Fatih DERELİ. Yeni Ziraat Mah Sok. Nu.: 15/A Altındağ-ANKARA tel.: belgeç:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Fatih DERELİ. Yeni Ziraat Mah. 655. Sok. Nu.: 15/A Altındağ-ANKARA tel.: 0312 384 65 00 belgeç: 0312 384 61 00"

Transkript

1 Fatih DERELİ Talim ve Terbiye Kurulunun tarihli ve 106 sayılı kararıyla öğretim yılından itibaren 5 (beş) yıl süre ile Ders Kitabı olarak kabul edilmiştir. Yeni Ziraat Mah Sok. Nu.: 15/A Altındağ-ANKARA tel.: belgeç:

2 Bu ki ta bın her hak kı sak lı dır ve EV REN SEL İLE Tİ ŞİM YA YIN LA RI na ait tir. Ki ta bın me tin, şe kil, so ru ve re sim le ri hiç bir şe kil de izin alın mak sı zın ya yım la na maz; fo to ko pi, tek sir, film vb. şe kil de ba sı la maz ve ço ğal tı la maz. ISBN: EDİTÖR Yalçın ARTIIŞIK GÖRSEL TASARIM UZMANI Şahin CEYLAN ÖLÇME DEĞERLENDİRME UZMANI Şeker ÇELİKER DİL UZMANI Metin ÇETİN PROGRAM GELİŞTİRME UZMANI Ali GÜNEŞ REHBERLİK GELİŞİM UZMANI Gülten KUTLUTÜRK BASKI CEM VEB OFSET ANKARA 2015 EVRENSEL İLETİŞİM YAYINLARI Yeni Ziraat Mahallesi 655. Sok. Nu.: 15/A Altındağ - ANKARA tel.: belgeç :

3 İSTİKLÂL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak. Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl! Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl? Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl. Hakkıdır Hakk a tapan milletimin istiklâl. Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım. Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım. Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, Medeniyyet dediğin tek dişi kalmış canavar? Arkadaş, yurduma alçakları uğratma sakın; Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın. Doğacaktır sana va dettiği günler Hakk ın; Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın Bastığın yerleri toprak diyerek geçme, tanı: Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı. Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda! Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Huda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda. Ruhumun senden İlâhî, şudur ancak emeli: Değmesin mabedimin göğsüne nâmahrem eli. Bu ezanlar -ki şehadetleri dinin temeli- Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli. O zaman vecd ile bin secde eder -varsa- taşım, Her cerîhamdan İlâhî, boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruh-ı mücerret gibi yerden na şım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım. Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl; Hakkıdır hür yaşamış bayrağımın hürriyyet; Hakkıdır Hakk a tapan milletimin istiklâl! Mehmet Âkif Ersoy 3

4 ÜNİTE GENÇLİĞE HİTABE Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Bu temel, senin en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi, seni bu hazineden mahrum etmek isteyecek dâhilî ve hâricî bedhahların olacaktır. Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin! Bu imkân ve şerait, çok namüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklâl ve cumhuriyetine kastedecek düşmanlar, bütün dünyada emsali görülmemiş bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatanın bütün kaleleri zapt edilmiş, bütün tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve memleketin her köşesi bilfiil işgal edilmiş olabilir. Bütün bu şeraitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dâhilinde iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri şahsî menfaatlerini, müstevlîlerin siyasî emelleriyle tevhit edebilirler. Millet, fakr u zaruret içinde harap ve bîtap düşmüş olabilir. Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi vazifen, Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmaktır. Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur. Mustafa Kemal Atatürk 4

5 MUSTAFA KEMAL ATATÜRK 5

6 İÇİNDEKİLER GÜVENLİK SEMBOLLERİ...9 ORGANİZASYON ŞEMASI ÜNİTE ÜREME 1. BÖLÜM: MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME...13 A. Hücre Döngüsü İnterfaz Mitotik Evre (M)...15 B. Hücre Döngüsünün Kontrolü...22 C. Eşeysiz Üreme Bölünerek Üreme Tomurcuklanma Sporla Üreme Bitkilerde Vejetatif Üreme...29 BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI BÖLÜM: MAYOZ VE EŞEYLİ ÜREME...35 A. Mayoz...36 B. Eşeyli Üreme Çiçekli Bitkilerde Eşeyli Üreme Konjugasyon Partenogenez...46 C. İnsanda Üreme Sistemi Dişi Üreme Sistemi...48 a. Yumurtalıklar...49 b. Yumurta kanalı...51 c. Döl yatağı (Rahim, Uterus)...51 ç. Vajina ve serviks Dişilerde Menstrual Döngü (Âdet Döngüsü) Erkek Üreme Sistemi...54 a. Testisler...54 b. Yardımcı bezler...56 c. Penis Döllenme Üreme Organlarının Sağlığı ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar...58 a. AIDS...59 b. Frengi...60 c. HPV...60 ç. Hepatit B Aile Planlaması...61 BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI BÖLÜM: BÜYÜME VE GELİŞME...65 A. İnsanda Embriyonik Gelişim Basamakları Segmentasyon

7 2. Gastrulasyon Farklılaşma ve Organogenez...68 B. Hamilelikte Bebeğin Gelişimini Olumsuz Etkileyen Faktörler...71 BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI ÜNİTE KALITIMIN GENEL İLKELERİ 1. BÖLÜM: KALITIM VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK...81 A. Bilim Tarihinde Kalıtım...82 B. Kalıtımın Genel Esasları Monohibrit Çaprazlama Dihibrit Çaprazlama Gen-Kromozom Teorisi Kontrol Çaprazlaması Eksik Baskınlık Eş Baskınlık Çok Alellik Eşeyin Belirlenmesi...98 a. Fenotipik eşey belirlenmesi...98 b. Genotipik eşey belirlenmesi Eşeye Bağlı Kalıtım a. İnsanda X kromozomuna bağlı kalıtım b. İnsanda Y kromozomuna bağlı kalıtım Kromozom Sayısındaki Değişiklikler a. Otozomal ayrılmama b. Gonozomal ayrılmama C. Genetik Varyasyonlar BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI BÖLÜM: MODERN GENETİK UYGULAMALARI A. Genetik Mühendisliği Uygulamalarının İnsan Hayatına Etkileri Gen Teknolojileri DNA Parmak İzi Analizi Kök Hücre Tedavisi B. Biyoteknoloji Uygulamalarının İnsan Hayatına Etkileri C. Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği Uygulamalarındaki Etik Konular BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI ÜNİTE DÜNYAMIZ 1. BÖLÜM: EKOSİSTEM EKOLOJİSİ A. Ekosistemin Canlı ve Cansız Bileşenleri Abiyotik Faktörler a. Işık

8 b. Sıcaklık c. İklim ç. Toprak d. Mineraller e. Su f. ph Biyotik Faktörler a. Üreticiler b. Tüketiciler c. Ayrıştırıcılar B. Canlılarda Beslenme Şekilleri Ototrof Beslenme a. Fotoototroflar b. Kemoototroflar Heterotrof Beslenme a. Holozoik beslenme b. Birlikte yaşam (Simbiyoz) Yararlı birliktelikler Zararlı birliktelikler Saprofit beslenme Hem Ototrof Hem de Heterotrof Beslenme C. Ekosistemde Madde ve Enerji Akışı D. Madde Döngüleri Ekosistemde Karbon Döngüsü Ekosistemde Su Döngüsü Ekosistemde Azot Döngüsü E. İnsan Faaliyetlerinin Ekosistemlerin Sürdürülebilirliği Üzerine Etkileri BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI BÖLÜM: BİYOMLAR A. Ekosistem ve Biyomlar Arasındaki İlişki Biyom Çeşitleri ve Özellikleri a. Karasal biyomlar Orman biyomları Çöl biyomları Çayır biyomlar b. Sucul biyomlar Tatlı su biyomları Tuzlu su biyomları B. Biyomların Yeryüzünde Dağılımına Etki Eden Faktörler BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI DİZİN EKLER CEVAP ANAHTARI SÖZLÜK KAYNAKÇA

9 GÜVENLİK SEMBOLLERİ Ders yılı boyunca biyoloji laboratuvarında çeşitli etkinlikler gerçekleştirilecektir. Bu etkinlikler sırasında güvenlik için bazı kurallara uyulması gerekir. Laboratuvar uygulamalarında karşılaşılabilecek tehlikelerden korunmak için uyarı amacıyla güvenlik sembolleri kullanılır. Bu sembollerin anlamları aşağıda açıklanmıştır: Etkinlik sırasında önlük giymezseniz elbiseniz lekelenebilir ya da yanabilir. Bakteri, bir hücreli canlı ve mantarların neden olabileceği hastalıklara karşı dikkatli olunmalıdır. Cam malzemeler kullanılırken dikkatli olunmalıdır. Sıcak cisimlerle doğrudan temas edilmemelidir. Kesici ve delici cisimler kullanılırken dikkatli olunmalıdır. Yakıcı veya zehirleyici kimyasal maddelerle çalışılırken kullanılan madde türüne göre koruyucu eldiven, maske ve gözlük kullanılmalıdır. Elektrikli aletler kullanılırken dikkatli olunmalıdır. Bitkilerle çalışılırken öğretmenin uyarısı dikkate alınmalıdır. Alerjik bir durum söz konusu ise öğretmen önceden bilgilendirilmelidir. Zehirli ve dikenli bitkilerle temas edilmemelidir. Yangın ya da patlama olabilir. Canlı hayvanlarla yapılan çalışmalarda hayvanın güvenliği sağlanmalı, çalışan kişinin sağlığı korunmalıdır. Etkinlikten önce ve sonra eller yıkanmalıdır. Zehirleyici maddeler kullanılırken dikkatli olunmalıdır. 9

10 ORGANİZASYON ŞEMASI ÜREME 1. ÜNİTE ÜNİTENİN BÖLÜMLERİ 1. Mitoz ve Eşeysiz Üreme 2. Mayoz ve Eşeyli Üreme 3. Büyüme ve Gelişme 1. ÜNİTE 1. BÖLÜM MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME 1. BÖLÜMÜN KONU BAŞLIKLARI A. Hücre Döngüsü B. Hücre Döngüsünün Kontrolü C. Eşeysiz Üreme Yukarıdaki fotoğraflarda bir hayvan hücresindeki bölünmenin evreleri görülmektedir. Mor renkli görülen yapılar hücrenin kromatinleridir. Şekilleri dikkatlice inceleyerek mitozun evrelerini ve bu evrelerde gerçekleşen olayları hatırlamaya çalışınız. Yukarıda verilen fotoğraflardaki canlıların üreme şekilleri hakkında tahminlerde bulununuz. Bazı canlılar üremek için neden bir eşeye ihtiyaç duyarken diğerleri ihtiyaç duymaz? Her canlı doğar, büyür ve ölür. ifadesi sizce tüm canlılar için geçerli midir? Bu ünitede yukarıdaki soruların cevaplarını, mitoz ve mayozun önemi, canlılarda görülen üreme çeşitlerini, insanda üreme, büyüme ve gelişmenin temel esaslarını ve üreme sağlığının nasıl korunacağını öğreneceksiniz. HAZIRLIK SORULARI 1. Derinizde meydana gelen bir yaranın kapanmasını sağlayan olaylar nelerdir? Araştırınız. 2. Mitozun kontrolden çıkması ne gibi sonuçlar doğurabilir? Araştırınız. 3. Gözyaşı bitkisinin yapraklarının kenarlarında küçük tomurcuk şeklinde yapılar gelişir. Bu yapılar ana yapraktan ayrılıp toprağa düştükten sonra köklenerek yeni gözyaşı bitkisini oluşturur. Sizce gözyaşı bitkisinin bu şekilde çoğalması bir eşeysiz üreme örneği sayılabilir mi? Araştırınız Ünite giriş kapağında ünitenin numarası, adı ve ünite boyunca işlenecek bölümler yer alır. Ünite bölüm giriş sayfasında bölüme dikkat çekecek görseller ve hazırlık soruları yer alır. 1. ÜNİTE ÜREME ARAŞTIRALIM Memelilerin çizgili kas hücrelerinin dışında başka hangi hücrelerde çekirdek bölünmesi görülürken sitoplazma bölünmesi görülmez? Araştırınız. kinetokor sentromer a. Mitoz (Çekirdek bölünmesi) Bu evrede, yoğunlaşan kromatinlerin oluşturduğu kromozomlar daha da belirginleşir. Bir kromozomu oluşturan iki kardeş kromatit, ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilir. Bu süreçte gerçekleşen olaylar dört evreye ayrılır. Bunlar profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evreleridir. Konu ve kazanımlarla ilgili araştırma yapmamız gerektiğini gösterir. iğ ipliği kromatitler iğ iplikleri Şekil 1.4: İğ ipliklerinin kinetokorlara bağlanmış hâli kardeş kromatitler sentromer çekirdek zarı parçası Şekil 1.5: 2n = 4 kromozoma sahip bir hayvan hücresi profaz evresinde iğ ipliği ekvator düzlemi kardeş çekirdek kromatitler zarı parçası Şekil 1.6: 2n = 4 kromozomlu bir hayvan hücresi metafaz evresinde BİLGİ KUTUSU Hücre döngüsünü 24 saatte tamamlayan bir insan hücresinde mitoz, yaklaşık 1 saat sürer ve evrelerin süreleri birbirinden farklılık gösterir. Profaz: Mitozun ilk evresidir. Bu evrede eşlenmiş olan kromatinler yoğunlaşarak kardeş kromatitli kromozomları oluşturur. Kardeş kromatitler sentromer bölgesinde bir arada tutulur. Sentromer bölgesinde her bir kromatit için kinetokor adı verilen protein yapı bulunur. İnterfaz evresinde iki tane olan sentrozom profaz evresinde iğ ipliklerinin (mikrotübüllerin) oluşmasını sağlar. Bu evrede sentrozomlar birbirlerinden uzaklaşmaya ve hücrenin kutuplarına doğru hareket etmeye başlar. Oluşan iğ ipliklerinin bir kısmı kinetokorlara bağlanır (Şekil 1.4). Profaz evresinde ayrıca çekirdekçik kaybolur, çekirdek zarı da parçalanmaya başlar (Şekil1.5). Metafaz: Mitozun ikinci evresidir. Çekirdek zarı iyice parçalanır ve kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunmuş kromozomlar hücrenin ekvator düzlemine dizilir (Şekil 1.6). Kromozomların mikroskopta en belirgin görüldüğü evredir. Bu evredeki hücrenin kromozomları tek tek sayılabilir. Kromozomlar uzunluk, bant özellikleri, sentromer konumu gibi özelliklere göre gruplandırılarak dizilip karyotip oluşturulabilir (Resim 1.2). Karyotip hazırlanarak kromozom anormallikleri Resim 1.2: Sağlıklı bireylerdeki karyotip tespit edilebilir. Konu ile ilgili önemli ve ilgi çekici bilgileri gösterir

11 KALITIM VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK 1. BÖLÜM Kazanıma uygun olarak yapılacak etkinlik numarasını ve adını gösterir. Koyu renkle gösterilen 1 ve 3. bireylerin genotiplerini hemen belirleyebiliriz çünkü bu bireyler erkek ve renk körüdür. Dolayısıyla 1 ve 3. bireylerin genotipleri ( X r Y ) dir. 2. birey dişi ve sağlam görünüşlüdür ancak 2. bireyin kız çocuklarından biri renk körü olmuştur. Bu demektir ki 2. birey renk körü geni taşımaktadır. O zaman 2. bireyin genotipi taşıyıcı yani (X R X r )'dir. 4. birey sağlam görünüşlü bir dişidir. Ancak bu dişinin babası renk körüdür dolayısıyla bu birey mutlaka renk körü geni taşıyacaktır. Çünkü 4. dişi birey X kromozomunun birini anneden alırken diğerini babadan almaktadır. Sonuç olarak 4. birey taşıyıcı dişi olmak zorundadır (X R X r ). ETKİNLİK Aşağıdaki soy ağacında renk körlüğü bakımından hasta olan bireyler koyu simgelerle gösterilmiştir. Bu soyağacındaki bilgileri kullanarak, aşağıdaki soruları cevaplandırınız. : Erkek : Dişi a) Numaralı bireylerden hangisinin ya da hangilerinin genotipleri kesin olarak belli değildir? b) 4 numaralı birey renk körlüğü bakımından taşıyıcı bir kızla evlenirse renk körü kızları olur mu? Çaprazlama yaparak gösteriniz ARAŞTIRALIM Kazanıma ve konuya uygun okuma parçalarını gösterir. Kısmi renk körlüğü, erkek bireylerde dişilere oranla daha fazla ortaya çıkmaktadır. Bu durumun nedenini araştırarak ispatlayınız ve sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. OKUMA PARÇASI RENK KÖRLÜĞÜ ÇEŞİTLERİ Bir canlının görme merkezinde özel bir pigment molekülünün bulunmaması veya gerektiğinden az bulunması çevresindeki renkleri ayırt edememesine dolayısıyla renk körlüğüne neden olur. Gözümüzde kırmızı renge duyarlı olan koni hücrelerin yokluğu kırmızı renk körlüğüne, mavi renge duyarlı koni hücrelerin yokluğu, mavi renk körlüğüne, yeşil renge duyarlı koni hücrelerin yokluğu, yeşil renk körlüğüne yol açar. 103 Bölüm sonunda öğrendiğimiz bilgileri kullanarak cevaplamamız gereken soruları gösterir. Ünite boyunca öğrendiğimiz bilgileri kullanarak cevaplamamız gereken soruları gösterir. 2. ÜNİTE KALITIMIN GENEL İLKELERİ MODERN VE GENETİK UYGULAMALARI 2. BÖLÜM BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME SORULARI 2. ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI A. Aşağıdaki soruların cevaplarını verilen boşluklara yazınız. A. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplandırınız. 1. Teknolojik gelişmelerin genetik bilimine katkılarına örnekler veriniz AaBbDdFF x AaBbddFf çaprazlamasından A, B, d, F fenotipinde birey elde etme olasılığı nedir (Genler bağımsızdır.)? A) 9/32 B) 3/64 C) 9/64 D) 3/128 E) 9/ Embriyonik kök hücre nedir? Hangi amaçlar için kullanılır? Poliploidi nedir? Yararları nelerdir? Ülkemizde yapılan çeşitli ıslah çalışmalarına örnekler veriniz. 2. Çekinik ve baskın genlerin taşınması ile ilgili; I. Çekinik bir genin homolog kromozomların her ikisi üzerinde taşınması, II. Çekinik bir genin Y kromozomu üzerinde taşınması, III. Baskın bir genin homolog kromozomların biri üzerinde taşınması, IV. Baskın bir genin erkekte X kromozomu üzerinde taşınması durumlarının hangilerinde genin belirlediği özellik kesin olarak ortaya çıkar? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Farelerde M geni rengin siyah, m geni ise gri olmasını sağlar. Bu renklerin oluşumu D geninin varlığına bağlıdır. d geni ise homozigot hâlde pigment maddesi oluşumunu önlediğinden renk albino olur. B. Aşağıdaki cümleleri verilen kelimelerden uygun olanları ile tamamlayınız. Buna göre bu iki özellik bakımından heterozigot iki bireyin çaprazlanmasından ortaya çıka- Aşı - Elektroforez - Embriyonik kök hücre - Gen haritası - Babalık davaları BİLGİ KÜPÜ - Yetişkin kök hücre - Islah - DNA parmak izi - Melezleme - Farmakogenetik - Gen klonlaması - Etik - Genetik tanı cak dölün fenotip ayrışımı aşağıdakilerden hangisidir? A) 9:7 B) 9:3:4 C) 9:6:1 D) 9:3:3:1 E) 12:3:1 4. I. (22 + X) 1. Doğum öncesi, doğacak çocuğun... çıkarılarak olası hastalıklarına müdahale edilebilecektir çalışmalarının amacı daha kaliteli ürünler elde etmektir , ilaçların verdiği cevapların oluşmasında rol oynayan genetik faktörleri inceleyen bilim dalıdır. 4. Ülkemizde gen teknolojisiyle yapılmış birçok... güvenli bir şekilde kullanılmak- II. (23 + X) III. (22 + XY) IV. (22 + Y) Yukarıda numaralandırılarak verilen sperm ve yumurta çiftlerinden hangilerinin birleşmesi sonucu klinefelter bir birey oluşur? A) I ve III B) I ve II C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV tadır analizini yapabilmek için insanın DNA'sından bir parça kesmek gerekir. 5. AaBbDdEE x aa BbddEe çaprazlamasından AabbDdEe genotipli bir bireyin oluşma olasılığı nedir (Genler bağımsızdır.)? 6. DNA parçaları... adı verilen yöntemle büyüklüklerine göre birbirlerinden A) 1/16 B) 1/32 C) 1/64 D) 3/16 E) 3/32 uzaklaşırlar. 7. DNA parmak izi analizi... sonuçlanmasında da uygulanmaktadır. 8. Kök hücrelerinin iki tipi vardır: Birincisi..., diğeri ise geleneksel bir ıslah çalışmasıdır. 10. Genlerin kopyalarının elde edilmesine... denir , insanlarda özellikle kalıtsal bir hastalığın varlığının ya da böyle bir hastalığa yakalanabilme olasılığının belirlenmesi için genetik testlerin kullanımı ile yapılmaktadır. 6. Kedilerde siyah renk X'e bağlı bir gen (A) tarafından meydana getirilir. Diğer bir alel ise turuncu rengi (B) oluşturur. Heterozigot genotipte olanlar şeritli olur. Siyah bir dişi ile turuncu bir erkeğin çiftleşmesi sonucunda hangi tip yavrular oluşabilir? A) Şeritli erkekler, şeritli dişiler B) Şeritli erkekler, siyah dişiler C) Şeritli dişiler, siyah erkekler D) Siyah dişiler, turuncu erkekler 12. Zararları göz ardı edip yararları ön plana çıkaran bilgilendirmeler... değildir. E) Turuncu dişiler, siyah erkekler

12 ÜREME 1. ÜNİTENİN BÖLÜMLERİ ÜNİTE 1. Mitoz ve Eşeysiz Üreme 2. Mayoz ve Eşeyli Üreme 3. Büyüme ve Gelişme Yukarıda verilen fotoğraflardaki canlıların üreme şekilleri hakkında tahminlerde bulununuz. Bazı canlılar üremek için neden bir eşeye ihtiyaç duyarken diğerleri ihtiyaç duymaz? Her canlı doğar, büyür ve ölür. ifadesi sizce tüm canlılar için geçerli midir? Bu ünitede yukarıdaki soruların cevaplarını, mitoz ve mayozun önemi, canlılarda görülen üreme çeşitlerini, insanda üreme, büyüme ve gelişmenin temel esaslarını ve üreme sağlığının nasıl korunacağını öğreneceksiniz. 12

13 1. ÜNİTE 1. BÖLÜM MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME 1. BÖLÜMÜN KONU BAŞLIKLARI A. Hücre Döngüsü B. Hücre Döngüsünün Kontrolü C. Eşeysiz Üreme Yukarıdaki fotoğraflarda bir hayvan hücresindeki bölünmenin evreleri görülmektedir. Mor renkli görülen yapılar hücrenin kromatinleridir. Şekilleri dikkatlice inceleyerek mitozun evrelerini ve bu evrelerde gerçekleşen olayları hatırlamaya çalışınız. HAZIRLIK SORULARI 1. Derinizde meydana gelen bir yaranın kapanmasını sağlayan olaylar nelerdir? Araştırınız. 2. Mitozun kontrolden çıkması ne gibi sonuçlar doğurabilir? Araştırınız. 3. Gözyaşı bitkisinin yapraklarının kenarlarında küçük tomurcuk şeklinde yapılar gelişir. Bu yapılar ana yapraktan ayrılıp toprağa düştükten sonra köklenerek yeni gözyaşı bitkisini oluşturur. Sizce gözyaşı bitkisinin bu şekilde çoğalması bir eşeysiz üreme örneği sayılabilir mi? Araştırınız. 13

14 1. ÜNİTE ÜREME Çok hücreli canlılarda gerçekleşen mitoz, vücudun birçok yerinde hayat boyu devam eder. Örneğin, insanın deri hücrelerinde gerçekleşen hücre bölünmeleri sayesinde yaralar çok hızlı bir şekilde iyileşmekte ve deri kendini onarmaktadır. Ayrıca kemik iliklerini oluşturan çok sayıda hücrenin bir dakika gibi kısa bir sürede bölünmesiyle alyuvar hücrelerinin sayısı korunmaktadır. Yeni hücrelerin oluşması hücre bölünmeleriyle sağlanır. Bu bölünme çeşitlerinden biri de mitozdur. Mitoz tek hücrelilerde üremeyi; çok hücrelilerde ise doku ve organların büyüyüp gelişmesini, yaralanan ve yıpranan bölgelerin onarılmasını, ölen hücrelerin yerine yenilerinin gelmesini sağlar. Örneğin, karaciğer hücreleri bölünme yeteneklerini herhangi bir yarayı tamir etmek için kullanabilir. Ayrıca mitoz çok hücreli canlılarda eşeysiz üremeyi de sağlar. Bölünme sonucu oluşan hücreler atalarından daha küçüktür. Bu hücrelerin tekrar bölünebilmesi için sitoplazma ve çekirdeğinin büyümesi gerekir. Büyüme ve gelişmesini tamamlamış hücreler, gerekli olduğu zaman bölünebilir ve atalarına tamamen benzeyen yavru hücreler oluşturur. ARAŞTIRALIM Bazı hücreler, önceleri bölünme özelliği gösterip sonradan bu özelliği kaybedebilmektedir. Bu özelliğe sahip hücreleri araştırarak arkadaşlarınızla paylaşınız. A. Hücre Döngüsü Profaz Metafaz MİTOZ Hücre döngüsü Anafaz Telofaz Büyüme DNA replikasyonu Sitokinez Hücre bölünmesi, hücre döngüsünün bir bölümüdür. Bir hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücre döngüsü, çok uzun süren interfaz evresi ile kısa bir bölünme evresinden oluşur. Bölünme evresi (mitotik evre), çekirdek bölünmesi (mitoz) ve sitoplazma bölünmesinden (sitokinez) oluşur (Şekil 1.1). 1. İnterfaz İNTERFAZ İnterfaz evresinde ribozom, mitokondri, kloroplast ve Şekil 1.1: Hücre döngüsü Golgi aygıtı organellerinin sayıları artar. Ayrıca bitki dışındaki çeşitli canlılarda sentriollerin eşlenmesi gerçekleşir. Bu evrede RNA ile protein sentezi de hızlanır ve üretilen proteinlerden, hızlanan metabolizmayı kontrol etmesi için enzimler oluşturulur. Enerji ihtiyacı bu evrede fazlalaştığı için ATP üretimi de hızlanır. Bu olayların gerçekleşmesi sonucunda hücrenin sitoplazma miktarı artar ve hücrenin büyüdüğü gözlenir. Sitoplazma miktarının bu kadar artması sonucunda hücre zarı sitoplazmanın ihtiyaçlarını karşılayamaz hâle gelir. Yani hücrede hacim/yüzey oranı artar. Bu sorunu hücre, mitotik evresini tamamlayıp sitoplazmayı iki yavru hücreye dağıtarak çözümler. 14

15 MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME 1. BÖLÜM İnterfaz evresinde DNA molekülü kendi kopyasını çıkarır. DNA nın kendini eşlemesi olayına replikasyon denir. DNA ile bir araya gelen histon proteinleri kromatin adını alır ve kromatinlerin miktarı da iki katına çıkmış olur (Şekil 1.2). Hücre döngüsünde, interfaz evresinin ilk bölümlerinde hücreye bölünme emri verilir. Böylece hücre DNA replikasyonunu gerçekleştirir ve mitoza geçer. Hücrede geri dönüşümsüz olarak hücre döngüsü bitince diğer hücre döngüsü başlayabilir ya da hücre döngüye girmez ve farklılaşır. Örneğin, kemik iliğinin bazı hücrelerinin bölünüp farklılaşması sonucu akyuvarlar oluşur. Bu akyuvarlar bölünme geçirmeden görevlerini yerine getirir ve ömürlerini tamamlar. sentrioller çekirdek zarındaki por kromatin çekirdekçik çekirdek zarı Şekil 1.2: İnterfaz evresi BİLGİ KUTUSU Embriyonik hücre döngüsünün interfaz evresinde, hücreler büyümeden DNA replikasyonunu gerçekleştirir. Bu durum, embriyo hücrelerinin kısa sürede ve çok hızlı çoğalmalarını sağlar. Bu durum normal hücre döngüsünden farklıdır. 2. Mitotik Evre (M) çekirdek kromozom Hücrenin bölünme evresidir. Mitotik evre; mitoz (çekirdek bölünmesi) ve sitokinez sentromer (sitoplazma bölünmesi) olarak iki evreden oluşur. Hücre bölünmesi esnasında genetik bilgiler yavru hücrelere aktarılır. Genetik bilgiler kromatit DNA da saklıdır. Prokaryot hücre tipindeki bakterilerde halkasal DNA bulunur ve yapısında protein bulunmaz, arkebakterilerin DNA yapısında ise protein bulunur. Ökaryot hücrelerde, her kromozomda bir tane doğrusal DNA molekülü bulunur (Şekil 1.3). DNA histon protein Kromozomların yapısında DNA ile birlikte Şekil 1.3: Kromozomların yapısında DNA bulunur. bulunan çeşitli proteinler hem kromozom yapısının korunmasını hem de gen aktivitelerinin kontrolünü sağlar. Hücreler bölünmeye hazırlanırken kromatinler kısalıp kalınlaşmaya başlar. Böylece kromozomların oluşması sağlanırken bu kromozomların, birbirine dolanmadan hareket etmeleri de kolaylaşır. Eşlenmiş her kromozomda iki kardeş kromatit bulunur (Resim 1.1). Mitoz, hücre döngüsünün sadece bir kısmını kapsar ve bu sırada hücre içeriğinin hemen hemen tümü yeniden düzenlenir. Mitoz çoğunlukla sitokinezle sonlanır. Ancak bazı hücrelerde mitozun sonunda sitokinez gerçekleşmeyebilir. Örneğin, memelilerin çizgili kas hücrelerinde çekirdek bölünmesi tamamlanırken sitokinez görülmez. Bu durum çizgili kas hücrelerinin birden fazla çekirdekli görünmesini sağlar. Resim 1.1: Kromozomun yapısı 15

16 1. ÜNİTE ÜREME ARAŞTIRALIM Memelilerin çizgili kas hücrelerinin dışında başka hangi hücrelerde çekirdek bölünmesi görülürken sitoplazma bölünmesi görülmez? Araştırınız. kinetokor sentromer a. Mitoz (Çekirdek bölünmesi) Bu evrede, yoğunlaşan kromatinlerin oluşturduğu kromozomlar daha da belirginleşir. Bir kromozomu oluşturan iki kardeş kromatit, ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilir. Bu süreçte gerçekleşen olaylar dört evreye ayrılır. Bunlar profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evreleridir. kromatitler iğ iplikleri BİLGİ KUTUSU Hücre döngüsünü 24 saatte tamamlayan bir insan hücresinde mitoz, yaklaşık 1 saat sürer ve evrelerin süreleri birbirinden farklılık gösterir. iğ ipliği Şekil 1.4: İğ ipliklerinin kinetokorlara bağlanmış hâli kardeş kromatitler sentromer çekirdek zarı parçası Şekil 1.5: 2n = 4 kromozoma sahip bir hayvan hücresi profaz evresinde sentrioller çekirdek zarı parçası iğ ipliği ekvator düzlemi kardeş kromatitler Şekil 1.6: 2n = 4 kromozomlu bir hayvan hücresi metafaz evresinde Profaz: Mitozun ilk evresidir. Bu evrede eşlenmiş olan kromatinler yoğunlaşarak kardeş kromatitli kromozomları oluşturur. Kardeş kromatitler sentromer bölgesinde bir arada tutulur. Sentromer bölgesinde her bir kromatit için kinetokor adı verilen protein yapı bulunur. İnterfaz evresinde iki tane olan sentrozom profaz evresinde iğ ipliklerinin (mikrotübüllerin) oluşmasını sağlar. Bu evrede sentrozomlar birbirlerinden uzaklaşmaya ve hücrenin kutuplarına doğru hareket etmeye başlar. Oluşan iğ ipliklerinin bir kısmı kinetokorlara bağlanır (Şekil 1.4). Profaz evresinde ayrıca çekirdekçik kaybolur, çekirdek zarı da parçalanmaya başlar (Şekil1.5). Metafaz: Mitozun ikinci evresidir. Çekirdek zarı iyice parçalanır ve kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunmuş kromozomlar hücrenin ekvator düzlemine dizilir (Şekil 1.6). Kromozomların mikroskopta en belirgin görüldüğü evredir. Bu evredeki hücrenin kromozomları tek tek sayılabilir. Kromozomlar uzunluk, bant özellikleri, sentromer konumu gibi özelliklere göre gruplandırılarak dizilip karyotip oluşturulabilir (Resim 1.2). Karyotip hazırlanarak kromozom anormallikleri tespit edilebilir. Resim 1.2: Sağlıklı bireylerdeki karyotip 16

17 MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME 1. BÖLÜM Anafaz: Her bir kromozomun sentromeri belirgin olarak ikiye ayrılır ve kromatitler tam olarak birbirinden kopar. İğ ipliklerinin boylarının kısalmasıyla kardeş kromatitler birbirlerinden uzaklaşarak zıt kutuplara doğru çekilir. Kardeş kromatitler artık kromozom olarak adlandırılır. Kinetokora bağlı olmayan iğ iplikleri kutuplara itilerek hücrenin boyca uzaması sağlanırken kromozom hareketine de katkıda bulunmuş olur. Anafazın sonunda, hücrenin her iki kutbu eşit sayıda tam bir kromozom takımına sahip olur (Şekil 1.7). Kromozomların kutuplara ulaşmasıyla anafaz sona erer. Telofaz: Telofaz evresinde, kromozomlar kutuplara ulaşır ve iğ iplikleri kaybolur. Kromozomlar uzayıp incelmeye başlar ve tekrar kromatinlere dönüşürler. Çekirdek zarı yeniden oluşur ve nükleolus (çekirdekçik) tekrar görünür hâle gelir (Şekil 1.8). b. Sitokinez (Sitoplazma bölünmesi) Mitoz sonunda iki yeni hücrenin oluşumunu sağlayan sitoplazma bölünmesi gerçekleşir. Bitki ve hayvan hücrelerinde sitokinezin gerçekleşmesi ortaktır. Ancak bitki ve hayvan hücrelerinde sitokinezin gerçekleşme şekli farklıdır (Şekil 1.9). kromozom iğ iplikleri Şekil 1.7: 2n = 4 kromozomlu bir hayvan hücresi anafaz evresinde boğumlanma Hayvan Hücresinde Sitokinez Bitki Hücresinde Sitokinez Orta Lamel Oluşumu sentromer Şekil 1.8: 2n = 4 kromozomlu bir hayvan hücresi telofaz evresinde Şekil 1.9: Hayvan ve bitki hücresinde sitoplazma bölünmesi Hayvan hücrelerinde sitoplazma hücrenin ortasında karşılıklı olarak iki taraftan dıştan içe doğru boğumlanmaya başlar. Bu boğumlanmayı, hücre zarının altındaki aktin ve miyozin ipliklerinden oluşan bir halkanın kasılarak daralması sağlar. Boğumlanma iki hücre oluşuncaya kadar devam eder. Sonuçta ana hücre ile kromozom sayısı, DNA miktarı ve genetik yapısı aynı olan iki yeni hücre oluşur. 17

18 1. ÜNİTE ÜREME ETKİNLİK Bitki hücrelerinde hücre çeperi bulunduğundan hayvan hücreleri gibi boğumlanma gözlenmez. Bitki hücreleri telofaz sırasında, Golgi cisimciğinden kopan keseciklerin ekvatora birikmesiyle oluşan orta lamel sayesinde ikiye ayrılır. Lamel oluşumu, hücrenin ortasından başlar ve hücre zarına değinceye kadar devam eder. Sonuç olarak iki yavru hücre oluşur. Bitki ve hayvan hücrelerinin bölünme farklılıklarından biri de iğ ipliği oluşturma şeklidir. Hayvan hücrelerinde iğ ipliklerini sentrozom oluşturur. Ancak bitki hücrelerinde sentrozom bulunmadığı için sitoplazmik proteinler iğ ipliklerini oluşturur. Aşağıda hücre döngüsüne ait bazı mikroskobik görüntüler karışık olarak verilmiştir. Belirtilen şekillerin hangi evreye ait olduğunu ve o evrede gerçekleşen olayların neler olduğunu verilen boşluklara yazınız. EVRE:... GERÇEKLEŞEN OLAYLAR: EVRE:... GERÇEKLEŞEN OLAYLAR: EVRE:... GERÇEKLEŞEN OLAYLAR:

19 MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME 1. BÖLÜM EVRE:... GERÇEKLEŞEN OLAYLAR: EVRE:... GERÇEKLEŞEN OLAYLAR: Mitoz, peş peşe gerçekleşebilen bir bölünme şeklidir. Dolayısıyla mitoz sonucu oluşan hücrelerin sayıları geometrik olarak artar ve 2 n formülünden (n = mitoz bölünme sayısı) yararlanılarak oluşan hücre sayısı hesaplanır. Örneğin, kromozom sayısı 2n = 12 olan bir hücre arka arkaya 4 mitoz bölünme geçirirse toplam kaç hücre oluşacağını hesaplayalım. 2 n formülünden yararlanarak toplam hücre sayısı hesaplanabilir. n = mitoz bölünme sayısı olduğuna göre bu örnekte n yerine 4 getirilmelidir. Her biri 2n = 12 kromozomlu toplam 2 4 = = 16 hücre oluşur. ETKİNLİK Soğan Kökünde Mitoz Deneyi Amaç: Mitoza ait çeşitli safhaları gözlemleme. Araç ve gereçler: Köklendirilmiş kuru soğan, asetokarmen veya asetoorsein boyaları (Bu boyalar çekirdek ve kromozomları boyamada kullanılır), lam ve lamel, mikroskop, süzgeç kâğıdı, petri kabı, makas, pens, jilet 19

20 1. ÜNİTE ÜREME Ön Hazırlık Soğanları köklendirmek için ağzı genişçe bir şişeye (veya bir su bardağına) su doldurup üzerine bir kuru soğanı dip kısmı suya girecek şekilde yerleştiriniz. Bu şekilde iki üç gün bekletiniz. Deneyin Yapılışı Soğanın 2 cm boyunda olan genç köklerinden birkaç tanesinin uçlarını (5-6 mm lik kısmı) jilet veya makasla keserek bir petri kabına koyunuz. Üstlerini örtecek kadar asetokarmen dökünüz. Kök uçlarını petri kabının kenarına yerleştirip kabı hafifçe eğik tutarsanız fazla asetokarmen harcamamış olursunuz. Kabı bir tüp maşası ile tutarak elektrik ocağında veya hava gazında 5 dakika kadar hafifçe ısıtınız. Bu sırada kabı ara sıra ocaktan uzaklaştırarak sıvının kaynamamasına dikkat ediniz. Isıttığınız kök uçlarından birisini bir lam üzerine koyunuz ve ucundan (sivri tarafı) 2-3 mm'lik kısmı jiletle keserek ayırınız. Lam üzerinde kalan parçaya bir damla taze asetokarmen boyası damlatınız ve jiletle mümkün olduğu kadar küçük parçalar doğramaya çalışınız. Parçanın üzerine bir lamel kapatınız. Lamelin üzerine de bir parça süzgeç kâğıdı (veya herhangi bir kaba kağıt) koyarak başparmağınızla sağa sola kaydırmadan aşağı doğru bastırınız. Böylece lam ve lamel arasındaki parçalar iyice ezilir ve hücreler birbirlerinden ayrılır. Hazırlamış olduğunuz preparatı önce küçük objektifle inceleyiniz. Bölünmekte olan hücrelerin en çok görüldüğü bölgeyi bularak büyük objektifle de inceleyiniz. Bölünmenin değişik safhalarında olan hücreleri bulmaya ve ince ayar vidasını kullanarak bu hücredeki farklı yapıları iyice görmeye çalışınız. Farklı safhalardaki hücrelerin şekillerini çiziniz. Sorular 1. Çizdiğiniz şekiller mitozun hangi evrelerine aittir? Açıklayınız. 2. Bu deneyde mitoz sırasında görülen yapılardan hangilerini görebildiniz? Gördüğünüz yapıların adlarını ve görevlerini defterinize yazınız. 20

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM A MİTOZ (4 SAAT) 1 Kromozom ve Özellikleri 2 Hücre Bölünmesi 3 Mitoz Bölünme (Aynı Hücreler Oluşturan Bölünme) 4 Üreme (Çoğalma) 5

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÜREME ÜNİTE 1. Mayoz ve Eşeyli Üreme...41 ÜNİTE 2. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik...119. Modern Genetik Uygulamaları...

İÇİNDEKİLER ÜREME ÜNİTE 1. Mayoz ve Eşeyli Üreme...41 ÜNİTE 2. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik...119. Modern Genetik Uygulamaları... İÇİNDEKİLER kardefl kromatitler ÜNİTE 1 ÜREME kinetokor iğ iplikleri Sayfa No Mitoz ve Eşeysiz Üreme....7 sentromer Mayoz ve Eşeyli Üreme....41 İnsanda Üreme Sistemi - Büyüme ve Gelişme....79 ÜNİTE 2 KALITIMIN

Detaylı

10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Biyoloji Dersi Öğretim Programının temelleri üreme, kalıtım ve yaşadığımız çevre konularıyla ilgili somut ve öğrencileri motive edici örnekler üzerine kurulmuştur.

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ. Soru Kitabı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

10. Sınıf BİYOLOJİ. Soru Kitabı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf BİYOLOJİ Soru Kitabı T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. Banu KARAAĞAÇ Bilgehan

Detaylı

Yumurta ve sperm hücreleri örnek olarak verilebilir.

Yumurta ve sperm hücreleri örnek olarak verilebilir. MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME I. Kromozomlar Kromozomlar, hücre bölünmesi sırasında kromatin ipliğin kısalıp kalınlaşması sonucu meydana gelen yapılardır. DNA ve DNA yı kaplayan protein moleküllerinden oluşmuştur.

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI. Naci KOÇAK

10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI. Naci KOÇAK 10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI Naci KOÇAK Copyright Evrensel İletişim Yayın Dağıtım San. Tic. Ltd. Şti. Bu kitabın her hakkı EVRENSEL İLETİŞİM LTD. ŞTİ. e aittir. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın

Detaylı

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek.

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. 19.11.2014/Çarşamba Lab 6 KONU: Hücre Bölünmesi ve Kromozom Morfolojisi AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. KAZANIMLAR: Ökaryotik hücrelerin nasıl çoğaldıkları

Detaylı

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz?

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz? 4) İnsanlarda kahverengi gözlülük yeşil gözlülüğe baskındır.aşağıda verilen göz genotiplerinden hangisine sahip olan aileden, yeşil gözlü çocuk olma ihtimali yoktur? 1) Himalaya tavşanı, tüyü kazınıp buz

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4.

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. 1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. Çiftçi çok hızlı büyüyen ve bol ürün aldığı bir bitki türünü yukarıdaki gibi yetiştiriyor. Buna göre çiftçinin bunu yapmasındaki amacı aşağıdakilerden

Detaylı

Hücre bölünmesinin asal görevleri

Hücre bölünmesinin asal görevleri HÜCRE DÖNGÜSÜ Hücre bölünmesinin asal görevleri Hücre döngüsünü ya da hücre bölünmesini incelemeden önce, hücre çoğalmasının organizmaların yaşamında ne gibi roller oynadığını gözden geçirmek gerekmektedir.

Detaylı

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini

Detaylı

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5.

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5. SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ. Konu Anlatımlı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

10. Sınıf BİYOLOJİ. Konu Anlatımlı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf BİYOLOJİ Konu Anlatımlı Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

Detaylı

Mitoz Bölünme. 5. Bütün ökaryot canlılardaki hücre bölünmelerinde aşağıdaki. 6. Bir hücrenin bölünmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar

Mitoz Bölünme. 5. Bütün ökaryot canlılardaki hücre bölünmelerinde aşağıdaki. 6. Bir hücrenin bölünmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar BİYOLOJİ Mitoz Bölünme 10. SINIF GENEL 01 1. Mitoz bölünmedeki interfaz evresi ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) İnterfaz evresi mitotik evreye göre daha kısa sürer. 5. Bütün ökaryot canlılardaki

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen

Detaylı

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYIN KURULU Hazırlayanlar Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYINA HAZIRLAYANLAR KURULU Kurumsal Yayınlar Yönetmeni Saime YILDIRIM Kurumsal Yayınlar Birimi Dizgi & Grafik Mustafa Burak SANK & Ezgi

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINIDIR

KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINIDIR Yazı ve Araştırma Kurulu Başkan Dr. İsmail Ertunç Özatenç Üyeler Uzm. Duygu Geylan Nazife Uçar Aysun Candan Özada Resimleyen Celal Deniz Grafik Tasarım Aziz Ener Düzeltme Meltem Tekin Okuyucular Yrd. Doç.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur.

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur. ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım Üreme: Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturarak nesillerini devam ettirmeleri olayı üreme olarak adlandırılır. Üreme olayı;

Detaylı

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme.

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. HÜCRE BÖLÜNMESİ 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. Amitoz Bölünme Önce nukleolus, sonra nukleus, daha sonra sitoplazmanın uzayıp ortadan boğulması ile ikiye

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014

8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014 8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014 A Aşağıdaki ifadelerin yanındaki boşluklara doğru ise D yanlış ise Y harfini yazınız. 1. Hayvan hücresinde sitoplâzma bölünmesi ara lamel

Detaylı

Türkçe. 6. Sınıf. Ali PEHLİVAN. Okula Yardımcı, Sınavlara Hazırlık. Konu Anlatımı Konu Etkinlikleri Konu Testleri Yazılıya Hazırlık Çalışmaları

Türkçe. 6. Sınıf. Ali PEHLİVAN. Okula Yardımcı, Sınavlara Hazırlık. Konu Anlatımı Konu Etkinlikleri Konu Testleri Yazılıya Hazırlık Çalışmaları Okula Yardımcı, Sınavlara Hazırlık 6. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı Konu Etkinlikleri Konu Testleri Yazılıya Hazırlık Çalışmaları Ali PEHLİVAN PALME YAYINCILIK Ankara, 2014 1 PALME YAYINLARI: 904 6. Sınıf

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KADIKÖY GAZİ MUSTAFA KEMAL PAŞA ORTAOKULU 2015/2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BRİFİNG DOSYASI İSTİKLAL MARŞI Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak, Sönmeden

Detaylı

UETD Genelmerkez Gençlik Kolları Mart 2014 Faaliyet Raporu

UETD Genelmerkez Gençlik Kolları Mart 2014 Faaliyet Raporu UETD Genelmerkez Gençlik Kolları Mart 2014 Faaliyet Raporu GK Faaliyet Raporu Mart 2014 2 UETD Gençlik Kolları olarak düzenleyeceğimiz Birinci Gençlik Makale Yarışması. Konu Demokrasi ve Değerlerimiz.

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji HÜCRE BÖLÜNMESİ

Ayxmaz/biyoloji HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ hücrelerdeki özgü yaşamsal olaylar: 1-Madde alış- verişi 2-Anabolik ve katabolik reaksiyonlar 3-Organel oluşumu 4-Çok hücrelilerde dokusal işlevler 5-Büyüme ve farklılaşma 6-DNA ve RNA

Detaylı

Hücre çekirdeği (nucleus)

Hücre çekirdeği (nucleus) Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre

Detaylı

STRATEJÝK PLANI 2011-2014

STRATEJÝK PLANI 2011-2014 i i T.C. KARABÜK VALÝLÝÐÝ TEKNÝK VE ENDÜSTRÝ MESLEK LÝSESÝ E n d ü s t r i M e s e v KARABÜK l e k k L n s k e T K a r a b k ü s i e STRATEJÝK PLANI 0-04 KARABÜK - 00 ÝSTÝKLÂL MARÞI Korkma, sönmez bu þafaklarda

Detaylı

2014-2015 II.DÖNEM BİYOLOJİ 10. SINIF ÇALIŞMA SORULARI (I )

2014-2015 II.DÖNEM BİYOLOJİ 10. SINIF ÇALIŞMA SORULARI (I ) 2014-2015 II.DÖNEM BİYOLOJİ 10. SINIF ÇALIŞMA SORULARI (I ) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. Kahverengi gözlü anne ve babanın ilk çocukları yeşil gözlü

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 8. Sınıf FEN VE TEKNOLOJİ

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 8. Sınıf FEN VE TEKNOLOJİ YAZILIYA HAZIRLIK SETİ 8. Sınıf FEN VE TEKNOLOJİ 1. Fasikül İÇİNDEKİLER 3 Mitoz 10 Kalıtım 17 Mayoz 2 DNA ve Genetik Kod 31 Adaptasyon ve Evrim 1. Fasikül Hücre Bölünmesi ve Kalıtım 1. 3 HÜCRE BÖLÜNMESİ

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme

HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Prof. Dr. Hilâl Özdağ Genetiğe Giriş 50 milyar hücre/insan 2 metre DNA/hücre 3.2 milyar baz/hücre 2 birey

Detaylı

ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ

ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ 1951 Yılında 31 yaşında ölen Henrietta Lacks dan alınan kanserli hücreler hala laboratuar ortamından yaşamaktadırlar. Normal hücreler bir bölünme kapasitesine sahipken kanserli

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. ÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Canlıların belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikleri sayesinde ortama uyum sağlamasına adaptasyon

Detaylı

14 HhBbeeAa X HhBbEeAa genotipli bireylerin çaprazlanmasından oluşacak bireyler kaç farklı genotipte olabilir? A) 16 B) 54 C) 27 D) 11 E) 4

14 HhBbeeAa X HhBbEeAa genotipli bireylerin çaprazlanmasından oluşacak bireyler kaç farklı genotipte olabilir? A) 16 B) 54 C) 27 D) 11 E) 4 KALITIM 1 AaBb X AaBb şeklindeki çaprazlanmadan 256 oğul birey oluşmuştur. ab fenotipindeki bireyler oluştuktan kısa bir süre A) 32 B) 64 C) 128 D) 192 E) 240 2 2) Bir karakter üzerinde A, B, C, D, E şeklinde

Detaylı

1. A. Ali ERSOY, Hezarfen Ahmet Çelebi İ.Ö Türkçe Öğretmeni. 2. Emel OKKIRAN, Sultantepe İ.Ö Türkçe Öğretmeni

1. A. Ali ERSOY, Hezarfen Ahmet Çelebi İ.Ö Türkçe Öğretmeni. 2. Emel OKKIRAN, Sultantepe İ.Ö Türkçe Öğretmeni 1 ÜSKÜDAR İLÇESİ 19 MAYIS ATATÜRK Ü ANMA VE GENÇLİK VE SPOR BAYRAMI KUTLAMA PROGRAMI 19 Mayıs Atatürk ü Anma Ve Gençlik Ve Spor Bayramı, 19.05.2012 Cumartesi günü saat: 07.00 de başlar ve gece saat 24.00

Detaylı

HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR

HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Prokaryotik/Bakteriyal Hücre Bölünmesi İkiye bölünme hücre bölünmesi, basit bir formudur. Prokaryotik hücre bölünmesi birbirinin aynısı iki hücre

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

8.Sınıf. FEN ve TEKNOLOJİ. Mitoz Bölünme Konu Testi. Test-01. 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

8.Sınıf. FEN ve TEKNOLOJİ. Mitoz Bölünme Konu Testi. Test-01. 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? Mitoz Bölünme Konu Testi FEN ve TEKNOLOJİ 8.Sınıf Test-01 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Mitoz bölünme çok hücreli canlılar için büyüme ve gelişmeyi sağlar. B) Mitoz bölünme

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER (COĞRAFYA)

SOSYAL BİLGİLER (COĞRAFYA) KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI SOSYAL BİLGİLER (COĞRAFYA) 7 1. Baskı AĞUSTOS 2006 KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINIDIR Başkan Dr. İsmail Ertunç Özatenç Üyeler Uzm. Sibel Kutoğlu Uzm.

Detaylı

ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ 10 YAZAR. Özlem EBİNÇ

ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ 10 YAZAR. Özlem EBİNÇ ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ 10 YAZAR Özlem EBİNÇ I Editör Dil Uzman Program Geliştirme Uzman Ölçme Değerlendirme Uzman Rehberlik ve Psikolojik Danışman Uzman Görsel Tasar m Uzmanı : Prof. Dr. Ertunç GÜNDÜZ :

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur?

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? 30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? A) Tohum B) Meyve C) Polen D) Embriyo E) Yumurta 39. Çiçekli bitkilerin üremesinde

Detaylı

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.2. Mitozu, çekirdek bölünmesi ile başlayan ve birbirini takip eden evreler olarak tarif eder. 1.3. Mitozda kromozomların

Detaylı

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar.

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar. Mayoz, Eşeyli Üreme Ökaryot canlıların mitoz yoluyla eşeysiz olarak çoğaldığını ve bu çoğalmada canlının kendisiyle aynı genetik bilgiye sahip yavrular meydana getirdiğini öğrendik. Eşeyli üreme sonucunda

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir.

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. HÜCRE SİKLUSU Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. Mitoz (M), G 1 (= 1. Aralık), Sentez (S) ve G 2 olmak üzere birbirini izleyen dört

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

10. SINIF. Mitoz ve Eşeysiz Üreme TEST. 4. I. Beslenme II. Büyüme III. Solunum IV. Protein sentezi V. İğ ipliği sentezi

10. SINIF. Mitoz ve Eşeysiz Üreme TEST. 4. I. Beslenme II. Büyüme III. Solunum IV. Protein sentezi V. İğ ipliği sentezi 10. SINIF Mitoz ve Eşeysiz Üreme 1. I. Hücre yüzey alanının, hücre hacmi için yetersiz kalması II. Hücre metabolizma hızının artması III. Hücre sitoplazmasının dış etmenlerle eksilmesi IV. Zar üzerinden

Detaylı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum

Detaylı

T.C. BEYOĞLU KAYMAKAMLIĞI Özel Saint Benoit Fransız Lisesi 2010-2014 STRATEJİK PLAN İSTANBUL

T.C. BEYOĞLU KAYMAKAMLIĞI Özel Saint Benoit Fransız Lisesi 2010-2014 STRATEJİK PLAN İSTANBUL T.C. BEYOĞLU KAYMAKAMLIĞI Özel Saint Benoit Fransız Lisesi -2014 STRATEJİK PLAN İSTANBUL İSTİKLAL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

A A A A A. FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ. 2. Mutasyon : DNA molekülünde meydana

A A A A A. FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ. 2. Mutasyon : DNA molekülünde meydana FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ 1. Öğretmen kalıtım konusu için hazırlattığı, üzerinde "insan üreme hücrelerinin kromozom sayılarının" yazılı olduğu pankartları öğrencilerine aşağıdaki gibi dağıtmıştır. 22 + x

Detaylı

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER SİTOPLAZMA VE ORGANELLER Sitoplazma, hücre iskeleti, organeller ve bunların içinde yer aldığı koyu kıvamlı sıvı kısımdan ( sitozol, sitoplazma) oluşur. ORGANELLER 1. Mitokondri 2. Plastitler 3. Ribozom

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını

Detaylı

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK LS 2 ÜNÝVERSÝTE HAIRLIK Ö-DE-BÝR AINLARI BÝOLOJÝ DENEME SINAVI A Soru sayýsý: 0 anýtlama süresi: 5 dakika Bu testle ilgili yanýtlarýnýzý optik formdaki Biyoloji bölümüne iþaretleyiniz. Doðru yanýtlarýnýzýn

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

TEOG Deneme 1. 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir.

TEOG Deneme 1. 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir. 1. TEOG Deneme 1 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir. Bir araştırmacı belirli özelliklere sahip canlıların, bu özelliklere sahip olmayan

Detaylı

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek)

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) KONU 10. ÜREME VE GELİŞME I. Bitki Hücrelerinde Üreme ve Gelişme: Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) Yöntem: Rosa sp. ve Lilium sp. tam çiçeğinden alınan enine

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK SIVI KSIM 1 Saat: 09.00 FE VE TEKOLOJİ 1. Tabloda bazı canlı türlerinin vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. Tür Kromozom sayısı (n) Çekirge Meyve sineği 8 Kedi

Detaylı

Editör Reyhan KAYA. Dil Uzmaný Rabia Eda ÖZDEMÝR. Görsel Tasarýmcý Özlem KAYMAZ. Program Geliþtirme Uzmaný Nihal AHÝOÐLU

Editör Reyhan KAYA. Dil Uzmaný Rabia Eda ÖZDEMÝR. Görsel Tasarýmcý Özlem KAYMAZ. Program Geliþtirme Uzmaný Nihal AHÝOÐLU 1. Kitap Editör Reyhan KAYA Dil Uzmaný Rabia Eda ÖZDEMÝR Görsel Tasarýmcý Özlem KAYMAZ Program Geliþtirme Uzmaný Nihal AHÝOÐLU Ölçme Deðerlendirme Uzmaný Murat AKYILDIZ Rehberlik Süleyman AYHAN ATATÜRK'ÜN

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. genotipine sahip organizma kaç çeşit gamet. yapılabilir? a. 4 b. 8 c. 16 d. 32 e. 64

Ayxmaz/biyoloji. genotipine sahip organizma kaç çeşit gamet. yapılabilir? a. 4 b. 8 c. 16 d. 32 e. 64 Mor çiçekli bir bitki kendini polenleri ile tozlaştırıldığında, sadece mor çiçekli yeni nesil üretilmiştir. Bu çaprazlama.. örnektir 1. hibridleşmeye. 2. eksik baskınlığa 3. Trihibrid kalıtıma. 4. ayrılma

Detaylı

T.C. DARICA KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü DARICA ASLAN ÇİMENTO İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI

T.C. DARICA KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü DARICA ASLAN ÇİMENTO İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI T.C. DARICA KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü DARICA ASLAN ÇİMENTO İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI KOCAELİ 2013 2014 Çalışmadan, yorulmadan, üretmeden, rahat yaşamak isteyen toplumlar, önce haysiyetlerini,

Detaylı

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK (MZERET) SIVI 1 RLIK 213 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Hayvan hücresindeki mitoz bölünmenin bir evresinde, kromozomlar hücrenin ortasında sıraya dizilmiş durumda gözlenmiştir. 2.

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Eşeysiz Üreme

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Eşeysiz Üreme HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Eşeysiz Üreme EŞEYSIZ ÜREME Tek bir ata canlıdan döllenme olmaksızın kendine benzer yavru birey meydana gelmesine eşeysiz üreme denir. Eşeysiz üremenin temelinde mitoz bölünme

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİ ISLAHI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİLERDE ÇOĞALMA* *Bitki Islahı, 2004, Orhan KURT, OMÜ, Ziraat Fakültesi Ders

Detaylı

11. SINIF BİYOLOJİ YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI

11. SINIF BİYOLOJİ YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI 11. SINIF BİYOLOJİ YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI *** Sevgili öğrenciler; yorucu bir çalışma döneminden sonra hepiniz tatili hak ettiniz. Ancak sizlerin de bildiği gibi konu tekrarı yapmak, soru çözerek pekiştirmek,

Detaylı

aşağıda verilenlerin hangisi bulunmaz? A) Pinositoz cebi B) Ribozom C) Lökoplast D) Çekirdekçik E) Selüloz çeper

aşağıda verilenlerin hangisi bulunmaz? A) Pinositoz cebi B) Ribozom C) Lökoplast D) Çekirdekçik E) Selüloz çeper 1- I. Kloroplast II. Mitokondri III. Sentrozom IV. Çekirdek Yukarıda verilen hücre organellerinin hangilerinde DNA bulunur? V B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 2-Çekirdeği çıkarılmış

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

2- Hücre Bölünmesi : Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır.

2- Hücre Bölünmesi : Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır. ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1- Kromozom ve Özellikleri : Hücre, hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olarak üç kısımdan oluşur. Hücredeki yaşamsal faaliyetleri yöneten, kontrol eden ve hücreye ait

Detaylı

TEOG ÖNCESİ FEN VE TEKNOLOJİ DENEMESİ

TEOG ÖNCESİ FEN VE TEKNOLOJİ DENEMESİ 1- Aşağıdaki şekiller farklı canlılara ait farklı bölünme şekillerini göstermektedir. 2- Kutuların üzerinde eşeysiz üreme çeşitleri ve o üreme şekli ile üreyen canlılar eşleştirilmiştir. Yukarıdaki şekillerle

Detaylı

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır.

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. GROUP A M S O Fezalar Eğitim Kurumları Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı (23 ŞUBAT 2013, CUMARTESİ) 2 0 1 3 6. SINIF AÇIKLAMALAR Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. Matematik bölümünün

Detaylı

Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR

Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR 200 Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR I.1. Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji İnsan için önemli olan birçok ürünlerin üretimi biyoteknolojinin

Detaylı

Mitoz Hücre Bölünmesi

Mitoz Hücre Bölünmesi Mitoz Hücre Bölünmesi [Anahtar kavramlar: kromozom, hücre bölünmesi, mitoz bölünme, eşeysiz üreme] Kromozom ve özellikleri : Mayoz ya da mitoz bölünme ile hücrelerin bölünmesi esnasında hücre çekirdeği

Detaylı

ZEYTİNBURNU İMKB KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ BRİFİNG DOSYASI 2012-2013

ZEYTİNBURNU İMKB KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ BRİFİNG DOSYASI 2012-2013 ZEYTİNBURNU İMKB KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ BRİFİNG DOSYASI 2012-2013 - 1 - İSTİKLAL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin

Detaylı

A29 KASIM 2013 Saat: 09.00

A29 KASIM 2013 Saat: 09.00 T.C.. SINIF I. DÖNEM ORTK SINVI 29 KSIM 213 Saat: 9. 1. Şekilde hayvan hücresinde mitoz bölünmenin bir evresi gösterilmiştir: 3. Orak hücreli anemi hastalığının X kromozomu üzerindeki çekinik genlerle

Detaylı

Aliağa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü 2015-2016 YILLIK FAALİYET PLANI

Aliağa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü 2015-2016 YILLIK FAALİYET PLANI 2015-2016 YILLIK FAALİYET PLANI 1 T.C. İZMİR VALİLİĞİ Aliağa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü 2 Çalışmadan, yorulmadan, üretmeden, rahat yaşamak isteyen toplumlar, önce haysiyetlerini, sonra

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

Mendel Genetiği ve Uzantıları {Test(1-4)}... 141. Kan Grupları {Test(5-8)}... 149. Eşeye Bağlı Kalıtım {Test-(9-12)}... 157

Mendel Genetiği ve Uzantıları {Test(1-4)}... 141. Kan Grupları {Test(5-8)}... 149. Eşeye Bağlı Kalıtım {Test-(9-12)}... 157 2 KALITIMIN GENEL İLKELERİ BÖLÜM- KALITIM VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK... 9 BÖLÜM-2 MODERN GENETİK UYGULAMALARI... 95 Kalıtımla İlgili Kavramlar... 9 Mendel İlkeleri ve Uygulamaları... 9 Modern Genetik... 22

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

2011-2014 STRATEJİK PLAN

2011-2014 STRATEJİK PLAN 1 T.C. TOKAT VALİLİĞİ Erbaa Öğretmenevi ve ASO Müdürlüğü 2011-2014 STRATEJİK PLAN TOKAT/2011 2 T.C. TOKAT VALİLİĞİ Erbaa Öğretmenevi STRATEJİK PLAN 2011-2014 TOKAT/2011 3 İSTİKLAL MARŞI Korkma, sönmez

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: BİTKİLERİN YAPISI ALIŞTIRMALAR Bu başlık altında her bölüm kazanımlara ayrılmış, kazanımlar tek tek çözümlü temel alıştırmalar ve sorular ile taranmıştır. Özellikle bu kısmın

Detaylı

Petrifilm Maya ve Küf Sayım Plakalarında maya ve küf kolonilerini birbirinden ayırmak için aşağıda belirtilen genel özelliklere dikkat edin: MAYA

Petrifilm Maya ve Küf Sayım Plakalarında maya ve küf kolonilerini birbirinden ayırmak için aşağıda belirtilen genel özelliklere dikkat edin: MAYA Petrifilm Maya ve Küf Sayım Plakasında maya ve küf kolonileri kolayca sayılabilir. Gösterge boya, maya ve küf kolonilerini boyar, böylece kontrast sağlar ve sayım işlemini kolaylaştırır. Petrifilm Maya

Detaylı

8. SINIF MERKEZİ ORTAK YAZILILARA HAZIRLIK SORULARI

8. SINIF MERKEZİ ORTAK YAZILILARA HAZIRLIK SORULARI 1. 4. Yukarıdaki şekil için aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Hücre 2 kere mitoz bölünme geçirmiştir. B) Oluşan yavru hücreler ana hücrenin aynısıdır. C) Kromozom sayısı değişmemiştir.

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı