GÜVENLİK EKONOMİSİ. 3. Ulusal Özel Güvenlik Sempozyumu 1-2 Mart 2013 Gaziantep. Filiz GÖLPEK Hasan Kalyoncu Üniversitesi,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GÜVENLİK EKONOMİSİ. 3. Ulusal Özel Güvenlik Sempozyumu 1-2 Mart 2013 Gaziantep. Filiz GÖLPEK Hasan Kalyoncu Üniversitesi, (filiz.golpek@hku.edu."

Transkript

1 3. Ulusal Özel Güvenlik Sempozyumu 1-2 Mart 2013 Gaziantep GÜVENLİK EKONOMİSİ Filiz GÖLPEK Hasan Kalyoncu Üniversitesi, ÖZET Birçok iktisatçı güvenlik hizmetlerin yer aldığı hizmet kesiminin uzun süre önemli ölçüde ihmal edilmiş olduğunu kabul etmektedir. Bunun en önemli nedeni, iktisat biliminin öncülerinden A.Smith in hizmet faaliyetlerini üretken olmayan uğraşlar olarak nitelendirmesidir. Hizmet kesiminin önemi, 2. Dünya savaşından sonra anlaşılmıştır. Bu dönemde bazı iktisatçılar, ekonomik sistemin düzgün işlemesi ve ekonomik gelişmenin sağlanmasında, bütün sektörlere entegre olmuş hizmet fonksiyonlarının geliştirilmesinin zorunluluğunu vurgulamışlardır. Bu dönemden sonra hizmetler, gelişmiş ülke ekonomilerinin en geniş ve en dinamik sektörü haline gelmiştir. Yakın zamanlarda, başta ABD olmak üzere, gelişmiş ülkelerde malların hizmet içerikleri aşırı derecede artmış, birçok hizmet, yurt içi ve uzak mesafeden elektronik ortamlarda yapılır hale gelmiş, bunun için kamu kesimi tarafından güvenlik amacıyla giderek daha fazla kaynak tahsis edilmeye başlanmıştır. Ayrılan kaynakların büyüklüğü refah devleti krizi denilen bir sürecin yaşanması, iç güvenlik hizmetleri içinde yer alan özel güvenlik hizmet üretimini ve piyasa sistemini gündeme getirmiştir. Böyle bir sonuç, bu alanda özel kesim firmalarının büyümesini arttırabilir, herkes için, mevcut hizmetlerin düzeyini ve kalitesini yükseltebilir, daha zenginler için özel sektör alternatiflerinin sunulmasını sağlayabilir, kamu kesiminin de düşük gelirlilere daha iyi hizmet vermelerini sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Suç Ekonomisi, Hizmet Ekonomisi, Güvenlik Hizmetleri. 1. GİRİŞ Birleşmiş Milletler Uluslararası Standart Endüstri Sınıflandırması (International Standart Industry Classification= ISIC), genel kabul gören ekonomik faaliyetler sınıflandırmasıdır. Bu sınıflandırmaya göre, iç güvenlik hizmetleri hizmetler sektöründe toplum hizmetleri alt başlığında sosyal/kişisel hizmetler içinde yer almaktadır (The World Bank, 1997; Hartley & Sandler, 1990). Hizmetlerin iktisatçıların arasında en çok kabul gören tanımı, mallar olarak tasnif edilemeyen ekonomik işlemlerin tamamı şeklindedir. Bu tanım, piyasa ve piyasa dışı 195

2 hizmetlerini, resmi ve resmi olmayan ile ödeme yapılan ve ödeme yapılmayan hizmetleri kapsar (Dalcantara, 1987). Hizmetlerin özellikleri konusunda özel bir teori, yaklaşım veya kalıp yoktur. Çoğu zaman hizmetlerin görünürdeki özellikleri vurgulanır (Seyidoğlu, 1998; Aslan, 1998). Bunlar: 1) Hizmetler, tutulamaz, dokunulamaz ve maddi varlıkları yoktur. Hizmetler, mallarda olduğu gibi imal edilemezler. 2) Hizmetlerde üretim ve tüketim eşanlıdır. Hizmetler üretildikleri anda ve yerde tüketilirler. 3) Hizmetler stoklanamazlar. Hizmetlerin üretildikleri anda tüketilmesinden dolayı bu özellik ortaya çıkar. Farklı siyasi ve ekonomik sisteme sahip olsalar bile, her ülkenin belli bir kamu düzeninde devlet, örgütlenmiş çeşitli ülke haklarının temel hak ve özgürlüklerini garanti altına almayı amaçlar. Bununla beraber, yine her ülkede bu kamu düzenine, dolayısıyla da insanların temel hak ve özgürlüklerine yönelik çok sayıda saldırı gerçekleşmektedir. Bu saldırıların çok büyük bir bölümü mülkiyete yönelik sahtekârlık, hırsızlık, gasp ve tahrik şeklinde ortaya çıkarken, bir bölümü de yaralama, öldürme şeklinde gerçekleşmektedir (Cooper, 1996). Korkunç boyutlara varan suçların kontrol edilerek insanların hak ve özgürlüklerinin korunmasına ve geliştirilmesine çalışılmakta, bu amaçla önemli tutarlara ulaşan kaynaklar kullanılmaktadır. Bu çerçevede, konuyla ilgili olarak iktisatçıların eğilecekleri iki temel alan bulunmaktadır: 1) Suçların kontrolü ve ekonomik etkinlik, 2) Suçların kontrolü ve piyasa mekanizması (Intriligator, 1990). Bu çalışmada, özel güvenlik hizmetlerinin ekonomideki yeri ve bu hizmetin piyasa mekanizması aracılığı ile sunulmasını sağlayacak teknik bir çerçeve sağlamaktır. Çalışma giriş ve sonuç dahil dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, suçların kontrolü ve ekonomik etkinlik ilişkisi ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, suçların kontrolü ve piyasa mekanizması anlatılmaktadır. Sonuç bölümünde ise, suç kontrol hizmetlerinin piyasa tarafından sunulmasında mesela özel güvenlik kuruluşları, suçluları bulmada, insanların suçluluğu veya masumluğu konusunda çok fazla titiz davranılamayabilir. Bu ise, kabul edilebilir bir düzeyde sivil hürriyet ortamı sağlamayabilir. 2. SUÇLARIN KONTROLÜ VE EKONOMİK ETKİNLİK Suçlar, sosyal bakımdan arzulanmayan davranışlardır. Bu nedenle, bütün ülkelerde iç güvenlik örgütleri suçları önlemeye çalışır. En ideal olanı, hiç suç işlenmemesidir. Dolayısıyla en etkin suç kontrol düzeyi hiç suç işlenmemesinin sağlanmasıdır. Ancak, bunun da bir maliyeti vardır. Suçluların yakalanması, yargılanması, cezalandırılması ve hepsinden önce polis devriyeleri gibi suç işleme girişimlerinin caydırılmasına yönelik hizmetler önemli harcamaların yapılmasını gerektirir. Ayrıca, diğer mal ve hizmetlerin üretilmesinde kullanılacak kaynaklar da suçların kontrolü için tüketilir. Polisler ve cezaevi görevlileri ile hakim, savcı ve avukatlardan oluşan muazzam bir işgücü bu amaç için çalışır. Mahkeme, güvenlik örgütü ve hapishane binaları, arabalar, bilgisayarlar ve diğer makine ve teçhizat yine suçların kontrolü için kullanılır. Bu maliyetlerin varlığı hiç suç işlenmemesi gibi bir ihtimali ortadan kaldırır. Bu nedenle, etkin suç kontrol düzeyi fayda ve maliyetleri birlikte dikkate alan bir düzey olacaktır. Etkin suç kontrol düzeyi, ilave bir kontrol için katlanılan maliyetin, söz konusu kontrolün faydalarını aşmaya başladığı düzey olarak tanımlanabilir (Özmucur, 1996; Aslan, 1998). Konuyu bir örnek ve şekil yardımıyla açıklamaya çalışalım: Bir şehrin belli bir bölgesinde polis devriyelerinin etkin bir şekilde sunulmasına çalıştığımızı, bu devriyelerin faydalarını bir yılda önlenen suç sayısı cinsinden tanımlayabildiğimizi ve bu 196

3 faydalar için parasal bir değer belirleyebildiğimizi varsayalım. Ayrıca, ilave bir devriye sağlanmasının suçlarda meydana getirdiği ilave azalmanın parasal değerini, yani polis devriyelerinin marjinal sosyal faydasını (MSF) ölçebildiğimizi varsayalım. Nihayet, ilave bir devriyenin maliyetini veya marjinal sosyal maliyeti (MSM) de tahmin edebildiğimizi kabul ederek durumu Şekil 1 de izleyebiliriz. MSF MSM MSM E MSF Q Günlük devriye sayısı Şekil 1: Polis Devriyesi Hizmetinin Arz Ve Talebi Şeklin yatay ekseninde günlük polis devriye sayısı, dikey eksende de bu devriyelerin marjinal sosyal fayda ve maliyeti ölçülmektedir. Marjinal sosyal fayda eğrisi (MSF) negatif eğimli olup, devriye sayısı arttıkça bunun marjinal faydasının azalacağını ifade etmektedir. Marjinal sosyal maliyet eğrisi ise pozitif eğimlidir. Devriye sayısı arttıkça, ilave devriyenin maliyeti artmaktadır. Şekilden etkin devriye sayısını belirlememiz mümkündür. İki eğrinin kesiştiği E noktasının solunda MSF>MSM dir. Sağ tarafında ise MSM>MSF. E denge noktasına karşılık gelen Q devriye sayısına kadar, her ilave devriye, maliyetinden daha fazla fayda sağlamaktadır. Q dan sonra ise her ilave devriyenin maliyeti faydasını aşmaktadır. Bu nedenle, Q devriye sayısı optimal devriye sayısı olarak kabul edilebilir. Eğer polis devriyeleri dışında alternatif suç kontrol yöntemlerinin maliyet ve faydalarını ölçebilirsek, her yöntem için optimal düzeyi belirleyebiliriz. Ancak, maliyet ve faydalarının ölçülmesi kolay değildir. Bazı suç önleme yöntemlerinden maliyetlerin belirlenmesi nispeten kolaydır. Mesela, polis devriyelerinin maliyeti, çalışan polislere yapılan ödemeler ile bunların kullandıkları araç, gereç, malzeme ve binaları satın alma ve idame masraflarının toplamına eşit olacaktır. Ancak, diğer suç kontrol biçimlerinin maliyetleri bu kadar kolay hesaplanamazlar (Aslan, 1998). Mesela, bir cezaevi sisteminin maliyeti, binaları ve cezaevlerinin çekip çevirmenin doğrudan maliyetini içine alır. Mahkumların cezaevlerinde bulunmamaları durumunda üretim yapabilecekleri katkılar şeklinde dolaylı maliyetler de söz konusudur. 197

4 Suçların azaltılmasından sağlanacak faydaların ölçülmesi çok daha zordur. Bununla beraber, bu zorluğun derecesi suçtan suça değişmektedir. Suçların önlenmesinin faydaları suçların yol açmış olduğu sosyal kayıplarda azalma biçiminde tanımlanabilir. Eğer bu kayıplara bir değer biçilebilirse bunlardaki azalmanın değeri de ölçülmüş olur (Stiglitz, 1994). Bir mülke zarar verilmesiyle ilgili suçlardan kaynaklanan zararların ve dolayısıyla bu suçların önlenmesinden elde edilecek faydanın ölçülmesi, yukarıdaki örnekteki gibi nispeten kolay olmakla beraber, yaralanma, öldürme gibi kişilere yönelik olarak işlenen suçların yol açtığı zararların ölçülmesi çok zordur. Suçun işlenmesinden dolayı, suçtan mağdur olanların uğradıkları kazanç kayıpları gibi maliyet kayıplarını hesaplamak kolay olabilir. Ancak, çekilen acı ve ıstırapların, uğranılan manevi zararların maddi değer olarak ifade edilmesi imkansızdır (Bulutoğlu, 1977). Aynı şekilde, kişilerin kendilerine karşı işledikleri suçlarla (uyuşturucu kullanma, kendilerini yaralama, intihar gibi) ilişkili maliyetlerin hesaplanması da önemli bir sorundur. Bununla beraber, fayda ve maliyetlerin ölçülememesi bu tür suçların önlemesi için harcama yapılması gerektiği gerçeğini değiştirmez (Jones Lee, 1990). Fayda ve maliyetlerin ölçülememesi sadece etkin hizmet miktarının belirlenmesi açısından sorun oluşturur. İç güvenlik örgütünün etkinliği, bu örgütün varlığı sayesinde suçlardaki azalmayla ölçülebilir. Bununla beraber, suçlardaki artış veya azalışlar yalnızca güvenlik örgütlenmesine bağlanamaz. Yani bu iş için daha fazla veya daha az kaynak ayrılması suçlardaki değişmenin ancak bir bölümünü açıklayacaktır (Aslan, 1998). 3. SUÇLARIN KONTROLÜ VE PİYASA MEKANİZMASI Bir ülkede suçların kontrolüyle ilgili hizmetler esas olarak devlet tarafından sağlanır. Ancak bu durum, özel güvenlik hizmetlerinin veya araçlarının bulunmadığı anlamına gelmez. Çeşitli özel firmaların, kamu kuruluşlarının ve çeşitli özel mülk sahiplerinin özel güvenlik hizmetleri satın aldıkları bilinen bir şeydir. Ayrıca kişiler ve firmalar özel kilitler, sürgüler, çelik kapılar, alarm sistemleri satın almak suretiyle konutlarını veya işyerlerini korumanın yollarını arayabilirler (Hansen, Murdoch & Sandler, 1990). Suçların kontrolüyle ilgili hizmetlerin kamu ve özel kesim arasında bölüşümünü ne belirler? Niçin bazı türdeki suç kontrol hizmetlerini mutlaka devletin sunması gerekirken, diğerlerini özel kişiler veya firmalar sunabilirler? (Le Grand & Robinson, 1984). Konuyu polis devriyeleri örneği üzerinde durarak açıklayabiliriz. Acaba, özel polis devriyeleri uygulaması mümkün müdür? Neden polis devriyesi uygulaması devlet tarafından sağlanıyor? Bunun nedenlerini anlamamız, her tür suç kontrol hizmetinin kamusal olarak mı yoksa özel olarak mı sunulması gerektiği konusunun tartışılması için gerekli teknik bir çerçeveye sahip olmayı sağlayacaktır. Müşterilerine özel devriye hizmeti sunmaya hazır özel bir güvenlik kuruluşu düşünelim: evinin bu devriyeler tarafından korunmasını isteyenler, bu kuruluşa aylık veya yıllık bir tutar öderler. Söz konusu kuruluşta günlük belli sayıda devriye hizmeti sunmaya başlar. Acaba bir kişi bu kuruluştan günde kaç devriye hizmetini sunmaya başlar. Acaba bir kişi bu kuruluştan günde kaç günde devriye hizmeti satın alacaktır? Bu sorunun cevabını devriye hizmetinin maliyeti ve faydasının karşılaştırılması verecektir. Söz konusu kişi, ilave bir devriyenin kendisine yüklediği ekstra maliyet (marjinal özel maliyet= MÖM) bu 198

5 devriyeden sağlanan ilave faydayı (marjinal özel fayda= MÖF) aşıncaya kadar devriye satın alacaktır. Bu kişi şu anda iki devriye satın almış olsun. Üçüncü bir devriyeyi satın almayı düşünsün. Bu sonuncu devriyenin yıllık maliyeti 100 birim, yıllık faydası da 150 birim olsun. Kişi bu devriyeyi satın alacaktır. Acaba dördüncü devriye satın alınır mı? Güvenlik kuruluşu ilave maliyetlere katlanacağı için, dördüncü devriyeyi size daha yüksek bir maliyetle sunabilecektir. Diyelim ki bu maliyet 130 birimdir. Daha önce satın alınmış devriyelerden dolayı, dördüncü devriyenin kişinin mülkünün korunmasında yaptığı katkının değeri azalsın ve 80 birim olsun. Bu durumda o kişi dördüncü devriyeyi satın almayacaktır (Aslan, 1998). Bu durumu Şekil 2 de açıklayabiliriz. MSF MÖF MÖM MÖM= MSM F E MÖF MSF O Q 0 Q Günlük devriye sayısı Şekil 2: Özel Polis Devriyesi Hizmetinin Arz ve Talebi Şekildeki MÖF eğrisi, marjinal özel faydanın satın alanın devriye sayısıyla birlikte azaldığını gösterir. MÖM eğrisi ise, marjinal özel maliyetin devriye sayısına bağlı olarak arttığını göstermektedir. Bu iki eğrinin kesiştiği F noktası özel devriye arz ve talebini belirleyecektir. Bu noktaya kadar, her ilave devriyenin marjinal faydası marjinal maliyetini aşmaktadır. Buradaki analiz, tıpkı bir malın arz ve talebinde olduğu gibi, bir kişinin, marjinal faydası ve maliyeti belli olan bir hizmetten ne kadar satın alacağını göstermektedir. Durum böyle olduğu halde, neden devriye hizmetleri yine de devlet tarafından sunulur? Bu sorunun cevabı, polis devriyesinin, onun diğer mal ve hizmetlerden ayıran bir özelliğinin bulunmasında saklıdır. Bir caddede devriye gezen polis, potansiyel suçluları caydırarak sadece bir eve değil, bütün evlere yarar sağlar. Potansiyel suçluların suç işlemekten vazgeçmelerinin nedeni hangi evin korunduğunu bilmemeleridir. Dolayısıyla bir kişinin devriye hizmeti satın alması sadece kendisine değil komşularına da yarar sağlar. Bununla beraber, potansiyel suçluların hangi evin korunduğunu ve bu korumayı 199

6 sağlayan görevlilerin kendilerine müdahale etmeyeceğini kesin bir şekilde bilmeleri ve bu nedenle korunmayan evlere yönelik olarak suç işlemeleri durumunda şüphesiz dışsal faydalardan söz edilemez. Ancak, böyle bir varsayım hiç de gerçekçi değildir (Aslan, 1998). Bu özellikle, özel devriye hizmetlerini imkânsız hale getirir. Yukarıdaki örnekte, dördüncü devriyenin 130 birime mal olduğunu ve 80 birimlik fayda sağladığını belirtmiştik. Sokakta, bir kişinin satın aldığı devriye hizmetinden aynı miktarda fayda sağlayan beş evin bulunduğunu varsayalım. Bu durumda, sağlanacak fayda 400 birim olurken, maliyet hala 130 birimde kalacaktır. Bu durumda, dördüncü devriyenin de satın alınması gerektiği açıktır. Ancak devriye için ödeme yapacak kişi sadece kendi faydasını (80 birim) dikkate alacağından, bu dördüncü devriyeyi satın almayacaktır. Bu durumu da Şekil 2 de görebiliriz. Şekilde MSF eğrisi günlük polis devriyelerinin bulunduğu sokakta herkese yönelik olan faydaların toplamını göstermektedir. Sosyal bakımdan optimal devriye sayısı, böylece MSF ve MSM eğrilerinin kesiştiği noktayla belirlenmektedir (E noktası). Bu ise kişinin özel olarak satın aldığı düzeyin önemli ölçüde üzerindedir. Bu noktada, bu analizin, satın alınacak devriye sayısını eksik ifade ettiği iddia edilebilir. Yukarıda üç devriye satın aldığı belirtilen kişinin dışında kalanlar da devriye satın almış olabilirler. Eğer durum böyleyse, o sokakta satın alınan devriye sayısı üçten fazla olacaktır. Ancak bu sonuncu iddia beleşçi (bedavacı) sorununu göz ardı eder. Yukarıda sözü edilen kişinin komşuları, onun satın aldığı devriyenin kendilerine de yarar sağlayacağını düşünerek polis devriyesi satın almayacak ve hazıra (bedava hizmete) konmak isteyebileceklerdir. Durum daha kötü olabilir: Sokakta üç devriye satın alan kişi de bedavacı olmayı düşünebilir. Çünkü sokaktakilerden birisi devriye satın aldığında bundan o da yararlanır. İşin kötüsü, herkes diğerinin devriye satın almasını beklerken hiç devriye satın alınmamış olabilir (Le Grand & Robinson, 1984; Stiglitz, 1994). Bütün bunların nedeni polis devriye hizmetinin özellikleridir. Bu hizmet, önemli dışsal faydalar sağlayan bir hizmettir. Yani, polis devriyeleri hizmeti tam bir kamusal hizmettir. Bu tür hizmetler bölünmez faydalar sağlar, tüketiciler birbirlerine rakip değillerdir. Bu hizmetler aynı zamanda bedel ödemek istemeyenlerin yararlanmalarının engellenemediği hizmetlerdir. Polis devriyesi hizmetleri bu iki özelliğe de sahiptir. Bir sokakta bir kimsenin polis devriyesinden fayda sağlaması diğerlerinin de yararlanmalarını engellemez. Halbuki mallarda ve birçok hizmette durum böyle değildir. Aynı zamanda, tam kamusal hizmetlerde para ödemeseler bile bazılarının hazıra konması veya bedavacılığı önlenemez. Sonuç olarak, bu iki özelliğe sahip bulunan hizmetler özel sektör tarafından üretilmez (Aslan, 1998; Ridle, 1987). 4. SONUÇ Bu teknik bilgiler ışığında, hangi suç kontrol aletlerinin özel kesim, hangilerinin kamu kesimince üretilmesi gerektiğini kolayca belirleyebiliriz. Özel güvenlik araçları durumunda örneğin alarm sistemi satın alındığında, bunlardan sadece bu araçları satın alanlar fayda sağlar. Yani bunlarda faydalar bölünebilir. Alarm sistemi bulunan bir evin ötekilerine bir faydası olmaz. Hatta zarar bile verebilir. Söz konusu eve girmenin mümkün olmadığını anlayan hırsız diğerlerini deneyebilir. Polis devriye hizmetlerine benzer bir şekilde mahkemeler, hapishaneler ve benzer suç kontrol kurumları da bölünmez faydalar sağlar. Bu tür hizmetlerde de ücret ödemeyenlerin de yarar sağlamalarına engel olunamaz. Yargılanıp ceza evine konan bir 200

7 suçlu, hapiste yattığı sürece hem kendisi suç işleyemez, hem başkaları için tehlike olmaktan çıkar hem de başkaları için iyi bir ibret olur. Bu, potansiyel olarak zarara uğrayabilecek olanları bu zararlardan korur ve böylece onlara yarar sağlamış olur. Suçların kontrol edilmesi hizmetlerinin piyasa tarafından sunulması, eşitlik ve hürriyetlerin korunması açısından da sakıncalar oluşturabilir. Muhtemelen yüksek gelirli gruplar daha fazla korunurlar. Bir an için, özel kişilerce satın alınan devriye hizmetlerinin çevrede bulunan düşük gelirli kimselere de yararlar sağlayacağı, dolayısıyla zenginlerin daha fazla yararlanacağı tezinin doğru olmadığı iddia edilebilir. Ancak, tüketicilerin sadece özel faydaları için ödeme yapmak isteyecekleri gerçeği ve bedavacılık arzusundan dolayı, yeterince devriye satın alınmaması söz konusu olabilir. Suç kontrol hizmetlerinin piyasa tarafından sunulması sivil hürriyetler açısından da sakıncalı olabilir. Özel güvenlik kuruluşu, suçluları bulma gayretiyle tutukladıkları insanların suçluluğu veya masumluğu konusunda çok fazla titiz davranmayabilirler. Bu ise, kabul edilebilir bir düzeyde sivil hürriyet ortamı sağlamaz, hukuk devleti ilkelerinin ihlaline kadar varacak olumsuzluklara neden olur. Benzer durumun bu hizmetlerin devlet eliyle sunulduğu durumlarda da söz konusu olabileceği iddia edilebilir. Ancak, özellikle demokratik sistemlerde politikacılar iyi denetlenebilirse, hukuk devletinin yerleşmesi mümkün hale gelebilir. KAYNAKÇA Bulutoğlu, K. (1977). Kamu Ekonomisine Giriş. (2.baskı). İstanbul: Temat Yayınları. Cooper, F. (1996). Economics and Defence: The View of UK Practitioner, Defence Economics, 1(1), Dalcantara, G. (1987). Reflections on some basic concepts for services economics, In The Economics of Services (Ed. By Gary Akehurst & Jean Gadrey), London: Frank Cass. Hansen, L., Murdoch, J.C. & Sandler, T. (1990). On Distinguishing The Behavior of Nuclear and Non-Nüclear Allies in NATO. Defence Economics, 1(1), Hartley, K. & Sandler, T. (1990). Editorial Introduction, Defence Economics, 1(1), Intriligator, M.D. (1990). On The Nature and Scope of Defence Economics, Defence Economics, 1(1), Jones-Lee, M.W. (1990). Defence Expenditure and The Economics of Safety, Defence Economics, 1(1), Le Grand & Robinson. (1984). The Economics of Social Problems, London: McMillan. Özmucur, S. (1996). The Economics of Defence and The Peace Dividend in Turkey, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayın No: 581. Ridle, D. (1987). The Role of Service Sector in Economic Development: Similarities and Deifferences by Development Category, In The Emerging Service Economy, (Ed. By Erio Giarini), New-York: Pergamon Books, Seyidoğlu, H. (1998). Uluslararası İktisat: Teori, Politika ve Uygulama (12. Baskı), İstanbul: Güzem Yayıncılık. Stiglitz, J. (1994). Kamu Kesimi Ekonomisi. (2.baskı). (Çev: Ömer Faruk Batırel), İstanbul: Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Yayınları No: 396. The World Bank (1997). World Development Report, Washington DC. 201

8 202

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ SORU 1: Tam rekabet ortamında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu; STC = 5Q 2 + 5Q + 10 dur. Bu firma tarafından piyasaya sürülen ürünün

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Bölüm 6. Kamusal Mallar ve Dışsallıklar

Bölüm 6. Kamusal Mallar ve Dışsallıklar Bölüm 6 Kamusal Mallar ve Dışsallıklar Neler Öğreneceğiz? Kamusal Mallar ve Dışsallıklar Tüketimde Rakip Olmama Faydadan Mahrum Bırakmama Bedavacılık Kamusal Mallarda Etkin Çıktı Düzeyi Dışsallıklar Dışsallıkların

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30

Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30 Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30 ID: Z Mikro 2 Ara 2010 Çoktan Seçmeli Sorular Cümleyi en iyi biçimde tamamlayan veya sorunun yanıtı olan seçeneği yanıt anahtarına işaretleyiniz. 1. Çapraz satış

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER )

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) Genel denge teorisinin sonuçlarının yatırım kararlarında uygulanamamasının iki temel nedeni şunlardır: 1) Genel denge teorisinin tam bölünebilirlik varsayımı her

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

Tablo 1 Fiyat Talep Miktarı Arz Miktarı A 0 200 0 B 0,10 160 0 C 0,20 120 40 D 0,30 80 80 E 0,40 40 120 F 0,50 0 160

Tablo 1 Fiyat Talep Miktarı Arz Miktarı A 0 200 0 B 0,10 160 0 C 0,20 120 40 D 0,30 80 80 E 0,40 40 120 F 0,50 0 160 İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-6 ESNEKLİK: ARZ TALEP ESNEKLİĞİ 1. Mavi Jeans, jean fiyatlarını 90TL den 75 TL ye indirdiğinde, satışlar 1000 birimden 1200 birime çıkmaktadır. Bu durumda Mavi Jeans talebinin

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

Kamu Ekonomisi-I. Karma Malların Kamuca ve Piyasa Tarafından Sağlanmasının Doğurduğu Etkinsizlikler

Kamu Ekonomisi-I. Karma Malların Kamuca ve Piyasa Tarafından Sağlanmasının Doğurduğu Etkinsizlikler Kamu Ekonomisi-I Güneri kalın Bölüm 3 Kısım II.B, Sayfa 74-77 Karma Malların Kamuca ve iyasa Tarafından Sağlanmasının Doğurduğu Etkinsizlikler 1 3.II.B-i) Karma Malda Dışlamanın Doğurduğu Etkinsizlik Eğer

Detaylı

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları)

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları) 27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı),

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı), Ekonomi I Tam Rekabet Piyasası FĐRMA TEORĐSĐ Bu bölümü bitirdiğinizde şunları öğrenmiş olacaksınız: Hasılat, maliyet ve kar kavramları ne demektir? Tam rekabet ne anlama gelir? Tam rekabet piyasasında

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş .. Üretim Fonksiyonu ÜRETİM ve MALİYETLER Doç.Dr. Erdal Gümüş Üretim fonksiyonu: Üretim girdileri ile çıktı ilişkisini ifade eden bir fonksiyondur. Başka bir tanım: teknoloji veri iken belirli miktarlardaki

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Üretim Girdilerinin lması

Üretim Girdilerinin lması Üretim Girdilerinin Fiyatlandırılmas lması 2 Tam Rekabet Piyasasında Girdi Talebi Tek Değişken Girdi Durumu İlk olarak firmanın tek girdisinin işgücü () olduğu durumu inceleyelim. Değişken üretim girdisi

Detaylı

Mikro1 ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B

Mikro1 ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B Mikro1 Çoktan Seçmeli Sorular Sorunun yanıtı olan veya cümleyi en iyi şekilde

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2 DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2. PİYASAYA MÜDAHALE 2.. ARTIKLAR VE BÖLÜŞÜMÜ 2 2. DÜZENLEMENİN EKONOMİK KURAMI 3 2.. DENGE 3 3. DÜZENLEME VE DOĞAL TEKELLER 4 3.. KARTELLERİN DÜZENLENMESİ 7 4. ANTİ-TRÖST

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla,

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, Ekonomi I Tüketici Teorisi Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, fiyatı yükselen bir maldan da daha az aldıklarıyla ilgileneceğiz.

Detaylı

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 9 Ticaret Politikasının Araçları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Gümrük tarifesinin tek bir sektördeki kısmi denge analizi:

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Maliyet

Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Sağlık İşletmelerinde Maliyet Sağlık işletmelerinde maliyetleri oluşturan faktörlerin bilinmesi ve bütçedeki yeri Artan maliyetlerin kontrol altına alınması Üretimin/kaynakların

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

Talep Analizleri. Marjinal Fayda Yaklaşımı. Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü

Talep Analizleri. Marjinal Fayda Yaklaşımı. Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü Talep Analizleri Marjinal Fayda Yaklaşımı Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü Talep Analizleri- Marjinal Fayda Yaklaşımı Toplam ve Marjinal Fayda Azalan Marjinal Fayda Kanunu Marjinal Fayda

Detaylı

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N SAĞLIK EKONOMİSİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Dr. Ferruh N. Ayoğlu Sağlığın ekonomisi olur mu? Sağlık k ekonomisi, i genel olarak ekonomi biliminin i i kurallarının sağlık sektörüne uygulanması ile ilgilenir.

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

ÜRETİM VE MALİYETLER

ÜRETİM VE MALİYETLER ÜRETİM VE MALİYETLER FİRMALARIN TEMEL AMACI Mal ve hizmet üretimi firmalar tarafından gerçekleştirilir. Ekonomi teorisine göre, firmaların mal ve hizmet üretimindeki temel amacı kar maksimizasyonu (en

Detaylı

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Neler Öğreneceğiz? Hükümet Müdahalelerinin denge Oluşumlarına Etkileri Fiyat Kontrolleri Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları Asgari Ücret Politikası Tarımsal Destekleme

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

Standart Ticaret Modeli

Standart Ticaret Modeli Chapter 6 Standart Ticaret Modeli Copyright 2012 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Relatif arz ve relatif talep Dış Ticaret Hadleri (Terms of Trade) ve refah Ekonomik büyüme, ithal

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

p0=10, p1=15, q0=1, q1=0.5kg ise talebin fiyat esnekliği -1 dir. (0.5-1)/1 bölü (15-10)/10

p0=10, p1=15, q0=1, q1=0.5kg ise talebin fiyat esnekliği -1 dir. (0.5-1)/1 bölü (15-10)/10 İKTİSADA GİRİŞ Fayda sağladığında yok olup, biten mallara dayanıksız mallar denir. Bir kararı uygularken vazgeçilen bir başka kararafırsat maliyeti denir. p0=10, p1=15, q0=1, q1=0.5kg ise talebin fiyat

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

Tarım Ekonomisi. viii

Tarım Ekonomisi. viii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER iii v BİRİNCİ BÖLÜM 1. TARIM EKONOMİSİNE GİRİŞ 1 1.1. Ekonomik Faaliyetler 2 1.1.1. Üretim 2 1.1.2. Mübadele 3 1.1.3. Tüketim 4 1.2. Tarım Ekonomisi ve Kapsamı 4 1.2.1. Tanımı

Detaylı

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL 1. Monopolist için fiyat marjinal hasılanın üzerindedir. Çünkü, A) Ortalama ve marjinal hasıla eğrileri birbirine eşittir B) Azalan verimler kanunu geçerli

Detaylı

TAM REKABET PİYASASI

TAM REKABET PİYASASI TAM REKABET PİYASASI 2 Bu bölümde, tam rekabet piyasasında çalışan firmaların fiyatlarını nasıl oluşturduklarını, ne kadar üreteceklerine nasıl karar verdiklerini ve piyasadaki fiyat ile miktarın nasıl

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

Selçuk Üniversitesi 26 Aralık, 2013 Beyşehir Turizm Fakültesi-Konaklama İşletmeciliği Genel Ekonomi Dr. Alper Sönmez. Soru Seti 3

Selçuk Üniversitesi 26 Aralık, 2013 Beyşehir Turizm Fakültesi-Konaklama İşletmeciliği Genel Ekonomi Dr. Alper Sönmez. Soru Seti 3 Soru Seti 3 1) Q D = 100 2P talep denklemi ve Q S = P 20 arz denklemi verilmiştir. Üretici ve tüketici rantlarını hesaplayınız. Cevap: Öncelikle arz ve talep denklemlerini eşitleyerek denge fiyat ve miktarı

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI MİKRO İKTİSAT DOÇ. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR MALİYETLER 7. Kısa ve Uzun Dönem Firma Maliyetleri 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri

Detaylı

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2-

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- Değerlendirme Raporu Birey Hak ve Özgürlükleri (I) Yaşam hakkı Kişi dokunulmazlığı Özel yaşamın gizliliği www.tkmm.net 1 2 1. YAŞAM HAKKI Yaşam Hakkı kutsal mı? Toplumun/devletin

Detaylı

EKO 205 Mikroiktisat. Kar Maksimizasyonu Profit Maximization

EKO 205 Mikroiktisat. Kar Maksimizasyonu Profit Maximization EKO 205 Mikroiktisat Kar Maksimizasyonu Profit Maximization Tartışılacak Konular Tam Rekabet Piyasaları Kar Maksimizasyonu Marjinal Hasıla, Marjinal Maliyet ve Kar Kısa Dönemde Çıktı Düzeyinin Belirlenmesi

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar Neden Kamusal Alanda Daha Fazla?

SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar Neden Kamusal Alanda Daha Fazla? Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

30.10.2014 5510 SAYILI KANUN

30.10.2014 5510 SAYILI KANUN 5510 SAYILI KANUN İş Kazası : İş kazası, aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhsal olarak özre uğratan olaydır. 1 Sigortalının işyerinde bulunduğu

Detaylı

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith C.Can Aktan (Ed.), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak- İş Konfederasyonu Yayını, 2002. NİÇİN BAZI MİLLETLER ZENGİN, BAZILARI YOKSUL? Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest

Detaylı

DIŞSAL EKONOMİLER ve ÜRETİMİN ULUSLARARASI KONUMU (LOKASYONU)

DIŞSAL EKONOMİLER ve ÜRETİMİN ULUSLARARASI KONUMU (LOKASYONU) DIŞSAL EKONOMİLER ve ÜRETİMİN ULUSLARARASI KONUMU (LOKASYONU) Bu sunum, Krugman, Paul, Maurice Obstfeld ve Marc Melitz, (2012), International Economics: Theory and Policy, 9/E, Pearson kitabının 7. Bölümünden

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

Tekelci Rekabet Piyasası

Tekelci Rekabet Piyasası Tekelci Rekabet iyasası 1900 lü yılların başlarında, ürünlerin homojen olmaması, reklamın giderek 2 artan önemi, azalan maliyet durumlarının yaşanması tam rekabet piyasasına karşı yapılan tartışmaları

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

İKTİSAT SORU BANKASI E C O N O M I C U S KOPART ÇÖZ TEK KİTAP

İKTİSAT SORU BANKASI E C O N O M I C U S KOPART ÇÖZ TEK KİTAP E C O N O M I C U S İKTİSAT SORU BANKASI KOPART ÇÖZ Mikro İktisat Makro İktisat Para-Banka-Kredi Uluslararası İktisat Büyüme ve Kalkınma Türkiye Ekonomisi İktisadi Doktrinler Tarihi KPSS ve kurum sınavları

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU

BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU BATMAN ÇOCUK ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜNDEN ALINAN VERİLERE GÖRE; 2008-2012 Yılları arasında meydana gelen adli olay sayısının yıllara göre dağılımı: 1000 900 800 700 600 500

Detaylı

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI 1 PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI Para Politikasının Amaçları 2 1. Fiyat İstikrarı: Enflasyonu yıllık yüzde 1-2 seviyelerinde devam ettirmek. TCMB nin şu an izlediği politika enflasyon

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

BÖLÜM TALEP 1.Talep Tanımı

BÖLÜM TALEP 1.Talep Tanımı BÖLÜM TALEP Bir ekonomide, tam kullanım, etkin kullanım ve ekonomik büyüme hedeflerine, piyasa ekonomisi diğer bir ifade ile fiyat mekanizmasıyla ulaşılmaktadır. Hangi mallar, ne miktarda, kimler için,

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE)

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Ünite 10: TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Tam rekabetçi bir piyasada halen çalışmakta olan firmalar kısa dönemde normal kârın üzerinde kâr elde ediyorlarsa piyasaya yeni firmalar

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi

Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi Hadi Yektaş Uluslararası Antalya Üniversitesi İşletme Tezsiz Yüksek Lisans Programı 1 / 93 Hadi Yektaş Tüketici Davranışları Teorisi İçerik 1 2 Kayıtsızlık Eğrisi Analizi

Detaylı

KAMU MALİ YESİ Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardı Transfer harcamaları n unsurları : Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaş

KAMU MALİ YESİ Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardı Transfer harcamaları n unsurları : Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaş KAMU MALİYESİ Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardır. Transfer harcamalarının unsurları: Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaştırma, Borç ödemeleri Belediye sınırlarıdışına taşan hizmetlerin yerine getirilmesi

Detaylı

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI Harcama yöntemine göre yapılan GSYİH hesaplaması GSYİH = C + I + G şeklinde idi. Biz burada GSYİH ile MG arasındaki farkı bir

Detaylı

EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI

EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI EMNİYET EKONOMİSİ, DİSİPLİNİ VE POLİTİKASI Merhaba; Bu ayki yazıma başlamadan önce hepimize sağlıklı ve emniyetli günler diliyorum. Geçen yazımda elimden geldiği kadar iş güvenliği-insan sağlığının (EMNİYET-SAFETY)

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

MİKRO İKTİSAT. Kariyermemur.com Sayfa 1

MİKRO İKTİSAT. Kariyermemur.com Sayfa 1 1. Aşağıdakilerden hangisi ekonomide belirtilen ihtiyaçların özelliklerinden biridir? A) İhtiyaçlar sabittir B) İhtiyaçlar birbirini tamamlayabilirler C) Subjektiftir D) Kesinlikle parayla ifade edilmelidirler

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

1. Kısa Dönemde Maliyetler

1. Kısa Dönemde Maliyetler DERS NOTU 05 MALİYET TEORİSİ: KISA VE UZUN DÖNEM Bugünki dersin işleniş planı: 1. Kısa Dönemde Maliyetler... 1 2. Kâr Maksimizasyonu (Bütün Piyasalar İçin)... 9 3. Kâr Maksimizasyonu (Tam Rekabet Piyasası

Detaylı

Ürünün çok bulunduğu ya da üretildiği yerden az bulunduğu yerlere ya da onlardan yararlanacak kişilere taşıyarak ürüne değer kazandırılabilir.

Ürünün çok bulunduğu ya da üretildiği yerden az bulunduğu yerlere ya da onlardan yararlanacak kişilere taşıyarak ürüne değer kazandırılabilir. 4. ÜRETİM ve MALİYETLER Üretim, mevcut üretim faktörlerinin kullanılması ile insan ihtiyaçlarının karşılayacak ürün veya hizmet meydana getirme çabasıdır. Başka bir tanım ile üretim, ürünlerin faydasını

Detaylı

İKT 207: MİKRO İKTİSAT DERS 1. Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior)

İKT 207: MİKRO İKTİSAT DERS 1. Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior) İKT 207: MİKRO İKTİSAT DERS 1 Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior) TERCİH VE FAYDA Etkin işleyen bir ekonomide üretim imkanları eğrisi üzerinde nerede olunacağı toplumun tercihine göre belirlenir.

Detaylı

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-8 TÜKETİCİ TEORİSİ TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE DENGESİ

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-8 TÜKETİCİ TEORİSİ TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE DENGESİ MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-8 TÜKETİCİ TEORİSİ TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE DENGESİ 1. Çeşitli mal veya hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliğine ne ad verilir? A) Fayda B) Değer C) Util D) Refah

Detaylı

GİRİŞ I. BELİRSİZ ALACAK DAVASI

GİRİŞ I. BELİRSİZ ALACAK DAVASI GİRİŞ 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun getirdiği en önemli yeniliklerden biriside, Hukuk Muhakemeleri Kanunun Belirsiz Alacak ve Tespit Davası başlıklı 107.

Detaylı

Mikroiktisat Final Sorularý

Mikroiktisat Final Sorularý Mikroiktisat Final Sorularý MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ MALĐYE VE ĐŞLETME BÖLÜMLERĐ MĐKROĐKTĐSAT FĐNAL SINAVI 10.01.2011 Saat: 13:00 Çoktan Seçmeli Sorular: Sorunun Yanıtı

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi TR-06590 Cebeci, Ankara Tel.: (0312) 319 77 20 den 340 Faks: (0312) 319 77 36 E-posta: kibritci@dialup.ankara.edu.tr URL: http://dialup.ankara.edu.tr/~kibritci/

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

Etki Analizinin Aşamaları

Etki Analizinin Aşamaları Analitik Araçlar ve Veri Toplama Çalıştayı 15-16 Nisan 2009 EuropeAid/125317/D/SER/TR Roman Ladus Oturum 6 Etkilerin Ölçülmesi Etki Analizinin Aşamaları Etkilerin Değerlendiril-mesi ve Opsiyonların Karşılaştırılması

Detaylı

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR 1 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURALLARINA UYMAYAN İŞVERENLERİN KARŞILAŞABİLECEKLERİ YAPTIRIMLAR A- İŞ KAZASI MEYDANA GELMEDEN: (İş güvenliği kurallarını

Detaylı

AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ

AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ Demokrasi Endeksi: 2014 yılı i bariyle 167 ülke arasında Türkiye 89 (Yalnızca ilk 26 ülke tam demokrasi sayılıyor. Türkiye bu ülkelerin çok gerisinde. Sivil Özgürlükler:

Detaylı

Kamu Ekonomisi-I NEGATİF DIŞSALIKLAR

Kamu Ekonomisi-I NEGATİF DIŞSALIKLAR Kamu Ekonomisi-I NEGATF IŞSALIKLAR 1 1. Negatif ışsallık (Üretimde Negatif ışsallık): Bir firmanın üretiminin kişisel maliyetinin yanısıra topluma sosyal maliyetinin de olması durumu: Örnek: 1. Kızılırmak

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni

Detaylı