Santral Adenozinerjik Sistem ve Klinik Önemi. Hakan Kay r,. Tayfun Uzbay 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Santral Adenozinerjik Sistem ve Klinik Önemi. Hakan Kay r,. Tayfun Uzbay 1"

Transkript

1 Derlemeler/Reviews H. Kay r,.t. Uzbay Santral Adenozinerjik Sistem ve Klinik Önemi Hakan Kay r,. Tayfun Uzbay 1 ÖZET: Santral adenozinerjik sistem ve klinik önemi Adenozin vücutta yayg n olarak bulunan bir nöromodülatördür. Hücre içinde ve d fl nda devaml sentezlenmektedir ve dolay s yla da metabolizmada bazal bir adenozinerjik tonustan söz edilebilir. Bazal adenozinerjik tonus inhibisyon yönündedir. Adenozin, etkilerini özgül reseptörleri arac l ile oluflturur. Adenilat siklaz, G-proteine kenetli bu reseptörlerden A 1 ve A 3 inhibe ederken, A 2 aktive eder. A 2 reseptörlerinin A 2A ve A 2B olmak üzere iki alt tipi tan mlanm flt r. Fizyolojik koflullarda bazal adenozinerjik tonustan, adenozine yüksek afinite gösteren A 1 ve A 2A reseptörleri sorumludur. Beyinde en yayg n bulunan reseptör A 1 alt tipidir; özellikle korteks, serebellum ve hipokampüste yo unlaflm flt r. Adenozin bir nöromodülator olarak di er reseptör sistemleriyle çok fazla etkileflim içindedir. Adenozin A 1 ile dopamin D 1, adenozin A 2 ile de dopamin D 2 reseptörleri aras nda do rudan bir antagonistik iliflki söz konusudur. Adenozin uykunun bafllat lmas ve sürdürülmesi, genel uyar lm fll k halinin kontrolü ve enerji ihtiyac na göre serebral kan ak m n n düzenlenmesi gibi fizyolojik görevlerinin yan s ra iskemi ve hipoksi gibi patolojik koflullarda hücrenin korunmas na katk sa lar. Ayr ca anksiyete, epilepsi, depresyon, flizofreni, parkinson ve madde ba ml l n n da aralar nda bulundu u çeflitli hastal klar n patofizyolojisinde yer al r. Bu derlemede santral adenozinerjik sistem ile iliflkili bilgiler ve son geliflmeler güncel literatür çerçevesinde irdelenmifltir. Anahtar sözcükler: adenozin, santral adenozinerjik sistem, adenozin reseptörleri Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 2004;14: ABSTRACT: Central adenosinergic system and its clinical importance Adenosine is a neuromodulator widely distributed throughout the body. Since it is continuosly synthesized, it can be concluded that there is a basal adenosinergic tonus, which has inhibitory effects in general. All of the three adenosine receptors are G-protein coupled. While A and A receptor subtypes inhibit adenylate cyclase, A and A subtypes activate it. A and A receptor subtypes, which bind adenosine with high affinity, are responsible for the basal adenosinergic tonus in physiological conditions. The most widely distributed subtype, A, is concentrated particularly in cerebral cortex, cerebellum and hippocampus. Adenosine has intense interactions with other receptor systems. There are antagonistic interactions between A dopamine D and between A and D receptors. Adenosine is implicated in physiological processes such as of initiation and maintenance of sleep, modulation of arousal, and control of cerebral blood flow in response to energy demand of the brain. Adenosine is also implicated in cell-protection in pathological conditions like hypoxia and ischemia. Adenosine might be important in the pathophysiology of anxiety, epilepsy, depression, schizophrenia, Parkinson s disease, and addiction. In this paper, current literature about central adenosinergic system has been reviewed. Key words: adenosine, central adenosinergic system, adenosine receptors. Bull Clin Psychopharmacol 2004;14: Gülhane Askeri T p Akademisi, Askeri T p Fakültesi, T bbi Farmakoloji AD, Psikofarmakoloji Araflt rma Ünitesi, Etlik Ankara-Turkey Yaz flma Adresi / Address reprint requests to: Prof. Dr.. Tayfun Uzbay, Gülhane Askeri T p Akademisi, T p Fakültesi, T bbi Farmakoloji Anabilim Dal, Psikofarmakoloji Araflt rma Ünitesi Etlik Ankara-Turkey Telefon / Phone: Faks / Fax: Elektronik posta adresi / address: Kabul tarihi / Date of acceptance: 2 A ustos 2004 / August 2, 2004 G R fi Pürinler ile onlar n nükleozit ve nükleotid formlar, gerek enerji metabolizmas nda gerekse genetik materyalin oluflturulmas nda oynad klar rol aç s ndan, tüm hücrelerde olmazsa olmaz moleküllerdendir. Bu iki temel görevin yan s ra, hücre içi ve hücreler aras ndaki iletiflime de önemli katk lar sa larlar. Bu iletiflim, hücre yüzeyinde yerleflmifl reseptörler arac l ile gerçekleflir. Pürinerjik reseptör (pürinoseptör) ailesi befl alt gruba ayr lm flt r: a) adenin reseptör grubu, b) yap sal (metabotropik) nükleotid (P2Y) reseptörler, c) iyonotropik nükleotid (P2X) reseptörler, d) dinükleotid reseptörler ve e) adenozin reseptörleri (1). Bu derlemede, tüm vücutta çeflitli etkileri bulunan pürinerjik sistemin önemli bir eleman olan adenozinerjik sistem ve bu sistemin özellikle santral sinir sistemindeki rolü üzerinde durulmufltur. Pürin bazlar ndan biri olan adenine bir pentoz halkas n n eklenmesi ile oluflan adenozin, tüm hücrelerde yayg n olarak bulunan ve önemli düzenleyici etkileri olan bir moleküldür. Hücre içinde ve d fl nda devaml sentezlenen ve kullan lan adenozinin çeflitli fizyolojik olaylarda rolü oldu u ilk defa Drury ve Szent-György taraf ndan 1929 y l nda Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

2 Santral adenozinerjik sistem ve klinik önemi ortaya at lm flt r (2). Bu etkilerini kendine özgü reseptörler arac l ile oluflturdu u ise ancak 1974 de anlafl - labilmifltir (3). Adenozinin Sentezi, Sal verilmesi ve Y k l m Hücre adenozini sentezlemek için çeflitli yollar kullan r. En önemli adenozin kayna hücre içinde devaml kullan lan adenozin trifosfat (ATP) ve döngüsel (siklik:c) adenozin monofosfat (AMP) dir (4). Bu iki nükleotid hücre içinde önce AMP a y k l r ve oluflan AMP hücresel 5 - nükleotidaz enziminin katalizledi i biyokimyasal reaksiyon ile adenozine çevrilir. Organizmada di er önemli bir adenozin kayna da katekolaminlerin ve histaminin katabolizmas s ras nda ortaya ç kan ve adenozine hidrolize edilebilen S-adenozil homosisteindir (5). Hücre d fl nda üretilen adenozinin de en önemli kayna ATP dir. ATP presinaptik sinir uçlar ndaki veziküllerde dopamin, asetilkolin, serotonin ve norepinefrin gibi nörotransmiterler ile birlikte bulunur ve bu nörotransmiterler sal verilirken hücre d fl na ç kar. Hücre d fl nda önce AMP ye sonra da ekto-5 nükleotidaz enzimi arac - l ile adenozine çevrilir (6). Hücre içi ATP nin adenozine çevriminde %1 lik bir art fl n adenozin miktar nda 100 kat art fla neden olabilece i ileri sürülmüfltür (7). Probeneside duyarl tafl y c lar arac l ile hücre d - fl na ç kan camp, önce AMP ye sonra adenozine çevrilir. Yap lan çal flmalarda adenilat siklaz n forskolin (8) ya da reseptör arac l (9) uyar lmas n n hücre d fl adenozin miktar n önemli ölçüde art rabildi i gösterilmifltir. Hücre içinde ve d fl nda üretilen adenozin hücre membran nda bulunan kendine özgü tafl y c moleküller arac l yla (ENT1 ve ENT2) membran n içine ve d fl - na do ru iki yönlü olarak hareket edebilir (10). Ak m yönü konsantrasyon fark na göre belirlenir. Sonuçta hücre içi ve d fl adenozin konsantrasyonu kolaylaflt r lm fl difüzyon ile dengelenmifl olur. Fizyolojik koflullarda net ak m adenozin konsantrasyonunun nispeten daha az oldu u hücre içine do rudur. Hücre içinde adenozin artt nda ise ak m tersine döner. Dunwiddie ve Diao (11) s çan hipokampal kesitlerinde s y düflürmek suretiyle tafl y c proteinleri çal flmaz hale getirmifller ve bu koflullarda hücre d fl adenozin miktar n n artt n göstermifllerdir. Böbrek f rçams epitel hücrelerinde ise hücre içi adenozini konsantrasyon gradientine karfl hücre d fl na tafl yan aktif transport sistemi mevcuttur (CNT1 ve CNT2) (12). Üretilen ve sal verilen adenozinin katabolizmas nda iki enzim rol oynar: Bunlar sadece hücre içinde bulunan adenozin kinaz ile hücrenin hem içinde ve hem de d - fl nda bulunan adenozin deaminaz d r. Fizyolojik koflullar alt nda adenozin hücre içine geri al n r ve hücre içi adenozinle birlikte adenozin kinaz taraf ndan AMP ye fosforillenir. Adenozin gerial m inhibe edildi inde hücre d fl adenozin miktar n n önemli ölçüde artmas (13), buna karfl n adenozin deaminaz inhibisyonunun hücre d - fl adenozin miktar n etkilememesi (14) adenozinin uzaklaflt r lmas nda geri al m n (reuptake) daha önemli oldu u yönündeki görüflü desteklemektedir. Hipoksi ve iskemi gibi patolojik koflullarda ise, muhtemelen adenozin tafl y c lar n ifllev görememesi ve adenozin kinaz aktivitesinin bask lanmas nedeniyle adenozin deaminaz aktivitesi önem kazanmaktad r (7,15). Santral sinir sisteminde adenozin sal n m n artt ran koflullar Tablo 1 de özetlenmifltir. Bu koflullar n Tablo 1. Santral sinir sisteminde adenozin sal n m n art ran etkenler Fizyolojik Patolojik Farmakolojik Enerji kullan m n n artmas Hipoksi, anoksi Adenozin kinaz inhibitörleri Eksitatör aminoasidler skemi Lipopolisakkaritler Uykusuzluk Atefl IL-ß Hipoglisemi Serbest radikaller Vazoaktif intestinal polipeptid Serbest radikallerin artmas Hipoglisemi Hücre içinde ph n n düflmesi K + depolarizasyonu Nöbet geçirme Na + replasman Forskolin Nitrik oksit donörleri Çeflitli reseptörlerin aktive olmas : Opioid Glutamat Serotonin Muskarinik M 1 Nikotinik α 1 ve ß adrenerjik Kannabinoid CB Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

3 H. Kay r,.t. Uzbay Tablo 2. Adenozin reseptörleri Alt tipleri Adenozin Kenetlendi i Sinyal letimi Beyindeki etkileri Afinitesi G-proteinleri A 1 ~ 70 nm G i 1/2/3 Adenilat siklaz inhibe ederek Nöronlar n hiperpolarizasyonu G o Ca ++ kanallar n inhibe (N-, P-, Q- tipi) ederek Sinaptik iletinin bask lanmas GIRK leri aktive ederek Presinaptik inhibisyon PLC yi aktive ederek skemik önkoflullama A 2A ~ 150 nm G s Adenilat siklaz aktive ederek Basal ganglionlarda duyusal motor iletiflimin G olf Ca ++ kanallar n inhibe ederek düzenlenmesi G 15/16 Duyusal sinir aktivasyonu skemik hasara karfl koruyuculuk A 2B ~ 5100 nm G s Adenilat siklaz aktive ederek Beyin kesitlerinde camp yi art r r G q/11 PLC yi aktive ederek Ca ++ kanallar n n modülasyonu A 3 ~ 6500 nm G i 2,3 Adenilat siklaz inhibe ederek Önkoflullama (?) G q/11 PLC yi aktive ederek * Bu tablo Fredholm ve ark., 2001 ve Dunwiddie ve Masino, 2001 den de ifltirilerek al nm flt r. GIRK: G-protein coupled inwardly rectifying K + channel (G-protein kenetli içe do rultucu potasyum kanal ) PLC: Fosfolipaz C ço unda hücrede ATP kullan m dolay s yla AMP ve adenozin oluflumu artm flt r. Adenozinin Reseptörleri Adenozin etkilerinin ço unu kendine özgü reseptörleri arac l yla gerçeklefltirir. A 1, A 2 ve A 3 isimli üç farkl reseptörü vard r. A 2 reseptörlerinin A 2A ve A 2B olmak üzere iki alt tipi tan mlanm flt r (Tablo 2). Adenozin reseptörlerinin tümü 7 transmembran segmenti olan G- proteine kenetli reseptörlerdir (16). Adenozin nm gibi fizyolojik konsantrasyonlarda yüksek afinite gösteren alt reseptör tiplerini (Tablo 2) aktive eder (17). Adenozin reseptörlerinin da l m özgül farmakolojik agonist ve antagonistlere sahip olunmas nedeniyle daha çok A 1 ve A 2A alt reseptör tipleri aç s ndan incelenmifltir. Beyinde en yayg n bulunan adenozin reseptörü A 1 alt tipidir (7). Özellikle korteks, serebellum ve hipokampüste yo un olarak bulunmaktad r. A 2A alt tipi ise daha çok striatum, nükleus akkümbens, kaudat putamen ve bazal ganglionlarda yo unlaflm flt r (18). Adenozin A 1 ve A 3 reseptörleri Gi proteini arac l ile adenilat siklaz inhibe ederken, A 2 reseptörleri G s proteinleri arac l yla adenilat siklaz aktive eder (16). Adenozin reseptörlerinin bu iyi bilinen sinyal iletim yollar n n yan s ra kulland klar di er mekanizmalar ve etkileri Tablo 2 de özetlenmifltir. Di er Reseptör Sistemleriyle Etkileflim Adenozin bir nöromodülator olarak ifllev gördü ü için, di er reseptör sistemleriyle çok fazla etkileflim içindedir. Bu bölümde görece önemli olanlardan söz edilecektir. Günümüzde özellikle dopaminerjik sistemle olan etkileflimleri en iyi bilinmektedir. A 2A D 2 GABA Etkileflimi Adenozin A 2A ve dopamin D 2 reseptörleri globus pallidusa projeksiyon yapan striatopallidal GABA erjik nöronlarda (19) ve striatumda (20) birlikte bulunurlar. D 2 reseptörleri Gi proteini arac l ile adenilat siklaz bask larken, A 2A reseptörleri bu enzimi G s proteini arac l ile aktive etmektedir. Adenilat siklaz aktivasyonu sonucu artan camp, bu nöronlarda GABA sal n m na neden olur. Ancak bu iki reseptör alt tipi adenilat siklaz üzerine olan z t etkilerinden ba ms z olarak birbirlerine karfl antagonistik etki gösterirler. Örne in adenozin antagonisti olan kafein D 2 reseptör aktivasyonu ile lokomotor aktiviteyi artt r r (21). A 2A reseptör agonistlerinin oluflturdu u katalepsi ise D 2 agonistleri taraf ndan geri çevrilebilmektedir (22). Bu antagonistik iliflki membran düzeyinde gerçekleflir (20) ve reseptörlerin afinitesini de ifltirmek fleklindedir (23). A 1 D 1 NMDA Etkileflimi Dopamin D 1 reseptörlerinin aktivasyonu N-metil- D-aspartat (NMDA) reseptörlerinin aktivasyonuna yol açar (24). NMDA aktivasyonu ise adenozin sal n m n art r r (25). Artan adenozin bir yandan postsinaptik A 1 reseptörler arac l ile NMDA reseptörlerini inhibe ederken (26), di er yandan presinaptik A 1 reseptörler arac l ile glutamat sal n m n bask lar (27). Bu meka- Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

4 Santral adenozinerjik sistem ve klinik önemi nizma sayesinde D 1 ve NMDA reseptörleri arac l ile oluflabilecek afl r uyar lmalar engellenmifl olur. Ayr ca D 1 ve A 1 reseptörleri aras nda do rudan bir antagonistik etkileflim oldu una dair kan tlar bulunmaktad r (28). Nitrik Oksit (NO) Adenozin Etkileflimi Yukar da belirtilen NMDA reseptörlerinin aktivasyonuna ba l adenozin sal n m na NO arac l k eder (25). Ayr ca NO ATP hidrolizi yaparak ve adenozin kinaz inhibe ederek de hücre d fl adenozini art rabilir (29). Öte yandan adenozin reseptörlerinin özgül olmayan antagonisti olan kafeinin oluflturdu u lokomotor aktivite art fl, NO sentaz (NOS) inhibitörü bir ajan olan L-NAME taraf ndan engellenmekte ve bu etki NO prekürsörü L-Arginin varl nda geri çevrilebilmektedir (30). Bu veri adenozin sistemi ve NO aras nda davran flsal düzeyde önemli bir etkileflmeye iflaret etmekle beraber, konu ile iliflkili daha ayr nt l çal flmalara gereksinim vard r. Adenozin Nikotin Etkileflimi Kafein yüksek dozlarda adenozin reseptör antagonizmas arac l ile anksiyete oluflturur (31). Kafeinin bu etkisi farelerde yükseltilmifl art labirent testi (YAL) ile ölçülebilir (32). YAL testinde nikotinin kafeinin anksiyojenik etkisini geri çevirdi i halde pentilentetrazolün anksiyojenik etkisini geri çevirmedi i gözlenmifltir (33). Dolay s yla nikotinin anksiyolitik etkisine arac l k eden sistemler (34) ile adenozinerjik sistem aras nda bir iliflkiden söz edilebilir. Ayr ca epidemiyelojik çal flmalarla nikotin ve kahvenin s kl kla birlikte kullan ld saptanm fl ve bu iliflkide farmakolojik etkileflimin de rolü olabilece i öne sürülmüfltür (35). Rodentlerde gerek kafein gerekse nikotinin aral kl ve birbirini izleyen enjeksiyonlar sonucu duyarl laflma geliflir (36,37). Farelerde nikotin ve kafein aras nda çapraz duyarl laflma geliflti i gösterilmifltir (38). Bu gözlem de nikotin ve adenozin sistemleri aras nda santral düzeyde etkileflme oldu una iflaret eden önceki çal flmalar n sonuçlar n destekler niteliktedir. Lokomotor duyarl laflman n rodentlerde psikostimülan tipi maddelere karfl geliflen ba ml l ktaki rolü (32) göz önüne al nd nda, bu veri adenozin sisteminin nikotine ba ml l k gelifliminde rolü oldu una da iflaret etmektedir. Adenozinin Etkileri 1. Fizyolojik Koflullar Alt nda a. Uykunun bafllat lmas ve sürdürülmesi: Adenozinin uyku ile iliflkisine iflaret eden çok say da kan t mevcuttur. Uyan kl k süresi uzad kça bazal önbeyin kolinerjik alanlar nda hücre d fl adenozin yo unlu u progresif olarak artmakta, uyku durumunda ise düflmektedir (39). Uykunun süresi ve derinli i de büyük ölçüde adenozin taraf ndan ayarlanmaktad r (39). Adenozin agonistleri uyku süresini art r rken (40) antagonistleri ise azaltmaktad r (41). Çal flmalar n bir k sm bu etkilerden A 1 reseptörlerini sorumlu tutarken (42,43), A 2A alt tipinin rolüne yönelik bulgular da mevcuttur (44). b. Genel uyar lm fll k halinin ve sinirsel uyar labilirli- in kontrolü: Adenozin, genel uyar lm fll k halini kontrol etti ine inan lan mezopontin kolinerjik nöronlar n aktivitesini bask lamaktad r (45). Bu alanlara mikrodiyaliz yöntemiyle adenozin verilmesi ise EEG aktivitesini düflürmektedir (40). c. Enerji ihtiyac artt nda serebral kan ak m n n artt r lmas : Adenozin, A 2A reseptörleri arac l ile vasküler rezistans kontrol edebilir (46). Hipoksi ya da iskemi gibi patolojik durumlar d fl nda enerji metabolizmas nda bir art fl serebral damar yata nda vazodilatasyona yol açmaktad r. Örne in, duyusal motor korteksi aktive eden periferik bir uyar adenozinin arac l k etti- i bir mekanizma ile vazodilatasyona neden olur (47). 2. Patolojik Koflullar Alt nda a. Akut hücre koruyucu etki: Tablo 1 de özetlenen ve adenozin art fl na neden olan patolojik koflullar n özelli i, hücrenin enerji ihtiyac n n artmas na ya da metabolik substrat n n azalmas na neden olmas d r. Adenozin bu koflullarda uyar labilir dokunun aktivitesini azalt p metabolik substrat al m n artt rarak hücre koruyucu etkisini gösterir. Adenozinin hücre koruyucu etkisine A 1 reseptörleri arac l k eder (7). Presinaptik A 1 reseptör aktivasyonu Ca ++ kanallar n bloke ederek glutamat, asetilkolin, noradrenalin, serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin sal n m n azalt r. Adenozinin nörotoksisite aç s ndan en önemli etkisi glutamat sal - n m üzerine olan d r (16). Adenozin, daha önce de bahsedilen etkileflim arac l ile glutamaterjik afl r m tamamen durdurabilir (27). Buna ba l olarak NO oluflumunun azalmas hücre hasar n azalt c yönde etki 162 Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

5 H. Kay r,.t. Uzbay oluflturur. Eksitotoksik hüre hasar nda önemli basamaklardan biri afl r glutamaterjik uyar ma ba l olarak Ca ++ homeostazisinin bozulmas ve hücre içi Ca ++ yo unlu unun artmas d r (48). Adenozin hücre içine Ca ++ giriflini hem do rudan bask layarak, hem de hücre içindeki Ca ++ un d flar at lmas için gerekli enerjiyi koruyarak hücre hasar n azalt r (7). Adenozin A 1 reseptör aktivasyonu hücreyi hiperpolarize ederek uyar labilirli ini azalt r. Bu etkiden voltaja duyarl olmayan içe do rultucu (inwardly rectifying) K + kanallar n açmas n n sorumlu oldu u gösterilmifltir (49,50). Bu koruyucu etkiler sadece hipoksi yada iskemide de il, mekanik hücre hasar nda (51) ve metamfetaminle indüklenen nörotoksisitede de gözlenmifltir (52). b. Kronik hücre koruyucu etki: Beyinde ve kalpte hasar oluflturmayan ya da çok az hasar oluflturan hafif hipoksi veya iskemi durumlar daha sonra ayn dokuda oluflabilecek ciddi iskemik olaylara karfl hücrede koruyucu etki oluflturur; bu olay önkoflullama (preconditioning) olarak adland r l r (53). Adenozin A 1 ve A 3 reseptörleri arac l ile önkoflullamada rol oynar (54). Adenozin reseptör aktivasyonu fosfolipaz-c, proteinkinaz-c, ATP ye ba ml K + kanallar ve Ca ++ kanallar n içine alan bir dizi mekanizma ile önkoflullamaya yol açar (55). Bununla birlikte yak n tarihli bir çal flmada, in vivo gerbil hipokampüsünde oluflturulan önkoflullamada A 1 reseptörlerinin ve ATP ye ba ml K + kanallar n n etken olmad ileri sürülmüfltür (56). c. Epilepsi: Endojen adenozin ve adenozin reseptör agonistleri antikonvülzan (57), antagonistleri ise prokonvülzan etkilidir (58). De Sarro ve ark. (57) sesli uyar ile nöbet geçirmeye yatk n farelerde hem A 1 hem de A 2A reseptörlerin uyar lmas n n antikonvülzan etki oluflturdu unu göstermifllerdir. Öte yandan ölüm sonras (postmortem) incelenmelere dayanan bir çal flman n sonuçlar temporal lob epilepsili hastalarda temporal lobda A 1 reseptörlerinin azald na iflaret etmektedir (59). Antikonvülzan olan baz ilaçlar n etkilerini adenozinerjik sistem üzerinden gösterdi ine dair kan tlar bulunmaktad r. Antidepresan olarak kullan lan tianeptinin s çanlarda (60) ve farelerde (61) pentilentetrazol ile oluflturulan konvülziyonlar üzerine baz olumlu etkilerinin oldu u ve bu olumlu etkilerin, farelerde, özgül olmayan adenozin reseptör antagonisti kafein ve A 1 reseptörlerine özgül bir antagonist olan 1,3-dipropil-8- siklopentilksantin (DPCPX) taraf ndan geri çevrildi i bildirilmifltir (61). d. Depresyon: Adenozinerjik sistemin depresyondaki rolü ile ilgili çeliflkili sonuçlar elde edilmifltir. Trisiklik antidepresanlar n adenozin gerial m n bloke etti i ve adenozinin inhibitör etkilerini art rd bilinmektedir (62). Major depresyonlu hastalarda serum adenozin deaminaz aktivitesinin de azald gösterilmifltir (63). Adenozin, farelerde zorlu yüzme ve kuyruktan asma testlerinde antidepresan etki göstermekte, bu etki A 1 ve A 2A reseptör antagonistleri ile ortadan kalkmaktad r (64). Adenozinin depresyonda olumlu etkileri oldu unu gösteren bu bulgular n yan s ra çeflitli havyan modellerinde depresyona benzer etki oluflturdu una (65) ve A 2A reseptörlerine özgül antagonistlerin antidepresan etkisi oldu una (66) iflaret eden çal flmalar da mevcuttur. Konunun netleflebilmesi için daha fazla say da kontrollü çal flma sonuçlar na gereksinim vard r. e. fiizofreni: Daha önce bahsedilen A 2A -D 2 aras ndaki antagonistik iliflkiden dolay A 2A agonistlerinin flizofreni tedavisinde yararl olabilece i düflünülebilir. Nitekim, nöroleptiklerle birlikte adenozin gerial m blokörü dipiridamolün verilmesinin yararl etkilerine iflaret eden bir klinik çal flma mevcuttur (67). Bunun yan nda flizofrenik bozuklu u olan hastalar n ölüm sonras incelenmesinde striatumda A 2A reseptör ba lanmas nda %70 lik bir art fl oldu u ve bunun antipsikotik kullan - m yla korelasyon gösterdi i de saptanm flt r (68). Bu bulgu antipsikotiklerin etki mekanizmalar aras nda A 2A reseptörlerinin rolü ve/veya katk s olabilece i fleklinde yorumlanm flt r (68). Gelecek çal flmalar n flizofreni ve adenozin reseptörleri aras nda daha net bir iliflkiye iflaret etmesi sürpriz olmayacakt r. f. Parkinson hastal : A 2A reseptör antagonisti KW6002 nin, antiparkinsonyen bir ilaç olarak faz II çal flmas tamamlanm fl durumdad r. Bu ilac n iyi tolere edildi i, tek bafl na etkisinin plaseboya göre anlaml oldu u ve düflük doz L-DOPA n n etkinli ini art rd ileri sürülmüfltür (69). Fazla kafein tüketenlerde Parkinson hastal oluflumuna karfl direnç geliflti i fleklindeki gözlemler ve iddialar da (70) Parkinson hastal oluflumunda adenozin reseptörlerinin katk s oldu u yolundaki hipotezi desteklemekle beraber, adenozin reseptör antagonistlerinin Parkinson hastal tedavisindeki yerinin netleflebilmesi için daha fazla say da çal flmaya Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

6 Santral adenozinerjik sistem ve klinik önemi gereksinim vard r. g. Madde ba ml l : Ba ml l k yapan çeflitli madde gruplar adenozinerjik sistemle çeflitli yönlerden iliflki içindedir. Dünyada en çok tüketilen psikoaktif madde olan kafein, etkisini adenozin reseptörlerini antagonize ederek oluflturur (71). Kafein di er psikostimülanlar gibi, düflük dozlarda lokomotor aktiviteyi art r rken yüksek dozlarda deprese etmektedir (30). Alkolün metabolizmas sonucu ortaya ç kan yüksek miktarda asetat, asetil CoA ve AMP ye çevrilir; sonuç olarak adenozin miktar artar (7,72). Alkol adenozin tafl y c lar n bask layarak da hücre d fl adenozin miktar n art r r (73). Tekrarlayan alkol yoksunlu unda ise kortikal A 1 reseptör yo unlu unun artt gösterilmifltir (74). Kokain yoksunlu unda ventral tegmental alanda hücre d fl adenozin düzeylerinde art fl oldu u gözlenmifltir (75). Knapp ve ark. (76) da adenozin A 2A reseptörüne özgül agonistlerin s çanlarda kokain kendine-vermeyi ve kokain arama davran fl n azaltt n göstermifllerdir. Adenozin A 2A reseptörü nakavt edilmifl farelerde amfetamine lokomotor duyarl laflma geliflmedi i gözlenmifltir (77). Ayr ca amfetamini serum fizyolojikten ay rdetmeyi ö renmifl s çanlarda A 2A reseptör antagonistleri amfetamine benzer etki olufltururken, A 1 antagonistleri amfetaminin ay redilmesini kolaylaflt rmaktad r (78). Bütün bu veriler santral adenozinerjik sistemin baflta alkol olmak üzere çeflitli maddelere ba ml l k geliflmesinde önemli bir katk ya sahip oldu una iflaret etmektedir. h. Anksiyete: A 1 reseptör agonistleri hayvan modellerinde anksiyolitik etkinlik (31) gösterirken, adenozin reseptörlerinin özgül olmayan antagonisti kafein anksiyeteyi artt r r (30). i. Alzheimer hastal : A 2A agonistleri asetilkolin sal n m n art r rken A 1 agonistleri azalt r. Bu nedenle A 2A agonistleri ve A 1 antagonistleri bu hastal n tedavisinde yararl olabilir (18). Bununla beraber, bu konuda daha fazla say da çal flma yap lmas gerekmektedir. j. A r : Adenozin, lokal antienflamatuvar etkisinin yan s ra spinal kord arka boynuzda bulunan A 1 reseptörlerini uyararak antinosiseptif etki oluflturur (79). Bu gözlem adenozin agonistlerinin a r tedavisinde kullan labilece i izlenimini vermektedir. SONUÇ Tüm vücutta yayg n da l m gösteren adenozin, sürekli sal verilerek inhibitör nitelikte bir bazal tonus oluflturur. Adenozinin etkilerine arac l k eden özelleflmifl reseptörleri, di er reseptör sistemleriyle yak n bir iliflki içindedir. Bunun sonucu olarak adenozin, gerek fizyolojik gerekse patolojik birçok olayda do rudan ya da dolayl olarak rol oynar. Bu etkilerin ve etkileflimlerin ortaya konmas, adenozin metabolizmas ve/veya adenozinerjik reseptörler üzerinden etki eden yeni tedavi seçeneklerinin ortaya konmas na yol açabilir. Nitekim günümüzde eksojen adenozin supraventriküler taflikardi tedavisinde kullan lmaya bafllanm flt r. Antiepileptik olarak kullan labilmesi için yeterli veri olmas na ra men yar ömrünün çok k sa olmas ve periferik yan etkileri nedeniyle henüz kullan ma girememifltir. Bununla birlikte özgül olmayan adenozin reseptör antagonistleri teofilin ve kafein bronkodilatör ve antiapneik olarak bir süredir kullan lmaktad r. Özgül adenozin A 2A reseptör antagonisti KW6002 nin ise k sa süre içinde Parkinson hastal tedavisinde kullan ma girmesi beklenmektedir. Halen rasyonel tedavisi olmayan madde ba ml l ve Alzheimer gibi santral sinir sistemi hastal klar da adenozinerjik sistemi ile ilgili yeni geliflmelerin beklendi i alanlard r. Daha özelleflmifl, farmakodinamik özellikleri uygun ve periferik etkilerden ar nd r lm fl adenozin reseptör agonist ve antagonistlerinin sentezlenmesi ile adenozinerjik sistemin yeni tedavi seçenekleri için önemli bir araflt rma alan olmas beklenmektedir. Kaynaklar: 1. King BF, Townsend-Nicholson A. Nucleotide and nucleoside receptors. Tocris Reviews 2003; No Drury AN, Szent-György A. The physiological activity of adenine compounds with especial reference to their action upon the mammalian heart. J Physiol (Lond) 1929; 68: Cobbin LB, Einstein R, McGuire MH. Studies on the coronary dilator actions of some adenosine analogues. Br J Pharmacol 1974; 50: Feldman RS, Meyer JS, Quenzer LF. Stimulants: nicotine and caffeine. Principles of Neuropsychopharmacology. Sunderland, Massachusetts: Sinauer Associates Inc., 1997: Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

7 H. Kay r,.t. Uzbay 5. Broch OJ, Ueland PM. Regional and subcellular distribution of S-adenosylhomocysteine hydrolase in the adult rat brain. J Neurochem 1980; 35: Fredholm BB, Fried G, Hedqvist P. Origin of adenosine released from rat vas deferens by nerve stimulation. Eur J Pharmacol 1982; 79: Dunwiddie TV, Masino SA. The role and regulation of adenosine in the central nerveus system. Annu Rev Neurosci 2001; 24: Brundege JM, Diao LH, Proctor WR, Dunwiddie TV. The role of cyclic AMP as a precursor of extracellular adenosine in the rat hippocampus. Neuropharmacology 1997; 36: Gereau RW, Conn PJ. Potentiation of camp responses by metabotropic glutamate receptors depresses excitatory synaptic transmission by a kinase-independent mechanism. Neuron 1994; 12: Baldwin SA, Mackey JR, Cass CE, Young JD. Nucleoside transporters: molecular biology and implications for therapeutic development. Mol Med Today 1999; 5: Dunwiddie TV, Diao L. Regulation of extracellular adenosine in rat hippocampal slices is tempearture dependent: role of adenosine transporters. Neuroscience 2000; 95: Williams TC, Jarvis SM. Multiple sodium-dependent nucleoside transport systems in bovine renal brush-border membrane vesicles. Biochem J 1991; 274: Dunwiddie TV, Diao L. Extracellular adenosine concentrations in hippocampal brain slices and the tonic inhibitory modulation of evoked excitatory responses. J Pharmacol Exp Ther 1994; 268: Zhu PJ, Krnjevic K. Endogenous adenosine deaminase does not modulate synaptic transmission in rat hippocampal slices under normoxic or hypoxic conditions. Neurosciene 1994; 63: Lloyd HGE, Fredholm BB. Involvement of adenosine deaminase and adenosine kinase in regulating extrcellular adenosine concentration in rat hippocampal slices. Neurochem Int 1995; 26: Fredholm BB, IJzerman AP, Jacobson KA, Klotz KN, Linden J. International Union of Pharmacology. XXV. Nomenclature and classification of adenosine receptors. Pharmacol Rev 2001; 53: Ballarin M, Fredholm BB, Ambrosio S, Mahy N. Extracellular levels of adenosine and its metabolites in the striatum of awake rats: inhibition of uptake and metabolism. Acta Physiol Scand 1991; 142: Ribeiro JA, Sebastiao AM, de Mendonca A. Adenosine receptors in the nervous system: pathophysiological implications. Prog Neurobiol 2003; 68: Fink JS, Weaver DR, Rivkees SA, Peterfreund RA, Pollack AE, Adler EM, Reppert SM. Molecular cloning of the rat A2 adenosine receptor: selective co-expression with D2 dopamine receptors in rat striatum. Brain Res Mol Brain Res 1992; 14: Ferré S, Schwarez R, Li X, Snaprud P, Ögren S, Fuxe K. Chronic haloperidol treatment leads to an increase in the intramembrane interaction between adenosine A2 and dopamine D2 receptorsin the neostriatum. Psychoparmacology 1994; 116: Fuxe K, Ferré S, Snaprud P, von Euler G, Johansson B, Fredholm BB. Antagonistic A2A/D2 receptor interactions in the striatum as a basis for adenosine/dopamine interactions in the central nervous system. Drug Dev Res 1993; 28: Ferré S, Fuxe K, von Euler G, Johansson B, Fredholm B. Adenosine-dopamine interactions in the brain. Neuroscience 1992; 51: Ferré S, Euler GV, Johansson B, Fredholm B, Fuxe K. Stimulation of high affinity adenosine A2 receptors decreases the affinity of dopamine D2 receptors in rat striatal membranes. Proc Natl Acad Sci USA 1991; 88: Harvey J, Lacey MG. A postsynaptic interaction between dopamine D1 and NMDA receptors promotes presynaptic inhibition in the rat nucleus accumbens via adenosine release. J Neurosci 1997; 17: Delaney SM, Shepel PN, Geiger JD. Levels of endogenous adenosine in the rat striatum. I. Regulation by ionotropic glutamate receptors, nitric oxide and free radicals. J Pharmacol Exp Ther 1998; 285: de Mendonca A, Sebastiano AM, Ribeiro JA. Inhibition of NMDA receptor mediated currents in isolated rat hippocampal neurones by adenosine A1 receptor activation. Neuroreport 1995; 6: Poli A, Lucchi R, Vibio M, Barnabei O. Adenosine and glutamate modulate each other s release from rat hippocampal synaptosomes. J Neurochem 1991; 57: Popoli P, Ferré S, Pezzola A, Reggio R, Scotti de Carolis A, Fuxe K. Stimulation of adenosine A1 receptors prevents the EEG arousal due to dopamine D1 receptor activation in rabbits. Eur J pharmacol 1996; 305: Rosenberg PA, Li Y, Le M, Zhang Y. Nitric oxide-stimulated increase in extracellular adenosine accumulation in rat forebrain neurons in culture is associated with ATP hydrolysis and inhibition of adenosine kinase activity. J Neurosci 2000; 20: Kayir H, Uzbay IT. Evidence for the role of nitric oxide in caffeineinduced locomotor activity in mice. Psychopharmacology 2004; 172: Jain N, Kemp N, Adeyemo O, Buchanan P, Stone TW. Anxiolytic activity of adenosine receptor activation in mice. Br J Pharmacol 1995; 116: Uzbay T. Psikofarmakolojinin temelleri ve deneysel araflt rma teknikleri, Ankara: Çizgi T p Yay nevi, 2004: 130 ve Kayir H, Uzbay IT. Nicotine antagonizes caffeine-induced but not pentylenetetrazole-induced anxiogenic effect in mice. Eur Neuropsychopharm 2004; 14(Suppl 1): S35-S Picciotto MR, Brunzell DH, Caldarone BJ. Effect of nicotine and nicotinic receptors on anxiety and depression. Neuroreport 2002; 13: Swanson JA, Lee JW, Hopp JW. Caffeine and nicotine: a review of their joint use and possible interactive effects in tobacco withdrawal. Addict Behav 1994; 19: Meliska CJ, Landrum RE, Landrum TA. Tolerance and sensitization to chronic and subchronic oral caffeine: effects on wheelrunning in rats. Pharmacol Biochem Behav 1990; 35: Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

8 Santral adenozinerjik sistem ve klinik önemi 37. Miller DK, Wilkins LH, Bardo MT, Crooks PA, Dwoskin LP. Once weekly administration of nicotine produces long-lasting locomotor sensitization in rats via a nicotinic receptor-mediated mechanism. Psychopharmacology 2001; 156: Çelik E, Uzbay T, Karakafl S. Farelerde nikotin ile uyar lm fl lokomotor duyarl laflma üzerine kafein ve amfetaminin etkilerinin incelenmesi. 38. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Özet Kitab, 2002: Porkka-Heiskanen T, Strecker RE, Thakkar M, Bjorkum AA, Greene RW, McCarley RW. Adenosine: a mediator of the sleep-inducing effects of prolonged wakefulness. Science 1997; 276: Portas CM, Thakkar M, Rainnie DG, Greene RW, McCarley RW. Role of adenosie in behavioral state modulation: a microdialysis study in the freely moving cat. Neuroscience 1997; 79: Lin AS, Uhde TW, Slate SO, McCann UD. Effects of intravenous caffeine administered to healthy males during sleep. Depression and Anxiety 1997; 5: Fulga I, Stone TW. Comparison of an adenosine A1 agonist and antagonist on the rat EEG. Neurosci Lett 1998; 244: Mendelson WB. Sleep-inducing effects of adenosine microinjections into the medial preoptic area are blocked by flumazenil. Brain Res 2000; 852: Satoh S, Matsumura H, Koike N, Tokunaga Y, Maeda T, Hayaishi O. Region-dependent difference in the sleep-promoting potency of an adenosine A2A receptor agonist. Eur J pharmacol 1999; 11: Rainnie DG, Grunze HC, McCarley RW, Greene RW. Adenosine inhibition of mesopontine cholinergic neurons: implications for EEG arousal. Science 1994; 263: Philips JW. Adenosine in the control of the cerebral circulation. Cerebrovasc Brain Metab Rev 1989; 1: Dirnagl U, Niwa K, Lindauer U, Villringer. Coupling of cerebral blood flow to neuronal activation: role of adenosine and nitric oxide. Am J Physiol 1994; 267: Arundine M, Tymianski M. Molecular mechanisms of calciumdependent neurodegeneration in excitotoxicity. Cell Calcium 2003; 34: Gerber U, Greene RW, Haas HL, Stevens DR. Characterization of inhibition mediated by adenosine in the hippocampus of the rat in vitro. J Physiol 1989; 417: Haas HL, Selbach O. Functions of neuronal adenosine receptors. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol 2000; 362: Mitchell HL, Frisella WA, Brooker RW, Yoon KW. Attenuation of traumatic cell death by an adenosine A1 agonist in rat hippocampal cells. Neurosurgery 1995; 36: Delle Donne KT, Sonsalla PK. Protection against methamphetamine-induced neurotoxicity to neostriatal dopaminergic neuron by adenosine receptor actvation. J Pharmacol Exp Ther 1994; 271: Murry CE, Jennings RB, Reimer KA. Preconditioning with ischemia: a delay of lethal cell injury in ischemic myocardium. Circulation 1986; 74: Stambaugh K, Jacobson KA, Jiang JL, Liang BT. A novel cardio protective function of adenosine A1 and A3 receptors during prolonged simulated ischemia. Am J Physiol Heart Circ Physiol 1997; 273: H Reshef A, Sperling O, Zoref-Shani E. The adenosine-induced mechanism for the acquisition of ischemic tolerance in primary rat neuronal cultures. Pharmacol Ther 2000; 87: Sorimachi T, Nowak TS. Pharmacological manipulations of ATPdependent potassium channels and adenosine A1 receptors do not impact hippocampal ischemic preconditioning in vivo: evidence in a highly quantitative gerbil model. J Cereb Blood Flow Metab 2004; 24: De Sarro G, De Sarro A, di Paola ED, Bertorelli R. Effects of adenosine receptor agonists and antagonists on audiogenic seizure sensible DBA/2 mice. Eur J Pharmacol 1999; 371: Ault B, Olney MA, Joyner JL, Boyer CE, Notrica MA, Soroko FE, Wang CM. Pro-convulsant actions of theophylline and caffeine in the hippocampus: implications for the management of temporal lobe epilepsy. Brain Res 1987; 426: Glass M, Faull RL, Bullock JY, Jansen K, Mee EW, Walker EB, Synek BJ, Dragunow M. Loss of A1 adenosine receptors in human temporal lobe epilepsy. Brain Res 1996; 710: Ceyhan M, Kayir H, Uzbay IT. Investigation of the effects of tianeptine and fluoxetine on pentylenetetrazol-induced seizures in mice. J Psychiatric Res 2004 (bask da) 61. Kay r H, Ceyhan M, Uzbay IT. The effects of tianeptine on pentylenetetrazole-induced seizures in mice-1: the role of adenosine receptors. 17nci Ulusal Farmakoloji Kongresi, Özet Kitab, 2003: Phillis JW. Potentiation of the action of adenosine on cerebral cortical neurones by the tricyclic antidepressants. Br J Pharmacol 1984; 83: Elgün S, Keskinege A, Kumbasar H. Dipeptidyl peptidase IV and adenosine deaminase activity in depression. Psychoneuroendocrinology 1999; 24: Kaster MP, Rosa AO, Rosso MM, Goulart EC, Santos ARS, Rodrigues ALS. Adenosine administration produces an antidepressant-like effect in mice: evidence for the involvement of A1 and A2A receptors. Neurosci Lett 2004; 355: Minor TR, Winslow JL, Chang WC. Stress and adenosine: II. adenosine analogs mimic the effect of inescapable shock on shuttle-escape performance in rats. Behav Neurosci 1994; 108: El Yacoubi M, Ledent C, Parmentier M, Bertorelli R, Ongini E, Costentin J, Vaugeois JM. Adenosine A2A receptor antagonists are potential antidepressants: evidence based on the pharmacology and A2A receptor knock-out mice. Br J Pharmacol 2001; 134: Akhondzadeh S, Shasavand E, Jamilian H, Shabestari O, Kamalipour A. Dipyridamole in the treatment of schizophrenia: adenosine-dopamine interactions. J Clin Pharm Ther 2000; 25: Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

9 H. Kay r,.t. Uzbay 68. Deckert J, Brenner M, Durany N, Zochling R, Paulus W, Ransmayr G, Tatschner T, Danielczyk W, Jellinger K, Riederer P. Up-regulation of striatal adenosine A(2A) receptors in schizophrenia. Neuroreport 2003; 14: Kase H. Industry forum: progress in pursuit of therapeutic A2A antagonists. The adenosine A2A receptor selective antagonists KW6002: research and development toward a novel nondopaminergic therapy for parkinson s disease. Neurology 2003; 61(Suppl 6): S97-S Checkoway H, Powers K, Smith-Weller T, Franklin GM, Longstreth WT Jr, Swanson PD. Parkinson's disease risks associated with cigarette smoking, alcohol consumption, and caffeine intake. Am J Epidemiol 2002; 155: Daly JW, Fredholm BB. Caffeine- an atypical drug of dependence. Drug Alcohol Depend 1998; 51: Carmichael FJ, Israel Y, Crawford M, Minhas K, Saldivia V, Sandrin S, Campisi P, Orrego H. Central nervous system effects of acetate: contribution to the central effects of ethanol. J Pharmacol Exp Ther 1991; 259: Krauss SW, Ghirnikar RB, Diamond I, Gordon AS. Inhibition of adenosine uptake by ethanol is specific for one class of nucleoside transporters. Mol Pharmacol 1993; 44: Jarvis MF, Becker HC. Single and repeated episodes of ethanol withdrawal increase adenosine A1, but not A2A, receptor density in mouse brain. Brain Res 1998; 786: Fiorillo CD, Williams JT. Selective inhibition by adenosine of mglur IPSPs in dopamine neurons after cocaine treatment. J Neurophysiol 2000; 83: Knapp CM, Foye MM, Cottam N, Ciraulo DA, Kornetsky C. Adenosie agonists CGS and NECA inhibit the initiation of cocaine self-administration. Pharmacol Biochem Behav 2001; 68: Chen JF, Moratalla R, Yu L, Martin AB, Xu K, Bastia E, Hackett E, Alberti I, Schwarzschild MA. Inactivation of adenosine A2A receptors selectively attenuates amphetamine-induced behavioral sensitization Neuropsychopharmacology 2003; 28: Munzar P, Justinova Z, Kutkat SW, Ferre S, Goldberg SR. Adenosinergic modulation of the discriminative-stimulus effects of methamphetamine in rats. Psychopharmacology (Berl) 2002; 161: Poon A, Sawynok J. Antinociceptive and anti-inflammatory properties of an adenosine kinase inhibitor and an adenosine deaminase inhibitor. Eur J Pharmacol 1999; 384: Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say : 3, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 3,

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Madde bağımlılığının nörobiyolojik temelleri?

Madde bağımlılığının nörobiyolojik temelleri? Madde bağımlılığının nörobiyolojik temelleri? Prof.Dr. İ. Tayfun UZBAY Gülhane Askeri Tıp Fakültesi, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Psikofarmakoloji Araştırma Ünitesi, Etlik - Ankara 2. Klinik Toksikoloji

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: Her bir ampul 1000 mg Kolin alfoskerat a

Detaylı

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü Omurilik Hasarı Birincil hasar İkincil hasar Sistemik değişiklikler (bradikardi, hipotansiyon,

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Farmakodinamik. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com

Farmakodinamik. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Farmakodinamik Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 13.05.2010 İngilizce Farmakoloji Kaynak Kitapları 2 2 1 3

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. GÜLDAL SÜYEN Fizyoloji Profesörü

ÖZGEÇMİŞ. GÜLDAL SÜYEN Fizyoloji Profesörü ÖZGEÇMİŞ GÜLDAL SÜYEN Fizyoloji Profesörü Doğum Tarihi : 28.10.1967 Doğum Yeri : İSTANBUL İş Adresi : Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı, İçerenköy Mah. Kayışdağı Cad. No:32,

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

nikotinik reseptörler rler ve sigara Dokuz Eylül Üniversitesi kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı Nikotin bağı

nikotinik reseptörler rler ve sigara Dokuz Eylül Üniversitesi kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı Nikotin bağı Reseptörden kliniğe: Santral nikotinik reseptörler rler ve sigara Dr. Oğuz O KılınçK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp p Fakültesi Göğüs s Hastalıklar kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı ğımlılık

Detaylı

SIÇANLARDA LİPOPOLİSAKKARİT İLE OLUŞTURULAN SİSTEMİK İNFLAMASYONA EŞLİK EDEN TERMOREGÜLATUVAR DEĞİŞİKLİKLER

SIÇANLARDA LİPOPOLİSAKKARİT İLE OLUŞTURULAN SİSTEMİK İNFLAMASYONA EŞLİK EDEN TERMOREGÜLATUVAR DEĞİŞİKLİKLER SIÇANLARDA LİPOPOLİSAKKARİT İLE OLUŞTURULAN SİSTEMİK İNFLAMASYONA EŞLİK EDEN TERMOREGÜLATUVAR DEĞİŞİKLİKLER Eyüp S. Akarsu Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Farmakoloji ABD 2. Ulusal Farmakoloji

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

HOCAM, B R KAHVE DAHA ALIR MIYDINIZ? B R TIP FAKÜLTES NDE Ö RENC LER, AS STANLAR VE Ö RET M ÜYELER ARASINDA KAFE N, ALKOL VE S GARA TÜKET M

HOCAM, B R KAHVE DAHA ALIR MIYDINIZ? B R TIP FAKÜLTES NDE Ö RENC LER, AS STANLAR VE Ö RET M ÜYELER ARASINDA KAFE N, ALKOL VE S GARA TÜKET M HOCAM, B R KAHVE DAHA ALIR MIYDINIZ? B R TIP FAKÜLTES NDE Ö RENC LER, AS STANLAR VE Ö RET M ÜYELER ARASINDA KAFE N, ALKOL VE S GARA TÜKET M fienel Tot Acar*, Kemal Yaz c *, Ramazan Köksal*, Sat Sanberk

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Vahide Savcı, Tıp Doktoru, Farmakoloji Uzmanı

ÖZGEÇMİŞ Vahide Savcı, Tıp Doktoru, Farmakoloji Uzmanı ÖZGEÇMİŞ Vahide Savcı, Tıp Doktoru, Farmakoloji Uzmanı ADRES: Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, 16059, Görükle Kampüsü, BURSA Tel :+90 (224) 2953551 Faks :+90 (224) 4428102 E-Mail: vsavci@uludag.edu.tr

Detaylı

Nikotinik Reseptörler, Nükleus Akumbens ve Dikkat Eksikli i. hiperaktivite bozuklu u. Koray Karabekiro lu 1

Nikotinik Reseptörler, Nükleus Akumbens ve Dikkat Eksikli i. hiperaktivite bozuklu u. Koray Karabekiro lu 1 Derlemeler/Reviews Nikotinik reseptörler, nükleus akumbens ve dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u Nikotinik Reseptörler, Nükleus Akumbens ve Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Koray Karabekiro

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Metabotropik Glutamat Reseptör Modülatörleri ve Anksiyete. Dr. Şule Gök. Celal Bayar Üniversitesi Farmakoloji Anabilim Dalı Manisa

Metabotropik Glutamat Reseptör Modülatörleri ve Anksiyete. Dr. Şule Gök. Celal Bayar Üniversitesi Farmakoloji Anabilim Dalı Manisa Metabotropik Glutamat Reseptör Modülatörleri ve Anksiyete Dr. Şule Gök Celal Bayar Üniversitesi Farmakoloji Anabilim Dalı Manisa Sunu Planı Anksiyete tedavisinde bugünkü durum Glutamerjik iletim ve anksiyete

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Sinaps D fl leti. kimyasal sinir iletisinden temel almaktad r. Nöronlar aras ndaki

Sinaps D fl leti. kimyasal sinir iletisinden temel almaktad r. Nöronlar aras ndaki Derlemeler/Reviews Ö. Akyol, S. Ünal Sinaps D fl leti Ömer Akyol 1, Süheyla Ünal 2 ÖZET: Sinaps d fl ileti Bilgi beyinde sinaptik ve sinaps d fl ileti (SD ) arac l ile aktar l r. SD, sinaps d fl varikositlerden

Detaylı

DEPRENİL 50 mg 30 Tablet

DEPRENİL 50 mg 30 Tablet DEPRENİL 50 mg 30 Tablet Depresyon, depresyona bağlı yeme ve uyku bozuklukları, bipolar hastalığın depresyon fazı, migren FORMÜLÜ Her bir Deprenil tablet 50 mg opipramol dihidroklorür içerir. FARMAKOLOJĠK

Detaylı

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 Nöbet Beyin hücrelerindeki aşırı ve anormal elektrik deşarjına bağlı olarak serebral fonskiyonların baskılanması ile sonuçlanan bir durum Epilepsi

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Rehabilitasyonun Tanımı Fizyolojik veya anatomik yetersizliği

Detaylı

Sıçanlarda Feniletilaminin Neden Olduğu Lokomotor Aktivite Artışına Melatonin Etkisi

Sıçanlarda Feniletilaminin Neden Olduğu Lokomotor Aktivite Artışına Melatonin Etkisi Araflt rmalar/researches G. Özbak fl-dengiz, Z. N. Bano lu Sıçanlarda Feniletilaminin Neden Olduğu Lokomotor Aktivite Artışına Melatonin Etkisi Dr. Günnur Özbakış-Dengiz 1, Dr. Z. Nur Banoğlu 2 ÖZET: SIÇANLARDA

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri. Doç. Dr. M.Murat Demet

Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri. Doç. Dr. M.Murat Demet Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri Doç. Dr. M.Murat Demet Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı MANİSA Konuşma Akışı

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7)

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7) MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7) DEKAN DEKAN YRD. BAŞKORDİNATÖR BAŞKORDİNATÖR YRD. BAŞKORDİNATÖR YRD.

Detaylı

(trankilizan ilaçlar)

(trankilizan ilaçlar) Anksiyolitik ilaçlar (trankilizan ilaçlar) Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedir? Anksiyete > Otonomik belirtiler Kalp hızında, tansiyonda, kalp kasılmasında, nefes hızında vs artış Norepinefrin

Detaylı

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir.

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. 1 Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde anksiyete

Detaylı

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR Teknik Alan FORMÜLASYON Buluş, madde bağımlılığının tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

SEROTONERJİK VE NORADRENERJİK SİSTEM ÜZERİNE ETKİLİ BAZI ANTİDEPRESANLARIN DENEYSEL ALKOL KESİLME SENDROMU ÜZERİNE ETKİLERİ

SEROTONERJİK VE NORADRENERJİK SİSTEM ÜZERİNE ETKİLİ BAZI ANTİDEPRESANLARIN DENEYSEL ALKOL KESİLME SENDROMU ÜZERİNE ETKİLERİ SEROTONERJİK VE NORADRENERJİK SİSTEM ÜZERİNE ETKİLİ BAZI ANTİDEPRESANLARIN DENEYSEL ALKOL KESİLME SENDROMU ÜZERİNE ETKİLERİ Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.Esra.Esra SAĞLAM Maltepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Farmakoloji

Detaylı

Etanol ve Santral Sinir Sistemi Nöromediyatörleri

Etanol ve Santral Sinir Sistemi Nöromediyatörleri ARŞİV 2003; 12: 115 Etanol ve Santral Sinir Sistemi Nöromediyatörleri İpek YALÇIN Arş. Gör. Salim Yalçın İNAN Prof. Dr. Fazilet AKSU Tarih öncesi çağlardan beri çeşitli toplumlarca bilinen ve kullanılan

Detaylı

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemlerine Giriş Doç. Dr. Bahar Tunçtan ME.Ü. Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Ab.D. ME.Ü. Tıp Fakültesi

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Say sal Koordinat okuma sistemleri

Say sal Koordinat okuma sistemleri Say sal Koordinat okuma sistemleri Magnescale Tel: +49 711 5858-777 E-Mail: smse-mp@eu.sony.com www.sonymanufacturing.com Güvenilir ölçme sistemleri-yüksek kalite ve daha fazla kâr Sony manyetik cetvelleri

Detaylı

İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi

İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi Prof. Hv.Tbp. Kd.Alb. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Psikiyatri Kliniği Direktörü-İstanbul 1 Klinik Psikofarmakoloji Bülteni GATA Haydarpaşa Eğitim

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır?

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır? 1. Depresyon nedir? Depresyon ruh halinizi, hislerinizi, davranışlarınızı, ve ruh sağlığınızı etkileyen bir hastalıktır. Depresyonun bir halsizlik kendi kendinize çözebileceğiniz bir sorun olmayıp, biyolojik

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, parkinson hastalığının semptomatik tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI 5.2 CEPHE PANEL Resim 5.16 Mineral yün cephe paneli 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL Is, su, ses yal t m ve yang n güvenli i özelliklerini bünyesinde bar nd ran mineral yün yal t

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD Gebelikte Astım Yönetimi Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD ık Kadın Doğum uzmanları hangi koşullarda astımlı hasta ile karşılaşırlar? Astımlı

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Uzm. Dr. Neslim G. Doksat, Çocuk Ergen ve Genç Psikiyatrı neslimg@superonline.com www.doksat.com www.neslimdoksat.com

Detaylı

Tarifname MONOAMĠNOKSĠDAZ B BASKILAMA NĠTELĠĞĠ GÖSTEREN MĠYOTROPĠK. BĠLEġENLER ĠÇEREN BĠR KOMPOZĠSYON

Tarifname MONOAMĠNOKSĠDAZ B BASKILAMA NĠTELĠĞĠ GÖSTEREN MĠYOTROPĠK. BĠLEġENLER ĠÇEREN BĠR KOMPOZĠSYON 1 Tarifname MONOAMĠNOKSĠDAZ B BASKILAMA NĠTELĠĞĠ GÖSTEREN MĠYOTROPĠK Teknik Alan BĠLEġENLER ĠÇEREN BĠR KOMPOZĠSYON içeren bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde monoaminoksidaz

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

Santral sinir sistemi stimulanları ve psikotomimetik ilaçlar

Santral sinir sistemi stimulanları ve psikotomimetik ilaçlar Santral sinir sistemi stimulanları ve psikotomimetik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı internet adresi: www.farmakoloji.net

Detaylı

Sinir Dokuda Aracı Maddeler (mediatörler)

Sinir Dokuda Aracı Maddeler (mediatörler) Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Sinir Dokuda Aracı Maddeler (mediatörler) Dr. Sinan Canan scanan@baskent.edu.tr sinan@sinancanan.net Sinirsel Haberciler - Nörokrinler Sinir ileticileri

Detaylı

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi;

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; ANOREKSİYA NERVOSA Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; Anoreksi bir yeme bozukluğudur. Kişilerin aşırı kilolu olduklarına yönelik takıntıları sonucu ortaya çıkan iştahsızlık ve egzersiz yapma

Detaylı

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. TIBBI FARMASÖTIK ÜRÜNÜN ADI: TRIVASTAL 50 RETARD 2. KALITATIF VE KANTITATIF TERKIBI Piribedil sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg 3. FARMASÖTIK ŞEKLI

Detaylı

Sıçanlarda Zorunlu Yüzme Testi İle Oluşturulan Depresyon Modelinde Nitrik Oksitin Rolü

Sıçanlarda Zorunlu Yüzme Testi İle Oluşturulan Depresyon Modelinde Nitrik Oksitin Rolü Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36 (1) 23-27, 2010 ORİJİNAL YAZI Sıçanlarda Zorunlu Yüzme Testi İle Oluşturulan Depresyon Modelinde Nitrik Oksitin Rolü Barış UZUNOK, Nevzat KAHVECİ, Güldal GÜLEÇ

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com CPAP TEDAVİSİ Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi www.uykubozuklugu.com UZUN DÖNEMDE Hipertansiyon Felç Aritmiler İnfarktüs KISA DÖNEMDE Yaşam Kalitesinde kötüleşme

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi kwh ve/veya kvar) 2- Enerji kalitesi / devaml l izleme ve kontrol otomasyonu a. Enerji izleme ve kontrol b. Kontrol Otomasyonu / yük atma otomasyonu Not: Tüm bunlar n yan nda, makine otomasyonu, proses

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

TRİSİKLİK ANTİDEPRESANLARIN ANALJEZİK/ANTİNOSİSEPTİF ETKİ MEKANİZMALARI The analgesic/antinociceptive action mechanisms of tricyclic antidepressants

TRİSİKLİK ANTİDEPRESANLARIN ANALJEZİK/ANTİNOSİSEPTİF ETKİ MEKANİZMALARI The analgesic/antinociceptive action mechanisms of tricyclic antidepressants Trisiklik antidepresanların analjezik/antinosiseptif etki mekanizmaları DERLEMELER (Review Articles) TRİSİKLİK ANTİDEPRESANLARIN ANALJEZİK/ANTİNOSİSEPTİF ETKİ MEKANİZMALARI The analgesic/antinociceptive

Detaylı

Dirençli Aşırı Aktif Mesane

Dirençli Aşırı Aktif Mesane Dirençli Aşırı Aktif Mesane Nöromodülasyon Dr. Şahin KABAY Dumlupınar Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. Perkutanöz Posterior Tibial Sinir Sitümülasyonu- PTNS (Urgent PC) Sacral Nöromodülasyon (S3)-

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Dr. Asım Armağan Aydın Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Dr. Asım Armağan Aydın Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu antalya EAH Çalışmaya Katılan

Detaylı

WCDMA HABERLEŞMESİNDE PASİF DAĞITILMIŞ ANTEN SİSTEMLERİ KULLANILARAK BİNA İÇİ HÜCRE PLANLAMA. Ferhat Yumuşak 1, Aktül Kavas 1, Betül Altınok 2

WCDMA HABERLEŞMESİNDE PASİF DAĞITILMIŞ ANTEN SİSTEMLERİ KULLANILARAK BİNA İÇİ HÜCRE PLANLAMA. Ferhat Yumuşak 1, Aktül Kavas 1, Betül Altınok 2 Fırat Üniversitesi-Elazığ WCDMA HABERLEŞMESİNDE PASİF DAĞITILMIŞ ANTEN SİSTEMLERİ KULLANILARAK BİNA İÇİ HÜCRE PLANLAMA Ferhat Yumuşak 1, Aktül Kavas 1, Betül Altınok 2 1 Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ STİMÜLANLARI. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ STİMÜLANLARI. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli SANTRAL SİNİR SİSTEMİ STİMÜLANLARI Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli Santral sinir sistemindeki nöronları direkt olarak veya disinhibisyon suretiyle stimüle eden ilaçlar, somato-motor fonksiyonlar ve ruhsal

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

HAFİF BETONLARIN ISI YALITIM VE TAŞIYICILIK ÖZELİKLERİ

HAFİF BETONLARIN ISI YALITIM VE TAŞIYICILIK ÖZELİKLERİ HAFİF BETONLARIN ISI YALITIM VE TAŞIYICILIK ÖZELİKLERİ Canan TAŞDEMİR(*) ÖZET Hafif betonlara kıyasla daha yüksek basınç dayanımına, özellikle daha yüksek elastisite modülüne sahip yarı hafif betonların

Detaylı

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U KONTROLSÜZ GÜÇ, GÜÇ DE LD R www.pirelli.com.tr HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U 2008 Hafif ticari araç geliflimi Hafif ticari araç kategorisi çok genifl yelpazedeki araçlar kapsamaktad r: Ticari

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR Dikey Sigortal Yük Ay r c lar Üç Faz Ayr Ayr Aç labilen FVS160 NH00 / 160A Üç Faz Birlikte Aç labilen Ç NDEK LER Özellikler Aksesuarlar Teknik Tablo Teknik Resimler Dikey

Detaylı

BEYİN NASIL BAĞIMLI OLUYOR?

BEYİN NASIL BAĞIMLI OLUYOR? Prof.Dr. İ. Tayfun UZBAY Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, Psikofarmakoloji Araştırma Ünitesi, BEYİN NASIL BAĞIMLI OLUYOR? 34 Bağımlılık Süreçleri ve Madde Bağımlılığının

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı