TEKNODAN. Danışmanlık Hizmetleri GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ MADEN İNŞAAT ENERJİ. 01 Mart Teknoloji Danışmanlığı ve Proje Üretimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEKNODAN. Danışmanlık Hizmetleri GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ MADEN İNŞAAT ENERJİ. 01 Mart 2010. Teknoloji Danışmanlığı ve Proje Üretimi"

Transkript

1 TEKNODAN MADEN ENERJİ İNŞAAT Teknoloji Danışmanlığı ve Proje Üretimi GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ Danışmanlık Hizmetleri Tel: Faks: Adres: Ahmet Rasim Sk. Yuvam Apt. No: 44/7 Y.Ayrancı/ANKARA Mart 2010 Tel: Faks: Mobil: Adres: Göksuevleri Üstçamlık Cd. B112/B Villa A.Hisarı/Beykoz/İSTANBUL Teknodan Enerji ve GIS Departmanı

2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ Güneş Radyasyonu Güneş Radyasyonu Hesaplama Yöntemleri ve Kullanılan Modeller Modellerin Kullandığı Girdi Parametreleri Modellerin Kullandığı Radyasyon Hesaplama Yöntemleri Açık-Gökyüzü Hesaplama Yöntemleri Gerçek-Gökyüzü Hesaplama Yöntemleri Modellerin Kullandığı Çıktı Parametreleri Uluslararası Kullanılan Modeller NASA Meteonorm GRASS R.sun ESRI Solar Analyst E.S.R.A ve Saatlik Radyasyon Tahmini Model Sonuçlarının Ortalaması ve Standart Sapmaları Modellere Ait Türkiye Güneş Radyasyon Haritaları Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Tesis Tipine Göre Güneş Radyasyonu Hesaplamaları Güneş Enerjisinden Elektrik Üretiminde Kullanılan Teknolojiler Termik Sistemler Parabolik Açılı Aynalar (Parabolic Trough) Güneş Kuleleri (Central Receiver) Parabolik Geniş Tabaklar (Parabolic Dish)..., Yere Döşenmiş Aynalar (Fresnel)..., Fotovoltaik Güneş Pilleri (PV) GÜNEŞ ENERJİSİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ ÖN-FİZİBİLİTE Yer Seçimi Enerji Potansiyeli Arazinin Niteliği Uzaklık Durumu İklim Durumu Tesis Alanı ve Kurulum Kapasitesi Elektrik Üretimi Potansiyeli ve CO 2 Emisyon Hesapları Ekonomik ve Finansal Ön Yatırım Analizleri Teknoloji Seçimi Arazi Saha ve Mülkiyet Kontrolü EPDK ÖN-LİSANS BAŞVURU DOSYALARININ HAZIRLANMASI Yatırım Termin Programı (5 nüsha) Tek Hat Şeması (5 nüsha) Tesisinin Yerini Gösteren 1/ Ölçekli Harita (5 nüsha) Tesisinin Yerleşim Yeri Projesi (2 nüsha) Diğer Belgeler EPDK ÜRETİM LİSANS BAŞVURU DOSYALARININ TAKİBİ Eksik Evrakların Tamamlanması Bürokrasi İşlemleri TEKNİK FİZİBİLİTE Saha Ölçümleri Kalibrasyon İşlemleri ve Hesaplamalar Ölçülü Tesis Yerleşim Planları Gerçek Ekonomik ve Finansal Yatırım Raporları TESİS KURULUMU VE İŞLETMEDE TEKNİK DANIŞMANLIK GÜNEŞ PANELİ ÜRETİM TESİSİ KURULUMUNDA TEKNİK DANIŞMANLIK DANIŞMANLIK HİZMETİ İÇERİĞİ...27 Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 1

3 4. TEKNODAN ŞİRKET TANITIM BİLGİLERİ Faaliyet Alanları Maden (Altın, Krom, Bakır, Manganez, Kuvars-Silis) Enerji (Jeotermal, Hidroelektrik, Rüzgar, Güneş, Dalga, Biyokütle) İnşaat (Tesis Kurulumu) Bor Uç Ürünleri (Ferrobor Üretim Patenti) Bilim Kurulu Prof.Dr.İsmail Duman Ertan TAŞ Cemal TAŞ Levent BAŞBUĞ Ömer KUZU ŞEKİLLER Şekil-1 Şekil-2 Şekil-3 Şekil-4 Şekil-5 Şekil-6 Şekil-7 Şekil-8 Şekil-9 Şekil-10 Şekil-11 Şekil-12 Şekil-13 Şekil-14 Güneş Radyasyon Tipleri Enlem(l), Saat Açısı(h),Güneş Deklinasyon Açısı(d) Güneşe Ait Zenith (θh), Yükseklik (β), Azimuth(ø) Açıları Yüzey azimutu, yüzey eğimi ve yüzey-güneş azimut açılarının tanımı ve güneş ışını ile olan etkileşimi NASA Meteonorm Modeli ve Çıktıları GRASS-R.sun Modeli ve Çıktıları ESRI Solar Analyst Modeli ve Çıktıları E.S.R.A Map Modeli ve Çıktıları Güneş Radyasyon Hesaplamalarında Kullanılan Modellerin Ortalaması NASA Meteonorm, GRASS R.sun, ESRI Solar Analyst Modellerine Ait Standart Sapma Grafikleri Modellerin Ortalamasından Elde Edilen Türkiye Haritaları Türkiye Potansiyel Güneş Alanları ve Toplam Kullanılabilir Alanlar ( kwh/m2-yıl arası) Tesis Tipi ve Oryantasyonuna Göre Güneş Radyasyon Değerleri Örnek Sahanın Uydu Görüntüsü ( 5 km2, 1 Derece Eğim) Şekil-15 Güneşin Doğuş Saati ve Konumu (Saat: 05:14-06:28) Şekil-16 Güneşin Batış Saati ve Konumu (Saat: 19:12-20:01) Şekil-17 Şekil-18 Şekil-19 Şekil-20 Şekil-21 Şekil-22 Şekil-23 Şekil-24 Şekil TABLOLAR Tablo-1 Tablo-2 Tablo-3 Tablo-4 Tablo-5 Tablo-6 Güneş Hareketi ve İzlediği Yol Örnek Tesis Noktasına ait Toplam, Direk ve Difüz Radyasyon Değerlerinin Saatlik Değişim Grafiği Örnek Tesis Noktasına ait PV Panel Yerleşim ve Oriyantasyon Hesaplamaları ve Ön Yatırım Hesapları Parobolic Trough Örnekleri Güneş Kulesi Örnekleri Parabolic Dish Örnekleri Fresnel Örnekleri Fotovoltaik Örnekleri 10MW Şebeke Bağlantılı PV Tesisi için Tek Hat Şeması ve Termin Planı Örneği Güneş Radyasyonu Modellerine Ait Veri Girdileri Güneş Radyasyonu Modellerine Ait Veri Çıktıları Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Türkiye de Yatırım Yapılabilir Güneş Enerjisi Potansiyeline Sahip Başlıca İller Güneş Pillerinin Elektrik Enerjisi Dönüşüm Oranları CSP ve PV Sistemlerinin Genel Kıyaslaması Tablo-7 CSP ve PV Enerji ve Maliyet Kıyaslaması (2008) Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 2

4 1. GİRİŞ 1.1 Güneş Radyasyonu Işınım veya radyasyon, bir kaynaktan çevreye enerji taşınımıdır. Radyasyon, elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji emisyonu (yayımı) ya da aktarımı şeklinde ifade edilir. Bilindiği gibi maddenin temel yapısını atomlar meydana getirmektedir. Atom ise, proton ve nötronlardan oluşan bir çekirdek ile bunun çevresinde dönmekte olan elektronlardan oluşmaktadır. Herhangi bir maddenin atom çekirdeğindeki nötronların sayısı, proton sayısına göre oldukça fazla ise; bu tür maddeler kararsız bir yapı göstermekte ve çekirdeğindeki nötronlar alfa, beta, gama gibi çeşitli ışınlar yaymak suretiyle parçalanmaktadırlar.çevresine bu şekilde ışın saçarak parçalanan maddelere "radyoaktif madde (güneş)", çevreye yayılan alfa, beta ve gama gibi ışınlara ise "radyasyon" adı verilmektedir. Geniş çapta kabul görülmüş olan terminolojiye göre taşıdığı enerji büyüklüğüne bakıldığında güneş radyasyonunun çoğunlukla kısa dalga boyuna sahiptir ve bu radyasyon değerleri İrradyans ve İrradyasyon isimli iki kavram ile açıklanmaktadır. İrradyans: birim zamanda birim alana düşen güneş gücü (anlık enerji) *W/m2] İrradyasyon: belirli bir zaman aralığında birim alana düşen güneş enerjisi miktarıdır. *Wh/m2] Direkt Radyasyon: Saçılmadan, yansıtılmadan, direkt olarak açık gök yüzünden yer yüzeyine ulaşan radyasyona direkt radyasyon denilmektedir. Difüz Radyasyon: Difüz radyasyon İse saçılarak ve dağılmaya uğrayarak yer yüzüne ulaşabilen ulaşabilen radyasyondur.güneş radyasyonu, bulut ve hava molekülleri, aerosoller gibi parçacıklar ve su damlacıkları nedeniyle atmosferde dağılır. Dağılarak yere ulaşabilen güneş radyasyonu ise yer yüzeyine çarparak tekrar dağılıma (emisyona) uğrarlar. Yansıtılan Radyasyon: Gelen güneş radyasyonunun bulutlar ve yeryüzeyi tarafından atmosfere geri gönderilen (radyasyonun az bır kısmı) radyasyona yansıtılan radyasyon denir. Albedo: Albedoyu kısaca tanımlarsak; yeryüzeyine ulaşan güneş ışınımının yerden yansımasının ölçüsüdür. Yani Yerden yansıtılan radyasyonun güneşten gelen toplam radyasyona oranı bize albedoyo verir. Yer yüzeyine bağlı olarak olarak değişir. Mesela yazın giydiğimiz giysinin renginin beyaz olması sonucunda gelen radyasyonu iyi yansıttığı için giydiğimiz siyah giysiye göre daha az sıcaklık hissederiz. Aynı şekilde kar örtüsü iyi bir yansıtıcı (albedosu yüksek), asfalt yolları ise kötü bir yansıtıcı yani düşük albedo değerlerine sahiptir. Yansıtabilirlik ya da Albedo (Latince albus =beyaz), yüzeylerin yansıtma gücü; veya bir yüzeyin üzerine düşen elektromanyetik enerjiyi yansıtma kapasitesi. Genel olarak güneş ışığını yansıtma kapasitesi için kullanılır. Albedo, cismin yüzey dokusuna, rengine ve alanına bağlı olarak değişir. Elektromanyetik tayfın tümünde veya belirli bir bölümünde hesaplanabilir.uzaydan dünyamıza bakıldığında, bulutlar parlak, okyanus yüzeyi ise genelde koyu olarak gözükür. Beyaz bulutlar üzerlerine düşen ışığın büyük bölümünü yansıtırlar; yani albedoları yüksektir. Deniz yüzeyi ise üzerine düşen ışığın büyük bölümünü emer, ancak çok küçük bölümünü yansıtır; yani albedosu düşüktür. Gezegenimizin yüzeyinde en yüksek albedo oranına sahip olan cisimler arasında kar ve kum sayılabilir. En düşük albedo değerlerine ise yeni sürülmüş nemli topraklarda ve ormanlık alanlarda rastlanır.) Toplam (Global) Radyasyon: Direkt, Difüz ve Albedo bileşenlerinin toplamına toplam (global) radyasyon denilmektedir. Şekil-1. Güneş Radyasyon Tipleri Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 3

5 1.2 Güneş Radyasyonu Hesaplama Yöntemleri ve Kullanılan Modeller Güneş enerjisi hesaplamalarında son 6 yıl öncesine kadar sadece güneş hareketlerine ve tesis noktasının enlem, boylam ve yükseklik gibi fazla detay içermeyen bilgilerine dayalı stokastik modeller kullanılmaktaydı. Ancak günümüzde ise, gerçek araziyi daha iyi karakterize edebilen konumsal coğrafi verilere dayalı deterministik modeller ile bu stokastik modellerin birleştirilmesi sonucu arazideki gerçek ölçüm sonuçlarına daha yakın değerler gösteren kompleks modeller geliştirilmiştir. Bu modellerin başlıca en çok kullanılanları ise, NASA- Meteonorm, GRASS - R.Sun ve ESRI-Solar Analyst modelleridir. Bu modellerin de kendi içerilerinde artı ve eksileri yer almaktadır. Bu nedenle bu üç modele ait sonuçlarının karşılaştırılması ve ortalamalarının alınması daha gerçekçi ve hata payı daha düşük sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bu modellere ait verilerin karşılaştırılması ve birleştirilmesi ile firmamıza ait yeni bir güneş enerjisi modeli geliştirilmiş olup bu model ile yurtiçi veya yurtdışında herhangi bir alana veya noktaya ait güneş radyasyonu değerleri kolaylıkla %2 (+,-) hata payı ile hesaplanabilmektedir. Arazi modelleri ve tesis yer seçim kriterleri ile de uygun tesis alanları kolaylıkla belirlenebilmektedir Modellerin Kullandığı Girdi Parametreleri VERİ GİRDİLERİ Veri Tipi Veri Tanımı Birimi Değer Aralığı Grid Haritası (NASA 90m Çözünürlük) Sayısal Yükseklik Modeli Metre Grid Haritası (NASA 90m Çözünürlük) Arazi Bakısı (Güneş Paneli Azimut Açısı) Ondalıklı Derece Grid Haritası (NASA 90m Çözünürlük) Arazi Eğimi (Güneş Paneli Eğim Açısı) Ondalıklı Derece 0 90 Grid Haritası (NASA 1km Çözünürlük) Su buharı ve tozlardan Kaynaklanan Birimsiz (Katsayı) 0 -»7 Atmosferik Türbidite (Transmittivity) Noktasal Değerler Su buharı ve tozlardan Kaynaklanan Birimsiz (Katsayı) 0 -»7 Atmosferik Türbidite (Transmittivity) Grid Haritası (NASA 1km Çözünürlük) Yüzey Zemin Albedosu Birimsiz (Katsayı) 0 1 Noktasal Değerler Yüzey Zemin Albedosu Birimsiz (Katsayı) 0 1 Grid Haritası (NASA 90m Çözünürlük) Enlem Ondalıklı Derece Noktasal Değerler Enlem Ondalıklı Derece Grid Haritası (NASA 1km Çözünürlük) Açık Gökyüzü İndeksi Global Radyasyon Bileşenleri için (Saçılma Oranı) Birimsiz (Katsayı) 0 1 Grid Haritası (NASA 1km Çözünürlük) Açık Gökyüzü İndeksi Difüz Radyasyon Birimsiz (Katsayı) 0 1 Bileşenleri için (Saçılma Oranı) Sayısal Değerler Gün Sayısı Birimsiz (Katsayı) Sayısal Değerler Güneş Açıları(Deklinasyon Açısı, Azimut Radyan Açısı, Zenith Açısı) Sayısal Değerler Lokal Güneş Zamanı Ondalıklı Saat 0 24 Sayısal Değerler Model Çalıştırma Zaman Aralıkları Ondalıklı Saat Sayısal Değerler Gölgelenme için Örnekleme Uzaklığı Katsayısı Tablo-1. Güneş Radyasyonu Modellerine Ait Veri Girdileri Ondalıklı Saat Sayısal Yükseklik Modeli: NASA tarafından kullanılan uyduların çektiği görüntüler üzerinden üretilen tüm dünyaya ait 10m - 30m - 90m çözünürlükteki arazinin deniz seviyesine ve topoğrafyaya göre yüksekliklerini içeren dijital ortamdaki çoklu veri setidir. Arazi Bakısı (Güneş Paneli Azimut Açısı) : Sayısal Yükseklik Modelinden oluşturulan ve herhangi bir yöne bakan eğimli arazilerin ve güneş panellerinin kaç derece ile hangi yöne yönelmesi olduğunu hesaplanma metodudur. Bu yöntem ile herhangi bir noktadaki güneş panelinin güneşi görebileceği yön belirlemesi yapılmaktadır. Ör: 30:-SE Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 4

6 Arazi Eğimi (Güneş Paneli Eğim Açısı) : Sayısal Yükseklik Modelinden oluşturulan ve arazinin kaç derece eğimli ve güneş panellerinin kaç derece ile eğimli kurulması gerektiğini hesaplama metodudur. Arazi bakısı ve eğimi birlikte kullanılarak güneş panellerinin yönelimi ve optimum montaj açısı hesaplanmaktadır. (30:-SE-36:) Atmosferik Türbidite (Transmittivity): Açık gökyüzü koşullarında yeryüzüne gelen güneş ışınları atmosferdeki katı ve sıvı partiküller tarafından Rayleigh saçılmasına uğrayarak enerji zayıflamasına uğrarlar. Katı ve sıvı partiküllerden dolayı olan bu zayıflama ise Atmosferik Türbidite (Transmittivity) ile tanımlanır. Bu parametre kuru ve açık atmosferle ilgili olan puslu ve nemli atmosferin optik şiddetini (yoğunluğunu) gösterir. Türbidite faktörünün dinamik yapısından dolayı hesaplanması ve ortalamasının alınması zordur. Mevsimsel olarak değişim göstermekte olup kışın en düşük değeri, yazın ise en yüksek değeri alır. Ayrıca türbidite faktörü yersel olarak değişim gösterir, bu farklılıklar arazinin yüksekliği ile ilişkilendirilir. Endüstrileşme ve kentleşmede türbiditeye önemli etkilerde bulunur. Yüzey Zemin Albedosu: Yeryüzünden direkt veya açılı olarak yansıtılan radyasyon değerinin, toplam radyasyon değerine oranıdır. Enlem: Ekvatordan kutuplara doğru güneş hareketlerinin ve radyasyonun nasıl değiştiğini belirlemede kullanılan, çizgisel olarak birbirleri arasında aynı coğrafi mesafeyi içeren ve dünya üzerinde sanal olarak bölünlendirilmiş dairesel çizgilerdir. Açık Gökyüzü İndeksi (Diffuse Proportion) : Yeryüzüne gelen toplam radyasyonun, kapalı ve bulutlu havalardaki zamanlarda bulutlar içerisinden süzülerek yer yüzüne difüz radyasyon olarak geldiği durumlarda, gökyüzünün açık veya kapalı olduğu durumları karakterize etmek için difüz radyasyonun toplam radyasyona oranı ile ifade edilmektedir. (0.3 < Açık Gökyüzü, Kapalı Gökyüzü > 0.7) Gün Sayısı: Modellerin belirlenen yıl içerisindeki hangi günler için çalıştırılacağını belirtir. Böylece kış, sonbahar, ilkbahar ve yaz ayları için ayrı ayrı çalıştırma imkanı sunar ve tüm yıl hesaplamaları için 365 gün kullanılır. Güneş Deklinasyon Açısı: Enlem(l), Ekvatordan P noktasına olan açısal uzaklıktır. Şekilde de görüleceği gibi projeksiyonun OP çizgisi ile ekvator arasındaki açıdır. Açının alacağı işareti kuzey ve güney yarım küresi belirler, kuzey yarım kürede pozitif, güney yarım kürede ise negatifdir. Saat Açısı(h), dünyanın merkezi ile güneş merkezini birleştiren projeksiyondaki OP çizgisi ile dünya ekvator düzlemi arasında ölçülen açıdır. Öğlen zamanında saat açısı(h,t) sıfırı gösterir. Her bir saat 15 derecelik saat açısına eşittir. Saat açısı öğle öncesi negatif, öğlen sonrası ise pozitiftir. Şekil-2. Enlem(l), Saat Açısı(h),Güneş Deklinasyon Açısı(d) Deklinasyon: dünyanın güneş etrafında döndüğü düzleme ekliptik düzlem denir. Dünyanın kendi ekseni, ekliptik düzleminin normali ile yaklaşık olarak lik açı yapar. Dünyanın kendi ekseni etrafında dönüşü güneş radyasyonun günlük değişimine, güneş etrafında dönüşü ise mevsimsel değişime neden olur.dünyanın kendi ekseni ile ekliptik düzlemin normali arasındaki açı değişmez fakat güneş ve dünya merkezini birleştiren hattın ekvator düzlemi ile yaptığı açı günlük olarak değişir. Bu açıya Deklinasyon Açısı denir. Yıl içerisinde değişen deklinasyon açısının fonksiyonu ise: d(derece) = 23.5sin[360/365(284+n)] Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 5

7 Güneş Açıları: Daha önceden enlem, saat açısı ve güneş deklinasyon açıları açıklanmış olup bunların yanında güneş radyasyonunun eğimli yer yüzeylerine ve güneş panellerine hangi açı ile geldiğini ifade etmek ve optimum açıları bulmak için güneşin zenit açısı, yükseklik açısı ve azimut açısının hesaplanması gerekmektedir. Zenit Açısı (θ H ), Verilen bir zamanda yeryüzeyindeki gözleyicinin (P noktasının güneş yörüngesine olan uzantısı) gök küredeki (güneş) uzantısı arasındakı açı zenit açısı olarak tanımlanır. 0 ile 90 derece arasında değişim gösterir. Yükseklik Açısı (β), Dikey düzlem ile güneş ışını arasında ve yatay düzlem üzerindeki güneş ışınlarının projeksiyon açısıdır. β + θ H = π/2 Şekil-3. Güneşe Ait Zenith (θ H ), Yükseklik (β), Azimuth(ø) Açıları Azimut Açısı (ø): Güneş ışınının yatay projeksiyonun güneyinden ölçülen yatay düzlemdeki açıdır. Cosø =1/cosβ(cosdsinlcosh sindcosl ) [0-360 derece arasında değişmektedir.) ø: Güneş Azimut Açısı : Güneyin doğusunda negatif, güneyin batısında ise pozitiftir. l: Enlem : Kuzeyde pozitif, güneyde negatiftir. d: Deklinasyon Açısı: Güneş ışınları ekvatorun kuzeyinde ise pozitif, güney yarım kürede ise negatifdir. h: Saat açısı : Öğle öncesi negatif, öğlen sonrası ise pozitiftir. β: Yükseklik Açısı : 0 ile 90 derece arasında değişim gösterir. Şekil-4. Yüzey azimutu, yüzey eğimi ve yüzey-güneş azimut açılarının tanımı ve güneş ışını ile olan etkileşimi Ayrıca yukarıda da bashettiğimiz güneşin belli bir yerde belli bir zaman diliminde eğimli yüzey ile güneş arasındaki açı, θ(rad) bağıl zenit açısı diyebileceğimiz eğimli bir yüzeyde yüzey normali ile güneş ışını arasındaki açıdır. Yatay yüzeylerde yüzey normali dikey olduğundan bu açı zenit açısına eşittir. Fakat burada yüzey eğimli olduğu için güneş ile yüzey normali arasındaki açı bize eğim açısını verir. Şekil 4 de de görüldüğü gibi eğimli yüzey normali ile ışının geldiği noktadaki düşey normali arasındaki açı bize eğim açısını verir. Yüzey Azimut Açısı (bakı, azimuth) (Ψ): Şekil 4 deki projeksiyona göre yüzey normalinin yatay projeksiyonundan doğu ile yaptığı ve güneye doğru taranan açıdır. Güney doğu bakısı negatif, güney batı bakısı ise pozitifdir. Buna göre açıyı saptamak yüzeyin ekvatora göre hangi yöne baktığını saptamak (Bakı) için önemlidir. Örneğin eğer yüzey güney-doğuya bakıyorsa, yüzey azımut açısı negatif, güney batıya bakıyorsa pozitifdir. Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 6

8 Yüzey - Güneş Azimut Açısı (γ): Şekil 4 e göre güneş ışının yatay projeksiyon ve yüzey normalinin yatay projeksiyonu arasındaki açıdır. Yüzey - güneş (bağıl azimut) azimut açısı, güneş azimut açısı ve yüzey azimut açısı arasındaki ilişki aşağıdaki gibidir. γ = ø - Ψ (Derece) Şekil 4 de eğimli yüzeyler için, cosθ=cosβcosγsinσ + sinβcosσ Eğer yüzey düşeyse ise (Σ = 90:), cosθ=cosβcosγ Eğer yüzey yatay ise (Σ = 0:), cosθ=sinβ=cosθh bu hesaplamalardan da anlaşılacağı gibi tanımlanan belli bi zamandaki yatay yüzeydeki güneş açısı, zenit açısına eşittir. Lokal Güneş Zamanı: Güneş radyasyonu hesaplarında güneşin hareketlerine bağlı güneş zamanı kullanılmalıdır. Zaman greenwich merideyenine göre düzeltilir. Lokal saat zamanı hassas meridyen gözlemlerinden yapılır. Her meridyen arasında 1saat/15 (4 dakikalık) bir zaman farkı vardır. Lokal güneş zamanı (LST local solar time) ile lokal yerel zamanı ( LCT local civil time) arasındaki fark aşağıdaki gibi hesaplanır. LST=CT+(1/15)(Lstd-Lloc)+E-DT (1.1) LST = Lokal Güneş Zamanı (Saat) CT = Saat (Saat) Lstd = Lokal zaman zonu için standart meridyen (Derece Batı ) Lloc = Gerçek Lokasyona Ait Enlem Değeri (Derece Batı) E = Zaman Denklemi (Saat) DT = Yaz Saati Düzeltmesi (DT = 0 veya DT= 1 Saat) Saat olarak gilen değerler ondalık olarak değerlendirilir. Zaman denklemi: E= 0.165sin2B-0.126cosB-0.025sinB (saat) B= 360(n-81)/364 (derece) n: gün Saat açısını aşağıdaki gibi hesaplayabiliriz. Yukarıda da bahsedildiği gibi saat açısının değişimi herbir saatte 15 derecedir ve güneş öğlesinde sıfır, öğle öncesi negatif ve öğle sonrası ise pozitif değer alır. h = 15(LST-12) [derece] (T=15(t-12) Model Çalıştırma Zaman Aralıkları (Lag Time): Bu modeller, güneşin hareket ettiği zaman aralıklarını ifade etmek için dakika ve saat periyodunda hesaplamalar yapmaktadır. Bu hesaplamların sonuçları toplanarak aylık ve yıllık değerlere ulaşılmaktadır. Varsayılan değeri 30 dakikadır. Gölgelenme için Zaman Aralıkları (Distance Coefficient for Shadow Sampling): Sayısal arazi yükseklik verisini içeren her bir 90m grid hücresini baz alarak etrafındaki diğer grid hücreleri ile olan yükseklik farkları, bakı ve eğim gibi ilişkili parametreleri ve bu grid üzerindeki güneş ışınlarının hareketlerini ve geliş açılarını da dikkate alarak o grid üzerinde gölgelenme oranları hesaplanmaktadır. Özetle, yükseklik, eğim ve bakı değerlerine sahip gridler üzerinde güneş hareklerinin zamana bağlı olarak simulasyonu yapılmaktadır. Dağlık arazilerde gölgelenme nedeni ile radyasyon değerlerinin aşırı derecede azaldığı görülmektedir. Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 7

9 1.2.2 Modellerin Kullandığı Radyasyon Hesaplama Yöntemleri Açık-Gökyüzü Hesaplama Yöntemleri Direk Radyasyon: Güneşten atmosfere gelen anlık direk irradyansın sabit olarak (I 0 ), 1367 W/m 2 olduğu kabul edilmektedir. Dünyanın basık yüzeyi ve dünyanın güneş etrafında döndüğü yörünge içerisinde, dünyanın güneşe olan uzaklığının yıl içerisinde değişmesi nedeni ile dünya atmosferinin çeşitli yerlerinden gelen gerçek direk irradyansı bulmak için, sabit irradyans düzelteme katsayısı ile çarpılır. ( ) G 0 = I 0 (W/m 2 ) (1) = cos (j ) (2) j = 2 j/ (radyan) (3) j = 1 Ocak ile 31 Aralık arasındaki gün sayısı (366) B 0c = G 0 exp { T LK m R (m)} (4) T LK, atmosferik turbidite faktörü (sabit sayı) Kasten (1996). m, bağıl optik hava kütlesi (-) (Kasten and Young 1989). h 0 ref m = (p/p 0 )/(sin h 0 ref (h 0 ref ) ) (5) doğrulanmış güneş mesafesi h 0 (güneş ve ufuz çizgisi arasındaki açı) (Derece) ışığın kırılma bileşeni h ref 0 : h ref 0 = ( h h 2 0 )/( h h 2 0 ) h ref ref 0 = h 0 + h 0 (6) Denklem 5 deki, p/p 0 bileşeni, verilen yükseklik değerine göre z(m) hesaplanması: p/p 0 = exp (-z/8434.5) (7) Denklem 4 deki R (m), hava kütlesinin (m) Rayleigh optik kalınlığıdır ve aşağıdaki formülle hesaplanır.kasten (1996) m <= 20 için, R (m) = 1/( m m m m 4 ) (8) m > 20 için, R (m) = 1/( m) (9) Yatay düzleme gelen direk irradyans ise, B hc (W/m 2 ): B hc = B 0c sin h 0 (10) h 0, güneş ve ufuz çizgisi arasındaki açı ise, denklem 13 den hesaplanmaktadır. Eğimli yüzeylere gelen direk irradyans ise, B ic (W/m 2 ): B ic = B 0c sin exp (11) veya B ic = B hc sin exp /sin h 0 (12) exp, Güneş ve eğimli yüzey arasında ölçülen güneş yaklaşma açısı ise, denklem 17 den hesaplanmaktadır. Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 8

10 Difüz Radyasyon: Açık gökyüzünün daha bulutlu olduğu zamanlarda, difüz irradyasın arttığı ve direkt irradyansın ise azaldığı görülmektedir. Yatay yüzeyler üzerine gelen difüz bileşeninin hesaplanması D hc (W/m 2 ) ise, atmosferden gelen gerçek direk irradyansa (G 0 ), amosferik türbiditeye bağlı olan (T LK ) difüz iletim fonksiyonuna (Tn) ve güneş yükseklik açısına (h 0 ) bağlı olan difüz güneş yükseklik açısı fonsiyonu (F d ) bağlı olarak hesaplanır. (Scharmer and Greif 2000) D hc = G 0.Tn(T LK ). F d (h 0 ) (22) Tn(T LK ), yatay yüzeyler üzerine güneş ışınlarının bulutlardan geçtikten sonra dik olarak gelen teorik difüz irradyansını verir. Tn(T LK ) = T LK T LK 2 (23) Güneş yükseklik açısı fonsiyonu: F d (h 0 ) = A 1 + A 2 sin h 0 + A 3 sin 2 h 0 (24) Atmosferik Türbiditeye (T LK ) bağlı A 1, A 2 ve A 3 katsayıları ise: 2 A 1 ' = T LK T LK A 1 = /Tn(T LK ) eğer A 1 ' Tn(T LK ) < A 1 = A 1 eğer A 1 ' Tn(T LK ) >= A 2 = T LK T LK 2 A 3 = T LK T LK Eğimli yüzeydeki açık-gökyüzü difüz irradyansı,d ic (W/m 2 ) güneşli ve gölgeli yerler için ayrı hesaplanır.(muneer 1990) (25) a) Güneş alan yüzeylerde ve bulutlu olmayan gökyüzünde (h 0 -radyan): Eğer h 0 >= 0.1 ise, (ör. 5.7 ) D ic = D hc {F( N ) (1 - K b ) + K b sin exp /sin h 0 } (26) Eğer h 0 < 0.1 ise, D ic = D hc {F( N ) (1 - K b ) + K b sin N cos A LN /( h 0 )} (27) A* LN = A 0 - A N (28) A LN = A* LN eğer - <= A* LN <= A LN = A* LN - 2 eğer A* LN > A LN = A* LN + 2 eğer A* LN < - A N = Yüzey Azimut Açısı (radyan) A 0 = Güneşin Azimut Açısı (radyan) b) Gölgelenme etkisinde olan yüzeylerde ve bulutlu olmayan gökyüzünde ( exp < 0 ve h 0 >= 0): D ic = D hc F( N ) (29) F( N ), gölge etkisindeki alanlardaki difüz irradyansı hesaplama fonksiyonu ( N - yüzey eğim açısı, radyan): F( N ) = r i ( N ) + (sin N - N cos N - sin 2 ( N /2)) N (30) r i ( N ), eğimli yüzey tarafından gökyüzü kubbesinin görünen kısmı (Katyasyı): r i ( N ) = (1 + cos N )/2 (31) N, gölgelenen yüzeyler için değeri kullanılırken, açık-gökyüzü ve güneşli yüzeyler için N: N = K b K b 2 K b, direk irradyans miktarını karakterize eden bir ölçüdür. (yatay düzleme gelen direk irradyansın, atmosferden gelen güneş irradyansına oranıdır): (32) K b = B hc /G 0h (33) G 0h (W/m 2 ) ise, aşağıdaki formül ile hesaplanır: G 0h = G 0.sinh 0 (34) Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 9

11 Yer Yüzeyinden Yansıtılan Radyasyon Eğimli yüzeyden yansıtılan irradyans (R i )(W/m 2 ), izotropik bir varsayıma dayanmaktadır ve yatay düzlemdeki toplam irradyans değerine (G hc ), ortalama yüzey albedosuna ( g ) ve eğimli yüzeydeki yansıtan yüzey oranına r g ( N ) göre hesaplanmaktadır. (Muneer 1997): R i = g G hc r g ( N ) (35) r g ( N ) = (1 - cos N )/2 (36) G hc (W/m 2 ), direk ve difüz toplamı: G hc = B hc + D hc (37) ( g ), genel olarak 0.2 ile 0.15 arasındaki değerler kullanılır. Güneşin Konumu Yatay düzlemler için, Güneşin konumu, güneşin yükseklik açısı (h 0 - güneşin hareket düzlemi ile yatay düzlem arasındaki açı) ve güneşin azimut açısı (A 0 -doğudan ölçülen, güneş ve meridyen arasındaki yatay açı) ile ikili bir koordinat şeklinde ifade edilir. (Krcho 1990, Jenčo 1992): sin h 0 = C 31 cos T + C 33 (13) cos A 0 = (C 11 cos T + C 13 )/((C 22 sin T) 2 + (C 11 cos T + C 13 ) 2 ) 1/2 C 11 = sin cos (14) C 13 = -cos sin C 22 = cos C 31 = cos cos C 33 = sin sin Güneş deklinasyon açısı, (rad) aşağıdaki formül ile hesaplanır. = arcsin ( sin (j sin (j ))) (15) Gün Açıları (j ) (radyan), denklem 3 den hesaplanabilir. Saat açısı, T (rad), lokal güneş zamanı (t) ve 24 saat içindeki ondalıklı saatler ile hesaplanır. T = (t - 12) (16) Eğimli düzlemler için, Güneşin konumu, güneşin yaklaşma açısı ile tanımlanır( exp )(Krcho 1990, Jenčo 1992). Eğimli yüzeyler, yüzey eğim açısı ( N ) ve yüzey azimut açısı (bakı) A N ile ifade edilirse: sin exp = C 31 cos (T - ) + C 33 (17) C 31 = cos cos (18) C 33 = sin sin sin = - cos sin N cos A N + sin cos N (19) tg = - (sin N sin A N )/(sin sin N cos A N + cos cos N ). Yatay bir yüzey üzerinde, güneşin doğuşu ve batışı süresince değişen saat açısı, (T h r,s ): cos T h r,s = -C 33 /C 31 (20) Eğimli bir yüzey üzerinde, güneşin doğuşu ve batışı süresince değişen saat açısı, (T h r,s ): cos (T i r,s - ) = -C 33 /C 31. (21) Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 10

12 Gerçek-Gökyüzü Hesaplama Yöntemleri Gerçek-gökyüzü irradyans veya irradyasyon değerleri, açık-gökyüzü için hazırlanan raster haritaların, bulutluluk indeksi de diyebileceğimiz kapanık gökyüzü durumunu ifade eden bir azaltma parametresi ile çarpımı sonucu elde edilir. Meteorolojik ölçüm istasyonlarındaki kapanıklılık ölçümleri, tüm sahanın fiziksel doğasını ve dinamik konumsal değişimini temsil edemeyeceğinden daha basit parametreler kullanılmaktadır. Yatay ve eğimli yüzeyler için hesaplanan k c, (Açık-gökyüzü indeksi) birbirinden çok az farklıdır. Bulutlu kapanıklılık koşulları altında, yatay yüzeylerdeki toplam irradyans/irradyasyon (G ho ) hesaplama yaklaşımları, açık-gökyüzü toplam irradyans/irradyasyon (G hc ) nın açık gökyüzü indeksi (k c ) ile çarpılması ile elde edilir. (Beyer et al 1996, Hammer et al 1998, Rigollier et al. 2001) G ho = G hc k c (38) k c indeksi, atmosferik iletimi gösterir ve yatay düzlem üzerindeki bulutlu ve açık gökyüzüne ait toplam radyasyonun oranını ifade eder. Yüzeyde kurulan meteorolojik ölçüm istasyonlarına ait veri setleri kullanılarak, k c değeri aşağıdaki şekilde heseplanabilmektedir. Ölçüm istasyonunda ölçülen toplam radyasyon (G hs ) değerlerinin, hesaplanan açıkgökyüzü toplam adyasyonuna oranı ile bulunur. k c = G hs /G hc (39) Bulutlu kapanıklılık koşulları altında, eğimli yüzeylerdeki toplam irradyans/irradyasyon (G i ) hesaplama yaklaşımları, bulutlu ortamlarda toplam radyasyonun bileşenleri olan Difüz (D h ) ve Direk(B h ) değeleri de k c indeksi kullanılarak iyileştirilebilir. Denklem 26,27,29,37 de formüller yer almaktadır. (D hc ), hesaplanan açık-gökyüzü difüz radyasyon değeri, (B hc ), hesaplanan açık-gökyüzü difüz radyasyon değeridir. D ho = D hc k d c (40) B ho = B hc k b c D ho /G ho oranı açık-gökyüzünden kapalı gökyüzüne olan değişimi gösterir. D ho /G ho değer aralığı arasında değşir ve 0.3 açık, 1.0 kapalı gökyüzünü ifade eder.(kasten and Czeplak 1980). Çeşitli, bölgelerdeki ölçüm istasyonlarında yapılan yatay düzlemdeki toplam (G hs ), ve difüz radyasyon (D hs ) ölçümlerinden elde edilen verilerin oranı ile (D hs /G hs ) açık gökyüzü indeksi hesaplanabilir. D ho /G ho = D hs /G hs (41) B ho = G ho D ho k d c = D h /D hc (42) k b c = B ho /B hc Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 11

13 1.2.3 Modellerin Kullandığı Çıktı Parametreleri Yukarıda bahsedilen tüm veri girdileri ve hesaplama yöntemleri, çeşitli modellerde farklı isimler altında kullanılarak aşağıdaki model çıktıları elde edilmektedir. Veri Veri Tipi Birimi 90m Çözünürlükte Grid Haritası Güneş Yaklaşma Açısı Ondalıklı Derece 90m Çözünürlükte Grid Haritası Direk İrradyans W/m 2 90m Çözünürlükte Grid Haritası Difüz İrradyans W/m 2 90m Çözünürlükte Grid Haritası Yüzeyden Yansıtılan İrradyans W/m 2 90m Çözünürlükte Grid Haritası Direk İrradyans Süresi 90m Çözünürlükte Grid Haritası Direk İrradyasyon (Yatay,Dik,Açılı), Tek ve Çift Eksenli 90m Çözünürlükte Grid Haritası Difüz İrradyasyon (Yatay,Dik,Açılı),Tek ve Çift Eksenli 90m Çözünürlükte Grid Haritası Yüzeyden Yansıtılan İrradyasyon Tablo-2. Güneş Radyasyonu Modellerine Ait Veri Çıktıları Dakika - Saat Wh/m 2 -saat, Wh/m 2 -gün Wh/m 2 -saat, Wh/m 2 -gün Wh/m 2 -saat, Wh/m 2 -gün Uluslararası Kullanılan Modeller NASA Meteonorm NASA tarafından geliştirilen ve uydudan alınan atmosferik verilerin kullanıldığı küresel ve lokal bazda güneş radyasyon hesaplamalarında kullanılmaktadır. Kullandığı radyasyon ve iklim verilerin uzun dönemli ve güncel olması avantajı iken, sadece NASA nın hazırladığı 90m yükselik modelinin kullanılması ile sınırlı olması nedeni ile daha hassas çözünürlüklere inilememesi dez avantajıdır. 90m çözünürlük ise güneş hesaplamalarında yeterli kabul edilmektedir. Ancak bina çatısı vs. gibi çok küçük lokasyonlar için elverişli değildir. Türkiye için 150 istasyon içermekte olup ve kalibrasyon düzeltme katsayısı, gökyüzü indeksinin (k c ) NASA bulutluluk indekslerinden hesaplanmasından dolayı gerçek değerlere %3 (+) daha yakındır. Çok büyük ölçekli yerlerin güneş enerjisi potansiyellerinin belirlenmesinde de kullanılmaktadır. örneğin, Avrupa Kıtasının veya Türkiye gibi ülkelerin tüm alanlarını içine alacak şekilde modellenmesi çok rahatlıkla yapılabilmektedir. Şekil-5. NASA Meteonorm Modeli ve Çıktıları Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 12

14 GRASS R.sun Avrupa Birliği Yenilenebilir Enerji Komisyonu tarafında geliştirlen ve yukarıda hesaplama formülleri ile birlikte verilen yöntemleri kapsayan ve WinGRASS GIS yazılımı içerisindeki coğrafi verileride analiz ederek çalıştırılacak bir kütüphanenin (r.sun) hazırlanması ile geliştirilmiş açık kaynak kodlu bir modeldir. Raster harita üzerinde alansal yayılıma sahip açık-gökyüzü indeksi (k c ) değerlerini kullanarak gerçek gökyüzü koşullarını yansıtması açısından avantajı var iken, çeşitli ölçüm istasyonlarındaki radyasyon ölçümlerini jeo-istatiksel yöntemlerle enterpole ederek bu alansal yayılıma sahip harita verilerinin oluşturması esasında örnekleme yöntemine, sayısına ve alanına bağlı olarak % 6 bir hata payı içermektedir. Belirlenen bir nokta için hesaplanan model verileri ile test ölçüm verileri arasında, model verilerinde %4 (+), bir fazlalık görülmüştür. Daha küçük alanların modellenmesinde kullanılmaktadır. Örneğin Türkiye, İl, İlçe ve Tesis alanları için kullanılabilir. Model içerisinde yatay, dikey ve açısal yüzeyler için direk, difüz, yansıtılan radyasyon değerlerini ve bunların toplamı olan global radyasyon değerleri saatlik hesaplanırken bu değerlerin günlük, aylık ve yıllık değerleri ile elektrik üretimi hesaplanmakta olup ayrıca gölgelenme hesapları da yapılmaktadır. Lokal bazda tesis yer seçimi ve saha fizibilite çalışmalarında kullanılması daha uygundur. Şekil-6. GRASS-R.sun Modeli ve Çıktıları Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 13

15 ESRI Solar Analyst ESRI firması tarafından geliştirilen ilk güneş radyasyonu modellerindendir. Zamanla bir çok ek parametreler eklenerek bugünkü halini almıştır. Tamamen GIS tabanlı bir modeldir. Geniş ölçekli alanlarda daha iyi sonuçlar vermektedir. Ancak lokal alanlarda (k C ), tansmissivity ve diffuse proportion parametre değerleri ortalama değer olarak alındığı için gerçek ortamı, %10-15 (-) oranında hata payı ile yansıtmaktadır. EİE GEPA Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası bu model kullanılarak hazırlanmıştır. Şekil-7. ESRI Solar Analyst Modeli ve Çıktıları E.S.R.A ve Saatlik Radyasyon Tahmini E.S.R.A modeli, NASA dan ve diğer meteorolojik servislerden alınan, saatlik meterolojik güneş verilerinin ve bu veriler ile üretilen harita model verilerinin ve 3 günlük saatlik tahminleme (forcasting) verilerinin sunulduğu ücretli bir servistir.(http://www.soda-is.com ). Bu servisten alınan saatlik veriler ile 3 gün sonrası için elektrik üretimi tahminlemesi yapılabilmektedir. Böylece yatırımcılar, üretilecek tahmini elektrik enerjisini bilerek, buna göre ileriye dönük elektrik pazarlama işlemlerini planlayabilmektedirler. Şekil-8. E.S.R.A Map Modeli ve Çıktıları Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 14

16 Model Sonuçlarının Ortalaması ve Standart Sapmaları Çeşitli modellere ait sonuçların ortalamasının alınması daha doğru bir yaklaşım olmaktadır. Türkiye dahil Avrupa daki 20 ile 70 yıl arasındaki uzun dönemli meteorolojik güneş ölçüm verilerinin kullanılması ile hazırlanan aşağıdaki 6 adet model çıktıları arasında %3 ile %6 oranında standart sapma değeri ortaya çıkmaktadır. Bu verilerin ortalaması alınarak hata payı %2 ye kadar indirilmektedir. Şekil-9. Güneş Radyasyon Hesaplamalarında Kullanılan Modellerin Ortalaması Şekil-10. NASA Meteonorm, GRASS R.sun, ESRI Solar Analyst Modellerine Ait Standart Sapma Grafikleri Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 15

17 Modellere Ait Türkiye Güneş Radyasyon Haritaları Tarafımızından bu modellerden üretilen Türkiye geneli güneş radyasyon verilerinin ortalamasını içeren haritaları ve diğer arazi ve enerji ile ilgili katmanlar kullanılarak en uygun tesis kurulabilecek alanların çıkartılması ve bu alanlarda kurulacak herhangi bir kapasiteye sahip güneş enerjisi tesisine ait elektrik üretimi hesaplamaları ve panel/ayna açıları ve oriyastasyonu ile panel/ayna sayıları belirlenmektedir. Şekil-11. Modellerin Ortalamasından Elde Edilen Türkiye Haritaları 1.3 Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Türkiye nin Güneş Enerjisi Potansiyelini belirleme çalışmalarından elde edilen sonuçlara göre, 7644 km 2 tesis kurulabileceği belirlenen alanlardan üretilebilecek toplam elektrik enerjisi yaklaşık 395 TWh/yıl olarak belirlenmiştir. Türkiye nin son sene elektrik üretim toplamının 200 TWh/yıl olduğu düşünülürse, ülkemizdeki güneş enerjisinin değerlendirilmesi ve yatırıma açılması ülke ekonomisi açısından oldukça cazip görünmektedir. Bu çalışmalarda 1670 kwh/m 2 ile 1800 kwh/m 2 arasındaki radyasyon değerleri kullanılmış olup, bu alanlar üzerine kullanılamaz alanlar olarak; ormanlık ve tarım alanları, eğimi 2 dereceden büyük alanlar, yerleşim yeri alanları, özel çevre koruma sahaları, ana ve tali yollar, göl ve barajlar, akarsular, yerltı suları, askeri alanlar, hava ve deniz limanları, helikopter pistleri, özel tapulu alanlar, maden ruhsat sahaları ve diğer santral sahalarına ait alanlar çıkartılarak hesaplanmıştır. GRh (kwh/m2-yıl) TA-Toplam Alan (km2) KA-Kullanılabilir Alan (km2) Toplam %20 Elektrik Enerjisi Dönüşümü E=GRh o *KA*0.20 Türkiye Yıllık Elektrik Enerjisi 395 TWh/Yıl Tablo-3. Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Şekil-12. Türkiye Potansiyel Güneş Alanları ve Toplam Kullanılabilir Alanlar ( kwh/m 2 -yıl arası) Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 16

18 Tablo-4. Türkiye de Yatırım Yapılabilir Güneş Enerjisi Potansiyeline Sahip Başlıca İller Tesis Tipine Göre Güneş Radyasyonu Hesaplamaları Örnek olarak, 1700 kwh/m 2 -yıl (toplam radyasyon) ve üzeri yerleri kapsayan ve saha üzerinde diğer arazi yer seçimi kriterlerinin uyglandığı sarı alan içerisinde kurulabilecek herhangi bir oryantasyona sahip, 100 MW PV güneş enerjisi tesisi için, 20 yıllık ölçüm verilerini de içeren örnek model hesaplamaları ve diğer ön-fizibilite çalışmaları aşağıda verilmiştir. (Not: Bu örnek lokasyon ve radyasyon verileri birbiri ile ilişikili değildir.) Şekil-13. Tesis Tipi ve Oryantasyonuna Göre Güneş Radyasyon Değerleri Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 17

19 Şekil-14. Örnek Sahanın Uydu Görüntüsü ( 5 km 2, 1 o Eğim) Şekil-15. Güneşin Doğuş Saati ve Konumu (Saat: 05:14-06:28) Şekil-16. Güneşin Batış Saati ve Konumu (Saat: 19:12-20:01) Şekil-17. Güneş Hareketi ve İzlediği Yol Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 18

20 Şekil-18. Örnek Tesis Noktasına ait Toplam, Direk ve Difüz Radyasyon Değerlerinin Saatlik Değişim Grafiği Şekil-19. Örnek Tesis Noktasına ait PV Panel Yerleşim ve Oriyantasyon Hesaplamaları ve Ön Yatırım Hesapları (Bakı ve Eğimi 68 o SE35 o, 50 MW PV Kurulu Güç, 125 Milyon yatırım maliyeti, cent/ kwh üzerinden 7.6 Yıl Geri Ödemesi, güneş paneli, 84 GWh/yıl Elektrik Üretimi... ) Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 19

21 1.4 Güneş Enerjisinden Elektrik Üretiminde Kullanılan Teknolojiler Termik Sistemler Güneş ışınlarını odaklayıcı büyük aynalar yardımı ile bir merkezde toplayarak ve o merkezdeki borular içinden geçirilen su veya sıvıların ısıtılması ile elde edilen borularda 100 o C- 150 o C ile buhar türbinlerinde 1500 o C-2000 o C sıcaklığa sahip subuharının buhar türbinlerinde elektrik enerjisine dönüştürülmesi prensibi ile çalışmaktadır. Buradaki buhar miktarı ve sıcaklığı tesis kapasitesi için önemlidir.termik sistemlerde çoğunlukla su ile birlikte sıcaklığı koruması için erişim nitrat tuzu kullanılmaktadır Parabolik Açılı Aynalar (Parabolic Trough) : 30 o ile 150 o açı ile tek eksende güneşi izlemektedirler. En çok kullanılan termik sistemlerin birinci sırasında yer almaktadır. Şekil-20. Parobolic Trough Örnekleri Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 20

22 Güneş Kuleleri (Central Receiver) : 5000 ile adet arasındaki küçük aynaların kulenin tepesindeki bir güneş ışını toplayıcısına gönderilerek ve bu toplayıcının içerisinden geçirilen suyun buhar haline getirilmesi prensibi ile çalışmaktadır. Kule yüksekliği ( m arasında )güneşin geliş açısına ve tesisisin büyüklüğüne göre değişmektedir. Yansıtıcı paneller güneşi 2 eksende izleyebilmektedirler. En çok kullanılan termik sistemlerin ikinci sırasında yer almaktadır. Şekil-21. Güneş Kulesi Örnekleri Parabolik Geniş Tabaklar (Parabolic Dish): Küçük alanlar için uygulanmakta olup, güneş ışınlarının tabak şeklindeki aynaların ortasındaki spotlara yansıtılması ve bu spotların içinden geçen suyun ısıtılması prensibi ile çalışmaktadır. Şekil-22. Parabolic Dish Örnekleri Yere Döşenmiş Aynalar (Fresnel) : Parabolik Trough çalışma prensibine benzer bir şekilde çalışmakta olup, bu teknolojide aynalar yere yakın şekilde yatay olarak monte edilmektedir. Küçük alanlarda uygulanmakta olup, çok fazla örnek uygulaması yoktur. Şekil-23. Fresnel Örnekleri Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 21

23 1.4.2 Fotovoltaik Güneş Pilleri (PV) Güneş radyasyonundan elde edilen enerjiyi, Direkt Akımlı (DC) Elektrik Enerjisinden, küçük çapta kullanmak veya şebekeye vermek için Alternatif Akımlı (AC) Elektrik Enerjisine çeşitli çeviriciler (inverter) yardımı ile çeviren sistemlerdir. Bahçe Uygulaması, Çatı Uygulaması, Aydınlatma, Su Isıtma, Sulama, Elektrik Depolamalı Çatı Kiremiti Uygulamaları ve Şebeke Bağlantı Uygulamalarında kullanılan ve ilerde nanoteknojinin gelişimine bağlı olarak bir çok elektronik eşyada kullanılacak olan bir teknolojidir. Elektrik Enerjisi Çevirim Oranı, termik sistemlere göre daha düşük olan bu teknoloji üzerine bilim insanları sürekli çalışmakta olup, elektrik enerjisi çevirim oranı daha yüksek yeni maddeler üzerinde çalışmaktadırlar. ABD deki bir üniversitede yapılan bir labavatuvar çalışmasında, elektrik enerjisini %80 oranında elektrik enerjisine çevirecek bir madde bulunduğunu açıklanmış olup, üretimine 2012 den sonra başlanacağı haber kanallarından duyurulmuş ve uluslararası bilim dergilerinde yayınlanmıştır. Bu da bizlere gösteriyor ki, geleceğin güneş teknolojileri, güneş pilleri üzerine yoğunlaşacaktır. Bu güneş pillerinin ham maddesini ise, Silis İçerikli Tekli ve Çoklu Kristalli Silikon, İnce Film Şeritleri, Kadmiyum Tellurit oluşturmaktadır. Şekil-24. Fotovoltaik Örnekleri Pil Ham Maddesi Elektrik Çevirim Oranı (%) 1kWp için Gerekli Panel Alanı(m2) Monokristalin Silikon Polikristalin Silikon İnce Film Şerit, Bakır Indiyum Diselenit (CIS) Kadmiyum Tellurit Amorf Silikon Tablo-5. Güneş Pillerinin Elektrik Enerjisi Dönüşüm Oranları Şekil MW Şebeke Bağlantılı PV Tesisi için Tek Hat Şeması ve Termin Planı Örneği Bu dökümanın içeriğinin hazırlanması TEKNODAN a aittir. İçeriğin izinsiz kullanılması veya kopyalanması yasaktır. Sayfa 22

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ AÇILARI GİRİŞ Güneş ışınları ile dünya üzerindeki yüzeyler arasında belirli açılar vardır. Bu açılar hakkında bilgi edinilerek güneş enerjisinden en

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 1 Haziran 2013 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28664 YÖNETMELİK Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Amaç MADDE

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007. MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V.

YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007. MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V. ORTA KARADENİZ Z BÖLGESB LGESİ RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007 MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V. TÜRKİYE RÜZGAR

Detaylı

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam. Serap Ak

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam. Serap Ak EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/chapter5.htm http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/chapter4.htm Gök küresinde bulunan önemli yıldızların ekvatoral koordinatları

Detaylı

EES 487 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI DÖNEM PROJELERİ 2013 Doç.Dr.Mutlu BOZTEPE 28.11.2013

EES 487 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI DÖNEM PROJELERİ 2013 Doç.Dr.Mutlu BOZTEPE 28.11.2013 EES 487 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI DÖNEM PROJELERİ 2013 Doç.Dr.Mutlu BOZTEPE 28.11.2013 Genel kurallar: 1. Dönem projeleri aşağıda verilen konulardan seçilecektir. Bu konular dışında proje önermek

Detaylı

GSR Enerji GSR Enerji, Güne Enerji Santralleri GSR Enerji, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeli GSR Enerji, ebeke elektri inin olmadı

GSR Enerji GSR Enerji, Güne Enerji Santralleri GSR Enerji, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeli GSR Enerji, ebeke elektri inin olmadı güneşten ve rüzgardan gelen temiz enerji SUNUM PLANI GSR ENERJİ TANITIM GÜNEŞ ENERJİ YATIRIMLARI NELERDİR? GÜNEŞ ELEKTRİK SANTRALİ (GES) NEDİR? DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİK SANTRALLERİ NEDEN GES

Detaylı

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ ALİ BÜLENT KAPCI Elektrik-Elektronik Mühendisi ETKB - Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) Muhtelif sektör/alanlarda gelişimin takip

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması,

Detaylı

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

SANTRAL SAHASI ALANI VE SANTRAL SAHASI EMNİYET BANDI BELİRLEME YÖNTEMİ. UTM Koordinatı (6 derece) Doğu (sağa değer) Kuzey (yukarı değer)

SANTRAL SAHASI ALANI VE SANTRAL SAHASI EMNİYET BANDI BELİRLEME YÖNTEMİ. UTM Koordinatı (6 derece) Doğu (sağa değer) Kuzey (yukarı değer) SANTRAL SAHASI ALANI VE SANTRAL SAHASI EMNİYET BANDI BELİRLEME YÖNTEMİ Ek-1 Güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerine ilişkin santral sahası alanı aşağıda sıralanan yöntem çerçevesinde belirlenir.

Detaylı

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

ÜLKEMİZDE RÜZGAR ENERJİ BAŞVURULARI GEREKÇE, USUL VE BAZI GERÇEKLER. Burak Tevfik DOĞAN, Uğur AKBULUT, Olcay KINCAY

ÜLKEMİZDE RÜZGAR ENERJİ BAŞVURULARI GEREKÇE, USUL VE BAZI GERÇEKLER. Burak Tevfik DOĞAN, Uğur AKBULUT, Olcay KINCAY ÜLKEMİZDE RÜZGAR ENERJİ BAŞVURULARI GEREKÇE, USUL VE BAZI GERÇEKLER Burak Tevfik DOĞAN, Uğur AKBULUT, Olcay KINCAY RÜZGAR Rüzgar nedir? Rüzgarı etkileyen faktörler Türbülans Tepe etkisi Tünel etkisi Rüzgar

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

GÜNEY GRUP ENERJİ ÇEVRE DANIŞMANLIK. GÜNEY GRUP ENERJİ ÇEVRE DANIŞMANLIK A.Ş. bir GÜNEY PROJE TAAH. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. İştirakidir.

GÜNEY GRUP ENERJİ ÇEVRE DANIŞMANLIK. GÜNEY GRUP ENERJİ ÇEVRE DANIŞMANLIK A.Ş. bir GÜNEY PROJE TAAH. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. İştirakidir. GÜNEY GRUP ENERJİ ÇEVRE DANIŞMANLIK GÜNEY GRUP ENERJİ ÇEVRE DANIŞMANLIK A.Ş. bir GÜNEY PROJE TAAH. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. İştirakidir. GÜNEY GRUP ENERJİ GÜNEY GRUP ENERJİ - GENEL BAKIŞ GÜNEŞ ENERJİSİ - SANTRAL

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ 1 SUNUM İÇERİĞİ 1. GÜNEŞ ENERJİSİ NEDİR? 2. YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? 3. GÜNEŞ ENERJİSİ HARİTASI 4. GÜNEŞ PANELİ ÇEŞİTLERİ 5. UYGULAMA ŞEKİLLERİ 6. ÖRNEK

Detaylı

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI 0 DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI Dünya güneşten koptuktan sonra, kendi ekseni etrafında dönerken, meydana gelen kuvvetle; ekvator kısmı şişkince, kutuplardan basık kendine özgü şeklini almıştır. Bu şekle

Detaylı

www.hs-sevikenerji.com

www.hs-sevikenerji.com Kendi Elektriğinizi Güneş Enerjisi ile Kendiniz Üretin www.hs-sevikenerji.com www.hs-sevikenerji.com HŞ Güneş Enerjisi Sistemleri Yenilenebilir Enerji Üretimi Ltd. Şti. HŞ Güneş Enerjisi Sistemleri, Emmvee

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard.

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Türkiye de Rüzgar Enerjisi Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Akış Ülkemizde rüzgar enerjisi Destekleme Mekanizmaları Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri Lisanssız Elektrik Üretim Tesisleri Ülkemizde Rüzgar

Detaylı

Güneş Elektrik Santral Projesi Geliştirme. Dr. Yüksel MALKOÇ

Güneş Elektrik Santral Projesi Geliştirme. Dr. Yüksel MALKOÇ Güneş Elektrik Santral Projesi Geliştirme Dr. Yüksel MALKOÇ Güneş Enerjisinin Tarihi Gelişimi ve Geleceği Proje Geliştirme Aşamaları Fizibilite Tespit Geliştirme Aşama 1 Potansiyel Saha Tespitleri Güneş

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

E-DERGİ ÖABT SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN COĞRAFYA SAYI 2. www.kpsscografyarehberi.com ULUTAŞ

E-DERGİ ÖABT SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN COĞRAFYA SAYI 2. www.kpsscografyarehberi.com ULUTAŞ E-DERGİ ÖABT SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN COĞRAFYA SAYI 2 ULUTAŞ DÜNYA'NIN HAREKETLERİ ve SONUÇLARI Dünya'nın iki çeşit hareketi vardır. Dünya bu hareketlerin ikisini de aynı zamanda gerçekleştirir.

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Genel

Detaylı

Bu sunumun bir bölümü Temiz Enerji Kursunda anlatılmıştır. www.uteg.org

Bu sunumun bir bölümü Temiz Enerji Kursunda anlatılmıştır. www.uteg.org Güneşş Enerjisi Ölçümleri ve Fizibilite Süreci Ahmet Duran ŞAHİN İstanbul t b l Teknik Üniversitesi it i Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü sahind@itu.edu.tr Bu sunumun bir

Detaylı

Haritası yapılan bölge (dilim) Orta meridyen λ. Kuzey Kutbu. Güney Kutbu. Transversal silindir (projeksiyon yüzeyi) Yerin dönme ekseni

Haritası yapılan bölge (dilim) Orta meridyen λ. Kuzey Kutbu. Güney Kutbu. Transversal silindir (projeksiyon yüzeyi) Yerin dönme ekseni 1205321/1206321 Türkiye de Topografik Harita Yapımı Ölçek Büyük Ölçekli Haritalar 1:1000,1:5000 2005 tarihli BÖHHBYY ne göre değişik kamu kurumlarınca üretilirler. Datum: GRS80 Projeksiyon: Transverse

Detaylı

Lisanssız Elektrik Üretimi İçin Başvuruda bulunacak Gerçek Ve/Veya Tüzel Kişilerin Başvuru Aşamasında Sunması Gereken Evraklar

Lisanssız Elektrik Üretimi İçin Başvuruda bulunacak Gerçek Ve/Veya Tüzel Kişilerin Başvuru Aşamasında Sunması Gereken Evraklar Lisanssız Elektrik i İçin Başvuruda bulunacak Gerçek Ve/Veya Tüzel Kişilerin Başvuru Aşamasında Sunması Gereken Evraklar NOT: Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre tam ve eksiksiz başvurular işleme alınır,

Detaylı

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ; Rüzgâr ve Güneş enerjisine

Detaylı

TEBLİĞ RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

TEBLİĞ RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 22 Şubat 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28212 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: TEBLİĞ RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

Kuzey Kutbu. Yerin dönme ekseni

Kuzey Kutbu. Yerin dönme ekseni 1205321/1206321 Türkiye de Topoğrafik Harita Yapımı Ölçek Büyük Ölçekli Haritalar 1:1000,1:5000 2005 tarihli BÖHHBYY ne göre değişik kamu kurumlarınca üretilirler. Datum: GRS80 Projeksiyon: Transverse

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Düzlemsel Güneş Toplayıcıları Vakumlu Güneş Toplayıcıları Yoğunlaştırıcı Sistemler Düz Toplayıcının Isıl Analizi 2 Yapı olarak havası boşaltılmış

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

Solar PV Paneller Genel Bilgi

Solar PV Paneller Genel Bilgi Solar PV Paneller Genel Bilgi PV paneller güneş enerjisi solar elektrik sistemlerinin en önemli bileşenleridir. Solar PV paneller sayesinde güneş enerjisi DC (doğru akım) elektriğe dönüştürülür. Bir PV

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

YÖNETMELİK RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 9 Kasım 2008 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 27049 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: YÖNETMELİK RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Resmi Gazete Tarihi: 09.11.2008 Resmi Gazete Sayısı: 27049 RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Detaylı

ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK

ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK Lisans başvurusu Düzenli depolama tesisleri için tesisin bulunduğu belediyeden usulüne göre alınmış izin veya ruhsat üzerine Bakanlıktan lisans alınması

Detaylı

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJĐSĐNE DAYALI LĐSANS BAŞVURULARINA ĐLĐŞKĐN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ; Rüzgâr ve Güneş enerjisine

Detaylı

EK-A ÖLÇÜM İSTASYONU KURULUM RAPORU İÇİN BAŞVURU FORMU

EK-A ÖLÇÜM İSTASYONU KURULUM RAPORU İÇİN BAŞVURU FORMU EK-A ÖLÇÜM İSTASYONU KURULUM RAPORU İÇİN BAŞVURU FORMU İstasyon No. (MGM tarafından doldurulur.) Başvuru sahibi tüzel kişi Ölçüm İstasyonu Güneş İli İstasyonun yeri İlçesi Mevkii UTM Koordinatı (6 derece

Detaylı

Çevresel Gürültü Ölçümleri

Çevresel Gürültü Ölçümleri Çevresel Gürültü Ölçümleri Betül KESKİN ÇATAL Çevre ve Orman Uzmanı Endüstriyel Kirlilik İzleme Şube Müdürlüğü Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü 2 Gürültü Ölçümleri (1/12)

Detaylı

Güneşten Elektrik Üretimi

Güneşten Elektrik Üretimi Güneşten Elektrik Üretimi Lisanssız Uygulamalar enerji sistemleri Elektrik fiyatları neden artmakta ve artmaya devam edecek? Türkiye ürettiği elektriğin %50 sinden fazlasını doğalgaz termik santralleri

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

K U R U L K A R A R I. Karar No: 3842 Karar Tarihi: 24/05/2012. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 24/05/2012 tarihli toplantısında;

K U R U L K A R A R I. Karar No: 3842 Karar Tarihi: 24/05/2012. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 24/05/2012 tarihli toplantısında; 14 HAZİRAN 2012 TARİHLİ VE 28323 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: K U R U L K A R A R I Karar No: 3842 Karar Tarihi: 24/05/2012 Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

KİTABIN REHBERLİK PLANLAMASI. Bölümler. Bölümlere Ait Konu Kavrama Testleri KONU KAVRAMA TESTİ DOĞA VE İNSAN 1 TEST - 1

KİTABIN REHBERLİK PLANLAMASI. Bölümler. Bölümlere Ait Konu Kavrama Testleri KONU KAVRAMA TESTİ DOĞA VE İNSAN 1 TEST - 1 Sunum ve Sistematik SUNUM Sayın Eğitimciler, Sevgili Öğrenciler, ilindiği gibi gerek YGS, gerekse LYS de programlar, sistem ve soru formatları sürekli değişmektedir. Öğrenciler her yıl sürpriz olabilecek

Detaylı

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli CEV 361 CBS ve UA Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli 1 Yerin Şekli Ekvator çapı: 12756 km Kuzey kutuptan güney kutuba çap: 12714 km

Detaylı

Solar Santral Gelistirme Sureci. Rasim UNER Kosi Solar Is Gelistirme & Pazarlama Muduru Kosi Solar İş Geliştirme & Pazarlama

Solar Santral Gelistirme Sureci. Rasim UNER Kosi Solar Is Gelistirme & Pazarlama Muduru Kosi Solar İş Geliştirme & Pazarlama Solar Santral Gelistirme Sureci Rasim UNER Kosi Solar Is Gelistirme & Pazarlama Muduru Kosi Solar İş Geliştirme & Pazarlama 2008 yilinda kurulan Kosi Solar, 2011 yilinin basinda yenilenebilir enerji yasasinin

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER Rapor No: Rapor Hazırlama Tarihi: Tarihi: Firma/İşletme Adı: de kullanılan ilgili standart veya metot: I. İşletmenin Genel Tanıtımına İlişkin Bilgiler 1) İşletmenin ticari unvanı, 2) İşletmenin adresi,

Detaylı

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI SEMA TOPÇU* 1. GİRİŞ Dünya üzerindeki büyük su kütlelerinden meydana gelen buharlaşma ve canlıların terleme olayı atmosferdeki subuharının

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar

RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan : RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1)

Detaylı

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ 1.1. Ruhsat Sahasının İli : İlçesi : Beldesi : Köyü : Ruhsat Numarası : Ruhsat Grubu : I (a) Maden Cinsi : BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ 1.2. Ruhsat Sahibinin Adı Soyadı : Adres :

Detaylı

ZM R KEMALPA A ORGAN ZE SANAY BÖLGES

ZM R KEMALPA A ORGAN ZE SANAY BÖLGES TARİHÇE Kemalpaşa da sanayileşme 1970 li yıllarda başladı. KOSBİ, 1993 yılında 410 Hektar alanda kuruldu ve sonraki yıllardaki genişlemeler ile 1300 hektara ulaştı. KOSBİ, 14.08.2001 tarihinde ilk tüzel

Detaylı

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Ek-3: Faaliyet Ön Bilgi Formu T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Kod No:... Tarih:.../.../... Bu form, toprak kirliliği potansiyeli bulunan endüstriyel faaliyetler ile ilgili genel

Detaylı

YÖNETMELİK RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

YÖNETMELİK RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ 31 Mart 2012 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28250 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: YÖNETMELİK RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA

Detaylı

ORTALAMA RÜZGAR VERİLERİ ÜZERİNDEN RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE YAPILMASI: GEDİZ ÜNİVERSİTESİ 100 kw RES UYGULAMASI

ORTALAMA RÜZGAR VERİLERİ ÜZERİNDEN RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE YAPILMASI: GEDİZ ÜNİVERSİTESİ 100 kw RES UYGULAMASI ORTALAMA RÜZGAR VERİLERİ ÜZERİNDEN RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE YAPILMASI: GEDİZ ÜNİVERSİTESİ 100 kw RES UYGULAMASI Doç. Dr. Selim SOLMAZ Gediz Üniversitesi Makine Müh. Bölümü selim.solmaz@gediz.edu.tr

Detaylı

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Ülkemizde 2010-2011 yılı itibari ile çeşitli

Detaylı

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek KAPASİTE FAKTÖRÜ VE ENERJİ TAHMİNİ Kapasite faktörü (KF) bir santralin ne kadar verimli kullanıldığını gösteren bir parametredir. Santralin nominal gücü ile yıllık sağladığı enerji miktarı arasında ilişki

Detaylı

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır.

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır. BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA 3.1. Giriş Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle

Detaylı

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA ve BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI ARAŞTIRMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon i 2008-2009 Kış Dönemi (Ekim, Kasım, Aralık,

Detaylı

ĐKLĐM VE HAVA DURUMU

ĐKLĐM VE HAVA DURUMU ĐKLĐM VE HAVA DURUMU PERFORMANSA DAYALI MĐMARĐ TASARIM FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ BEYKENT ÜNĐVERSĐTESĐ PROF. DR. SALĐH OFLUOĞLU THE COURSE MATERIAL WAS ADAPTED FROM BUILDING PERFORMANCE ANALYSIS FROM CERTIFICATE

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ

GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ Afşin GÜNGÖR, Abdulkadir KOÇER, Engin DEMİRCİ Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ SANTRALLERİNİN KURULUMUNDA GÜNEŞ ÖLÇÜMÜNÜN ÖNEMİ VE TÜRKİYE DE YASAL MEVZUAT

GÜNEŞ ENERJİ SANTRALLERİNİN KURULUMUNDA GÜNEŞ ÖLÇÜMÜNÜN ÖNEMİ VE TÜRKİYE DE YASAL MEVZUAT 1 GÜNEŞ ENERJİ SANTRALLERİNİN KURULUMUNDA GÜNEŞ ÖLÇÜMÜNÜN ÖNEMİ VE TÜRKİYE DE YASAL MEVZUAT İskender KÖKEY GENBA renewable energy solutions 129/2 Sok. No:1/7 4. San. Sit. Bornova/İZMİR Tel: 0232 878 04

Detaylı

10 yıla varan rakipsiz yerel tecrübe ve birikimin global teknoloji ve düşünce ile birleşmesi

10 yıla varan rakipsiz yerel tecrübe ve birikimin global teknoloji ve düşünce ile birleşmesi HAKKIMIZDA Yerel tecrübe, sektörel birikim, ilk kurumsal yapı... 10 yıla varan rakipsiz yerel tecrübe ve birikimin global teknoloji ve düşünce ile birleşmesi Uluslararası alanda halen kullanılan başlıca

Detaylı

Uygulama Çeşitleri ON-GRID Sistem Nedir?

Uygulama Çeşitleri ON-GRID Sistem Nedir? ON-GRID Sistem Nedir? Şebekeye bağlı sistemdir. Kullanımınızdan kalan elektriğin satışı demektir. Satış devlete 0,133 ABD$/kWh değerinde yapılacaktır.yerli kullanıma hibeler aşağıdaki gibidir. PV panel

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

YUNUS ACI 2011282001

YUNUS ACI 2011282001 YUNUS ACI 2011282001 Güneş enerjisi,güneşten yayılan ısı ve ışık enerjsine verilen gelen isimdir.güneş ışınları rüzgar ve dalga enerjisi,biyokütle ve hidroelektrik ile birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarının

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR ÇUKUR AYNA. Yansıtıcı yüzeyi, küre parçasının iç yüzeyi ise çukur ayna yada içbükey ayna ( konveks ayna ) denir.

KÜRESEL AYNALAR ÇUKUR AYNA. Yansıtıcı yüzeyi, küre parçasının iç yüzeyi ise çukur ayna yada içbükey ayna ( konveks ayna ) denir. KÜRESEL AYNALAR Yansıtıcı yüzeyi küre parçası olan aynalara denir. Küresel aynalar iki şekilde incelenir. Yansıtıcı yüzeyi, küre parçasının iç yüzeyi ise çukur ayna yada içbükey ayna ( konveks ayna ) denir.eğer

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI Cumhuriyet Üniversitesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü Sunan Yrd.Doç. Dr. Mustafa HOŞTUT Nisan-2007 1/53 RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS

Detaylı

GÜNEŞTEN GELEN ENERJİ

GÜNEŞTEN GELEN ENERJİ GÜNEŞTEN GELEN ENERJİ GES Lisans Başvuru Adımları: 1. Yönetmelikte gösterilen harita konumlarında yine yönetmelikte belirtilen niteliklerde alan tespit edilecek. 2. Alanda ölçüm yapılabilmesi için gerekliyse

Detaylı

EK-D GÜNEŞ ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ. Güneş Ölçüm İstasyonunda aşağıdaki meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir.

EK-D GÜNEŞ ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ. Güneş Ölçüm İstasyonunda aşağıdaki meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir. EK-D GÜNEŞ ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Güneş Ölçüm İstasyonunda aşağıdaki meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir. Değişken adı Güneş Radyasyonu Güneşlenme Süresi Rüzgar

Detaylı

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Prof. Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü ITU Faculty of Civil Engineering Department of Geomatics Engineering http://web.itu.edu.tr/tahsin

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ PROJESİ BAŞVURU SÜRECİ. DİYARBAKIR 14-16 Ekim 2015

GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ PROJESİ BAŞVURU SÜRECİ. DİYARBAKIR 14-16 Ekim 2015 GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ PROJESİ BAŞVURU SÜRECİ DİYARBAKIR 14-16 Ekim 2015 SUNUM İÇERİĞİ Hangi Üretim Tesisleri Başvuru Yapabilir? Başvuru için Temin Edilmesi Gereken Belgeler Arazi Tipi Projelerde Dikkat

Detaylı

Eski çağlara dönüp baktığımızda geçmişteki gç ş insan topluluklarının yazılı, yazısız kültür miraslarında Güneş ve Ay tutulmalarının nedeni hep doğaüstü güçlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan tasvirlerde

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI

GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI GÜNEŞ PİLLERİNİN ÇATI DİZAYNINDA KULLANILMASI Canan Perdahçı Kocaeli Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Vezirçiftliği, İzmit Perdahci@kou.edu.tr Özet: Ülkelerin sosyal ve ekonomik kalkınmasının

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Prof. Dr. Yurdanur ÜNAL 18 MART 2014 ANKARA

Detaylı

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Güneş Enerjisiyle Soğutma (Nebi Yelegen, Canan Ceylan) Güneş Enerjisi ile Su Damıtma Sistemleri (Fitim Zeqiri, Abdullah Mat) Güneş Enerjisi ile Kurutma

Detaylı

Genel Bakış. Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir.

Genel Bakış. Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir. Genel Bakış Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir. Giriş Fotovoltaik Güç Sistemleri Tasarımı kolay Kurulumu kolay

Detaylı

Ahenk (Koherans, uyum)

Ahenk (Koherans, uyum) Girişim Girişim Ahenk (Koherans, uyum Ahenk (Koherans, uyum Ahenk (Koherans, uyum http://en.wikipedia.org/wiki/coherence_(physics#ntroduction Ahenk (Koherans, uyum Girişim İki ve/veya daha fazla dalganın

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu TOPOĞRAFYA Topoğrafya, bir arazi yüzeyinin tabii veya suni ayrıntılarının meydana getirdiği şekil. Bu şeklin kâğıt üzerinde harita ve tablo şeklinde gösterilmesiyle ilgili ölçme, hesap ve çizim işlerinin

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI Doç. Dr. Selim SOLMAZ Gediz Üniversitesi Makine Müh. Bölümü selim.solmaz@gediz.edu.tr SUNUM PLANI Motivasyon Proje Geçmişi

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ NDE CSP TEKNOLOJİSİNİN KULLANIMI

GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ NDE CSP TEKNOLOJİSİNİN KULLANIMI GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ NDE CSP TEKNOLOJİSİNİN KULLANIMI MURAT DURAK Şirket Müdürü Enermet Enerji Meteoroloji Müşavirlik ve Mümessillik Ltd. Şti md@enermet.com.tr www.enermet.com.tr ICCI Nisan 2012 Güneş

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans Programı COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA 1 Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama İçindekiler

Detaylı

Ormancılıkta Uzaktan Algılama. 4.Hafta (02-06 Mart 2015)

Ormancılıkta Uzaktan Algılama. 4.Hafta (02-06 Mart 2015) Ormancılıkta Uzaktan Algılama 4.Hafta (02-06 Mart 2015) Hava fotoğrafı; yeryüzü özelliklerinin kuşbakışı görüntüsüdür. Hava fotoğrafları, yersel fotoğraf çekim tekniğinde olduğu gibi ait oldukları objeleri

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı