GÜVENLİK EKONOMİSİ. 3. Ulusal Özel Güvenlik Sempozyumu 1-2 Mart 2013 Gaziantep. Filiz GÖLPEK Hasan Kalyoncu Üniversitesi,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GÜVENLİK EKONOMİSİ. 3. Ulusal Özel Güvenlik Sempozyumu 1-2 Mart 2013 Gaziantep. Filiz GÖLPEK Hasan Kalyoncu Üniversitesi, (filiz.golpek@hku.edu."

Transkript

1 3. Ulusal Özel Güvenlik Sempozyumu 1-2 Mart 2013 Gaziantep GÜVENLİK EKONOMİSİ Filiz GÖLPEK Hasan Kalyoncu Üniversitesi, ÖZET Birçok iktisatçı güvenlik hizmetlerin yer aldığı hizmet kesiminin uzun süre önemli ölçüde ihmal edilmiş olduğunu kabul etmektedir. Bunun en önemli nedeni, iktisat biliminin öncülerinden A.Smith in hizmet faaliyetlerini üretken olmayan uğraşlar olarak nitelendirmesidir. Hizmet kesiminin önemi, 2. Dünya savaşından sonra anlaşılmıştır. Bu dönemde bazı iktisatçılar, ekonomik sistemin düzgün işlemesi ve ekonomik gelişmenin sağlanmasında, bütün sektörlere entegre olmuş hizmet fonksiyonlarının geliştirilmesinin zorunluluğunu vurgulamışlardır. Bu dönemden sonra hizmetler, gelişmiş ülke ekonomilerinin en geniş ve en dinamik sektörü haline gelmiştir. Yakın zamanlarda, başta ABD olmak üzere, gelişmiş ülkelerde malların hizmet içerikleri aşırı derecede artmış, birçok hizmet, yurt içi ve uzak mesafeden elektronik ortamlarda yapılır hale gelmiş, bunun için kamu kesimi tarafından güvenlik amacıyla giderek daha fazla kaynak tahsis edilmeye başlanmıştır. Ayrılan kaynakların büyüklüğü refah devleti krizi denilen bir sürecin yaşanması, iç güvenlik hizmetleri içinde yer alan özel güvenlik hizmet üretimini ve piyasa sistemini gündeme getirmiştir. Böyle bir sonuç, bu alanda özel kesim firmalarının büyümesini arttırabilir, herkes için, mevcut hizmetlerin düzeyini ve kalitesini yükseltebilir, daha zenginler için özel sektör alternatiflerinin sunulmasını sağlayabilir, kamu kesiminin de düşük gelirlilere daha iyi hizmet vermelerini sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Suç Ekonomisi, Hizmet Ekonomisi, Güvenlik Hizmetleri. 1. GİRİŞ Birleşmiş Milletler Uluslararası Standart Endüstri Sınıflandırması (International Standart Industry Classification= ISIC), genel kabul gören ekonomik faaliyetler sınıflandırmasıdır. Bu sınıflandırmaya göre, iç güvenlik hizmetleri hizmetler sektöründe toplum hizmetleri alt başlığında sosyal/kişisel hizmetler içinde yer almaktadır (The World Bank, 1997; Hartley & Sandler, 1990). Hizmetlerin iktisatçıların arasında en çok kabul gören tanımı, mallar olarak tasnif edilemeyen ekonomik işlemlerin tamamı şeklindedir. Bu tanım, piyasa ve piyasa dışı 195

2 hizmetlerini, resmi ve resmi olmayan ile ödeme yapılan ve ödeme yapılmayan hizmetleri kapsar (Dalcantara, 1987). Hizmetlerin özellikleri konusunda özel bir teori, yaklaşım veya kalıp yoktur. Çoğu zaman hizmetlerin görünürdeki özellikleri vurgulanır (Seyidoğlu, 1998; Aslan, 1998). Bunlar: 1) Hizmetler, tutulamaz, dokunulamaz ve maddi varlıkları yoktur. Hizmetler, mallarda olduğu gibi imal edilemezler. 2) Hizmetlerde üretim ve tüketim eşanlıdır. Hizmetler üretildikleri anda ve yerde tüketilirler. 3) Hizmetler stoklanamazlar. Hizmetlerin üretildikleri anda tüketilmesinden dolayı bu özellik ortaya çıkar. Farklı siyasi ve ekonomik sisteme sahip olsalar bile, her ülkenin belli bir kamu düzeninde devlet, örgütlenmiş çeşitli ülke haklarının temel hak ve özgürlüklerini garanti altına almayı amaçlar. Bununla beraber, yine her ülkede bu kamu düzenine, dolayısıyla da insanların temel hak ve özgürlüklerine yönelik çok sayıda saldırı gerçekleşmektedir. Bu saldırıların çok büyük bir bölümü mülkiyete yönelik sahtekârlık, hırsızlık, gasp ve tahrik şeklinde ortaya çıkarken, bir bölümü de yaralama, öldürme şeklinde gerçekleşmektedir (Cooper, 1996). Korkunç boyutlara varan suçların kontrol edilerek insanların hak ve özgürlüklerinin korunmasına ve geliştirilmesine çalışılmakta, bu amaçla önemli tutarlara ulaşan kaynaklar kullanılmaktadır. Bu çerçevede, konuyla ilgili olarak iktisatçıların eğilecekleri iki temel alan bulunmaktadır: 1) Suçların kontrolü ve ekonomik etkinlik, 2) Suçların kontrolü ve piyasa mekanizması (Intriligator, 1990). Bu çalışmada, özel güvenlik hizmetlerinin ekonomideki yeri ve bu hizmetin piyasa mekanizması aracılığı ile sunulmasını sağlayacak teknik bir çerçeve sağlamaktır. Çalışma giriş ve sonuç dahil dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, suçların kontrolü ve ekonomik etkinlik ilişkisi ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, suçların kontrolü ve piyasa mekanizması anlatılmaktadır. Sonuç bölümünde ise, suç kontrol hizmetlerinin piyasa tarafından sunulmasında mesela özel güvenlik kuruluşları, suçluları bulmada, insanların suçluluğu veya masumluğu konusunda çok fazla titiz davranılamayabilir. Bu ise, kabul edilebilir bir düzeyde sivil hürriyet ortamı sağlamayabilir. 2. SUÇLARIN KONTROLÜ VE EKONOMİK ETKİNLİK Suçlar, sosyal bakımdan arzulanmayan davranışlardır. Bu nedenle, bütün ülkelerde iç güvenlik örgütleri suçları önlemeye çalışır. En ideal olanı, hiç suç işlenmemesidir. Dolayısıyla en etkin suç kontrol düzeyi hiç suç işlenmemesinin sağlanmasıdır. Ancak, bunun da bir maliyeti vardır. Suçluların yakalanması, yargılanması, cezalandırılması ve hepsinden önce polis devriyeleri gibi suç işleme girişimlerinin caydırılmasına yönelik hizmetler önemli harcamaların yapılmasını gerektirir. Ayrıca, diğer mal ve hizmetlerin üretilmesinde kullanılacak kaynaklar da suçların kontrolü için tüketilir. Polisler ve cezaevi görevlileri ile hakim, savcı ve avukatlardan oluşan muazzam bir işgücü bu amaç için çalışır. Mahkeme, güvenlik örgütü ve hapishane binaları, arabalar, bilgisayarlar ve diğer makine ve teçhizat yine suçların kontrolü için kullanılır. Bu maliyetlerin varlığı hiç suç işlenmemesi gibi bir ihtimali ortadan kaldırır. Bu nedenle, etkin suç kontrol düzeyi fayda ve maliyetleri birlikte dikkate alan bir düzey olacaktır. Etkin suç kontrol düzeyi, ilave bir kontrol için katlanılan maliyetin, söz konusu kontrolün faydalarını aşmaya başladığı düzey olarak tanımlanabilir (Özmucur, 1996; Aslan, 1998). Konuyu bir örnek ve şekil yardımıyla açıklamaya çalışalım: Bir şehrin belli bir bölgesinde polis devriyelerinin etkin bir şekilde sunulmasına çalıştığımızı, bu devriyelerin faydalarını bir yılda önlenen suç sayısı cinsinden tanımlayabildiğimizi ve bu 196

3 faydalar için parasal bir değer belirleyebildiğimizi varsayalım. Ayrıca, ilave bir devriye sağlanmasının suçlarda meydana getirdiği ilave azalmanın parasal değerini, yani polis devriyelerinin marjinal sosyal faydasını (MSF) ölçebildiğimizi varsayalım. Nihayet, ilave bir devriyenin maliyetini veya marjinal sosyal maliyeti (MSM) de tahmin edebildiğimizi kabul ederek durumu Şekil 1 de izleyebiliriz. MSF MSM MSM E MSF Q Günlük devriye sayısı Şekil 1: Polis Devriyesi Hizmetinin Arz Ve Talebi Şeklin yatay ekseninde günlük polis devriye sayısı, dikey eksende de bu devriyelerin marjinal sosyal fayda ve maliyeti ölçülmektedir. Marjinal sosyal fayda eğrisi (MSF) negatif eğimli olup, devriye sayısı arttıkça bunun marjinal faydasının azalacağını ifade etmektedir. Marjinal sosyal maliyet eğrisi ise pozitif eğimlidir. Devriye sayısı arttıkça, ilave devriyenin maliyeti artmaktadır. Şekilden etkin devriye sayısını belirlememiz mümkündür. İki eğrinin kesiştiği E noktasının solunda MSF>MSM dir. Sağ tarafında ise MSM>MSF. E denge noktasına karşılık gelen Q devriye sayısına kadar, her ilave devriye, maliyetinden daha fazla fayda sağlamaktadır. Q dan sonra ise her ilave devriyenin maliyeti faydasını aşmaktadır. Bu nedenle, Q devriye sayısı optimal devriye sayısı olarak kabul edilebilir. Eğer polis devriyeleri dışında alternatif suç kontrol yöntemlerinin maliyet ve faydalarını ölçebilirsek, her yöntem için optimal düzeyi belirleyebiliriz. Ancak, maliyet ve faydalarının ölçülmesi kolay değildir. Bazı suç önleme yöntemlerinden maliyetlerin belirlenmesi nispeten kolaydır. Mesela, polis devriyelerinin maliyeti, çalışan polislere yapılan ödemeler ile bunların kullandıkları araç, gereç, malzeme ve binaları satın alma ve idame masraflarının toplamına eşit olacaktır. Ancak, diğer suç kontrol biçimlerinin maliyetleri bu kadar kolay hesaplanamazlar (Aslan, 1998). Mesela, bir cezaevi sisteminin maliyeti, binaları ve cezaevlerinin çekip çevirmenin doğrudan maliyetini içine alır. Mahkumların cezaevlerinde bulunmamaları durumunda üretim yapabilecekleri katkılar şeklinde dolaylı maliyetler de söz konusudur. 197

4 Suçların azaltılmasından sağlanacak faydaların ölçülmesi çok daha zordur. Bununla beraber, bu zorluğun derecesi suçtan suça değişmektedir. Suçların önlenmesinin faydaları suçların yol açmış olduğu sosyal kayıplarda azalma biçiminde tanımlanabilir. Eğer bu kayıplara bir değer biçilebilirse bunlardaki azalmanın değeri de ölçülmüş olur (Stiglitz, 1994). Bir mülke zarar verilmesiyle ilgili suçlardan kaynaklanan zararların ve dolayısıyla bu suçların önlenmesinden elde edilecek faydanın ölçülmesi, yukarıdaki örnekteki gibi nispeten kolay olmakla beraber, yaralanma, öldürme gibi kişilere yönelik olarak işlenen suçların yol açtığı zararların ölçülmesi çok zordur. Suçun işlenmesinden dolayı, suçtan mağdur olanların uğradıkları kazanç kayıpları gibi maliyet kayıplarını hesaplamak kolay olabilir. Ancak, çekilen acı ve ıstırapların, uğranılan manevi zararların maddi değer olarak ifade edilmesi imkansızdır (Bulutoğlu, 1977). Aynı şekilde, kişilerin kendilerine karşı işledikleri suçlarla (uyuşturucu kullanma, kendilerini yaralama, intihar gibi) ilişkili maliyetlerin hesaplanması da önemli bir sorundur. Bununla beraber, fayda ve maliyetlerin ölçülememesi bu tür suçların önlemesi için harcama yapılması gerektiği gerçeğini değiştirmez (Jones Lee, 1990). Fayda ve maliyetlerin ölçülememesi sadece etkin hizmet miktarının belirlenmesi açısından sorun oluşturur. İç güvenlik örgütünün etkinliği, bu örgütün varlığı sayesinde suçlardaki azalmayla ölçülebilir. Bununla beraber, suçlardaki artış veya azalışlar yalnızca güvenlik örgütlenmesine bağlanamaz. Yani bu iş için daha fazla veya daha az kaynak ayrılması suçlardaki değişmenin ancak bir bölümünü açıklayacaktır (Aslan, 1998). 3. SUÇLARIN KONTROLÜ VE PİYASA MEKANİZMASI Bir ülkede suçların kontrolüyle ilgili hizmetler esas olarak devlet tarafından sağlanır. Ancak bu durum, özel güvenlik hizmetlerinin veya araçlarının bulunmadığı anlamına gelmez. Çeşitli özel firmaların, kamu kuruluşlarının ve çeşitli özel mülk sahiplerinin özel güvenlik hizmetleri satın aldıkları bilinen bir şeydir. Ayrıca kişiler ve firmalar özel kilitler, sürgüler, çelik kapılar, alarm sistemleri satın almak suretiyle konutlarını veya işyerlerini korumanın yollarını arayabilirler (Hansen, Murdoch & Sandler, 1990). Suçların kontrolüyle ilgili hizmetlerin kamu ve özel kesim arasında bölüşümünü ne belirler? Niçin bazı türdeki suç kontrol hizmetlerini mutlaka devletin sunması gerekirken, diğerlerini özel kişiler veya firmalar sunabilirler? (Le Grand & Robinson, 1984). Konuyu polis devriyeleri örneği üzerinde durarak açıklayabiliriz. Acaba, özel polis devriyeleri uygulaması mümkün müdür? Neden polis devriyesi uygulaması devlet tarafından sağlanıyor? Bunun nedenlerini anlamamız, her tür suç kontrol hizmetinin kamusal olarak mı yoksa özel olarak mı sunulması gerektiği konusunun tartışılması için gerekli teknik bir çerçeveye sahip olmayı sağlayacaktır. Müşterilerine özel devriye hizmeti sunmaya hazır özel bir güvenlik kuruluşu düşünelim: evinin bu devriyeler tarafından korunmasını isteyenler, bu kuruluşa aylık veya yıllık bir tutar öderler. Söz konusu kuruluşta günlük belli sayıda devriye hizmeti sunmaya başlar. Acaba bir kişi bu kuruluştan günde kaç devriye hizmetini sunmaya başlar. Acaba bir kişi bu kuruluştan günde kaç günde devriye hizmeti satın alacaktır? Bu sorunun cevabını devriye hizmetinin maliyeti ve faydasının karşılaştırılması verecektir. Söz konusu kişi, ilave bir devriyenin kendisine yüklediği ekstra maliyet (marjinal özel maliyet= MÖM) bu 198

5 devriyeden sağlanan ilave faydayı (marjinal özel fayda= MÖF) aşıncaya kadar devriye satın alacaktır. Bu kişi şu anda iki devriye satın almış olsun. Üçüncü bir devriyeyi satın almayı düşünsün. Bu sonuncu devriyenin yıllık maliyeti 100 birim, yıllık faydası da 150 birim olsun. Kişi bu devriyeyi satın alacaktır. Acaba dördüncü devriye satın alınır mı? Güvenlik kuruluşu ilave maliyetlere katlanacağı için, dördüncü devriyeyi size daha yüksek bir maliyetle sunabilecektir. Diyelim ki bu maliyet 130 birimdir. Daha önce satın alınmış devriyelerden dolayı, dördüncü devriyenin kişinin mülkünün korunmasında yaptığı katkının değeri azalsın ve 80 birim olsun. Bu durumda o kişi dördüncü devriyeyi satın almayacaktır (Aslan, 1998). Bu durumu Şekil 2 de açıklayabiliriz. MSF MÖF MÖM MÖM= MSM F E MÖF MSF O Q 0 Q Günlük devriye sayısı Şekil 2: Özel Polis Devriyesi Hizmetinin Arz ve Talebi Şekildeki MÖF eğrisi, marjinal özel faydanın satın alanın devriye sayısıyla birlikte azaldığını gösterir. MÖM eğrisi ise, marjinal özel maliyetin devriye sayısına bağlı olarak arttığını göstermektedir. Bu iki eğrinin kesiştiği F noktası özel devriye arz ve talebini belirleyecektir. Bu noktaya kadar, her ilave devriyenin marjinal faydası marjinal maliyetini aşmaktadır. Buradaki analiz, tıpkı bir malın arz ve talebinde olduğu gibi, bir kişinin, marjinal faydası ve maliyeti belli olan bir hizmetten ne kadar satın alacağını göstermektedir. Durum böyle olduğu halde, neden devriye hizmetleri yine de devlet tarafından sunulur? Bu sorunun cevabı, polis devriyesinin, onun diğer mal ve hizmetlerden ayıran bir özelliğinin bulunmasında saklıdır. Bir caddede devriye gezen polis, potansiyel suçluları caydırarak sadece bir eve değil, bütün evlere yarar sağlar. Potansiyel suçluların suç işlemekten vazgeçmelerinin nedeni hangi evin korunduğunu bilmemeleridir. Dolayısıyla bir kişinin devriye hizmeti satın alması sadece kendisine değil komşularına da yarar sağlar. Bununla beraber, potansiyel suçluların hangi evin korunduğunu ve bu korumayı 199

6 sağlayan görevlilerin kendilerine müdahale etmeyeceğini kesin bir şekilde bilmeleri ve bu nedenle korunmayan evlere yönelik olarak suç işlemeleri durumunda şüphesiz dışsal faydalardan söz edilemez. Ancak, böyle bir varsayım hiç de gerçekçi değildir (Aslan, 1998). Bu özellikle, özel devriye hizmetlerini imkânsız hale getirir. Yukarıdaki örnekte, dördüncü devriyenin 130 birime mal olduğunu ve 80 birimlik fayda sağladığını belirtmiştik. Sokakta, bir kişinin satın aldığı devriye hizmetinden aynı miktarda fayda sağlayan beş evin bulunduğunu varsayalım. Bu durumda, sağlanacak fayda 400 birim olurken, maliyet hala 130 birimde kalacaktır. Bu durumda, dördüncü devriyenin de satın alınması gerektiği açıktır. Ancak devriye için ödeme yapacak kişi sadece kendi faydasını (80 birim) dikkate alacağından, bu dördüncü devriyeyi satın almayacaktır. Bu durumu da Şekil 2 de görebiliriz. Şekilde MSF eğrisi günlük polis devriyelerinin bulunduğu sokakta herkese yönelik olan faydaların toplamını göstermektedir. Sosyal bakımdan optimal devriye sayısı, böylece MSF ve MSM eğrilerinin kesiştiği noktayla belirlenmektedir (E noktası). Bu ise kişinin özel olarak satın aldığı düzeyin önemli ölçüde üzerindedir. Bu noktada, bu analizin, satın alınacak devriye sayısını eksik ifade ettiği iddia edilebilir. Yukarıda üç devriye satın aldığı belirtilen kişinin dışında kalanlar da devriye satın almış olabilirler. Eğer durum böyleyse, o sokakta satın alınan devriye sayısı üçten fazla olacaktır. Ancak bu sonuncu iddia beleşçi (bedavacı) sorununu göz ardı eder. Yukarıda sözü edilen kişinin komşuları, onun satın aldığı devriyenin kendilerine de yarar sağlayacağını düşünerek polis devriyesi satın almayacak ve hazıra (bedava hizmete) konmak isteyebileceklerdir. Durum daha kötü olabilir: Sokakta üç devriye satın alan kişi de bedavacı olmayı düşünebilir. Çünkü sokaktakilerden birisi devriye satın aldığında bundan o da yararlanır. İşin kötüsü, herkes diğerinin devriye satın almasını beklerken hiç devriye satın alınmamış olabilir (Le Grand & Robinson, 1984; Stiglitz, 1994). Bütün bunların nedeni polis devriye hizmetinin özellikleridir. Bu hizmet, önemli dışsal faydalar sağlayan bir hizmettir. Yani, polis devriyeleri hizmeti tam bir kamusal hizmettir. Bu tür hizmetler bölünmez faydalar sağlar, tüketiciler birbirlerine rakip değillerdir. Bu hizmetler aynı zamanda bedel ödemek istemeyenlerin yararlanmalarının engellenemediği hizmetlerdir. Polis devriyesi hizmetleri bu iki özelliğe de sahiptir. Bir sokakta bir kimsenin polis devriyesinden fayda sağlaması diğerlerinin de yararlanmalarını engellemez. Halbuki mallarda ve birçok hizmette durum böyle değildir. Aynı zamanda, tam kamusal hizmetlerde para ödemeseler bile bazılarının hazıra konması veya bedavacılığı önlenemez. Sonuç olarak, bu iki özelliğe sahip bulunan hizmetler özel sektör tarafından üretilmez (Aslan, 1998; Ridle, 1987). 4. SONUÇ Bu teknik bilgiler ışığında, hangi suç kontrol aletlerinin özel kesim, hangilerinin kamu kesimince üretilmesi gerektiğini kolayca belirleyebiliriz. Özel güvenlik araçları durumunda örneğin alarm sistemi satın alındığında, bunlardan sadece bu araçları satın alanlar fayda sağlar. Yani bunlarda faydalar bölünebilir. Alarm sistemi bulunan bir evin ötekilerine bir faydası olmaz. Hatta zarar bile verebilir. Söz konusu eve girmenin mümkün olmadığını anlayan hırsız diğerlerini deneyebilir. Polis devriye hizmetlerine benzer bir şekilde mahkemeler, hapishaneler ve benzer suç kontrol kurumları da bölünmez faydalar sağlar. Bu tür hizmetlerde de ücret ödemeyenlerin de yarar sağlamalarına engel olunamaz. Yargılanıp ceza evine konan bir 200

7 suçlu, hapiste yattığı sürece hem kendisi suç işleyemez, hem başkaları için tehlike olmaktan çıkar hem de başkaları için iyi bir ibret olur. Bu, potansiyel olarak zarara uğrayabilecek olanları bu zararlardan korur ve böylece onlara yarar sağlamış olur. Suçların kontrol edilmesi hizmetlerinin piyasa tarafından sunulması, eşitlik ve hürriyetlerin korunması açısından da sakıncalar oluşturabilir. Muhtemelen yüksek gelirli gruplar daha fazla korunurlar. Bir an için, özel kişilerce satın alınan devriye hizmetlerinin çevrede bulunan düşük gelirli kimselere de yararlar sağlayacağı, dolayısıyla zenginlerin daha fazla yararlanacağı tezinin doğru olmadığı iddia edilebilir. Ancak, tüketicilerin sadece özel faydaları için ödeme yapmak isteyecekleri gerçeği ve bedavacılık arzusundan dolayı, yeterince devriye satın alınmaması söz konusu olabilir. Suç kontrol hizmetlerinin piyasa tarafından sunulması sivil hürriyetler açısından da sakıncalı olabilir. Özel güvenlik kuruluşu, suçluları bulma gayretiyle tutukladıkları insanların suçluluğu veya masumluğu konusunda çok fazla titiz davranmayabilirler. Bu ise, kabul edilebilir bir düzeyde sivil hürriyet ortamı sağlamaz, hukuk devleti ilkelerinin ihlaline kadar varacak olumsuzluklara neden olur. Benzer durumun bu hizmetlerin devlet eliyle sunulduğu durumlarda da söz konusu olabileceği iddia edilebilir. Ancak, özellikle demokratik sistemlerde politikacılar iyi denetlenebilirse, hukuk devletinin yerleşmesi mümkün hale gelebilir. KAYNAKÇA Bulutoğlu, K. (1977). Kamu Ekonomisine Giriş. (2.baskı). İstanbul: Temat Yayınları. Cooper, F. (1996). Economics and Defence: The View of UK Practitioner, Defence Economics, 1(1), Dalcantara, G. (1987). Reflections on some basic concepts for services economics, In The Economics of Services (Ed. By Gary Akehurst & Jean Gadrey), London: Frank Cass. Hansen, L., Murdoch, J.C. & Sandler, T. (1990). On Distinguishing The Behavior of Nuclear and Non-Nüclear Allies in NATO. Defence Economics, 1(1), Hartley, K. & Sandler, T. (1990). Editorial Introduction, Defence Economics, 1(1), Intriligator, M.D. (1990). On The Nature and Scope of Defence Economics, Defence Economics, 1(1), Jones-Lee, M.W. (1990). Defence Expenditure and The Economics of Safety, Defence Economics, 1(1), Le Grand & Robinson. (1984). The Economics of Social Problems, London: McMillan. Özmucur, S. (1996). The Economics of Defence and The Peace Dividend in Turkey, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayın No: 581. Ridle, D. (1987). The Role of Service Sector in Economic Development: Similarities and Deifferences by Development Category, In The Emerging Service Economy, (Ed. By Erio Giarini), New-York: Pergamon Books, Seyidoğlu, H. (1998). Uluslararası İktisat: Teori, Politika ve Uygulama (12. Baskı), İstanbul: Güzem Yayıncılık. Stiglitz, J. (1994). Kamu Kesimi Ekonomisi. (2.baskı). (Çev: Ömer Faruk Batırel), İstanbul: Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Yayınları No: 396. The World Bank (1997). World Development Report, Washington DC. 201

8 202

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ SORU 1: Tam rekabet ortamında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu; STC = 5Q 2 + 5Q + 10 dur. Bu firma tarafından piyasaya sürülen ürünün

Detaylı

İşletme - Ders 1. Temel Ekonomik Kavramlar

İşletme - Ders 1. Temel Ekonomik Kavramlar İşletme - Ders 1 Temel Ekonomik Kavramlar 1.1. İhtiyaç İhtiyaç, herhangi bir şeye duyulan istektir. İhtiyaç hissi tatmin edildiği zaman haz, aksi durumda ise elem duyarız. İhtiyaçlarımız zaman boyunca

Detaylı

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI 3. BÖLÜM Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ Kıtlık, Tercih ve Fırsat Maliyeti Fırsat maliyeti, bir tercihi uygularken vazgeçilen başka bir tercihtir. Örneğin, bir lokantada mevcut iki menüden

Detaylı

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam A 1. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi eş-ürün eğrisi ile ilgili değildir? a. Girdilerin pozitif marjinal fiziki ürüne sahip olması b. Girdilerin azalan marjinal fiziki ürüne sahip olması c. Girdilerin

Detaylı

Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından

Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından 3.Ders Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından önemli unsurlardır. Spor endüstrisi içerisinde yer

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

Bölüm 6. Kamusal Mallar ve Dışsallıklar

Bölüm 6. Kamusal Mallar ve Dışsallıklar Bölüm 6 Kamusal Mallar ve Dışsallıklar Neler Öğreneceğiz? Kamusal Mallar ve Dışsallıklar Tüketimde Rakip Olmama Faydadan Mahrum Bırakmama Bedavacılık Kamusal Mallarda Etkin Çıktı Düzeyi Dışsallıklar Dışsallıkların

Detaylı

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER )

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) Genel denge teorisinin sonuçlarının yatırım kararlarında uygulanamamasının iki temel nedeni şunlardır: 1) Genel denge teorisinin tam bölünebilirlik varsayımı her

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

Kamu Ekonomisi-I. Karma Malların Kamuca ve Piyasa Tarafından Sağlanmasının Doğurduğu Etkinsizlikler

Kamu Ekonomisi-I. Karma Malların Kamuca ve Piyasa Tarafından Sağlanmasının Doğurduğu Etkinsizlikler Kamu Ekonomisi-I Güneri kalın Bölüm 3 Kısım II.B, Sayfa 74-77 Karma Malların Kamuca ve iyasa Tarafından Sağlanmasının Doğurduğu Etkinsizlikler 1 3.II.B-i) Karma Malda Dışlamanın Doğurduğu Etkinsizlik Eğer

Detaylı

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Ekonomide Uzun Dönem Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Neden bazı ülkeler zengin bazı ülkeler fakir? Bilgin Bari İktisat Politikası 2 Bilgin Bari İktisat Politikası 3 Bilgin Bari İktisat Politikası 4 Bilgin

Detaylı

Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30

Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30 Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30 ID: Z Mikro 2 Ara 2010 Çoktan Seçmeli Sorular Cümleyi en iyi biçimde tamamlayan veya sorunun yanıtı olan seçeneği yanıt anahtarına işaretleyiniz. 1. Çapraz satış

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur?

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? 2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? A) A malını tüketen insanların sayısının artmasına yol açan bir nüfus artışı B) A normal bir mal ise, tüketici

Detaylı

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr.

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen Ünite 3 Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU 1 Ünite 3 EKONOMI Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU İçindekiler 3.1.

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı),

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı), Ekonomi I Tam Rekabet Piyasası FĐRMA TEORĐSĐ Bu bölümü bitirdiğinizde şunları öğrenmiş olacaksınız: Hasılat, maliyet ve kar kavramları ne demektir? Tam rekabet ne anlama gelir? Tam rekabet piyasasında

Detaylı

ÜNİTE:1. Maliyet Muhasebesine Giriş ÜNİTE:2. İlk Madde ve Malzeme Maliyetleri ÜNİTE:3. İşçilik Maliyetleri ÜNİTE:4

ÜNİTE:1. Maliyet Muhasebesine Giriş ÜNİTE:2. İlk Madde ve Malzeme Maliyetleri ÜNİTE:3. İşçilik Maliyetleri ÜNİTE:4 ÜNİTE:1 Maliyet Muhasebesine Giriş ÜNİTE:2 İlk Madde ve Malzeme Maliyetleri ÜNİTE:3 İşçilik Maliyetleri ÜNİTE:4 Genel Üretim Maliyetleri ve Maliyet Dağıtımı Birinci Aşaması ÜNİTE:5 Genel Üretim Maliyetleri

Detaylı

Tablo 1 Fiyat Talep Miktarı Arz Miktarı A 0 200 0 B 0,10 160 0 C 0,20 120 40 D 0,30 80 80 E 0,40 40 120 F 0,50 0 160

Tablo 1 Fiyat Talep Miktarı Arz Miktarı A 0 200 0 B 0,10 160 0 C 0,20 120 40 D 0,30 80 80 E 0,40 40 120 F 0,50 0 160 İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-6 ESNEKLİK: ARZ TALEP ESNEKLİĞİ 1. Mavi Jeans, jean fiyatlarını 90TL den 75 TL ye indirdiğinde, satışlar 1000 birimden 1200 birime çıkmaktadır. Bu durumda Mavi Jeans talebinin

Detaylı

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 6.Bölüm: Tüketici Davranışı Teorisi

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 6.Bölüm: Tüketici Davranışı Teorisi Ekonomi I 6.Bölüm: Tüketici Davranışı Teorisi Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Teorik Altyapı Piyasa ekonomisinin

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları)

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları) 27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş

Detaylı

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş .. Üretim Fonksiyonu ÜRETİM ve MALİYETLER Doç.Dr. Erdal Gümüş Üretim fonksiyonu: Üretim girdileri ile çıktı ilişkisini ifade eden bir fonksiyondur. Başka bir tanım: teknoloji veri iken belirli miktarlardaki

Detaylı

2. Hafta Dersinin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır)

2. Hafta Dersinin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır) Uluslararası İktisat Dr. Nevzat ŞİMŞEK 1 2. Hafta Dersinin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından Bir Bilim Dalı Olarak Uluslararası

Detaylı

DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ

DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Hanehalkı Karar Problemi... 1 A. Bütçe Doğrusu... 1 II. Seçimin Temeli: Fayda... 5 A. Azalan Marjinal Fayda... 5 B. Fayda Fonksiyonu... 9

Detaylı

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden İktisata Giriş Test - 1 1. Doğada insan ihtiyaçlarına oranla kıt olan elde etmek için çaba sarf edilen ve fiyatı olan mallara ne ad verilir? A) Serbest mallar B) İktisadi mallar C) Nihai mallar D) Üretici

Detaylı

6. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

6. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 6. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 A.5. Doğrusal olmayan fonksiyonların eğimi Doğrusal fonksiyonlarda eğim her noktada sabittir

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

= 2 6 Türevsel denkleminin 1) denge değerlerinin bulunuz. 2) Bulmuş olduğunuz dengenin istikrarlı olup olmadığını tespit ediniz.

= 2 6 Türevsel denkleminin 1) denge değerlerinin bulunuz. 2) Bulmuş olduğunuz dengenin istikrarlı olup olmadığını tespit ediniz. Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü Matematiksel İktisat Ders Notu Prof. Dr. Hasan Şahin Faz Diyagramı Çizimi Açıklamarı = 2 6 Türevsel denkleminin 1) denge değerlerinin bulunuz. 2) Bulmuş olduğunuz

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1. Bölüm Kamu Ekonomisi Disiplinine Tarihsel ve Analitik bir Perspektiften Bakış,

İÇİNDEKİLER. 1. Bölüm Kamu Ekonomisi Disiplinine Tarihsel ve Analitik bir Perspektiften Bakış, İÇİNDEKİLER Önsöz v Giriş 1 1. Bölüm Kamu Ekonomisi Disiplinine Tarihsel ve Analitik bir Perspektiften Bakış, 1.1. Kamu Ekonomisi Analizinin Ardında Yatan Doktriner Görüşler: 5 1.1.1. Sosyal Sözleşmeci

Detaylı

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1.İktisat Bilimi 1.2.İktisadi Kavramlar 1.2.1.İhtiyaçlar 1.2.2.Mal ve Hizmetler 1.2.3.Üretim 1.2.4.Fayda, Değer ve Fiyat

Detaylı

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla,

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, Ekonomi I Tüketici Teorisi Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, fiyatı yükselen bir maldan da daha az aldıklarıyla ilgileneceğiz.

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Klasik Dış Ticaret Teorisi -Klasik dış ticaret teorisinde temel sorun -Klasik teorinin temel esasları -Klasik iktisatçıların dış ticaret teorilerinin varsayımları

Detaylı

KAMU TERCİHİ 2 1. POLİTİK PİYASA

KAMU TERCİHİ 2 1. POLİTİK PİYASA KAMU TERCİHİ 2 1. POLİTİK PİYASA 2 1.1. POLİTİKACI VE SEÇMENLERİN DAVRANIŞI 3 1.1.1. Kamu Malları 3 1.1.2. Dışsallıklar 3 1.2. ÇIKAR GRUPLARI VE YENİDEN BÖLÜŞÜM 4 1.2.1. Ortanca Seçmen Kuramı 4 1.3. GELİRİN

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

Üretim Girdilerinin lması

Üretim Girdilerinin lması Üretim Girdilerinin Fiyatlandırılmas lması 2 Tam Rekabet Piyasasında Girdi Talebi Tek Değişken Girdi Durumu İlk olarak firmanın tek girdisinin işgücü () olduğu durumu inceleyelim. Değişken üretim girdisi

Detaylı

TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ: AD-AS MODELİ

TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ: AD-AS MODELİ TOLAM TALE VE TOLAM ARZ: AD-AS MODELİ AD-AS IS LM ve IS LM B modellerinde fiyatlar genel düzeyinin sabit olduğu varsayılırken, bu analizde fiyatlar genel düzeyi () ile reel milli gelir (Y) arasındaki ilişkiler

Detaylı

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 9 Ticaret Politikasının Araçları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Gümrük tarifesinin tek bir sektördeki kısmi denge analizi:

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz... iii KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ 1. İKTİSATIN TEMELLERİ... 9 1.1. İKTİSADIN TANIMI... 9 1.2.

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar Neden Kamusal Alanda Daha Fazla?

SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar Neden Kamusal Alanda Daha Fazla? Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar

Detaylı

Case & Fair & Oster. Bölüm 16 Dışsallıklar, Kamusal Mallar ve Sosyal Tercih

Case & Fair & Oster. Bölüm 16 Dışsallıklar, Kamusal Mallar ve Sosyal Tercih ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR: Cümleyi en iyi tamamlayan ya da sorunun cevabı olan seçeneği işaretleyiniz. Not: FC: Sabit maliyet (Fixed cost) VC: Değişken maliyet (Variable cost) TC: Toplam maliyet (Total cost)

Detaylı

KPSS SORU BANKASI İKTİSAT YENİ. Pegem. Pegem Pegem Pegem Pegem. Pegem. Pegem Pegem. Pegem. Pegem

KPSS SORU BANKASI İKTİSAT YENİ. Pegem. Pegem Pegem Pegem Pegem. Pegem. Pegem Pegem. Pegem. Pegem A GRUBU KADROLAR İÇİN KPSS SORU BANKASI İKTİSAT YENİ Komisyon KPSS İKTİSAT Çek Kopar Soru Bankası ISBN 978-605-364-208-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir. 2011, Akademi Bu kitabın

Detaylı

Mikro1 ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B

Mikro1 ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B Mikro1 Çoktan Seçmeli Sorular Sorunun yanıtı olan veya cümleyi en iyi şekilde

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

TAM REKABET PİYASASI

TAM REKABET PİYASASI TAM REKABET PİYASASI 2 Bu bölümde, tam rekabet piyasasında çalışan firmaların fiyatlarını nasıl oluşturduklarını, ne kadar üreteceklerine nasıl karar verdiklerini ve piyasadaki fiyat ile miktarın nasıl

Detaylı

HANEHALKININ TERCİHLERİ 2 1. FAYDA VE TALEP Bireysel Talep ve Piyasa Talebi Hanehalkının Tüketim Tercihleri

HANEHALKININ TERCİHLERİ 2 1. FAYDA VE TALEP Bireysel Talep ve Piyasa Talebi Hanehalkının Tüketim Tercihleri HANEHALKININ TERCİHLERİ 2 1. FAYDA VE TALEP 2 1.1. Bireysel Talep ve Piyasa Talebi 2 1.2. Hanehalkının Tüketim Tercihleri 2 1.2.1. Toplam Fayda, Marjinal Fayda ve Tüketim 4 1.3.2. Fayda Maksimizasyonu

Detaylı

2009 S 4200-1. Değeri zamanın belirli bir anında ölçülen değişkene ne ad verilir? ) Stok değişken B) içsel değişken C) kım değişken D) Dışsal değişken E) Fonksiyonel değişken iktist TEORisi 5. Yatay eksende

Detaylı

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır:

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır: Sızıntılar: Harcama akımından çıkanlar olup, kapalı ekonomide tasarruflar (S) ve vergilerden (TA) oluşmaktadır. Enjeksiyonlar: Harcama akımına yapılan ilaveler olup, kapalı bir ekonomide yatırımlar (I),

Detaylı

İNSANA YAPILAN YATIRIM YERDE KALMASIN (I) Salı, 26 Kasım :00

İNSANA YAPILAN YATIRIM YERDE KALMASIN (I) Salı, 26 Kasım :00 Eğitim bir milletin geleceğidir Eğitimi siyasi ve dini kalıplar içine sokarak veya belirli çıkar hedefleri doğrultusunda tartışmak, zaten işi baştan kaybettiğimizi göstermektedir. Eğitimi tartışmak için

Detaylı

ÜRETİM VE MALİYETLER

ÜRETİM VE MALİYETLER ÜRETİM VE MALİYETLER FİRMALARIN TEMEL AMACI Mal ve hizmet üretimi firmalar tarafından gerçekleştirilir. Ekonomi teorisine göre, firmaların mal ve hizmet üretimindeki temel amacı kar maksimizasyonu (en

Detaylı

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 C.1.2. Piyasa Talep Fonksiyonu Bireysel talep fonksiyonlarının toplanması ile bir mala ait

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları

İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları Ders Kitabı: Ekonominin İlkeleri, Case-Fair-Oster, Palme Yayıncılık Sınav Esneklik başlıklı 5. Bölüme kadardır. Kitabımızın bölüm sonu sorularından da sorumluyuz.

Detaylı

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 4.Bölüm: Esneklikler. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 4.Bölüm: Esneklikler. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi I 4.Bölüm: Esneklikler Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Esneklikler Daha önce talep edilen miktarı

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Maliyet

Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Sağlık İşletmelerinde Maliyet Sağlık işletmelerinde maliyetleri oluşturan faktörlerin bilinmesi ve bütçedeki yeri Artan maliyetlerin kontrol altına alınması Üretimin/kaynakların

Detaylı

TARIM EKONOMİSİ. Prof. Dr. Göksel Armağan 2017

TARIM EKONOMİSİ. Prof. Dr. Göksel Armağan  2017 TARIM EKONOMİSİ Prof. Dr. Göksel Armağan garmagan@adu.edu.tr www.gokselarmagan.com 2017 İçindekiler 1. Tarım Ekonomisinin ve Tarımın Tanımı 2. Tarımın Türkiye Ekonomisine Katkısı 3. Tarımsal Üretim Ekonomisi

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş İstanbul Teknik Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Bölümü CBS & UA ile Afet Yönetimi Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş Amaçlar (1) Kriz yönetimi kavramının tartışılması Tehlike, acil durum ve

Detaylı

Standart Ticaret Modeli

Standart Ticaret Modeli Chapter 6 Standart Ticaret Modeli Copyright 2012 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Relatif arz ve relatif talep Dış Ticaret Hadleri (Terms of Trade) ve refah Ekonomik büyüme, ithal

Detaylı

Talep Analizleri. Marjinal Fayda Yaklaşımı. Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü

Talep Analizleri. Marjinal Fayda Yaklaşımı. Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü Talep Analizleri Marjinal Fayda Yaklaşımı Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü Talep Analizleri- Marjinal Fayda Yaklaşımı Toplam ve Marjinal Fayda Azalan Marjinal Fayda Kanunu Marjinal Fayda

Detaylı

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N SAĞLIK EKONOMİSİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Dr. Ferruh N. Ayoğlu Sağlığın ekonomisi olur mu? Sağlık k ekonomisi, i genel olarak ekonomi biliminin i i kurallarının sağlık sektörüne uygulanması ile ilgilenir.

Detaylı

ÜNİTE:1. İşletmeler ve Özellikleri ÜNİTE:2. İşletme Çevresi ÜNİTE:3. Etik ve Sosyal Sorumluluk ÜNİTE:4. İşletmelerin Kuruluşu ve Büyümesi ÜNİTE:5

ÜNİTE:1. İşletmeler ve Özellikleri ÜNİTE:2. İşletme Çevresi ÜNİTE:3. Etik ve Sosyal Sorumluluk ÜNİTE:4. İşletmelerin Kuruluşu ve Büyümesi ÜNİTE:5 ÜNİTE:1 İşletmeler ve Özellikleri ÜNİTE:2 İşletme Çevresi ÜNİTE:3 Etik ve Sosyal Sorumluluk ÜNİTE:4 İşletmelerin Kuruluşu ve Büyümesi ÜNİTE:5 1 İşletmelerde Yönetim ÜNİTE:6 İşletmelerde Üretim ve Pazarlama

Detaylı

Bölüm 3. Dış Çevre Analizi

Bölüm 3. Dış Çevre Analizi Bölüm 3 Dış Çevre Analizi 1 2 Çevre Analizi Ç E V R E A N A L İ Z İ D I Ş Ç E V R E İ Ç Ç E V R E Genel / Uzak Dış Çevre Analizi Sektör / Yakın Dış Çevre Analizi İşletme İçi Çevre Analizi Politik Uluslararası

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

ÖRNEKLER. KAVRAMSALLAŞTIRMA İŞLEMSELLEŞTİRME (eylemselleştirme)

ÖRNEKLER. KAVRAMSALLAŞTIRMA İŞLEMSELLEŞTİRME (eylemselleştirme) ÖRNEKLER KAVRAMSALLAŞTIRMA İŞLEMSELLEŞTİRME (eylemselleştirme) Örnek 1 Toplumsal rehabilitasyon Cezaevinde bir meslek (iş becerisi) öğrenen bir mahkumun salıverildikten sonra yeniden suç işleme olasılığı

Detaylı

10. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

10. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 10. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 A.9. TEKEL (MONOPOL) Piyasada bir satıcı ve çok sayıda alıcının bulunmasıdır. Piyasaya başka

Detaylı

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2 DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2. PİYASAYA MÜDAHALE 2.. ARTIKLAR VE BÖLÜŞÜMÜ 2 2. DÜZENLEMENİN EKONOMİK KURAMI 3 2.. DENGE 3 3. DÜZENLEME VE DOĞAL TEKELLER 4 3.. KARTELLERİN DÜZENLENMESİ 7 4. ANTİ-TRÖST

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2

Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2 Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2 1. Üretim Olanakları Eğrisi 2 2. Ekonomik Büyüme 3 2.1. Ekonomik Büyümenin Maliyeti 4 2.2. Somut Dünyada Ekonomik Büyüme 4 3. Ticaretten Kazançlar 5 3.l. Karşılaştırmalı

Detaylı

kpss 2013 iktisat ÖSYM sınav formatına %100 uygun

kpss 2013 iktisat ÖSYM sınav formatına %100 uygun kpss 2013 iktisat ÖSYM sınav formatına %100 uygun 10 tamamı çözümlü Komisyon KPSS İKTİSAT TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME ISBN- 978-605-364-228-2 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir. Pegem

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Neler Öğreneceğiz? Hükümet Müdahalelerinin denge Oluşumlarına Etkileri Fiyat Kontrolleri Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları Asgari Ücret Politikası Tarımsal Destekleme

Detaylı

TARIM EKONOMİSİ ve İŞLETMECİLİĞİ. Dr. Osman Orkan Özer

TARIM EKONOMİSİ ve İŞLETMECİLİĞİ. Dr. Osman Orkan Özer TARIM EKONOMİSİ ve İŞLETMECİLİĞİ Dr. Osman Orkan Özer osman.ozer@adu.edu.tr Ders İçeriği 1. Tarım Ekonomisinin Kapsamı 2. Tarımın Türkiye Ekonomisine Katkısı 3. Tarımsal Üretim Ekonomisi (3. ve 4. hafta)

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR

ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR III. Sınıf Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Risk Gruplarına Yönelik Sosyal Politikalar Dersi Notları-VI Doç. Dr. Şenay GÖKBAYRAK İçerik Engellilere

Detaylı

AD AS MODELİ. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

AD AS MODELİ. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 AD AS MODELİ Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Toplam talep ve toplam arz analizi ekonomide kısa dönemde ortaya çıkan dalgalanmaları anlamak toplam çıktı ve enflasyonun nasıl belirlendiğini anlamak için

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

Haklara Tecavüz Halinde Hukuki Ve Cezai Prosedür

Haklara Tecavüz Halinde Hukuki Ve Cezai Prosedür Haklara Tecavüz Halinde Hukuki Ve Cezai Prosedür Fikir ve Sanat Eserleri Kanunumuz, eser sahibinin manevi ve mali haklarına karşı tecavüzlerde, Hukuk Davaları ve Ceza Davaları olmak üzere temel olarak

Detaylı

p0=10, p1=15, q0=1, q1=0.5kg ise talebin fiyat esnekliği -1 dir. (0.5-1)/1 bölü (15-10)/10

p0=10, p1=15, q0=1, q1=0.5kg ise talebin fiyat esnekliği -1 dir. (0.5-1)/1 bölü (15-10)/10 İKTİSADA GİRİŞ Fayda sağladığında yok olup, biten mallara dayanıksız mallar denir. Bir kararı uygularken vazgeçilen bir başka kararafırsat maliyeti denir. p0=10, p1=15, q0=1, q1=0.5kg ise talebin fiyat

Detaylı

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI Harcama yöntemine göre yapılan GSYİH hesaplaması GSYİH = C + I + G şeklinde idi. Biz burada GSYİH ile MG arasındaki farkı bir

Detaylı

Tarım Ekonomisi. viii

Tarım Ekonomisi. viii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER iii v BİRİNCİ BÖLÜM 1. TARIM EKONOMİSİNE GİRİŞ 1 1.1. Ekonomik Faaliyetler 2 1.1.1. Üretim 2 1.1.2. Mübadele 3 1.1.3. Tüketim 4 1.2. Tarım Ekonomisi ve Kapsamı 4 1.2.1. Tanımı

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL 1. Monopolist için fiyat marjinal hasılanın üzerindedir. Çünkü, A) Ortalama ve marjinal hasıla eğrileri birbirine eşittir B) Azalan verimler kanunu geçerli

Detaylı

EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI

EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI Merhaba; Bu ayki yazıma başlamadan önce hepimize sağlıklı ve emniyetli günler diliyorum. Geçen yazımda elimden geldiği kadar iş güvenliği-insan sağlığının (EMNİYET-SAFETY)

Detaylı

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith C.Can Aktan (Ed.), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak- İş Konfederasyonu Yayını, 2002. NİÇİN BAZI MİLLETLER ZENGİN, BAZILARI YOKSUL? Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

Selçuk Üniversitesi 26 Aralık, 2013 Beyşehir Turizm Fakültesi-Konaklama İşletmeciliği Genel Ekonomi Dr. Alper Sönmez. Soru Seti 3

Selçuk Üniversitesi 26 Aralık, 2013 Beyşehir Turizm Fakültesi-Konaklama İşletmeciliği Genel Ekonomi Dr. Alper Sönmez. Soru Seti 3 Soru Seti 3 1) Q D = 100 2P talep denklemi ve Q S = P 20 arz denklemi verilmiştir. Üretici ve tüketici rantlarını hesaplayınız. Cevap: Öncelikle arz ve talep denklemlerini eşitleyerek denge fiyat ve miktarı

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI MİKRO İKTİSAT DOÇ. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR MALİYETLER 7. Kısa ve Uzun Dönem Firma Maliyetleri 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri

Detaylı