MÜHENDİS ve MAKİNA İÇİNDEKİLER ODAMIZ BAŞKANI SAYIN ŞÜKRÜ ERİN XIV. GENEL KURUL TOPLANTISINI AÇIŞ KONUŞMASI 238

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MÜHENDİS ve MAKİNA İÇİNDEKİLER ODAMIZ BAŞKANI SAYIN ŞÜKRÜ ERİN XIV. GENEL KURUL TOPLANTISINI AÇIŞ KONUŞMASI 238"

Transkript

1 SAYISI : 5 1 YILLIK ABONE : 50 Ura Lira MÜHENDİS ve MAKİNA Aylık Teknik Dergi SAY C 1 L MART 1 : T : MÜHENDİS ve MAKİNA Makina Mühendisleri Odası adına Sahibi : Şükrü ER Neşriyat Müdürü : Aslan SANIR Yazı işlerini fiilen idare eden Selimi ÜNER Neşriyat Komisyonu Üyeleri : Olgay BİLGİN Hamze TANYAŞ Sümtylr AKÇASU Sırrı HIZIR06LU ADRES Mühendis ve Makina Mecmuası Çelikkale Sokak 3 Tel. : İlân şartları: Ön kapak 1500 TL. Arka kapak 1000» İç kapaklar 550» Arka kuşe sayfalar » 1/2 sayfa 275 > 1/4 sayfa 150» İlânlardan mesuliyet kabul olunmaz. Klişe masrafları ilân sahibine aittir. Tek renk klişe cm 2 25 Krş. Renkli ilânlar için hususî tarife uygulanır. Yazı kabul şartları: Mecmuada Ekonomik, Teknik Ve Sosyal yazılar yayınlanır. Gönderilecek yazılar daktilo ile iki nüsha yazılmalıdır. Fotoğraflar parlak kâğıda basılmalıdır. Gönderilen yazılar neşrolunsun veya olunmasın iade edilmezler. Makalelerde serdedilen fikir ve mütalâalar imza sahibine ait olup mecmuayı temsil etmezler. İktibas hakkı serbest bırakılmış ofan yazılarımız ancak kaynak gösterilerek alınabilir. Başnur Matbaası, Ankara İÇİNDEKİLER ODAMIZ BAŞKANI SAYIN ŞÜKRÜ ERİN XIV. GENEL KURUL TOPLANTISINI AÇIŞ KONUŞMASI 238 HAVA SOĞUTMALI MOTORLARIN 20 SENELİK GELİŞMESİ Dr. Kloss/KAMfl AŞKUN Ord. Prof. HULKİ EREM'İN HAL TERCÜMESİ 247 BİRLEŞİK AMERİKA ENDÜSTRİSİ YEL EKONOMİSİ 1967 TAH- MİNLERİ 248 Kadri ÖRENCİK TÜRKİYE'DE GENEL ENERJİ TÜKETİMİ VE NÜKLEERENERJİ Prof. Nejat AYBERS MADENİ EŞYA VE MAKİNA İMALATI SANAYİİNDE SON GELİŞMELER 253 Ord. Prof. Dr. Nurettin ÇUHADAR UCUZ YAKITLARIN DİZEL MOTORLARINDA KULLANILMASI 255 UÇAK VE HELİKOPTER YAPIMINDA KULLANILAN ÇELİKLER 266 R. LACHENAUD/Uğur KÖKTÜRK NÜKLEER ENERJİ VE ÖĞRETİM 273 Doğan ÖNER MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

2 * «.. Odamız Başkam Sayın ŞÜKRÜ ER'in XIV. Genel Kurul Toplantısını Açış Konuşması Sayın Misafirlerimiz ve Meslekdaşlarım, Odamızın 1968 çalışma yılı Genel Kurul Toplantısını açar, toplantımıza onur veren sizleri saygıyla selâmlarım. Odamızın bir yıllık çalışmaları, özet olarak çalışma raporu ile ve yıl içinde Haberler gazetemizle zamanında muntazaman bilgi ve tenkitlerinize sunulmuştur. Konuşmamda Odanın gelişmesi, mesleğin genel durumu ve ilerisi için düşüncelerimden bahsetmek istiyorum. Odamızın üzerine düşen görevler pek çok ve büyüktür. Şu hususu açıkça ve gururla belirtmek isterim ki, hiçbir meslek kuruluşu, memleket kalkınmasında bu kadar büyük bir sorumluluğu üzerine almamıştır. Bu kadar büyük bir sorumluluk ancak, memleket sevgi ve heyecanı, pozitif bilime olan inanç ve çalışma fedakârlığı ile yüklenilebilir. Üyelerimiz bunu sağlama yolundadır. Bu yıl 150 ye yakın üyemiz komisyonlarda ve değişik kuruluşlarda görev almak suretiyle bu yükü bizimle paylaşmışlardır. Bu mesiekdaşlanmıza borç biliriz. huzurunuzda teşekkürü Odamızın gelişmesi, üye sayısında ki artış, mali durum çalışma raporunda ayrıntılı olarak görülmektedir. Odanın mali bakımdan kuvvetli olması, bağımsızlığı yönünden de çok önemlidir. Bu husus sağlanmıştır. Ancak bunun grafikteki gibi her yıl ayni eğimle yükseleceğini düşünmeyelim. Bu eğri bir kaç sene sonra yataylaşacak ve belkide en büyük çabamız eğiminin düşmesini önlemek olacaktır. Halen gayretlerimiz şahsi çabalardan ve teşviklerden kurtulmuş ve hukuki temeline oturmuş değildir. Bu yönden önümüzdeki birkaç yıl Odanın İlerisi için en kritik yıllardır, önümüzdeki yıllarda Üyelerimizle ilgili kanunların endüstrimizin ve mesleğin menfaatlarına uygun olarak meclisten çıkarılması, bunların tatbikatına sahip çıkılarak gözcülük edilmesi, üyelerimiz için bir (Hukuki yardım) servisi kurulması, gelirlerimizi sağlıyan hizmetlerin hukuki mesnetlerinin kuvvetlendirilmesi, Odanın bir tahkim müessesesi olarak ilgili mercilere kabul ettirilmesi vatandaşlar için teknik danışma ve yardım servisleri kurularak yol gösterilmesi gibi hizmetlerin arttırılması ve hukuki düzene sokulması Odanın başlıca problemi olacaktır. Motorlu taşıtlar ve sıhhi tesisat projeleri tatbikatı memleketimizde projecilik anlayışının doğması ve gelişmesi yönünden çok faydalı olmuştur. Her nekadar Şoförler Federasyonu ve Trafik Teşkilâtı bazı keyfi hareketlerin, bu tatbikatla önlenmiş olması yüzünden faydalı ve bilimsel olan bu tatbikata karşı çıkmakta iseler de bunların yenileceği ümidindeyiz. Zira mal sahibi olanlarla, karoseri imalâtçıları bir proje ve hesaba dayanarak iş yapmış olmanın huzurunu duymaktadırlar. Tesisat projeleri tatbikatı bir kısım mimarların ve inşaat mühendislerinin engelleyici çabalan ile karşılaşmasına rağmen yürütülmekte ve tatbikatın diğer illerimizde yayılması için çalışılmaktadır. Makinacılık alanında bu başlangıçlar ilerisi için umut vermekte, daha karışık ve önemli tesislerin komple projelendirilmesine doğru bizleri itmektedir. Odamızdan komple tesisler için proje firmaları tavsiyesi istenmektedir. Üyelerimizin de bu isteklere uygun olarak teşkilâtlanmaları, resmî dairelerdeki yetkili üyelerimizin de bu gidişi teşvik etmeleri gerekmektedir. Halen memleketimizde mevcut yabancı uzmanlara (ki bunların pek çoğu makina mühendisidir) ödenen yıllık ücret döviz olarak 170 milyon lira civarındadır. Ayrıca yabancı firmalara yaptırılan projeler ve müşavirlik hizmetleri tahminimize göre bu rakamın hayli üstündedir. Bu hizmetlerin yurt imkânları ile karşılanması, yalnız döviz tasarrufu yönünden değil, yapılan hizmetlerin garantisi bakımından da çok önemlidir. Bütün meslekdaşlanmı bu konuya eğilmeğe davet ediyorum. Odamızın hükümetle olan ilişkileri mesleğimizin ve üyelerimizin menfaatına uygun bir şekilde devam ettirilmiştir. Bayındırlık ve Sanayi Bakanlıkları ile sık sık müşterek çalışmalarımız olmuştur. Bu çalışmalarımızla ilgili olarak; 4/10195 sayılı kararname hazırlandığı ve haberlerde duyurulduğu şekliyle imza safhasındadır. Proje ücretleri Yönetmeliğinde, komple bina maliyetinin tesisat kısmına isabet eden hissesinin % 20 den % 50 ye çıkarılması Bayındırlık Bakanlığınca kabul edilmiş durumdadır. Bu suretle üyelerimizin proje hizmetleri % 150 oranında değerlenmiş olacaktır. 238 MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART 1968

3 Proje Müsabakaları ile ilgili Yönetmelik tatbikatında değişiklik yapılarak, mimari projeler yanında, tesisat proj derininde istenmesinin sağlanması çalışmalanndayız. Müteahhitlik karnesi Yönetmeliğinde, tesisatçı üyelerimizin menfaatına uygun olarak gerekli değişiklik sağlanmıştır. Ancak bu Yönetmeliğin çelik konstrüksiyon işleri ile uğraşan üyelerimizi tatmin etmediği görülmüştür. Bu aksaklığında giderilmesi için çalışılmaktadır. Montaj Talimatnamesi ile ilgili çalışmalar bitirilmiştir. Bu çalışmalar bilhassa motor ve aktarma organları üzerinde yoğunlaşmıştır. Motorlu taşıt imalinde çalışan firmaların tipleri, imalât imkânları incelenmiş ve bunlar arasında koordinasyon sağlıyacak şekilde motor ve aktarma organlarının standartları tesbit edilmiştir. Bu çalışmalar son bir revizyondan geçirildikten sonra ilgili mercilere sunulacaktır. Değişik kuruluşlarda üyelerimiz en aktif durumda görev almaktadırlar. Bilhassa Türk Standartları Enstitüsü ve Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu çalışmaları üyelerimizin gayretlerine dayanmaktadır. TÜBÎTAK'nın bilimsel araştırmalar için vermiş olduğu üç ödülden ikisine Odamızın iki üyesi lâyık görülmüştür. Bu sene bu Kurumun Genel Sekreterliğine bir üyemizin atanması bahis konusudur. Bu husus gerçekleştiğinde Kurumla olan Uişkilerimizde gelişme olacağı kanısındayız. Osmanlı İmparatorluğunu ulema sınıfının yükselttiği ve yine bu sınıfın batırdığı kanısındayım, Memleketimizin yükselmesinde de gerçek bilginlere büyük sorumluluk düşmektedir. Kendilerinin başarıya ulaşmalarını ve bu şerefe lâyık olmalarını sağlamak, desteklemek bir meslek teşekkülü olarak görevlerimiz arasındadır. Odamızın memleket endüstrisinin kalkınmasına olan katkısı öğünülecek bir şekilde gelişmektedir. Bu katkıda bulunmaya esas mecburuz da. Zira bu, aynı zamanda Makina Mühendisinin kaderidir. Bir gün Türk Endüstri Tarihini yazacak olanların, bunun aym zamanda Makina Mühendisleri Odasının tarihi olduğunu görmelerini sağlayacak şekilde çalışmağa mecburuz ve bunu ümit edebiliriz. Başka Odalara kayıtlı mühendislerin, Odamıza da ayrıca üye olmak istemelerini. Odanın ilerisi için iyi belirtiler olarak görüyoruz. Meslekdaşlanmız arasında bir beraberlik, ülkü birliği sevindirici bir şekilde gelişmektedir. Bunu, üyelerimizden sık sık aldığım özel mektuplardan görmekteyim. Üyelerimiz Yönetim Kurulumuza güvenmişler, en mahrem hususları hiç olmazsa dertleşme mahiyetinde de olsa, yazarak bize açılmışlardır. Üyelerimiz şahıslarımızla ilgili protokol kaidelerine dahi titizlikle dikkat etmişler, bizlere yapılmış bir muameleyi, kendilerine yapılmış gibi davranmışlardır. Bunun üzrine özel olarak durmamın sebebi şudur: Üyelerimizin, meslek ve meslekdaş menfaatları ile ilgili olarak, davet edeceğimiz boykot kararlarına uyacaklarını göstermektedir. Nitekim TRT tarafından ihaleye çıkarılan makina mühendisliği hizmetlerinin, üyelerimizi diğer mesleklerin baskısı altına sokacak ve sömürülmesine yol verecek şekilde olması, bu ihaleyi boykot etmemize bizi zorlamıştır. Yaptığımız boykota üyelerimiz katılmışlar, ihale iptal edilmiş ve isteğimize uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. İkinci husus 147 ler misalidir. Bu olayda en çok fire veren meslek zümresi maalesef makinacı öğretim üyeleri olmuştur. Bu acı olay üyelerimizin birbirlerini sevmemelerinin, çekememelerinin bir belirtisi idi. Meslekdaşlanmız arasında sevgi ve saygı bağlarını kuvvetlendirmek ve mesleki disiplini sağlamak görevimizin önemi ortaya çıkmaktadır. Oda çalışmalarının bu yönde gelişmesi, sizlerinde gayret ve ruh zenginliğinizle sağlanacaktır. Bu gün sosyal ve ekonomik bilgiden mahrum bir mühendis, kaliteli bir işçi olmaya mahkûmdur. Üyelerimizin çalıştıkları yerde yönetici olmalarım sağlamak en büyük arzumuzdur. Yayınlarımızda önem vermek istediğimiz bir hususta üyelerimize gerekli dokümanı sağlamaktır. Ancak üyelerimizin sosyal ve ekonomik konulara gösterdikleri ilginin yetersiz olduğunu belirtmeden geçemeyeceğim. Oda konferansları, Sanayi Kongreleri, bu yönden çok önemli olduğu halde, ilgi gösterenlerin çoğunluğunun meslekdaşlarımız olmaması üzücüdür. Bir işçi statüsüne tâbi olsa dahi, yönetici durumuna gelen mühendis, haliyle işveren vekili olmaktadır. Bu ise üyemizi işçiyle karşı karşıya getirmektedir. Sendikalar ve Siyasi partiler tarafından tahrik edilen işçiler, karşılarında işveren olarak mühendisleri görmekte, onlara karşı cephe almakta ve Pirelli olayında olduğu gibi meslekdaşlarımızı vurarak şehit etmektedirler. Bu hava içinde birliğe her zamandan daha çok ihtiyacımız vardır. Tahriklere kapılmadan, prodüktiviteyi arttırma ve iş disiplinini sağlama görevimizin aksamasına meydan vermeden mühendis işçi ilişkilerinin iyi yönde geliştirilmesine çaba göstermek zorundayız. Yukardanberi verdiğim misallerle de belirttiğim veçihle, memleket kalkınmasında büyük bir savaşa giren siz meslekdaşlarımı, basan dileklerim ve saygılarımla selâmlarım. MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

4 - = --= = : = HAVA SOĞUTMALI MOTORLARIN 20 SENELİK GELİŞMESİ Dr. R. KLOSS GİBİ MESLEĞİNDE BİR MANÂ TAŞIYAN MÜHENDİSİN MEMLEKETİMİZİ BİR ÇOK BAKIMLARDAN İLGİLENDİREN BU MAKALESİNİN TÜRKÇEYE ÇEVRİLMESİNDE BÜYÜK FAYDALAR OLACAĞI KANISINI TAŞIMAKTAYIM. GEREK MEMLEKET SAVUNMASINDA KULLANILAN ARAÇLARDA VE GEREKSE TOPYEKÛN KALKINMA HALİNDE BULUNAN MEMLEKETİMİZDE YOL, YAPI VE TOPRAK HAREKETLERİ MAKİNALARINDA TERCİHLİ OLARAK KULLNNILAN HAVA SOĞUTMALI MOTORLARLA SU SOĞUTMALI MOTORLAR ARASINDAKİ BU KARŞILAŞTIRMAYI BÖYLECE MESLEKDAŞLARIN TETKİKLERİNE SUNUYORUM: Yazan: Dr. KIoss Hava soğutmak, yüksek devirli dizel motorlarının gelişme ve genişlemesi 20 sene zarfında ve zamanla o merhaleye gelmiştir ki, bu müddet esnasında bu yeni çeşit motorlar hakkında elde edilen işletme bilgilerini değerlendirmek ve diğer kullanış sahaları hususunda da tahminler yürütmek mümkün olmuştur. Aslında (başlangıçta) su soğutmalı motorların daima bir anza kaynağı teşkil eden soğutma tertibatının kalkması ve su soğutmasının dona ve hararete karşı hassas olması dolayısı ile hava soğutmalı dizel motorlarının üstün geleceği zannedilmişti. Halbuki, bugün bu avantajlardan gayri, müsait olan ısı durumu, yakıta karşı oldukça hassas olmaması, aşınma durumunun müsait bulunması, iktisadî olmayan hallerde bile enterjanjabilite sisteminin tatbikine imkân veren «Baukastensystem = yapı kutusu sistemi» dolayısı ile tamir işlerinin ekonomik olması gibi faydalar da bulunduğu tesbit edilmiştir. Bu vasıflar bize neden hava soğutmalı motorların bilhassa en az bakımla en ağır şartlar altında çalışılmak gereken kullanma sahalarında tercihan çalıştırıldığını açıklamaktadır. Bu sebeple ziraat sahasında, sanayiin her dalında, gruplarda (jeneratör, pompa v.s.) hatta meslekten olmayanlar için şaşırtıcı bir hal olarak, motorların gittikçe artan bir oranda kullanılmakta olduğunu müşahade ederiz. Kamyonlarda da hava soğutmalı dizel gittikçe artan bir nisbette kullanılmaktadır. Gayet s: 3= W je= ES ma = (950 Hava soğutmalı motorlardaki»i, Zahiri c/u$me, su soğutmalı Su soğutmalı yabancı firmalar n iştirakin. Hav*soğutmalı dtnilerfgelm;tir. =s V J357 5= ES = <\ <^ <^»52 = = = = P I3Sİ = ^\ ^J< <ş \s \\ N^ 3SS = isse = = = SS7 = <S ^< x; ^> RESİM : 1 = = S; isse ısss = a \\ «960 = ^ = E^H >x \^ ^x X s? \- \ \ v x X- \- ^\ \\ V \ x^ <\ ^ < - ısst»s; ası tks4 Hannover sergisine iştirak eden motorların yüzdeleri tabiidir ki, sayılan bu nitelikler, hava soğutmalı motorların özel taşıt ve cihazlar için en ideal motor kaynağı olduğunu da göstermektedir. Meselâ çeşitli yakıt kullanılabilen bazı hava soğutmalı dizel motor, lan, motorda herhangi bir ayarlama yapmadan benzin veya dizel yakıtı yakabilmektedir. 1 Çeviren: Kâmil AŞKUN Hava soğutmalı dizel motorlarının bariz özellikleri : Burada hava soğutmalı motorların bariz özelliklerinden konuşulmak isteniyorsa bununla evvelemirde, hava soğutmasının su soğutmasından aynlan işletme nitelikleri kastedilmekte olup bu da hava soğutmalı motorların tamamen başka olan ısı durumundan doğmaktadır. Burada bariz olan noktalar şunlardır: 1. Ortalama silindir ve yanma odası sıcaklık derecesi kısmî yükler ve alçak hava sıcaklıklannda da kritik sıcaklık derecesi (üstünde) dışında kalmaktadır. 2. Ortalama silindir ve yanma odası sıcaklık derecesi yol verildikten kısa bir zaman sonra erişilmekte veya aşılmaktadır. «Kritik sıcaklık» denilen bu sıcaklık derecesi, egzoz gazının yoğunlaşma (tekasüf) noktasına uyar ve takriben 65 C dir. Bu derecenin altına düşülürse, yakıtda mevcut kükürt muhtevası bakımından, su bulıarı ve diğer yanma ürünleri silindir çalışma yüzeyinde yoğuşarak tehlikeli bir durum yaratırlar. Bunun neticesi olarak, hem tevellüt edecek organik ve anorganik asitlerin motor tahrik aksamı üzerine direkt etkisi ile kimyasal aşınma yükselmekte ve hem de bu yüzden yağın kalitesinin düşerek «soğuk çamur» ve «asit reçineleri»nin teşekkülüne yol açmaktadır. Motorlann düşük sıcaklıklarda çalıştmlmasımn doğurduğu kötü neticeler uzun zamandanberi bilinmektedir ve bu mahzurları azaltmak için de gerek konstruktif ve gerekse işletmecilik bakımından her türlü tedbire başvurulmuştur. Bu meyanda, soğutma suyu termostatları, soğutucu jaluzileri, soğutma suyu ön ısıtıcılan ve buharlaşma yolu ile soğutma gibi hususlar ele alınmıştır. Amerikada devri daim buharlaşma kombine soğutma sisteminin denenmesi, öbür kıtada hava soğutması bakımından arada hasıl olan mesafeyi kapamak için yapılan kısmî bir gayreti göstermektedir. Aşınmanın ve bilhassa silindir aşınmalannın, soğutma maddesi sıcaklık derecesinin 100 C den yukarı yükseltilmesi ile azaldığı tesbit edildiğinden «Sıcak soğutma» tabir edilen soğutma metodu kullanılmaya başlanmıştır. Bu da ancak soğutma sisteminde basıncı yükseltmek veya güç buharlaşan glikol-su karmasının kullanılması ile sağlanabilen bir metod olup teknik zorluklar karşısında kısmen tatbik edilebilmişdir. Su, hiçbir zaman ideal bir soğutma maddesi değildir; 0 de donar ve İOO'C de kaynar. (Deniz seviyesinden fazlaca yüksek olan yerlerde daha da evvel) ve soğutma tesisatını, kazan taşı teşekkülü ve paslanma bakımından tehlikeye sokar. Su hararetinin yük- 240 MÜHENDİS VE MAKİNA CİLT 11 SAYI 128 MART ıt^rp^^^fff^rrvlrpt

5 ->-.*.. * ~ -* Randıman Kapasite Manometrik yükseklik... % 84'c kadar 2 //s //s 300m'ye kadar /o 100 YERLİ İMALAT ÜSTÜN KALİTE 1 YIL GARANTİ BOL YEDEK PARÇA DEVAMLI SERVİS 4", 6", 8", 10", 12", LİK DERİN KUYU SU POMPALARI İHTİYAÇLARINIZIN TEMİNİ İÇİN HİZMETİNİZDEYİZ DİK TÜRBİN POMPALARI SAN.VETICA.$ BESTEKÂR SOKAK 72/4 ANKARA TELGRAF : LAYNBOWLER TELEFON : P.K. 40 BAKANLIKLAR

6 SCHENCK MARKASI KALİTE, HASSASİYET VE GÜVEN SEMBOLÜDÜR. Balans Tezgâhları: Üniversal balans tezgâhları En yüksek hassasiyet derecesi için özel balans tezgâhları 1500 Kg.'a kadar ağırlıktaki rotorla.- için turbo balans tezgâhları Dikey balans tezgâhları Yatay ve dikey salgı merkezleme makinaları Yarım otomatik balans tesisleri Taşınabilir tip balans cihazları Titreşim ölçme ve titreşim analiz cihazları v.s. Malzeme ve Makina Parçaları Dinamik Muayene Cihazları: Her nevi yüko mahsus dikey ve yatay test makinaları Servo kumandalı hydropuls-tesisleri Yassı kıvırma ve torsiyon makinaları Elektronik kuvvet ölçme cihazları Program otomatları v.s. Motor ve Oto Test İstasyonları: Sabit dinamometreler Hidrolik dinamometreler Motor test istasyonları Fren test istasyonları v.s. Cari Schenck Maschinenfabrik GmbH 61 Darmstadt Türkiye mümessili : TAYLAN-ETKER İSTANBUL : Atlantik han, Fındıklı Tel : ANKARA BÜROSU : Atatürk Bulvarı 123/3 Tel: M. M. 18

7 I «i»i.v 5 0J5- UM lifi» OjOS' 0 - AMAM ^B ^H m m B J 1 ^L_pi «5 $00 öih'ncf/r ça/tşma guxeyi harareti 4 Su soğutması B Buharlaşma soğutması C Glikollu su -^ m OD USK 1 1 i t 70 as Soğutma maddesi harm.retı aa M u E 1X2 H-4 RESİM : 2 no ns wc seltilmesi her ne kadar isteniyorsa da, suyun fiziksel nitelikleri buna imkân bırakmamakta ve bir sınır koymaktadır. Bu sebeple bunun dışındaki saha, hava soğutmalı motorlara kalmaktadır. Hava soğutmalı motorlarda, soğutma maddesinin kritik sıcaklığına bağlı kalınmadığına göre, soğutma yüzeylerini ve soğutma havasmı doğru olarak dimansione ederek eksiksiz bir işletmeye lüzumlu tecvizi mümkün motor sıcaklığına kadar gidilebilir. Kuhm'un yapmış olduğu ölçülere göre tam yükte soğutma havasına devredilen ısı miktarı, su soğutmasına nazaran % 10 azaltılabilir. Elde edilen basan, her şeyden evvel kısmî yüklerde % 10 sarfiyat düşmesi ve evvelce zikredilen aşınmanın azalmasıdır. Fakat, ayni zamanda yanma havasının daha fazla ısınması ile emme havası radımanmda düşme olmakta ve bu sebeble ayni silindir hacim güçlü su soğutmalı motora nazaran % 6 bir düşüklük göstermektedir. Dış sıcaklığın fazla olduğu zamanlarda da soğutma kanatçığı ile hava sıcaklığı arasındaki fankm fazla olması, motorun yeteri kadar soğumasını sağlamaktadır. Bu sebeple hava soğutmalı motorlar takriben + 60 'ye kadar sıcaklıkta çalışabilirler. Su soğutması. Hava soğutması tesbit edilmesinden ileri gelmektedir. Bu karşılaştırmada miktar itibarı ile bazı kullanış sahalarında hava soğutmasının üstün olduğu açıkça görülmektedir. Misal olarak Ahnanya'daki tekerlekli ve paletli traktörleri zikredebiliriz. Bu meyanda yedek ceryan jeneratör grubu motorlarını da zikretmek gerekir. Burada da bu motorların üstünlüğü uzun müddet gruplar çalıştırılmadığı halde, lüzumu anında derhal işletmeye girebilmeleri özelliğidir. RESİM : 4 Bu kabil makinalann mutlak surette işletmeye hazır olma durumları, gittikçe artan bir nisbette seyyar ve stasyoner elektrojen gruplarında da tatbikine yol açmıştır. RESİM : 5 ortalama Soğutma, tuyuharareti dış hararet RESİM : 3 ortalama silindir harareti Hava veya Su soğutması İkinci dünya harbi bittikten sonra hava soğut, malı motorlar piyasaya süratle hâkim olmaya başlarken, meslekî muhitlerde, istikbalin hava soğutmalı motorlara mı yoksa su soğutmalı motorlara mı ait olacağı sorulmakta idi. Bugün, bu soru şeklinin yanlış olduğu anlaşılmıştır. Bu da yalnız, hava soğutmalı motorlarda silindir hacmi bakımından soğutma gücünün süratle yükselmesi hasebiyle 2,5 litreye tahdit edilmesinden ileri gelmemekte, ayni zamanda kullanış maksat ve yerine göre her iki soğutma sisteminin fayda ve mahzurları karşılaştırılarak uygunluk derecesi Büyük çaptaki kompresör grupları imalatında, gelişme kompresörler tarafından başlamıştır. Bugün modern kompresör yapan firmalar, ister santrifüj ister pistonlu 'kompresör yapsınlar, genel olarak hava soğutmalı motorları seçmişlerdir ve böyle bir kompresöre su soğutmalı motor bağlanırsa, grup değerinden kaybetmiş sayılmaktadır. Bu sebeple bütün kompresör firmaları istisnasız olarak tahrik 'kısmında hava soğutmalı motorları kullanmaya başlamıştır. Resim 7'de siz buna bir misal görmektesiniz, Diğer resimde (Resim 8) kompresör ve dizel motoru ayrı ayrı olarak değil, bir motorun bazı silindirlerinin dizel, diğerlerinin kompresör olarak çalıştığım görüyorsunuz. Meselâ 8 silindirli motorun, dört silindiri tahrik motoru olarak ve diğer dördü de kompresör silindiri olarak çalışmaktadır. Bunlardan gayri yapı makinalan serisini de zikretmek icap eder. Burada da, bakım ihtiyacının az olması, büyük önem taşımaktadır. Bu gibi yapı maki- MÜHENDtS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

8 RESİM : 6 nalannın bütün sene zarfenda mahfuz bir yerde bulunmadıkları hakikati göz önünde tutulmalıdır. Almanyadaki toprak hareketi makinalannın büyük kısmı hava soğutmalı motorla teçhiz edilmişlerdir. Meselâ tepeden aşırmah Loder (Überkopf-Schaufler) ile sağa sola boşaltan (Schvvenk-Schaufler) loderi zikredebiliriz. RESİM : 9 tercihan kullanılmaktadır. Amerikan istatistiklerinde belirtildiğine göre yanmalı motorlarda yapılan tamirlerin % 20'si su soğutma sisteminden ileri gelmektedir. Tahlisiye (kurtarma) sandallarında hava soğutmalı dizel motorları avantajlı bir tahrik grubu teşkil etmektedir. Bu sandallarda, sandalı denize indirmeden ve gerekirse sandal asılı vaziyette iken motorları çalıştırabilmek önemli bir rol oynamaktadır. Navigatörlerde hava soğutmalı motorların kullanılması soğutma suyu pompalarının emme yüksekliklerinin fazla olması dolayısı ile arızalara sebebiyet verdiği için avantajlı olmaktadır. Motor hararetlerinin ayarlanması Soğutma kanatçıkları ile soğutma havası sıcaklıkları arasındaki farkın, soğutma suyu ile soğutma havası arasındaki farka nazaran daha büyük olması dış sıcaklığın soğutma üzerine olan etkisini bir hayli zayıflatmaktadır. (Resim 13) bu durumu göstermektedir. Meselâ burada, radyatörde sıcaklık 85 C ve dış sıcaklık 20 C dir. Bu sıcaklık farkı, nakledilecek ısı RESİM : 7 Denizcilikte hava soğutmalı motor Hiç beklenilmezken, deniz seyri seferinde hava soğutmalı motorlar büyük bir kullanma sahası bulmuştur. Bu paradoksal görünmekle beraber, suyun bol bulunduğu bir yerde de olsa, pis ve çamurlu su, pas. lanma, pompanın emmemesi, uzun müddet çalıştırılmadan bekleyebilmek ve donma tehlikelerinden uzak kalma bakımından, hava soğutmalı motorlar RESİM: 10 RESİM: RESİM : lo.a MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

9 Su soğutması so»c t Hava soğutması m 50 RESİM : 11 için veya radyatörün yapımı için bir miyardır. Buna benzer hava soğutmalı bir silindiıde bu sıcaklık farkı çok daha fazla büyük olup 150 C civarındadır. Bu iki cins soğutmalı makinalarda dış sıcaıklık 50 C'ye yüksetilirse, su soğutmalı motorda bu % 50 ve hava soğutmalı motorda ise % 20 nisbetinde bir kaybı mucip olur. RESİM : 12 Bu sebeple hava soğutmalı motorların büyük kısmını, sıcaklık regülatörü koymadan, ekonomik olarak çalıştırmak mümkündür. Bu vaziyet motorun uzunca bir müddet bir taşıt tarafından güç vermeksizin tahrik edilmesinde değişir. Soğuk mevsimlerde motor lüzumundan fazla soğutulabilir. Şayet soğutma, meselâ devir adedi değiştirilmesi ile ayarlanırsa, vantilatör gücü sarfiyatından tasarruf dahi sağlanabilir. Bunun dışında motorun çıkardığı gürültünün yüksek devir yüzünden büyük bir kısmını teşkil eden vantilatör gürültüsünün, kısmî yüklemelerde bir miktar azalması da sağlanmış olur. Bu sebeple, bilhassa V-biçimi Beygir gücündeki taşıt motorlarında, çalışma tarzı burada yakinen açıklanacak olan sıcaklık regülatörleri kullanılır. Motor sıcaklık regülatörünün görevleri Motor sıcaklık ayarlanmasından, müsaade edilen hudutlar içinde, en yüksek ve zaman ve mahal bakımından ayni silindir-, piston-, silindir kafası- ve yağlama yağı sıcaklığı sağlanması beklenir. Su soğutmalı motorlarda dolaşan su ile sıcaklık C de tutulur. Evvelce de belirtildiği gibi hava soğutmasında, soğutma maddesi ile silindir cidarı sıcaklığı arasında daha büyük bir fark mevcut olup, böylece daha yüksek silindir cidan sıcaklığı vardır. Motor düşük sıcaklıkla çalıştırılırsa, oto ve dizel motorlarında iyi 20 0 Ortalama soğutma dıs ortalama f suyu harareti hararet silindir hararet harareti RESİM: 13 Su ve hava soğulmasında sıcaklık farkı (Tam yük) netice alınmaz, ve fakat her ikisinin reaksiyonu başka başkadır. Benzin motorlarında soğuk çalıştırma neticeleri herkesçe bilinmektedir. Yakıtta kondansasyon (yoğunlaşma) olduğundan silindirdeki yağlama yağı tabakası parçalanır. Bunun neticesi, silindir sürtme yüzeyleri ile piston ve piston segmanlarmda aşınma çoğalır. Yapılan tecrübeler, soğuk durumda yol vermedeki aşınmanın, 10 saat tam yük çalışma aşınmasına eşit olduğunu göstermiştir. Ayni zamanda pek nahoş olan yağlama yağının incelmesi ile tahrik aksamı ve bilhassa yataklar tehlikeye girer. Dizel motorlarında ise fazla aşınma ile birlikte benzin motorundaki olayın aksine olarak yağlama yağı kalınlaşır ki, bu da tehlike bakımından ötekinden aşağı kalmaz. Bu vaziyette motor sıcaklığı ayarlanmasının avantajları şöylece özetlenebilir: a. Her türlü işletme şartında yüksek motor sıcaklığı ve bu sebeple mümkün olan en az aşınma b. Her türlü işletme şartlarında yüksek yağlama yağı sıcaklığı ve bunun neticesi yağlama yağı bozulmasının azalması c. Yalnız lüzumu kadar vantilatör gücü kullanılır ve böylece soğutma için asgarî güç kullanılmış ve asgarî gürültü çıkmış olur. d. Motor sıcaklık ayarlaması tertibatlı motorların her iklim şartlarında üniversel olarak kullanılabilme imkânı Soğutma havası miktarının ayan Eğer soğutma havası vantilatörü sabit bir reduksiyonla krank mili tarafından tahrik edilirse, hava miktarı devir adedi ile orantılı olarak değişir. Vantilatör basıncı üskare nisbetinde ve debi de linear olarak devir sayısı ile yükselir ve keza soğutma havası yolundaki direncin de sevkedilen hava miktarının karesi ile arttığı nazara alınırsa, bu husus kendiliğinden anlaşılmış olur. Normal vantilatör karakteristik alanında bu ilişkiler (F) harfi ile işaretlenmiş olan paraboller ile gösterilir. Bunlardan herblri hava direncine muadil olan kısma delikleri yüzeyine tekabül etmektedir. En sağdaki en geniş yüzeyi gösteren paraboldür. Muntazam çalışma olmayan işletmelerde iş noktası, değişik vantilatör (Motor) devir adetlerinde ayni yükleme parabolü üzerinde kalır. Bunlann randımanları da bu eğrilere uyduğundan; doğru seçilmiş bir vantilatörle bütün devir sayısı sahasında iyi bir randıman beklenebilir. Hava sevk miktarının ayan aşağıdaki metoda göre yapılır: MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

10 RESİM : Vantilatör devir sayısının değiştirilmesi ile îş noktası A'dan B'ye gelir. Bu esnada vantilatör iyi bir randıman sahasında bulunur ve ne basınç ve ne de miktar kaybı olur. Bu ayarlamaya ideal diyebiliriz. 2. Sabit vantilatör devir sayısında vantilatörün ön veya arkasında havayı kısmak suretiyle ayar. tş noktası C dir. Mahzurlar, kısma organlarında basınç kaybı ve kötü randımandır. Bu sebeple l'dekine nazaran daha büyük güce ihtiyaç vardır. Avantajı, parçaların basit şekilde teşkil edilebilmesidir. 3. Yardımcı egzoz deliği açmakla hava ayan. îş noktası D. Mahzurlar, büyük kayıplar, kötü randıman. Bu şekil ayarlama yalnız (Verdraengergeblaese = itici vantilatör) de kullanılabilir. 4. Sevk kanatlarının ayan ile 5. Aksial vantilatör de dönen kanatçıkların ayarlanması ile. Birinci maddede zakredilenden sonra en az güç kaybı olan ayarlama ise de, konstruktif zorluklar bakımından hemen hemen hiç kullanılmamaktadır. Tatbikatta yukarda zikredilen ayar imkânlarından bazıları büyük önem kazanmıştır. Bunlardan bilhassa devir adedi ve kısma ayarlı olanları zikredebiliriz. (Drosselung) kısmalı ayarlamalarda kısma vantilatörden evvel veya sonra yapılabilir. Regle edilmiş durumda alınan güçler reglaj metodunun seçiminde büyük rol oynar. Aşağıdaki resim en önemli ayar metodlannda relatif sevk miktarlarına ait relatif güçlerin eğri seyirlerini göstermektedir. 1 No'lu eğri (kısma ayan) bu arada hasıl olan zayiat yüzünden büyük güce ihtiyaç göstermektedir. Sevk miktan takriben yan nisbette iken, V/V max ekseriyetle pompa sımnna erişir ve böylece geçen havanın değiştirilmesi imkânı mahdut kalır. Devir adedi ayannı gösteren (2) No'lu eğri tahrik sisteminin ideal şekilde ayarlanmasında en düşük güce ihtiyaç gösterir. Gerekli güç miktan relatif sevk miktarının küpü nisbetinde düşmektedir. Devir adedi ile ilgili bu reglajı, Deutz firmasının yaptığı gibi kayıcı bir kavrama ile tatbik sahasına koyarsak, bu da kayma ile ilgili enerji zayiatı göstermektedir. Kavramadaki zayiat dahil, gerekli güç miktanmn sevk miktanmn karesi ile orantılı olduğunu ispatlamak mümkündür. Kübik parabol ile parabol arasındaki fark, kavramadaki kayma zayiatını gösterir. Döner kanatların ayarlanmasmdaki güç ihtiyacım da 3 Nolu eğri göstermekte olup, sevk miktanmn küpü ile düşer. Vantilatör göbeğine Voith-Föttinger kavraması bağlı bulunan kavramayı aşağıdaki resim göstermektedir, (Resim 17) w *** V\. $ t 05 i» t» sının \ AV y A 0 6} 0J 0J 0,4 0 OjS 0? Ofl 0,3 Sevk miktarı - *- RESİM: 16 Vantilatöre her an lâzım olan yağ miktan, bir termostat ile ayarlanır. Termostat, lya akan soğuk hava sıcaklığının veya egzoz gazının sıcaklığının etkisi ile çalışır. Soğutma havasının temas ettiği bimetal termostat, ölçü ayan olarak bir paket bimetal ihtiva etmekte olup silindirler arkasında akan havanın sıcaklığına tâbi olmaktadır. Paketteki bimetallerin genleşmesi bir irca yayı vasıtası ile bir gövde içinde kayan bir kumanda pistonu üzerine intikal eder. Gövde ve sürgü o şekilde yapılmıştırki, belirli bir piston durumundan itibaren, yağ akımı, sıcaklık X C'a orantılı olarak devamlı şekilde yükselir. Pistonun alt kenanndaki kanallardan geçen yağ ayar karakteristik hattının dışında, motor soğuk iken reglaj ameliyesinin kuplajım sağlar. Yukardaki resim, ayar empulsunun kumanda yağı ile termostatdan vantilatöre intikalini ve motordaki termostat düzenini göstermektedir. Termostat, ayni zamanda şoför mahalli için gerekli sıcak havayı toplamaya yarayan bir sandık içinde bulunur. Keza egzoz termostatı da kumanda yağı ile çalışır. Ayar em- i /t RESİM: 15 RESİM: MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART 1968

11 KORTING AĞIR YAG BRULORLERI 2 kg/h kapasite'den 1200 kg/h kapasiteye kadar sanayi ve domestik tipleri mevcuttur. STORK ıslak rotorlu devridaim pompalan STORK kademeli yüksek tazyikli pompalar STORK santrifüj pompalar F. Bayrakdaroğlu ve ski. Sanayi ve Ticaret Kollektif Şirketi Merkez : Necatibey caddesi, Ağaçtulumba sokak No. 9 Telefon : Telg.: FORVVARD-İSTANBUL Fabrika : Kartal-Yakacık yolu Soğanlık Sapağı Tel.: Ankara : Makina Yüksek Mühendisi Muammer Özdemir Meşrutiyet caddesi No. 65/1 Telefon : İzmir : Makina Yüksek Mühendisi Teoman Baygân - Mimar Kemalettin cad. Ha-Zet Han No Telefon : Konya : Makina Yüksek Mühendisi Mehmet Dinç - Şerafettin sokak No. 21 Telefon : Elâzığ : Hazar Sanayi Koli. Ortaklığı-Birinci Harput cad. Kuyulu sok. No. 11 Tel. : Yaz. : 1166-Ev : 1650 Dişli pompalar

12 PROFILO Yüksek kaliteli imalâtı ile çeşitli sahalarda yurt hizmetinde Enerji nakil hatları için pilon imalâtı Fabrika konstrüksiyonları Petrol tankları imalâtı alüminyum doğrama işleri iljffil Portatif evler, demir ve Karoseri imalâtı Deniz üstü, altı ve iskele inşaatı Karavan imalâtı Buzdolabı, çamaşır makinesi ve elektrikli ev aletleri imalât ve montajı RROFILO SANAVİ VE TİCARET A.Ş. 2. Taşocağı Sok , Mecidiyeköy, istanbul Tel: , Telg.: Profilode, P. K. 98 Beyoğlu Manajans: 280 M. f

13 BİRLEŞİK AMERİKA ENDÜSTRİYEL EKONOMİSİ ( TAHMİNLERİ Çeviren: Kadri ÖRENCİK 1967 yılına ait bütün endüstri Tahminlerinde iyimserlik hâkimdir. Kapasite yönünden büyümede değilse bile toplanı hacim bakımından 1967 birçok rekorların kırılacağı yıl olacaktır. Böyle bir sonuç Vietnam harbinin tesirlerine bağlıdır. Ümit verici tahminler aşağıda belirtildiği gibi bazı şarta bağlı ifadeleri kapsamaktadır. «1967'nin iyimser görüşlerini benimseyenler, millî savunma harcamalarının son defa bildirilen seviyesinde kalacağını, para politikası ve malî politika mevzuunda büyük değişiklikler olmıyacağmı farzetmektedirler.» «... Geniş ölçüde cari enflâsyonist tazyiklerin ve Vietnam çatışmasiyle ilgili bütçe tazyiklerinin bir neticesi olarak,» havanın ve suyun kirlenmesini kontrol, şehir içinde yolcu taşınması, ya da bizzat Hükümet tarafından başlanması gereken yenideni geliştirme konularında büyük araştırmalar yoktur. Bazı tahminciler, ekonominin 1967 yılında geçen beş yılda olduğu kadar hızla gelişemiyeceğini belirtmektedirler. Bir kısmı da bu yılın en iyi yıl olacağını ileri sürmektedir. Ancak birçok ihtimalleri de birlikte kaydetmek suretiyle. METALLER Çelik: 1966 yılında ABD'de rekor seviyede olmak üzere 90 milyon ton işlenmiş çelik mamul kullanılmıştır. Bununla beraber 1967 yılı ABD çelik endüstrisi için bir problem yılıdır. Stokların yeniden tesis edilmesini gerektiren 1966 grevi, dış pazarların rekabeti, nakit teminindeki zorluklar, ve vergilerden yüzde 7 oranındaki indirimlerin geciktirilmesi gibi faktörlerin hepsi ABD çelik endüstrisine birer munzam külfet yüklemiştir. Teknolojinin ilerlemesiyle yüksek işçilik ücretlerinin telâfi olunacağı ümit edilmektedir. Komputör'- le kumanda edilen, yeni ve son derecede müessir olan tesislerin Batı Avrupa'dan ve Japonya'dan gelen rekabetleri önlemesi beklenmektedir yılında ithal edilen çeliğin miktarı on milyon ton olmuştur. «... Çelik ithalinin 1967'nin ilk aylarında hafif olarak artmaya doğru yönelmesi,» ABD üreticileri yönünden ihtiyatla iyimser olmayı gerektiren bir husus olmaktadır. Nikel: Hür dünyada 1966 yılında kullanılan nikel miktarı takriben 381 milyon kg olarak tahmin edilmektedir. Bu miktar 1965 yılma oranla yüzde 10.5 bir artmaya tekabül etmektedir. Bu artmanın üçte ikisi ABD endüstrisinde vuku bulmuş ve ABD hükümetine ait stoklardan çok fazla miktarda nikelin dağıtılmasiyle ihtiyacın karşılanmasına yardım edilmiştir, istihsalde ciddî kayıplara sebebiyet veren grev yüzünden nikel üreticileri stoklarının tamamını harcamışlardır. ABD nikel tüketimi 1965 yılındaki 168 milyon kg' dan 1966 yılında yaklaşık olarak 191 milyon kg'a sıçramıştır. Kıta Avrupası'nda ve İngiltere Birleşik Krahğı'nda 129'dan 138 milyon kg'a bir yükselme göstermiş; Kanada'nm tüketimi 8'den 9.5 milyon kg'a yüksemiş; ve Japonya'nınki 30,4'ten 31,4 milyon kg'a artmıştır. Diğer ülkelerdeki tüketim 9.1'den 12 milyon kg'a yükselmiştir. Dünya ölçüsündeki nikel talebi sür'atle artmaktadır. ABD'nin askerî maksatlara matuf ihtiyacı da talepleri büyük ölçüde arttırmaktadır. Müstakbel ihtiyaçlar ABD hükümetinin stoklarından yapacağı bundan sonraki ihtiyaç fazlası satışlarla karşılanacaktır. 1967'nin nikel ihtiyacını karşılayacak miktarda ikmâl yapılabilir ise kısıtlanan iş gücünün yetersizliği yüzünden geciken üretimin hızlandırılması gerekecektir. Alüminyum: 1966 yılında alüminyum istihsali ve ithali yüzde 10 kadar bir artma ile yaklaşık olarak 4.5 milyon ton olmuştur. ABD hükümetinin stokların dan 342,000 ton miktarında yapılan satışlar dahilde alüminyum darlığını önlemiştir yılında takriben yüzde 16 oranında alüminyum ithal edilmiştir yılında yeniden kurulacak endüstrinin başlangıç kapasitesinin 180,000 tona ulaşması beklenmektedir. Diğer endüstri sahalarından gelecek daha büyük taleplerle birlikte elektrik ve ulaştırma endüstrilerinin 1967'de alüminyum tüketimini önemli derecede arttıracağı ümit edilmektedir. Bakır: 1966'da bakır tüketimi takriben yüzde 20 artmıştır. Bakır eksikliğini karşılamak üzere Hükümet stoklarından yeni satışlar yapılması veya talebin karşılanması için diğer sun'î maddelerin bulunması şartiyle 1967 bakır tüketiminin yüzde 10'dan daha fazla artması mümkündür. Nadir Metaller: Bu talep 1966 yılında önemli derecede artmıştır. Tantal ve niobium talepleri en başta gelmiş, bununla bereber cesium ve rubidium talepleri de artmıştır. Eelktronik ve yüksek alaşım endüstrileri bu metallerin kullanılmasının artmasına âmil olan tüketiciler arasındadır. Tantal, komputörler için elektrolik kondansa törlerde, televizyon v,e alıcı radyolarda, ve diğer mu- ( + ) Amerika Makina Mühendisleri Derneğin (ASME)'nin aylık yayın organı olan Mechanical Engineering dergisinin Şubat 1967 sayısında yayınlanmıştır. Sah MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART 1968

14 Ord. Prof. HULKİ EREM'in Kısa Hal Tercümesi Ordinaryüs Profesör Mustafa Hulki Erem, Rumî 1304 senesinde Gelibolu'da dünyaya gelmiştir. Pederi merhum Ali Efendi, annesi merhum Gülsüm Hanımdır. Mumaileyh, Gelibolu Mektebi îdadii Mülkiyesinden aliyüâlâ derecede şahadetname aldıktan sonra Rumî 1319 senesinde istanbul Yüksek Mühendis Mektebine kaydedilmiştir. Son sınıfta bulunduğu sırada Nafia Nezaretince açılan müsabakayı kazanmış ve tahsilini ikmal için gönderildiği Belçika'da Liege Üniversitesine bağlı mühendislik kısmından elektrik mühendisliği diploması almıştır. Diploma tarihi 18. Kasım 1912 dir. Memlekete avdetinde ilk resmî vazifesi Konya Vilâyeti kadastro memurluğudur. Bu vazifeden İstanbul Sanayi Mektebi Makina ve Buhar Makinalan ve Türbinleri muallimliğine nakledilmiştir, istanbul Sanayi Mektebinde 4. Eylül tarihinde 30. Nisan tarihine kadar muallimlik, ders nazırlığı vazifelerinde bulunmuştur. Bu arada istanbul Elektrik Şirketi komiser muavinliği, Ticaret ve Ziraat Nezareti Sanayi Umum Müdürlüğü müfettişliği. Şehremaneti Maıkina ve Sanayi Şubesi Müdür, lüğü vazifelerinde çalışmıştır. istanbul Yüksek Mühendis Mektebindeki vazifesi 5. Ağustos tarihinde başlamaktadır. Bu tarihte Cebir muallimliğine tâyin edilmiş, bilâhare Şofaj dersi de uhdesine verilmiştir. 31. Mart tarihinde müderrisliğe tâyin edilmiştir. Mumaileyh 1. Haziran, 1940 tarihinden itibaren istanbul Belediye fen müşavirliğine tâyin edilmiş, kısa bir müddet sonra istanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel Umum Müdürlüğüne naklen ve terfian tâyin olunmuştur. Bu idarede çalıştığı 6 sene zarfında Teknik Ü. niversitedeki Isıtma ve Havalandırma Kürsüsü derslerine fiilen devam etmiş ve Ağustos ayı sonunda Elektrik Tranvay ve Tünel İdaresinden ayrılarak bütün mesaisini Teknik Üniversiyete hasretmiştir. İki defa Teknik Üniversite Rektörlüğüne seçilmiştir. Birincisi 24. Haziran tarihinden 24 Haziran tarihine kadar devam eder. İkinci defa seçildiği rektörlükte 25 Haziran, 1955 tarihinden 5 Temmuz, 1956 tarihine kadar hizmet etmiş, hastalanması üzerine bir ay kadar vazifesine devam edememiştir. 44 senelik devlet hizmetinin 43 senesi fiilen öğretmenlikte geçmiştir. Üni versitemizde 30 yıl hizmeti vardır. RESİM: 28 Modern hava soğutmalı motorların işletme sonuçlarım özetlersek, tecrübelerimize göre bu motorların m Si/ind/r Kafası Si/indir, Gömleği Piston Kolu Supap Tahriki RESİM : 29 Van-Hlâpr hidrodinamik Kavrlması ile m-'i <m 1-0/oit/s 7.laiomoM 2-Lokomotifler i. Silindir 3 - tksnava tor s - Ekskavatör i - Damperli Kamyon W-Buldozer s - Ekskavatör n -Y»I yapı maki. 6. Yûiftı/ici s. BosatVcı RESİM : «- Korppresâr IS. Pompa K - Karış tırıcı kullanmaya elverişli olma değerlerinin kıyaslanması mümkün su soğutmalı motorlara nazaran, üstün olduğu tesbit edilmiş olur. Her zaman beklenilen sağlamlık ve az bakım işçiliği gibi kontrol kolaylıklarından başka aşınma durumu şaşırtıcı bir tesir yapmıştır. Hava soğutmalı dizel motorları bu niteliklerle büyük kullanma sahaları kazanmıştır ve ilerde motorlaşmaya büyük çapta iştirak edecektir. Bugün artık anlaşılmış ve sübut bulmuştur ki, motorlarda su soğutmasının tatbiki o zamanki teknik şartların kifayetsizliği yüzünden, tutulmuş dolambaçlı bir yoldur. Bugün halâ su soğutmalı motorların tutunabilmesi, hava soğutmalı dizel motorlarının geliştirilmesinin, fabrikaların konstrüktörleri, deney mühendisleri ve malî kudretleri için henüz birer problem teşkil ettiğini gösterir. Keza bu sonuç da elde edilen «işletme sonuçlan» meyanmda sayılmalıdır. MÜHENDİS VE MAKİNA - CİLT 11 SAYI 128 MART

15 Motor harareti tyarlı P/f hararet ayarsız RESİM : bırakmaktadır, yani silindir adedi değişik ve fakat kısımlarının büyük bir miktarı birbirinin ayni olan motorların imalini mümkün kılmaktadır. Bazı firmalar 1, 2, 3, 4 ve 6 silindirli motorları sıra motoru ve silindirli olanları da V - motoru olarak yapmakta ve satmaktadırlar. Bu şekil kutu konstruksiyonu yalnız yapımı basitleştirmekle kalmıyor ayni zamanda tamir ve yedek parça işlerinde de büyük avantajlar sağlamaktadır. Bazı tipler- Sevimesafesi İsmi RESİM: 25 kında bir bilgi vermek denenmiştir. Başlangıçta; şimdiye kadar elde edilen bilgilere dayanılarak hava soğutmalı motorların ilerisini kestirmenin mümkün olacağı söylenmişti. Bu sonuçda ancak musibet olabi- Silindir kijası ve silindir kesid! Strok : 140 mm. Silindir çapı; 110 mm. Silindir hacmi : 1330 crn J RESİM : 23 de motor aksamının % 37'si eşit parçalar olmaktadır. Aşağıdaki resim 29 bazı aksamın % kaç nisbetinde müşterek olduğunu göstermektedir. Bir seriden müteaddit motoru olan bir alıcı, bakım işlerini rasyonel şekilde yapabilir. 30 No'lu resim bir şantiyede bulunan muhtelif araç ve taşıtlarda ayni marka ve çeşitli tipte bulunan 100 adet vasıta parkını göstermektedir. Sonsöz: Bu yazı ile hava soğutmalı motorların karakteristik nitelikleri ve elde edilen işletme sonuçlan hak- RESİM : 26 lecektir. Bu tahminimizi, dünyadaki hava soğutmalı motor istihsal miktarının durmadan artması ve yeni hava soğutmalı motor yapıcılarının peyda olması, teyit etmektedir. Bugün, hem su soğutmalı ve hem de hava soğutmalı motor imal eden bazı firmalar, yalnız 20 senenin vermiş olduğu tecrübelere göre değil, ayni zamanda her iki tip motoru imal ve satmakta olduklarından yukarda yazılı sonuçlara varmışlardır. Bu durumda bulunan bir Alman firması 1964 senesinde takriben PS gücünde adet hava soğut, malı dizel motoru ve ancak yalnız PS toplam gücünde adet su soğutmalı motor imal etmiştir. Yağ debisi termos tat strokunun fitli olarak Termostat stroku egzoz gazı hararetinin tabii Vantilatör devri yaâ debisinin tabii olarak Vantilatör devrini tabi! olarak ekzoz gaı harareti RESİM : 24 RESİM : MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART 1968

16 Motordan Hidrolik Kavramaya Bimetat termostat / RESİM : 18 pulsu, egzoz hararetinden elde edilir. Bimetal genleşme pimi-gövde kombinezonu (1,2) egzoz akımına daldırılmış durumdadır. Genleşme toplamı basınç pimi 3 boşluğunu yendikten sonra ve bilyal supabın bilyası (4) vasıtası ile intikal ettirilir. Bilya (4) üzerine yağ basıncı binmektedir. Supabın kursuna veya egzoz gazının sıcaklığına uygun olarak genleşme pimi gövdeye nisbeten değişik miktarda uzayarak hidrolik kavramaya gelen yağ borusuna kumanda eder. Gerek egzoz termostatı ve gerekse bitemal termostat ayni hidrolik kavrama için çalışırlar. Bunlardan birincisi Deutz firmasında, değişik yakıt kullanan motorlarda, kullanılır. Keza Volkswagenlerde silindir arkasına gelen havanın temas ettiği, ondule boru termostatı kullanılır. Bu en çok tutunan ve çok miktarda kullanılan bir düzendir. Sağlam ve basit olan mekanik reglaj, termostat çubuklar vasıtası ile radyal vantilatörün önünde bulunan bir kısma bileziğine kumanda etmektedir. Herhangi bir yardımcı kuvvet bulunmadığından, termostatın oldukça büyük bir ayar kuvvetine sahip olması gerekir. Ondule boru termostatı o şekilde yapılmıştırki, herhangi bir tahribat anında (kaçak yapmak) tam soğutma şekline girer. Böylece ek bir garanti daha sağlanmış olur. îçi balmumuna benzer madde ile dolu olan termostatların ayar kuvveti daha büyük olup egzoz tarafında motorun arkasında bulunan büyükçe kısma klapelerini direkt olarak çalıştırırlar. Keza burada da termostat hava akımına maruz bırakılır ve direkt şekilde egzoz deposu olarak yapılan mahfaza içinde bulunan kısma klapesine kumanda eder. Mahfaza ortadan bölünmüş olup termostat buraya konur. Bu suretle soğutma havası devamlı şekilde termostatları yalar ve bilhassa kısmî yüklerde seri reaksiyon göstermeye icbar eder. SOĞUTMA HAVASINDA HARARET FARKI t Motordan termostatta basınçi- Savurma filtresi lı yağ borusu. 7_ Hidrolik Kavram» 2,$of6r mahalli ısıtma sandığı 8-Soğutma vantilatörü rotoru ı3-termostat. 9- Kauçuk makaralı yardımcı \^Termostatdan kartele giden pervane. damlama yağ borusu. 10- Kartele giden yag dönüp S- Solutma vantilatörünün hid. torusu reh'k kavramasına giden 11 SoSutma vantilatörü tahrik. RESİM : 19 RESİM : 20 Termostatlar, egzoz gazının olması lâzım gelen sıcaklığın 3 C'lik bir toleransı ile ayarlanmalıdır. Ayar durumu Ayar empulsunun kalitatif ve kantitatif ayar zinciri ve ayar mesafesinde nasıl seyrettiğini aşağıdaki resim 24 göstermektedir. Burada ayar dairesi elemanları bir kapalı fonksiyonu şekilde çizilmişlerdir: Rasgele alınmış olan bir yük noktası kaim çizgi ile belirtimiştir. Kendi kindinize yük noktalan alıp RESİM : 21 çizmeniz öğrenim bakımından çok verimli olur. iyi bir reglajin etkileri aşağıdaki resim 25 den izlenebilir. Motorun esas sıcaklıkları muntazam olmakta ve hemen hemen dış sıcaklık bağlantıları kalmamaktadır. En büyük sıcaklık sabit kalarak ortalama sıcaklık takriben 20 C yükselmektedir. Kutu sisteminin avantajları (*)' Hava soğutmalı motorlarda soğutma havasının ısıyı alıp intikal ettirebilmesi için büyük bir soğutma yüzeyine ihtiyacı bulunduğundan silindirler ve silindir kafalarında yeter miktarda kanatçıklar olmak gerekir. Bu parçalar üzerinde soğutma kanatçıklarının bulunması, bunların müstakil (münferit) olarak yapımını zarurî kılmaktadır. Bu da bize, kutu sistemi tâbir olunan yapı konstruksiyonunun tatbikine imkân (*) Tercüme eden: «kutu sistemi ile silindir piston ve piston kolları gibi bir motor ana aksamını teşkil eden parçalar ayni kalmak gartı ile silindir adedi ile değişik güçte motorlar yapılarak, bunların parçalarından büyük bir kısmının birbirine uyması bakımından yedek parsa sipariş, depolama ve bakımda tasarruf sağlayan sistem anlaşılmaktadır». MÜHENDİS VE MAKÎNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

17 SANAYİ TİP ÇAMAŞIRHANE VE MUTFAK MAKİNALARI Kan. STI. M.ATIF RSÜve ORTAĞI ÇAMAŞIR YIKAMA MAKİNALARI SANTRİFÜJ SIKMA MAKİNALARI KURUTMA MAKİNALARI VE KURUTMA ODALARI ÜTÜ MAKİNALARI ÇAMAŞIR KAYNATMA KAZANLARI ISLAK VE KURU ÇAMAŞIR NAKİL ARABALARI KURU TEMİZLEME MAKİNALARI OTOPSİ MASALARI DEZENFEKSİYON CİHAZLARI EN BÜYÜK FİRMA KALİTELİ İMALÂT NORMLARA UYGUNLUK GENİŞ TEKNİK KADRO YÜZLERCE TESİS GARANTİ BUHARLI YEMEK PİŞİRME TENCERELERİ DEVİRME TERTİBATLI TENCERELER SICAKLIK DOLAPLARI BULAŞIK YIKAMA MAKİNALARI PATATES SOYMA MAKİNALARI KIZARTMA TAVALARI KUZİNELER Büro: Karaköy Kurekçiler Güllaç Han 44/16 Mro Fibrika M. M. 25

18 Endüstri için 4000 kg/h kapasiteye kadar UNIGRESS ağır fuel-oil brülörleri ve yakma tesisleri PROJE İMALÂT Apartman, otel, hastahane, siteler ve benzeri binalar için tam otomatik fuel-oil brülörü Özel İmalât Programı Fuel-oil ve çeşitli gaz yakıtlar için tam otomatik yakma tesisleri, Siemens-Martın ocakları ve döner çimento fırınları için özel brülörler. Viyana İstanbul İstiklâl Cad. 386 Koçtuğ Han Kat 4 Beyoğlu Tel. : Heîdelberg Ankara İzmir Modern Çarşı No.218-Ulus Halıt ZiyaBulvarı Zühal Han No.7 Tel. : Tel M. M. 12 Unıversal ısı Tekniği Ltd. Şti

19 habere teçhizatında; yakıt pillerinde ve tuz'dan arıtma ünitelerinde olduğu gibi ısı değiştirme uygulamalarında kullanılır. Niobium, bilhassa hızla gelişen havacılık ve feza endüstrisinde uygulanan yüksek alaşımlarda, ve aşın derecede yüksek mukavemeti haiz alaşımlara ihtiyaç olan yerlerde kullanılır. Her iki metal yeni ve hızla gelişen fiber optik endüstrisinde de kullanılmaktadır. Cesium ve rubidium, elektrik generatörlerinde, roket yakıtlarında, akümülâtörlerde ve feza uygulamalarına ait âletlerin özel merceklerinde kullanılmaktadır. Bu nadir metalleri kullanan endüstrilerin hızla büyümesi neticesinde 1967 yılında ıbu metallerin kullanılmasının da önemli derecede artması beklenmektedir. PLÂSTİKLER VE LÂSTİK Plâstiklerin 1967'de yüzde 10 kadar artması beklenir. Tüketimde en büyük artma motorlu taşıtlar ve makineler alanında beklenmektedir. Tahminen 227 milyon kg'a ulaşacaktır. 1966'nın tüketiminden yüzde 43 fazladır yılında beher binek arabası başına 16 kg kullanılmıştır modelleri 26 kg kullanmaktadır yılına kadar beher araba başına her nevi plâstikten 45 kg, kullanılacağı tahmin edilmektedir. Tahminen 219 milyon kg istihsalle rekor seviyeye erişilen takviye edilmiş techizatlı plâstikler için de artma tahmini yüzde 16.5'tur. Bu tahmin edilen 250 milyon kg'lık üretim yeni bir rekor teşkil edecektir. En büyük artma 1966'da 39 milyon kg olan miktarın 1967'de 47 milyon kg'a sıçramasiyle inşaat alanında beklemektedir yılı lâstik endüstrisi için bir rekor yılı olmuştur. 1967'nin daha da iyi olması beklenmektedir. Bu yıl da lâstiğe en büyük önemi motorlu taşıt ve makineler endüstrisi verecektir. 48 milyon sırt geçirilen lâstik ile birlikte 1967'de yeniden değiştirilecek lâstik sayısı 125 milyon adet olacaktır. Bunlardan başka tahminen 1025 milyon yeni motorlu taşıt lâstikle teçhiz edilecektir. GÜÇ, ENERJİ VE KAYNAKLAR Elekrik: 1966 yılında Birleşik Amerika'da elektrik satışlan 1 trilyon kwh'ı aşarak rekor kırmıştır. Tahmin edilen 1038 milyar kwh'lık satış 1965'e göre yüzde 8.9 fazladır. Birleşik Amerika'da 1966 yılı toplam elektrik üretimi milyar kvvh'ten fazla tahmin edilen rekor bir seviyeye ulaşmıştır. Alaska ve Hawaii hariç olmak üzere bütün Birleşik Amerika elektrik işletme endüstrisinde 1966 sonunda tahmin edilen üretim kapasitesi 249,1 milyon kw'tır. Birleşik Amerikajda topyekûn elektrik) işletme endüstrisinin 1967 yılında -yüzde 7.3 artma ile trilyon kwh'e ulaşması beklenmektedir. Kömür: 1966 yılının 537 milyon ton olarak tahmin olunan kömür tüketimi 1948'den bu yana erişilen en yüksek seviyedir. Bunun 265 milyon tonunu yani toplam tüketimin yansını elektrik işletmeleri kullanmıştır. Kömür endüstrisi, elektrik enerjisi için işletmelerde tüketilecek kömür talebinin 1967 yılında 281 milyon tona yükselmesini beklemektedir. Kömür araştırmacıları halen kömür için yeni pazarlar yaratacak prosesleri geliştirmekle meşgul bulunmaktadırlar. Kömürün rekabet edebilecek fiatlarla rafineri sentetik ham maddesi haline çevrilmesi; benzine çevrilmesi; sıvı yakıta çevrilmesi; ve yüksek kaliteli boru hattı gazına çevrilmesi bunlar arasındadır. Nükleer Enerji: Birleşik Amerika işletme şirketleri tarafından bildiridiğine göre 1966 yılında gerçekleşen bütün yeni buhar-elektrik üretim kapasitesinin yüzde 55'i nükleer'dir milyon kw'lık toplam kapasiteye ulaşan onsekiz adet nükleer ünite sipariş edilmiştir. Bu miktar, halen işletmede bulunan nükleer kapasitenin 12 katıdır. özel sektör yatırımcı işletmelerin 1973 yılma kadar 24.5 milyon kw'lık bir işletmeye amade nükleer enerji kapasitesine sahip olması beklenmektedir. Gaz. Artan taleplerin karşılanması için tabiî gaz ve hava gazı işletme ve boru hattı endüstrisi, 1975 sonuna kadar 1.77 milyon kmlik bir toplama ulaşmak için boru hatlannı 497,000 km kadar arttırmayı ümit etmektedir. Bu tarihe kadar gaz satışlan seviyesinin 5.4 trilyon Mega cal'ye ulaşması beklenmektedir. MOTORLU TAŞITLAR Halkın ve sektörlerin eylemlerine dayanan uzun vadeli tahminlere göre 1967 yılında Birleşik Amerika' da satılacak toplam otomobil ve kamyon sayısı milyonu aşabilir model yılının ilk iki ayı olan Ekim ve Kasım 1966 aylarında motorlu taşıt satışlan yıl boyunca toplam olarak 10.5 milyon adet taşıtı geçecek sayıda olmuştur yılındaki topyekûn taşıt satışlan takriben 9 milyon otomobili ve 1.6 milyon ticarî taşıtı ihtiva etmektedir. Dokuz milyon otomobilden 650,000- adedi ithal edilmiştir. HAVA YOLLARI Şehirlerarası iç hatlarda 1966 yılında yapılan seyahatlerde toplam olarak takriben 92 milyar yolcu X kilometre'ye ulaşılmıştır. Beş hava yolunun mâruz kaldığı ve 43 gün devam eden grev yüzünden 5.6 milyar yolcu X kilometre kayba uğranıldığı tahmin edilmektedir yılında bu gelişimin karşılanması için toplam maliyeti 1 milyar dolan geçen 200,den fazla jet iç hatlara teslim edilmiştir. Hava yollan kapasitesinde ve sermaye yatınmında gerçek büyüme müteakip iki yıl içinde beklenmektedir. 2 milyar dolardan daha fazlaya mal olacak takriben 450 adet jet'in, bu iki yıllık peryod içinde teslim edilmesi programlanmıştır. Uçakla seyahatler ve bundan doğacak gelirler, topyekûn ekonomiden çok daha sür'atle gelişmekte devam edecektir. MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART

20 TAHRİPSİZ TESTLER Tahrip edici olmayan deney teknikleri için 1966 yılında resmî daireler ve özel endüstri tarafından harcanan miktar 5 milyar dolardır. Bu nispeten yeni olmakla beraber büyük potansiyeli haiz olan bir endüstridir. X Işınlan, floroskop ve «gama» izotop sistemleriyle uygulanan test teknikleri, gıda maddelerinden feza taşıt ve araçlarına kadar pratik olarak imalâtın her nev'inde kalite kontrolü için kullanılmaktadır yılında endüstriden gelen taleplerin 6 milyar dolara yükselmesi beklenmektedir. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME Birleşik Amerika'da araştırma ve geliştirme masraflarının -1966'dakine oranla 500 milyon dolar bir artma ile yılında 23.8 milyar dolara ulaşması beklenmektedir. Mevcut donelere göre 13 yıllık peryod içinde bu yılın yüzde 2.2 artması araştırma ve geliştirme harcamalarında en düşük artma oranıdır. Keza bu harcamalardaki minimum dolar artmasına tekabül etmektedir. Endüstriden, üniversitelerden ve gayri ticarî kuruluşlardan gelen ödenekler artmanın yüzde 80'ini sağlayacaktır. On yıllık bir devrede ilk defadır ki Hükümetten gelen ödenekler araştırma ve geliştirmede büyüme eylemi göstermemektedir. Endüstrinin araştırma ve geliştirme harcamalarını 1967'de 340 milyon dolar kadar arttırması beklenmektedir. Bu miktar tahmin edilen toplam artmanın takriben üçte ikisi kadardır. Hükümet ödenekleri ise sadece yüzde 0.6 oranında artacaktır. Hükûmet'çe öngörülen araştırma ve geliştirme harcamalarının dağılımı yaklaşık olarak şöyle olacaktır: toplam 16.2 milyar dolar; endüstriye 6.8 milyar dolar; yüksek okul ve üniversitelere 480 milyon dolar; diğer gayri ticarî kuruluşlara 326 milyon dolar. 1966'ıun İNCELENMESİ VE 1967'nin GÖRÜNÜŞÜ ABD Ticaret Bakanlığı her yıl bir sene sonu incelemesi ve yeni yıl içinde bir tahmin yayınlamaktadır. Aşağıda kaydedilen) hususlar Ticaret Bakanı John T. Conner'in raporundan alınmıştır. Arka arkaya gelen gelişme yıllarının altıncısını teşkil eden 1966 yılında ABD ekonomisi yeni başarılara sahne olmuştur. Taleplerin yükselmesiyle üretim ve satışlar yeni puantlara ulaşmıştır. İstihdam kapasitesi, ücretler ve kârlar daha yüksek olmuş, ve işsizlik oranı 1953'ten bu yana en düşük seviyesine inmiştir. Bununla beraber bu basanlar yeni problemler getirmiş, ve bunların en önemlisi enflâsyon olmuştur. Askerî masraflarda 1965 yılından itibaren başlayan artmalar ekonominin yüksek derecede faal olduğu bir döneme rastlamıştır yılı taleplerinin halihazır kaynaklan daha fazla tazyik etmesi neticesinde 1957'den bu yana yıldan yıla artan fiatlar 1966'da azamî ilerlemeyi kaydetmiştir. 1966'nm başında Hükümet tarafından alınan bazı kontrollü vergi tedbirlerine rağmen ortaya çıkan nakit darlığı bazı problemler yaratmıştır yılında gayri safi millî hâsıla, 1965 yılına oranla takriben 60 milyar dolar fazlalık veya yüzde 8.5 artma ile 740 milyar dolar kadar olmuştur. Bu artma oranının yüzde 3 kadan fiatlann yükselmesinden ve yüzde 5.5'u da üretimin fizikî hacmindeki gelişmeden gelmiştir. Her nev'iden şahıs gelirleri toplamı 580 milyar dolara ulaşmıştır. 1965'e oranla 45 milyar dolar veya yüzde 8.4 fazladır. Ücret ve yevmiyeler 34 milyar dolar veya yüzde 9'dan daha fazla yükselmiştir. Yükselişin bir kısmı 1966'nm başlangıcında Sosyal Sigorta kesintilerinde yapılan bir arttırma ile dengelenmiştir. Kesintilerdeki bu artma Sosyal Sigortalar için olduğu kadar tedaviler için de daha yüksek kesintiler ve vergiye tâbi gelirlerde bir artma olarak tezahür etmiştir. Verimin arttırılmasının ve daha yüksek kârların elde edilmesinin teşvik edilmesiyle yeni tesisler ve teçhizatla ilgili işletme masraflan önceki son iki yılda yüzde 16 ve yüzde 14 arttıktan sonra geçeri yıl 1965'e oranla yüzde 16.5 artmıştır. Mevcut stoklann yeniden fiat ayarlamasiyle değerlendirilmesi dahil olmak üzere vergiye tâbi tutulan anonim kârlar, 1965'teki 7.5 milyar dolar kazanca karşılık geçen yıl kaba olarak 5.5 milyar dolar olmuştur. İstihdam kapasitesi 1965'ten 1.8 milyon kişi fazla olmuş ve 74 milyonla yeni bir puanta erişmiştir. 1957'den bu yana ilk defa işsizlerin sayısı üç milyon kişiden az olmuştur. Geçen yıl işsizlik oram yüzde 3.8 olmuştur ki 1953'ten bu yana en düşük orandır. 1965'in işsizlik oranı olan yüzde 4.6'dan da bir hayli düşüktür. 1966'da banka kredilerindeki ilerlemeler önceki yıl kaydedilen kredilerin yansı kadar ve 1960'tan bu yana da en azı olmuştur. Krediler yıl ortasında bir hayli genişlemiş fakat bu tarihten sonra ABD Merkez Bankası'nın banka ihtiyatlan üzerinde yürüttüğü tazyik neticesinde kısıtlanmıştır. Askerî sevkiyat hariç olmak üzere 1966'da ihracat lehine ticarî denge fazlası 3.5 milyar dolara kadar düşmüştür. 1959'dan beri en düşük seviyedir. Dışarıdaki askerî harcamalar 1965'e oranla 800 milyon dolar kadar artmıştır. 1967'de ekonominin bir taraftan gelişmekte devam etmesiyle birlikte 1966'da ortaya çıkan bazı sorunlann n& düzeltileceği tahmin edilmektedir. İfrat derecede büyüyen taleplerdeki artmalar sarih olarak azalmaya başlamıştır. Tesislerde ve teçhizatta kesin ve devamlı büyümeler tesis kapasitelerini büyük mikyasta genişletmiş ve her zamandan daha çok verimli kılmıştır. Kamu sektöründe ve özel sektörde özellikle uygun politikalann uygulanması neticesinde 1967 yılındaki gelişimin endüstri ve tüketim piyasasında 1966'ya oranla çok cüz'i fiat artmalariyle devam etmesi beklenmektedir. 1967'de ev eşyası taleplerindeki daha mutedil bir artma ithalâtta da takriben daha düşük bir artmayı intaç etmelidir. Bu durum ABD iş adamlarına ihracatlarını arttırmak ve daha müsait bir ticarî denge sağlamalan için uygun bir ortam teşkil etmelidir. 250 MÜHENDİS VE MAKİNA-CİLT 11 SAYI 128 MART 1968 >»» # ztnrz ^T ^?H!1!? ı!3ff^ V?J f ıf^t^ *

YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu

YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu Laboratuar Yeri: E1 Blok Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Laboratuvarı

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan

Detaylı

AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ AB Ülkelerinin Fasıllar Bazında İhracatı (bin $) GTIP GTIP TANIMI 2009 2010 2011 11/10 84 MAKİNE VE AKSAMLARI 680.508.049 735.445.549 859.562.932 16,9

Detaylı

PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ A. GENEL BİLGİLER Temel Sosyal Göstergeler Portekiz, ya da resmî adıyla Portekiz Cumhuriyeti (Portekizce: República Portuguesa) Avrupa nın güneybatısında

Detaylı

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI M. Bülent Vural 1953 yılında doğdu. 1976 yılında Berlin Teknik Üniversitesinden Makina Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. Halen Wilo Pompa Sistemleri A.Ş. Genel Müdürü

Detaylı

İleri Teknoloji - Profesyonel Destek

İleri Teknoloji - Profesyonel Destek İleri Teknoloji - Profesyonel Destek 2004 YILINDA KURULAN AKIŞ KONTROL ENDÜSTRİYEL TESİSLERE YÖNELİK; MALZEME TEMİNİ MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK TAAHHÜT KONULARINDA HİZMET VERMEKTEDİR. Uzman ve dinamik şirket

Detaylı

EVHRAC 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Modeller

EVHRAC 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Modeller EVHRAC Fonksiyonu Bilindiği gibi binalarda hava kalitesinin arttırılması için iç ortam havasının egzost edilmesi ve yerine taze hava verilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Her ne kadar ısı geri kazanım cihazları

Detaylı

Rusya (Moment Expo için hazırlanmıştır) RUSYA TÜRKİYE MAKİNE DIŞ TİCARETİ

Rusya (Moment Expo için hazırlanmıştır) RUSYA TÜRKİYE MAKİNE DIŞ TİCARETİ RUSYA TÜRKİYE MAKİNE DIŞ TİCARETİ D.RUSYA NIN MAKİNE VE AKSAMLARI SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİ İHRACAT Rusya nın 2012 yılı makine ihracatı bir önceki yıla göre % 43 artarak 7,6 milyar $ gerçekleşmiştir. Makine

Detaylı

www.muhendisiz.net Basınç Ayar Supabının Çalışması :

www.muhendisiz.net Basınç Ayar Supabının Çalışması : DPA TİP YAKIT POMPALARI Distiribitör yakıt pompalarının en büyük özeliği ;yakıtı bir Distiribitör gibi motor ateşleme sırasına göre ve eşit miktarlarda enjökterlere gönderilmesidir. Teknik avantajı da

Detaylı

DENİZ MOTORLARI. e. Egzoz Sistemi Motor içinde yanma sonrası oluşan kirli gazların dışarı atılmasını sağlayan sistem.

DENİZ MOTORLARI. e. Egzoz Sistemi Motor içinde yanma sonrası oluşan kirli gazların dışarı atılmasını sağlayan sistem. Motorların Sınıflandırılması A. Kullandıkları Yakıta Göre; a. Benzinli b. Dizel (Mazotlu) c. Elektrikli (Akülü) B. Çalışma Prensibine Göre; a. İki Zamanlı b. Dört Zamanlı C. Soğutma Sistemine Göre; a.

Detaylı

Soru 5) Pistonun, silindir içersinde iki ölü nokta arasında yaptığı tek bir harekete ne denir? a) Çevrim b) Vakum c) Basma d) Zaman

Soru 5) Pistonun, silindir içersinde iki ölü nokta arasında yaptığı tek bir harekete ne denir? a) Çevrim b) Vakum c) Basma d) Zaman Soru 1) Pistonun silindir içersinde yön değiştirmek üzere bir an durakladığı yere ne ad verilir? a) Silindir başı b) Silindir eteği c) Ölü nokta d) Piston durağı Soru 4) Silindir hacmi aşağıdakilerden

Detaylı

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU www.ayteksogutma.com CT SERİSİ SOĞUTMA CT serisi chiller cihazları sayesinde her enjeksiyon makinesinin kalıbında ayrı ayrı su sıcaklıkları ile çalışılabilir.

Detaylı

T.C. ŞANLIURFA İL ÖZEL İDARESİ

T.C. ŞANLIURFA İL ÖZEL İDARESİ DESTEK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ İKMAL ŞEFLİĞİ 1- AMBARLAR a) Akaryakıt b) İnşaat c) Demirbaş d) Yedek Parça 2- KAÇAK AKARYAKIT İŞLETME ŞEFLİĞİ 1- SAHA AMİRLİĞİ 2- ARAÇ GÖREVLENDİRME 3- TAŞIMALI EĞİTİM ATÖLYE

Detaylı

I S I T M A S T A N D A R T L A R I

I S I T M A S T A N D A R T L A R I I S I T M A S T A N D A R T L A R I TS 2736 16.06.1977 Çıkış Suyu Sıcaklığı 110 C'den Daha Yüksek Kızgın Sulu Isıtma Tesisleri TS 4662 24.12.1985 Gemi Isıtma, Havalandırma ve İklimlendirme Tesisat Projeleri

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ 1. Deneyin Amacı İçten yanmalı motorlarda moment, güç ve yakıt sarfiyatı karakteristiklerinin belirlenmesi deneyi,

Detaylı

Almanya Ülke Notu (Moment Expo için hazırlanmıştır) ALMANYA ÜLKE NOTU

Almanya Ülke Notu (Moment Expo için hazırlanmıştır) ALMANYA ÜLKE NOTU ALMANYA ÜLKE NOTU 81,7 milyon nüfus ve 357 bin km2'lik yüzölçümüyle Almanya, nüfus bakımından Avrupa Ülkeleri arasında Rusya Federasyonu'ndan sonra ikinci sırada, AB Ülkeleri arasında ise ilk sıradadır.

Detaylı

Daire Isıtma Üniteleri. Daire İçi Isı Dağıtımı ve Kullanma Suyu Isıtması İçin

Daire Isıtma Üniteleri. Daire İçi Isı Dağıtımı ve Kullanma Suyu Isıtması İçin Daire Isıtma Üniteleri Daire İçi Isı Dağıtımı ve Kullanma Suyu Isıtması İçin Daha İyi Bir Gelecek İçin: Techem Çevre dostu ve ekonomik Doğal kaynakların hızla tükendiği günümüzde, enerjiye olan ihtiyaç

Detaylı

GÜÇ MODU F (Hassas Mod) E (Ekonomik Mod) P (Güç modu) HP (Yüksek Güç Modu) Hassas haraket gerektiren hafif çalıșmalar içindir Düșük yakıt tüketimi istenen çalıșmalar içindir Genel kazı ve yükleme çalıșmaları

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLAR 2. BÖLÜM EK DERS NOTLARI

İÇTEN YANMALI MOTORLAR 2. BÖLÜM EK DERS NOTLARI İÇTEN YANMALI MOTORLAR 2. BÖLÜM EK DERS NOTLARI 1.Kısmi Gaz Konumunda Çalışan Benzin (OTTO) Motoru Şekil 1. Kısmi gaz konumunda çalışan bir benzin motorunun ideal Otto çevrimi (6-6a-1-2-3-4-5-6) Dört zamanlı

Detaylı

ASEAN (GÜNEYDOĞU ASYA ÜLKELERİ İŞ BİRLİĞİ ÖRGÜTÜ) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ. Ülke Profili

ASEAN (GÜNEYDOĞU ASYA ÜLKELERİ İŞ BİRLİĞİ ÖRGÜTÜ) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ. Ülke Profili ASEAN (GÜNEYDOĞU ASYA ÜLKELERİ İŞ BİRLİĞİ ÖRGÜTÜ) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ Genel Bilgiler Ülke Profili 8 Ağustos 1967 yılında, ASEAN (Bangkok) Deklarasyonu ile kurulan ASEAN" Güneydoğu

Detaylı

PMS / MİNİ 250 ZEYTİN İŞLEME SİSTEMİ

PMS / MİNİ 250 ZEYTİN İŞLEME SİSTEMİ PMS / MİNİ 250 ZEYTİN İŞLEME SİSTEMİ POLAT MAKİNA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Astim Organize Sanayi Bölgesi (P.K. 105) AYDIN / TÜRKİYE TEL : +90 (256) 231 04 73 (pbx) FAX : +90 (256) 231 04 78 www.polatas.com.tr

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre. Dersin Amacı. Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları

Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre. Dersin Amacı. Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre Dersin Amacı Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları Ders İle Kazandırılacak Yeterlilikler Dersin İçeriği Yöntem ve Teknikler Eğitim Öğretim

Detaylı

People. Passion. Performance. Seyyar Dizel Kompresörler Güvenilir Performans için Üretildi

People. Passion. Performance. Seyyar Dizel Kompresörler Güvenilir Performans için Üretildi People. Passion. Performance. Seyyar Dizel Kompresörler Güvenilir Performans için Üretildi Güç İhtiyacınız Olan Her Zaman Her Yerde Seyyar kompresörlerin tek görevi vardır: ihtiyaç olan yerde ve zamanda

Detaylı

YIL TAM GARANTİ. TEKSAN mini... Gücünü hafife almayın! Benzinli Jeneratörler

YIL TAM GARANTİ. TEKSAN mini... Gücünü hafife almayın! Benzinli Jeneratörler 2 YIL TAM GARANTİ TEKSAN mini... Gücünü hafife almayın! Benzinli Jeneratörler B E N Z İ N L İ T E K S A N M İ N İ J E N E R AT Ö R S E R İ S İ TJ 3200 TJ 2700 TJ 15000 TS OTM / MS OTM TJ 12000 TS Üstün

Detaylı

Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar

Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar TA-COMPACT-T Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar Soğutma sistemleri için geri dönüş suyu sıcaklık kontrollü kontrol vanası IMI TA / Kontrol vanaları / TA-COMPACT-T

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

Endüstriyel Balans. High Technology

Endüstriyel Balans. High Technology Endüstriyel Balans M500-2A Endüstriyel Yatay Balans 860 mm 1000 mm En Küçük Parça Çapı 70 mm (1000 D/d) En Küçük Parça Çapı 70 mm (1000 D/d) 500 kg 500 kg En Küçük Parça Ağırlığı 0,25 kg (1000 D/d ve üzeri)

Detaylı

OFFLINE SERIES GLOBAL STANDARD COOLER

OFFLINE SERIES GLOBAL STANDARD COOLER OFFLINE SERIES GLOBAL STANDARD COOLER AC-MOTORLU VE POMPALI YAĞ VE HAVA SOĞUTMA SİSTEMLERİ ÜRÜN BİLGİLERİ AKG-Line, yüksek performanslı endüstriyel alüminyum radyatör sistemlerinde piyasa lideri olan kuruluşumuzun

Detaylı

Pompalar: Temel Kavramlar

Pompalar: Temel Kavramlar Pompalar: Temel Kavramlar Sunum Akışı 1. Genel Tanımlar 2. Tesisat ve Sistem 3. Tasarım 4. Çok Pompalı Sistemler 5. Problemler Tarihçe Santrifüj pompanın esas mucidi Fransız fizikçi DENIS PAPIN (1647-1714).

Detaylı

ODTÜ KKK ANA YANGIN POMPA İSTASYONU PERİYODİK BAKIMI TEKNİK ŞARTNAME

ODTÜ KKK ANA YANGIN POMPA İSTASYONU PERİYODİK BAKIMI TEKNİK ŞARTNAME ODTÜ KKK ANA YANGIN POMPA İSTASYONU PERİYODİK BAKIMI TEKNİK ŞARTNAME KAPSAM: Bakımı yapılacak Yangın Pompaları 1 adet Elektrikli Joker Pompa, 1 Adet Dizel Yangın Pompasıdır. Söz konusu iş, 6 ayda 1 defa

Detaylı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Systemair HSK Isı Geri Kazanımlı Havalandırma Sistemi kısaca IGH olarak adlandırılmaktadır. IGH, ısı enerjisini eşanjörler ve fanlar yardımı ile geri kazanarak enerji

Detaylı

Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR.

Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR. KSB DÜNYASINA D HOŞGELD GELDİNİZ SANTRİFÜJ J POMPALAR Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR. POMPA KESİT T RESMİ POMPA ANA PARÇALARI

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TEMİZLİK MAKİNELERİ

ENDÜSTRİYEL TEMİZLİK MAKİNELERİ ENDÜSTRİYEL TEMİZLİK MAKİNELERİ Profesyoneller İçin Tertemiz Mekanlar... Cam ve Yer Temizlik Ekipmanları Endüstriyel Temizlik Deterjanları Uluslararası Kalite Azami Verimlilik Güçlü Stok Hızlı Sevkiyat

Detaylı

Makina Mühendisleri Odası'nın Yeni Yayınlanacak Kitapları

Makina Mühendisleri Odası'nın Yeni Yayınlanacak Kitapları Makina Mühendisleri Odası'nın Yeni Yayınlanacak Kitapları KİTAP Dünden Bugüne Kitaplarımız Katalogu Makina Müh.Tek.Sözlük (Türkçe-İng./İng.-Türkçe) Pres İşleri Cilt IV Basınçlı Kaplarda CE İşaretlemesi

Detaylı

Aqua Clean BASIC. Aqua Clean Basic Yenilikçi katı madde filtrelemesi YENİLİKÇİ KATI MADDE FİLTRELEMESİ. www.aquastream.at

Aqua Clean BASIC. Aqua Clean Basic Yenilikçi katı madde filtrelemesi YENİLİKÇİ KATI MADDE FİLTRELEMESİ. www.aquastream.at Aqua Clean BASIC YENİLİKÇİ KATI MADDE FİLTRELEMESİ Aqua Clean Basic Yenilikçi katı madde filtrelemesi www.aquastream.at Avantajlar BENZERSİZ SATIŞ NOKTALARI Sıvı maddelerin, çok sayıda uygulamada sınanmış,

Detaylı

GİRİŞ TURBO MAKİNALARIN TANIMI SINIFLANDIRMASI KULLANIM YERLERİ

GİRİŞ TURBO MAKİNALARIN TANIMI SINIFLANDIRMASI KULLANIM YERLERİ GİRİŞ TURBO MAKİNALARIN TANIMI SINIFLANDIRMASI KULLANIM YERLERİ Turbo kelimesinin kelime anlamı Turbo yada türbin kelimesi latince kökenli olup anlamı bir eksen etrafında dönen parçadır. 1 TANIM Turbo

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ -1- Pompa Sistemleri Akışkanları transfer etmek, tesisat direncini karşılayabilmek ve Farklı seviyelerde yükseklik farkını karşılayabilmek için kullanılırlar. Genel olarak

Detaylı

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri Kavitasyon Pompanın içinde statik basınç, basılan sıvının buharlaşma basıncının altına düştüğünde sıvı buharlaşır ve içinde küçük buhar kabarcıkları oluşur. Sıvının pompa içinde dinamik hareketiyle sürüklenen

Detaylı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı IGK cihazları kapalı mekanlardaki egzoz ve taze hava ihtiyacını karşılamak amacı ile tasarlanmış alüminyum

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

HUPF/HUP Serisi. Honeywell UNIVERSAL GAS VALVES UYGULAMA

HUPF/HUP Serisi. Honeywell UNIVERSAL GAS VALVES UYGULAMA UNIVERSAL GAS VALVES HUPF/HUP Serisi GAZ BASINÇ REGÜLATÖRLERİ FİLTRELİ VEYA FİLTRESİZ UYGULAMA KULLANMA KILAVUZU Karışımlı, birleşik sistemler ve endüstriyel dağıtım sistemleri dahil tüm gaz yakıcılardaki

Detaylı

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance Artesis Varlık Yönetim Sistemi Artesis Hakkında ARTESİS 1989-1999 yılları arasında Prof.Dr. Ahmet Duyar ın (Florida Atlantic University) NASA Lewis Research Center ile birlikte yaptığı, uzay mekiği ana

Detaylı

PROJE RAPORU Ref No: 6403

PROJE RAPORU Ref No: 6403 PROJE RAPORU Ref No: 6403 Proje Başlama Tarihi : 7 Haziran 2006 Proje Bitiş Tarihi: 29 Haziran 2006 Kapsam : 10. Tanker Üs Komutanlığı Güneş Enerjili Merkezi Su Isıtma Sistemi Lokasyon: İncirlik Hava Üssü,

Detaylı

Uçak motorunun ana fonksiyonu uçağa gereken hareketi sağlamaktır. Motorun uçaktaki diğer fonksiyonları ise

Uçak motorunun ana fonksiyonu uçağa gereken hareketi sağlamaktır. Motorun uçaktaki diğer fonksiyonları ise Uçakların uçuşunu, havada tutunmasını sağlayan kanatlardır. Motorların görevi ise uçağı öne doğru iterek hava akımının kanatların üstünden gitmesini sağlayarak kaldırma kuvveti oluşturmaktır. Uçak motorunun

Detaylı

SİLİNDİRİK KÜLHANLI ÜÇ GEÇİŞLİ SIVI / DOĞALGAZ YAKII

SİLİNDİRİK KÜLHANLI ÜÇ GEÇİŞLİ SIVI / DOĞALGAZ YAKII SİLİNDİRİK KÜLHANLI ÜÇ GEÇİŞLİ SIVI / DOĞALGAZ YAKII Sıvı ve Gaz yakıtı yüksek verimde yakar. %95 ve daha üzerinde yanma verimine sahiptir. Düşük yakıt tüketimi ile yakıt tasarrufu sağlar. 3 tam geçişli

Detaylı

DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMAKTA OLAN İŞLER

DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMAKTA OLAN İŞLER YTÜ MAKİNA FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMAKTA OLAN İŞLER Bölümümüz Anabilim Dalı Başkanlıklarınca döner sermaye kapsamında yapılan ölçüm ve testlerin 22.09.2008 tarihinden

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI 2. HİDROLİK SİSTEMLERDE KULLANILAN ENERJİ TÜRÜ

MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI 2. HİDROLİK SİSTEMLERDE KULLANILAN ENERJİ TÜRÜ MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Bu deneyin amacı temel ilkelerden hareket ederek, hidrolik sistemlerde kullanılan elemanların çalışma ilkeleri ve hidrolik devre kavramlarının

Detaylı

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız Aksiyal fanlar Üretimin açıklanması Değişik rotor türleri için, çıkış konumu, gövde geometrisi, gövde sacı kalınlığı, ve malzesi yönünden geniş bir seçme olanağı bulunmaktadır. Aşağıdaki açıklamalar standart

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ M. Özger BOZOĞLU Dış Ticaret Uzmanı Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı İSTANBUL 10/12/2014 1 SUNUM PLANI 1.

Detaylı

Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus

Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus Temiz kullanım sıcak suyu için doğru seçim 1 Neden Modul-plus? Modul Plus, tüm dünyada otel renovasyonları için temiz sıcak su üretiminde ilk tercihtir. Spor tesislerinde,

Detaylı

Tüm yollarda Enerji verimli. Hava kompresörleri

Tüm yollarda Enerji verimli. Hava kompresörleri Tüm yollarda Enerji verimli. Hava kompresörleri 3 Yollarda Enerji Verimli. Voith hava kompresörleri Voith, tarihi bir araç lokasyonu olan Saksonya Zschopau da, kamyonlar, otobüsler ve arazi araçları için

Detaylı

Geleneksel sıcaklık ayarı: Önce emniyet Elektronik kontrollü termostat Daha fazla verimlilik için güvenli bir seçim

Geleneksel sıcaklık ayarı: Önce emniyet Elektronik kontrollü termostat Daha fazla verimlilik için güvenli bir seçim MAHLE Aftermarket ürün tanıtımı Elektronik kontrollü termostatlar Geleneksel sıcaklık ayarı: Önce emniyet Bir binek araç motorundaki yanma işlemi, yaklaşık 110 C lik çalışma sıcaklığı seviyesinde mükemmel

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 1.1. Kuvvet Makinaları... 1 1.2. İş Makinaları... 2 1.3. Tarifler... 2 1.4. Birimler ve Uluslararası Birim Sistemleri (SI)... 3 1.5. Makinalarda Tanımlar...

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

LUPAMAT YAĞSIZ 40 BAR PET KOMPRESÖRÜ

LUPAMAT YAĞSIZ 40 BAR PET KOMPRESÖRÜ LUPAMAT YAĞSIZ 40 BAR PET KOMPRESÖRÜ LUPAMAT KOMPRESÖRÜN YENİ ÜRÜNÜ Our New Product PET Comperssor YAĞSIZ YÜKSEK BASINÇ PET KOMPRESÖRÜ LUPAMAT YAĞSIZ YÜKSEK BASINÇ PET KOMPRESÖRÜ HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILABİLİR

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

GENEL ÖZELLİKLER ÜRÜN TANITIMI KULLANIM ALANLARI BOYUTLAR BOYUTLAR_ÇİZİM

GENEL ÖZELLİKLER ÜRÜN TANITIMI KULLANIM ALANLARI BOYUTLAR BOYUTLAR_ÇİZİM DTB-MP SERİSİ MARINE BOYLER GENEL ÖZELLİKLER ÜRÜN TANITIMI KULLANIM ALANLARI BOYUTLAR BOYUTLAR_ÇİZİM GENEL ÖZELLİKLER Farklı Montaj seçenekleri: 30 50 80 100 litre kapasite (30 80) C skalalı ayarlanabilir

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama TANIM Her türlü mekanik sistemin, makinenin, makine elemanlarının belirli kriterler çerçevesinde tasarımını yapan, geliştiren, üretimini planlayan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arası ilişki

Detaylı

ATEX. Radyal. RCEY Serisi Dahili Motorlu Radyal Yatay Atışlı Exproof Çatı Tipi Fan. Fan Gövde Yapısı. Hava Akış Yönü.

ATEX. Radyal. RCEY Serisi Dahili Motorlu Radyal Yatay Atışlı Exproof Çatı Tipi Fan. Fan Gövde Yapısı. Hava Akış Yönü. ENDÜSTRİYEL RADYAL FAN RCEY Serisi Dahili Motorlu Radyal Yatay Atışlı Exproof Çatı Tipi Fan EXPROOF ATEX Kodlama Anahtarı Genel Çatılarda ve dış mahalde kullanılmak üzere tasarlanmış çok yönlü vantilatörlerdir.

Detaylı

ZEMİN SÜPÜRME MAKİNESİ OPERATÖRÜ YETİŞTİRME KURS PROGRAMI

ZEMİN SÜPÜRME MAKİNESİ OPERATÖRÜ YETİŞTİRME KURS PROGRAMI ZEMİN SÜPÜRME MAKİNESİ OPERATÖRÜ YETİŞTİRME KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Zemin Süpürme İş Makinesi Operatörü Yetiştirme 5. PROGRAMIN DAYANAĞI

Detaylı

Enjektörler. Düşük Yakıt Tüketimi. Motora %100 uyum Doğru basınç ve miktar ile yakıt püskürtme Yüksek tork ve motor performansı 1-2

Enjektörler. Düşük Yakıt Tüketimi. Motora %100 uyum Doğru basınç ve miktar ile yakıt püskürtme Yüksek tork ve motor performansı 1-2 Enjektörler Motora %100 uyum Doğru basınç ve miktar ile yakıt püskürtme Yüksek tork ve motor performansı Düşük Yakıt Tüketimi 1846351 Birim Enjektör HPI 2.103 TL 1.349 TL 1943974 Birim Enjektör PDE 2.292

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

YARI OTOMATiK PELET KAZANI. Yeni Nesil Eco Mini Serisi

YARI OTOMATiK PELET KAZANI. Yeni Nesil Eco Mini Serisi YARI OTOMATiK PELET KAZANI Yeni Nesil Eco Mini Serisi Yarı Otomatik Pelet Kazanı. Yeni Nesil Eco Mini Serisi Bütçenize Uygun Bir Pellet Kazanı Eco-Mini serisi kazanlar, dikey tasarlanan borulari ve verim

Detaylı

İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması

İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması Sakarya 2010 İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması Temel Kavramlar Basınç; Birim yüzeye etki eden kuvvettir. Birimi :bar,atm,kg/cm2

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

FAN COIL. İklimlendirme Sistemleri. www.aldag.com.tr

FAN COIL. İklimlendirme Sistemleri. www.aldag.com.tr AE FAN COI ÜNİTEERİ KAMU BİNAARI, OTEER, AIŞVERİŞ MERKEZERİ, OFİSER, KONUTAR, SOSYA TESİSER, EĞİTİM KURUMARI, ASTANEER İklimlendirme Sistemleri er hakkı mahfuzdur. Kapasite ve ölçüler haber verilmeksizin

Detaylı

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Alüminyum, yer kabuğunda en çok bulunan üçüncü elementtir. Bugün dünyada; 730.000.000 ton/yıl ile ilk sırada yer alan demir-çelikten sonra 22.000.000

Detaylı

YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 3 Temmuz 2014 YATIRIM TEŞVİK MEVZUATI 15 Haziran 2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (19 Haziran 2012 tarih

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ocak - Haziran 2015 07.01.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

Endüstriyel Fanlar AKSİYAL FANLAR GENEL BİLGİLER

Endüstriyel Fanlar AKSİYAL FANLAR GENEL BİLGİLER O C A K 2 0 1 1 A R G E - F. K 03 Endüstriyel Fanlar AKSİYAL FANLAR GENEL BİLGİLER Ürünlerimiz, yüksek verimli, düşük maliyetli, düşük ses düzeyi, olası en geniş çalışma aralığı ve kompakt bir yapıya sahip

Detaylı

JENERATÖR PERİYODİK BAKIM SÖZLEŞMESİ

JENERATÖR PERİYODİK BAKIM SÖZLEŞMESİ JENERATÖR PERİYODİK BAKIM SÖZLEŞMESİ 1- TARAFLAR: Kanuni ikametgâhı, Adana/Yüreğir/Sinanpaşa Girne Bulvarı 78/A olan Atak Power ( Bundan sonra Atak Power diye anılacaktır) ile kanuni ikametgahı;... adresi

Detaylı

ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU

ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU Ortaklığın Ünvanı/Ortakların Adı : Türk Prysmian Kablo ve Sistemleri A.Ş. Adresi : Ömerbey Mah. Bursa Asfaltı Cad. No:51, Mudanya / Bursa Telefon / Faks : (0224) 270 30 00 / (0224)

Detaylı

ELEKTRİKLİ SU ISITICILARI TİCARİ TİP ELEKTRİKLİ SU ISITICISI

ELEKTRİKLİ SU ISITICILARI TİCARİ TİP ELEKTRİKLİ SU ISITICISI ELEKTRİKLİ SU ISITICILARI TİCARİ TİP ELEKTRİKLİ SU ISITICISI 53EWH Serisi Ürün No: 53 İSTANBUL KAZAN İmalat Makina İnşaat San. ve Tic. Ltd Şti. www.istanbulkazan.com.tr info@istanbulkazan.com.tr www.eastanbulwaterheater.com.tr

Detaylı

KÖY İÇME SULARI HAKKINDA KANUN

KÖY İÇME SULARI HAKKINDA KANUN 3287 KÖY İÇME SULARI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 7478 Kabul Tarihi : 9/5/1960 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 16/5/1960 Sayı : 10506 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 41 Sayfa : 1019 Kanunun

Detaylı

İşgücü İstemi Tarih/No : Yurtdışı İşgücü İstem No:... (A) İŞYERİ BİLGİLERİ Meslek Kodu: 7231.01

İşgücü İstemi Tarih/No : Yurtdışı İşgücü İstem No:... (A) İŞYERİ BİLGİLERİ Meslek Kodu: 7231.01 İşgücü İstem Formu (Form 1) Meslek Adı: Diğer Motorlu Araç Tamirci Makinistleri (A) İŞYERİ BİLGİLERİ Meslek Kodu: 7231.01 İstenen Meslek : Diğer Motorlu Araç Tamirci Makinistleri Mesleki ve Teknik Anadolu

Detaylı

AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ. AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ. HAKKIMIZDA Firmamız Yüksek Isı İzolasyon Ürünleri Ve Teknik Tekstil Ürünleri Üzerine Uzmanlaşmış Kadrosuyla Uzun Yıllardır Sektörde Hizmet Vermektedir.

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

Rulman ısıtma cihazları

Rulman ısıtma cihazları Rulman ısıtma cihazları Mikro işlemci Karakter LCD Demagnetizasyon 5 kademe güç seçimi Turbo ısıtma Neden? indüksiyon ısıtıcı Rulman arızalarının %16 sından fazlası rulman montajında uygun olmayan yöntemlerin

Detaylı

For Comfort and Savings

For Comfort and Savings TERMOSTATİK RADYATÖR VANALARI KULLANMA KLAVUZU Algılayıcı Temas Yüzeyi Algılayıcı Ayar Seçici Bağlantı Somunu Manuel Plastik Kapak Gövde Somunu Gövde Masura MODEL: W-TRV-LC01 TS EN 215 DIN EN ISO 9001:2008

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI FABRİKA ORGANİZASYONU Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI Rantabilite Raporu (Karlılık Raporu) Rantabilitenin tanımı: kar/yatırım şeklindedir. Masraflara karşılık elde edilen karın, belirli bir miktarı yoktur.

Detaylı

TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI PROJE MESLEKİ DENETİM ÜCRETLERİ

TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI PROJE MESLEKİ DENETİM ÜCRETLERİ TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI PROJE MESLEKİ DENETİM ÜCRETLERİ 28 1. ARAÇ PROJELENDİRME MESLEKİ DENETİM ÜCRETLERİ a. Münferit Tadilat Projeleri a.1. Her türlü araç tadilat projeleri 10. 00 TL b. Seri

Detaylı

BAKIR BORUNUN TESĐSATTA KULLANIMI*

BAKIR BORUNUN TESĐSATTA KULLANIMI* BAKIR BORUNUN TESĐSATTA KULLANIMI* *Bu yazı 27-28 Ocak 1994 tarihlerinde yapılan, ISSOS'94 fuarı çerçevesinde MMO Đstanbul Şubesi'nin düzenlediği Đstanbul Tesisat Kongresi'nde sunulan bildiriden alınmıştır.

Detaylı

BIAX 85 Yılı Aşkın Kalite

BIAX 85 Yılı Aşkın Kalite BIAX 85 Yılı Aşkın Kalite Schmid & Wezel pnömatik aletlere odaklanan öncülerdendi. Şirket 85 yıldır müşteriye en yüksek düzeyde hassasiyet, kalite ve işbirliği sunmakta. Bugünlerde, havalı el aletleri

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Aralık 2014 - Ocak 2015 18.11.2014 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

2015 YILI HİDROLİK DİREK TEKNİK ŞARTNAMESİ

2015 YILI HİDROLİK DİREK TEKNİK ŞARTNAMESİ 2015 YILI HİDROLİK DİREK TEKNİK ŞARTNAMESİ 1-AMAÇ Kurumumuz Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesi ihtiyacı olarak uzun ayak kömür üretim sisteminde kullanılmak üzere 300 adet çelik hidrolik direk satın

Detaylı

MAKİNE FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESKİ EĞİTİM PLANLARINDAKİ DERSLERİN USIS2011 EĞİTİM PLANINDAKİ EŞDEĞERLERİ

MAKİNE FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESKİ EĞİTİM PLANLARINDAKİ DERSLERİN USIS2011 EĞİTİM PLANINDAKİ EŞDEĞERLERİ MAKİNE FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESKİ EĞİTİM PLANLARINDAKİ DERSLERİN USIS011 EĞİTİM PLANINDAKİ EŞDEĞERLERİ KODU ARAS EĞİTİM PLANI KR KODU 003 EĞİTİM PLANI KR KODU 008 EĞİTİM PLANI KR KODU 010

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Mayıs-Haziran 2015 14.04.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu MALZEME BİLİMİ I MMM201 aluexpo2015 Sunumu Hazırlayanlar; Çağla Aytaç Dursun 130106110005 Dilek Karakaya 140106110011 Alican Aksakal 130106110005 Murat Can Eminoğlu 131106110001 Selim Can Kabahor 130106110010

Detaylı

1982 yılında kurulan Hong Kong Merkezli bir firmadır. 1988 yılında Hong Kong Borsası nda halka arz edilmiştir.

1982 yılında kurulan Hong Kong Merkezli bir firmadır. 1988 yılında Hong Kong Borsası nda halka arz edilmiştir. Welltec Kimdir? 1982 yılında kurulan Hong Kong Merkezli bir firmadır. 1988 yılında Hong Kong Borsası nda halka arz edilmiştir. 50 nin üzerindeki şirketler grubundan oluşan COSMOS Machinery nin plastik

Detaylı

Endüstriyel Fanlar SANTRİFÜJ FANLAR GENEL BİLGİLER

Endüstriyel Fanlar SANTRİFÜJ FANLAR GENEL BİLGİLER O C A K 2 0 1 1 A R G E - F. K 02 Endüstriyel Fanlar SANTRİFÜJ FANLAR GENEL BİLGİLER Firmamızın santrifüj fan aralığı, direk tahrikli fanların en fazla karşılaştığı debi-basınç bileşimlerini karşılayacak

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı