) ile Bandırma Ticaret Odası (BTO) tarafından Bandırma da faaliyet gösteren işletmelerin AB uyum sürecinde müktesebata

Detaylı

Bölgesel kalkınmada BKA ların genel görünümü

Bölgesel kalkınmada BKA ların genel görünümü economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Bölgesel kalkınmada BKA ların genel görünümü Derya Sevinç July 14, 2006, Kayseri Kalkınma Ajansları:Genel Görünüm Slide 2 Avrupa AB

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ

------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ ------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ İslam Ülkeleri Düşünce Kuruluşları Platformu (İSTTP); TASAM öncülüğünde İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi devletlerin temsilcileri ile dünyanın

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

GENÇLİK: BİR KELİMENİN TELAKKİSİ

GENÇLİK: BİR KELİMENİN TELAKKİSİ GENÇLİK: BİR KELİMENİN TELAKKİSİ Kasım, 2006 GENÇLİK: BİR KELİMENİN TELAKKİSİ Ne ekersen onu biçersin sözü; Türk toplumunun sosyal yaşantısında yerleşik bir hüviyet kazanan tümce biçiminde tezahür etmiştir.

Detaylı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı Yeni Nesil Devlet Üniversitesi SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı 2015-2016 Tanıtım Broşürü Bölüm Hakkında Genel Bilgiler Kamu Yönetimi, işlevsel anlamda kamu politikaları

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN 3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN (28 Ekim 2013-13 Aralık 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz

Detaylı

E-kitap: Yerel ve Küresel Boyutlar. Serdar Katipoğlu

E-kitap: Yerel ve Küresel Boyutlar. Serdar Katipoğlu E-kitap: Yerel ve Küresel Boyutlar Serdar Katipoğlu giriş Aydınlanma dönemin insanlığa ve uygarlığa kazandırdığı ve bizim de bugün içinde sektör olarak çalıştığımız kütüphaneler 90 lı yıllardan beri kendi

Detaylı

tepav Ocak2013 N201307 TÜRKİYE DE YOLSUZLUK ALGISI ÜZERİNE NOTLAR DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Ocak2013 N201307 TÜRKİYE DE YOLSUZLUK ALGISI ÜZERİNE NOTLAR DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak01 N0 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Evren AYDOĞAN 1 Araştırmacı, Yönetişim Çalışmaları Uluslararası Şeffaflık Örgütü nün- Transparency International (TI), Yolsuzluk

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

Doğu Afrika Jeopolitiği ve Türkiye nin Somali Politikası

Doğu Afrika Jeopolitiği ve Türkiye nin Somali Politikası Doğu Afrika Jeopolitiği ve Türkiye nin Somali Politikası Mehmet Özkan, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETAV), İstanbul, 2014, 136 Sayfa. Hacı Mehmet BOYRAZ* 1998 yılında ilan edilen Türkiye

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 2 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri PSIR Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS BÖLGESEL İKTİSAT VE KALKINMA Ön Koşul Dersleri DERS BİLGİLERİ ECON 584 2 veya 3 3 + 0 3 6 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Altan Özkil Atılım Üniversitesi Sav. Tekno. Uyg. ve Arşt. Merkezi Müdürü Prof.Dr. Hasan AKAY Atılım Üniversitesi Rektör Yardımcısı ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri -

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri - DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

Trends in International Migration: SOPEMI - 2004 Edition GENEL GİRİŞ

Trends in International Migration: SOPEMI - 2004 Edition GENEL GİRİŞ Trends in International Migration: SOPEMI - 2004 Edition Summary in Turkish Uluslararası Göç Eğilimleri: SOPEMI - 2004 Raporu Türkçe Özet GENEL GİRİŞ John P. Martin Çalışma, İşgücü ve Sosyal İşler Direktörü

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz 2009 Aralık ayında vadeli piyasalarda 1230.0 dolar/ons seviyesine kadar yükselen altın fiyatları sonrasında yaklaşık % 15 düşüş ile Şubat ayı başında 1045.0 dolar/ons seviyesine geriledi.

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Dış Politikası POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

Ulusal Entegrasyon Plani: Ulusal Entegrasyon Entegrasyon siyasetinin motoru Plani: Entegrasyon siyasetinin motoru Ulusal Entegrasyon Plani:

Ulusal Entegrasyon Plani: Ulusal Entegrasyon Entegrasyon siyasetinin motoru Plani: Entegrasyon siyasetinin motoru Ulusal Entegrasyon Plani: Ulusal Entegrasyon Plani: Entegrasyon Ulusal Entegrasyoun siyasetinin Plani motoru Ulusal Entegrasyon Entegrasyon siyasetinin motoru Plani: Entegrasyon siyasetinin motoru Ulusal Entegrasyon Plani: Stand

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMü BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMü BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMü BİLGİ FORMU Bölüm Bölüm Başkanı TARİH PROF.DR. AYGÜN ATTAR Bölümün amacı Tarih Bölümünün amacı; tarih bilimi ile ilgili meslek

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Demokrasi konusunda hep Batı demokrasilerini örnek gösterir ve bu ülkelerde demokrasinin gerçekten işler olduğundan sözederiz.

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 260 Bahar 4 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 260 Bahar 4 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Avrupa Birliği Politikaları POLS 260 Bahar 4 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli Dersin

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ ATAY, Çınar, KIRAÇ, Suna İnan. 19.yy İzmir Fotoğrafları Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Ens. Yayını. s.93 (1997) HAZIRLAYAN: SENEM ÖZGÖNÜL Kasım 2007 İZMİR VE FAYTON;

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ 15 1.1. Sosyolojinin Tanımı 16 1.2. Sosyolojinin Alanı, Konusu, Amacı ve Sınırları 17 1.3. Sosyolojinin Alt Disiplinleri 18 1.4.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Sosyolojiye Giriş-2 SSG110 2 3+0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Sosyolojiye Giriş-2 SSG110 2 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Sosyolojiye Giriş-2 SSG110 2 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

UNESCO TÜRKİYE MİLLî KOMİSYONU BAŞKANLIĞI NA ANKARA. Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması ve Geliştirilmesi UNESCO

UNESCO TÜRKİYE MİLLî KOMİSYONU BAŞKANLIĞI NA ANKARA. Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması ve Geliştirilmesi UNESCO UNESCO TÜRKİYE MİLLî KOMİSYONU BAŞKANLIĞI NA ANKARA Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması ve Geliştirilmesi UNESCO Sözleşmesi nin kabul edilmesinin beşinci yıldönümü münasebetiyle, uluslararası

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1 PLATFORM NOTU'14 / P-1 Yayınlanma Tarihi: 11.03.2014 * Türkiye nin Gizli ları 1 Thomas Masterson, Emel Memiş Ajit Zacharias YÖNETİCİ ÖZETİ luk ölçümü ve analizine yeni bir yaklaşım getiren iki boyutlu

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri ULUS- 3-0-3 ULUS- ULUS- 304 3-0-3

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri ULUS- 3-0-3 ULUS- ULUS- 304 3-0-3 ABANT İET BAYAL ÜNİVERİTEİ OYAL BİLİMLER ENTİTÜÜ Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık ınıfı Dersleri ANABİLİM DALI : ABD Bilim Dalı : Birinci Yarıyıl/First emester Adı ULU- iyasi Tarih I 101 ULU- 102 İkinci

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı.

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı. Değerli Basın Mensupları, Kıymetli Konuklar, İstanbul, 14 Temmuz 2008 Öncelikle Real Hipermarketleri Türkiye Genel Müdürü olarak gerçekleştirdiğimiz ilk basın toplantımıza katılımınız için çok teşekkür

Detaylı

İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ SİYASET AKADEMİSİ ANKARA DEMOKRATİKLEŞME SÜRECİNDE KÜRT VE ERMENİ MESELELERİNİ TARTIŞTI!

İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ SİYASET AKADEMİSİ ANKARA DEMOKRATİKLEŞME SÜRECİNDE KÜRT VE ERMENİ MESELELERİNİ TARTIŞTI! İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ SİYASET AKADEMİSİ ANKARA DEMOKRATİKLEŞME SÜRECİNDE KÜRT VE ERMENİ MESELELERİNİ TARTIŞTI! Türkiye nin önemli toplumsal ve politik konularının tartışıldığı İstanbul Aydın Üniversitesi

Detaylı

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm MSGSÜ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ PLN 703 KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm 2014-2015 GÜZ YARIYILI Prof.Dr. Fatma ÜNSAL unsal.fatma@gmail.com TÜRKİYE NİN KENTLEŞME DİNAMİKLERİ Cumhuriyet öncesi Cumhuriyet

Detaylı

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ Genel Konferansın 20. Oturumunda benimsenmiştir. (*) Giriş Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu nun amacının UNESCO Kuruluş Sözleşmesi tarafından belirlendiği

Detaylı

Tom Lloyd. Luke Pearson

Tom Lloyd. Luke Pearson PearsonL Tom Lloyd Luke Pearson Sıra Dısı Amacımızı geniş bir disiplin yelpazesinde çalışmak ve bir alandan diğerine kültür, fikir ve beceri aktarmak için elde edilmiş bilgiyi kullanmak olarak özetleyebilirim.

Detaylı

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI (II.Öğretim) 101 İktisada Giriş I 2 0 2 4 102 İktisada Giriş II 2 0 2 4 103 Genel Muhasebe I 2 0 2 4 104 Genel Muhasebe II 2 0 2 4 105

Detaylı

Düşüncelerimizi, duygularımızı ve kültürümüzü oyunlar aracılığı ile ifade ederiz.

Düşüncelerimizi, duygularımızı ve kültürümüzü oyunlar aracılığı ile ifade ederiz. ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Aralık 2014-23 Ocak 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR. 26 Kasım 2015

N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR. 26 Kasım 2015 N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR 26 Kasım 2015 SİYASİ İRADENİN ÖNÜNDE İKİ SENARYO Kapsamlı bir reform ve kalkınma hareketine girmek Toplumsal barış Çözüm süreci Yeni anayasa Başkanlık arayışı ve kutuplaşma

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO. Öncelikleriniz iletişim stratejinizi de değiştirir

Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO. Öncelikleriniz iletişim stratejinizi de değiştirir Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO Öncelikleriniz iletişim stratejinizi de değiştirir Küresel finans sektörü, barındırdığı risklerden dolayı geçtiğimiz yıl birçok şirket için belirsizliklerle

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 102 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

DERS PROFİLİ. Türk Dış Politikası POLS 402 Bahar 8 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Özlem Kayhan Pusane. Mehmet Turan Çağlar

DERS PROFİLİ. Türk Dış Politikası POLS 402 Bahar 8 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Özlem Kayhan Pusane. Mehmet Turan Çağlar DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Türk Dış Politikası POLS 402 Bahar 8 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU Bölüm TARİH ANA BİLİM DALI Bölüm Başkanı PROF.DR. AYGÜN ATTAR Bölümün amacı Tarih Anabilim Dalının amacı yüksek

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN. Ekonomik Gündem

GÜNLÜK BÜLTEN. Ekonomik Gündem Ekonomik Gündem Bu hafta gözler FED toplantısına çevrildi. 2006 dan bu yana yapılması olan ilk faiz artırımı sürecine girmeye hazırlanan ABD de halen yüksek oranda tartışmalar devam etmekte. Gelişen piyasalar

Detaylı

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 342 Bahar 6 3+0+0 3 6. Doç. Dr. Rabia Karakaya Polat

DERS PROFİLİ. POLS 342 Bahar 6 3+0+0 3 6. Doç. Dr. Rabia Karakaya Polat DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri POLS 342 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Gençlik Çalışmaları Birimi &Toplum Gönüllüleri Vakfı Yaşayan Kütüphane Proje Teklifi

Gençlik Çalışmaları Birimi &Toplum Gönüllüleri Vakfı Yaşayan Kütüphane Proje Teklifi Gençlik Çalışmaları Birimi &Toplum Gönüllüleri Vakfı Yaşayan Kütüphane Proje Teklifi Proje Adı: Uygulama Yeri: Proje Süresi: Yaşayan Kütüphane Barışarock Festivali, İstanbul 3 ay İletişim: Yörük Kurtaran

Detaylı

21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler

21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler 21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler Liana Ghent Direktör, ISSA BÖLGESEL BAKANLIK EĞİTİM KONFERANSI 12 Aralık, 2013 Istanbul ISSA Hakkında

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

Sentez Araştırma Verileri

Sentez Araştırma Verileri Eğitim, Görsel-İşitsel & Kültür Yürütme Ajansı Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü Yaşam Boyu Öğrenim Programı İnternet Üzerinden Kişisel İşgücünü Geliştirin Leonardo da Vinci LLP (Yaşamboyu Öğrenim Programı)

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Lojistik MAN 317 5 3 + 0 3 5. Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili. Türkçe.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Lojistik MAN 317 5 3 + 0 3 5. Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili. Türkçe. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Lojistik MAN 317 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Türkçe Lisans Zorunlu Bülent

Detaylı

MARUF VAKFI İslam Ekonomisi Enstitüsü

MARUF VAKFI İslam Ekonomisi Enstitüsü MARUF VAKFI İslam Ekonomisi Enstitüsü İslam ekonomisi çalışmanın gerekliliği Ekonomik mükellefiyetler ibadetin önemli bir bölümüdür. Kur an da bu konuyla alakalı en az 250 ayet bulunmaktadır. Hz. Peygamber

Detaylı

Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği Yayınları Araştırma Eserleri Serisi Nu: 7. Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ

Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği Yayınları Araştırma Eserleri Serisi Nu: 7. Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği Yayınları Araştırma Eserleri Serisi Nu: 7 Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ Dr. Ahmet Emin Dağ İstanbul, 2015 Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ

Detaylı

DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ

DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ Konusu İstanbul da Yazılım, Bilgisayar ve Video Oyunları Sektörü Durum Analizi ve Sektörün Geleceği Gerekçesi 2014-2023 İstanbul Bölge Planı nın ekonomik gelişme ekseni küresel

Detaylı