AKDENIZ'DE KORSANLIK VE OSMANTI DENIZ HUKUKU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKDENIZ'DE KORSANLIK VE OSMANTI DENIZ HUKUKU"

Transkript

1 BtirrNr Anr AKDENIZ'DE KORSANLIK VE OSMANTI DENIZ HUKUKU Giniq u makalede baqta Akdeniz olmak iizere devletler arasr iligkilerde donanmalann ve korsanlann roliine dikkat Eekilerek Ortadoiu ve Avr-upa tarihinin belirleyici unsurlanndan olan denizcilifin geliqimi ele ahnacakhr. Tiirklerin Anadolu'ya yerlegmelerinden itibaren denizcilikle olan irtibatlan ve bu konuda gergeklegtirdikleri faaliyetler hakkrnda krsa bir bilgi verildikten sonra da asrl konumuzu tegkil eden "modern Eafilar oncesinde deniz hukuku" tarhgrlacahrr. Islam Hukuku, Osmanh deniz hukuku tatbikatr ve Babrili'nin korsanhia yaklaqrmr da incelenecek hususlar arasrndadrr. l8r5 Viyana Kongresi'nden sonra Avmpa devletler hukuku iginde sistematik hale getirilen deniz hukuku alanrndaki belgeler rinceki donemler iein tam olarak tespit edilmig olmaktan hayli uzakfir. Ahidnimeler, fermanlar, resmi yazrgmalar, diplomatik raporlar ve elgilik kayrtlanndan derlenen deniz hukuku ile ilgili uygulamalardan tespit edebildifiimiz bazr ornekleri bu makalede sergileyecefiiz. Qeqitli Avmpa devletlerinin, deniz savaglannrn bir pareasr olarak gordtikleri resmi izinli korsanhfa rgrk tutmaya Eahgacaprz. Hemen itiraf etmek gerekir ki, bu gahgma modern gafllann baglanndaki deniz hukuku araqhrmalannrn onemine dikkat gekmekten ibarettir. Qok daha kapsamh araghrmalara ihtiyaclmlz olduiu muhakkaktrr. DrNizcirir TenirriNr CrNrr Bexrs Trirkler Akdeniz'de Eski diinyada hikimiyet, kuwetli ordular kadar kudretli donanmalar:a da sahip oimaya dayanryordu. Tiirklerin rr. ytizyrhn baelanndan itibaren yr-rrt tuthrklan Anadolu'yLr, Malazgirt zaferinden sonra baqtan baqa geqip iz- ' Doq. Dr.. Qankay'a Universitesi O[retinr Uyesi. Tunxlen vr DEruiz z6s

2 nik'te Anadolu Selgukhr Devleti'ni krrrduklannr biliyonrz. Btr kadar erken bir donernden itibaren Ttirklcr denizcilikle de upraqmaya baqladrlar. Daniqnrend Bey'in arkadaelanndan olr,rp ro78'den sonra bir sirre Bizans'a esir dti- Een Qaka Bey ilk Tiirk denizcilerindendir. izmir'i zapt ettikten sonra bir donanma inqa ettirerek Ege'de Foga bagta olmak iizere bazr kryr gehirlerinin vanl srra Midilli, Sakrz, Sisam adalarrnr ele geeirdi. Bizans imparatortr, diploniatik tenraslan sorlucu Qaka Bey'i, Anadolu Selguklu Sultant ve damadr Krlrq Aslan'a oldr.irtmeyi bagardr. Archndan rc97'de baglayan Haqh seflerleri sonucll brr gchirler ve adalar: Tiirkierin elinden birer birer ahndr.' rz. yizyt hn baglannda Akdeniz'de hikimiyet Miisiiimanlann elinden qrkrp Venedjk ve Ceneviz gibi deniz devletlerinin eline gegti. Bu devletler irzcllikle rz. yitzytlda FIaEh ordrrlannr Suril'e ve Mrsrr'a taqryorlarcl. Fakat Lzgo yrlrnda son Haqh kalesi olan Akka diigiince, Papahk yeni bir Flaqh sefbri il;rn ederek britiin Islam ktyrlanna abluka baglatmrqh. r3oo'lerden itibaren Mentege, Aydrnoiullan, Saruhan, Karcsi gibi Batr Anadolu'daki gazi be,vlikleri uzun si.iren bu ablukayr kaldrrtmayr baeardr. Zaman ieinde Ostnanh Beyli[i de denizde Haqhlarla miicadeleye katrldr.' I)aha Orhan Gazi zamanlnda Osmanh Beylifi'nin bir donanmasinrn oldrrftr bilirriyor.r.,y 'de iznik ahndr[r zaman Gemlik de Osmanhlarrn eline He(er. Burada bir tersane oidufiundan, Bizans tar:ihlerinde Chios adrvla geqen liman qehrine Gemilik denilmeye baqlanrr. Btirada inqa edilen donanmayla 433'te izmit kugatrhr. Giiney Marmara'da, Karatntirsel vc I(enrer'de de Osmanh tersaneleri vardr. iqte btrralarda tislenen Tiirk korsanlan, Marnrara Denizi'nden geqcn Venedik ve Ceneviz ticaret gemiierini avhyorlardr. Bunu da Flrristiyan hikimiyetine kargr bir gaza hareketi olarak telakki ediyor:lardr. r33o'larda br-r seferler Balkan kryrlanna uiaetnca, F{rristiyan diinyasr tehlikenin biiytiklirfiii karqrsrnda bir Hagh ittifakrna teqebbiis etti. Ege Denizi'nde Tiirklere karqr kr.rrulan bu ilk Hagh ittifakrna Papahk'tan baqka, Venedik, Bizans, Krbns, Rodos ve Fransa kralhfr da katrldr. r)44 seferinde izmir'in Flaghlann eline dirgmesi ve Aydrnoflu Umur Bey'in Izmir'i kurtarmak iqin r348'de hisar onilnde olumii, Ege'deki mticadelenin bir sa{hasrnl sona erdirmigti. Bundan sonra Osmanhlann Rumeli'ye gegigleri iein Gelibolu'nun fethi onem kazantr. r35z'de bir koprii- bagr olarak Tsympe'nin ($impe) hrtuhnasr, ardrndan bir cleprcrnic yrkrlan Geliboltr'nun IJ54'te Osmanh gazileri tarafindan ele gegirilrrresi, IJaikanlar'da yeni bir rnticadele baqlatrr. 13Crr'de Edirne'nin fethi istan$ul'tr d,:rprttdan Ttirk tehlikesi altrnda brrakmrqtrr. Bu donemde Osmanhlara karpr yaprlan genel t-lagh propagandalan, ashnda Papahk, Venedik ve Macaristan'tn kendi menfaatlerini kurtarmak gabalannrn bir parqasrydr. Venedik, DalmaEya, Arnavutluk, iyonyen adalan, Mora ve Girit'te kurduiu inrparatorlufiuntr korumak, Macaristan ise Kral Bril.tik Louis (ry4zylz) cl6neminden llaqlayarak Tuna'nrn her iki tarafinda hakimiyetini siircliir-mek igin Os manlt Beylipi'yle rnticadeleyi temel siyaset olarak benimsemiqlerdi. r istanbrrl'un Ttirklerin eline geemesi Avrupa kamuoyrrnda yeni bir gok dalgasr varatrnretr. Do$t Roma'nrn qoktigtiyle beraber Fatih'in ilk hedef olarak Karadeniz ve Ege hikirniyeti iqin donanmalannr harekete gegirdifiini goriiyorlardr. Gergekten, osrnanh donanmasr r4s4,te Karadeniz, r455 yazrnda ise Ege sulanna agrldr.a istanbul'un Turklerin eline geqrnesi, bolgedeki adalar halkr iizerinde de esash bir korku yaratmrqtr. KtiEt.ik acialarda YaEayan halk akrrt akrn daha biiytik adalara gog etmeye baqlach.' Fatiir Sultan Mehmed, Akdeniz'in dofiusunda hikimiyct saflamak ieirr bu denize giden vol i.izcrincleki adalan dnce hakinriyeti altrna almaya, sonra da topraklanna katrnaya qahqtr. Qanakkale Bo$azr'na ve Tiirk sahillcritte en vakrn olanlard;rri baqlavarak adrm adrm daha uzaktaki adalar-a niifuz etmeye galretr. Btt suretle yabancrlara srfrnacak bir yer brrakrnryor, bir taraftan "ftirk sahillerinc yaprlacak korsanhk hareketlerini onlerken, difierr taraftan da bolgedeki ticareti ele almrg oluyordu. Ege Denizi iizerincleki adalarrn ltir krsrnr Venedik ve Ceneyizlilere, bir krsmr da Bizans'a aitti. istanbul'un fethinden hemen sonra harekete geqen Fatih, Bizans'a ait olan bu adalann kendi idaresine geqmesini istiyordu. Qanakkale Bofazr'nrn apzrndaki adalardan baelayarak Ege Denizi iglerine dofru ilerliyordrr. Bu denizde iki istikamet tayin etti. Bunlardan birincisi onu italya'ya gofiirecekti. ikinci yoi ise Anadolu sahiljeri yakrnrndan gegiyordu. Birirrci yol i.izerinclcki adalann bir ktsmtnt teker teker ele geeirdikten sonra italya'ya asker grkardr. ikinci yol tizerindeki adalarr ise haraca baflayarak veya ilhak ederek Rodos'a kadar ulaett.r' Brr hrzh ilerleme kargrsrnda 1456'da Papahk derhal 266 Arorruiz'oe KoRsnNLrK ve OsrunNrr Drruiz Huxr-rxu Tunrlrn vr Drruiz z{tt

3 bir HaEh donanmasrnl harekete gegirdi. Rodos, Hagh Avrupasr'nrn bir ileri kar:akolu durumundaydr. Brrndan sonra da Roma Papalan, Fatih'in oltlmiine kadar Avrupa'da Hagh donanmalan teqebbiisiinden vazgegmediler. ilki r45(r'da, ikincrsr r47z'de olmak iizere iki Hagh donanmasr ile garplsmalarrn yanr slra ry63-t479 arasrndaki uzun Osmanlt-Venedik savaqrnr da eklememiz gerekiyor. Ozetle, Fatih r456'dan r47g'a kadar siirekli olarak Hrristiyan Avrupa'nrn donanmalanyla miicadele halindedir. istanbul'un fethinden sonra Batrhlar, HaEh seferlerini Hrristiyan di"inyasrnln Ttirklere kargr savunmasr qeklinde algrlayacaklardrr.t Fatih'in Ege Denizi'ni kontrol etme Eabalanna raimen, heniiz kudretli bir Osmanh donanmasrnrn varhfrndan sciz edilemez. Bir kara devleti olarak ilerleviqini siirdiiren Osmanh Devleti iqin bir deniz stratejisinin ijnemini aerkqa idrak eden ilk Sultan II. Bayezid olmugtu. Fatih zamanlnda denizde elde edilen baqarrlar, ashnda kara ordusrlnun kudretiyle dengelenivordu. Donanma da sefer:lerde nakliye ve kryrlan himaye fonksiyonundan oteye gidemiyordu.t Bayezid, aerk denizlere hikim bir deniz giicti olmadrkga bu ilerlemenin stirdirrtilemeyecefini kavramrgtr. Bunun igin ilk biiyrik hedef Krbrrs adasr idi. Karayolu ticaretinin kirhhfirnr kaybetmesi sonucu Venedik de deniz giiciine daha tazla onem vermeye baglamrgtr. Kardeqi Cern'in rehine tutulmasr Bayezid'i siyasi olarak eli kolu baflr krhyordu. Nitekim ondan kurtulur kurtulmaz deniz faaliyetlerini de hrzlandrrdr. Devrin en btryiik denizcisi ve korsan Kemal Reis'i r495'te devlet hizmetine aldr. Venedik'e karqr ylinitttlgii deniz siyaseti, aynrzamanda ispanya'yr da italya-malta hattrnrn batrsrnda srnrrlandrrmayr hedefliyordu.' Kanuni doneminde Batr'yla Osmanh arasrnda tekrar getin bir miicadele baglamrqh. Osmanh Divan'rnda, Habsburglara kargr sava$rn Akdeniz'de mi, yoksa orta Avrupa cephesinde mi yaprlmasrnrn daha iyi olacafir tartrgrlmrg ve rince Habsburg himayesindeki Macaristan'a biiytik bir sefer drizenlenmesine karar ver:ilmiqti. ry26 MohaE Seferi'nden sonra da Osmanlt Devleti'nin, Habsburglara kargr milli devletlerin miicadelesinin kendisine hazrrladrfr irnkanlan iyi deferlendirdifiini gortiyoruz. Bu tavrr, Osmanhlann ytizyrllarca Avrupa'da izledikleri siyasetin temel prensibini oluqturacaktrr. Avmpa'yr tek elde toplamak isteyen btiytik bir giice karqr, Os- manhiar dairna rakip devletleri destekleme politikasnu gtidcceklertiir. Fransa ile baqlayrp fiilen bir ittifak halini alan iligkiler, Osmanh Devleti'nin Avrupa siyasetinin de temel tagr olacaktrr. r5z5-r555 doneminde V. Carlos'un imparatorlufiuna karqr Fransa, Osmanh Devleti'nin destefiini i'anrna alarak denge saflamaya gahqacaktrr.'o Cezayir'de bir devlet kurmayr baqaran tinlii korsan Barbaros Ha)'- reddin'in Osmanh hizmetine girmesi Akdeniz'de yeni bir donemi baelatrr Preveze Zaferi'nden sonra artrk Osmanh gergek bir deniz giictidiir. Piri Reis'in hazrrladrfir Kitd.b+ Bahriye," yiikselen Osmanh denizcilipinin bir nevi habercisidir. Eserde, Qanakkale Bopazr'ndan itibaren Cebelitank'a kadar biitiin Akdeniz limanlan ve ikmal yollarr tasvii edilmektedii:.'' tstr donemde Osrnanh deniz iisleri $unlardrr:. istanbui'da Kasrmpaqa'daki biiy-rik donanma. Gelibolu donanmast.. Arnavutluk'ta Aviona'da, Adriyatik Denizi'ndeki donanma ve korsanlar,. Mrsrr ve Suriye'yi koruyan f skenderiye donanmasr,. [{int Okyanusu'nda faaliyet goster:en Krzrldeniz'deki Stivevq clollanmasl. Bail Akdeniz'de Tunus, Cezavir ve Trablusgarb Be,vlerbeylikierine bafh korsan donanmalan." r57r inebahtr (t.epanto) maflubiyetine kadar Akdeniz'de Osmanh {ilolan bir tarafian sahilleri muhafaza iqin devriye gezecek, diper taraftan da dtigmanlanna korku salacakhr. inebaht Deniz Muharebesi'ndeki muazzam kayrplara'a rafimen ertesi yrl Osmanh donanmasrnrn yeniden inga edilerek Akdeniz'e aerlmasr Hagh ittifakrnrn planlannr altiist etti. r573'te Osmanlr diplomasisi Venedik'i ittifaktan ayrrmay baqardr. ry74'te ise Tunus ispanyollarclan geri ahndr. Osmanh hikimiyeti Kuzey Afrika'da Fas kryrlar:rna kadar uzanmrgtr. Fakat inebahtr'daki travma atlatrlmrq degildi. incbahtr mtrharebesinin Osmanh tarihlerindeki adr "srngrn Donanma"drr. Bundan sonra Babrili ispanya'yla dofrudan bir gatrgmaya girmekten kagr- 268 AxorNiz'oe KonsnNLrK ve Osr,rlNr-r DEr.riz Huxuxu Tunrlen vr Drruiz z6g

4 nacaktlr. Ustelik r578'de mi-itareke imzalayarak iran cephesine afirrhk verecek ve uzttn yrllar bu savaqtan kendini kurtaramayacaktrr. iran cephesini, 13 yrl stirecek olan Osrnanh-Avusturya savaglan takip eder. Bu savaqlar bittifinde artrk okyanuslann oldufiu kadar Akdeniz'in de hakimleri Hollanda ve ingiliz kalyonlandrr. Axnrwiz'nr KoRsnNrrdrN YnyrrprRsr Akdeniz'cle korsanhk gok eski tarihlere kadar uzanrr. Korsanhk ashnda me$n bir savaq qeklidir ve kendine ait bir hukuku vardrr; ya resrnen harp ilanryla, ya da resmi otoriteler tarafindan verilen bir mektup, pasaport, izin belgesi veya talimatla stirdiiriiliir. ispanyollar 16.,;f;zyt lda Akdeniz'de Cezayir korsanlanndan's ve Atlantik'te Fransrz, ingilizve Hollanda haydutlartndan"' bahsederler. Osmanh-ispanya arasrndaki i578 tarihli miitarekenin ilerleyen yillarda uzatrlmast, Akdeniz'de donanmalar arasr savaga ara verdirecektir. Bunrrn yerini korsanlar tarafindan yrinihrlen gayriresmi miicadeleler alrr. Artrk savag baekentleri istanbrrl, Madrid ve Messina defiil, Cezayir, Malta, I-eghorn ve Pisa'drr.'7 Tudorlar dcineminclen itibaren, Avrupa'daki htiktimdarlar devlete ait gemilere ve denizcilik tegkilatlarrna sahip olmalarrna rafmen, kendi tel-raalartna dr'iqmantrr ticaretine sekte vurmak rizere onlarrn gemilerini avlama izni vermekte bir sakrnca gormi.iyorlardr. Bu uygrrlama o kadar yavgrnlaqtr ve her tiirlii ticarete o kadar zarar vermeye baqladr ki, yaprlan arllaqmalara, hiikumdarlann illegal deniz haydutlufiuntr cinlemek rizere, rtrhsat verecekleri korsanlardan yiikhi miktarlarda depozito alma qartr konmaya baqlandr. Aynca korsanlann ganimetleri bafih bulunduklan limana getirip mahkemeye kaydettirmeleri istenmeye baqlandr. Buna ra!- men istism arlann oniine gegilemiyordrr. Ma hkeme formaliteleriyle u$ragmak istenleyen ve ganimetten pay vermek istemeyen korsanlar zapt ettikleri gemileri batrnlyor, mtiretteiratrnr lsslz yerlerde karaya Erkanyor ve ganimeti de sakliyorlardt. Bu tiir uygulamalara son vermek isteyen ingiltere ve Fransa arastncla t677'de imzalanan bir anlagmayla korsanlarrn ele geqirdikleri gemi miirettebatrna kdtti muamele etmeleri, igkence yapmalan yasaklanryordu.'8 ingiliz Korsanlr$r Osmanli ordulanntn Avushlrya cephesinde uzun yrllar siiren sava$lan esnastnda (r593-r6o6) donanmaya yeterincc. onem verilememiqti. iqte bu donemde Akdeniz'de ingiliz korsanhfrnrn had saflraya ulaqtrfirnr goriiyoruz. fi. yizythn sonlarrna dofru ingiliz korsanlan Atlantik'te Amerika'dan altrn ve gi.imuq getiren ispanyol gemilerine mrrsallat oh.ryordu. ingiliz korsanlartntn efsane ismi Kaptan Francis Drake'!' idi. Kraliqe Etizabeth'ten aldrfir izinle Karayilrler'e uzanan Kaptan Drake, New Cartagena'va kadar ilerleyip strayla her kasabadan para toplamakta, direnenleri ise yakrp yrkmakta ve afrr tazminatlar yi.iklemekteydi.'" Drake, Cape Verde adalarrna hilcum ettikten sonra, yeni dtinyanln en btiytik ve en zengin gehri olan cartagena'yr ele geqirip yakn. ingiltere'ye dondtiftinde 6o.ooo pound (1) deferinde ganimet getirdi. Drake'in bu seferleri Avnrpa'da biitr-lik yankr tryandrrdt ve Drake, Protestan davasrnrn kahramanl olarak goriilmeyc baqlandt." Cartagena'nln yakrhp yaflmalanmasl ve ispanyol ticaretine inciirilen airr darbeler iizerine II. Philip ingiltere iqgaline kesin olarak karar verdi. Armada ry87 yaztnda denize agrlacak qekilde hazrrhklara baglanmtgtr. Kendisine ulaqan raporlarla durumdan haberdar olan devlet bakanr Francis Walsingham," Elizabeth'e, Kaptan Drake'i Cadiz'e gondererek, onlar hareket etmeden cince ispanyol nakliye gemilerini yakmaslnl enrpoze etti. Drake ve ltalsingham bu harekatrn btittrn avnntrlarlnl biiyrik bir gizlilik iqinde hazrrladrlar. O kadar ki ingiliz eleilerine bile haber verilrnenrigti." r587 Nisan'tnda, Karay'ibler'dcki yaema seferinden donen Kaptan Drake, z5'i kalyon olmak iizere Wze yakrn gemiyle Cadiz iimanrna taarnrz etti. Limandaki gemileri gotiiremeyecefinden, Drake zz ispanyol gemisini topa tuthr. Bu gemiler Armada'nrn can damannr olugttrruyordu.'a Venedik tralyosu "Drake'in ispanyoi sahillerine verdifi zarar o kadar biiyriktu ki" diyor, "ispanya krahntn kazanacafr parlak zafer, zarannyansrnr bile karqrlavamayacakur. " Bu sefer, ktietik fakat iyi idare edilen bir donanmanln az savrda qrkartma birlifiyle ve iyi bir zamanlamayla, biiytik bir kuweti nasrl alt ettifine ornek oluqhrrur.'5 ispanyol Armadast'nt karqtlarken ingilter:e'ye zaferi Kaptan Drake'in taktikleri kazandrrmrqtrr. Drake'in, filosunu hava qartlan ne olursa ol- 27o Axoeruiz'or Kocsnr.lLrx vr Osuenlr De niz Huxuxu Tunxlrn ve Drrviz 27r

5 sun denizde tutabilecek tecriibesi, hie kimsenin cesaret edemeyecefi taktikler igeriyordu. Toplanan harp meclisinde, donanma komutanr Horvard, Drake'in planlarrna siirekli itiraz etti, fakat sonunda Elizabeth'i ikna etti. Agrkta bcklenecek, Lizbon'a defiil, limandan qrkinca dofirtrdan Armada'ya saldrnlacaktt.-" Bu plana gore hareket edilmedi, fakat Calais'da farkh bir taarn)z gergekleqtirildi. Gece Armada iizerine yollanan ateg gemileri, ispan-,vol gcmilerini panik ieinde halatlannr keserek yelken aqmaya zorladr. Sonrast maltrm: firhna Erktifrncla Eapalan olmayan gemiler ne bir limana sr[rnabiliyor, ne tekrar bir araya toplanabilivorlardr. Armada'nln yansl ingiliz sahillerinde kayalara Earpa qarpa pargalandr. r58o'de Osrnanlr padigahrndan aldrklan ahitnameye'r istinades Akdeniz sulannda serbestge dolaqmaya ba;layan ingiliz kalyonlan ticaret gernilcrinin korkulu ri,iyasr haline gelmiqti. Brr durumdan en Eok Venedik ticareti etkileniyordu. istanbul'daki Venedik balyosu Agostino Nani'nin z3 Kasrm r6oo tarihli raporttnda, ingiliz elgisinin kendisine, "ashnda kraliqc-nin'3 ingiliz Levattt ticaretinin zarar goreceli kaygrsryla Akdeniz'cleki korsarth!r engelleme niyetinde oldufunu" soyledifi belirtiliyor. Bal,vos cevabrnda zaten ingilizlerin kayda deeer bir ticaret hacrni bulunmadrfrnr, tepeden trrna[a silahlandrrlp erzak ve muhimmatia doldurduklan gemilerle asrl maksatlartntn agrk denizde haydutluk yapmak oldufunu ifade etmektedir. "' ingiliz korsanlrpr r588'dc ingiltere'yi iggale giden ispanyol Armada'stntn firtrnada i ngiliz sahillerinde kayalarda pargalanmasrnln ardrndan artmtqtt. '' Amerikan kolonilerinden gelen ispanyol gemilerinden elde edilen altttr ve gtimli.,sten oluqan muazzam ganimet btitiln gemicileri bi"iyulemekteydi. Boylece Akdeniz'de de korsanh$ denemeye kovuldular. ispanya ile sava$ hali, ingiliz gemicilerin Cebelitank'r gegmelerine meqruiyet kazandrnyordu. Fakat qok gegmeden ispanyol, Venedik, hatta Tiirk gemilerini yttrmaya baqladrlar." {>. yltzyrhn sonuna gelindiiinde kapitiilasi'onlartn iizerinden zo yrl gegmesine rafimen ingiliz gernileri, getirdikler:i mallann kalitesinden Eok, korsanhklanyla gohret bulmrrqlardr. ilk yillarcla Vcnedikliler ingilizleri ticari rakip olarak gormiiyorlardr. istanbul'daki Venedik balvosu Giovanni Francesco Moresini geliqmeleri Dog ve Senato'ya griyle rapor eder: Btitirn bir yrl boyunca limana sadece bir ingiiiz gemisi geldi. O kadar kiigiiktii ki bir Venedik gemisinin ancak altrda biri kadar yiik tagryordu' Asrl maksatlanntn doniie yolunda korsanhk yapmak oldrrf;u, tizerinde maldan gok silah ve top bulundufiundan belliydi.,, Osmanhlann once iran'a, ardrndan da Avushrrya'yakargr yiirutttikleri uzun savaelarrl Levant ticaretinde bir dtiqiig yaratml$h. Levant ticareti DoE Hindistan kumpanyasrna gore daha az kir brrakryordu. ingiliz elgisinin maa$l ve padigah bagta olmak iizere vezirler ile Osmanh bi.irokrasisine dafrtrlan hediyeler Levant kumpanyasr -dolayrsryla girket hissedarlaltarafindan odendifinden ilave masraflar grkanyordu. Venedik balyosu Agostino Nani'nin 3 Arahk 16oo tarihli rapomna gore ingilizler Levant ticaretini tamamen terk edip Hindistan'a yofunlagmayr dtigtintiyorlardr.," Bu strada istanbul'da Osmanh htikiimeti ieinde ingilizlerle iliqkileri tamamen kesme taraftarlarr bulunuyordu. Sadaret Kaymakamr Ahrnecl paga, Kaptan-r Derya Cifalazade Sinan Paga ve kazasker bu konuyu Fransrz elgisi FranEois Savary de Brdves ile miizakere ettiler. Bu gmp ingiliz gernilerini Akdeniz'den atmakla kalmayrp siyasi ittifakr da sona erdirmek istiyorlardr. Onlara gore Osmanlt-ingiliz iftifakr kraligeyi ispanya ile husumet ieinde tutmak iein gerekjiydi. $imdi kraliee ispanya krahyla bang imzalamak tizere oldrr$undan, ingiltere ile ittifbkr siirdiirmenin hiebir faydasi olmavacakh." ingilizlerle dostiufu bozma miizakereleri r6o6'ya kadar siirdu. Hem Sultan I. Ahmed, hem de vezirler ingiliz gemilerinin korsanhktan vazgeememeleri sebebiyle ahitnamelerinin ilgasr taraftal iken Hoca Sadeddin Efendi ve Haydar Paqa bu fikre karqr Erkryorlardr.i" Zitvatorok Antlaqmast ile son bulan Avusturya harbinin Osmanh Devleti'ni temellerinden sarsmast tizerine ingilizlerle iligkileri kesmek gibi marjinal bir diigtinceden vazgeqilecektir. Hollanda Korsanlr$r I4oo'lerden beri Kuzey Denizi'nde faaliyet gosteren Hollandah korsanlar, r568'den itibaren II. Philip'in, ispanya'ya bafh olan Hollanda iclaresine do$rudan miidahalesinin ardrndan isyancrlarla birlikte hareket et- 272 Axorr.riz'or KoRsaNLtK ve Osun^*u DrNiz Huxuxu TUnxlrn vr De Niz 27j

6 meye baqladrlar. Bu korsanlar I(uzey Denizi'nde ve Mang Denizi'nde isyanctlann lideri olan Orange Prensi William'rn miihrtinii tagryan belgelerle ispanyol gemilerini vuruyorlardr. Prens William, ispanyol kuwetlerine kargr yu.iitftigi.i mi-icadeleyi r569'da Fransa'da Protestan Huguenot'larla irtibat halinde siirdiirtiyordu. Prens William, Fransrz Huguenot lideri Coligny'nin tavsiyesiyle kuzey Hollanda'da tegkilatlanan ve ispanyol gemilerini avlayarak geginen korsanlan himayesine aldr. William korsanlara verdipi korsanhk yetki belgesi karqrhfirnda, elde edilen ganimetlerden belli bir pay alacakh. rr Prens William tarafindan verilen mhsatnameler sadece denizlerde defiil, nehirlerde de korsanhk yapma miisaadesi saflryordu. Bu ruhsatnameler korsanlar iein hayati ehemmiyeti haizdi, Eiinkii bu sayede KraliEe Elizabeth'ten limanlarrnr tis olarak kullanma miisaadesi ahvorlardr. Zamanla ruhsath korsanhkla haydutluk arasrnda fark gozetmemeye ve hatta ingiliz gemilerine saldrrmaya bagladrklanndan Elizabeth ry72'de bunlann ingiliz limanlanndan grkanlmasrnl emretti. Artrk biittrn limanlar yiizlerine kapanmrgtr. r Nisan'da kiigiik bir liman qehri olan Den Briel'e (Brill) geldiklerinde btittin ispanyol kuwetlerinin isyancriar tizerine sevk edildifiini gordiiklerinden hemen gehri ele gegirdiler.rs ilgingtir, isyancrlann bu gayri resmi denizcilerinin slogant "liever Turks dan Paaps" idi.is Gemilerinde asth krrmtzt kumagtan bayrak ve flamalannrn ve qapkalannln tizerinde hilal bulunuyordu. ispanyol idaresine karqr altnan ilk galibiyet bu korsanlann Br:illliman gehrini ele gegirmeleridir.a' rz Yrl Miitarekesi'ndena' once kasaba idareleri veya amirallikler, talep eden gemi sahiplerine, belli bir bolgede korsanhk yapma izni veren belgelera' dafirhyorlardr. Savag srrasrnda ispanya'nrn servetine zarar veren korsanhk F{ollanda hukrrkuna gcire me$nl kabul ediliyordu. Hiiktimetler zamanla bu tirr korsanhir kontrol alhna almak igin bazr teqebbiislerde bulundtrlar. r6o5'te yayrnlanan bir emirle bu izin belgelerinin kaydettirilmesi $arh getirildi. Ertesi yrl zo. ooo florin depozito karqrhfr yeni belge verilmesi kararlaghnldr. Miitareke btitiin bu resmi faaliyetlere son verdi. Bu yafmacrlat'r sarhog'u'e kumarbazdrlar. Hayatlan gofu zaman yabolazlan kesilerek, ya da bir ipin ucunda sallandrnlarak son bulurdu. Biitiin ticaret gemileri, hangi bayrafr tagrrsa tagtsrnlar, onlann hedefiydi.oa 274 Axorruiz'or KoRsarulrx vr OsuRrulr De rviz Huruxu Osmanlr Korsanlarr 17. ve 18. yizytllarda Kuzey Afrika korsanlan Cezayir, Salee. Tunus ve Trablusgarb limanlannda iislenmiglerdi. Avrupa'dan da tiniti gcmiciler gelip bunlann yanrnda korsanhk yapryorlardt. t6z5'te 6o kadar Hollandah kaptanrn Cezayir korsanlarryla birlikte yelken agtrfr biliniyor.o5 r6oo yrhndan itibaren Kuzey Afrika'da yerlegen bazr Hollandahlar Miisliiman adlan alarak yerli korsanlarla birlikte ganimet topluyorlardr. Mesela meqhrrr Murat Reis ashnda Haarlemli fan fanszen, Siileyman Reis Rotterdamh f acob de Hoereward'drr. Yine Siileyman Reis adryla yelken agan ve fazla bilinmeyen Veenboer ise 16zo'de bir Hrristiyan gemisine saldrnrken oidtirtilmiigtiir.'(' Yine aslen ingiliz bir korsan olup MiisliimanaT olan tinlii Osman Dayt, Tunus'tan BabrAli'ye mektup gondererek her biri r5o blackamour harqwebusser ve 4o top taqryan ah bwrtona8 donattr$rnr ve bunlan Ustid-r Azam'rnae gemileriyle savagmak iizere Sethelia Korfezr'neve Krbns aqrklanna gonderdiiini bildirir. Haberi aldrfrnda qok memnun olan Kaptan PaEa derhal Tunus'a Osman Dayr'ya bir mektup yazar. Altr geminin kaptanlarlna da hilatlar gcinderir. Brr suretle -padieahrn himayesinde olduklanndan- bu gemiler btitiin Osrnanh limanlarrna serbestge girebileceklerdir.s" Osmanh korsanhfr deyince hemen akla Cezayir, Trrntts ve Trablrrsgarb gelir. Osmanhlar daha Yavuz Sultan Selim zamantrrda islam di"inyasrnda hikimiyet kurduktan hemen sonra Avrupa'ya yonelmek niyetindeydi. 5' Sultan Selim bunun igin gemi inqa faaliyetine de bagladr, fakat omrii vefa etmedi. Avrupa harekdtrndan tince denizlere de hakim olmanrn liizumu aerkea ortaya qrkmrgtr. Kemalpaqazade, Yavuz'a " oyle bir Sehirde otun+yorsll,nuz ki, antn velintmeti denizdir ve deniz feth olunmadr.kea ve istanbul'a gemi gelmedikge istanbul mamur olmaz" diyordu. Akdeniz hakimiyeti, tarihi olarak cihan hdkimiyetinin en cinemli vasrflarrndandrr. Oyle ki, Romahlarda Akdeniz'in adt Ma,re Nostrum'dur (Bizim Den rzl.;z TUnxlrn vr Drruiz 275

7 Yukanda bahsedildipi iizere Cezayir'de mtistakil bir devlet ln.rran Hrzrr Hayreddin'in Osmanh hizrnetine girmesi Akdeniz'de yeni bir donemi baqlatrr. Kanuni Sultan Siileyman doneminde Yavuz'un hedefleri gergeklegecektir. Barbaros Halreddin'in Osmanh Kaptan-t Deryast olarak r518 Preveze Zafert ve r54r'de ispanya'ya kargr diizenlenen Fransrzlarla mi.iqterek deniz harekatr Akdeniz'deki Osmanh hikimiyetinin en aerk iqaretleridir.5r Bundan sonra Osmanh bahriyesinde srk srk korsanhlctan yetigme kaptanrderyalar gori.ilecekdr.,', t57t inebahtr felaketinin sommlusu, serdar tayin edilen ve denizcilikle alakasr olmayan Miiezzinzade Ali Paqa'drr. Muharebe sonunda donanma mahvolmrrqken Uluq Ali Paqa55 3o kadar gemiyle kurrulrrp istanbul'a doner ve o makamda oltinceye kadar kalacafr kaptanrderyahfa tayin edilir. Bundan sonra deniz harekitlannda stirekli olarak korsanlara danrgrlmaslnlll tembihlendifi gortilecektir. Bu husus KAtip Qelebi'nin Tuhfetii'l'Kibafnda ofiiitler ktsmtntn hemen baernda yer alrr:. Birinci ogiit budur ki, kapudan kendi korsan defil ise ve deniz savagr iizerinde korsanlarla danrgrk edtib dinleye. Yalnrz kendi bildifiine gidenler Eogu piqman olagelmiglerdir.. Sekizinci oftit budur ki, baetarda reisleri Cezayir'e ve denizde nice yrllar gezmiq korsanhk etmiq ola. Zira donanmanrn ytiriimesi ve durmasl ona bafhdrr.. Dokuzuncu oiiit budur ki, donanma giderken bagtarda kiirekgileri kartal kanadr Eekeler. Yani yap yap qekiib ayak ayak gideler, si.iratle ulak gemisi gibi gitmeye. Meqhurdur ki, ispanya kapudanlan "sizin gemileriniz ytifruk defildir" diye tag atrnca beri yandan bilir korsanlar "bizim gemilerimiz kaeanr kovmaz, kovandan kagmaz gemilerdir" diye kargrhk vertib sushtrmuglardrr."' t7. y.fizy:irln baqlanndan itibaren artan ingiliz ve Hollanda korsanhfirnrn yanl srra, resmen olmasa bile dolayh olarak ispanya'ya karqr siirdtiriilen miicadelenin stratejik unsuru Mafirib korsanlanydr.5t I. Ahmed tarafindan yenilenen ve ilk defa verilen ahitnamelerde, Kuzey Afrika eyaletleri iein daha oncekilerde rastlanmayan yeni bir srfat eklen:r'. Do.rii'l'c'ihd'd: ' ' ' Ben ki... darti'l- hilafe ve ddrii'l-cihad Tunus ve t{alki-i'1-vid vt Trablusgarb... padiqihr Sultan Ahmed Han,lm.5s Ben ki... dadi'l-cihid CezAyir ve Tunus ve Halkii'l-vid ve Trablgs garb... padigihr Sultan Mehmed [{an'rm.5e Ben ki... darii'l-cihid Tunus ve Trablusgarb ve CezAyir-i Garb vi layetlerinifl ve Akdefriz ve Karadefriz ve nice memilik ve ceziyir ve benidir ve me'ibirifl ve kabdyil ii 'aqiyirjfl ve nice kerre lnizbir' 'asdkir-i nusret-meisirifr pidigih-i ma'delet-penihr ve qehinqahnusret-destgdhr, mazhar-i'inaveti's-sermedilye muhsin-i Ayiti'1 milleti'l-muhammediyye Sultan Ahmed Han'lm.(,o ingiltere, Hollanda orneklerinde oldufu uzere Cezayir, Trrnus r.e Trablusgarb'da i.islenen Mafrib korsanlanna da Osmanl htikiimeti tara. findan zlmnen izin verilmig oluyordu. Bu izin r.rluslararasr hukukun temel kaynaklanndan olan ahitnamelerde aerkga yer almaktadrr. Tabiatr,vla bu izin, ihsanu' edilen ahitnamelerle Darii'l-ahd stattisiine giren devlet vatandaglan iein defiil, ahitnamesi olmayrp Dani'l-harb olarak ka]an rilke tebaasi ve gemileri ieindi. Cezayir korsanlart astrlarca denizlerde korku salmrg, korsanhktan yetigme reisler Osmanlt donanmalannrn bel kemifiini oluqhrrmuqtur. Bu korsanlar 6. yij:zytltn onemli entelekt{rellerinden, tari}rgi Gelibolulu Mustafa Ali'nin eserine de konu olmugtur: Derya yiiztiniin levendleri Trablusgarb ve Cezayir-i Garb semtintin meildhin-i giret-pesendleri ki ekseriya Kaz Da[r Etrikinden zu]riir ederler. Eweli beq-on kiqi ittifak eder, kiiffirun harac-gi-i zirrn taht-r temelliikiindeki sandallann biricifiini basub iqine koyulub adalar arastnda gider; yani ki giret-i emvil ve kat-r ensil ve tahsil-i rical tekmil-i alit-r ceng u cidil miihimmahna ol sandalla ibtidi ederler. Reiyadan olan gemici zrmmileri bend edrib ktirefe koqarlar. Zu'mlannca eweli forsaya milik olurlar. Ba'demi gozlerine ye$dirdiikleri recber gemilerini basub gmd semtine dahi salik olurlar. Hale ki clin ii islim yakasrnr brragurdu terk etmezier. inad etmenib kisibin i,e 276 AxorNiz'oe KonseNltx vr OsueNlr Drruiz Huxuxu T'inxLrp ve DeNiz afra

8 mellihine krhg gekmezler.... Pes giderek ol sandal kendtileri gotirrrnez olur. Yani tahamnrill etdikleri girnah yiikleri bir-i girin idtigii ta'ay1.lin Lrulur. Bu kere bir firkataofia himrnet ederler. Bu tedric ile ber-vech-i terakki cemiyet ederler.... akabince yat i.i yerif ve silah ii ilat krsmrnda ve bir kalyata binasrna, meseli kadrrgadan kiiei"irek ve firkatadan biiylicek bir sefine bahisrna yetecek niikrjd cinsindeki temewtil ve grnalarr mukarrer olur. Gdh olrrr ki Mora kryriannda ve Ayamavra sahilinde ol semtin kapudanlanndan birine istinad ile muradca bir gemi yaparlar, veyahud bir hazrrrnr brrlub igtira krh-rrlar. AmrnA gsh olur ki ol kapudanlara inanmaz, Eekiliib Susam adasrna vamrlar, veya onun emsili bir: afaglu cezirede pinhin olurlar. HezAr havf u ihtiyit ile bir gemi peyda krlurlar. Tamam oldufu gibi igine katrlurlar. Qekiliib Cezayir-i Garb semtinde krqlayan levend kapudanlanna vasrl olurlar. Arz-r pigkeg ve ubfidiyet ile anlara intisab qerefini bulurlar. Pes bu rnertebeden sonra Miislimin ve fiiccara ve ki-iffhr-r harac-giizira taarruz etmezler. CihAd u gazi a'mali cezil.irinden bir kadem tagra gitmezler. Hatta ewelki giinahlanna tevbeler evlerler. Bir vakit namazlannr kazaya komay'ub salah ii diyinet-i pigivi edini.irler. FelA cerern, gerek Ha1'reddin Paqa ve Yahya Paqa ve Turgudca hep bu tarik ile peydi ohnuqlar:drr." Barbaros KardeElerin Tunus Suftanrna Tabiiyeti Baba OruE ile Hrzrr Reis korsanhfa baqladrktan sonra Tunus'a yerlegmeye karar verdiler. O zamana kadar Tunus Strltanr'nrn denizde ele ge- Een her qeyi gaspla aldrfirnr biidiklerinden afrr hediyelerle onun huzuruna qrkrp hediyelerini takdim ederek kendilerine bir yer talep ettiler. Sultan onlara deniz tarafindaki Flalkil'I-Va'd (La Goletta) kalesini verdikten sonra araiannda bir anlaqma yaptrlar. Buna gore Baba Orug ve Hrzrr kardegler ganimet mahndan her ne getirirlerse $er'i hukuka gore beqte birini Tunus sultanina vereceklerdi.'t' O sene kalede krelayan Barbaros kardeqler r5r3 yazrnda denize aqrlarak Euha yiiklii bir Ceneviz kalyonunu ve ardrndan bu[- day ytiklii bagka bir gemiyi ele gegirerek ylrkleriyle beraber Tunus'a getirdiler. Ganimetin beqte biri Sultana yollandrktan sonra fukarava, geyhlere verilip kaptanhk ve reislik hisscleri aynldr. Bu seferden gazilerin her birine dorder top Euha, roo ar$ln bez ve 9 altrn pay dtiemii$fir.uo Baba Oruq ve Htztr Reisler r5rj yazlnda sefere grktrklanrrda yanlannda kendilerine ait 7 ve iltihak eden leventlere ait 7 olmak tizere 14 gekdiri vardr. O sene gok sapda gemi zapt ettiler ve elde ettikleri ganimetle Tunus'a dondiiler. Ganimetin begte biri mutat iizere Tunus Sultanrna verilip kalanr gaziler arasrnda taksim edildi.65 Esirler Hakkrnda Fetva (ispanyol Kaptanlarrn iadesi) ispanyollartn Cezayir'i Htzrr Bey elinden kurtarmak igin yaptrklarr harekat maplubiyetle sonrrglanmrq ve sayrslz ispanyol, Miisliimanlann eline geemieti. Sayrlan o kadar Eoktu ki, bir giin bunlardan 5oo kadarr isyan ederek kaemaya bagladrlar. Yaprlan hticumda esirlerin Cogu dldti. ispanyollar kalan esirleri kurtarmak iein ne kadar fidye istediklerini ofirenmek i-izere Htztr Bey'e miiracaat ettiler. Sadece 36 kaptan iein rzo. ooo alhn bedel tizerine anlaqma saflandr. Bir stire sonra ispanyollar bu parayl gonder:diler. Hrztr Bey gehrin ulemasrnr toplayarak fikirlerini sordufiunda ulema ittifakta bu anlaqmaya itiraz etti: Bu zikr olunan kaptanlar hep yarar kafirlerdir. Bu asrl kifirleri yine kafirlere satmak $er'i defiildir. Ziri kim anlar ehl-i derya derdine deryiya grkub ehl-i islam'a zarar ve gezend eylerler, dediklerinden getirdikleri para kabul edilmeyip esir kaptanlar ispanyollara verilmedr. Zaman iqinde bu esirlerin zindancryla anlagrp kaqma planlan yaptrklan anlagrhnca hepsi dldtirlildii. Cezayir'e taarruz esnasrnda yarah olarak esir edilmig olan kumandanlardan Fernando Ferdinand'rn akrabalartndan biri ispanya'dan gelerek hig olmazsa onun cesedini alabilmek iqin Tooo alhn teklif etti. Kendisine, "onlar hep denize atrlmrg ve hclak olup gitmiqlerdir, nastl bulahm" cevabr verildi. Hapishaneye nezaret eden Abdrrrrahman, Fernando'nun cesedini gizlice zindanda bir yere gomdiif'rinu F{rzrr Bey'e sciyleyince, Hrzrr Bey yine ulemayr toplapp fetva istedi. Ulemanln: "Bu melyitdir. Mey,vitin bey'i $er'an haramdrr"6" fetvasr iizerine Hrzrr 278 Arorruiz'oE KonsnNLrK ve OsnnNlt Drr'riz Huruxu TUnxlen vr Drniz 27g

9 Bey Fernando'nun cesedini gomiildiifti yerden aldrrarak kor bir kuyuya attrrdr. Barbaros Hayreddin Paga'nrn Gazavatnimesinde anlatrlan bu olay Gelibolulu Mustafa Ali'nin prkanda bahsedildifii iizere, korsanlarrn islami kurallara uyduklannr dofmlar goriinmektedir. Qtinkti bunlar korsanhfir btr gaza faaliyeti olarak siirdiirmektedir. rea Doria hrzla Mora sahillerinden kaerp donanmasryla Adriyatik'e srfinm1$, gemilerinden ikisi ele geemigti.6s istanbul'a gok krymetli hediyelerle gelen Barbaros fevkalade bir merasimle kargrlanmtg, maiyetindeki 18 kaptanla birlikte padigah tarafindan brzzat huzura kabul edilmigtir. Artrk bir Osmanh eyaleti haline gelen Cezayir Beylerbeylifine ilaveten Hayreddin Paga'ya bir de kaptanrderyahk tevcih edilmigtir. Biittin bu geligmeler, Akdeniz'de Osmanh denizcilifli iqin yeni bir donemin baplangrctna igaret eder. Bu donem, yukanda krsaca bahsedilen r57r inebahtr felaketiyle son bulacakhr.6n Bnrr'on Drwiz Hururu Qa$rmrzda aerk denizler olarak adlandrrrlan ve btittin milletlere ait gemilerin serbestee kullanabildigi denizler tizerinde tarih boyunca Eegitli devletler hikimiyet iddia ediyorlardr. Roma ddneminde Akdeniz Roma iein Mare Nostrum'du (Bizim Deniz). Roma'nrn yrkrhgrndan sonra hiqbir devlet tek bagrna Akdeniz'de hikimiyet kuracak deniz giiciine sahip defildi. Abbasi hilafeti ve Endtlliis Emevi devleti Akdeniz'e hiikmedecek kudretten uzakh. Bah'da ise HaEh kuwetleri n.yizyrldan itibaren Cebelitank'tan Filistin'e kadar tiim Akdeniz'i kontrolleri altrnda tutuyorlardr. Ortagafi Avrupast'nda iilkelerin hikimiyet srnrrlanna dayanan birkag adli bolge bulunuyordu. Barcelona'daki Deniz Konsiilliifiii tarafindan yonetilen usuller ile Rusya Bofiazr'ndan Cebelitarrk'a kadar kullanrmda olan Oleron kurallan ornek olarak sayrlabilir. Deniz hukukuna iliqkin yunan-roma mirast, aradaki Iustinianos hukuku ve Lex Rhodia (Rodos Kanunu) aracthfryla Akdeniz kentlerinde biiyiik oleiide korunmu$tu. r]. yizytlda Kral Alfonso'nun Roma hukukuna dayanan ve ahlak ile davranrg krrrallanna da yer veren Sieta Parditas't Digeste'den esinlenmigti. Sieta pardilas, Alfonso'nun oliimtinden vaklagrk roo yrl sonra ttrm Kastilya ve Leon igin gegerli hukuk metni haline gelmigti. Daha sonraki yfrzyilda Bartholomeo da Sassoferrato, Roma ilkelerinden faydalanarak gelecekte karasulan ve agrk deniz stntrlannrn belirlenmesi aersrndan bazr genel dugtinceler geliqtirdi. O donemde Latin gelenefii Venedik, Cenova, Marsilya ve Katalonya idetlerinde siirtiyordu. Barcelona'da denizcilik uzmanlar;- r). yiizyrlda kul- Barbaros Hrzlr Hayreddin'in Osmanlr Padigahrna Tabiiyeti ispanyol taarruzundan btiytik zaferle Erkrlmasrndan sonra Htztr Bey kalenin btitiin miihimmatrnrn tamam oldu$unu, talimli askerlerin oldufunu ve kalenin 4oo topla tahkim edildipini ifade ederek, aralanndan bir bey segmelerini, kendisinin Cezayir'den ayrtlma vaktinin geldiiini soyledi. Yerli halk ve gehir ayanl Hn:r Bey'in aynlmasrna asla muvafakat etmeyip ger'an kendilerini bu halde brrakmastnrn caiz olmadrfrnr belirttiler. Hizrr Bey ise Tunus Sultanhfir ve Telmesan Beylifinin arasln' da Cezayir'in ya$ayamayacafrnr, efier kalmasrnr istiyorlarsa Osmanh padigahrnrn himayesine girmekten baqka Eare olmadrfirnr soyledi. Ahali ve ayantn kabulti iizerine r5r9 sonbahannda 4 parqa gemi donatarak 4o esir padiqaha, 4o esir de paqalara hediye olmak iizere Yavuz Sultan Selim'e gonderdi. Bu srrada Rodos'un zapttna haztrlanan Sultan Selim bu itaatten memnun kalarak, gelen 4 gemi ile Hacr Hiiseyin'i sancak, berat ve harp malzemesiyle birlikte Cezayir'e gonderdi. Padigahrn gonderdiii ferman Cezayir'de okundu ve bundan boyle Hrztr Bey Osmanh himayesine girmiq oldu.6t Mamafih Barbaros Hrzrr'rn Cezayir Beylerbeyi Hayreddin Paga olarak Osrnanh hizmetine girmesi r533'tedir. Kanuni Sultan Siileyman'rn r53z Alaman seferi srrasrnda, V. Carlos'un emriyle Amiral Andrea Doria ani bir baskrnla inebahtr, Patras ve Koron kalelerini zapt etmigti. Bunun iizerine Kanuni ispanya tizerine sefer diizenlemek istedifinden bir hatt-r hiimal.un grindererek Barbaros'u istanbul'a davet etti. Onun Cezayir'den geliqi Avrupa'da korku salan bir deniz harekitryla birlikte gereeklegmiqti. Biiyiik bir filoyla Cezayir'den hareket edip Sardunya ve Elbe adalanyla Cenova sahillerini vurduktan sonra Messina Bofazr agtklannda Messinahla- 1n korkulu bakrqlan araslnda r8 gemilik diigman filosunu yakmrqtr' Andz8o AxorNiz'oe KonsnxLtx ve Osvarult Drruiz Huxuxu Trlnrle n vr DrNiz z8r

10 lanrmda olan kanun ktilliyatrnr Libre del Consolat de Mar (Deniz Konsiilliiiti Kitabr) baehffr altrnda derlemiqlcrdi. Kuzey limanlarrna yelken aqan Akdenizii denizciler, bu kiilliyatrn gemi kiralama, miirettebat-igveren iligkileri, denizdeki riskler ve kazalardan kaynaklanan davalar ile difler anlaqmazlrklara iliqkin ilkelerinin yayrlmasrnr sailadrlar.t" italyan gehir devletlerinden Venedik, Adriyatik'in tamarnrnda hiikirnrranhk iddiasrndaydr. Venedik'in deniz i.istilnlii[ii, rakipleri tarafindan fii1en kabul ediliyordu. iskandinav iilkelerinden Danimarka Kralhfr, Kuzey Denizi'nde izlanda ve Gronland'a kadar her iki sahilin de Danimarka kralhfirna tabi oldufiunu ilan etmiqti. ingiltere krallan, adayr gevreleyen genig deniz sahasr ijzerinde aynr iddialarda bulunuyordu. ingiliz krallannrn "Britanya slllan" iddiasrnr Banqsever Edgar ve ro. yi.;rzy:ja kadar goti.irmek miimktindtir. Mcrle Clau,su.m doktrininin en kuwetli samlnllcusu ingiliz yazar ]ohn Selden'dir. Bu doktrin ry. yizyida Sruart hanedanrndan krallar tarafindan da benimsenmie ve 1674'te NorveE'te Finistere Burnu'ndan Staten Bttrnu'na kadar geniqletilmiqtir.t' Ozetle, ry. ytzyrlda Danimarka, ispanya, Portekiz, Cenova, Venedik, Toskana, Papahk ve tabii Osmanlr Devleti kapah denizier ilkesini benimseyen tilkelerdir.t' Papa VI. Alexander (Rodrigo Borgia) yayrnladrfir f-erman ile diinyanrn keqfedilmemiq iilkelerini, Azoriarln roo fersahtr batrsrndan geqen ve kutuptan kutuba qizilen bir hatia ispanya ve Portekiz arasrnda boluqtuniyordr-r. Ertesi yrl iki devlet arasrnda yaprlan Tordesillas sozleqrnesiyle bu hat Cape Verde adalannrn j7o f-ersah batrsrna ahndr. Papa'nrn fermanlan veni uikelerdeki tasarruf haklannr srnrrlamadr[r gibi ispanya ve Portekiz lisansr olrnadan yaprlan deniz ticaretjni de yasakhyordu. ingiltere kralieesi I. Eiizabeth Portekiz'in bu hak iddialannr reddederek protesto etti. r58o'de K"ptan Drake'in Hint seyahati ispanya'yr da ihtilafa dahil etti.:a lonileri iizerindeki bi-ittrn Portekiz haklan ispanya tarafindan devrairr-u-nr\s tr. 1588'de Armada'nln ingiltere sahillerinde parealanmasryl. irprn1.r,,r,,, talihi ters dcjnmeye baeladr. Artrk ispanya fiilen denizler hikirniyetini kav" betmiqti' t.lollanda'da isyancrlar ispanya'ya karqr daha giddetli m,kaverriel gosterivor, qehirleri birer birer ispanyollann ellerinden alvor:lardr. t59o'dan itibaren geliqtirdiklertfluit:'" adh gemilerle okyanuslarda bov giistermeye baelamlglardr. r6oz'de kurulan Hollanda'nrn Doiu I-{inciistan ve r6zr'de ktrmlan Batr HindistanTT Kumpanyalarr ticari olarak biifrik gclir kalemlerini olueturuyordu.ts Tam da btr dcinemde Hollanda denizlerin serbestliffi ilkesini savunuyordtt' Hollanda Doiu Hindistan Kumpanyasr'nd. g.nf bir ar,ukat olarak Eahgan Hugo de GrootTe (Grotius), muvekkillerini" lrri"alstan, Hincligini ve Doiu Ilint Adalarr tizerindeki ispanyol tekeline giddetle kargr qrktr- $r) haklarlnl savundufiu De Jure Praedae Commentanusadh eserini yazc1.t. Btr eserden 16o9'da ayrr olarak basrlan Mare Liberumadh risalede ise Grotius Bail hukrrkunda ill< defb olarak denizlerin serbestliei doktrininin sebep ve maksadrnr agrkladt. 8' Grotius'a gore denizler hig kimsenin ozel mtilkivetinde olamazdr. Qiinkii tabiat denizlerin orjak kullanrmrnr ongoriiyorciu ve herkese yeterdi's' Grotius, denizlerin serbestli$ini savunurken, aslrnda mtivekkili olan Do$u Hindistan Kumpanyasr'nrn Hint ticaretine engel olmak isteyen ispanya'nrn tekeici ve zorba tuhrmunt,. heclef a6yordu. I6o3 yrhnda Hollanda Do[u Hindistan Kumpanyasr'nrn bir genrisi, St' Catharine adh Portekiz kalyonunu Malakka Bofiazr'nda zapt etmiqti. GenE bir al'ukat olan Grotius, denizlerin serbestlifine nazarankr-rmpanvanrn boyle bir hakkr oldufunlr sawrnuyordu. 16o9 yrhnclaki ispanyol-t{ollanda suih miitarekesi miizakereleri srrasrnda, irprnyo boq y.r. Hollanda'yt Amerika ve Hindistan'da ticaret yapma haklanndan vazgeeirnre,ve gahgryordu. Hollanda Do[u Hindistan Kumpanyasl, Grotius,u, Hollanda,pln miizakerelerde elini giiglendirmek iqin boyle bir risale \lazrnaya tegvik etmiq olrnahdrr.e, lngiliz ]ohn Selden'tn savundu pu mare clausum ile Grotius'un savundtriu tnare Liberttm doktrinlerini daha iyi anlayabilmek igin donemin sartlartnt ve iki iilkenin konjonkttirel menfaatlerini dikkate almamrz gere- Kralige Elizabeth tabii hrrkukun esaslarrna dayanarak ne olcyanuslarrn Portekiz ve Ispanyol tekeller:ine ait oldufiuna nza gosterdi, ne de Danitnarka'ntn kuzey Atlantik'teki geniq sahalar iizerindeki hakimiyetini tanrdr. Rus Qan da r587'de ingiltere ile yaprlan diplomatik bir yazrqmada denizierin serbestlifini istiyor ve "deniz Tann'nrn yoludur" diyordu.tt t58o'den itibaren ispanya'nrn Portekiz'i ilhakryla Atlantik ve Amerika koz8z Axorruiz'oE KonsnNLrK vt OsunNr-r De rviz Huxuxu TunrrrR ve De ruiz z8l

11 kiyor. Selden'rn kapah denizleri savunan doktrini, KraliEe Elizabeth'den sonraki lngiltere krah ]ames'in siyasetiyle drhigrir. KraliEe Elizabeth zama. nrnda ingilizler, trpkr Hollandahlar gibi Hint ticaretinden pay kapmaya Eahgryorlar ve dolayrsryla denizlerin serbestlifi ilkesini benimsiyorlardr. ingiliz menfaatleri, Papa VI. Alexander'rn okyanuslan ispanya ve Portekiz arasrnda paylaqtrr an r4g3 tarihli fermant ve r4g4 tarihli Tordesillas Antlagmasr'na dayanan iberik tehdidine kargr denizlerin serbestlifini savunmayl gerektiriyordu. Elizabeth'in halefi Kral fames ise Hollandahlann kudretli ticaret ve bahkgrhk filolanna getirilecek smtrlamalardan medet umuyordu.*o ingilizler r65r yrhnda Erkardrklan Denizcilik Kanunust ile ingiliz limanlanna sadece ingiliz gemilerinin mal getirebilecefii hukmtini"i getirdiler. Hollanda ticaretine brifik sekte vuran bu kanun, sonunda I. ingiliz-hollanda savaglna (t652-fi5+) yol aeacakttr.s6 $urasr unutulmamahdrr ki, Grotius bir ilahiyatgrdtr ve ona gore incil sadece dini amaqlar iein kullanrlan bir kitap defiildir. lncil'de uluslararasi htrkgka ait ahnacak dersler vardrr.et Zaten Ortagafi'dan beri Avrupa'da Hrristiyanlarla kifirler arasrndaki iliqkileri diizenleyen higbir hukuki diizenleme yoktur. Hrristiyanlarla kifirler arasrnda ferdi ticaret vardrr; Hrristiyan i.ilkelerini korumak iein mukaddes savaqlar vardtr, kifir komqulan itaat altrna almak vardrr, fakat her iki taraf iein de bafilayrcr ve ortak bir uluslararasr hukuk sistemi yokrur. II. Friederich, Selahaddin Eyyribi ile normal bir anlaqma imzalayarak mukaddes topraklardaki HaEh seferine son verdifinde, Papa bu davranrgr affedilmez bularak onu aforozla cezalan' drrmrqtr. Ortaqaf Hrristiyan diinyasrnda, egit haklara sahip birqok hiiktimdann varlrprna tahammi.il edilmiyordu. Onlara gore sadece iki htiktimdar vardi: btittin diier prenslere kargr laik krhcr elinde futan imparatorss ve bizzarhz. isa'dan aldrfir ruhani krhcr elinde firtan Papa. Bu doktrin Kilise Reformuna kadar gegerlilifiini siirdiirdii.se istau'or Urusrenanast HuxuK ve DrNiz Hugo Grotius, 16z5 yrhnda yayrnlanan De jure belli ac pacis't" adh kitabrnrn ons<izunde, Hrristiyan Avrupa devletlerinin kendi aralarrndaki savagiarrn, barbarlann bile utanacafr olaylarla dolu olduftrnu yazar.e' Mu- hammed Hamidullah'a gore, Awupahlar 1856'da dahi uluslararasr hukukun sadece Hrristiyan milletler arasrndaki iligkileri diizenledifii fikrinden vazgegmemiglerdir. Bttnu da, D. Woolsey'in 1889 gibi geg bir tariht e yazdrfir Uluslararasr. Hukukq' kitabrnda, bu hukukun sadece Hrristiyanlanl kendi arastndaki iligkileri dtizenledifiini iddia etmesine isnat eder. Hahrlanmahdtr ki, bir Papahk fermanrna gcire, Hrristiyanlar, Miisli.imanlarla yaptrklan anlaqmalara uymak zorunda defiillerdir. Hatta Papa IV. Nicolaus, Miisliimanlarla yaprlan anlagmalan hi.ikiimsi.iz sayrnrqhr.el Bu noktada islam Devletler Hukuku'nun kumculanndan sayrlan Muhammed ibnii'g-$elbini'yioo (dl. r89i8o4) zikretmemiz gerekiyor. O'nun Siyen'l-Kebires adh kitabr Hanefi fekihi Ebubekr Muhammed bin Ahmed bin Ebi Sehli's-serahsi lol. 4$lro9o) tarafindan gerhedilerek gerhii's'siyeri'l-kebtr adryla yayrnlanmrphr. r8z5'te bu eser TiirkEeye tercume edilerek yayrnlandrirnda /oseph von Hammer Purgstall bu esere yazdrfir deferlendirme yaztstndar6 $eybini'yi "Mtisliimanlarrn Hugo Grotius'u" olarak takdim etmektedir.gt islam hukukunda "cihat" bahsi, islam ibadetlerinin difier boltim]eri gibi, kati, kesin ve srnlrlan gizilmig kurallar btittintidiir. Difer dini ritiieller gibi cihat igin de belirli gekillere uymak mecburiyeti varchr. Eski yunan ve Roma'daki harp anlayrgrnda farkh olarak islam Hukukunda "cihat" olarak tespit edilen savaqln baglangrcrnda ve sonuelan itibarryla "diiqman"ln tabi tutulacafr bazt kurallar vardrr. Bu EerEevede Allah yolunda sava$an mticahitler kadrnlan, Eocuklan, ihtiyarlan, hastalan, rahip ve rahibeleri oldriremezler. $ehirlerde ltizumsuz yere tahribat yapmak, mahsuli.i ve meyveleri imha etmek de yasaktrr. Hans Kruse "Muhammed Eq-$eybAni'nin ortaya koydufu huktrki kurallann Hugo Grotius'un De Ju.re Belli Ac Pacis adh eserindeki ilgili hususlarla karerlagtrrmasrnda, Avrupa devletler miispet hukukunun sekiz aslr sonra dahi islam Hukukunun dolu bulundufu hiimanizmin ytiksek seviyesine heniiz ulaqmadrirnr gosterdifini" ifade etmeden gegemez.e3 Grotius Kitab-r Mukaddes'ten, Yunan ve Roma tarihinden, Ilrristiyanhk tarihinden vakalar, cirnekler ve deliller koyar. Eq-$eybdni de H. peygamber ve HulefA-i Riqidin devrindeki orf ve idetlere dayanrr. Hcr ikisi 284 Arorxiz'or KonsnNLtK ve OsuaNlt DEruiz Hururu TUnxlEn ve Drruiz 285

12 dc kendi selefierinin diigiince ve fikirlerini toplayarak inceler ve sonrakiler iqin rqrk sagrp kaynak olarak kendilerine has yeni fikirlerle eserlerini kalente airr.ee $eybani'nin eserinde "aman" tinemli bir yer tutar. Roma hukukund:r da yer alan Pu.cta sund servanda (ahde vefa) ilkesi islam hukukunun tenlcl ta;lanndandtr. Diiqrnana verilen alnan, gartlar ihlal ediimedifii miiddctee bozultnaz. Bilhassa eleinin ;ahsr her tiirlti saldrndan masundur, dokutrulmazd:t. $eybani'nin eserinde gayrimiislim ulkelerle 1'aprlan rnilletlerarasl antlaqrnalar "muvadaa" ilkesi Eerqevesinde incelenir. Sulh iginde yi-iriitiileri iiigkiler bu bahiste yer ahr.'"o Bununla birlikte, islarn devletler hukukunda denizle ilgili munhastr bir bahis yoktur.'"' Denizlerin dururnu, agik denizlerin tabi tutulacasr rejim ve karasulart gibi bahisler yer almaz. Diigmana ve gayrimiislirrtlere uygulanacak htikiimler de islarn devletler hukukr-r EerEevesinde elc alrnrr. Yani harbi iilkelerle Darti's-Swlh veya Dq.ril'l-uhd tilkeleri tebastrta uygulatran hiikumler esasttr. islam fikrhqrlanntn gopr-r deniz hukuku liakkrnda tikir beyan etrnezler ve Eok azl sava$ ve banq halinde uluslat"arast bir arag olarak deniz hukuku kuramrnr yeniden olugturmak iein bizlere bilgi verir. Bu yuzden, fikrherlann denizcilik ve deniz harplerine yonelik kurallann belirlenrnesinde islanr'rn asrl kaynaklan ieinde kendi- Ierine yol gosterecek srnrrh ve yetersiz bilgilerden faydaianrnak zorunda kaldrklari gorirlilr. Onrefiin genel bir kural olarak fikrhgrlar kryas yoluyla bir kara sava- Erncla kaleye iliqkin kurallarrn, deniz savagurda da bir gemiye uygulanacafrru kabtrl ederler. Miicahitlerin bir kale kugatrnasrnda kaleye silahlarla saldtrnralarttra, dryardan gelen yardrmr kesrnelerine izin verildi[i gibi, deniz rriticahitleriniu de diigrnan gemilerinin mi.irettebatrnr dize getirip teslim alrucaya kadar onlara saidrrrnalarrna ve diigman gemilerini yakarak veya batrrarak yok etrnelerine izin verilmigtir. Deniz savaqurdall sonra ele geeen ganlnietlerin paylagrminda, kara savagrndaki ganimet kurailannln aynen uvgulanabilirlifinde fikrhetlar hemfikirdir.'"' Bu hususun bir uygulamasr, ylikanda Barbaros kardeglerin Tunus Sultanr ile yaptrklan ganimet paylagrmr bairsinde anlatrlmrsh. Osnenlr DrNiz Hururu Tiirklerin isiam hukukuna en biiytik katkrlarrndan birisi, deniz hukuk kurallartnt, Darii'l-hqrb, Daril'I-shd ve Drtrit'l-islam fikhr gereevesinde aynntrlanyia vazetmig olmaiandrr. Osrnanh Devleti'nin askeri kudretinin yanl slra r6. yiizyrlda zii veye ulagan deniz giicu, bu kurallan kendi qartiariyla belirlemesinde yardrnrcr oimugtur. Bu donenri Pax Ottomenic& olarak adiandrrmak mtimkiindirr. Nicolae Iorga bu tabiri kullanan ilk tariheiler arasrndadrr. Iorga pax romena, pax byzantina ve p&x ottomsnicrt ddnemlerinin aynr dzellikleri taqrdrfirnr nrrgular. Orra gore Rclrna, Bizans ve Osmanlt aynr ydnterni takip etmiglerdir: aynr bang ortamr, ktiguk grr.rpiara aynr hiirriyet imkanlan ve buyuk ticaret iein aynr ticaret yollan.''j Osmanh deniz hukukunun ipuglarrnr ternel olarak atritnarnelerde (kapittilasyonlar) buhnak miimkiindtir. Buna dair uygulamalarla qegitli devletlerle olan iligkilerdeki diplomatik teanrillere ornekler vererek temas edeceliz. Kapitulasyonlar / Ticaret imtiyazlarr Osmattlt Devleti, ta beylik devrinden itibaren ticaret irntiyazlarr (kapittiiasyonlar) vernrek suretiyle dost devletlere bazr ayncairklar saflarnayr bir siyaset oiarak benimsernigti. Orhan Gazi zamallrnda, Bizans ve Venedikle miicadele eden Cenevizlilere 135z yrhnda Osmanh topraklannda ticaret yaprna musaadesi saflayan ahitname verilnrigti.'"a Kargrirfrnda Venedik gemileri Osrnanh kuwetlerinin Gelibolu'ya geeigini saflryorlardr. Aynr yrl Venedik-Bizans kurryetlerine kar;;r yaprlan savagtan'o; sonra Ceneviz kuvvetleri Bofaz'rn Anadolu yakasrnr elinde btrlunduran Osrnanhlann himayesinde gimdiki Anadolu Hisart'nrn bulundufiu koya srfrndrlar. Bu ilk ahitnarneyi daha sonra Venedik, Fransa (tszq, ingiltere (r58o) ve Hollanda takip etti. t6. yiizyrlda bir diinya devleti olan Osmanh imparatorlufu'nun ashnda surekli drg ticarete ve yabancr mallara ihtiyacr vardr. Cebelitank'tan baglayarak btitun Kuzey Afrika, Arap Yanmadasr, Anadolu, orta Avrupa'ya kadar Balkanlar ve tiim Karadeniz'i kapsayan bu ntuazzam cofrafya, yabancr tticcar iein de inarttlmaz bir potansiyele sahipti. Bununia beraber, ae6 A<orr.riz'op KoHsnNLtK vr Osunrulr DrNiz Huxuxu TUnxlrn vr De ruiz 287

13 Osrnanh htikurneti bu topraklarda ticaret yapma imtiyazrnr sadece kendisiyle dostluk kuran i.ilkelere ihsan ediyor, bu suretle Hrristiyan tilkeler arasrnda da kendine mtittefikler ediniyordu. Padigah tarafindan tek taraflr olarak verilen ahitnameyle o iilke tiiccan gemileriyle Osrnanh limanlanna gelip ihracat ve ithalat yapma miisaadesi elde ediyordu. Osmanh Devleti harbi devletlere verdifi ahitnamelerin genel gerqevesinin islam frkhrnrn kurallanna uymasrna azami gayret sarf etmigtir. Kurandaki "c$e r onlar bonso yanagtrlarso. sen de ono yeno, ve Allah'a twekktil et, gilnkil A gok iyi ipiten, pekiyi bilendif"'6 ayeti gerefince oncelikle kargr devletin elgisini gdnderip dostluk ve iyi niyetlerini bir mekrupla bildirmesi beklenirdi. Bu dururn ahitnamelerin dibagesinde aerkea ifade olunmaktadrr:. Vilhelmu$ Harborne nim ideminiz ile mektublar gonderiib idemleri sabrka Asitane-i saadet-agiyanrmrza geiiib izhar-t ubudiyyet ve ihlas ve ig'ar-r rukiyyet ve ihtisas eyleyub ol tarafdan idemleri ticaret ieiin memilik-i mahrfisemize geliib gitmek bibrnda isticaze eylemefin...'o7. Nederianda vilayetlerine tabi' olan Ganderlanda ve Hollanda ve Zelanda ve Utraht ve Frizlanda ve Uvarsil ve Gruninga ve Gruncelanda ve dahi magnk-i Hindistinufl vilayetlerine tabi' nice rnemleketifl Ustadr Ceneralleri'o8 ve hikimleri hutimet 'avakrbiihiim bi'l-hayr taraflanndan name-i sadikat-hitameleri ile krdvet-i a'yini'l-milleti'l-mesihiyye mu'teber eleileri olan Kornilyo Haga zidet iti'atirhri vusfil bulub irsal olunan nimeleri miitila'a kilrnub mefhumunda 'arz-r ihlis ve ihtisas evlemek kusvi-vr imilleri ve aksa-yr rni'fi'l-bi'lleri olub...'ug Kargrirfrnda Osmanh sultanr Allah'rn huzurunda bir yemin (ahd) iie verdifii "aman"r ve dostlufu si.irdiirmeyi taahhiit ederdi."o Muhatabrn dostluk ve iyi niyet kuralmr ihlal etmesi durumunda yine islam hukukuna gore padigah tek taraflr olarak verdifii amanr kaldrrma hakkrna sahipti. "' Ciintimtiz milletlerarasr antlagmalannda oldufiu gibi Osmanh hukukunda da ahitnameler, kanunnameler ve mahalli kanunlardan iisti.in tu- tuimuqtur. Bir tilkeye ahitname verildifi zalnan tamim qekiinde fermanlar gonderilerek kadrlar ve rnahalli otoriteler haberdar edilirdi. Fakat ilk zamaniar tiiccar ile mahalli otoriteler arasrnda yine de ihtila{lar siirmekteydi. Mesela giimriik oranlan, giimrtik bolgelerine aynlmrg olan Osmarlh topraklannda bir giirnrtik bolgesinden difierine defigmekte idi."' Halbuki ahitname ile tek bir giimrtik oranr konulurdu. Bu da giinrriik eniinleri ile tiiccar arasrnda daima ihtilaf Erkmasrna ve gikayetlere sebep olurdu. Gonderilen fermanlarda ahitnamedeki ilgili madde hatrrlatrlarak fazla giirnri.ik talep olunmamasr tembih edilmektedir. Resrnen tanutan bir topluiufiun liderine berat verilerek, vazife ve saiahiyet srnrrlannrn beiirtiimesi ile tdifc veya millrf statilsi.i belirlenrnig o1- maktaydr. istanbul'daki mukim elgiler, Osmanh Devleti tarafindatr, kendi devletlerinin rnilii menfaatlerini takip eden diplornatlar yerine, bir cemaat lideri veya esnaf kethiidasr gibi, kendi vatandaglannrn igierini takip eden genei bir miimessil geklinde telakki edihniglerdir."r Daimi elei ve konsoloslara gtinrtik muafiyetleri, mesken masuniyeti ve haric-i hudut statiisii"a gibi imtiyazlar tanrnmasrna rafimen nihai tahiilde, ba$li buiunduklan devlet yetkililerine ciegil de Osmanh Devleti'ne tabi imig gibi rnuamele gormiielerdir. Bandrra ve Cottimo Padigah tarafindan ahitname ihsan edilen devletlerin istanbul'da tnukim eleileri ve Osmanh limanianndaki konsoloslanllln kendi i.ilkeierinden aldtklan ciizi tahsisatlar masraflannr kargilamaktan gok uzaktr. Paqalarln ve mahalli otoritelerin bazen talep ettikleri usulstiz dderneler ve hediyeler, eleilere buyuk rnali kiilfet getiriyordu. Kendi milietlerine tabi birisinin igledifi suelann da tirm topluluktan tazmini istenebiliyordu. Talep edilen rneblafi odenrnedi- [inde hapse girmek tehlikesi dahi vardr. Biittrn bu masraflan ve eleilik harcamaiarrnr kargrlamak iein ticarete tabi egyadan, italyanca cottimo veya bailagglo tabir edilen elgitik vc konsolosluk hakkr. alinmaktaydr."5 Osmanh hirkiimeti bunun milctannr her devletin kendisinin tayini hususutrda serbest brrakmi$tt."u. Fransrz elgisinin masraflarlnrn bir krsrnt kral, kalanr da Marsilya Ticaret Odasr tarafindan kargrlanmakta idi. Fazla harcamalar sii- 288 Arorruiz'or KoRserulrx vr Osunrulr Drruiz Huruxu TUnxle n ve Drruiz z8g

14 rckli rtrrsctlt, qrkarryorclu. Nihal'tt r(>i;l )'tltilda tttrrr li:''( 'rlrt'ilfl'rii Fra'srz hirlitinicti tarafi.cl:t,, k;,'q'i:rrr''r-rsr ]itrerr iit: Itilrti:rt:l tcb:illsl vtl ti.rcc'rr ar:'srnclaki ihtilaflar soll brtltltt''l * Ve'eciik b;jiy.s* r'e eililikicki t'ctlrltri;it ti;i \"'f l'rt \.iik'i'- rtiltl '-'iiil' gf i'iriiticktc'y'<1r' I'af':rt fr'it g.'ti k.i:vartlarclarl :rlttiait vcrgili\:rltl 'C Verreclik'i' Osrrla.lr Devlt'ti ilc harp ii"iilrtlt- tildufitt zliitllr'*rcii' istarrbr-rl,daki balyos ll* Veircdik't: gitieti, tli' di: t'i'adatl ;r'eleir be:ika iilk.ni' ti.iccarrttd:rn cotlimotalt:f c..icrrrt ciiiitrilt'ti biiyiik i-'lyil;' lara u!,rrtyordtt'"'. u"1to,',.1,.,''.. irrgiltt.r.: elqi}t'ri i:;il litilsili'i irrdir'iit.t i rnal tizcrirrdeii bir pa1' alrrlar''irl lllr ve r'ili' trtaiiri kiyrrrctirrilr?'5 t-z 'si kl.iarcir. Osr-nlr-ilrhiilii,irrreti,kcrrclib:r1,ra[r:iirrridrgt'lt'rtgtnrilcrdt:]'l')'lllt'i'.irkcnin berirleclifii ora.rartia ergilik r,,, kuurur,rsi,,k hll<kr*r, ker"rcli diplorr-r'itik tenrsircisinin iahsil etn-rersi'i gara'ti artrta :rl'.aktlri'dr' c'c'lcn gt'trli' L.rhakkuk ecren gii'iriik rcs'rr'i ii-mr',ral.i osrirarrh piii*iriik c*ri*irrt' o''lt'- dikten sorlra, konsorosa c1a colrirrio o.lcy.ce]<ti. /r,yrrlrrki'* 'i)'rrt qekildc gi-tirtrtg. tabi orur.!]u'da'inrtir-ra edcrsc qcrrrin k:,crrsr rn:iriictiylc liu rrrcbilti talisil etrilirdi. Zaterrr gerrririn li*a'cla. ay'lrrasl br-r r.csi*ricr citieridikter-t sonra os'ra'ir gti*riik enri.i'i,' vc ilgili honsoios*if'r \'.rrricfli izi.ic tniit*- kti'di"ir' lqi ve konsoroslar igir-r bi.iy,i.ik liir iitlii r,.:rlcrrii tr';k, t:dt'n b* tairsirat Frarsa, ingilti:rc vc trilalrtla erlqir.ri ;i'asin.ia bfiy'iik ick'b''t'c'rriiiiadeleye sebcp r.,ltn'tqtu. r569 yrh'da veriltrr alriirllriic ilc Vr:rredik'i: ct'rtc' viz harici*cleki tiic.car, Frarrsrz br;,rl[r arrnda os'iiarrir rirrraii-l.rrra gt'lcbiliyordu. i5go,dcki kapiti.r*s),or1 irc brr'.iali sorirs iiarbi rii*erlcri' i'g,iitc' re bayrafir ile ticarct yaprnaiari k;.'bul edilrnisii' Di'ilayr:;rylu clgi]ik v. kotrst'rlosluk hakkr'r ingirizler toprayacaktr. r(rrz'cli, cre Frolla.d;r'1'n attlttr;ilrlt vtlttiiift valiit ingilit elqisi buna ri{dctlc itiraz-etrnilti' OslrranlrDevlelti,saclcceahi trattri:vcrilcniiikeba1,r.a[rrirta5tl':tttge. rriilere osrnanit lirlratllartrra girnrc hakkr tllryortlu' litanralrh' atrittrlrtrrcsi oirnayan tilke tiiccarr.ra aliit'ar'csi ora,' iiikc gr.rilc'iyl. osr'aii1r lir'a'- iar'ra rnal getircbiliyordu. osrrrnrrlr liirkii''reii o*iarrrr ticalt'titri tatinalrtctt :J90 ('rif1(rii(riirivotclu. O iilkc.iirlr pasilport llmak, (,nlitrtrr kor'soloslirnlitr coltimo riiltirilk t;:ritiy'la Osrnirrrlr lilttatrlarirra girrne lr;rkhrr sakh tutiiluyoidu. Ifupitiii:*s;'oritr oltiray'.iir iiilie iiiccar-rnrrr l<cncli bayral<iari;'ia gclrnrsi, aslrnda o irll'.u i<.insolt;slir'rrr;r il;r rl< gclir ternin ccliytlrdu. Bri ltuk lslrrrbrrl'daki elqiler ariisu-rcla cn z,iyailc rriiisaadeyc rnazhar rrriilr'i"" stliitsi.irrti,.i.'belrrlil'ordu. Daha once, aliitnarrrc,si oltriayrp istanbiii'tl;i bal' osl:rr"r ili:'ltr.it'i ctnteycn iilktit'rin tiici.dl"n.un Osrrranlr lirnanl;iltna f r:rris.r bay'rlrgi altrr',iia gcliiicsi kabul t:dilririgti. i larti rtrilietlerin hangi iilkc bi1'r':,ir ilt'gt:1t.<-ti<li'ri daha sonla L]zun siire i]rtilaf konusu olnrlrq, ve'ziritt' r'e 1;atiis;rir lrasindriii koordinasy'onsuzltrk sr-rirrrcu blr irak birkag defa l'r:insa ilc ingilture;rtasrttd.r ci dcgistirrni;ti.'" ingiliz elqisine 6iorc g,elirleri lrtitrnak igirt ingiliz lrayr.r$r taryrrrial: istcyen btitiin yabancrllr serbesi brrakrlii.r.'rlrl'tlr, ciirkii sriy'rlan sorr delcce az olan sadece irrgiliz triccarrrrrn plrl'l;rrrrllr srt;rrct ttrasr;rltlar-rntn karqrlanrnasr nriirrikiin goriirrnrii;'rlrclu."' If)o5 \'titrt:i grlirrjif irrclc, Osrnarrlr-Avirsturya Lr:irbinill sorl saflialarrrrda inpiiiiz t'i,.isi vc ki"lriiq'r'rrin floilanda tuccannllt L,evant'a irrgiliz bayr:rrr altrnci:i se;,1'1'1trtt'sirttlr,'ki rsnrrlari basit bir scbcbe clayarrrl,ordu: Lc:vant iicareti ltarp ticdt'iri;'le i;'icr claurlcir[rrrdau irrgiliz, ]ilq,isi I-le nry Iello artrk nrasrafl:r''itti [<:rrgrl;rylrrn.iz iialc gelrniqii. L,evant Krrrrrpanl'asr da cskisi gibi rnar;rgrnr oclerrtil'orciu."' I'liiral'c,:t r6o9 y'rirrrda irigiliz vc l;r'ansrz clgilcri F{ollandi,'rltlr r7 r,l;'alctiirjr't't I cvlul'a ge-lcrr gerni.lcrirr ihr:rcut vc ithalatrndart altri.icak t.ttttirntt irirliiiz vir l:rarrsrz konsr-,loslarr arlsinda egrt olarak payla;rlac;rlitt.'-' Fakat lloli"incia iiq i'rl sorlr;r Osnrarilt lrldiqihrrrchn kendi ticaret irrrtiy'azl:rnrrr rilch!trtcla brt t:rr'lr;rria da son.l errli ve l.cvant linrarrlarrna artrk kt,:nclj Ir:r1'r;rkiarr f ia gerlcc.'kle,idi. h{arritrfih ti dijrrcnide gcrrriler qok kolay'b;ryrak deii;;tiriyorlardr. Kcndi iinrarrindlrn kc'ndi l,ayraflrvla avnlan trir genri, Osnranh lirnaniarrn;r d;rha az kotrsolosluk 1i;rkkr i)deryrcefi flar-klr bir bayr;rkla i,1113;ryordu. FIatta bir I lollancla gcrrtisi Vcncdik'tcn yiikledifi yiikii irigiliz bayrafr altrncla Osrnanir iirnarilrrrrri,i inciirebiliyordu. Bu drrrurrrd;r henr ingiliz, hern dc Verrt-dik elgi:;i ctrtfiiiio trrirsrj etrnc iddiasrnda blrlunrryordu.''a itarbi iilkc tiiccanllln kt.rtcli b;i;'ra[r altrrrda sryretnresi, istanbul'cla eleilcr arasrnda protokol ve en zi1'adc nriisaacle),t' rn;rhzar rnillt'i stattisli tertrgnralarlll da lreraberinde geti- Ar.urrii/.'t)F F.{lRsr,,}rtiK ve Osr''t;'t"ttI ULNiz f-1 rir'ukll liir<i-lp i'i [)ir.iiz z9r

15 riy'ordu' BabrAli ise ahitname verdifii tiikeler arasrnda hukuken b6yle bir ayrrrn yaprnadrfrnr ry. yizyila ait bir fermanda aerkea ifade etmektedir: Ceneviz ve Alikorna misillii isitine-i sa'idetirride balyoslan ikamet etmeyen tavayif-i Nasara'nrn bilid-r islirniyy-e'ye tiiccarlan gelmek iktiza eyledikde Devlet-i Aliyyem ile musilaha iizere olub cler-i devlet-nredanmda balyoslan rnukirn oian muste'rnen tayifesine iltica ve bayrafr alhua duhfil edtib memalik-i islimiyye'de emin ve salinr ticaret edegehneleriyle bayrak alilna girmek husfisu bu kazryyeden ibaretdir.,.5 Fransa, ahitname verilrnetnig iilke tuccannr kendi bayrafr altrnda tulrna tekelini kaybetrnekten son derece rahatsrzdr. 158o'de william Harbome ve arkadaglanna, r583'te tirm ingiltere tticcanna ticaret miisaadesi safiayan kapihrlasyoniann verilmesini Fransrz eleisi Babr5li nezdinde protesto etti' Fransrz eleisi, ingiltere'ye verilen ahitnamenin, osmanh-fransrz ittifakrnin ililali anlamtna geldifini iddia ediyordu. Fransrz ahitnamesine gore venedik harig btittin gemilerin Fransrz bayralr altrnda seyretmesi gerekiyordu''"" Asltnda Fransrz elgisinin bu protestosunun hiebir htrkuki tenieii yoktu' Qunkti ahitnameler padigah tarafindan, sonunda belirtilen bir veminle'';'tek taraflr olarak ihsan edilen bir uiuslararasr belge mahiyetindedir' tsu suretle o uike tiiccanna osmanh iilkesinde ticaret yapma imtiyazr verilir' Bunun devamhhfr, ilgili tilkenin osmanh Sultanrna dost]uk ve sadakahna bafihdrr.''8 Aksi takdirde zaten tek taraflr olarak verilen ahitnameyi' gartiara gore padigah yine tek taraflr olarak feshetme yetkisine sahiptir'''e ricaret irntiyazlarlnln, yani kapitiilasyon metinlerinin girig boltimrinde bu'u' aerkga ifade edildi$i yukarrda belirtilmigti. rnaktaydr. Bu bolgeler Osmanh tatbikatrnda Dsrti'l-islarn kabul edilmiqtir.'r" Gelen gerniler bilhassa Cezayir korsanlanrun saldrnlartua kargr ernniyet ieinde olacaklar ve ne mallanna, ne de canlanna kargt bir taamrzda bulunuhnayacakhr. Herhangi bir surette esir almanlar derhal serbest brrakilacaklardrr. Bu hirkiirn eskiden esir ahnanlara da tegmil edilmig, iilkenin her tarafina fermanlar gonderilerek, ahitname verilen iilke tebaasrndan daha 6nce esir airnan var ise serbest brrakrlmasr emredilmigtir.'r' Frhnadan zor durumda kalan gemilerine de her tirrlii yardrm yaprlacak, gemileri karaya wrdufu takdirde canlan ve mallan emniyete almacak, mahalii yetkililer kendilerine yardtm edeceklerdir.'r' Haric-i Hudut Statusri tsir Osmanh tebaasr ile bir miistemin arasrndaki davalar Osmanh mahkemelerinde kadr tarafindan goriiliirdii. Fakat kapitirlasyonlarla ecnebi tebaanrn aralarurdaki ozel hukuka giren davalanna, eigi ve konsoloslan tarafindan kendi tilkesinin kanunlanna gcire bakrhnasi saflanmtgttr. Mese- Ia r6n tarihli Hollanda kapittilasyonunun 6. maddesi bu hakkr tantr: Nederlanda vildyetlerinden olanlarrn dava ve husfimeti viki' olub dern ii diyet davalan olursa eleileri ve kousoloslan iyinleri iizere gdrub, fasi edtib kadrlar ve zlbitlerden bir ferd dahl ti taarruz krlmayalar.'ji Fransrz hukumeti Osmanh topraklannda bulunan tebastnrn bu ttir davaiarr igin tafsiiath kanun ve yonetmelikler haz:rlatntgttr.'ra Hollanda da L6Tj yrhnda hazrriadrfir Levant Kumpanyasr ycinetmelifine adli idare maddelerini ilave etmigtir.'rt Denizde Aman ahitname verilen bir tilkenin gemilerine osrnanii hakimiyetindeki denizlerde de seyrtisefer serbestlifi tanrnmrghr. Triccara her tilrlti korsanlk ve c'sir alttttnaya kargr garanti verilmektedir. osmanir Devleti'nin denizlerde hakimiyeti Ege Denizi, Karadeniz, Bofazlar ve otranto Gegidi,ne kadar uzanzgz M uitekabil iyet i lkesi'j6 Yukarrda bahsedilen dostlu$un devamr ve bunun hilifina yaprlan hareketlerin onlenmesi, BabrAli'nin ahitnarne verilen ulkeden baghca beklentisidir. Kargr tarafin Akdeniz'deki korsanirk faaliyeti fiilen kabul edilmekle birlikte Osmanh sahillerine ve Osmanh gemilerine yaprlan saldrnlara asla miisamaha edilmez: Arorniz'oe Konserur_rx vr Osunrulr DrNiz Huxuxu TUnrr-rn vr DrNiz z9t

16 imdi, nradinr ki anlar tarafindan hayduk harimileri zabt olunub memleket ti vilayete zarar ii gezend olmayub beru cinibden dahi aniar viliyetine dahl ii tecaviiz caiz defildir. Buyurdum ki, Emrim ilzere anlar kendii hallerinde olduklannda ahde mugaylr beru cinibden kimesneye i$ etdi.irmeyesin. AmmA gdyle ki haydukian zabt olmaya, zuhfir edenlerin her ne tarikle olursa ele getirtib eqedd-i siyasetle Lraklanndan gelesin.'j? Goriiliiyor ki, anlagrnanln hiiafina hareket edenler hayduk (haydut) ve lrarami olarak niteiendirilmektedir. DostluPa zarar verecek bu ti"ir faaliyet kanun dri;r telakki edilmekte ve haydutlanna zapt olari iilkelere Osmanli korsanlan tarafindan higbir gekilde saldrnlmarnasl tembihlenihnektedir. Fakat haydutlanni kontrol edemedikleri ve zapt etmedikleri zaman, bunlantr mutlaka ele gegirilmesi ve giddetle cezaiandrnlmasr ernrediliyor. Sahillerin ve adaiann muhafazasr iein Osrnanh hiikiimeti de siirekli gayret sarf etmektcdir. Bununla ilgili olarak dtigman donanrnasrrun oncii harekatr da yakrndan izlenir ve gerekli tedbirler ahnrr: Itodos Befine Hiikiim ki, Mektub gdnderiib "muhafaza igiin deryaya Erkrlmak uzere iken Ararngar nam kafir iki pare gemi ile adalar ciflibine geldifi istirna' olunrnafrn deryiya grkrlub tetebbu'olundukda asla gorrniiq kimesne olrnayub adalar re'iyasr iig pare levend gemilerinden gekva etrnefin tetebbu' ederken Mora'ya tibi' Benefg;e kal'asrnda bir Kararniirsel bulub haber sordukda: 'mezburlar Mafrib Trablusundan Erkair yedi giin imig; kafirin kapudinr tebclil olunub yeni kapudan seksenden ziyade gerni donadub niyetleri ma'ium depildur' deyii haber veri.ib ol yerin halh dahi mezbirr levenditdan gikiyet ecliib ve ('..) haberleri ahnub nrsfi.i'l-leylde basrldukda levenclleri karaya dokuhib yirmi neferi ele getirilub iki pare gemileri ihrak olunub ve adalardan aldrklan idemler gemiierinde bulunub yerlii yerine gonderiiub 'karaya gaybet eden levendleri ve reislerin ele gettiresiz' deyti re'ayiya tenbih olunub ve Modon'da krqlayan goniillu reislerden Memi ve Abdiil gaffar nam reisler kafirlerden sahih dil alntafigiin gdnderildifi,in" arzeyledi$rin ecilden buyurdum ki, Vusril buldukda, min-ba'd dahi deryi ytiziine ve adalar muhafazasrnda gere$i gibi mucidd ii merdane olub a'dadan ve korsan levendlerden rnemalik-i mahruseye zarar ve ziyan eriqdirilnremek bibrnda enva' ikdam ii ihtimimun zuhrira getiriib a'didan dahi yarar diiler ahnub haberlerin sildde-i sa'idetime arz ii irsal etmekden hali olmayasun; goyle bilesin."s Bununia birlikte, kapitiilasyonlarla ticaret irntiyazr verilen iiike gernilerine, harbi iilke gemilerinden farkh muamele edilntesi ve bunlara saldrnlmamasr hususunda Babrili'nin de stktntrlan olmugtur. Bilhassa Cezayir korsanlanna soz dinletrnek Osmanh hiikiirneti igin hayli zordur. ahitnante metninde, bundan sonra kendilerine saldrrrlnrayacafr ve gernilerinin zapt edilip mallanna el konulmayacaflr ve igindekilerin esir edilrneyece$i taahhtrt edildifi halde Cezayir korsanlan veriien antanr EoEu kez tanttnaz: Cezayir Beflerbefine Hiikiim, Cezayrr kalyatalarrndan bir kalyata rast geliib arkalarrndan top ve tiifeng atub gemiye kiitli zarar ve ziyan edtib helakine karib olmug iken rnezkur gavug emr-i gerif ve ahdname-i hiimiyun vardur demekle ellerinden halis oiub badehfr Cezayir'e varub sana emr-i gerif verdiklerinde asla iltifat eylemeytib "mazul olacafrrnr bilsern kifir rtlik etmezem ve gemilerin kande bulursatn alrrunt" deyu cevab verdi[in...'re Fermanda bahseditdigi izere, Cezayir'deki levend reisleri ve dayrlar, pacliqah tarafindan verilen ahitnarnedeki "amart"l tantmatrlakta ve artrk Dari.i'l-ahd. stattisti kazanan iiike tiiccarlnl hili Dartt'l-hurb mensubu saymaya,ievam etmektedir. Babrili uzun siire Tunus, Cezayir ve Trablusgarb Beylerbeylerine, oradaki dayrlara ve mo{nb korsanlanna soztinii geeirernernigtir. Korsanhfa ait belgelere ry. y:'jrzyilrn sonurla kadar yofun olarak rastlanrr. Tabii bu tek taraflr defil, kargrhkh ytirtitiilen bir faaliyettir. r6tz yrhn- zg4 Axorruiz'oe KoRsrNr_rx vr OsprnNlr Drruiz Huxuxu Ti.r nxlrn vr DrNiz 2.9'

17 da Flollanda'ya kapiti.rlasyon verildifinde, Vezir Halil Paqa, ahitnarne gartlarrndatt olan ve eskiden altnmrp Hollandah esirlerin serbest brrakrlmasr ve elgiye kargr kendisini nrahcup etmernesi iein Tunus Beylerbeyi Siileyrnan Paga'ya yazdr{t mektupta adeta yalvarrr: izzet-rrrcdir kanndagrm... Flandra tayifesiniiri der-sa'adet-medara siir krallarun eleileri geliib oturdu[u gibi bunlarun dahi elgileri oturmak ve sa'adetlii pidiqah-i din-penih hazretlerine dostluk eylemek bibrnda bu muhibbiniiz vasrta oidufumuz ecilden hila mustakil eleileri hedayi ve nimeleri ile geliib dostlukian hayr-i kabfilde viki' olub sa'idetlii pidigahrm:z hazretleri 'azim hazz eylemiglerdir. Hala siir krallarun eleileri gibi Galata'da hidmet-i risalet iie orurmugdur. Ve ohgeldifi iizere taraf-i pidiyahiden ahdnime-i htimiyun sadaka olunub mahza 'arz-r hulfislan sadaka ve enfh' oldufu ve bunlar kadirnden ehl-i islam ile dost olub zarar ve ziyanlarr gimdiye dek isabet etmedifii ve ispanya gernilerin aldrklartnda ieinde niee Miiselman esirlerin rtlik ediib dar-i islim'a grkardrklan ecilden sa'adetlti padigahrmn hazretleri mahzfiz olub her husfislanna... sairden ziyide miisaade buyurmuglardrr. Ve 'ahdnirnelerinde qimdiye dek bu tiifeden esir olanlar her kimde bulunursa bahisr verilmeyi.ib rtlak oiuna deyu mukayyed ve mastfirdur. Ve taraf-i padiqahiden Flandra krallarlna ve beflerine bu makfile cevab-i htimayun yazrlub gdnderildifinden gayn hili ol tarafda ve Ceziyir'de taife-i mezbfireden esir olmug her kimde bulunursa rtlik olunmak babrnda hiikm-i gerlf-i cihin-rnuta' verilme$e igbu hanril-i mektfib-i muhiis miiteferrika bagrmrz Orner A[a ile gcinderilmigdir... ahdname-i htimiyun ve ferrnan-i 'tzzet-makr0n rnficebince esirlerinden her kirnde var ise rtlak ediib mumiiieyh Omer afia'ya teslim etdirilmesine himmet ve sarf-i nruruwet buyurula. irndi beniim kanndagrm, bu tiife Venediklti gibi defiildtir, ve ehl-i islinr ile kadimi muhibbi olduklan ve ispanya kadrrgalanndan binden mtitecaviz Miiselman esirlerin rtii eyledikleri zahiren rnesmfr'-i gerifiniiz olmugdur, bunlar kifirlik ile bu denlii Museinran AzAd ediib rzhir-i mtirtiwet ve rahmet ede, bize hod vicib ve lazrmdir ki, gayret-i din-i islim ieiin her kande ise isternedin izild etmekdir ki, bu bahane ile taife-i rnezbure dahi nice nice menifi' ve eyiliikler mi.iqihede olunacakdrr. Beniim karmdagun, bu tarafda her kimin taife-i mezburlann esirleri bulunmu$ ise ciimle itlik etdirilmigdir. HemAn ol tarafda kaldr, kerem-i lutf edtib bu muhibbiniizii elgi yanrnda hicibda komayub bu babda olan iltirnisrmrz redd olunrnaya. ingallahu te'ala i.imidirniz budur ki, cenab-i gerifinuz tereddiid ve anlar dahi ta'alii,il etmeyirb taife-i rnezbfireniin bulunan esirleri bulunan yerlerden rtlik oluna ve bi'l-ctimle bu babda fevka'l-hadd ve'l-gaye mernrlun ve rnecbfir oluruz ve elqi yanrnda hicibdan halas oluruz.'ao Bir swreti Twnus'da YusuJ'dayrya ve bir sureti Osman doymrn o{luna Yine Hollanda esirlerinin serbest brrakrlmasryla ilgili olarak Cezayir beylerbeyi ile uzun siiren yazrgmalara rasthyorvz. ahitname verilmesinin iizerinden beg sene gegtifi halde, Cezayir'deki Hollanda esirlerinin bir ttrrlii serbest brrakrlmamasr iizerine, istanbul'daki eleileri Cornelis Haga, Babrili nezdinde siirekli tegebbuste bulunur. Fakat nihayet gelen cevaptan anlagrlrr ki, aslrrida Akdeniz'de gezen Hollandah kalyonlan bazt Cezayir gemilerine saldrnp iqindekileri esir etmig ve tistelik onlan gottiriip Malta govalyelerine satmrgiardrr. Bu yiizden Cezayir'deki gaziler, miitekabiliyet ilkesi gerefi, esir olan yoldaglan Malta'dan getirilmeyince, Hollandahlarr da serbest brrakmak istenrezler. Oradaki korsan levendlerin ahitname gartlarrna itaati, Hollandahlann da aynr gartlara uymalanyla nrurnkiindiir: Biis-i tahrir-i hurirf budur ki, Nederlanda Ustidt Ceneralleri taraflartndan Kornelyo tram elei yidrndan olub rnahr0se-i CezAyir'de viki' olan be$erbefisi hazretierinin huzrir-i geriflerine muhabbet-name getiiriib mazmrlnunda merhum Siileyman Paga zaman-i gerifinde viki' olan sene yirnri altr ba'de elf (roz6 l-6ryl tarihinde istanbul'da Divin-i ilide vezir-i 296 Ar<orruiz'or KoRsnrulrx ve Osunrlr De ruiz Huxuxu TUnxlrn ve Den iz 297

18 a'zarrr huzfirunda mahruse-i Cezayir afalanmrzdan ve yayabagrlanmtzdan Kapudan Paga oni.inde kavl-i karar ve ahd-i eman olunrnugdur. Ol vech iizere gine sulhumizsulh olsun ve kavlimiz kavl olsun; eihamdtiliilahi te'ali gimdiki halde endi;e ve ihtiiaf kalmadr. Heman sizlerden ricarnrz budur ki, biziim cinibimizden ve hazretlerintiz cinibinden "korsan gemilerimiz ile ispanya iizerine varub karadan ve deryidan deryayr baglarrna teng eyleyeviiz" deyu igaret eylemigsiz, ve bundan ma'da Felemek taifesinden bir ferd esir gemisine komaprb konsulunutr eline teslim eyleyesiz ve bazirgan ve korsan gemileritniz ol cinibe vardukda rencide ve remide eylemeytib hacetleri ne ise gdriib veresiz ve emn ii emarunlz ve sulh ii salihrnrz bu minval iizere ahd ii mahud olsun d"y,r cevab eylenrigsiz. Likin bazr Felemenk haramzidelerinden gimdiki halde bir nice neferimiz esir edtib Malta ceziresinde bey' edi.ib kayd-i bend ile esir ve hakir olma$rn asakiri mansfire tarafindan dahi cevab eyleyeler kt "zikr olunon. Mitselman esirlefimiz Malta'dan gelmeyince, bwndaki olaru Felemenk esirleri varmasun" deyu emr olunmugdur, imdi sizler dahi korsan gernileriniize muhkern tertbih edtib bizim gemilerimize rast geldiiklerinde nlu'ayene edtib cenge mtibigeret etmeyeler. Sizrinle ahdimiz ahd ve ernintmtz emandtr, min ba'd Felemenk taifesine derya yiizunde rast geldiklerinde ta'addi ve tecdviizve zarar ve gezend erigdirilmeye, ve sizlerden dahi gerekdir ki gemileriniiz te'kid ve sipirig etdiiriib min ba'd ispanya nzktn gemilerine tahmil eylemeyub kat'-i alika oiundukdan sonra bizim gemilerden siztin gemilerinize zarar ve hayf vaki' olursa ol igi igleyen gemilerin muhkem haklanndan gelmek mukarrer ve muhakkakdrr. Heman goreyim sizi, bizim gemilerimiz ile rast geldiklerinde muhabbet ve meveddet izere olub yek-dil ve yekciiret olub dtigmanrmrz tizerine bir olub haklanndan gelesi z. ZtW olunan esirlerimiz Malta'dan geldifiti gibi mezktrr Felemenklileri bir ferd komayub bi'l-ctimle vilayetlerine irsal eylemek mukarrerdir.'a' ieerikten de anlagrlacafr iizere, Cezayir Beylerbeyi Staten Generaal'e do$rudan yazdrfr mektupta, Hollanda gemileriyle kargrlagrldrfirnda de- nizde uygulanacak bazr kurallan da hatrrlatmaktadrr. Bunlardan en ouemlisi ortak diigman olan ispanya'ya ait mallarlnln Hollanda gemileriyie ta- $rnmamasr ve ispanya'ya kargr birlikte miicadele edilmemesidir. Ahitnamelerde Deniz Hukukuna ililkin Maddeler Osmanfi cleniz hukukunu belirleyen esaslan, Eegitli ulkelere verilen ahitnamelerde bulmak miimkiindur. Ceneviz ve Venedik gibi erken dolem ahitnameleri daha genel maddeler ieerir. Bu sebeple deniz hukukuna iligkin kapsarnh maddelere r6. asrrdan sonra verilen veya yenilenen kapitiilasyollarda rastlamaktayrz. Bu noktada dikkat Eeken ahitnamelerden birisi, 17 Muharre m 9zB lry Arahk r5zr tarihinde yenilenen Venedik kapitiilasyonlandrr. Metinde de gorildiigti izere, Venedik gemileri seyir halindeyken, Osmanh donanmasrna ait gemilere ve difier Osmanh genlilerine rastladrklalnda, clostluk belirtisi olmak iizere once yelkenierini indirecek ve harp vaziyetralrnayacaklardrr. Ondan sonra efier aksi bir harekefte bulu-,r,rp,rr"r verilecek olursa bu zarar tazmin edilecektir. Onernli bir difier husus denizlerde yafimacrirk yapan haydutlarla ilgili maddedir' Boyle bir grupla denizcle karqrlagtrklannda gatrgma gtkarsa, Venediklilerin haydutlarr oldiirmelerine izin verilmektedir. Fakat esir ettiklerini oldiirrneden Osmanl makamlarrna teslim edeceklerdir. Bunlart, bagkaianna ibret olmak i.izere istanbul'da korkune bir ciliim beklemektedir. Osmanlt donanmasi Venedik'ten bagka bir hedefe do$ru sefere gittifinde Venedik donantnasr harekete gegmeyecek ve Osmanh donanmaslnln "zararslz gegi$" hakkrnr kullanmasrna izin verecektir. Aynca her iki taraf da haydut gemilerini limanlalna almayacak, yakalanmalarr mtimkiin ise ele geqirecek, defil ise err azrndan oniara su ve yiyecek verlneyecektir. 17 Muharrem gz8 I ry Arahk r5zr tarihli Venedik Ahitnamesi'a' o... Ve beniim memilik-i rnahrusernden derya ytizune giden gernilerim ve kadrrgalartm ve donanmalanm beniim olsun, rencberin olsun, deniz yiiztinde Venedik gemilerine buluqurlar ise birbirlerine dostluk ediib zarar ve ziyan etmeyeler, amma, anlar dahi gerekdir ki, anun gibi derya yiiziinde ferman-i hiimayunumla Erkrnrg 298 Axoe ruiz'oc KoRsaNLtK ve Osulr.tr_r DrNiz Huruxu TUnxlrn ve DrNiz 299

19 hassa donatrnralanma ve kadrrgalanma vesiir deryi ytiziinde giden gemilertime bulugduklannda yelkenlerin indinib dostiuklann ve iti'at uzere oiduklann bildireler ve efer yelken indiriib dostluklartrr bildirdiiklerinden sonra zarar ve ziyan edecek olurlar ise, efer Adem ve efer esbib ve davar ziyinrdur, her ne ise yerine konula, herngunan anlarun gemileri ve kadrrgalan ve donanmalan dahi deniz ytiztinde beniim gernileriime veyahud rencber gemilerine bulugurlar ise birbirlerine dostluklann bildinib dostluk iizere gegeler, zarar ve ziyan etmeyeier; edecek olurlar ise, efer Adem, e$er esbab, efier davar ziyafltdrr, her ne ise yerine koyalar.. ve efer ittifak dugiib hararni ve levend gemisine bulugub ol haranri gemisi buniara kasd ediib ceng eyleye, bi-irideti'ilahi te'ila harami gernisine bunlar galib olalar, hin-i rnuharebede ne mikdir idem helak oiur ise ola, amma ne denlii Adernin esir edtib diri tutarlar ise kendi.iler asli katl eyleme).lrb bi-kus0r safi u silim suddei sa'adetime irsal edeler, ta ki rnuhkem haklanndan geliib bir vechile siyaset etdiirem ki, gaynlanna mficeb-i ibret u nasihat olalar.. ve beniim memalik-i mahrfisemden donanma gemileriim ki bir yalla sefere gide, Venedik'e mrite'allik yer olmaya, Venedik'in donanmasl ise kendii halinde dostluk iizere durub hareket etmeyiib varub kimesne mu'avenet etmeye, beniirn clonanmalanma zarar ve ziyan yetiqmesine sebeb ohnaya. r ve gayn vilayetin harimi bargalanna ve kadrrgalanna ve gayn genrilere t0g geldifiu vakit Venedik kendii adalanna ve limanlanna ve hisarlanna srfirndrrmaya ve durgurmayalar ve azrk vermeyeler ve dutmalan rniimkiin ise dutub ve ne rnikdar Adem dutulur ise kendi"iier mecal vermeyub ve asli rneyl u muhabi eylemeyiib hemin ctimlesinin muhkern haklanndan geline ve efier dutmafa kidir olnrazlar ise men' ii redd edeler ve hemgtinan ben dahi adaiarlma ve limarrlanrna gelen harimi kadrrgalarr ve barealan ve kayrklan srfirndrrmayam ve durgurmayam ve azrk vermeyem; dutulmast rni.imkiin ise mecai vermeyiib hemin muhkem hakianndan gelern ve efler dutmak rniimkiin olrnaz ise rnen' ti redd edem. tozrf t6rz senesinde Hollanda'ya verilen ilk kapitulasyonda, dettiz hukukuna iliqkin rnaddelerin daha beiirginleqtifii, kapsanunrn genigletildifii ve ozel hukuka, navluna, giimriiklere ve gemilerdeki mai ve taqinan yolculann men$eine dair rnaddelerin ilave edildifii goriilur. Bunlar arastnda hava gartlannrn eiverigsizliii dolayrsryla biitiin Osmanh lirnanlanna sriurnta, kertdi paralanyla yiyecek ve igecek safin alrna, harbt'4t iilke gernilerinde ele geetiklerinde, mallannrn ve kendilerinin ser-best kalmasr, Hollanda gemilerinde harbi tilke tebaasrnln mailannr tagrma, gemileri karaya vurdufiunda kurtanlan egya ve gerni malzemesinin kendilerine teslimi gibi hrisuslar yer aitr: EvAii-i Cemaziyelewel rczt f 3o Haziran-9 Ternrnuz t6n Tarihli ilk Flollanda Ahitnamesi'aa Madde z: Nederianda tuccanndan bazr harbi gemilere giriib likin kendii hallerinde ticaret irzere iken harbi gemilerde bulundunuz deyrr kendilerin esir ve esbablarur girift eyiemeyiib, midim ki kendti hailerinde ticaret iizere olub korsan geniisinde fesid tizere olmayalar, ol bahane iie esbablann girift eylerneytib ve kendiilerin esir eyiemeyeler. Madde 5: Derya el verrneytib viiayetierine varmafia ve bu canibe gelmefe rnecal olrnadr[r zamanda memalik-i rnahrusemizden olan limanlarda ve iskelelerde yatub kendi halleriride aheveriq edub kirnesne mani olmaya. Madde r8: Nederlanda'ya tabi olan vilayetierden esir alurlar ise rtlak oltrnub rnallan bi-kusfir verile; efier korsanlar teciviiz etdikleri miigartinileyhim nimeleri ile i'lim eyleyeler. Her kanfit beflerbefii zamanrnda olursa oi beiierbefi ma'zfil olub garet oiunan emvil ii esbab anlara tazmin etdiri.ile ve etdikleri esir rtlak oluna, efer emr-i gerifime imtisal etmezier ise anlar dahi Nederlanda vilayetlerine vardrklannda kal'alarrna ve lirnanlanna kabfii etnreyulr ta'addi etdiklerinde akd olunan ahde halel gelmeye ve bu bibda miigirunileyirimin qikayeti makbul-i hiimayunum ola. N{adde r9: Memalik-i mahrusemizde vaki oian beflerbegilere ve beilere ve kadrlara ve iskele erninierine ahkim-r gerife irsil olu- ]oo AxoEr.riz'or KonseNLrK vr OsulNr-r Drniz Huxuxu TuHrlEn vr Drru iz ]or

20 nub fermin-r kazi-cereyanlmu bu vechile sadtr oldu ki midim ki milqininileyhim taraflarrndan geriyrt ti ahd ii peyman ve idet-i ihlds ti meveddet kemi yenbafi sryinet oluna, bu tarafdan dahi kendi"i mallan vesair esbib ii meta'larryla eier deryadan gelen kalyonlan vesiir gemileri ve ielerinde olan Sdemleri ve esbab ii meta'landrr, ve eier karadan gelen ddemleri ve davarlan ve meta'landrr, asld bir ferd dahl ii taamrz eylemeyub kendii hallerinde ve kir ri kisblerinde olalar. Madde zr: Nederlandaludan olanlar kendii ihtiyarlan ile zahire satrn alub kendi vilayetlerine gider iken harbi vilayetine alub gitmeyi"ib ehl-i islam gemileri r:ast geldiklerinde, ahzdan sonra gemi girift ve iqinde olanlan esir eylemeyeler, anun gibi Nederlandalu'dan esir bulunur ise ttlak olunub esbibr dahi verile. Madde zz: Harbi tticcar tayifesi Nederlanda gemilerine meta' viiklediklerinde meta'r harbinindir deyu bir ferd rencide eylemeye ve memalik-i mahrusemize ve efier ihar vilayetlere gider iken ve geliir iken, rencberliklerinde iken bir tarikle esir olurlar ise ol asrllar gerli halas olalar. Madde z3: Memalik-i mahrusemize emn ii emin iizere geliib giderek anun gibi deryida furtrna ve muziyaka verdtlkde, liztm olanlara eier hassa gemiler halkrdrr ve gayndlr, mu'avenet edeler. Madde z5: Nederlanda vilayetleri tacirleri ve tercumanlart ve siir Ademleri deryidan ve karadan memalik-i mahmsemize geli.ib bey' ii gira eyleytib Adet-i kanun iizere rus0m-i idiyeleri verdikden sonra, geligde ve gidigde, kapudanlardan ve deryida bulunan reislerden ve gayrrdan ve asker halkrndan kimesne mani olmaya ve kadrlar dahl ii taarmz krlmayalar, kendiilerin ve idemlerin ve esbablarrn ve davarlann kimesne rencide etmeye. Madde z6: E[er giddet-i n\zgir olub gemilerini derya karaya atar ise befler ve kadrlar ve gaynlar muavenet eyleyub kurtulan emvil ti esbab kendiilere verili,ib beyttrlmnlcrlar dahl ri taamrz eylemeyeler. Madde 38: Memalik-i mahrusemizde derya yt-izilne Erkan gemiler ve kadrrgalar ve donanmalar, deryada Nederlanda gemilerine bu- lugduklannda birbiri ile dostluk edtib zarar ve ziyan eylemeyeler, efier deryada ve limanlarda midam ki kendi rrzalanyla hediye vermeyeler, cebren alat ii esbiblarun ve emrid oflanlann ve gayrl nesnelerin alub taaddi ve tecivtiz eylemeyeler. Madde 4r: Memalik-i Mahr0semizde olan iskelelerde kalyonlan ve gemileri meti' yiiklediib, giimrtiklerini bi't-temlm verdiklerinden sofrra, miicerred celb i ahz ieiin gemilerin aramayalar ve ol vechile rencide ve remide eylemeyeler. Madde 5z: Kalyonlan ve gemileri MemAlik-i Mahrfisernize geldiklerinde hrfz ii sryinet olunub emin ve silim gerti gideler, efer emvil ir esbib yafma olunmug bulunur ise firet olunan emvil ii esbib ve Ademlerinin zuhfira gelmesi babrnda sa'y ii ikdim olunub ehl-i fesad her kim olur ise olsun gerefi gibi haklanndan geline. Madde 56: Riizgir muhilif olmafla, istanbul'a gelecek gemileri Kefe'ye veyihud ol caniblerde bir mahalle diipdiikde veyi ihtivirlanyla varduklarunda, rrzilanyla bey' etmeden cebren meta'r grkarub almayalar ve ol caniblere varan kalyon ve gemilerine kimesne mini' olmayub ve mahfif ve muhatara olan yerlerde, hiikkdm gemilerin ve ieinde olan idemlerin ve metd'lann korudub sryinet eyleyeler ki zarar ve ziyan olmaya ve lizrm olan zid ti zevadelerin bulunan yerlerde akgalanyla almakda mu'ivenet eyleyeler ve esbiblann tahmil ieiin gemi ve araba tutmak istediklerinde Etiyle ki ihardan tutulmuq olmaya, kimesne mini' olmaya. Babrili'den ayn olarak, Garb Ocaklan'ndan biri olan Tunus ve Hollanda arasrnda imzalanan 18. yiizyrla ait bir anlagma metninde yer alan deniz hukukuna iligkin maddeleri de burada ele almak gerekiyor. Daha rince yaprlan biitirn anlagma ve kargrhkh sozlere rafmen, Akdeniz'de korsanhk faaliyetleri ve gatrgmalar eksik olmamrgflr. Bu Eatrgmalan dnlemek ve Akdeniz'de gtivenli seyr0seferi safilamak tizere Tunus'daki mahalli idarecilerle Hollandah yetkililer arastnda briyle bir anlagma metni imzalanmrqtrr. Ststen Generaal tarafindan ewelce gcinderilip, Tunus ve Hollanda arasrnda imzalanan sulh ii salihrn tamamlanmasl ve bazr qartlann eklenmesi iein 302 Axorruiz'oe KonsnNLtx vr OsuaNlr DeNiz Huxuru Tr.l nxrrn ve Deru iz 3U^J

nin nnxiz cucu olarak osmanlr iupanaronr,ugu

nin nnxiz cucu olarak osmanlr iupanaronr,ugu nin nnxiz cucu olarak osmanlr iupanaronr,ugu Prof. Dr. Halil in.{i,cik / Yrd. Dog. Dr. Biilent ARI Ttirk denizciligini anlatrrken 6nce gu hususu belirtelim. Deniz egemenli[i dtinyada her ddnemde belli

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

icindekii,bn /r. isr,alt ARAZi ve vergi sisrnuinin TE$EKKUTU vn osmanlr DEVRiNDEKi $EKiLLERLE MUKAYESESi... ls

icindekii,bn /r. isr,alt ARAZi ve vergi sisrnuinin TE$EKKUTU vn osmanlr DEVRiNDEKi $EKiLLERLE MUKAYESESi... ls icindekii,bn J x /r. Koy, rovlu vb ivrpnratorluk...... I V. Milletleraran Ttirkiye Sosyal ve iktisat Tarihi Kongresi. Teblidler, U.U. Tiirkiyat Arasttrmave Uygulama Merkezi, istanbul 2l-25, Adustos 1989.

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

' Bkz. H. inalcrk, "The Ottoman Turks and the Crusades", yay. K. Setton, A Hi.stor1, of the Crusaucs,

' Bkz. H. inalcrk, The Ottoman Turks and the Crusades, yay. K. Setton, A Hi.stor1, of the Crusaucs, OsMANLI'NIN AvRUPA irp BARI$IKLTGI: KApiTULAsYoNLAR 15. yiizyrl sonlartnda, Zonchio'da sava$an Venedik ve Tiirk gernileri, I 585, Biritish Museum, Tlte Fifieenth.Century, Margaret Astort, W.W. Nortott

Detaylı

ilil JlillllllilullLLll

ilil JlillllllilullLLll ilil JlillllllilullLLll TARiH HAIILiNALCIK RONFSANS AVRUPASI TURKiYE,NN SATI MEDN.TiYETiYLN OZONTN5TT,TT S{JRECi Halil inalcrk @ rtlmivr, iq nenrest rutriin YeYrNuett' zorr - Sertifika No: 11213 uoi:ron

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ SOSYAL BÝLGÝLER - DÝN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ 1 [ 9 ] A kitapçýðý soru numarasý B kitapçýðý soru numarasý 1[9] Anadolu uygarlýklarýndan Ýyonyalýlar denizcilik ve deniz ticaretiyle uðraþmýþlardýr.

Detaylı

Yrd. Dog. Dr. H. Omer TONTU$ Bakan a. Genel Mi.idiir

Yrd. Dog. Dr. H. Omer TONTU$ Bakan a. Genel Mi.idiir Yrd. Dog. Dr. H. Omer TONTU$ Bakan a. Genel Mi.idiir Evraktn elektronik imzah suretine http://e-belge.saglik.gov.tr adresinden 9db25c7a-4db6-42c1-bfc6-3e5e90bdb98b kodu ile erigebilirsiniz Aziziye Mah.Cinnah

Detaylı

HİCRETTEN EVVEL OLAN OLAYLAR. -6212 :Hz.Âdem in Yaratılışı. -3974: Hz.Nuh Tufanı. -3548:Mısır ın ilk İmarı,oluşumu. -2570:Hz.İbrahim in Doğumu.

HİCRETTEN EVVEL OLAN OLAYLAR. -6212 :Hz.Âdem in Yaratılışı. -3974: Hz.Nuh Tufanı. -3548:Mısır ın ilk İmarı,oluşumu. -2570:Hz.İbrahim in Doğumu. BAZI MEŞHUR OLAYLAR HİCRETTEN EVVEL OLAN OLAYLAR -6212 :Hz.Âdem in Yaratılışı. -3974: Hz.Nuh Tufanı. -3548:Mısır ın ilk İmarı,oluşumu. -2570:Hz.İbrahim in Doğumu. -2470:Hz.İsmail in Sünnet Edilmesi. -2317:Hz.Yakub

Detaylı

f.v\ >s/ Ilgi 7."- DAiITIM \Ar^Nr':/, Vali a. Vali Yardrmcrsr c.en q ej.. tht-*r.xl xt.. t,,r-r l.we,l W.e.?dde

f.v\ >s/ Ilgi 7.- DAiITIM \Ar^Nr':/, Vali a. Vali Yardrmcrsr c.en q ej.. tht-*r.xl xt.. t,,r-r l.we,l W.e.?dde f.v\ \.csxcuxvrspor Z \Ar^Nr':/, >s/ Sayr Konu Ilgi :e5738460-041 3lT :Yarrgma Duyurusu T.C. QANKTRT vnt-ilici Genglik Hizmetleri ve Spor it Uiidtirtugu c.en q ej.. tht-*r.xl xt.. t,,r-r l.we,l W.e.?dde

Detaylı

YAZARLAR HAKKINDA. aynr tiniversitenin Turkiyat Araqtrrmalan Enstitusunde tamamladr. 2004 yrhnda Tel Aviv Universitesi'nden doktora

YAZARLAR HAKKINDA. aynr tiniversitenin Turkiyat Araqtrrmalan Enstitusunde tamamladr. 2004 yrhnda Tel Aviv Universitesi'nden doktora YAZARLAR HAKKINDA Alfabetift Sua ile Haluk ALI(AN istanbul Universitesi siyaset Bilimi Fakultesi Kamu yonetimi Bolumti'nden 1992 yrhnda mezun oldu. 1995 yrhnda istanbul universitesi sosyal Bilimler ve

Detaylı

TURiZMYETURiZM OLAYI. TURiZM: Yeterli boq zamana, yeterli mali olanaklara ve seyahatten. DAR KAPSAMDA TURiZM VE OTELCiLiK

TURiZMYETURiZM OLAYI. TURiZM: Yeterli boq zamana, yeterli mali olanaklara ve seyahatten. DAR KAPSAMDA TURiZM VE OTELCiLiK Marmara lletisim Dergisi, Sayr:8, Ekim 1994 Mamara Joumal of Conununications, Number:8, October 1994 DAR KAPSAMDA TURiZM VE OTELCiLiK Arg. Giir. nuru OZCnn MARMARA r-rllvensiresi itetiqim Faktiltesi Dar

Detaylı

Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE

Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE Fevzi Karamw;o TARIH 10 FEN LisESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 i

Detaylı

csi\,{anli, RUS REKABr,riNiN MEN$Ei VE

csi\,{anli, RUS REKABr,riNiN MEN$Ei VE csi\,{anli, RUS REKABr,riNiN MEN$Ei VE. DON - VOLGA KANALI TE$EsnUSu (1s6e) DT. HALIL INATCIK '1'-. Tarih' Dogenti i 46 sayrh. BELLETEN tden ayrr basrn TU RK TARiH KURUIYIU B ASIMEVi.ANKA;] A 9 4 8 OSMANLI

Detaylı

l. Fiyatlar KDV Harig Olacakhr.

l. Fiyatlar KDV Harig Olacakhr. T.C. 5A6LIK BAKANLI6I BURSA SAdLIK MUDURLUGI, Sayrn Teklif istenmesi Salhk Miidiirliifii Acil Salhk Hizmetleri istasyonlarrna 5 Adet Giig Kaynalr Ahmr igine ait agaptda cinsi, dzellikleri ve miktan belirtilen

Detaylı

cinig A\TRUPA sinr,igi ir,nnleme RAPoRU (6 Ekim 2004) Dog. Dr. Selarni XUndttf

cinig A\TRUPA sinr,igi ir,nnleme RAPoRU (6 Ekim 2004) Dog. Dr. Selarni XUndttf A\TRUPA sinr,igi ir,nnleme RAPoRU (6 Ekim 2004) Dog. Dr. Selarni XUndttf cinig Avmpa Birlifi Komisyonu 6 Ekim 2004 tarihinde Tiirkiye AB iliqkilerinin gelecekteki geliqimi hakkrnda iinemli rol oynayacak

Detaylı

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye Zehra Aydüz, 1971 Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

PROGRAMLAMA DiLLERi. NATURAL ve IMS bunlara 6rnek verilebilir. Bu diller profesvonellerin. Arq. Giir. Levent ELDENiZ MARMARA r-n rivpnsiresi.

PROGRAMLAMA DiLLERi. NATURAL ve IMS bunlara 6rnek verilebilir. Bu diller profesvonellerin. Arq. Giir. Levent ELDENiZ MARMARA r-n rivpnsiresi. Marmara lletisim Dergisi, Sayt:7, TemmuT 1994 PROGRAMLAMA DiLLERi Arq. Giir. Levent ELDENiZ MARMARA r-n rivpnsiresi itetiqim Fakiiltesi Bilgisayar bilimi bilgi iglemin araglannr ve geli$im stirecini igerir.

Detaylı

BUItDUfi DIYABET OKUTU. Aragtrrma,Bilgi Sistemleri,safh[rn Geligtirilmesi ve HaIk Saflr[r gube Miidiirliifii

BUItDUfi DIYABET OKUTU. Aragtrrma,Bilgi Sistemleri,safh[rn Geligtirilmesi ve HaIk Saflr[r gube Miidiirliifii BUItDUfi DIYABET OKUTU Aragtrrma,Bilgi Sistemleri,safh[rn Geligtirilmesi ve HaIk Saflr[r gube Miidiirliifii 1.1Giriq I.2Dayanak 1.2.a'Grirev tantmtmrz 1.2.b St. Vincent. Deklarasyonu ve Ulusal Diyabet

Detaylı

lf1, S 21. Y1zytl Yayrnlarr : 4 J ; Tarih Serisi : 1 YAYINTARI E. mail: yuzyil@ ada. net.tr. @ : Her hakkr mahfuzdur.

lf1, S 21. Y1zytl Yayrnlarr : 4 J ; Tarih Serisi : 1 YAYINTARI E. mail: yuzyil@ ada. net.tr. @ : Her hakkr mahfuzdur. r t-i ffi#ffi lf1, S 21. Y1zytl Yayrnlarr : 4 J ; Tarih Serisi : 1 F YAYINTARI Hanrmeli Sk. No: 19120 Srhhrye-06430 ANKARA Tel: 231 68 58-231 08 72 c Faks: 231 68 58 E. mail: yuzyil@ ada. net.tr. Bu eserin

Detaylı

all,r'maz. Madde 6 - Bildirim ve tebligat esaslan

all,r'maz. Madde 6 - Bildirim ve tebligat esaslan izpti n xalir qtleui all,r'maz. Madde 6 - Bildirim ve tebligat esaslan gergevesinde gergekle$tirilir. 6.3. Tebtigatrn hakh veya zorunlu yaprlamamasr halinde Kanunun 65 kanunlanna sunulan ve tarafindan

Detaylı

- Genel Kurul Kararr - Uygulama Esas ve Usulleri .-.-

- Genel Kurul Kararr - Uygulama Esas ve Usulleri .-.- % T. C. YUKSUKOGRE'I'I\I KURULU BASKANLIEI Sayr : Konu : B.30.o. imi.o.oo.oo.01/ 6l 8< ttq3o Tezsiz Yuksek Lisans Bilkent / ANKARA.a2...o.L,.2a.aJ 2547 sayfi YUksekogretim Kanununun ek 27 nci maddesi gere$ince

Detaylı

- 10.5. 18 ebadrnda olup her

- 10.5. 18 ebadrnda olup her TEBLiCLER YENI BULUNMU$ BIR "GAZAVAT.I SULTAN MURAD,, * HRr.il lxelcrr tvtuvloo OGuz Burada tanrtmak istedifimiz Gazaadtt Sultan Murad bin Mehmet Han adh yazma eser, Fakiiitemizin Fransrz Dili ve Edebiyatr

Detaylı

Siirekli Efitim Aragtrrma ve Uygulama Merkezi

Siirekli Efitim Aragtrrma ve Uygulama Merkezi TOBB Ekonomi ve Teknoloji Universitesi Siirekli Efitim Aragtrrma ve Uygulama Merkezi Say: 72180796/419 Konu: TOBB BfU-SnnA E$tim Programlan Hk. l;:. r!.r : trr.rt!_!.lic*q.r"nt 1. ; \r::: \,,,..,.-j {]nasi

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE II. Bölüm KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü 1 Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) BAZI KAVRAMLAR Bir ülke vatandaşlarının bir yıl için ürettikleri toplam mal

Detaylı

mr,i owrutuwrz ANrr,agffi ir,igxin KonnisvoN TEBLici

mr,i owrutuwrz ANrr,agffi ir,igxin KonnisvoN TEBLici A\IRUPA T O P LUL U GU'NU KURAN AI{TI,A $II,IA' NIN 81(1). IVIADDESiNE GORE REKABETI olqulebir",in gnxilde Krsrrffi mr,i owrutuwrz ANrr,agffi ir,igxin KonnisvoN TEBLici (de minimis*) (200L/c 368/07) (EEA

Detaylı

Acrk teblieat adresi. Telefon ve Faks numarasl. Not:

Acrk teblieat adresi. Telefon ve Faks numarasl. Not: Acrk teblieat adresi Telefon ve Faks numarasl Not: Srra No Mal Kaleminin Adr ve Krsa Agrklamasr Miktarr Tutarr (Para birirni,t belirtilerek) Toplam Tutar (K.D.V Haric) *Tabloya gerektiti kadar satrr eklenecektir.

Detaylı

FAf. I i,/'l '\- i'.; ' r. i) Ydnetim Kurulu: Anadolu Universitesi Yaqamboyu Ofrenim Uygulama ve. sirixci noluvr

FAf. I i,/'l '\- i'.; ' r. i) Ydnetim Kurulu: Anadolu Universitesi Yaqamboyu Ofrenim Uygulama ve. sirixci noluvr .. I ".'l -" )f,/7.,90/l,/ // - / -/ ANADOLU UNivrnsirnsi PERSONEL BELGELENDiRMN NiNiUi (ANAPER) yonnncrsi Amag sirixci noluvr Amag, Kapsam, Dayanak, Tanrmlar ve Krsaltmalar MADDE 1 - Bu ydnergenin?macu

Detaylı

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Prof. Dr. Ýlter TURAN

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Prof. Dr. Ýlter TURAN TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR Prof. Dr. Ýlter TURAN 63 TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR GÝRÝÞ Prof. Dr. Ýlter TURAN Türk-Rus iliþkileri tarih boyunca rekabetçi bir zeminde geliþmiþ,

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş / İzmir Ticaret Odası Kruvaziyer Sorumlusu Uzman RAKAMLARLA DÜNYA, VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, Büyüme

Detaylı

Tarih: 13 Temmuz 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight.

Tarih: 13 Temmuz 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight. BASIN BÜLTENİ Tarih: 13 Temmuz 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight.com Hitay Yatırım Holding firmalarından Türkiye nin en büyük

Detaylı

İLLER BANKASI ANONİM ŞİRKETİ

İLLER BANKASI ANONİM ŞİRKETİ İLLER BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31.12.2013 tarihi itibari ile Bağımsız Denetim Raporu, Mali Tablolar ve Dipnotlar, Genel Kurula sunulan Özet Yönetim Kurulu Raporu ile 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi

Detaylı

TARIHEILIGIMIZ UZERINE

TARIHEILIGIMIZ UZERINE SOYLESI INALCIK'LA TARIHEILIGIMIZ UZERINE d tl-l F o =TU o ingiltere'nin Cambridge kentinde bulunan Uluslararasr Biyografi Merkezi (IBC), unlii Osmanh tarihgisi Prof. Dr. Halil inalcrk'r 20. y:o:zyrltn

Detaylı

runxler ve BALKANLAR i. Kuzey'den Gelen Tiirkler 2. Anadolu Tiirkleri Balkanlar'da GiRiS Prof. Dr. Halil INALCIK

runxler ve BALKANLAR i. Kuzey'den Gelen Tiirkler 2. Anadolu Tiirkleri Balkanlar'da GiRiS Prof. Dr. Halil INALCIK i. Kuzey'den Gelen Tiirkler GiRiS runxler ve BALKANLAR Prof. Dr. Halil INALCIK Balkanlarlarihi, Ti.irk tarihinin ayrrlmazbr pargasrdrr. Balkan kelimesi dahi. xro-dad veya da$hfr anlamrna TiirkEe bir sozctikttir.

Detaylı

Inafqk. Halil. olarak qcihret kazanmrqlardtr. $iiphesiz, iilkemizde. sabrr ve sebatla devam edenler, Osmanlt di.inyasrnrn

Inafqk. Halil. olarak qcihret kazanmrqlardtr. $iiphesiz, iilkemizde. sabrr ve sebatla devam edenler, Osmanlt di.inyasrnrn Tarih Ogretiminde Tek Kiqilik Akademi: Halil Inafqk Bundan krsa bir stire 6nce Prof. Dr. Ozer Ergeng, Dogu Bafi dergisinin Akademidekiler Ozel Saytxndal Prof. Dr. Halil inalcrk'r tanrtan makalesinin baqh[rnda

Detaylı

Ti,irk-islam-Osmanh $ehircili$i ve Hatil inalcrk'rn Qahgmalarl

Ti,irk-islam-Osmanh $ehircili$i ve Hatil inalcrk'rn Qahgmalarl 'hs. Tiirkiye AraSttrmalofl Literariir Dergisi, Cilt 3, Sqt 6, 2005, 27-56 Ti,irk-islam-Osmanh $ehircili$i ve Hatil inalcrk'rn Qahgmalarl HAIiI INALCIK-"-BiiICNt ARI-*- I. Girig: Halil Inalcrk'tn $ehir

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ Yrd. Doç. Dr. Cenk ÖZGEN 1. KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı: Cenk ÖZGEN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa / 07.08.1979 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli Adres: Giresun Üniversitesi, İktisadi

Detaylı

ADANfi:r.ir.iGi Hatk Satl{r Mtrdiirtiigi

ADANfi:r.ir.iGi Hatk Satl{r Mtrdiirtiigi Sayr Konu Yaklagrk Maliyet. ADANfi:r.ir.iGi Hatk Satl{r Mtrdiirtiigi YAKLA$TK MALIYETE ESAS F,ORM ADANA... L... t2013 nntinssnsnsinn Mtidtirliiprimiiztin ihtiyacr olan agaprda cinsi, miktan ve rjzellikleri

Detaylı

Barbaros Hayrettin Paşa nın 470. Ölüm Yıldönümü

Barbaros Hayrettin Paşa nın 470. Ölüm Yıldönümü Barbaros Hayrettin Paşa nın 470. Ölüm Yıldönümü Giriş Her ulusun gurur ve övünç kaynağı olan kişiler vardır. Bunlardan çoğunluğu yaşadıkları döneme damgalarını vuran, etkileri sınırlı kişilerdir. Bazıları

Detaylı

Bu sigorta, her zaman burada gönderme yapılan istisnalara bağlı olarak, geminin [aşağıdakiler] nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasarı kapsar :

Bu sigorta, her zaman burada gönderme yapılan istisnalara bağlı olarak, geminin [aşağıdakiler] nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasarı kapsar : Bu sigorta İngiliz yasa ve uygulamasına bağlıdır 1. TEHLİKELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yapılan istisnalara bağlı olarak, geminin [aşağıdakiler] nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasarı kapsar

Detaylı

Strateji ve Internet. 6zet. MrcuaBr- E. Ponrnn

Strateji ve Internet. 6zet. MrcuaBr- E. Ponrnn Strateji ve Internet MrcuaBr- E. Ponrnn 6zet irurerruer igir.riru qox snvronorucusu, hem nokta-comlar hem de yerlegik girketler, rekabeti ne kadar iyi strateji regetesi varsa hemen hemen hepsini ihlal

Detaylı

Not: Teklif Sahibinin Adr Sovadr/Ticaret Unvant : *Teklif mektuplarr 26rc6,2014 tarihi ve saat 17:00' a kadar, yukanda belirtilen adrese teslim

Not: Teklif Sahibinin Adr Sovadr/Ticaret Unvant : *Teklif mektuplarr 26rc6,2014 tarihi ve saat 17:00' a kadar, yukanda belirtilen adrese teslim DOGRUDAN TEMiN TEKLF MEKTUBU TCDD 3.BOLGE,l,tUpUnt-UCU Val Vp HiZrUpr ALM TOHASYONU BA ;ranrtgna Alsancak/iZMiR Teklif Sahibinin Adr Sovadr/Ticaret Unvant : Agrk Tebligat Adresi BaEh BulunduEu Vergi Dairesi

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

r.q.trr-ir oennvrnsi PRoF. ixa.rcx raninqir.ici'nix prof. inalcrk, gegen sene, 27-28 Te"mmuz 20i0 tarihinde Yalova'da

r.q.trr-ir oennvrnsi PRoF. ixa.rcx raninqir.ici'nix prof. inalcrk, gegen sene, 27-28 Temmuz 20i0 tarihinde Yalova'da CIEPO 6. ARADONEM SEMPOZ\'UMU I4-T7 NISAN 2011 U$AK PRoF. ixa.rcx raninqir.ici'nix r.q.trr-ir oennvrnsi A. Teyfur ERDOGDU. Girig prof. inalcrk, gegen sene, 27-28 Te"mmuz 20i0 tarihinde Yalova'da yaprlan

Detaylı

EDIRNE'NIN FETHI. (rg6r) : "Sultan Otman Kral Vukasin'i ae Despot Ugjcsa'1n Makedonya'da Mertg bo2unda tildiirdu ae Edirne'yi aldt".

EDIRNE'NIN FETHI. (rg6r) : Sultan Otman Kral Vukasin'i ae Despot Ugjcsa'1n Makedonya'da Mertg bo2unda tildiirdu ae Edirne'yi aldt. EDIRNE'NIN FETHI (rg6r) Her,ir, INALCIK Edirne'nin ne zaman ve nasrl fethedildi!'i meselesi, son defa Bulgar tariheisi A. Burmov ve I. H. Uzungargrh tarafindan tartrgma konusu yaprlmrgtrr. Burmov'a gcirel,

Detaylı

Bir televizyon kuruluqu, programlannrn

Bir televizyon kuruluqu, programlannrn Marmara itetieim TELEViZYON YAYINcII-tGiun ALTERNATIF TEKNOLOJI:MMDS.* Dog,Dr. Ahmet $A,[ITI{KA:YA,' * :M,tl,, lleritirn.fittirresi Bir televizyon kuruluqu, programlannrn igerili, kaplama alanr ve lisans

Detaylı

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU 2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 ŞUBAT / TÜRKİYE

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI. 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2

İÇİNDEKİLER GİRİŞ BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI. 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2 BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI 1. OSMANLI SARAYLARININ TARİHİ GELİŞİMİ... 7 2. İSTANBUL DAKİ SARAYLAR... 8 2.1. Eski Saray... 8 2.2.

Detaylı

Antarktika da bir bilim üssü kurulmasını arzulayan çok sayıda seçkin (konusunda yetkin anlamında!)

Antarktika da bir bilim üssü kurulmasını arzulayan çok sayıda seçkin (konusunda yetkin anlamında!) Antarktika'da bir Türk bilim üssü kurulması için başlatılan çalışmalara, bu amaçla oluşturulan Türk Kutup ve Okyanus Araştırmaları Programı Yürütme Komitesi (Osman Atasoy, Prof. Bayram Öztürk, Prof. Temel

Detaylı

rilvr grrinni, KURGU, SESLENDiRME, sruovo gerinni, nruiunsyon,

rilvr grrinni, KURGU, SESLENDiRME, sruovo gerinni, nruiunsyon, rilvr grrinni, KURGU, SESLENDiRME, sruovo gerinni, nruiunsyon, e nnrir rasartm ve TEKNiT onrurgmanltk niznner ALtMt TEKNiT gnnrnamesi igin Tanrmr Dr Ayhan Kuzu ve gahgma ekibi tarafrndan planlanan proje

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman

Detaylı

KARALARIN VE DENİZLERİN HÂKİMİ OSMANLI

KARALARIN VE DENİZLERİN HÂKİMİ OSMANLI Karaların ve Denizlerin Hâkimi Osmanlı İstanbul un Fethi İkinci Mehmet tahta geçer geçmez ilk iş olarak sosyal ve ticari açıdan son derece önemli olan İstanbul u almaya karar verdi. İstanbul u almak istemesinin

Detaylı

guvenc de kullanrlmaya baqlanmasl an- Tiirk Hava Kuvvetgeliqmeleri yakrndan rrlmaya baqlanmrqtrr. Ses altr si.i-

guvenc de kullanrlmaya baqlanmasl an- Tiirk Hava Kuvvetgeliqmeleri yakrndan rrlmaya baqlanmrqtrr. Ses altr si.i- 0 G guvenc klerin 1010 yrhnda iinlii bir Tiirk bilgini olan Ismail CEVI{ERi'nin Almanlar tarafindan ueurulmastna ra$men, jet uqaklannln savag- uqma denemesiyle baqlayan Ttirklerin havacrhk seriiveni, larda

Detaylı

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Yrd. Doç. Dr. A. Poyraz GÜRSON Atılım Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Dr. A. Poyraz Gürson, İlk-ortaöğretim ve liseyi İzmir Karşıyaka'da tamamlamayı müteakip

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI

İSTANBUL TİCARET ODASI İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ROMANYA ÜLKE RAPORU Mart 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Romanya Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu :

Detaylı

Prof. Dr. Samim UNAJV*

Prof. Dr. Samim UNAJV* KARAYOLU TASIMA IqNT]NU'NDAKi E$YA TASIMASINA, TA$rMAcr AcEr{TEsiNE, TASrn{A igr,nni ytrxr nmcisinp ve zorunlu siconreya iligxin BAzryANLrg DUZENLEMELER Prof. Dr. Samim UNAJV* Tiirkiye cumhuriyeti 2003

Detaylı

{sj. :*'1:o"*l::::tr#,l?H** 46. / J.* t2or2. 2 Kamera 2 Adet. T.C. ADAN,A. VALiLiGi il saghk Mtidiirtii[ti

{sj. :*'1:o*l::::tr#,l?H** 46. / J.* t2or2. 2 Kamera 2 Adet. T.C. ADAN,A. VALiLiGi il saghk Mtidiirtii[ti {sj + $rx*r'erlt {* ii}k s$rl*s$ T.C. ADAN,A. VALiLiGi il saghk Mtidiirtii[ti Sayr : B.10.4.iSM.001.0800/:satrnalma -tof?- Konu : Yaklagft Maliyet 46. / J.* t2or2 :*'1:o"*l::::tr#,l?H** Miidtirlii[rimiizi.in

Detaylı

ll ) Soz konusu ili. L (rakamla),... Trirk Lirasr llyazryla) yapmayl kabul ve taahhrit ederim/ederiz. I

ll ) Soz konusu ili. L (rakamla),... Trirk Lirasr llyazryla) yapmayl kabul ve taahhrit ederim/ederiz. I DOGRUDAN TEMN TEKLF MEKTUBU TCDD 3 BOLGE vruouru-ugu uar ve rrtzvret ALrM routsvonu BA$KANrtctNe Alsancak/iZMiR Tekl if Sahibinin Adr Soyadr lt icaret Unvanr AErk Tebligat Adresi Baflr Bulundufiu Vergi

Detaylı

iligrin 6znr FRANSA ioane MAHKEMELERi'wiN Cnr,iginniNE YAT{S[II4[A[,AR* Qeu: Ar. Gdr. Veysel COnUCU.

iligrin 6znr FRANSA ioane MAHKEMELERi'wiN Cnr,iginniNE YAT{S[II4[A[,AR* Qeu: Ar. Gdr. Veysel COnUCU. FRANSA ioane MAHKEMELERi'wiN Cnr,iginniNE YAT{S[II4[A[,AR* iligrin Qeu: Ar. Gdr. Veysel COnUCU. 6znr Fransa idare Mahkemeleri on yrldan beri gahqmalarrm siirdtirmektedir. Damgtay, giderek hukuksal konulara

Detaylı

Piri Reis Hayatı ve Yapıtları

Piri Reis Hayatı ve Yapıtları Piri Reis Hayatı ve Yapıtları Pîrî Reis (d. 1465-70, Gelibolu - ö. 1554), Osmanlı denizcisi. Amerika'yı gösteren Dünya haritaları ve Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik kitabıyla tanınmıştır. Piri Reis eşsiz

Detaylı

r Grdalarrn bulundufu bolgede galrgan herkesin r Personelin gahgma bigimlerinin de temiz ve safihkh r Yiyeceklerle ufiragan ki5ilerin temiz ve uygunsa

r Grdalarrn bulundufu bolgede galrgan herkesin r Personelin gahgma bigimlerinin de temiz ve safihkh r Yiyeceklerle ufiragan ki5ilerin temiz ve uygunsa CAP r Grdalarrn bulundufu bolgede galrgan herkesin onsoz Beslenme insanoflunun iemel ihtiyaglarrndan biridir. Grda maddeleri yagam igin vazgegilmez unsurlar olmasrnrn yanrnda insan saflrfrnr tehlikeye

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

IIAKSTZ ETKi. Yrd. Dog. Dn ipeh SAGLAM.

IIAKSTZ ETKi. Yrd. Dog. Dn ipeh SAGLAM. IIAKSTZ ETKi Yrd. Dog. Dn ipeh SAGLAM. I. GEI{EL OLARAK Anglo-Amerikan hukukunun gok tipik bir kurumu olan "haksrz etkil" hukuk sistemimizdeki "irade sakathklarr" ile ilging paralellikler gdstermektedir.

Detaylı

Sayr : B.23.1.SUE.0.00.00.00-821.051 0i

Sayr : B.23.1.SUE.0.00.00.00-821.051 0i T.C. RMAN V SU i$lri BAKANLTGT Tiirkiye Su nstitiisii Sayr : B.23.1.SU.0.00.00.00-821.051 0i Knu : Tiirkiye Su nstitiisl (SUN) Lg Tasanm Yangmasr c).2 0/./2013 SULYMAN DMIRL UNIVRSiTSI RKTORLUGUN 32260

Detaylı

Başkent, Nüfus ve Cografiyasi

Başkent, Nüfus ve Cografiyasi Fas Morocco Başkent, Nüfus ve Cografiyasi Fas (Arabça: Elالمغرب Mağrip), resmî olarak Fas Krallığı Kuzey Afrikada yaklaşık olarak 35 milyon nüfusa ve 710,850 km 2 yüzölçüme sahip bir ülkedir. Başkenti

Detaylı

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU 2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2014 AĞUSTOS

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -

Detaylı

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz?

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Şebnem BORAN 1.Dünya Hububat Pazarı Günümüzde dünyanın stratejik ürün grubunu oluşturan hububat pazarında önemli gelişmeler yaşanıyor. Dünya toplam hububat üretimine

Detaylı

rt-rnriyn KAMU HASTANELEni ninligi BATMAN s0lct DEVLET ulsunnsi Fiyat i : Ttim Kalemlere Teklif verilmesi Zorunludur

rt-rnriyn KAMU HASTANELEni ninligi BATMAN s0lct DEVLET ulsunnsi Fiyat i : Ttim Kalemlere Teklif verilmesi Zorunludur T.C. sagltk nlxlnr,rgr rt-rnriyn KAMU HASTANELEni ninligi BATMAN s0lct DEVLET ulsunnsi Sayr : B. I 0.4.15M.4.72.00.201 Konu : Teklife Davet 22.09.2014 Sayrn :................. Kurumumuzun ihtiyacr olan

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

HALKLA ir,igximnde RADYONUN yeri VE RADYO REKLAMLARI

HALKLA ir,igximnde RADYONUN yeri VE RADYO REKLAMLARI Marmara lletisim Dergisi, Sayt:9, Ocak 1995 Marmara Joumal of Communicatiotts, Number:9, Janrcry 1995 HALKLA ir,igximnde RADYONUN yeri VE RADYO REKLAMLARI Arq.Giir. ntrru 6ZCBN MARMARA UMVERSITESi Iletigim

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

3) Divan baqkanr, grindemin tigiincti n-raddesini tutanak yazmanlrra okuttu.2012 Yrlt hesrap

3) Divan baqkanr, grindemin tigiincti n-raddesini tutanak yazmanlrra okuttu.2012 Yrlt hesrap EURO KAp1TAL YATIRIM ORTAKLIGI,qlONitU $imnri'nin 30 MART 2013 i.q.nihinoe yapilan 2012 yrr-r ougan GENEL KURUL ToPLANTI rutann'gt Euro Kapital Yatrnm Ortakhgr Anonim $irketinin 2012 ylrr Ola[an Genel

Detaylı

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30 A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30 1. Aşağıdaki cümlelerden YANLIŞ olanı işaretleyiniz. a) 2. Dünya Savaşı ndan sonra deniz hukuku alanında birincisi

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

^;*r*ffif,;:: 2.2. SisteminQahgtrrrlmasr. KALI AKCiGER MAKiNES cintzt rnrnix g.lnrn.luosi

^;*r*ffif,;:: 2.2. SisteminQahgtrrrlmasr. KALI AKCiGER MAKiNES cintzt rnrnix g.lnrn.luosi KALI AKCiGER MAKiNES cintzt rnrnix g.lnrn.luosi 1. GEIIEL $ARTLAR 1.1 Teklif edilen cihaz, teknik qartname maddelerine uygun en son model olacaktrr. Teklif veren firma cihazrn marka ve modelini belirtecektir.

Detaylı

AB CUSTOMS AGENCY ACADEMY

AB CUSTOMS AGENCY ACADEMY Özet Beyan 2013 AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık A.Ş Uzmanları Tarafından Hazırlanmıştır Tüm Hakları Saklıdır. https://www.abcustoms.eu SUNUŞ Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulması

Detaylı

suc MAiDuniyrri ve PoLiS:

suc MAiDuniyrri ve PoLiS: Polis Bilimleri Dergisi Cilt:6(l -2) Turkish Journal of Po be Sfudies Vol.:6(1-2) suc MAiDuniyrri ve PoLiS: olaylara Miidahale Eden Polisin Sug Mafdurtarryla itiqkisi Crime Victimisation and Police: The

Detaylı

rnvrsir,ciligi KURUM inani KURUL Topr,Atlrr KARARLART

rnvrsir,ciligi KURUM inani KURUL Topr,Atlrr KARARLART TUNCELi iinivnnsirnsi- BGiriM-siR-snN runcer,i trnivnnsirnsi rnvrsir,ciligi KURUM inani KURUL Topr,Atlrr KARARLART 4688 Sayrh Kamu Gorevlileri Sendikalan Kanunu'nun 22. ve 41. maddeleri ve bu kanuna dayah

Detaylı

. Bu talimatta yazanlara aynen ulunuz. ilag hakktnda size dnerilen dozun drymda yftksek

. Bu talimatta yazanlara aynen ulunuz. ilag hakktnda size dnerilen dozun drymda yftksek KULLANMA TALiMATI TERKUR krem,30 g Cilt iizerine uygulanrr.. Ethin madde: 1g kem 190 mg aliiminyum hidroksiklorit igerir. o Yardrmcr maddeler: Beyaz yumugak vazelin, setostearil alkol, izopropilmiristat,

Detaylı

Sayr :16961366-604.01.0119255 Konu : Ktsa Film Destek Hibe Programt

Sayr :16961366-604.01.0119255 Konu : Ktsa Film Destek Hibe Programt T.C. BA$BAKANLIK Afet ve Acil Durum Ydnetimi Baqkanhpr Sayr :16961366-604.01.0119255 Konu : Ktsa Film Destek Hibe Programt 07.05.2014 Y ILDIZ TEKNiK LN{ IVPNSiTE,Si REKTOru-UCIXP, Bagkanll[rm z tarafndan

Detaylı

l. Sozlcgme Yaprlacak mr : FIayrr 2. $artnarnc Varnrr : Uvct

l. Sozlcgme Yaprlacak mr : FIayrr 2. $artnarnc Varnrr : Uvct Konu : Tcklif Istenmesi T.C. sa6lik BAKANLI6I BURSA HALK SA6LI6I MUDURLUGU idaremizcc llursa Halk Salhgr Miid0rliiliimiiz Bakteri Su Laboratuvarr odasr koridor giriq tarafrna qifrcli fotoselli kapr takrlmasr

Detaylı

T.C. SACLIKBAKANLIdI TURKiYE KAMU HASTANELERI BiRLiGi BATMAN BOLGE DEvLET Ha.sTaJ,{Tsi. inrivlq LisrDSi

T.C. SACLIKBAKANLIdI TURKiYE KAMU HASTANELERI BiRLiGi BATMAN BOLGE DEvLET Ha.sTaJ,{Tsi. inrivlq LisrDSi T.C. SACLIKBAKANLIdI TURKiYE KAMU HASTANELERI BiRLiGi BATMAN BOLGE DEvLET Ha.sTaJ,{Tsi Sayr : 8.10.4.1SM.4.72.00.20/... Konu : Teklife Davet 03.11.2014 Sayrn :... Kurumumuzun ihtiyacr olan Nehiyet HASAN

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ

II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ Halk arasında gâvur padişah ve püsküllü bela olarak adlandırılan padişah II.

Detaylı

T.C. SACLIK BAKANLIEI TURKiYE KAMU HASTANELERi BiRLidi BATMAN BOLGE DEVLET HASTANESI. inrivlq LisrESi

T.C. SACLIK BAKANLIEI TURKiYE KAMU HASTANELERi BiRLidi BATMAN BOLGE DEVLET HASTANESI. inrivlq LisrESi T.C. SACLIK BAKANLIEI TURKiYE KAMU HASTANELERi BiRLidi BATMAN BOLGE DEVLET HASTANESI Sayr : B.10.4.1SM4.72.00.20/... Konu : Teklife Davet 20,10.2014 Sayrn :... Kurumumuzun ihtiyacr olan Yusuf GOK igin

Detaylı

MODERNLEŞME DÖNEMİNDE OSMANLI DENİZ TEKNOLOJİSİ VE TERSANE-İ AMİRE

MODERNLEŞME DÖNEMİNDE OSMANLI DENİZ TEKNOLOJİSİ VE TERSANE-İ AMİRE MODERNLEŞME DÖNEMİNDE OSMANLI DENİZ TEKNOLOJİSİ VE TERSANE-İ AMİRE Prof. Dr. Tuncay Zorlu İstanbul Teknik Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Bölümü 6.1.2016 1 Çeşme Bozgunu (1770) ve Modernleşmenin

Detaylı

'/ Egi vefat etmi$ olan gocuklu dul bayanlarda ya$ garrl aranmaz. '/ Babasr veya hem babasr hem de annesi vefat etmiq yetim bekar bayanlarda yap

'/ Egi vefat etmi$ olan gocuklu dul bayanlarda ya$ garrl aranmaz. '/ Babasr veya hem babasr hem de annesi vefat etmiq yetim bekar bayanlarda yap [K-2 SOSYAL VARDIMLA$MA VA DAYANI$MA VAKIII I3A$KANI,IEI...SOSYAL KONUT PROJtrSi...ADE'I' KONITT SATI\SI BA$VURLT DtrytJRtrstl *uo,*,,nuo,oo,u,,,:l:'::' ff';::";;ljti]:u'"0' vilriitiiren sosvar Konut projesi

Detaylı

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX 3. ELEX FUARI 25-28 EYLÜL 2014 TARİHLERİ ARASINDA İSTANBUL FUAR MERKEZİ NDE SEKTÖRÜN EN ÖNEMLİ BULUŞMASINA İMZA ATTI 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında organize edilen ve

Detaylı

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Tarihi Öğretim Yılı Dönemi Sırası 2014-2015 2 1 B GRUBU SORULARI 12.Sınıflar Öğrencinin Ad Soyad No Sınıf Soru 1: Aşağıdaki yer alan ifadelerde boşluklara

Detaylı

GEMİADAMLARININ SAĞLIK MUAYENESİNE İLİŞKİN 73 SAYILI SÖZLEŞME

GEMİADAMLARININ SAĞLIK MUAYENESİNE İLİŞKİN 73 SAYILI SÖZLEŞME GEMİADAMLARININ SAĞLIK MUAYENESİNE İLİŞKİN 73 SAYILI SÖZLEŞME ILO Kabul Tarihi: 6 Haziran 1946 Kanun Tarih ve Sayısı: 25.6.2003 / 4908 Uluslararası Çalışma Bürosu Yönetim Kurulunun daveti üzerine 6 Haziran

Detaylı

ein iivinn FAALiynri olarak FETIH

ein iivinn FAALiynri olarak FETIH isreneul,: eir isr,avt snnni Halil iwetctn Qeu. : ibrah,im KALIN ein iivinn FAALiynri olarak FETIH Mtisltimanlartn 624'te Filistin'de Bizans'a karqt gergekleqtirdikleri ilk askeri eylemin bizzat Hz. Peygamber

Detaylı

TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898)

TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898) TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898) 1897 Türk-Yunan Savaşı (TESELYA SAVAŞI) Teselya savaşları nın aslı Girit adası olayları ile başlamıştır, 1894 Haziran'ında Rumlar Halepa Sözleşmesi'nin uygulanmasını

Detaylı