Bülent Ecevit Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü ENV 313 Fiziko Kimyasal Süreçler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bülent Ecevit Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü ENV 313 Fiziko Kimyasal Süreçler"

Transkript

1 Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü ENV 313 Fiziko Kimyasal Süreçler Hazırlayanlar Arş. Gör. Gülçin DEMİREL Arş. Gör. Ömer GÜNGÖR Arş. Gör. Ali Kemal TOPALOĞLU Arş. Gör. Candan KÖSE Ders Sorumlusu Doç. Dr. Ayten GENÇ Eylül 2014 ZONGULDAK

2 İÇİNDEKİLER 1. DENEY PROGRAMI LABORATUAR KURALLARI DENEY RAPORU YAZIM KILAVUZU Deney Raporu Deney Notunun Hesaplanması DENEYLER ÇAMUR ŞARTLANDIRMA VE SUSUZLAŞTIRMA Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Deneyin Yapılışı Değerlendirme HAVALANDIRMA Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Deneyin Yapılışı Değerlendirme KİREÇ-SODA YÖNTEMİYLE SERTLİK GİDERME Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Deneyin Yapılışı Değerlendirme Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Deneyin Yapılışı Değerlendirme ADSORPSİYON Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori

3 Deneyin Yapılışı Değerlendirme ELEK ANALİZİ Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Deneyin Yapılışı Değerlendirme MODEL ÇÖKELME TANKI Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Deneyin Yapılışı Değerlendirme İYON DEĞİŞİMİ Deneyin Amacı Kullanılan Malzemeler Teori Değerlendirme

4 1. DENEY PROGRAMI I. ÖĞRETİM Gruplar Tarih D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D D2 D3 D4 D5 D6 D7 D8 D D3 D4 D5 D6 D7 D8 D1 D D4 D5 D6 D7 D8 D1 D2 D D5 D6 D7 D8 D1 D2 D3 D D6 D7 D8 D1 D2 D3 D4 D D7 D8 D1 D2 D3 D4 D5 D D8 D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 2.ÖĞRETİM Gruplar Tarih D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D D2 D3 D4 D5 D6 D7 D8 D D3 D4 D5 D6 D7 D8 D1 D D4 D5 D6 D7 D8 D1 D2 D D5 D6 D7 D8 D1 D2 D3 D D6 D7 D8 D1 D2 D3 D4 D D7 D8 D1 D2 D3 D4 D5 D D8 D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D8 Çamur Şartlandırma ve susuzlaştırma Havalandırma Kireç ile sertlik giderimi Döner Buharlaştırıcı (Rotary Evaporator) Adsorpsiyon Elek Analizi Model Çökelme Tankı İyon değişimi 3

5 2. LABORATUAR KURALLARI Deneyler sırasında uygulanacak süreçler: Her deney öncesi konu hakkında 10 dakikalık quiz yapılacaktır. Deney esnasında konu hakkında sorular sorulacaktır. Deney raporları deneyin yapıldığı tarihten 1 hafta sonra teslim edilecektir. Laboratuar çalışmalarından her elde edilen final notu hesaplanırken, her bir deney için alınan quiz, sözlü ve rapor notlarının ortalamaları alınarak aşağıdaki eşitlik kullanılacaktır: Laboratuar Notu = Quiz (%10) + Sözlü (%20) + Rapor(%70) Deneylere katılmayan öğrenciler 1 defaya mahsus olmak üzere telafiye alınacaktır. Raporlar grup olarak bir tane ve bilgisayarda yazılacaktır. Gruplara laboratuar notları takip eden haftada ilan edilecektir. 3. DENEY RAPORU YAZIM KILAVUZU Deney raporu yazılırken, rapordaki bilgilerin tam ve eksiksiz olmasına; eksik veya yanlış ya da fazla veya tekrar bilgilerin yer almamasına; imlâ kurallarına uyulmasına ve kurulan cümlelerde geniş zaman edilgen yüklemlerin kullanılmasına dikkat edilmelidir Deney Raporu Bir deney için hazırlanacak rapor aşağıdaki formatta sunulmalıdır: KAPAK SAYFASI: DERSİN İSMİ : GRUP NO : DENEY NO : DENEY İSMİ : DENEY TARİHİ : ÖĞRENCİ NO : ÖĞRENCİ İSMİ : 4

6 1. DENEYİN AMACI: Bu başlık altına kısa, sade ve net bir biçimde deneyin amacı yazılır. 2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ: Bu bölümde deneyin anlam ve önemi üzerinde durulur, Çevre Mühendisliğindeki kullanım amaçlarından, faydalarından ve diğer gerekli temel bilgilerden bahsedilir. Bu bölüme yazılanlar konunun temelini teşkil etmeli, fazla, gereksiz ve tekrar bilgilerden kaçınılmalı, sade ve net bir şekilde yazılmalıdır. Bu bölüme deney hakkında bilinmesi gereken temel bilgiler de yazılabilir. 3. DENEY DÜZENEĞİ: 3.1 Kullanılan araç ve gereçler Deneyde kullanılan cihazların isimleri yazılır. 3.2 Kullanılan kimyasallar Deneyde kullanılan kimyasallar formülleri ile birlikte verilir. 4. DENEYİN YAPILIŞI: Bu bölümde deneyin yapılışı anlatılır. Deney esnasında izlenen adımlar ve ölçülen parametreler yazılır. 5. HESAPLAMALAR: Bu bölüme gerekirse deney esnasında yapılan, yapılmasına ihtiyaç duyulan hesaplamalar ve grafikler verilerek açıklamalarda bulunulur. 6. DEĞERLENDİRME: Deney sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi bu bölümde yapılır. Yapılan deney ve çıkan sonuçlar değerlendirilir. Sebep-sonuç açıklamasında bulunulur. Deney yapılırken kafalarda oluşan soruların cevapları aranır ve yazılır. 7.KAYNAKLAR Kaynaklar metin içerisinde kullanıldığı yerde (Yazar soyadı, tarih) şeklinde belirtilmeli ve aşağıdaki düzene göre raporun sonunda kaynaklar bölümünde verilmelidir. 5

7 Yazarın soyadı, Adının ilk harfi, (yıl), Makalenin adı, Kitabın/derginin adı, Sayı (cilt), Sayfa no, Yayınevinin adı, Ülke/şehir adı Deney Notunun Hesaplanması Deney raporlarının değerlendirilmesinde aşağıdaki puanlama sistemi kullanılacaktır. KATEGORİ PUAN 1. Deney raporunun formata uygun olarak yazılması Teori Deneyin yapılışı Hesaplamalar Sonuçların yorumlanması Kaynaklar 10 TOPLAM 100 6

8 4. DENEYLER 4.1. ÇAMUR ŞARTLANDIRMA VE SUSUZLAŞTIRMA Deneyin Amacı Farklı derişimlerde demir klorür (FeCl 3 ) dozajlaması yapılarak atıksu çamurlarının şartlandırılması. Vakum filtrasyon işlemi ile atıksu çamurlarının susuzlaştırılması Kullanılan Malzemeler Kimyasallar Demir Klorür (FeCl 3 ) Atık Çamur Cihazlar Vakum Pompası Buchner Hunisi Mezür Beher Filtre Kağıdı (Ø= 110 µm, D = 3,8 cm) Etüv Hassas Terazi Kronometre Teori Ön çökeltici, ikinci çökeltici ve çamur yoğunlaştırıcıdan gelen atık çamurlar, yüksek su içeriğine ve dolayısıyla büyük çamur hacmine sahiptirler. Atık çamurun uzaklaştırılması sırasında hacminin azaltılmadan depolanması veya bertaraf edilmesi bu süreçlerde artan maliyete, enerji kaybına ve çamurun kontrolünün azalmasına neden olacaktır. Bu nedenlerden dolayı atık çamurların konsantre hale getirilerek hacminin azaltılması gerekmektedir. Çamur susuzlaştırma işlemi su ve atıksu arıtımında önemli bir süreçtir. Çamur susuzlaştırmak için kullanılan yöntemler fiziksel susuzlaştırma ve mekanik susuzlaştırma olmak üzere ikiye ayrılır. Fiziksel susuzlaştırma yöntemleri kurutma yatakları ve çamur lagünleridir. Kurutma yatakları ve çamur lagünleri inşa ve işletme kolaylığı nedeniyle 7

9 tercih edilebilir fakat bu yöntemlerin en büyük dezavantajları inşa edildikleri yerin iklimine, bilhassa yağış ve nem durumuna fazlaca bağımlı olmalarıdır. Ayrıca geniş araziye ihtiyaç duymaktadırlar. Mekanik yöntemler arasında vakum filtrasyon, pres filtre, yatay bant filtre ve santrifüjler sayılabilir. Mekanik yöntemler makine, teçhizat ve operatör gerektiren yöntemlerdir. En büyük artıları hızlı ve etkili susuzlaştırma yapmalarıdır. Dezavantajları ise fiziksel yöntemlere nazaran daha fazla yatırım, işletme ve bakım maliyetleri gerektirmeleridir. Mekanik yöntemler fiziksel yöntemlere göre daha çok tercih edilirler. Taze çamurların susuzlaştırılması zordur, bu nedenle susuzlaştırma işlemi yapılmadan önce uygun bir kimyasalla şartlandırılması gereklidir. Poli-elektrolit, alum, kireç, demir klorür şartlandırma işleminde en çok tercih edilen kimyasallardır. Şartlandırma, kimyasal madde kullanılarak çamurun susuzlaştırılma özelliğinin artırılmasıdır, başka bir deyişle katılar ile çamur sıvısı arasındaki spesifik direnci (bağlanma kuvvetlerini) azaltır. Spesifik direnç laboratuar ortamında vakum filtrasyon deneyi ile belirlenebilir (Şekil 4.1). Deneylerden elde edilen veriler sonucunda spesifik direnç; (4.1) denklemiyle hesaplanabilir. Bu eşitlikte: R : Özgül direnç (m/kg) P: Vakum basıncı (1 mmhg = 133,322 N/m 2 ) A : Filtre kağıdı alanı (m 2 ) µ : Filtratın viskositesi (11x10-4 N-sn/m 2 ) w : Filtre üzerinde kalan çamurun kuru ağırlığının, filtrat hacmine oranı (kg/m 3 ) m : t/v ye karşılık V grafiğinin eğimi (sn/m 6 ) Şartlandırmada kullanılan kimyasalın uygun dozajı da yine bu deney sayesinde saptanabilir. Vakum Filtrasyon deneyinde kullanılan düzenek aşağıda görülebilmektedir. 8

10 Şekil 4. 1 Çamur Susuzlaştırma Deney Düzeneği Deneyin Yapılışı - 1 L % 7 lük çamur içeren atıksu hazırlanır. 1 dakika karıştırılır ve 2 dakika çökelmeye bırakılır, üstte kalan atıksudan 400 ml bir behere alınır. - Sabit tartıma getirilmiş 2 adet filtre kağıdı tartılır ve değerler kaydedilir. Filtre kağıtları numaralandırılır. - Şekil 4.1 de yer alan deney düzeneğine filtre kağıdı yerleştirilir. - Behere alınan 400 ml atıksu iyice karıştırılır ve içinden 100 ml örnek alınarak buchner hunisine yerleştirilir. - Vakum pompası çalıştırılarak vakum işlemi başlatılır. Vakumlama işlemi ile birlikte kronometre de başlatılır. Her 10 ml de zaman okunur. - Filtrasyon işlemi bittiğinde zaman okunur, pompa kapatılır ve su hacmi ölçülür. - Filtre kağıdı yerinden çıkartılarak etüvde C de 1 saat kurumaya bırakılır. 1 saat sonunda desikatöre alınır ve soğutulur. Bu işlemden sonra ağırlığı tartılır. - Deney düzeneğine diğer filtre kağıdı yerleştirilir. - Beherdeki atıksu karıştırılarak 100 ml örnek alınır. - Örneğin üzerine 100 mg/l derişimindeki FeCl 3 çözeltisinden 20 ml eklenir, 1 dakika karıştırılır ve birinci örneğe yapılan işlemler bu örneğe de uygulanır. 9

11 Değerlendirme - Tablo 4.1 yardımıyla y ekseninde t/v ve x ekseninde V olacak şekilde grafik çizilir. Grafiğin eğimi hesaplanır. - Her bir numunenin spesifik direnci (R) hesaplanır. Tablo 4.2 doldurulur. V (ml) t (sn) Tablo 4.1 Deneysel veriler (Hacim Zaman ilişkisi) Tablo 4.1 Demir klorür derişimi Spesifik Direnç ilişkisi Örnek No 1 2 FeCl 3 (ml) R (s 2 /g) - Yaptığınız deneylerde en iyi doğruyu hangi numunede elde ettiniz? Neden? - Kullanmış olduğunuz deney düzeneği ile en uygun (optimum) FeCl 3 dozajını hesaplamak istediğinizde nasıl bir yöntem izlerdiniz ve deneyin yapılışı kısmına neler eklerdiniz? 10

12 4.2. HAVALANDIRMA Deneyin Amacı Suların absorbsiyon katsayısı ve oksijenlenme kapasitesinin belirlenmesi Kullanılan Malzemeler Kimyasallar Çeşme Suyu Sodyum Sülfit Çözeltisi (1/100lük) Cobalt(II)Klorür Cihazlar Havalandırma düzeneği Sıcaklık Probu Çözünmüş Oksijen Probu Şekil 4. 2 Havalandırma Deney Düzeneği 11

13 Teori Havalandırma su ve atıksu arıtımında suya oksijen kazandırmadır. Su ortamında oksijenden başka, metan, CO 2, H 2S gibi gazlar da çözünür ve bu gazlar suyun tadını bozar. Bu yüzden suda bulunmaları istenmez ve çeşitli havalandırma sistemleri ile su ortamından uzaklaştırılırlar. a) Gaz Transferi ve Havalandırmanın Teorik Esasları Sıvı faz içinde gaz fazının iletilmesine gaz transferi denir. İki faz arasında gaz transferinin gerçekleşebilmesi için gaz fazına basınç uygulanması gereklidir. Su ve atıksulara çeşitli amaçlarla hava (demir mangan giderimi, aerobik arıtma), CO 2 (sertlik giderimi, karbonat dengesi), O 3 (dezenfeksiyon) ve Cl 2 (dezenfeksiyon) gibi gazlar transfer edilir. Havalandırma esnasında, gaz fazının etkin kuvveti basınç; sıvı fazın ise konsantrasyon gradyantıdır. Gaz-sıvı ara yüzeyindeki konsantrasyon doyma değerine eşittir. Birçok atıksu arıtma prosesinde olduğu gibi, oksijen ve karbondioksit gibi az çözünen gazlar için transfer işlemini yönlendiren sıvı fazdır. Bu durumda konsantrasyon gradyantı önem kazanmaktadır. Böylece: Birim zamanda kütle transferi=kl.a.(cs-c) (4.2) Burada, K L : Sıvı film katsayısı a: Birim hacimdeki transfer için temas alanı [(Yüzey Alanı, A)/(Hacim, V)] Sıvı film katsayısı K L sıvının difüzyon katsayısı (D) ile film kalınlığına (Y) bağlı bir parametredir: K L =D/Y (4.3) Ayrıca a değeri damlacıkların yüzey alanı (A) ve hacmine (V) bağlı olarak tanımladığında: a= A/V (4.4) elde edilir. Damlacıklar küçüldükçe a değeri büyür ve gaz transferi artar. Pratikte a değerini ölçmek mümkün değildir. Bunun yerine birim zaman için toplam katsayı (KL.a) deneysel olarak bulunur. 12

14 Su ve atıksuların arıtılmasında gaz transferi demek suya hava, C02, O3, Cl 2 v.b gazlarının verilmesi demektir. Bu gazlar su ortamına verilirken önemli olan husus, bu gazların su ortamında çözünürlüklerinin arttırılmasıdır. Gazların sudaki çözünürlüğünü bir çok faktör etkilemektedir. Gazların sudaki çözünürlüğünü çözünen gazların cinsi, gazların gaz fazındaki kısmi basıncı veya derişimi, suyun sıcaklığı ve sudaki mevcut safsızlıklar gibi faktörler etkilemektedir. b) Gazların cinsinin çözünürlüğe etkisi Bazı gazlar suda moleküler olarak çözünürler ve su ile reaksiyona girmezler. Örneğin 02, 03, H2, N2,CH4 gibi gazlar su ile reaksiyona girmeden moleküler çözünen gazlardır. Bazı gazlar ise belli oranda su ile reaksiyona girerek ortamın ph değerine göre hem iyonik hem de moleküler olarak çözünürler (NH 3, H 2S ve CO 2) c) Çözünürlüğe gaz derişiminin etkisi Gaz ortamındaki gaz derişimi, gazın kısmi basıncı veya mol sayısı ile doğru orantılıdır. Gazların basıncı artıkça hacmi azalmakta, dolayısıyla çözünürlüğü artmaktadır. Gazlar su ortamı ile karşılaştıklarında gaz ortamında bulunan gaz belli oranda suda çözülür ve aralarında dinamik bir denge oluşur. Herhangi bir nedenle denge bozulursa yeniden denge oluşuncaya kadar çözünme devam eder. Her gazın aynı sıcaklıkta belli bir çözünürlüğü vardır. Bu değere doygunluk derişimi denir (Cs). d) Sıcaklığın çözünürlüğe etkisi Isınan maddelerde hacim genişlemesi olur. Su ortamı ısıtılırsa hem su hem de su ortamında çözünmüş halde bulunan gaz genleşir. Ancak gazın genleşmesi suyun genleşmesinden daha fazla olduğundan su içinden uzaklaşmak ister. Bu yapıda gazların sıcaklıkta çözünürlüğünün azaldığını göstermektedir. Havalandırma atıksu ve içme suyu uygulamalarında çokça kullanılan bir süreçtir. Ayrıca aktif çamur, havalandırma lagünleri ve aerobik süreçler sırasında biyolojik kütlenin oksijen ihtiyacının karşılanması için havalandırma işlemi en önemli basamaklardan biridir. Sprey/jet havalandırıcılar, kabarcıklı havalandırıcılar, mekanik havalandırıcılar, yüzey havalandırıcılar, kademeli havalandırıcılar, düşümlü havalandırıcılar, havalandırma işlemi için kullanılan araçlardır. 1 atmosfer basınçta havayla denge halindeki saf sudaki doygunluk 13

15 oksijen derişimleri ve sıcaklık düzeltme faktörleri Tablo 4.3 de sunulmuştur. Tablo 4.3 Çözünmüş oksijenin sıcaklık ile değişimi Sıcaklık ( 0 C) O 2 Derişimi (mg/l) Sıcaklık düzeltme faktörü (F) , ,84 1, ,11 1, ,45 1, , ,28 1, ,77 0, ,29 0, ,86 0, ,46 0, ,08 0, ,74 0, ,42 0, ,12 0, ,84 0, ,57 0, Deneyin Yapılışı - Tankı 2L çeşme suyu ile doldurunuz. Çözünmüş oksijen probunu suyun içine yerleştirerek suyun çözünmüş oksijen derişimini belirleyiniz. - Tankın içerisine 20 ml Sodyum Sülfit çözeltisi ekleyiniz ve çözünmüş oksijen derişimini yeniden ölçünüz. (Çözünmüş oksijen probunun göstergesinde yanıp sönen mg/l ifadesi sabitlenene kadar bekleyiniz ve her ölçümden sonra probu saf su ile yıkayarak kurulayınız, ikinci ölçüme kadar bekletme kabında saklayınız) - Çözünmüş oksijen derişimi >0,7 mg/l ise bir miktar daha sodyum sülfit çözeltisi ekleyerek çözünmüş oksijen derişimini kontrol ediniz. - Çözünmüş oksijen probunu tanktan çıkararak pedallı karıştırıcıyı ve havalandırma pompasını en yüksek ayarda çalıştırınız. 14

16 - 25 dk sonunda havalandırma pompasını kapatarak 5 dk karıştırma işlemine devam ediniz. 5 dakikalık sürenin sonunda pedallı karıştırıcıyı da kapatarak çözünmüş oksijen probunu tanka yerleştiriniz ve suyun çözünmüş oksijen derişimini kaydediniz. - 2 saat süresince her her 30 dakikada 1 kez bu işlemi tekrarlayınız. Sonuçlarınızı Tablo 4.4 e kaydediniz. Tablo 4.4 Zamana bağlı olarak çözünmüş oksijen ölçümleri Zaman(dak) O 2 (mg/l) Sıcaklık (ºC) Değerlendirme a) Zamana karşılık konsantrasyonuna bağlı çözünmüş oksijen doygunluk değerlerinin grafiğini çiziniz. b) Gaz transfer katsayısını hesaplayınız Tablo 4.5 Gaz transfer katsayısının hesaplanması için gerekli tablo C 0 (mg/l) C s C t (dk) In( ) (4.5) Burada: Cs: Gazın doygunluk değeri, mg/l C: Gaz konsantrasyonu, mg/l 15

17 Denklem (4.6) logaritması alındığında: (4.6) elde edilir ve t ye karşılık In( ) grafiği çizilirse eğiminden toplam gaz transfer katsayısı hesaplanır (Şekil 4.3). Şekil 4. 3 Zamana karşılık Ln( ) grafiği Oksijenlenme kapasitesini hesaplayınız Hacmi belirli bir reaktördeki oksijenlenme kapasitesi, O c =(K L a). C s. V - Havalandırma süreci sonucunda suyunuz o sıcaklıkta belirtilen doygunluk derişimi seviyesine ulaştı mı? Ulaşmadı ise sebebi ne olabilir yorumlayınız. - Sudaki çözünmüş oksijen derişiminin doygunluk değerinin azalması veya yükselmesi bir arıtım tesisinde neleri etkiler? - Havalandırma su ve atıksu arıtım süreçlerinin hangi kısımlarında ve ne amaçla kullanılmaktadır? Açıklayınız. 16

18 4.3. KİREÇ-SODA YÖNTEMİYLE SERTLİK GİDERME Deneyin Amacı Su numunelerinin yumuşatılması için uygun kireç ve soda miktarlarının belirlenmesi Kullanılan Malzemeler Kimyasallar EDTA tampon çözeltisi Eriochrome black T indikatörü Müreksit indikatörü 1N NaOH çözeltisi EDTA titrant çözeltisi (0,01N) Metil oranj ve fenolftalein indikatörleri Kireç çözeltisi (Ca(OH) 2 ): 1/100 lük Soda çözeltisi(na 2 CO 3 ):1/100 lük 0,02 N H 2 SO 4 Cihazlar Manyetik karıştırıcı ve magnetler ph metre Teori Sertlik su içerisinde çözünmüş (+2) değerlikli iyonların yani Ca +2, Mg +2,, Sr +2,, Fe +2, ve Mn +2, konsantrasyonunun bir sonucudur. Bu katyonlara karşılık suda bazı anyonlar da bulunması gerekir. Sularda sertliğe neden olan bu anyonlar ise HCO - 3, SO -2 4, Cl , NO 3 ve SiO 3 anyonlarıdır. Diğer bir ifade ile sularda sertlik çok değerlikli katyonların eşdeğer toplamıdır. Sertlik, kalsiyum ve magnezyum iyonlarının, kalsiyum karbonat cinsinden toplam konsantrasyonları olarak ifade edilir. Sertlik Çeşitleri, Kalsiyum ve Magnezyum Sertliği (Toplam Sertlik) Toplam Sertlik= Kalsiyum Sertliği + Magnezyum Sertliği 17

19 Kireç soda yönteminde harcanacak reaktifi hesaplamak için kullanılır. Kalsiyum ve magnezyum iyonlarının derişiminin belirlenmesi ile bulunabilir. Karbonat ve karbonat olmayan sertlik Toplam sertliğin sudaki karbonat ve bikarbonat iyonlarına karşı gelen kısmı karbonat sertliği olarak bilinir. Bu iyonlar aynı zamanda alkaliniteyi de belirler. Bu sebeple, Alkalinite< Toplam Sertlik ise Karbonat sertliği (geçici sertlik) (mg/l CaCO 3 ) = Alkalinite Alkalinite Toplam Sertlik ise, Karbonat sertliği (geçici sertlik) (mg/l CaCO 3 )= Toplam sertlik Karbonat sertliğine ihtiyaç duyulması nedeni kireç ile yumuşatma esnasında gerekli kireç miktarının belirlenmesidir. Ca+2 + 2HCO3 + Ca(OH)2 2CaCO 3 + 2H 2 O Yalancı Sertlik Sodyum iyonlarının sabunun iyonlaşmasını ve dolayısıyla köpürmeyi engellemesi olayıdır. Sular sertlik derecesine göre sınıflandırılması Tablo 4.6 da sunulmuştur. Sert sular köpük oluşturmak için çok sabun kullanımını gerektiren sulardır. Bu sular sıcak halde nakledildikleri boru veya kazan içinde çökelti oluşturarak ısı transferini güçleştirip, akışın hidrolik koşullarını olumsuz yönde etkiler. Tablo 4.6 Suların sertlik değerlerine göre sınıflandırılması Suyun Sertliğinin Tanımı mg CaCO 3 /L Yumuşak su 0-75 Orta sertlikte su Sert su Çok sert su >300 Sulardan sertlik kireç-soda yöntemi, sodyum hidroksit teması, sodyum fosfat ile yumuşatma ve iyon değiştirme ile giderilir. 18

20 Yeraltı suları yüzey sularından daha serttirler, çünkü bu sular yer altında bulunan madensel maddelerle daha çok temastadırlar. Dogal sulardaki sertligin kaynagı suyun toprak ve kaya olusumları ile temasıdır. Yagmur suları çözünmüs halde atmosfer gazlarını içerebileceginden ph sı düser. Yere düstügünde de toprak ve kayalardaki bazı bilesenleri çözer. Fakat ph sı 7 civarında olan yağmur suyu dogal sularda çok miktarda bulunan sertlik kaynagı maddelerin hepsini çözüp tasımaya yeterli degildir. Bu sekilde yagmur suyu topraga indiginde sertlik olusturan tüm maddeleri çözemez. Bu iyonların topraga geçmesi için asidik kosulları topraktaki bakteri faaliyetleri sonucu olusan CO 2 gazının suda çözünmesi saglar. Kireç Soda yöntemi ile sertlik giderimi: Bu işlemde Ca +2 ve Mg +2 iyonları çözünmeyen bileşikler haline getirilerek çöktürülmektedir. Karbonat sertliği (geçici sertlik) kireç ilavesi ile CaCO 3 veya Mg(OH) 2 nin çöktürülmesiyle aşağıda verilen reaksiyonlar uyarınca giderilebilir. Karbondioksitin giderilmesi CO 2 + Ca(OH) 2 CaCO3 + H 2 O Karbonat sertliğinin giderilmesi Ca(HCO 3 ) 2 +Ca(OH) 2 2CaCO 3 + H 2 O Mg(HCO 3 ) 2 +Ca(OH) 2 CaCO 3 + MgCO 3 + 2H 2 O MgCO 3 + Ca(OH) 2 CaCO 3 + Mg(OH) 2 Magnezyum sülfattan kaynaklanan karbonat olmayan magnezyum sertliği ise aşırı kireç eklenmesi ile giderilebilir. Mg SO4 + Ca(OH) 2 CaSO4 + Mg(OH) 2 Kalsiyum iyonundan kaynaklanan karbonat olmayan yani kalıcı sertlik ise soda ilavesi sonucunda ortaya çıkan CaCO 3 ün çöktürülmesi ile giderilebilir. CaSO 4 +Na 2 CO 3 CaCO 3 +Na 2 SO 4 Kalsiyum karbonatı çöktürmek için ph ın 9,5 civarına, magnezyum hidroksiti çöktürmek için ise PH ın 10,8 civarına çekilmesi gerekmektedir. Bu işlem 1,25 meq/l aşırı kireç ilavesi ile gerçekleştirilebilir. Toplam gerekli kireç miktarı (meq/l), karbondioksit, karbonat sertliği, magnezyum iyonu derişimi ve 1,25 meq/l aşırı kireç miktarlarının toplanması ile elde edilir. Gerekli olan soda miktarı ise meq/l cinsinden karbonat olmayan sertlik kadardır. 19

21 Deneyin Yapılışı Gerekli kireç ve soda miktarları hesaplandıktan sonra hızlı ve yavaş karıştırma işlemleri ile su yumuşatılacaktır. 1) Gerekli kireç miktarının hesaplanması Suyu yumuşatmak için gerekli kireç miktarı CO 2 derişimi+ Karbonat sertliği+ magnezyum iyon derişimi+ aşırı kireç miktarlarının meq/ l cinsinden toplamıdır. Karbonat sertliği, Karbonat sertliğinin belirlenmesi için alkalinite ve toplam sertlik deneyleri yapılmalıdır. Daha önce de belirtildiği gibi, Alkalinite< Toplam Sertlik ise Karbonat sertliği (geçici sertlik) (mg/l CaCO 3 ) = Alkalinite Alkalinite Toplam Sertlik ise, Karbonat sertliği (geçici sertlik) (mg/l CaCO 3 )= Toplam sertlik dir. Magnezyum iyon derişimi Toplam Sertlik= Kalsiyum Sertliği + Magnezyum Sertliği Suyun kalsiyum sertliği belirlenir ve toplam sertlikten çıkartılarak magnezyum sertliği hesaplanır. Aşırı kireç 1,25 meq/ L olarak direk ilave edilir. Toplam sertlik deneyi 50 ml su numunesi üzerine 1-2 ml tampon çözelti ve spatül ucu ile indikatör ( Eriochrome Black T) eklenir. 0,01 M EDTA ile titre edilerek titrant hacmi kaydedilir. M1 x V1 = M2 x V2 Mol/L cinsinden sertlik hesaplanır. Buradan mg CaCO 3 /L ye geçilmelidir. CaCO 3 eşdeğer ağırlığı= 100 /2 (Tesir değerliği) = 50 mg/meq 20

22 Buradan toplam sertlik meq/l cinsinden hesaplanır. Alkalinite deneyi 50 ml numune alınır. 0,1 N H 2 SO 4 standart çözeltisi ile önce fenolftalein indikatörü (5 damla) eşliğinde kırmızı renkten renksize dönünceye kadar titre edilir ve sarfiyatı fenolftalein alkalinitesi sarfiyatı olarak kaydedilir. Eğer fenolftalein indikatörü ilave edildiğinde renk dönüşümü olmuyorsa, numunede fenolftalein alkalinitesi yoktur demektir. Bu kez aynı karışım üzerine metil oranj indikatörü (5 damla) ilave ederek bürette kalan yerden titrasyona devam edin. Portakal renginden kırmızıya dönülen noktadaki sarfiyat toplam alkalinite sarfiyatıdır. N1 x V1 = N2 X V2 ile mg/l CaCO 3 cinsinden hesaplanır. Toplam sertlik ve alkalinite karşılaştırılarak karbonat sertliği bulunur. Meq/ l cinsinden yazılır. Kalsiyum sertliği 50 ml su numunesi üzerine 1-2 ml sodyum hidroksit çözelti ve spatül ucu ile indikatör (müreksit) eklenir. 0,01 M EDTA ile titre edilerek titrant hacmi kaydedilir Hesaplamalar toplam sertliktekine benzer şekilde yapılır. Kalsiyum sertliği toplam sertlikten çıkarılarak magnezyum derişimi meq/l cinsinden hesaplanır. Gerekli kireç miktarı hesaplanır.kireç olarak CaO kullanılmaktadır. Meq /l cinsinden hesaplanan kireç miktarı mg/ L ye çevirilir. CaO= 50/2= 28 mg/meq 2) Hızlı ve yavaş karıştırma ml lik 4 adet behere su numunesi doldurulur. -Beherlere sırasıyla gerekli kireç miktarının %30, %60, %90 ve %100 ünü içeren kireç miktarı %10 luk kireç çözeltisinden eklenir. -Beherler 3 dk hızlı ve 20 dk yavaş karıştırılır. - Karıştırma işlemi sonunda numuneler süzülerek toplam sertlikleri belirlenir. 21

23 Değerlendirme Deneyler esnasında elde edilen sertlik giderme verimleri: (4.7) kullanılarak elde edilebilir. Burada; S 0 : Başlangıçtaki sertlik değeri (mg/l CaCO 3 ) S 1 : Kireç-soda ilavesinden sonraki sertlik değeri (mg/l CaCO 3 ) 22

24 4.4. DÖNER BUHARLAŞTIRICI (ROTARY EVAPORATOR) Deneyin Amacı Numunedeki farklı kaynama noktalarına sahip maddelerin ayrılmasında kullanılan Rotary Evaporator cihazının sıcaklık ve dönme hızının bu maddelerin ayrılmasındaki etkisinin incelenmesi Kullanılan Malzemeler Kimyasallar Nacl Saf su Cihazlar Rotary Evaporator İletkenlik Probu Teori Düşük basınç altında farklı kaynama noktalarına sahip maddeler döner buharlaştırıcı yardımıyla ayrılmaktadır. Bu maddeler organik maddeler olabilir bunun yanı sıra seyreltik toryum, uranyum gibi nükleer atık çözeltileri buharlaştırma yöntemi ile deriştirilerek tekrar kullanıma hazırlanmaktadır. Döner buharlaştırıcı vakumda çalışılacağı için koruma gözlüğü, eldiven ve önlük mutlaka giyilmelidir. Şekil 4.4 te döner buharlaştırıcı deney düzeneği sunulmuştur. Çözücüsü uzaklaştırılacak karışım, hacmine uygun dibi yuvarlak bir balona konulur (Balon sağlam olmalıdır ve püskürmelere karşı önlem olarak en fazla yarısına kadar doldurulmalıdır). Balon bir sıkıştırma klempi ile motor ünitesine tutturulur (klemp sağlam olmalıdır ve balonun ağırlığını taşımalıdır). Soğutucunun suyu açılır. Su banyosu istenilen sıcaklığa ayarlanır ve balon otomotik/mekanik asansör ile istenilen miktarda su banyosuna daldırılır. Döndürme motoru istenilen hıza ayarlanır. Vakum ünitesi (eğer gerekiyorsa) çalıştırılır, yavaş ve dikkatli bir şekilde sistem havaya kapatılarak istenilen miktarda (örneğin bulunduğu balondaki kaynama şiddeti göz önünde bulundurularak) vakum sağlanır. Bu esnada çözücü buharlaşır ve soğutucudan geçerek yoğunlaşır, toplama balonunda birikmeye başlar. 23

25 Çözücünün tamamının uzaklaştığından emin olunduğunda vakum kapatılır ve içeride oluşan vakumu dışarı atmak için yoğunlaştırıcı üzerindeki vana açılır. Daha sonra buharlaştırılacak sıvının balonu su banyosundan çıkarılır. Sistemin sıcaklığı ve rotary kapatılır. Daha sonra balon sistemden çıkarılır. Şekil4. 4 Döner Buharlaştırıcı Döner buharlaştırıcının ana parçaları: a) Elektrikli su banyosu: örnek çözeltiyi istenilen sıcaklığa ısıtmak ve buharlaşma sırasında soğumasını yada donmasını engellemek için, b) Motor: örneği istenilen hızda döndürerek homojen ısıtmayı sağlamak ve aşırı ısınmayı önlemek için, c) Soğutucu: buharlaşan çözücünün yoğunlaştırılarak toplama kapında toplanması için, d) Vakum Ünitesi: vakum uygulayarak yüksek kaynama noktalı çözücünün daha düşük sıcaklıklarda kolayca uzaklaşmasını sağlamak için, (vakum pompası) e) Mekanik asansör: örneğin bulunduğu balonu su banyosuna daldırmak ya da uzaklaştırmak için, f) Toplama balonu: yoğunlaşan çözücünün toplanması için kullanılır. 24

26 Döner buharlaştırıcı aslında basit ve pratik vakumda damıtma düzeneği olarak düşünülebilir. Dış basınç, vakum pompası ile düşürülerek, yüksek sıcaklılara gerek duyulmadan, düşük sıcaklıklarda, uzaklaştırılması istenen organik çözücü uzaklaştırılmış olur (Eter gibi çok düşük kaynama noktasına sahip çözücülerde vakum uygulanmaz). Döner buharlaştırıcıyı kullanırken dikkat edilmesi gereken hususlar: Kullanılan balonlar çatlaksız ve sağlam olmalıdır. Klemp çatlaksız ve sağlam olmalıdır, metal klempler daha güvenilirdir. Toplama balonu işleme başlamadan önce mutlaka boşaltılmalıdır. Her şey sistem havaya açıkken ayarlanmalı ve daha sonra dikkatli ve yavaşça havaya kapatılarak vakum açılmalıdır. İşlem sonlandırılırken önce yavaş ve dikkatlice hava verilmeli, basınç dengelenmeli ve ardından vakum kapatılmalıdır. Genellikle n-hekzan, etilasetat, vb. gibi düşük kaynama noktalı çözücülerin uzaklaştırılmasında kullanılır. Daha yüksek kaynama noktalı; su (100 o C), dimetilformamid (DMF, 153 C), dimetilsülfoksit (DMSO, 189 C) gibi çözücüler, oldukça kuvvetli bir vakum ünitesi ile ancak çok düşük basınçlara inilebiliyorsa uzaklaştırılabilir ve pratikte pek kullanılmaz. Örneğin, DMF ve DMSO, basınç 760 torr dan 5 torr a düşürülürse 50 C de kaynar.) Çok düşük kaynama noktalı çözücülerin uzaklaştırılmasında ise dikkatli olunmalıdır. Dietileter in kaynama noktası çok düşüktür ve çabuk buharlaşır. Bu nedenle vakum uygulamak tehlikelidir. Su banyosunda hafif bir ısıtma ile vakum olmaksızın kolaylıkla uzaklaştırılabilir. Ayrıca eterli çözeltiler peroksit içerebilirler ve bu da patlamaya sebebiyet verebilir. Organik asitler, nitro içeren bileşikler gibi kararsız bileşiklerin uzaklaştırılmasında da patlamalar söz konusudur. Çalışılırken son derece bilinçli ve dikkatli olunmalı ve mutlaka koruma gözlüğü kullanılmalıdır.) Banyo sıcaklığı çözücünün kaynama noktasının altında bir sıcaklığa ayarlanmalıdır (unutulmamalıdır ki vakum ile kaynama noktası düşecektir). Asla çözücünün kaynama noktasının üzerinde bir sıcaklığa çıkılmamalıdır. Buharlaşma sırasında balon içeriği mutlaka gözlem altında tutulmalıdır, çok şiddetli kaynamalar püskürme ve hatta patlamalara neden olabilir. Şiddetli kaynama gözlenmesi durumunda sisteme kontrollu bir şekilde hava verilerek engellenmelidir. 25

27 Püskürme ile soğutucu ve toplama balonu kirlenirse kullanıcı tarafından mutlaka hemen temizlenmelidir. Su banyosu açık bırakılmamalı, eğer bırakılacaksa soğutucuya su buharı girmemesi için ağzı bir kağıt mendil ile kapatılmalıdır, zira su bir diğer kullanıcı için sorun yaratabilir. Su banyosu için saf su kullanılmalıdır. Banyonun kireç ile kaplanması banyonun verimini düşürür, temizlenmesi çok güçtür ve cihaza zarar verir Deneyin Yapılışı a) Tuz çözeltisi hazırlanır ve iletkenlik değeri okunur (E o ). b) Su banyosuna yeterli miktarda su konulur. c) Tuz çözeltisi buharlaştırılacak sıvı balonunun içerisine konur ve cihazdaki yerine takılır. d) Balon otomotik/mekanik asansör ile istenilen miktarda su banyosuna daldırılır. e) Soğutma suyu açılır ve su banyosunun sıcaklığı 25 º C ye ayarlanır ve dönme hızı kapalı olarak deneye başlanılır. f) Vakum ünitesi çalıştırılır ve zamanla çözücü buharlaşır ve soğutucudan geçerek yoğunlaşır, toplama balonunda birikmeye başlar. Aynı zamanda sıvı balonundaki tuz konsantrasyonu zamanla artacaktır. g) T zaman sonra vakum kapatılır ve içeride oluşan vakumu dışarı atmak için yoğunlaştırıcı üzerindeki vana açılır. h) Balon su banyosundan çıkarılır ve T zaman sonrası iletkenlik değeri ölçülür (EC T1 ). i) Balona yeniden aynı özellikteki tuz çözeltisi konur ve yukarıdaki basamaklar aynı şekilde a) dan d) ye kadar tekrarlanır. j) Soğutma suyu açılır ve su banyosunun sıcaklığı 25 º C ye ve dönme hızı 100 rpm e ayarlanarak deneye başlanılır. k) Vakum ünitesi çalıştırılır ve zamanla çözücü buharlaşır ve soğutucudan geçerek yoğunlaşır, toplama balonunda birikmeye başlar. l) T zaman sonra vakum kapatılır ve içeride oluşan vakumu dışarı atmak için yoğunlaştırıcı üzerindeki vana açılır. m) Balon su banyosundan çıkarılır ve T zaman sonrası iletkenlik değeri ölçülür (EC T2 ). n) Balona yeniden aynı özellikteki tuz çözeltisi konur ve yukarıdaki basamaklar aynı şekilde a) dan d) ye kadar tekrarlanır. 26

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

Ders Sorumlusu Doç. Dr. Şeyda ÖZÖNER

Ders Sorumlusu Doç. Dr. Şeyda ÖZÖNER BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇEV 304 TEMEL İŞLEMLER LABORATUARI Hazırlayanlar Arş. Gör. Ersin AYTAÇ Arş. Gör. Gülçin DEMİREL Arş. Gör. Ömer GÜNGÖR Arş. Gör.

Detaylı

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II Adsorpsiyon DENEYİN AMACI Çalışmanın amacı katı adsorbent ile çözeltiden adsorbsiyonun denge ve hız

Detaylı

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ Bir suyun sertliği içindeki başlıca çözünmüş kalsiyum veya magnezyum tuzlarından ileri gelip, suyun sabunu çökeltme kapasitesidir. Sabun, suda özellikle her zaman

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ ÇEVRE KİMYASI LABORATUVARI ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Doğal sular ve atıksulardaki çözünmüş oksijen (ÇO) seviyeleri su ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal aktivitelere bağımlıdır.

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tamer COŞKUN. Mayıs 2013. Davutpaşa - İstanbul

Yrd. Doç. Dr. Tamer COŞKUN. Mayıs 2013. Davutpaşa - İstanbul Yrd. Doç. Dr. Tamer COŞKUN Mayıs 01 Davutpaşa - İstanbul 1 İYON DEĞİŞTİRİCİ DİZAYN NOTLARI Sudaki belirli artı veya eksi yüklü iyonların sudan alınarak yerine aynı yüke sahip başka iyonların suya verilmesi,

Detaylı

5.111 Ders Özeti #23 23.1

5.111 Ders Özeti #23 23.1 5.111 Ders Özeti #23 23.1 Asit/Baz Dengeleri (Devam) Konu: Titrasyon Cuma günü ders notlarından Asidik tampon etkisi: Zayıf asit, HA, protonlarını ortamdaki kuvvetli bazın OH iyonlarına aktarır. Zayıf

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

CaCO3 + CO2 + H2O. ISI MgCO3 + CO2 + H2O

CaCO3 + CO2 + H2O. ISI MgCO3 + CO2 + H2O 9. SULARDA SERTLİK TAYİNİ 9.1. Sularda Sertlik Çeşitleri Geçici Sertlik (Karbonat Sertliği): Geçici sertlik, kalsiyum ve magnezyum iyonlarının suda çözünmüş olan bikarbonatlarından ileri gelir. Suyun belirli

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER 9 ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER 1. Koagülasyon- Flokülasyon Prosesleri 2. Elektrokoagülasyon Prosesi 3. Kimyasal Çöktürme Prosesleri 4. Su Yumuşatma Prosesleri 5. Adsorpsiyon Prosesleri 6.

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

Asidite ölçümünde titrasyondaki ideal son nokta, mevcut asitlerin nötralizasyonu için stokiyometrik eşdeğer noktaya karşı gelir.

Asidite ölçümünde titrasyondaki ideal son nokta, mevcut asitlerin nötralizasyonu için stokiyometrik eşdeğer noktaya karşı gelir. S a y f a 1 ASİDİTE TAYİNİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Çözünebilir maddelerin hidrolizi ve ayrılmasının bir sonucu olarak örnekte bulunan hidrojen iyonları standart alkali ilavesiyle reaksiyona girerler.

Detaylı

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ Genel Bilgiler 1900 yılında Fransız kimyacı Victor Grignard organomagnezyum halojenürleri keşfetti. Grignard 1912 yılında Nobel ödülü aldı ve bu

Detaylı

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir.

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir. 1. SU ANALİZLERİ 1.1.Sularda Sertlik Tayini Suyun sağlandığı kaynaklar, yağış suyu, (kar, yağmur vb.) yüzey suyu ( göl, ırmak vb.) deniz suyu ve yer altı suyu (kaynak, kuyu vb) olmak üzere dört grupta

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA Dr. Tamer COŞKUN 13 Mart 2012 Havalandırma Gerekli gazları suya kazandırmak (gaz halinden çözünmüş forma dönüştürmek)

Detaylı

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar AMAÇ: - Moleküler Biyoloji laboratuvarında kullanılan çözeltileri ve hazırlanışlarını öğrenmek. - Biyolojik tamponların kullanım amaçlarını,

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 S A M S U N ASİT-BAZ EKSTRAKSİYONLARI TEORİ Ekstraksiyon, organik bileşikleri ayırmak için oldukça yaygın kullanılan bir metotdur. Ekstraksiyon, sıvı-sıvı

Detaylı

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER A. METODUN ÖZETİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

DENEY 5. ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri

DENEY 5. ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri DENEY 5 ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri AMAÇ: Çeşitli asit ve baz çözeltileri için ph nın ve ph skalasının ne olduğunun anlaşılması, ph kağıtları ve ph-metre yardımı ile hazırlanmış

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİN SU MUHTEVASI DENEYİ Birim

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 - S A M S U N DAMITMA (DİSTİLASYON) Distilasyon, bir sıvının ısıtılması ve buharlaştırılmasından oluşmaktadır ve buhar bir distilat ürünü oluşturmak için

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w)

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w) ÇÖZELTİ HAZIRLAMA İki veya daha çok maddenin çıplak gözle veya optik araçlarla yan yana fark edilememesi ve mekanik yollarla ayrılamaması sonucu oluşturdukları karışıma çözelti adı verilir. Anorganik kimyada,

Detaylı

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar.

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar. VIIPOL CKS MEMBRAN TEMİİZLEME PROSEDÜRÜ 1.Giriş : Ne kadar iyi bir ön arıtma yapılırsa yapılsın, çalışan bir ters ozmoz ( RO ) sisteminde zaman içinde hamsu içinde bulunan ve ön arıtmadan geçebilen kolloidler,

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I BERNOULLİ DENEYİ FÖYÜ 2014 1. GENEL BİLGİLER Bernoulli denklemi basınç, hız

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ ISPARTA, 2014 ÖĞÜTME ELEME DENEYİ DENEYİN AMACI: Kolemanit mineralinin

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR SAYFA NO: 1/6 AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI AK 3252 H SUNKROM sert krom kaplama banyolarında kullanılan sıvı katalist sistemidir. Klasik sülfatlı sistemlere

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir:

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir: Araçlar: Deney Hücresi Deney Çözeltileri o Soğutma Kulesinden Alınan Numuneler o Laboratuvarda Hazırlanan Çözeltiler Deney Numunesi (Numune Çıkarma sı, 30mm * 50mm * 2mm) Su devirdaim Havuzu (40 C) GRANDER

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1 LABORATUVAR KURALLARI VE ÇÖZELTİ HAZIRLAMA LABORATUVAR KURALLARI 1. Laboratuvar çalışmaları sırasında elbiselerin özellikle yakıcı ve tehlikeli maddelerden korunması için laboratuara önlükle gelinmelidir.

Detaylı

T.C. ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ NUMUNE HAZIRLAMA LABORATUVARI

T.C. ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ NUMUNE HAZIRLAMA LABORATUVARI T.C. ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ NUMUNE HAZIRLAMA LABORATUVARI Cihazlar Hassas Terazi.....3 Kurutma Fırını (Etüv)......4 Çeker Ocak....5 Halkalı Değirmen...6 Mekanik

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 3151 D SUNKROM DEKORATİF KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR

AtılımKimyasalları AK 3151 D SUNKROM DEKORATİF KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları AK 3151 D SUNKROM DEKORATİF KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI AK 3151 D SUNKROM dekoratif krom kaplama banyolarında kullanılan sıvı katalist sistemidir. Klasik sülfatlı

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

RENK TAYİNİ. Amaç; öğrencilere su ve atık sularda renk ölçüm yöntemlerinin öğretilmesi ve sonuçların yorumlanması becerisinin kazandırılmasıdır.

RENK TAYİNİ. Amaç; öğrencilere su ve atık sularda renk ölçüm yöntemlerinin öğretilmesi ve sonuçların yorumlanması becerisinin kazandırılmasıdır. 1. DENEYİN AMACI RENK TAYİNİ Amaç; öğrencilere su ve atık sularda renk ölçüm yöntemlerinin öğretilmesi ve sonuçların yorumlanması becerisinin kazandırılmasıdır. 2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ Suyun rengi, doğal

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

FLOKÜLASYON DENEYİ. Granüller formdaki polimerlerle sulu çözeltiler hazırlanırken aşağıdaki hususlara dikkat etmek gerekir.

FLOKÜLASYON DENEYİ. Granüller formdaki polimerlerle sulu çözeltiler hazırlanırken aşağıdaki hususlara dikkat etmek gerekir. FLOKÜLASYON DENEYİ 1. GENEL BİLGİLER Granül formdaki polimerler neme karşı duyarlı olduğu için uzun süre ağzı açık kaplarda bırakılmamalı ve nemli ortamlarda tutulmamalıdır. Aksi taktirde granüller arasında

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 10. Endüstriyel Çamur Arıtımı Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Giriş Sıvı atıkların arıtılmasındaki en önemli nokta askıda veya çözünmüş katıların giderimidir. Sıvıdan

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. GİRİŞ 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI 1.1.1. Genel 1.1.2. Atıksu Arıtma Tesislerinin Tasarım Süreci 1.1.3. Tasarım İçin Girdi (Başlangıç)

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

CYACUP SİYANÜRLÜ BAKIR KAPLAMA BANYOSU ARIZA TABLOSU

CYACUP SİYANÜRLÜ BAKIR KAPLAMA BANYOSU ARIZA TABLOSU Kadıköy Sicil Ticaret : 20707 CYACUP SİYANÜRLÜ BAKIR KAPLAMA BANYOSU ARIZA TABLOSU 1. Kaplama Pürüzlü ve Koyu Kırmızı - Kahve Renkli Kaplama a) Çözeltide Karbonat konsantrasyonunun aşırı miktarda oluşu.

Detaylı

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ Ön çöktürme havuzlarında normal şartlarda BOİ 5 in % 30 40 ı, askıda katıların ise % 50 70 i giderilmektedir. Ön çöktürme havuzunun dizaynındaki amaç, stabil (havuzda

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

KLOR (Cl2) ANALİZ YÖNTEMİ

KLOR (Cl2) ANALİZ YÖNTEMİ S a y f a 1 KLOR (Cl2) ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Klor, ph 8 de veya daha düşük bir ph da potasyum iyodür çözeltisinden iyotu serbest bırakacaktır. Serbest iyot, indikatör olarak nişasta

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.)

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) Laboratuvara Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (24.10.2013) Derslik B301 1 BİLİMSEL YÖNTEM ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Problem Tespiti

Detaylı

DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri. AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri. AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi. DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Dökümlerin büyük bir kısmı kum kalıpta yapılır. Dökümhanede kullanılan kumlar başlıca

Detaylı

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ Alkalinite Alüminyum (Al) Amonyum (NH 4 + ) Anyonlar (Br, F, Cl, NO 2, NO 3, SO 4, PO 4 ) PE veya BC 200 100 Tercihen arazide yapılmalıdır. sırasındaki indirgenme ve oksitlenme reaksiyonları numunede değişikliğe

Detaylı

ASİT BAZ TİTRASYONU TEORİ

ASİT BAZ TİTRASYONU TEORİ ASİT BAZ TİTRASYONU AMAÇ Bu deneyde öğrenciler asit-baz titrasyonu ve standart çözelti hazırlamayı öğreneceklerdir. Ayrıca aspirin tableti içindeki asetil salisilik asit yüzdesini ve aspirin çözeltisinin

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyasının Önemi

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyasının Önemi HİDROJEOLOJİ 9.Hafta Su Kimyası Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Su Kimyasının Önemi Yüzey ve yeraltısuları farklı oranlarda çözünmüş ve askıda maddeler içerirler. Suyun kimyasal bileşimi

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA. 09 Aralık 2013. Doç. Dr. Eyüp DEBİK

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA. 09 Aralık 2013. Doç. Dr. Eyüp DEBİK YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA Doç. Dr. Eyüp DEBİK 09 Aralık 2013 1 Arıtma Çamuru Nedir? Atıksu arıtma işlemleri sonucu oluşan arıtma çamurları, uygulanan arıtma

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Agregalar, beton, harç ve benzeri yapımında çimento ve su ile birlikte kullanılan, kum, çakıl, kırma taş gibi taneli farklı mineral yapıya sahip inorganik

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

Gıdalarda Tuz Analizi

Gıdalarda Tuz Analizi Gıdalarda Tuz Analizi 01. Peynir ve Tereyaında Tuz Analizi 01.01. Yöntemin Prensibi 01.02. Kullanılan Kimyasallar 01.03. Deneyin Yapılıı 01.04. Hesaplamalar 01.05. Kullanılan Malzemeler 02. Et ve Et Ürünlerinde

Detaylı

BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ. Derleyen Selim Yenisey

BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ. Derleyen Selim Yenisey BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ Derleyen Selim Yenisey Buhar üretimi bir çok sanayinin can damarıdır. Uzun vadede buhar üretiminde kullanılan düşük kaliteli su, buharın niteliğini etkileyeceği gibi enerji

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SAN. VE TİC. Yeni sanayi sitesi 36.Sok. No:22 BALIKESİR Telefaks:0266 2461075 http://www.deneysan.com R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Hüseyin

Detaylı

ÜRÜN PROSPEKTÜSÜ. ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Çok kalın kaplamalarda bile esnek kaplamlara imkan verir.

ÜRÜN PROSPEKTÜSÜ. ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Çok kalın kaplamalarda bile esnek kaplamlara imkan verir. SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları ALKALİ ÇİNKO KAPLAMA PROSESİ AK 16 HI-Z ÜRÜN TANIMI ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Düzgün çinko kaplamalar elde etmek için kullanılan, çoklu poliamid özel katkı maddeleri içeren

Detaylı

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ Giriş BOİ nedir? BOİ neyi ölçer? BOİ testi ne için kullanılır? BOİ nasıl tespit edilir? BOİ hesaplamaları BOİ uygulamaları Bazı maddelerin BOİ si

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TC ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEBİ ÖLÇÜM DENEYİ Hazırlayan DoçDr Bahattin TOPALOĞLU SAMSUN DEBİ ÖLÇÜM DENEYİ DENEYİN AMACI Bu deneyin amacı dört farklı

Detaylı

8. SINIF KĠMYA DENEYLERĠ

8. SINIF KĠMYA DENEYLERĠ 8. SINIF KĠMYA DENEYLERĠ DENEY NO : 1 DENEYĠN ADI : KÜTLENİN KORUNUMU KANUNU DENEYĠN AMACI : Doğada var olan maddelerin hiçbir şekilde yoktan var olamayacağı, varolanın da yok olamayacağını; başka şekillere

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

sektörün en iyileriyle hep yanınızda...

sektörün en iyileriyle hep yanınızda... sektörün en iyileriyle hep yanınızda... FİLTRASYON SİSTEMLERİ YUMUŞATMA SiSTEMLERi Yüzey borulamalı Multi Yüzey borulamalı Media Filtreler, 20 m 3 / Aktif Karbon filtreler saat ve üzeri kapasitelerde,

Detaylı

Havza Amenajmanı Laboratuvarı

Havza Amenajmanı Laboratuvarı MÜDEK Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği Havza Amenajmanı Laboratuvarı Havza Amenajmanı Laboratuvarı 1971 yılında Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümünde kurulmuş

Detaylı

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI AMAÇ Bu deneyin amacı sabit oranlar yasasını kanıtlamak ve öğrencilere tartma analizlerinde ve hata hesaplamalarında deneyim kazandırmaktır. TEORİ Stokiyometri, bir bileşiğin

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ - KİMYA BÖLÜMÜ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ - KİMYA BÖLÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ - KİMYA BÖLÜMÜ TEMEL KİMYA LABORATUARI 2014 KİMYA LABORATUARLARINDA KULLANILAN MALZEMELER 2 BEHER ERLEN BALON JOJE CAM BALON MEZÜR BÜRET PİPET BAGET SOĞUTUCU

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

BUHAR KAZANLARINDA BLÖF

BUHAR KAZANLARINDA BLÖF BUHAR KAZANLARINDA BLÖF GENEL AÇIKLAMALAR Blöf, kazan suyu içinde buharlaşma sonucu konsantrasyonu artan çözünmüş ya da askıda kalmış katı madde miktarını kazan için belirlenen limitlere çekebilmek amacıyla

Detaylı

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU)

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) 4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) Ba +2, Ca +2, Sr +2 Bu grup katyonlarının bir grup altında toplanmalarına neden olan ortak özellikleri, amonyak (NH 4 OH) amonyum klorür (NH 4 Cl) tamponu ile

Detaylı

ISI ĠLETĠM KATSAYISININ TESPĠTĠ DENEY FÖYÜ

ISI ĠLETĠM KATSAYISININ TESPĠTĠ DENEY FÖYÜ T.C ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ISI ĠLETĠM KATSAYISININ TESPĠTĠ DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN: Prof. Dr. Aydın DURMUġ SAMSUN Deney 1: Doğrusal Isı Ġletimi Deneyi

Detaylı

2. Teori Hesaplamalarla ilgili prensipler ve kanunlar Isı Transfer ve Termodinamik derslerinde verilmiştir. İlgili konular gözden geçirilmelidir.

2. Teori Hesaplamalarla ilgili prensipler ve kanunlar Isı Transfer ve Termodinamik derslerinde verilmiştir. İlgili konular gözden geçirilmelidir. PANEL RADYATÖR DENEYİ 1. Deneyin Amacı Binalarda ısıtma amaçlı kullanılan bir panel radyatörün ısıtma gücünü oda sıcaklığından başlayıp kararlı rejime ulaşana kadar zamana bağlı olarak incelemektir. 2.

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı