KOORDİNATLANDIRİLMSŞ MODELDE VEYA ALANDA ENTERPOLASYON, EKSTRAPOLASYON YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASI VE NETİCELERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KOORDİNATLANDIRİLMSŞ MODELDE VEYA ALANDA ENTERPOLASYON, EKSTRAPOLASYON YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASI VE NETİCELERİ"

Transkript

1 KOORDİNATLANDIRİLMSŞ MODELDE VEYA ALANDA ENTERPOLASYON, EKSTRAPOLASYON YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASI VE NETİCELERİ Dr. Yılmaz ERKANLI Batı Almanya 1. GENEL BAKIŞ Koordinatlandırılmış f otogrametrik modelden hacim hesaplama konusundaki yazıda (Harita ve Kadastro Mühendisliği Dergisi 1984 sayı 50-51) hacim hesaplanırken enterpolasyon yönteminin tatbik edildiğini yazmıştık. Bu yazıda ise Enterpolasyon yöntemlerinden iki dereceli polinom yönteminin tatbikini ve enterpolasyon yöntemlerinin kısaca mukayeselerini yapmağa çalışacağım. Genellikle enterpolasyon ve ekstrapolasyon yöntemleri, koordinatlarla belirlenmiş arazide veya modelde 'koordinatları bilinen noktalar yardımıyla kotu aranan noktaların /kotlarının hesaplanması anlamını taşır. Enterpolasyon için çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Örneğin:, 1 Üçgenler teşkil edilerek düzlemsel enterpolasyon yöntemi 2 Korelasyon yöntemi ile enterpolasyon 3 Birinci derece polinom yöntemi ile enterpolasyon 4 İkinci derece polinom yöntemi ile enterpolasyon 5 İki boyutlu spline-enterpolasyonu 6.1 En küçük kareler yöntemi ile enterpolasyon (Kovaryans fonksiyonu bölgesel enterpolasyon alanı için aynı Gauss -Fonksiyonu) 6.2 En ıküçüık kareler yöntemi ile enterpolasyon (Kovaryans fonksiyonu enterpole edilecek her nokta için ayrıca hesaplanarak) 15

2 7 Multikuadratik enterpolasyon yöntemi 8 Sonlu elemanlarla yapılan enterpolasyon Yukarıda adı geçen enterpolasyon yöntemleri konusunda çeşitli kaynaklar mevcuttur. Bunların bazıları kaynakça kısmında verilmiştir. Ayrıca sayısal yükseklik modelinin teşkili ve eşyükseklils eğrilerinin çiziminde de enterpolasyon yöntemlerinden yararlanıldığını da bu vesile ile belirtmek isterim. 2 MİSAL YÖNTEM Yukarıda adı geçen enterpolasyon yöntemlerinden örnek yöntem olarak ikinci derece polinom yönteminin tatbikatını kısaca ifade etmeye çalışacağım. Araziden, Modelden veya Plandan koordinelendirilmiş mevcut noktalardan istifade ederek konumu ıbilinmiyen noıktaların kotlarını hesaphyabilmek için arazi yüzeyinin matematiksel ifade edilmesi gerekir. Genelde x, y, z koordinatlarıyla koordinatlandırılmış bir yüzeyin matematiksel ifadesi (i üs olarak kullanıldığından, nokta adını belirtmek için I kullanıldı.) Ay : Polinomun bilinmiyen katsayıları n : Yüzeyin derecesini ifade eder xl, yi, Tİ : Yüzeyi teşkil eden koordinatlar Misaldeki ikinci derece bir Polinomla arazi yüzeyi ifade edilirse / noktası için Yukarıda Aı den AÖ kadar olan bilinmiyen katsayılar (xl, yi, zt) koordinatları bilmen 6 noktanın değerleri yerlerine konarak hesaplanır. Genellikle hesaplanması gereken.bilinmiyen katsayı sayısından fazla bilinen nokta koordinatları kullanılarak dengeleme yöntemi ile katsayılar hesaplanır. Buna göre hata (veya daha doğru olarak «düzeltme») denklemleri : 16

3 İkinci derece polinomun hata denklemleri ise, v L = VV L * A 3V\{* A 5V\W z ı b1 ' 2 ' 3 '- m 1 Hata denklemleri için ağırlık P/ = alınır. SI s/ : Koordinatları bilinen nokta ile kotu hesaplanacak nokta arasındaki mesafe. VI: Matematiksıel ifade edilen dengelenmiş yüzey ile koordinatları bilinen noktaların bu yüzeyden olan mesafeleridir. Dengelemenin DPVV] minimum şartından istifade edilerek hata denklemlerinin çözümü ile misaldeki Aı den A$ ya kadar olan katsayılar dengelenmiş olarak hesaplanır. x : o : koordinatları bilinen noktalar kotları hesaplanacak noıktalar 17

4 2-2 Enterpolasyon noktası ve.bu noktanın ıkotunun hesaplanmasında istifade edilen çevre düzleminin teşkiline iştirak eden koordinatları bilinen noktalar. Bir bölgedeki yüzeyi teşkil eden Polinomların katsayıları belirlendikten sonra aynı bölgedeki istenilen herhangi bir noktanın x, y değerleri yerlerine konarak o noktaya ait kot değeri hesaplanır. 3. Test modeli yardımı ile enterpolasyon yöntemlerinin karşılaştırılması. Test modeli Almanya'da 1:5000 ölçekli topoğrafik haritanın eşdeğer yükseklik eğrilerinin teşkilini sağlıyacak incelikte ve nokta sıklığında ölçülmüştür. Buna göre : Arazide koordinatlandırılmış nokta sayısı 640 Arazide koordinatlandırılmış nokta sıklığı 160 nokta/km 2 Enterpole edilen nokta sayısı 29 x Enterpolasyon hesapları Darmstadt Teknik Üniversitesinin IBM' 370/168 bilgisayarında ve fortran IV programlama dili ile yazılmış programla yapılmıştır. 18

5 Çizelgedeki doğruluk derecesi neticeleri Multikuadratik yöntem mukayese yöntemi olarak esas alınmak sureti ile hesaplanmıştır. Almanya'da 1/5000 ölçeğindeki topoğrafik haritaların eşdeğer eşyükseklik eğrilerinin incelik derecesi için esas olan formül: m h=r(0,4+5tanc<) Misaldeki arazi eğimi ortalama 25 olduğundan IIİİ = 2.7 m Bu neticeye göre kullanılan enterpolasyon yöntemlerinin hepsinin gerekli inceliği sağladığı belirlenmiş oluyor. Çizelgedeki sayısal karşılaştırmanın neticelerini ıkısaca özetlersek : Üçgenler teşkil ederek düzlemsel enterpolasyon yönteminde, en terpolasyon sahası büyüdükçe daha doğrusu enterpolasyona iş tirak eden nokta sayısı arttıkça bilgisayarda geniş çapta bellek kapasitesine ihtiyaç hasıl olup, hesaplamada fazla zamanı ge rektirir. Buna sebep olan faktör enterpolasyon üçgenlerinin teş kil edilmesidir. Korelasyon yöntemi ile enterpolasyonda programlama kolay olup, ölçülen noktaların araziyi en iyi bir şekilde kapsamaması halinde enterpolasyonun neticesi hatalı olmaktadır. Birinci derece polinom yöntemi ile yapılan enterpolasyonda or ta derecede hesaplama zamanına ihtiyaç olup, doğruluk derece si yukarıda adı geçen ikinci yöntemden daha iyidir. İkinci derece polinom yöntemi ile enterpolasyonda doğruluk derecesi iyi olup, orta derecede hesaplama süresine ihtiyaç var dır. İki boyutlu Spline-Enterpolasyonu çok teferruatlı programla mayı gerektirip, geniş kapasitede belleğe ihtiyaç duyulur. Buna bağlı olarak hesaplama zamanı uzun sürelidir. En küçük kareler yöntemi ile enterpolasyonda (Bölgesel enter polasyon sahası için bir kez Kovaryans Fonksiyonu hesaplanır. Bu fonksiyon GaussnKovaryans veya Hirvonen-Fonksiyonu ola bilir) doğruluk derecesi çok iyi olup, orta derecede hesaplama zamanına ihtiyaç vardır. En küçük kareler yöntemi (Kovaryans-Fonıksiyonu enterpole edilecek her nokta için ayrıca hesaplanarak) yalnız belirli arazi tipi 19

6 için doğruluk derecesi iyi olup, orta derecede hesaplama zamanına ihtiyaç vardır. Multikuadratik enterpolasyon yöntemi programlanması kolay olup hesaplama süresi diğer yöntemlerden daha kısadır. Doğru luk derecesi iyidir. Sonlu elemanlarla {Finite elements) yapılan enterpolasyonda ge niş çapta ıbilgisayar belleğine ihtiyaç vardır. Hesaplama zamanı orta olup doğruluk derecesi iyidir. Sonlu elemanlar yönteminin enterpolasyondaki uygulaması yeni olduğundan sayısal netice lerle mukayese çizelgesinde yer verilmemiştir. 4. NETİCE Enterpolasyonda neticesinin doğruluk derecesi birinci derecede arazide ölçülen noktaların araziyi en iyi şekilde kapsama özelliğine bağlıdır. Enterpolasyon yöntemlerinin tatbiki karşılaştırılmalarında alman neticelere göre sırası ile Multikuadratik, en küçük kareler (»Bölgesel Kovaryans Fonksiyonu ile) ve ikinci derece polinom yöntemlerinin gerek hesaplama zamanı bakımından ve gerekse doğruluk dereceleri bakımından en iyi yöntemler oldukları anlaşılmaktadır. KAYNAKÇA Bauer, H. : Dezimeter genau Höhen durch Aerotriangulation BuL 3/73, S Brunkln, G. : Automatische Zeichnung von Höhenlinienplaenen DGK G/73 Ebner, H. : Erfahrungen mit dem Programmpaket Hifi Portrag Photogrammetrische Woche, Üniversitaet Stuttgart, Göpfert, W. 5. bis ; İnterpolationsergebnisse mit ner multiquadratisclıen Methode. Z. f. Vennessungswesen 102, , 1977 Hein, G. W. und Lenze, K. : Zur Genauigkeit und Wirtschaftlichkeit verschiedener İnterpolations-und Praediktionsmethoden Z. f. Vermessungswesen , 1979 Kraus, K. : Unternuchung zur Genauikeit der İnterpolation nach kleinsten Quadraten Z. f. Vermessungswesen , 1973 Torlegard, K. 20 : Photogrammetrie und digitale Höhenmodelle Gegen- Waertiger Stand der Entwendung , 1983

7 MADENCİLİK ÖLÇMECİLİĞİ VE EĞİTİMİ Yrd. Doç. Dr. Şenol KUŞÇU Hacettepe Üniversitesi ÖZET Yazıda, Madencilik Ölçmeciliğinin, Madencilik Endüstrisindeki ve Mevzuatındaki yeri ve Maden Ölçmecilerinin üslenebileceği görevler anlatılıyor. Maden Ölçmecilerinin bazı ülkelerdeki eğitimöğretimleri ve durumları inceleniyor. Yazıda ayrıca, bu meslek da j İmin Ülkemizdeki durumu ve bu konuda, Madencilikle ilgili 12 kamu kurumu ile yapılan yazışmalardan elde edilen bilgilere yer veriliyor. SUMMARY in this paper, the situation of Mining Surveying and the c ties of Mining Surveyors in Mining Industry and Mining Legislation, is presented. The education and training of Mining Surveyors in some countries and their positions are also examined. The results of corresponding with the 12 state Mining companies about the subject are presented. 1. MADEN MEVZUATIMIZDA VE MADENCİLİKTE TOPOĞ* RAFİK ÖLÇME VE İŞLEMLERLE İLGİLİ KONULAR Maden mevzuatımızın esasını Maden Kanunu ve bu kanun ile ilgili yönetmelikler oluşturmaktadır. Bu kanun ve diğer ilgili düzenlemeler incelendiğinde, topoğrafik ölçme ve işlemleri gerektiren hususların geniş yer aldığı görülmektedir sayılı ve onun bazı maddelerini değiştiren 271 sayılı Maden Kanununun «Arama Ruhsatnamesi Talebi» ile ilgili 17. Maddesi, arama başvurusunda, arama yapılacak sahanın sınır noktalarının ve sınırlarının, hektar olarak yüz ölçümünün belirtilmesini ve sahayı gösterir bir planın bulunmasını öngörmektedir. Bu 21

8 belgelerin nasıl hazırlanacağı ve neleri ihtiva edeceği de «Maden Arama Hakkı Talebi Yönetmeliği» ve «Keşif ve Tahkikat Yönetmeliği» ile düzenlenmektedir. İşletme başvurusu evrakları ile ilgili 44, Maddede ise işletme başvurusunun, sahanm detaylı bir smır ve topoğrafik haritasını ocakların son durumunu gösteren plân, kesit ve projeksiyonlarını ihtiva etmesi öngörülmüştür. Bu belgelerin nasıl düzenleneceği ve neleri ihtiva edeceği ise «İşletme Talebi Hakkı Yönetmeliği» ile düzenlenmiştir. Kanunun 48. Maddesinde haritaların, fen raporunun yerinde kontrolü gerekli görülmüş ve bu kontrolün nasıl yapılacağı «Arazi Tatbik Yönetmeliği»nde gösterilmiştir. Aynı kanunun «İmâlat Haritası ve Defteri» başlıklı 84. Maddesinde ise, «Maden işletme ruhsatnamesi veya işletme imtiyazı sahibi, işletmede, bir imalât defteri tutar ve bir imalât haritası tanzim eder. Tanzim olunan imalât haritasının bir nüshasını esbabı mucibe raporu eklemek suretiyle her yılın ocak ayında Sanayi Bakanlığına tevdi eder...» ifadelerine yer verilmiştir. Bu Maddede öngörülen işlemlerin ne şekilde hazırlanacağı ve neleri ihtiva edeceği «İmalât Haritası ve Defteri Yönetmeliği» ile düzenlenmektedir. Kanunun «Muvakkat İşgal ve İstimlâk» ile ilgili maddelerinde ve yönetmeliklerinde, diğer bazı maddelerinde de topoğrafik ölçme ve işlemleri gerektiren hususlar yer almaktadır. Ayrıca, İmparatorluk döneminden kalan ve halen yürürlükte bulunan, genellikle endüstriyel hammaddeler olarak bilinen maddeleri kapsayan 1901 tarihli «Taşocakları Nizamnamesi» inde ve «Maden, Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Yönetmelik» te de Ölçmecilik ile ilgili maddeler bulunmaktadır. Madencilikte olduğu gibi İnşaat, jeoloji, Mimarlık, Ulaştırma ve diğer bir çok mühendislik dallarında da ölçmecilik ile ilgili işlemlere ve bilgilere ihtiyaç duyulur. Ancak Madencilik çalışmalarında, zeminin biçimi sürekli değiştiği ve çoğunlukla yeraltında da çalışmalar yapıldığı için bu alandaki görevlere duyulan ihtiyaç daha fazla olmaktadır. Çalışma bölgelerinin yerüstü plânlarından ayrı olarak, yeraltında veya açık ocaklarda sürdürülen hazırlık ve üretim çalışmalarının özel plânlarda gösterilmesi zorunlu olmak- 22

9 tadır. Bu plânlarda, çalışmaların zamana bağlı olarak yansıtılması yanında.zeminin jeolojik ve tektonik özellikleri, üretim tesisleri ve güvenlik önlemleri gibi konulardaki bilgilere de yer verilmesi gerekir. Elde, işletme alanlarının sınırlarını yerüstü, yeraltı özelliklerini, üretim ve işgavenliği ile ilgili bilgileri ve üretim tesislerini gösteren yeterli doğrulukta haritalar olmadıkça bir ocağın emniyetli ve ekonomik olarak çalıştırılması mümkün değildir. Açık işletmecilikte, büyük miktarlarda örtü ve cevher kazılarının yapılması, taşınması, depolanması gibi işlemler gerekli olmaktadır. Genellikle bir ödemeye de konu olan bu işlere ait miktarların yeterli ve güvenilir doğrulukta ölçülmesi, belirlenmesi şarttır. Yine, mülkiyet ve arazi kullanım hakları, gayrimenkul değerlendirmesi, arazi plânlaması, madencilik zararları gibi konular da bu alana giren görevlerdendir. 2. MADEN ÖLÇMECİSÎNİN YÜKLENEBİLECEĞİ GÖREVLER Bir maden ölçmecisinin, Madencilik Endüstrisinde üslenebileceği görevler ülkeden ülkeye değiştiği gibi; kurumdan kuruma, kurum içindeki görev yerine, eğitim-öğretim düzeyine, yeteneğine, deneyimine göre de değişmektedir. Çeşitli ülkelerdeki genel uygulamalar, kurumların ihtiyaçları ve bu elemanları yetiştiren öğretim kurumlarının öğretim programları gözönünde bulundurularak, bu görevleri aşağıdaki ana başlıklarla sıralamak mümkündür : İşletme için gerekli olan her türlü topoğrafik ölçmelerin, hesaplamaların yapılması, yerüstü ve yeraltı ile ilgili haritaların ve ocak plânlarının hazırlanması, arazideki ölçme tesislerinin yaşatıl ması, her türlü bilgi ve belgelerin korunması ile ilgili görevler, Taşınmaz mallarla ilgili mülkiyet ve yararlanma haklarının elde edilmesi, korunması ve bu konulardaki sorunların çözümüne yarayan ölçmelerin yapılması, yürütülmesi ile ilgili görevler. Maden işletmeciliğinin neden olduğu zararların ve çevre sel sorunların belirlenmesine, azaltılmasına yarayacak ölçmelerin yapılması, önlemlerin alınması ile ilgili görevler, 23

10 Madencilik ve tektonik kaynaklı zemin deformasyoniarı ile ilgili özel amaçlı ölçme ve gözlemlerin yapılması, değerlendirilmesi ile ilgili görevler, Mesleki alet, araç ve gereçlerin temini kullanımı ve korun maları ile ilgili görevler, Ocak emniyeti ile ilgili görevler, Maden arama, araştırma, rezerv tesbiti ve işletmesi ile ilgili görevler. Yönetim görevleri, Eğitim ve öğretim, araştırma görevleri, Maden bölgelerindeki belediyelerin ve diğer dairelerin teknik kadrolarında verilebilecek görevler, genellikle Maden Ölçmecisi olarak yetiştirilmiş bir elemanın görev alanına girebilecek konulardır. Bu sıralama genel bir değerlendirme ile yapılmıştır. İşletmelerde, çoğu kez, bir maden mühendisinin, bir maden jeologunun ve bir maden ölçmecisinin görevleri arasında tam olarak sınırlamalar yapmak zor olmaktadır. 3. MADEN ÖLÇMECİLİĞt EĞİTİMİ Maden Ölçmeciliği, Metal Madenciliği ile ortaya çıkmış ve Kömür Madenciliği ile gelişmiş bir meslek dalıdır. Alman3 r a'da 12. ve 13. y.y.larda hazırlanan madencilik ile ilgili ilk düzenlemelerde konuya yer verildiği, 1880 lerde de öğretimine başlandığı görülmektedir. İngiltere'de ise Kömür Madeni ÖlçmeciMğindeki ilk yasal düzenleme 1850 tarihli Maden Teftiş Kanunu ile olmuştur. Bu görevi yapan meslek elemanları, İngilizcede «Mining Surveyor», Amrancada «Markscheider», ve Fransızcada da «Jeometer» adı ile anılırlar. Özellikle Kömür Madenciliğinin yaygın olduğu ülkelerde, bu meslek dalı için, teknisyen, tekniker, mühendis veya bu sınıflandırmaya benzer niteliklerde eleman yetiştiren farklı düzeylerde eğitim kurumları bulunmaktadır. Bu kurumların yüksek öğretim düzeyinde eğitim yapanları, genellikle.madencilik, Jeodezi ve Jeoloji ile ilgili fakülte, akademi ve yüksek okulların bir bölümünü, enstitü veya anabilim daimi oluşturmaktadır. 24

11 Bu ülkelerde, bu öğretim kuramlarından mezun olan Maden Ölçme Mühendislerinin kurdukları meslek odalarının Milletler arası kuruluşu «Dünya Maden Ölçmecileri Federasyonu {International Society For Mining Surveyors-I.S.M.)»dur. Bu Federasyonun her üç yılda bir yapılan genel kongrelerinden 5. si 1982 yılında Bulgaristan'da yapılmış ve 40'a yakın ülkeden 1000 dolayında Maden Ölçmecisi katılmıştır. Tablo 1 de, akademik düzeyde maden ölçmecisi yetiştiren bazı öğretim kurumlarının adları, öğretim süreleri ve öğretim programları ile ilgili bilgiler verilmektedir. İngiltere'de de örgün Maden Ölçmeciliği Eğitimi, dört kolejde yapılmaktadır. Sunalarda eğitim-öğretim, 4 yıllık genel orta öğretimden sonra 4 yıl sürelidir. Her öğretim yılının 6 ayı endüstride geçmektedir saatlik 2 yıllık ilk bölüm sonunda başarılı olanlara teknisyenlik diploması verilmektedir saatlik son iki yıl 25

12 sonunda başarılı olanlara ise yüksek dereceli diploma verilmektedir. Bu son iki yılda okutulan dersler : 1. Yıl Madencilik Ölçmeciliği : 150 Saat Ölçme Projesi (yıllık ölçme kampı) ; 75» Jeoloji : 75 Saat Madencilik Mevzuatı : 75» Matematik : 105» Mühendislik Bilgileri : 75» Genel Konular (ulaştırma, yönetim tekniği v.s.) : 60» Toplam : 615 Saat 2. Yıl Madencilik Ölçmeciliği : 150 Saat Ölçme Projesi (yıllık kamp) : 75» Jeoloji : 75» Madencilik Mevzuatı : 75» Madencilik Teknolojisi : 75» Maden Projeciliği : 75» Genel konular (merkezi ve yerel yönetim, : 60» çevre hukuku v.s.) Toplam : 585 Saat dir. Ancak bu mezunların ocaklarda sorumlu ölçmeci olabilmeleri için, ayrıca «Devlet Madencilik Ehliyet Kurulu»nun uygulama sınavını da başarmaları ve sertifika almaları gerekmektedir. Bu eğitimin devamı olarak, ayrıca Kraliyet Ölçme Enstitüsü (RİCS)'in Mineraller Bölümü tarafından ileri düzeyde 3 yıl süreli meslek içi eğitim kursları düzenlenmektedir. Düzenlenen bu kursların sınavları iki bölümde yapılmaktadır. Konuları ise : 26

13 1. Bölümde, Madencilik ve Mühendislik Ölçmeciliği Değerlendirme Yöntemleri Uygulamalı Jeoloji Tıaşınmazmal Hukuku Yapı Teknolojisi 2. Bölümde (Bitirmede), İleri Madencilik ve Mühendislik Ölçmeciliği (12 makale) Mineral 'Değerlendirmesi Maden ve Mineral Kanunu Madencilik Zararları (Subsidans) Mühendisliği ve Hukuku İdare Hukuku Maden Arazisinin Yönetimi dir. Halen uygulanmakta olan bu eğitim-öğretimin bütün aşamaları şekil 1 de şematize edilerek gösterilmektedir. Kara Avrupasında bulunan ve Maden Ölçmeciliği Eğitim-Öğretîmi yapılan kurumların öğretim programlarında da Ölçme, Maden, Jeoloji ve Hukuk ile ilgili derslere değişen oranlarda ağırlık verildiği, ayrıca Jeodezi, Fotogrametri, Dengeleme, Madencilik Kartoğrafyası gibi meslek derslerinin de yer aldığı görülmektedir. 4. TÜRKİYE'DE DURUM Ülkemizde Maden Ölçmecisi yetiştiren bir öğretim kurumu bulunmamaktadır. Maden Ölçmeciliği, genellikle, Maden Mühendisleri için, birer Topoğraflık veya Harita Mühendisliği; Harita Mühendisleri için ise az ilgi duyulan bir görev alanı olarak görülmektedir. Yerüstü ölçmeleri ve genel amaçlar için yetiştirilmiş teknisyen ve mühendislere, karşılaşacakları görevlerin gerektirdiği bilgiler ve beceriler yeterince kazandırılamadığı için, bu alanda başarılı olmaları zor ve zdiayam. alıcı olmaktadır. Maden Mühendisliği Öğretimi içinde ise, konuların yeterince ve gerektiği gibi işlenmek mümkün olamamaktadır. 27

14 28

15 Günümüzde, ölçme alet, araç ve yöntemleri çok gelişmiş olmasına rağmen 1900'lerde veya 1943 yıllarında, Zonguldak Kömü: Havzasında geçerli olan «E.K.İ. Plân ve Harita Fenni Talimatnamesi» ve «Jeometer İş Talimatnamesi» gibi düzenlemelerde öngörülen disiplin ile gerçekleştirilen hizmet düzeyinin bugünkü çoğu kurumlardakinden daha nitelikli olduğu söylenebilir. Bu konuda, işletmelerimizdeki durum hakkında bilgiler alabilmek ve Meslek Yüksek Okulları bünyesinde «Maden Ölçme Teknikeri» olarak yetiştirilmesi düşünülen bir ara eleman için görüşlerini öğrenebilmek amacı ile 1984 yılı içinde, Madencilik ile ilgili 20 kadar kamu kuruluşuna birer yazı gönderilmiştir. Bu yazıda : Yeterince Madencilik ve Jeoloji bilgisine de sahip, Teknis yenlik (Topoğraflık) ve onun üzerindeki ocak içi ve ocak dışı gö revlerde çalıştırılabilecek nitelikte bir ara elemana ihtiyaç duyulup duyulmadığı, duyuluyor ise verilebilecek görevlerin neler ola bileceği, Böylece bir elemanın eğitim ve öğretiminde, Ölçme-Plârı Madencilik, Jeoloji ve Temel Bilimler konularına ne oranlarda ağır lık verilmesi gerektiği, Halen Ölçmecilik alanında görev yapan mühendis, teknis yen, topoğraf ve diğer personellerin sayıları ile hangi kaynaklar dan yetiştikleri, İşletmelerin işletme ve imtiyaz alanlarının miktarları ile yerüstü ve yeraltı ile ilgili pafta sayıları, Sınırlarının ve taşınmaz mallarının diğer kişi ve kuruluş lara karşı korunmasında sorunlarla karşılaşıp karşılaşmadıkları, Çalışmalarının, madencilik zararlarına, çevresel ve sosyal sorunlara neden olup olmadığı, Yukarıdakiler dışında, gerek Maden Ölçme Teknikerliği ge rekse Maden Mühendisliği eğitim öğretimi konularında önerileri nin olup olmadığı hususlarına yer verilmiş ve görüşleri sorul muştur. Kurumlardan 12.si yazımızı cevaplandırmış olup, alman bilgiler tablo 2 de özetlenerek verilmiştir. 29

16 12 kurumdan 10'unun Maden Ölçme Teknikeri olarak y< tiştirilecek böyle bir elemana ihtiyaç duyduğu, 2'sinin ise bu ama< la özel kurslar düzenlediği, Tanımlanan nitelikteki bu ölçme elemanının, öncelikle, b linen klasik topoğrafik Ölçme ve İşlemlerle ilgili görevlerde çalı: tırılacakları, Eğitim-öğretimlerinde, Ölçmecilik ile ilgili konulara % 4î 80, Madencilik konularına % 10-30, Jeoloji konularına % 5-20,ar; smda değişen oranlarda ağırlık verilmesi gerektiği, Bütün kurumların sınırlarını ve taşınmaz malları ile ilgi

17 haklarını kişilere ve kurumlara karşı korumada sorunlarla karş laştıkl'arı, Tamamının az veya çok çevresel sorunlara ve zararlara m den oldukları, Gerek Maden Mühendisliği, gerekse Maden Ölçme Tekn kerliği eğitim öğretiminde, açık ocak işletmeciliği ile ilgili kom lara daha çok yer verilmesi, staja uygulamaya önem verilmesi, gibi hususlarda bilgiler ve öneriler alınmıştır. 5. SONUÇ Ülkemizde, maden bölgelerinin çoğunda, doğal şartların, diğf ülkelerden daha zor işletmecilik sorunlarına neden olduğu biliı mektedir. Bu zorlukların üstesinden gelinebilmesi için çalışmal; rın daha nitelikli kişilerle ve daha üstün teknik ve teknoloji i yürütülmesi gerekir. Bugün Ülkemizde Zonguldak Kömür Havz; smda veya diğer bir çok işletmelerimizde yapılan Madencilik, ba ka ülkelerdekinden genellikle daha zor olduğu için, ölçmecilik kaj samına giren görevlerin yerine getirilmesi de zor olmaktadır. Hs ritalar, plânlar ve ölçmeciler tarafından üretilen diğer bilgile güçlüklerin azaltılmasında, sorunların çözümünde en güvenilir ya dımcılar olduğundan bu konuya gerek eğitim^öğretimde gerek; uygulama alanında önem verilmesi gerekmektedir. Günümüzde daha yaygın olarak uygulanmakta olan açık işle mecilik sırasında, özellikle, şartname, yönetmelik gibi düzenlem lere göre ihtiyaç duyulan miktar belirlemelerinde çeşitli unsurlar; göz önünde bulundurulması gerekir. Bu unsurlar çalışılan bölg 32

18 nin topoğrafik yapısı, örtü durumu, yapılan ölçme ve hesaplamanın kesin veya -ara ölçme oluşu, eldeki eleman, alet, araç imkânları, zaman, istenen doğruluk derecesi ve ölçmeye ıkonu nesnenin işçilik veya zati değeri gibi hususlardır. Bu hususlar göz önünde bulundurularak amaca uygun ölçmeler, hesaplamalar yapılmakta, plânlar düzenlenmektedir. Bu işlemlerle elde edilen sonuçların isabetli olabilmesi ise hizmeti yapan kişinin bilgisine, beceri ve yetkisine bağlı olacağı açıktır. Gerek, başlangıçtan beii sözü edilen ve gerekse yeni ihtiyaçlarla ortaya çıkacak görevlerin, gelişen modern alet, araç ve yöntemlerden yararlanılarak doğru ve ekonomik olarak yürütülebilmesi için, ölçerek, hesaplayarak, çizerek bilgiler ve hizmetler üretebilen, bilgi ve belgeleri değerlendirebilen, yorumlayabilen nitelikli ölçmelere ihtiyaç duyulacaktır. Bu nedenlerle ülkemizde de bu konuya önem verilmeli, teknisyenlik ve onun üzerinde meslek elemanı eğitimine bir an önce başlanmalıdır. Aksi durumda, bu alandaki hizmetlerin gereğince yürütülmesi mümkün olmayacak ve eksikliklerin birikimi sonucu ortaya çıkacak sorunlar, zararlar artarak devam edecektir. KAYNAKLAR : 1. D. Baxendale, Education of the Minerals Surveyor in the United Kingdom - IV. ISM/AACHEN, D. Baştanlar. Maden Kanunu, ANKARA, E. Levitt, Education and Training of Coal Mining Surveyors in Great Britain - IV. ISM/AACHEN, E. Ludvigsen, Mine Surveying in Norway-IV. ISM/AACHEN, M. Milewski, Polnishes Modeli der Markscheider - Ausbüdung. -IV. ISM/AACHEN, 1979, 6. R.J Orchard. The Surveyor and the Coal Mining Industry. Delivered to South Wales Monmouth - Shire Branch RİCS, on 15 March, A.Sturgess, The role of the Mining Surveyors in the United Kingdom-IV. ISM/AACHEN,

19 SAYSSAL YÜKSEKLİK MODELLERİ İLE AÇ5K MADEN OCAKLARINDA HACİM HESABI Yrd. Doç. Dr. Atilla GÜLER Karadeniz Üniversitesi 1. GİRİŞ Kazı ve dolgu işleri ile ilgili geleneksel hacim hesaplan çoğunlukla iotogrametriık veya yersel yöntemlerle ölçülmüş kot noktalarına doğrudan doğruya veya bu noktalardan yararlanarak çizilen kotlu planlara dayandırılır. Hacim hesapları ölçülen bu kot noktalarına göre yapıldığından, özellikle yersel ölçmelerde, hesaplama yönteminin gerektirdiği nokta dağılım biçimlerinin (sampling patterns) sağlanması arazi çalışmalarını güçleştirir ve hatta noktaların sabit belirli kesitler biçiminde ölçülmesi durumunda, kesitlerin aralarında :kalan karakteristik noktaların belirlenememesi hacım hesaplarında bilinmeyen hatalara neden olur. Arazinin karakteristik noktalarında yapılan yersel ölçmelerle hesaplanan noıkta koordinatlanyla oluşturulan prizmalarla belirli bir başlangıç düzlemine göre hacım hesabı yapılması durumunda baş ka bir güçlük vardır. Bu yöntemde kazı veya dolgu hacmi, kazı ve ya dolgu öncesi yapılan ölçmelerle hesaplanan prizma hacınılarının toplamı ile kazı veya dolgu sonrası yapılan ölçmelerle hesaplanan prizma hacımları toplamı arasındaki fark olarak elde edilmekte dir. Kazı veya dolgu alanı dış çerçevesi arazide işaretli olamayaca ğından, kazı veya dolgudan sonra yapılan alımın çerçevesi ile kazı veya dolgudan önce yapılan alımın çerçevesi farklı olabilmektedir. Böyle bir durum ise ölçülerden elde edilen koordinatlarla hemen hacım hesabı yapılmasına engeldir. Kazı veya dolgudan önce ve sonra yapılan ölçülerin çizilmesi ve hesap çerçevesinin burada ta nımlanması ve bu çerçeve üzerinde yeni noktaların enterpolasyonla elde edilmesi gerekir. Bu ise oldukça zahmetli ve zaman alıcı bir iştir. i 34

20 Hacım hesaplan için arazi çalışmalarının güçlüklerini ve büro çalışmalarım azaltmak ve hesapların doğruluğunu arttırmak için sayısal yükseklik modellerinden yararlanmak en akılcı yol olarak görünmektedir. Bu yazıda hacım hesaplan için sayısal yükseklik modellerine dayalı, özellikle açık maden ocaklarında kullanılmaya uygun bir sistem açıklanmaya çalışılacaktır. 2. SİSTEM VE BİLEŞENLERİ Tasarlanan sistem otomatik kayıt ortamlı elektronik takeometrelerle yapılan yersel ölçmelere dayalıdır. Hacım hesapları, elektronik takeometrenin kayıt ortamında veya bir manyetik kaset bandda kayıtlı olan ölçüler bilgisayar ortamına aktarıldıktan sonra multikuadrik enterpolasyon yöntemine göre ince bir kare grid ağında sayısal yükseklik modeli oluşturularak yapılmaktadır. Sistem donanım ve yazılım olmak üzere iki ana bileşene ayrılabilir. Düşünülen sistemde arazi donanımı şöyledir : 1)Elektronik takeometre, 2)Otomatik kayıt ortamı, 3)Reflektörler, 4)Manyetik kaset teyp kaydedici, 5)Nirengi gerekli ise 2 CC teodoliti, 6)Nivo. Kayıt ortamı olarak genellikle EPROM, PROM veya ROM'larda bulunan programların denetimindeki bir mikroişlemcimn kuliand?ğı düşük güçle beslenen rasgele erişimi! bellekler (RAM) kullanılır. Bunlara kaydedilebilecek en yüksek nokta sayısı yapımcı firmalara göre 227 ilâ 1100 arasında değişmektedir. Arazi çalışması sırasında sıası dolan kayıt ortamındaki bilgiler manyetik bir kaset band kaydedici yardımı ile kaset banda kaydedilir. Bu amaç için değişik firmalarca yapılmış değişik bağlantı düzenleri bulunmaktadır. 35

21 Büro donamım olarak en az 256 Kb ana bellek sıalı en az 16 bitlik tıir mikrobilgisayar ve çevre birimleri düşünülmektedir. Çevre birimleri ise, 1) Mb sıalı disk, 2)Kaset teyp sriicü, 3)ıKartriç teyp sürücü, " 4)Yazıcı 'dan oluşur. Disk birimi sayısal yükseklik modelini oluştururken veri yönetimi sırasında gereklidir. Kaset teyp sürücü araziden gelen manyetik kaset bandlarındaki bilgileri bilgisayar ortamına aktarmak amacı ile ıkullanılır. Kartriç teyp sürücü ise diskte daha ileride kullanılacak bilgileri kartriç band ortamına aktararak diskin boşaltılması amacına yöneliktir. Yazılımlar mikrobilgisayarın işletim sistemi, sistem yazılımları ile uygulama programlarından oluşur. Uygulama yazılımları, 1)Nirengi ağı dengelemesi, 2)Kestirme hesabı, 3)Poligon hesabı, 4)Nivelman hesabı ve dengelemesi, 5)Ölçülen kot noktalarının koordinatlarının hesabı, 6)Ölçülerde kot boşluklarının olup olmadığının deneti- - '. '.. ' 'İDÎ, ' '. i ; i i j I; 7) Sayısal yükseklik modelinin elde edilmesi için gerek- - li multikuadniik enterpolasyon ve hacım hesabı, 8) Veri yönetimi, olarak sayılabilir.., " ""' Sayısal yükseklik modelinin elde edildiği îmultikuadrik enterpolasyon hakkında bilgi çeşitli kaynaklarda bulunmaktadır (Hardy, 1977; Güler, 1978; Güler, 1983). "36

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

KOORDİNATLANDÎRILMIŞ FOTOGRAMETRİK MODELDEN HACİM HESABI

KOORDİNATLANDÎRILMIŞ FOTOGRAMETRİK MODELDEN HACİM HESABI KOORDİNATLANDÎRILMIŞ FOTOGRAMETRİK MODELDEN HACİM HESABI Dr. Yıhnoz ERKANLI Batı Almanya 1. Genel Yöntem Koordinatlandırılmış fotograrnetrik model kavramı arazi şeklînfn koordinatlarla belirlenmesinde

Detaylı

HARİTA KADASTRO TEKNİKERİ

HARİTA KADASTRO TEKNİKERİ TANIM Kadastral harita, baraj, yol, sulama, elektrik hattı, kentsel ve kırsal alan düzenlemeleri gibi projelerin alt yapısını oluşturan hali hazır ve imarlı haritaların yapımında jeodezi ve fotogrametri

Detaylı

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım ÖLÇME BİLGİSİ Dersin Amacı Öğretim Üyeleri Ders Programı Sınav Sistemi Ders Devam YRD. DOÇ. DR. HAKAN BÜYÜKCANGAZ ÖĞR.GÖR.DR. ERKAN YASLIOĞLU Ders Programı 1. Ölçme Bilgisi tanım, kapsamı, tarihçesi. 2.

Detaylı

MADEN MÜHENDİSİ TANIM

MADEN MÜHENDİSİ TANIM TANIM Yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren, madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri

Detaylı

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ÖNLİSANS EĞİTİMİNDE HARİTACILIĞIN YERİ. Orhan KURT 1

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ÖNLİSANS EĞİTİMİNDE HARİTACILIĞIN YERİ. Orhan KURT 1 İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ÖNLİSANS EĞİTİMİNDE HARİTACILIĞIN YERİ Orhan KURT 1 1 Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Kocaeli, orhnkrt@gmail.com Özet Bir inşaat teknikeri haritacılık

Detaylı

HARİTA TEKNİKERİ TANIM

HARİTA TEKNİKERİ TANIM TANIM Arazi parçalarının biçim, konum, engebe vb. yönlerden durumunu belirleyerek haritalarının yapılmasında harita mühendislerinin gözetim ve denetimi altında görev yapan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN

Detaylı

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE Ölçme Bilgisi DERS 6 DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE TEMEL ÖDEVLER Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) M. Zeki COŞKUN ( İTÜ ) TEODOLİT Teodolitler, yatay ve düşey açıları yeteri incelikte ölçmeye yarayan optik aletlerdir.

Detaylı

HACİM HESAPLAMALARINDA LASER TARAMA VE YERSEL FOTOGRAMETRİNİN KULLANILMASI

HACİM HESAPLAMALARINDA LASER TARAMA VE YERSEL FOTOGRAMETRİNİN KULLANILMASI TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 12. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 11 15 Mayıs 2009, Ankara HACİM HESAPLAMALARINDA LASER TARAMA VE YERSEL FOTOGRAMETRİNİN KULLANILMASI M. Yakar

Detaylı

HİDROJEOLOJİ MÜHENDİSİ

HİDROJEOLOJİ MÜHENDİSİ TANIM İçme, kullanma, sulama, hidrolik ve jeotermal enerji üretimi amacıyla istenilen miktar ve kalitede yüzey ve yeraltı suyunun araştırılması ve suların kirletici etkilerden korunması konularında teknik

Detaylı

2013 YILI SAYISAL HALİHAZIR HARİTA BİRİM FİYATLARI

2013 YILI SAYISAL HALİHAZIR HARİTA BİRİM FİYATLARI İLLER BANKASI ANONİM ŞİRKETİ İHALE DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2013 YILI SAYISAL HALİHAZIR HARİTA BİRİM FİYATLARI İLLER BANKASI ANONİM ŞİRKETİ ANKARA - 2013 AÇIKLAMALAR : 1- Bu birim fiyatların kullanıldığı hesaplardaki

Detaylı

BOYABAT MESLEK YÜKSEKOKULU

BOYABAT MESLEK YÜKSEKOKULU BOYABAT MESLEK YÜKSEKOKULU Boyabat Meslek Yüksekokulu, 2547 Sayılı Kanunun 2880 Sayılı kanunla değişik 7/d-2 maddesi uyarınca Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı olarak kurulmuştur. Geçici olarak tahsis

Detaylı

ALT YAPI ELEMANI TANIM

ALT YAPI ELEMANI TANIM TANIM Bina, köprü, baraj, yol, sulama kanalları, kanalizasyon vb. inşaatların, sağlam temellerle inşa edilmesi için, inşaat işçileri ve ustalarla birlikte çalışan, inşaat teknikeri ve inşaat mühendisi

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ İÇİNDEKİLER II Sayfa No: ÖNSÖZ...I İÇİNDEKİLER...III ŞEKİLLER LİSTESİ...VIII ÇİZELGELER LİSTESİ...XII EKLER LİSTESİ...XIII BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ 1. ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA

Detaylı

KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ

KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ Yasemin ŞİŞMAN, Ülkü KIRICI Sunum Akış Şeması 1. GİRİŞ 2. MATERYAL VE METHOD 3. AFİN KOORDİNAT DÖNÜŞÜMÜ 4. KALİTE KONTROL 5. İRDELEME

Detaylı

CEVHER HAZIRLAMA MÜHENDİSİ

CEVHER HAZIRLAMA MÜHENDİSİ TANIM Üretilen doğal kaynakların değişik alanlarda kullanılabilir hale getirilmesi, hammadde haline getirilmesini sağlamak amacıyla, gerekli zenginleştirme, zararlı maddelerden arındırma, boyutlandırma

Detaylı

KONYA ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMÜ

KONYA ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMÜ KONYA ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ 1 NECMETTİN E İ ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 11 Fakülte 4 Enstitü 2 Yüksekokul 1 Konservatuar 50 yıllık İlahiyat ve Eğitim Fakültesi 30 yıllık Tıp Fakültesi ile yeni bir

Detaylı

Madencilik Faaliyetlerindeki Mühendislik Ölçmelerinin ve Haritalama Hizmetlerinin Temel Nitelikleri ve Önemi

Madencilik Faaliyetlerindeki Mühendislik Ölçmelerinin ve Haritalama Hizmetlerinin Temel Nitelikleri ve Önemi Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 4, No: 3, 2012 (7-15) Electronic Journal of Map Technologies Vol: 4, No: 3, 2012 (7-15) TEKNOLOJĠK ARAġTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1309-3983

Detaylı

T.C NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ NORMAL ÖĞRETİM, 2015-2016 AKADEMİK YILI DERS PLANI

T.C NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ NORMAL ÖĞRETİM, 2015-2016 AKADEMİK YILI DERS PLANI 0010070001 Ölçme Bilgisi-1 3+1+0 3,5 6 0010070002 Harita Mühendisliğine Giriş 2+0+0 2 3 0010070003 Matematik-1 4+0+0 4 7 0010070004 Fizik-1 4+0+0 4 6 0010070005 Türk Dili-1 2+0+0 2 2 0010070006 Atatürk

Detaylı

KADASTRO TEKNİSYENİ TANIM

KADASTRO TEKNİSYENİ TANIM TANIM Taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirleme, hukuki durumlarını tespit etme ve yapılan kadastroyu yenileme bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. A- GÖREVLER - Kadastro

Detaylı

F.Ü. TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ADLİ BİLİŞİM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

F.Ü. TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ADLİ BİLİŞİM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Soru 1. Adli Bilişim Mühendisliği nedir? Cevap1: Günümüz dünyasında internetin yaygınlaşması, kişisel bilgisayarlarla akıllı cihazların kullanım oranının artması ve kişisel bilgilerin sayısal ortamlarda

Detaylı

Hakan AKÇIN* SUNU Ali ihsan ŞEKERTEKİN

Hakan AKÇIN* SUNU Ali ihsan ŞEKERTEKİN AÇIK İŞLETME MADENCİLİĞİ UYGULAMALARINDA GNSS ÖLÇÜLERİNDEN YÜKSEKLİK FARKLARININ GEOMETRİK NİVELMAN ÖLÇMELERİNDEN YÜKSEKLİK FARKLARI YERİNE KULLANIMI ÜZERİNE DENEYSEL BİR ARAŞTIRMA Hakan AKÇIN* SUNU Ali

Detaylı

Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü

Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak DÜŞEY MESAFELERİN YÜKSEKLİKLERİN

Detaylı

AÇIK İŞLETME PROJELERİNDE JEODEZİK ÇALIŞMALAR GEODETIC RESEARCHES IN OPET PIT MINE PROJECTS

AÇIK İŞLETME PROJELERİNDE JEODEZİK ÇALIŞMALAR GEODETIC RESEARCHES IN OPET PIT MINE PROJECTS AÇIK İŞLETME PROJELERİNDE JEODEZİK ÇALIŞMALAR B. AN 1, H. ERKAYA 2 1 T.K.İ. Çan Linyitleri İşletme Müdürlüğü, burakan2002@hotmail.com 2 Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri

Detaylı

ÖNSÖZ. Prof. Dr. Turgay ONARGAN Araş. Gör. Kerim KÜÇÜK

ÖNSÖZ. Prof. Dr. Turgay ONARGAN Araş. Gör. Kerim KÜÇÜK ÖNSÖZ Madencilik çalışmalarının yapıldığı maden sahalarında; yeraltı ve yerüstü ölçümlerinin yapılması, topoğrafik haritaların ve konum planlarının çıkartılması, sübsidans(tasman) gibi zemin ve şev hareketlerinin

Detaylı

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

ÖLÇME BİLGİSİ (SURVEYING) SDÜ, Orman Fakültesi, Orman İnşaatı Geodezi ve Fotogrametri Anabilim Dalı

ÖLÇME BİLGİSİ (SURVEYING) SDÜ, Orman Fakültesi, Orman İnşaatı Geodezi ve Fotogrametri Anabilim Dalı ÖLÇME BİLGİSİ (SURVEYING) 1 Yrd. Doç. Dr. H. Oğuz Çoban Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Orman İnşaatı Geodezi ve Fotogrametri Anabilim Dalı Telefon : 2113944 E-posta

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN Üniversitemiz Fen Bilimleri Enstitüsü ne 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı nda Tezli Yüksek, Tezsiz Yüksek ve Doktora Programlarına öğrenci alınacaktır. BAŞVURU

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ EKİM 2014 İÇİNDEKİLER Dikey Geçiş Sınavı Nedir?... 1 Dikey Geçiş Sınavının İçeriği Nedir?... 1

Detaylı

KORELASYONLU ÖLÇÜLER DENÇELEMESİNE AİT BİR ÖRNEK

KORELASYONLU ÖLÇÜLER DENÇELEMESİNE AİT BİR ÖRNEK KORELASYONLU ÖLÇÜLER DENÇELEMESİNE AİT BİR ÖRNEK Ekrem ULSOY Korelasyonlu ölçüler; müstakil olmayan, birbiri ile ilgili ölçülerdir. «Korelasyon derecesi» dengeleme hesabındaki ağırlık katsayıları ile tarif

Detaylı

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma Prof. Dr. Şenol Kuşçu ÖZET Baraj, gölet, köprü ve menfezlerin; yol Bir dere ya da ırmağın yağış havzasının hendeklerinin, şehirlerde

Detaylı

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ BİLİRKİŞİLİK/KAMULAŞTIRMA BİLİRKİŞİLİĞİ EĞİTİMİ 1- TMMOB Mevzuatı-Maden Mühendisleri Odası Mevzuatı 2- Bilirkişilik Mevzuatı 3- Hukuk Davalarında Bilirkişilik 4- Ceza Davalarında Bilirkişilik 5- İdari

Detaylı

KAYIT FORMU TEL : 0 (354) 242 1002 FAKS :. 0 (354) 242 1005. E-MAİL 1 : zbabayev@erciyes.edu.tr E-MAİL 2 :...

KAYIT FORMU TEL : 0 (354) 242 1002 FAKS :. 0 (354) 242 1005. E-MAİL 1 : zbabayev@erciyes.edu.tr E-MAİL 2 :... Türkiye İnşaat Mühendisliği XVII. Teknik Kongre ve Sergisi KAYIT FORMU İnşaat Mühendisleri Odası TMMOB ADI SOYADI : Ziyafeddin BABAYEV KURULUŞ :. Erciyes Üniversitesi YAZIŞMA ADRESİ :. E.Ü. Yozgat Müh.

Detaylı

DERS 3 ÖLÇÜ HATALARI Kaynak: İ.ASRİ

DERS 3 ÖLÇÜ HATALARI Kaynak: İ.ASRİ Ölçme Bilgisi DERS 3 ÖLÇÜ HATALARI Kaynak: İ.ASRİ Çizim Hassasiyeti Haritaların çiziminde veya haritadan bilgi almada ne kadar itina gösterilirse gösterilsin kaçınılmayacak bir hata vardır. Buna çizim

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS İÇİN;

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS İÇİN; AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN Üniversitemiz Fen Bilimleri Enstitüsü ne 2012-2013 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı nda Tezli Yüksek, Tezsiz Yüksek ve Doktora larına öğrenci alınacaktır. BAŞVURU

Detaylı

PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSİ

PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSİ TANIM Petrol ve doğalgazın bulunması, çıkarılması, depolanması ve nakledilmesi ile uğraşan ve bu konuda araştırmalar yapan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Petrol ve doğalgazın

Detaylı

Ölçme Bilgisi ve Kadastro Anabilim Dalı

Ölçme Bilgisi ve Kadastro Anabilim Dalı ÖLÇME BİLGİSİ Ölçme Bilgisi ve Kadastro Anabilim Dalı Ders Kodu:264 Yrd.Doç.Dr. Muhittin İNAN Anabilim Dalımız "İstanbul Yüksek Orman Mektebi" nin 1934 yılında Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsüne bir fakülte

Detaylı

Düzey-Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) ve Verilen Derece

Düzey-Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) ve Verilen Derece İnşaat Teknolojisi programı1976 yılında Yapı Bölümü adı altında kurulmuş olup daha önce Akdeniz üniversitesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi bünyesinde eğitim öğretim faaliyetlerini dürdürmüştür. Mehmet

Detaylı

ÖLÇME UYGULAMASI YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖLÇME TEKNİĞİ ANABİLİM DALI

ÖLÇME UYGULAMASI YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖLÇME TEKNİĞİ ANABİLİM DALI YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖLÇME TEKNİĞİ ANABİLİM DALI ÖLÇME UYGULAMASI YÖNERGESİ Ders Koordinatörler: Doç.Dr.Engin GÜLAL Doç.Dr.Atınç PIRTI 2014-2015 Güz Yarıyılı GRUP BİLGİLERİ

Detaylı

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ 1.1. Ruhsat Sahasının İli : İlçesi : Beldesi : Köyü : Ruhsat Numarası : Ruhsat Grubu : I (a) Maden Cinsi : BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ 1.2. Ruhsat Sahibinin Adı Soyadı : Adres :

Detaylı

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ TANIM Ahşap veya ahşap kökenli malzemelerin, istenilen kalite standardında, belirlenen sürede, en düşük maliyetle üretilebilmesi için üretim sistemini tasarlayan, projelendiren, üretim sürecini denetleyen

Detaylı

YAPI LABORATUVARI TEKNİSYENİ

YAPI LABORATUVARI TEKNİSYENİ TANIM Yapının inşaası süresince, inşaata ait agrega, çimento, alt yapı, beton ve zemin deney ve uygunluk kontrollerini laboratuvar ortamında inşaat mühendisi ve inşaat teknikeri gözetimi altında yapan

Detaylı

YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ

YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ Yrd.Doc.Dr. Hüseyin İNCE ÖZET Yol projelerinde yatay kurpta enkesitler arasında yapılacak kübaj hesabında, kurbun eğrilik durumu

Detaylı

T.C. ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. YAZ STAJI Yaz Staj Defteri. Hazırlayan :.. ŞIRNAK

T.C. ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. YAZ STAJI Yaz Staj Defteri. Hazırlayan :.. ŞIRNAK T.C. ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YAZ STAJI Yaz Staj Defteri Hazırlayan :.. ŞIRNAK T.C. ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Yaz

Detaylı

Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman

Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman Betül KESKİN ÇATAL Çevre ve Orman Uzmanı Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Amaç Çevresel gürültünün kontrolü

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI Sayfa1 MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI 03.10.2013 tarihli ve 28784 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin 5. Maddesi gereği, 26. Maddesi kapsamında yer

Detaylı

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN Yrd. Doç. Dr. Ayhan CEYLAN Yrd. Doç. Dr. İsmail ŞANLIOĞLU 9.3. Nivelman Ağları ve Nivelman Röper Noktası Haritası yapılacak olan arazi üzerinde veya projenin

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI Ek:1 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI HARİTA MÜH. BÖLÜM DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARI YIL ADI T P K AKTS HRT101 Matematik

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNDEN Üniversitemiz Fen Bilimleri Enstitüsü ne 2014-2015 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı nda Tezli Yüksek Lisans, Tezsiz Yüksek Lisans ve Doktora Programlarına öğrenci alınacaktır.

Detaylı

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ Erdal Kaçmaz 29 Eylül 2011 1 İÇERİK Maden Kanununun Kapsamı Maden Grupları, Alanları ve Süreleri Kimler

Detaylı

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu TOPOĞRAFYA Topoğrafya, bir arazi yüzeyinin tabii veya suni ayrıntılarının meydana getirdiği şekil. Bu şeklin kâğıt üzerinde harita ve tablo şeklinde gösterilmesiyle ilgili ölçme, hesap ve çizim işlerinin

Detaylı

İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM GÖREVLER KULLANILAN ALET VE MALZEMELER MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM GÖREVLER KULLANILAN ALET VE MALZEMELER MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM Bir işletmenin, işletmecilik ve mühendislik anlayışına uygun biçimde yönetilmesini, üretimden satışa kadar olan sürecin denetlenmesini sağlayan, hem mühendislik, hem işletme yöneticiliği

Detaylı

JEOLOJİ VE MADEN DAİRESİ JEOFİZİK MÜHENDİSİ KADROSU HİZMET ŞEMASI. : Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri Sınıfı. : II (Yükselme Yeri) Kadro Sayısı : 1

JEOLOJİ VE MADEN DAİRESİ JEOFİZİK MÜHENDİSİ KADROSU HİZMET ŞEMASI. : Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri Sınıfı. : II (Yükselme Yeri) Kadro Sayısı : 1 JEOFİZİK MÜHENDİSİ KADROSU : Jeofizik Mühendisi : Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri Sınıfı Kadro Sayısı : 1 I. GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI: (1) Yeraltı suyu, maden, petrol gibi doğal yeraltı kaynaklarının

Detaylı

BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTA YAPIMINDA STEREOGRAFİK ÇİFT PROJEKSİYONUN UYGULANIŞI

BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTA YAPIMINDA STEREOGRAFİK ÇİFT PROJEKSİYONUN UYGULANIŞI 36 İNCELEME - ARAŞTIRMA BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTA YAPIMINDA STEREOGRAFİK ÇİFT PROJEKSİYONUN UYGULANIŞI Erdal KOÇAIC*^ ÖZET Büyük ölçekli harita yapımında G İ R İŞ uygulanabilen "Stereografik çift Stereografik

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

Başarı Notunu Değerlendirme Sistemi ( ) Doğrudan Dönüşüm Sistemi (x) Bağıl Değerlendirme Yarıyıl içi çalışmaları Sayısı Katkı Payı %

Başarı Notunu Değerlendirme Sistemi ( ) Doğrudan Dönüşüm Sistemi (x) Bağıl Değerlendirme Yarıyıl içi çalışmaları Sayısı Katkı Payı % Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Ölçme Bilgisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Uzaktan Öğretim( ) Diğer

Detaylı

Uygulamada Gauss-Kruger Projeksiyonu

Uygulamada Gauss-Kruger Projeksiyonu JEODEZİ12 1 Uygulamada Gauss-Kruger Projeksiyonu Gauss-Kruger Projeksiyonunda uzunluk deformasyonu, noktanın X ekseni olarak alınan ve uzunluğu unluğu koruyan koordinat başlangıç meridyenine uzaklığının

Detaylı

BAŞVURU KOŞULLARI: Doktora Programları Başvuru Koşulları. Tezli Yüksek Lisans Programları Başvuru Koşulları

BAŞVURU KOŞULLARI: Doktora Programları Başvuru Koşulları. Tezli Yüksek Lisans Programları Başvuru Koşulları BAŞVURU KOŞULLARI: Doktora Programları Başvuru Koşulları 1. Anabilim Dalı tarafından kabul edilen tabloda belirtilen veya Tezli Yüksek diplomasına sahip olmak, 2. Akademik Personel ve üstü Eğitim Giriş

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUNCELİ İLİ 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUNCELİ İLİ 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUNCELİ İLİ 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI İşgücü piyasasında ihtiyaç duyulan

Detaylı

Ölçme Bilgisi. Dr. Hasan ÖZ. SDÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü www.hasanoz.com.tr

Ölçme Bilgisi. Dr. Hasan ÖZ. SDÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü www.hasanoz.com.tr Ölçme Bilgisi Dr. Hasan ÖZ SDÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü www.hasanoz.com.tr 1 Ölçme Bilgisi; yeryüzünün küçük ya da büyük parçalarının şekil ve büyüklüklerinin ölçülmesi ve elde

Detaylı

JEOLOJİ MÜHENDİSİ A- GÖREVLER

JEOLOJİ MÜHENDİSİ A- GÖREVLER TANIM Yerkürenin başlangıcından bugüne kadar geçirdiği yapısal değişmeleri, yerkabuğunun yüzeyinin ve altının bugünkü durumunu inceleyen, yerleşim alanları ve her türlü mühendislik yapılarının yer seçimi

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM TEKNİKERİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM TEKNİKERİ TANIM Fabrika ve işletmelerin araştırma ve geliştirme birimlerinde mühendisin gözetimi altında ile bilgisayarla model tasarımı ve çizimi yapan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Yeni

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEKNİKERİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEKNİKERİ TANIM İşyerlerini, işin yürütülmesi nedeniyle oluşan tehlikelerden uzaklaştırmak ve sağlığa zarar verebilecek koşullardan arındırarak, daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için bir plan dahilinde iş güvenliği

Detaylı

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

Amaç Madde 2- Bu protokolün amacı, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği gereği;

Amaç Madde 2- Bu protokolün amacı, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği gereği; Ek-1 Protokol Örneği ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ĠLE...ARASINDA ÇEVRESEL GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE YÖNETĠMĠ YÖNETMELĠĞĠ KAPSAMINDA SERTĠFĠKA PROGRAMLARININ DÜZENLENMESĠNE DAĠR PROTOKOL Taraflar Madde

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERĠSTESĠ MADEN FAKÜLTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ

ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERĠSTESĠ MADEN FAKÜLTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERĠSTESĠ MADEN FAKÜLTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MADENCĠLĠKTE ÖZEL KONULAR II DERS PROJESĠ MICROMINE PAKET PROGRAMI ĠLE ÜÇ BOYUTLU MADEN PLANLAMASI 505121007 HAKAN ALTIPARMAK Proje

Detaylı

HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Temel Haritacılık Kavramları_Ders#4 Yrd.Doç.Dr. H.Ebru ÇOLAK KTÜ. Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü TEMEL HARİTA BİLGİLERİ Çevre Düzeni Planı: Ülke ve

Detaylı

KTÜ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ LİSANSÜSTÜ 2012-2013 GÜZ YARIYILI KONTENJANLAR

KTÜ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ LİSANSÜSTÜ 2012-2013 GÜZ YARIYILI KONTENJANLAR KTÜ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ LİSANSÜSTÜ 2012-2013 GÜZ YARIYILI KONTENJANLAR ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DOKTORA Lisans Lisanstan Tezli Y.L. Tezsiz Y.L. Yabancı Uyruklu Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği

Detaylı

i/leşlerimizle İlgili l\nrıimmn tanıtıyoruz r-^-r-^ ÖL : O J İLLER BANKASI HARİTA DAtEESl REİSLİC!

i/leşlerimizle İlgili l\nrıimmn tanıtıyoruz r-^-r-^ ÖL : O J İLLER BANKASI HARİTA DAtEESl REİSLİC! i/leşlerimizle İlgili l\nrıimmn tanıtıyoruz r-^-r-^ ÖL : O J İLLER BANKASI HARİTA DAtEESl REİSLİC! s KISA TARİHÇESİ : İlhan Kaya DUMAN Ankara 1933 yılında «Belediyeler Bankası» adıyla kurulan İLLER BANKASI

Detaylı

ÇEVRE SAĞLIĞI TEKNİSYENİ

ÇEVRE SAĞLIĞI TEKNİSYENİ TANIM İnsan sağlığına zarar veren çevresel olumsuzlukları yok etmek için, çevre şartlarını düzeltme ve iyileştirme tedbirlerini uygulayan, gıda, su, hava ve binaları sağlık açısından denetleyen kişidir.

Detaylı

BETON TEKNİKERİ TANIM

BETON TEKNİKERİ TANIM TANIM Hazır beton santralleri veya beton laboratuarlarında, hazır beton üretimini, kalite kontrolünü ve test işlemlerini gerçekleştiren kişidir. A- GÖREVLER - İşçi sağlığı, iş güvenliği ve çevre koruma

Detaylı

İnşaat Mühendisliği Bölümü. Niğde Üniversitesi Toprak İşleri Ders Notları TOPRAK İŞLERİ. Dersin Amacı

İnşaat Mühendisliği Bölümü. Niğde Üniversitesi Toprak İşleri Ders Notları TOPRAK İŞLERİ. Dersin Amacı TOPRAK İŞLERİ Dersin Amacı Ulaştırma projelerinin yapımında gerekli olan toprak işleri konularında temel kavramların öğretilmesi. 1 Dersin Hedefleri Toprak işlerin hakkında genel bilgiye sahip 1 : olmak

Detaylı

5657 YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU

5657 YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU 5657 YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU (1)(2)(3) Kanun Numarası : 2809 Kabul Tarihi : 28/3/1983 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 30/3/1983 Sayı : 18003 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 22

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 Genel Hükümler... 1 Amaç... 1 Kapsam... 1 Dayanak... 1 Tanımı... 1 İKİNCİ BÖLÜM...

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 Genel Hükümler... 1 Amaç... 1 Kapsam... 1 Dayanak... 1 Tanımı... 1 İKİNCİ BÖLÜM... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 Genel Hükümler... 1 Amaç... 1 Kapsam... 1 Dayanak... 1 Tanımı... 1 İKİNCİ BÖLÜM... 2 Fen Adamlarının Gruplandırılması... 2 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM... 4 Fen Adamlarının Yetki ve... 4

Detaylı

BURSA ĠLĠ ĠÇĠN ZEMĠN SINIFLAMASI VE SĠSMĠK TEHLĠKE DEĞERLENDĠRMESĠ PROJESĠ

BURSA ĠLĠ ĠÇĠN ZEMĠN SINIFLAMASI VE SĠSMĠK TEHLĠKE DEĞERLENDĠRMESĠ PROJESĠ BURSA ĠLĠ ĠÇĠN ZEMĠN SINIFLAMASI VE SĠSMĠK TEHLĠKE DEĞERLENDĠRMESĠ PROJESĠ AMAÇ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (TÜBİTAK-MAM) arasında protokol imzalanmıştır. Projede, Bursa

Detaylı

UÇAK MOTORLARI BAKIM-ONARIM TEKNİSYENİ

UÇAK MOTORLARI BAKIM-ONARIM TEKNİSYENİ TANIM Uçak mühendislerinin gözetimi ve denetimi altında uçak motorlarının ve diğer hava araçları motorlarının her türlü bakım ve onarımı, montaj ve servis işlerinin yapılması aşamalarında görev yapan kişidir.

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita ve İstimlak Şube Müdürlüğü Gelir Tarifelerinin

Detaylı

T.C. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ KÖPRÜBAŞI MESLEK YÜKSEKOKULU MİMARLIK VE ŞEHİR PLANLAMA BÖLÜMÜ HARİTA VE KADASTRO PROGRAMI

T.C. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ KÖPRÜBAŞI MESLEK YÜKSEKOKULU MİMARLIK VE ŞEHİR PLANLAMA BÖLÜMÜ HARİTA VE KADASTRO PROGRAMI T.C. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ KÖPRÜBAŞI MESLEK YÜKSEKOKULU MİMARLIK VE ŞEHİR PLANLAMA BÖLÜMÜ HARİTA VE KADASTRO PROGRAMI HARİTA VE KADASTRO EĞİTİM PROGRAMI 1. YIL I. YARIYIL 2 DERSİN

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BAKIM ONARIMTEKNİSYENİ/ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK TEKNİSYENİ

ENDÜSTRİYEL BAKIM ONARIMTEKNİSYENİ/ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK TEKNİSYENİ TANIM Fabrika, atölye vb. işletmelerdeki endüstriyel elektronik sistemlerin tesis, bakım ve onarımını kendi başına ve belirli bir süre içerisinde yapma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir A- GÖREVLER

Detaylı

İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava

İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava Kameralarının Sağlayacağı Faydalar.7 Pramit Oluşturma.10 Kolon

Detaylı

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI Fotg.D.Bşk.lığı, yurt içi ve yurt dışı harita üretimi için uydu görüntüsü ve hava fotoğraflarından fotogrametrik yöntemlerle topoğrafya ve insan yapısı detayları

Detaylı

Kaynaklar: l~katowski 0. :Motorized Teodolite Systems for Automatic Guidance of Slow Moving Tunnel Construction Machines. Leeia.Switzerland.

Kaynaklar: l~katowski 0. :Motorized Teodolite Systems for Automatic Guidance of Slow Moving Tunnel Construction Machines. Leeia.Switzerland. Demiryolu ray-ınm pozisyonu nakil jakı tarafından düzeltilecektir. Düzeltme işlemi bittiğinde "Hedef 2'yi ölçünüz" mesajı sistem bilgisayarına gönderilir.hedef 2'de hedef I'in ölçüldüğü gibi ölçülür.nominal

Detaylı

T.C YÜKSEKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C YÜKSEKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C YÜKSEKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK ve TANIMLAR Amaç MADDE 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Yüksekova

Detaylı

Ölçme Bilgisi DERS 9-10. Hacim Hesapları. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ )

Ölçme Bilgisi DERS 9-10. Hacim Hesapları. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Ölçme Bilgisi DERS 9-10 Hacim Hesapları Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Büyük inşaatlarda, yol ve kanal çalışmalarında kazılacak toprak miktarının hesaplanması, maden işletmelerinde

Detaylı

Kozlu Bölgesinde 1974-1979 Yılları Arasındaki Tasman Ölçümlerinin Etki Fonksiyonııyla Mukayesesi

Kozlu Bölgesinde 1974-1979 Yılları Arasındaki Tasman Ölçümlerinin Etki Fonksiyonııyla Mukayesesi TÜRKİYE 8. KOMUR KONGRESİ BİLDİRİLER KİTABI / PROCEEDINGS OF THE 8th COAL CONGRESS OF TURKEY Kozlu Bölgesinde 1974-1979 Yılları Arasındaki Tasman Ölçümlerinin Etki Fonksiyonııyla Mukayesesi Comparison

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ MUĞLA MESLEK YÜKSEKOKULU Yüksekokulda, 1989-1990 eğitim-öğretim yılında Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesinde Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne ait binada Turizm ve Otelcilik

Detaylı

ÇEVRE HİZMETLERİ ELEMANI

ÇEVRE HİZMETLERİ ELEMANI TANIM Hava ve gürültü kirliliği ölçümü yaparak, geri dönüşümlü ve kazanımlı atıkların kontrolünü yapan kişidir. A-GÖREVLER - Hava, su ve toprak analizleri yapar, - Kirlilik düzeylerini belirler, - Kirlilik

Detaylı

02.04.2012. Düşey mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi

02.04.2012. Düşey mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi Düşey mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi Noktalar arasındaki düşey mesafelerin ölçülmesine yükseklik ölçmesi ya da nivelman denir. Yükseklik: Ölçülmek istenen nokta ile sıfır yüzeyi olarak kabul edilen

Detaylı

GEMİ VE YAT TASARIMCISI

GEMİ VE YAT TASARIMCISI TANIM Deniz taşıtlarının; hidrodinamik kanunlara uygun olarak fiziksel, matematiksel normlardan yararlanarak estetik ve ergonomik kuralları da uygulayarak iç mekan ve kabuk tasarımını yapan kişidir. A-

Detaylı

KONTROL MÜHENDİSİ /KONTROL VE OTOMASYON MÜHENDİSİ

KONTROL MÜHENDİSİ /KONTROL VE OTOMASYON MÜHENDİSİ TANIM Elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm endüstriyel otomasyon sistemlerinin üretiminde çalışan kişidir. A- GÖREVLER - Endüstriyel otomasyon sistemlerini tasarlar, - İşletilmesi için

Detaylı

Öğretim Üyesi. Topoğrafya İnşaat Mühendisliği

Öğretim Üyesi. Topoğrafya İnşaat Mühendisliği Öğretim Üyesi Mehmet Zeki COŞKUN Y. Doç. Dr. İnşaat Fak., Jeodezi ve Fotogrametri Müh. Ölçme Tekniği Anabilim Dalı (212) 285-6573 coskunmeh@itu.edu.tr http://atlas.cc.itu.edu.tr/~coskun Adres Öğrenci görüşme

Detaylı

Ölçme Bilgisi DERS 7-8. Yatay Kontrol Noktaları Ve Yükseklik ölçmeleri. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ )

Ölçme Bilgisi DERS 7-8. Yatay Kontrol Noktaları Ve Yükseklik ölçmeleri. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Ölçme Bilgisi DERS 7-8 Yatay Kontrol Noktaları Ve Yükseklik ölçmeleri Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Bir alanın üzerindeki detaylarla birlikte harita veya planının yapılabilmesi için

Detaylı

SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİSİ

SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİSİ TANIM Kamu hastanelerinde ve özel hastanelerde olmak üzere çeşitli sağlık kuruluşlarında ara kademe yönetimi üstlenebilecek işletmecidir. A-GÖREVLER - Hastane bilgi yönetim sistemlerini kontrol eder. -

Detaylı

GEMİ İNŞAATI VE GEMİ MAKİNELERİ MÜHENDİSİ

GEMİ İNŞAATI VE GEMİ MAKİNELERİ MÜHENDİSİ TANIM Gemi inşaatı mühendisi her türlü deniz taşıtının ve gemi makinesinin projelendirilmesi, geliştirilmesi ve ekonomik şekilde üretiminin yapılması konularında mühendislik çalışmalarını yürüten kişidir.

Detaylı

TELEKOMÜNİKASYON DAİRESİ MÜHENDİS KADROSU HİZMET ŞEMASI

TELEKOMÜNİKASYON DAİRESİ MÜHENDİS KADROSU HİZMET ŞEMASI MÜHENDİS KADROSU Kadro Adı Mühendis Hizmet Sınıfı : Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri Sınıfı Derecesi : I (Yükselme Yeri) Kadro Sayısı : 5 Maaş : Barem 16 (1) Bölümü ile ilgili işleri yönetir, sorumluluk

Detaylı

PROJE RAPORU. - Prof. Dr. İrfan ŞİAP - Doç. Dr. Ünal UFUKTEPE

PROJE RAPORU. - Prof. Dr. İrfan ŞİAP - Doç. Dr. Ünal UFUKTEPE TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ(FEN ve TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAY PROGRAMI 2009-2 PROJE RAPORU PROJENİN ADI: Uzunluk Ölçümlerinde Farklı Bir

Detaylı

GEOTEKNİK TEKNİKERİ/JEOTEKNİK TEKNİKERİ

GEOTEKNİK TEKNİKERİ/JEOTEKNİK TEKNİKERİ TANIM Karayolu, demiryolu, nükleer enerji santralleri, tünel, köprü, baraj, liman, bina gibi yapıların inşa edileceği arazinin fiziksel ve mekanik özelliklerinin ortaya çıkarılması alanında çalışan meslek

Detaylı