Brüksel Lahanas. fialgam. Dereotu. Tere

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Brüksel Lahanas. fialgam. Dereotu. Tere"

Transkript

1 Sebzeler Biber Sebzeler Domates Sebzeler Maydanoz Sebzeler Nane Sebzeler fialgam Sebzeler Brüksel Lahanas Sebzeler Brokoli Sebzeler Havuç Sebzeler Kuflkonmaz Patl cangiller ailesindendir. Sivri, çarliston, dolmal k, domates biberi tipleri vard r. Meyveleri kullan l r. Meyvelerinin biçimi, rengi, irili i, ac l bitki çeflidine göre de iflir. Kökleri topra ın yüzeyine daha yakındır. Ana gövdesinde 6-8 yaprak gelifltikten sonra 2-3 dal oluflturacak biçimde dallan r. Böylece çok say da dal oluflur ve geniflleyerek büyür. Çeflidine göre yüksekli i cm ye kadar ulaflabilir. Patl cangiller ailesindendir. Meyveleri kullan l r. En önemli özelli i, gövdenin suyla ya da toprakla temas eden yerlerinden de kökler oluflturmas d r. Gövdesinin geliflme durumuna göre yer ve s r k olmak üzere iki tipi vard r. Yer domatesinde, yapraklar geliflip meyveler olufltuktan sonra bitki toprak üzerine e ilir ve yay larak geliflir. S r k çeflidinden olanlardaysa gövde s n rs z büyüyebilir. Seralarda metre boyunda domates bitkileri oluflabilir. Maydanozgiller ailesindendir. Yapraklar kullan l r. Yapraklar sapl, parçal ve koyu yeflil, düz ya da k v rc k olabilir. Çiçekleri genellikle sar msı yeflildir ve bir çiçek toplulu u gibi bir arada bulunurlar. Ball babagiller ailesindendir. Yapraklar kullan l r. Yan kökler daha fazla geliflti inden kök yap s saçak kök görünümündedir. Köklerin büyük bir bölümü toprakta cm derinli e yay l r. Yapraklar n rengi genellikle aç k ya da koyu yeflildir. Baz türlerde de, antosiyan denen k rm z renk maddesi bulundu undan mordur. Yapraklarda bulunan ya lar bitkinin kendine özgü kokusunu verir. Tüylü, mor ya da morumsu beyaz çiçekleri olur. Hardalgiller ailesindendir. Toprak alt ndaki fliflkin yumrular kulan l r. Kökleri, cm derinli e iner. Ana kökü, yan köklerden daha fazla geliflerek kaz k kök halini al r. Yan kökleri de cm lik bir alana yay l r. Kökle gövde aras ndaki bölümde besin maddelerinin birikmesiyle bir k sm toprak içinde, bir k sm d flar da ya da bütünüyle d flar da olan yuvarlak, oval ya da uzun biçimli yumrular oluflur. Hardalgiller ailesindendir. Genellikle yar m ya da bir metre boyunda olabilen bitkinin dallanmam fl gövdesi üzerinde çok say da yaprak bulunur. Bu yapraklar, birbiri üzerine s k ca sar larak birkaç santimetre çap nda küçük bafl lar olufltururlar. Bir bitkide adet bafl oluflabilir. Bunlar, bitkinin tüketti imiz kısımlarıdır. Fazla derine gitmeyen, yüzeysel bir kök sistemi vard r. Hardalgiller ailesindendir. Kal n ve etli çiçek saplar ndan oluflan bir bafl üzerinde çok say da yeflil renkli çiçek tomurcuklar vard r. Bu k s mlar yeriz. Bafl n n çap 5-25 cm, a rl da gr aras nda de iflir. Maydanozgiller ailesindendir. Etli kökleri kullan l r. Beyaz, turuncu, kahverengi ve siyah renkte kökleri olan çeflitleri vard r. Toprak üzerinde rozet fleklinde ince parçal yapraklar ve toprak alt nda etlenerek geliflen 5-7 cm uzunlu unda kaz k kökü vard r. Gövdesi çok küçük oldu undan toprak yüzeyinde yaln zca yapraklar göze çarpar. Zambakgiller ailesindendir cm boylanabilir. lkbaharda, toprak alt nda bulunan ve rizom da denilen köklerden oluflan sürgünleri kullan l r. Yapraklar, bitkinin uzun gövdesini örten zar ms küçük pullar biçiminde olup çabuk dökülür. Sebzeler Ravent Sebzeler Sar msak Sebzeler Ispanak Sebzeler Karnabahar Sebzeler Kereviz Sebzeler Semizotu Sebzeler Patates Sebzeler So an Sebzeler P rasa Karabu daygiller ailesindendir. Yaprak saplar özellikle salatalarda kullan l r. Gövde, ilk önce topra n üst k sm nda oluflur. Yumru gövde, etli köklerle birlikte bir besin deposu organ d r. Devaml yaprak ve kök oluflur. Yaprak sap genifl ve oluklu olur. Yapraklar da genifl ve parçal d r. Zambakgiller ailesindendir. Difllerinin topra a ekilmesiyle üretilir. Difller ekildikten sonra, diflin sivri k sm ndan sürgün ucu büyümeye bafllar. Bitki cm oldu unda, kök bo az nda bir fliflkinlik belirir. Bu fliflkinlikten sar msak diflleri oluflur. Bunlar, salata ve de iflik yemeklerde kullan l r. Kazaya giller ailesindendir. Zay f köklere sahip olup, çok küçük gövde üzerinde dallanan çok say da yapraklar vard r. K sa sürede yetiflen yeflil yapraklar tüketilir. Hardalgiller ailesindendir. Yenen k sm, çiçek tablas nda henüz açmam fl çok say da çiçe in bulundu u k s md r. Çiçek tablas genellikle dar, elips fleklinde, uzunca biçimli yapraklarla sar lıdır. Bafllangıçta beyaz renkli olan çiçekleri daha sonra koyulafl r. Sebze olarak beyazken tüketilir. Maydanozgiller ailesindendir. Köklerini salata haz rlarken, yapraklar n çorba, sos ve salatalarda kullan r z. Yaprak kerevizi ve kök kerevizi olmak üzere iki çeflidi vard r. Yaprak kerevizin, kökü yumru ba lamaz ve yaprak saplar uzun olur. Kök kerevizinin de, yaprak saplar k sa ve kökü yumrulu olur. Semizotugiller ailesindendir. Mayhofl tatta yapraklar salatalarda kullan l r. Küçük olan gövdesi toprak üzerinde yat k, yapraklar saps z ve etlidir. Saçak kökleri vard r. Patl cangiller ailesindendir. Bitki, toprakla ya da suyla temas eden yerlerinden de kökler oluflturur. Bu nedenle üretim aflamas nda gövde toprakla örtülür. Böylece toprak alt nda çok say da yumru oluflur ve bu yumrular yemeklerde kullan l r. Yemeklik, cips ve k zartmal k gibi adlarla an lan çok say da çeflidi vard r. Zambakgiller ailesindendir. So an ve taze sürgünü yenir. Kökleri, gövdeden tek tek ç kar ve cm kadar derine inebilir. Gövdesi, köklerin ç kt noktayla etli yapraklar aras nda kalan k s md r. Toprak yüzeyine yak n yerde oluflan so anlar iç içe birçok yapraktan oluflur. Zambakgiller ailesindendir. So an ve sürgünleri yenir. Bol saçakl kökleri, çok küçük gövdesi vard r. Yapraklar daima içte oluflur ve biri di erinin içinden ç kar. Yaprak taban n n geniflleyerek gövdeyi sard k s m olan yaprak k n uzundur. Yaprak gövdesinin rengi, dip k sm nda beyazken, üst tarafa do ru gittikçe yeflile döner. Sebzeler Bamya Sebzeler Kabak Sebzeler Marul Sebzeler Alabafl Sebzeler Tere Sebzeler Dereotu Sebzeler H yar Sebzeler Roka Sebzeler Patl can Ebegümecigiller ailesindendir. Meyveleri kullan l r. Bitki boyu 200 cm ye kadar uzayabilir. Pembemsi sar renkli çiçek açar. Gövdesi, yapraklar ve meyvelerinin üzeri tüylüdür. Meyveleri uzun, sivri uçlu ve köfleli kapsül biçimindedir. Kabakgiller ailesindendir. Meyveleri kullan l r. Gövdeleri sürünücü olup silindir biçimindedir. Yapraklar tüylü, büyük, böbrek biçimindedir. Çiçekler sar ms, turuncu renkli ve büyüktür. Meyvesi silindirik, beyaz mt rak, etli k s m beyaz ms d r. Meyveleri çok tohumludur. Çekirdekleri beyaz, sert kabuklu ve oval biçimdedir. Papatyagiller ailesindendir. Taze yapraklar salatalarda kullan l r. Yerden cm yükselebilir. Tüysüz, sar çiçekleri olur. Yeflil yapraklar kesildi inde süte benzer bir s v akar. Zaten yapraklar % 95 oran nda su içerir. ç içe geçmifl biçimde görünen yapraklar çok gevrek ve lezzetli olur. Hardalgiller ailesindendir. Tenis topu ya da golf topu büyüklü ünde olan yumru biçimli gövdesi kullan l r. Tohum ekiminden sonra, di er lahanalardan farkl olarak gövde dokular n n kal nlaflmas yla yumru k sm toprak üstünde oluflur. Yumru rengi yönünden aç k yeflil ve maviye çalan eflatun renkli olmak üzere iki gruba ayr l r. Hardalgiller ailesindendir. Lezzetli olan yapraklar salatalarda kullan l r. Gövdesi dallanm fl otsu yap dad r. Yapraklar, bafllang çta bir yaprak dal nda birçok yaprak içeren rozet görünümünde olur. Zamanla gövde uzunlamas na, cm kadar boylan r. Yeflil ya da mavimsi yeflil yapraklar, uzun, oval, kenarlar de iflik biçimlerde diflli yap dad r. Maydanozgiller ailesindendir. Yaprak ve dallar salata ve yemeklere tat ve koku vermesi için kullan l r. Sap k sm yeflil ve ortas bofltur. Ifl ns görünümdeki yapraklar çok parçal dır. Kabakgiller ailesindendir. Meyvesi kullan l r. Sürünücü ve sar l c bir bitkidir. Meyveleri tohumlu ve tohumsuz olabilir. Yapraklar genifl, parçal ve serttir. Salatal k da denir. Hardalgiller ailesindendir. Çok güzel kokan genç yapraklar salatalarda kullan l r. 50 cm ye kadar boylanabilir. Her bo umda bir yaprak bulunur ve yapraklar aras nda belli bir aç olur. Sar mtrak çiçekleri sap n ucunda salk m biçimindedir. Patl cangiller ailesindendir. Meyveleri kullan l r. 1,5 m ye kadar boylanabilir. Sap tüylü, dikenli ve dall olur. Yapraklar uzun; mor ya da siyah ms renkteki meyveleri de uzunca ya da yuvarlak olur. Çiçekleri mor ve beyaz renktedir.

2 Benim manevi miras m ilim ve ak ld r Mustafa Kemal Atatürk Sahibi TÜB TAK Ad na Baflkan V. Prof. Dr. Nüket Yetifl Genel Yay n Yönetmeni Sorumlu Yaz flleri Müdürü Raflit Gürdilek Yay n Kurulu Vural Alt n Ahmet nam Adnan Kurt Cihan Saçl o lu Yay n Koordinatörü Zuhal Özer Teknik Koordinatör Duran Akca Redaksiyon Zeynep Tozar Araflt rma ve Yaz Grubu Gülgûn Akbaba Alp Ako lu Tu ba Can Deniz Candafl Meltem Y. Coflkun Bülent Gözcelio lu Gökhan Tok Serpil Y ld z Elif Y lmaz Asl Zülâl Grafik Tasar m Hülya Y lmazcan Fulya Koçak Ayflegül Do an Bircan Okur liflkileri Vedat Demir Zehra fien Figen Akdere brahim Aygün dari Hizmetler Kemal Çetinkaya Yaz flma Adresi Bilim Çocuk Dergisi Atatürk Bulvar /No: 221/ Kavakl dere/06100/ankara Tel (312) (Yaz flleri) Tel (312) (Yaz flleri) Tel (312) (TÜB TAK Santral) Faks (312) (Yaz flleri) e-posta Internet Sat fl-abone-da t m Tel (312) Faks (312) ISSN Fiyat TL. (3 YTL) (KDV dahil) Bask Promat Bas m Yay n A. fi. Reklam Tel : (312) (312) Faks : (312) Da t m: Merkez Da t m A.fi. Bilim Çocuk Sevgili Okurlar m z, Bu keçiler çok ak ll ym fl me er. Üstelik a zlar n n tad n da bilirlermifl. En güzel otlar seçer, afiyetle yerlermifl. nsanlar da pek ak ll ym fl. Onlar da keçileri izlemifller. Bakm fllar ki keçiler her otu yemeyip yaln zca baz lar n yiyorlar, hemen keçilerin yedikleri otlar n tad na bakm fllar ve anlam fllar onlar n ne kadar ak ll ca seçimler yapt klar n. O gün bugündür hep keçileri ölçü alm fllar ve onlar n yedikleri otlar yemifller. Biz de çok merak ettik bu ot iflini. Yollara düfltük ve otlar n çok zengin oldu u bir yere, Datça ya gittik. Orada yaflayan insanlardan otlara iliflkin bilgiler ald k. Bunlardan hangi yemekleri yapt klar n, ne tip çaylar haz rlad klar n ö rendik. Me er ne kadar da çok ot varm fl yiyebilece imiz. Yeme i, salatas, çay bir yana, otlar çok daha farkl amaçlarla kulland klar n da gördük. Örne in, delikanl otu denilen bir otu bayramlarda okullar süslemede kullan rlarm fl ya da keçiboynuzunun tohumlar ndan oje yap p t rnaklar na sürerlermifl. Gördük ki orada yaflayanlar için otlar her fley olmufl. Onlar, böylesine de erli kaynaklara sahip olduklar için kendilerini flansl saym fllar. Biz de bu gezimiz s ras nda do ay, farkl bir gözle bir kez daha tan d k. Bize sundu u olanaklar n s n rs zl n yeniden hissettik. Ülkemizde bulunan bitki türlerinin zenginli ini yeniden fark ettik. çimize büyük bir heyecan doldu. Oradan ayr ld m zda yedi imiz otlar n lezzetli tad vard. Zuhal Özer HER AYIN 15 NDE ÇIKAR

3 10 22 Bilim Çocuk Kartlar 3 Ç NDEK LER Ne Var Ne Yok 4 6. Bulufl fienli i 8 Datça da Bitki Peflinde! 10 Genlerin fiark s Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i 18 Diller 20 Dinozorlara Ne Oldu? 22 Bilimi Yaratanlar 26 Say Saymak Yaz n n Atas m? 28 fiifrelerin Dünyas 30 Unuturum Sanma Sak n! 34 Neredesin Porsuk? 36 Spor Yap yoruz 40 Do ada Bu Ay 42 Gözlem Defterinizden 44 Gökyüzü Günlü ü 46 Evde Bilim 47 Elektronun Serüvenleri 48 Bulufl Atölyesi 50 Gezegenimiz ve nsanlar 51 Bilgisayar Dünyas ndan Sorun Söyleyelim 53 Düflünerek E lenelim 54 Satranç Oynuyoruz Mektup Kutusu 57 Sizden Gelenler 58 Buket Anlat yor 60 Kitap Kurdu 62

4 Bilim Çocuk Kartlar yla Sebzeleri Tan yoruz... Size, birkaç sebze ad say n deseler, akl n za ilk olarak domates, biber, patl can, kabak gelebilir. Birkaç tane daha sayman z istenirse, fasulye, bezelye, lahana diyebilirsiniz. Birkaç tane daha Maydanoz, dereotu, bakla... Sebzeler saymakla bitmeyecek kadar çok. Peki, hangi özellik dikkate al narak bu besinlere sebze ad verilmifl? Hemen belirtelim, sebze Farsça bir sözcük olan sebz den türetilmifl ve anlam da yeflil demek. Dolay s yla yeflillerin, yani bitkilerin dünyas nda çiçekler, kökler, saplar, yapraklar, meyveler gibi bitkinin farkl bölümlerinin genel ad sebze. Bu farkl bölümlerin hepsinin ortak özelli iyse bitkilerinin otsu olmas. Bir de odunsu bitkiler var. Bunlar n da çiçeklerinin çeflitli bölümleri döllenmeden sonra meyve olarak gelifliyor. Sonuç olarak meyveler de bitkilerin tohumlar n tafl yan oluflumlara verilen ad. Dolay s yla domatesin kendisi meyve, bitkisi otsu oldu undan sebze olarak nitelendiriliyor. Marul, k v rc k, bafl salata yani aysberg gibi bitkiler de otsu ve sebze olarak tüketiliyorlar. Sebzeler kendi aralar nda da s n fland r l rlar. Otsu bitkinin besin olarak yararland m z bölümüne göre kök sebzeler, yaprak sebzeler, so an sebzeler, yumru sebzeler gibi bir s n fland rma söz konusu. Örne in, havuç, turp ve flalgam kök; kuflkonmaz, alabafl ve lahana, gövde; patates ve yerelmas yumru; so an ve sar msak so an; spanak, paz, marul, yaprak; kabak, h yar ve domates meyve; enginar ve karnabahar da çiçek sebzeler. Bütün sebzeler çi olarak ya da piflirilerek yenebiliyor. sterseniz flimdi kartlar n za bir göz at n ve seçti iniz sebzelerle kendinize bir ziyafet çekin. Örne in, patatesi hafllay p yan na domates ve biber ekleyip ola anüstü lezzetli ve bir o kadar da sa l kl bir ö le yeme i haz rlayabilirsiniz Kartlar Haz rlayan: Gülgûn Akbaba AÜ Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri Bölümü Ö retim Üyesi Doç. Dr. Köksal Demir e katk lar ndan dolay teflekkür ederiz. Bilim Çocuk 3

5 NEne VARvar NEne YOKyok Do a Dostu Bakteriler Do um günü partilerinde ve pikniklerde en fazla kullan lan malzemeler tek kullan ml k plastik bardak ve tabaklard r. Ne var ki, bu kullan m kolay plastik malzemeler, do ada çok uzun süre çözünmeden kal yorlar ve kirlili- e yol aç yorlar. Bu soruna bir çare arayan bir grup biliminsan, bakterilerden yararlanmay düflünmüfl. Toprakta yaflayan bir tür bakteri sayesinde, köpük olarak da adland r lan polistrenden yap lan bu malzemeleri, do ada daha çabuk çözünebilen baflka plastiklere dönüfltürmeyi baflarm fllar. Amerikan Yeflil Kimya Enstitüsü baflkan Paul Anastas, polistrenin yeniden kullan m n n çok az oldu unu söylüyor. Bu nedenle, polistren malzemelerinin bu yöntemle yeniden kullan m daha kolay sa lanabilen baflka plastiklere dönüfltürülmesi çok önemli. Her y l tüm dünyada 14 milyon ton polistren üretiliyor ve bunun yaln zca % 1 i yeniden kullan labilir hale getiriliyor. Geri kalan polistren at klarsa, çöp alanlar nda biriktiriliyor. Anastas, kulland m z fleyler at k haline gelmeden önce, onlar nas l yeniden kullan labilir k laca m z düflünmemizin çok yararl olaca- n söylüyor. Kaynak: Kar ncalar n Soya ac Ç kar ld Piknik yaparken kedi ve köpekler d fl nda bize efllik baflka hayvanlar da var: Kar ncalar! Yiyeceklerimizin üstünde, bacaklar m zda ama en çok da çiçekli bitkilerin çevresinde dolafl rlar. Biliminsanlar, bu çal flkan hayvanlar n soya ac n ç karm fllar. Bu sayede t pk aile iliflkilerinde oldu u gibi, kar nca türlerinin de birbirleriyle olan iliflkilerini ortaya koyabilmek daha kolay olmufl. Bu yöntem sayesinde araflt rmac lar, farkl türden kar ncalar n ne kadar zaman önce ortaya ç kt klar n hesaplayabilmifller. Buna göre araflt rmay yapan biliminsanlar, yeni tür kar ncalar n yeryüzünde boy göstermeye bafllamas n n yeni tür çiçekli bitkilerin ortaya ç k - fl yla ayn döneme rastlad n ortaya ç karm fllar. Bu da dinozorlar n hâlâ yeryüzünde yaflad klar yaklafl k 100 milyon y l öncesine denk geliyor. Yeni tür çiçekli bitkiler, kar ncalara hem besin kayna hem de bar nak sa layarak, o dönemde birçok tür yok olurken kar ncalar n soylar n sürdürebilmelerine de olanak tan m fl. Kaynak: 4 Bilim Çocuk

6 NEne VARvar NEne YOKyok Oyuncak Ciddi Bir fiey Olabilir Amerikan Kimya Birli i geçti imiz y l bir yar flman n duyurusunu yapm flt. Yar flmac lar, konuya uygun olarak kimyayla ilgili birbirinden ilginç uyuncaklar yapm fllar. Yar flman n Oyuncak Coflkusu adl bölümünde birinci, Yeflil Makine adl bulufllar yla Bridgewater Üniversitesi ekibi olmufl. Yeflil Makine, birbirini tetikleyip bafllatan befl farkl kimyasal tepkime zincirini gerçeklefltirebiliyor. ki dakika içinde asitler ya da çözünürlük gibi kavramlar renkli s v lar, ampuller, hava kabarc klar gibi malzemeler yard m yla gösterebiliyor. Bu oyunca n en önemli özelliklerinden biri de, tamamen yeflil kimya mant na uygun tasarlanm fl olmas. Yeflil kimyada amaç, at k ve kirlili i önlemek. Yeflil Makine, do aya zarar vermeyen maddelerle tepkimeler bafllat p sonuçta yine do aya zarar vermeyen ürünler elde etmek üzere tasarlanm fl. Yaklafl k 100 dolar harcayarak yapt klar bulufllar n n birinci olmas yla 2000 dolarl k ödül kazanan ö renciler, bu paray okullar n n kimya bölümüne bilgisayarlar al nmas için kullanm fllar. Kaynak: KoflBot Hizmetinizde Reflekslerimizi kontrol eden sinir hücreleri örnek al narak yola ç k larak tasarlanan bilgisayar yaz l m yard m yla bir robot yap ld. Bu robot, bugüne de in yap lan tüm iki ayakl robotlar n hepsinden daha h zl yürüyor. Biyolojiden esinlenen bu bilgisayar modeli, KoflBot (RunBot) adl robotun yaln zca ad m atmas n sa lam yor, ayn zamanda ad mlar n h zland rmas n da sa l yor. skoçya daki Stirling Üniversitesi nden Tao Geng in gelifltirdi i 23 cm boyundaki robot henüz koflam yor. Ancak yavafl ad mlar atarken 3 dakikadan k sa bir süre içinde bir insan n h zl yürüyüfl temposuna yak n bir h zda yürümeye bafllayabiliyor. ki ayakl baflka birçok robottan farkl olarak KoflBot, bilgisayar komutlar olmaks z n kendi bafl na hareket edebiliyor. Robot, ayaklar ndaki ve kalças ndaki alg lay c lar sayesinde uygun hareketleri yapabiliyor. KoflBot un ayak bileklerinde hareket yok, ancak ayaklar tek bir noktadan yere de iyor. Bu sayede aya yere de di i anda sinir hücreleri, di er baca n kalça ve dizinde bir tepki oluflturuyorlar. Böylece di er ayak ad m atmak üzere harekete geçmifl oluyor. Kaynak: Bilim Çocuk 5

7 NEne VARvar NEne YOKyok Küçük Sinemac lardan Büyük Filmler Yar flmas Uluslararas stanbul Çocuk Filmleri Festivali (IICFF), küçük sinemac lar n düfllerinin peflinde. Bu kapsamda bu y l ikincisi düzenlenen yar flmaya, 6-15 yafl aras küçük sinemac lar n kat l m bekleniyor. Yar flmaya gönderilecek filmler 6-8, 9-10, ve olmak üzere dört ayr yafl grubunda de erlendirilecek. Yar flmaya herhangi bir konuda çekti iniz ve süresi 10 dakikay geçmeyen filmlerle kat labilirsiniz. Son baflvuru tarihi 23 Haziran 2006 olan yar flma sonuçlar, 14 Kas m 2006 tarihinde Uluslararas stanbul Çocuk Filmleri Festivali (IICFF) aç l fl galas nda belli olacak ve kazanan filmler Festival gösterim program nda yer alacak. Yar flmaya ilgi duyan küçük sinemac lar okullar ndan, IICFF merkez ofisinden, adresinden ya da numaral telefonu arayarak ayr nt l bilgi edinebilirler. Kartall Çocuklar Bar fl n Resmini Boyad 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram etkinlikleri kapsam nda stanbul un Kartal ilçesinde yaflayan çocuklar bar fl n resmini yapt lar. Yafllar 7 11 aras nda olan ve Kartal da bulunan çeflitli okullarda okuyan 190 çocu un 100 m 2 lik tuval üzerine yapt klar bu resim, Guiness Rekorlar Kitab na girmeye aday. 22 Nisan sabah Kartal Stadyumu nda ressam Yücel Dönmez in eflli inde ve izleyiciler önünde gerçekleflen bu güzel çal flma, 23 Nisan günü çocuklar n sevgi, bar fl ve güvenli bir gelecek isteklerini dile getirdikleri bir yürüyüflle Kartal da yaflayanlarla paylafl ld. 6 Bilim Çocuk

8 NEne VARvar NEne YOKyok Deniz Papa an Pafin 23 Nisan Çocuklarla Kutlad! Türkiye nin çocuklar için ilk gezici kitabevi Deniz Papa an Pafin, 23 Nisan da çocuklar n bayram sevincine ortak oldu. Gezici otobüsün 23 Nisan kutlamalar kapsam ndaki ilk dura Kemerburgaz yak nlar ndaki Pirinççiköy lkö retim Okulu oldu. Zeynep Mutlu E itim Vakf Kemer Koleji deste iyle gerçekleflen bu ziyarette ö renciler Pafin i ziyaret ettiler, projeyle ve kitaplarla ilgili bilgiler ald lar. Be- endikleri kitaplar n kendilerine arma an edilmesinin ard ndan Pafin den ayr lan çocuklar, unutamayacaklar bir gün yaflad lar. Bir buçuk y lda 50 bin çocu a ulaflan Deniz Papa an Pafin, sevimli otobüsüyle her yafltan çocu a kitap tafl maya devam ediyor. Düzenledi i kampanyalarla kitap gereksinimi olan okul ve kütüphanelere destek veriyor, okullar aras ndaki yard mlaflmaya katk da bulunuyor. Her çocuk okumal d r fikrinden yola ç k larak oluflturulan ve tüm Türkiye çocuklar na arma an edilen bu proje, çocuklar okumay yaflamlar n n bir parças haline getirmeye davet ediyor. Bu konuda ayr nt l bilgiye adresinden eriflebilirsiniz. Titan da Kum Tepeleri Var! Satürn ün uydusu Titan ve Dünya birbirlerine ne kadar uzak olurlarsa olsunlar bir benzerlikleri var. Uzay arac Cassini den çekilen radar görüntüleri, Titan da t pk Dünya dakiler gibi rüzgârla biçimlenmifl kum tepeleri oldu unu gösteriyor. Afrika, Avustralya ya da Arabistan daki çöllere benzer bir görüntü oluflturan bu kum tepeceklerinin boyu yaklafl k 150 metre. Bu tepecikler, Titan n yap s hakk nda da bir miktar bilgi edinmemizi sa lad. Her fleyden önce Titan n yüzeyinde uzun süredir su olmad n söyleyebiliriz. E er su olsayd, çöllerdeki gibi kum tepeciklerinin oluflmas n engellerdi. Henüz tam olarak bu tepeciklerin nas l bir maddeden olufltu u bilinmiyor, ancak araflt rmac lar n iki öngörüsü var. Birincisi, donmufl su, di eri de petrolün kimyasal yap s nda oldu u gibi karbon y nlar. Biliminsanla-r n n bir baflka öngörüsüyse, bu tepelere yol açan fleyin, Satürn ün yerçekiminin Titan etkilemesi. T pk Dünya ve Ay aras ndaki gelgitler gibi, bu çekim nedeniyle Titan n atmosferinde oluflan rüzgârlar tepeleri biçimlendiriyor. Kaynak: Elif Y lmaz Bilim Çocuk 7

9 6. Bulufl fienli i yaklafl yor! fienli imiz bu y l, 2 3 Haziran 2006 tarihlerinde, Ankara da, Alt npark ta yap lacak. Hepinizin bildi i gibi, bu y lki flenlikte, buluflçular yafllar na göre üç farkl gruba ay rd k: lkö retim okullar 1., 2. ve 3. s n flar birinci grubu, 4. ve 5. s n flar ikinci grubu, 6., 7. ve 8. s n flar üçüncü grubu oluflturuyor. Buluflçular, bu y lki flenli e, tak mlar halinde kat l yorlar. Her tak m, en az iki, en çok befl ö renciden olufluyor. Biliyorsunuz, her tak m n bir de tak m koçu var. Tak m koçu, bir ö retmen ya da evdeki bir büyü ünüz olabilir. Geçti imiz haftalarda, bulufl flenli imize kat lmak isteyen buluflçular n baflvurular birer birer elimize ulaflt. Tüm buluflçular, bulufllar yla birlikte 2-3 Haziran da Alt npark a bekliyoruz. 8 Bilim Çocuk Bulufl fienli i ne kat lmak için, kat l mc lar m - z n, baflvuru formlar n en geç 18 May s 2006 Cuma gününe kadar dergimize posta ya da e-postayla ulaflt rmas gerekti ini belirtmifltik. Bu say m zda baflvuru formunu yay mlam yoruz. Ancak, baflvuru formuna, nternet te, adresinden, Duyurular bölümüne t klayarak ulaflabilirsiniz. Bu adreste, baflvuru formuyla birlikte, bulufl konular yla ilgili bilgiler de bulunuyor. Bu y lki bulufl flenli inde, ilkö retim okullar 1., 2. ve 3. s n flar n konusu, yepyeni bir müzik aleti tasarlamak. Buluflçular m z, Müzik Aleti Yapal m bafll alt nda, birbirinden e lenceli müzik aleti tasar mlar yapt lar. Yar flma s ras nda, tak mlar s rayla sahneye ç karak kendi tasarlad klar müzik aletleriyle bir müzik parças n seslendirecekler. 4. ve 5. s n flar n konusu, En A r Kim Tafl r? Buluflçular m zdan, yaln zca gazete kâ d ve bant kullanarak özel bir yap tasarlamalar n istedik. Bu yap, olabildi ince hafif olmal ; ancak olabildi ince de çok yük tafl mal. Bu konuda da birbirinden ilginç tasar mlar yapt buluflçular m z. fienlikte düzenlenecek yar flmada, bu tasar mlar n her biri, üzerlerine yük konarak denenecek. 6., 7. ve 8. s n flar n konusuysa, En Yavafl Kim ner? olarak belirlenmiflti. Buluflçular, en yavafl arac tasarlamak için kollar s vad lar. Üstelik, bu arac n, çap en çok 10 santimetre olan bir küre biçiminde olmas gerekiyor. fienli in ilk günü gerçeklefltirilecek yar flmada, 6., 7. ve 8. s n flar n bulufllar, 3 metre uzunlu unda, 20 derece e imli, ham ahflaptan bir rampa üzerinde s nanacak. Her yafl grubunun birinci, ikinci ve üçüncülerine, çeflitli arma anlar verece iz. Ancak, amac m z elbette yaln zca yar flmak ve kazanmak de il! Yar flmay, flenli in e lenceli bir bölümü olarak görüyoruz, amac m z her fleyden önce e lenmek ve emek verip üretti imiz bulufllar m z öteki kat l mc larla ve flenli e gelen konuklar m zla paylaflmak olacak. fienli e gelen kat l mc lar m z bulufllar n yar flt racaklar dedik. Ancak, flenli imiz yaln zca yar flmalardan olufl-

10 muyor. Bulufl fienli i nde, birbirinden ilginç ve e lenceli atölye çal flmalar da düzenlenecek. Ça dafl Heykeltrafllar Derne i nden (ÇHD) sanatç lar, resim ve heykel gibi dallarda üç farkl atölye çal flmas yürütecekler flenlik s ras nda. Ancak, bizden söylemesi, bu atölye çal flmalar nda sürprizlerle karfl laflmaya haz r olun. Ankara Foto raf Sanatç lar Derne i (AFSAD) da bilimle sanat n iç içe geçti i e lenceli atölye çal flmalar haz rlad bizler için. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi de atölye çal flmalar düzenleyecek konuklar m z aras nda yer al yor. Do a Derne i, Ankara Üniversitesi Biyoloji Toplulu u, Koç Müzesi Müzebüs Gezici Bilim Sergisi, Renko Fizik Oyunlar ve Deneyleri, Türk Patent Enstitüsü nden uzmanlar da atölye çal flmalar ve sergilerle Bulufl fienli i ne konuk olacaklar. Bulufl fienli inde, çeflitli gösteriler de yer alacak, bunlardan biri de, kapan fl partisinde gerçeklefltirilecek Ke- KeÇa, (Kendin Kendini Çal) beden perküsyonu atölyesi. Porof. Zihni Sinir adl çizgi karakterin yarat c s rfan Sayar, bu y l da bizleri yaln z b rakmayarak flenli imize birbirinden e lenceli, birbirinden yarat c bulufllar yla kat l yor. fienlikte, Bilim Çocuk Dergisi nin düzenleyece i atölye çal flmalar nda da kat l mc lar yarat c l klar n kullanarak farkl sorunlara yeni çözümler getirmeyi deneyecekler. 6. Bulufl fienli i nin yap laca Alt npark, Ankara n n Ayd nl kevler semtinde, kolay ulafl labilen bir yerde bulunuyor. Ankara n n merkezi K z - lay dan ve çeflitli semtlerden Alt npark a hem Belediyeye ait, hem de özel halk otobüsleriyle ulafl - labiliyor. Park n içinde, yeme-içme gereksinimlerinin karfl lanmas aç s ndan farkl seçenekler bulunuyor. Alt npark taki olanaklar ve ulafl mla ilgili olarak, nternet te, adresinden daha ayr nt l bilgi al nabilir. Alt npark n adresiyse flöyle: rfan Bafltu Caddesi No: 142 Ayd nl kevler Ankara. Bulufl fienli i nde buluflmak üzere! Hepinizi flenli imize bekliyoruz. Yar flma Program 2 Haziran 2006 Cuma 11:00 Yar flma: 6., 7. ve 8. S n flar Bulufllar n Yar flt r yor 15:00 Yar flma: 4. ve 5. S n flar Bulufllar n Yar flt r yor 3 Haziran 2006 Cumartesi 11:00 Yar flma: 1., 2., 3. S n flar Bulufllar n Yar flt r yor 16:00 Ödül 0 Töreni ve Kapan fl Partisi * Aç l fl, 2 Haziran 2006 Cuma saat 10:00 da. * 0Ödül töreni ve kapan fl partisiyse 3 Haziran 2006 Cumartesi saat 16:00 da letiflim adresi: 6. Bulufl fienli i / Atatürk Bulvar No: Kavakl dere/ankara Telefon: / e-posta: Bilim Çocuk 9

11 Datça da Bitki Peflinde Çobanotunun çay yap l yor. Ayr ca bu bitki çok yumuflak oldu undan, tavuklar n kuluçka yataklar na konuluyor. Ege yle Akdeniz nerede buluflur, biliyor musunuz? Ülkemizin, hatta dünyan n eflsiz güzellikte yerlerinden biri olan Datça Yar madas nda. Datça Yar madas nda do a sürprizlerle doludur. Bu ilkbahar, yollara düfltük ve sizin için Datça Yar madas na gittik. Datça ya gitti imizde bizi bir süredir orada yaflayan arkadafl m z Bilge Kahramanyol karfl lad. Bilge, bize Datça n n do as n anlatmaya bafllar bafllamaz bir keflif gezisi yapmaya karar verdik. Keflfimiz, yar madan n Akdeniz e bakan taraf nda bulunan Palamutbükü Köyü ne gidiflimizle bafllad. Köye gitti imizde yaln zca etkileyici do ay görmekle kalmad k, orada yaflayan insanlarla tan flt k ve onlardan birçok bilgi ö rendik. 10 Bilim Çocuk

12 Palamutbükü Keçinin Yedi i Her Otu Yeriz! Datçal çocuklar için bitkiler bir yandan da oyun demek. Foto rafta görülen delikanl otu bayramlarda okullar süslemek için kullan l yor. Anadolu da yaflayan insanlar, özellikle de Egeliler için bitkiler, yaflam n vazgeçilmez bir parças. Ege de pazar yerlerine gitti inizde binbir çeflitte bitkinin sat ld n görebilirsiniz. Datça Yar - madas da Ege ye özgü bitkilerin çok zengin oldu- u yerlerden biri. Palamutbükü Köyü ne yapt - m z gezide yenebilir bitkileri inceledik ve orada yaflayan insanlar n bunlar nas l kulland klar n ö rendik. Palamutbükü nde ilk tan flt m z insanlardan biri Mehmet Canözü oldu. Güleryüzlü ve hoflsohbet Mehmet Amca, yörede yaflayan herkes gibi, yenebilen bitkilerden ot diye söz ediyordu. Ona, otlarla beslenmenin nas l bir geçmifli oldu unu sorduk. Mehmet Amca, bize Ege de zaten var olan ot yemeklerinin kinci Dünya Savafl s ras nda daha çok önem kazand n anlatt. Dedi ine göre bölgede farkl otlar n yiyecek olarak kullan lmas savafl zaman nda artm fl. Türkiye de savafl sonunda ciddi bir k tl k bafl göstermifl. Ne ekilecek tohum ne de ekilenleri sat n alacak kimse bulunabiliyormufl. Bu k tl k, 1950 li y llarda da sürmüfl. Zorluk çeken Anadolu insan parlak zekâs n kullanarak bu durumu atlatmay baflarm fl. Ne mi yapm fl? Hayvanlar n izlemifl ve hangi otlar yediklerini ö renmifl. Hayvanlar n yediklerini insanlar da yiyebilir düflüncesiyle otlar toplamaya ve besin olarak kullanmaya bafllam fl. Egelilere hangi otlar yediklerini sordu unuzda keçinin yedi i her otu yeriz yan t n al rs n z. Gerekten de Datçal lar böyle söylüyor. Meray, sepetini koluna takt ve birlikte bitkileri keflfe ç kt k. Dönüflte de toplad m z bitkileri birlikte ay klad k. Bu arada da bol bol bilgi ald k. Yenebilen bitkilerle ilgili bilgilerin kuflaktan kufla a aktar lmas Datçal lar için çok önemli. Bu sayede do adaki bitkilerden nas l yararland klar n çocuklar da ö renip uygulayabiliyor. Bilim Çocuk 11

13 Datça da her yerde kekik görebilirsiniz. Görmeseniz bile kokusunu mutlaka duyars n z. Palamutbükü Köyü nde tek tan flt m z kifli Mehmet Amca olmad. K z Meray Yefliltafl la da tan flt k. Meray, buralarda do up büyümüfl. Yöreyi çok iyi biliyor ve do aya çok merakl! Burada bulunan tüm kufllar ve bitkileri tan yan Meray n bize söyledi i ilk sözlerden biri, Ot deyip geçmeyin! Ot bizim için oyun, yemek, flifa demektir! oldu. Meray ve ailesi, orada yaflayan tüm insanlar gibi, yöredeki otlar yemek yapmada kullan yorlar. Böreklere kat yorlar, kavurmalar n yap yorlar, çay n içiyorlar, baharat olarak kullan yorlar. Meray bizi, bölgedeki yenebilen bitkileri, yani otlar tan tmak için özel bir yürüyüfle ç kard. Otlarla Tan flma Bu foto raflarda farkl salep türleri görülüyor. Salep bitkileri tükenmek üzere oldu undan bunlar art k toplanm yor. Meray la birlikte bir patikaya girdik. Buraya girer girmez Meray anlatmaya bafllad : Biz çocukken oyuncak m vard? Bizim oyunca m z bitkilerdi. Ninelerimize sora sora buradaki tüm bitkileri bilir olduk. Örne in, flu gördü- ünüz keçiboynuzlar n n tohumlar yla oje yapard k. Yafl tohumu ezer ve kuru boyayla kar flt r rd k. Sonra da t rnaklar m za sürerdik. Bu, bizim oyunumuzdu. Da larda sürülerimizi gezdirirken ac - k rd k. O zaman da hemen orac kta süt sa ar, içine yine ezilmifl keçiboynuzu tohumu katard k. Oldu mu sana yo urt? Otur afiyetle ye! Üflüttün, öksürük mü tuttu? O zaman hemen adaçay toplar, çay n yapar içerdik. yi gelirdi, rahatlat rd. Gezimiz bittikten sonra hemen araflt rd k; keçiboynuzu to- 12 Bilim Çocuk

14 Öküzgözü, ayn zamanda Datça n n süsü gibi. Bunlar, bölgenin her yerinde öbek öbek görmek mümkün. humu, yo urt yaparken normalde bakterilerin gerçeklefltirdi i mayalanma iflleminin gerçekleflmesini sa l yormufl. Ayr ca peynir mayas olarak da kullan labiliyormufl. O s rada mor çiçekleriyle ebegümecileri gördük. Ebegümeci, tüm Türkiye de yayg n bir bitki. Çiçekleri, yapraklar, kökleri, hatta meyveleri bile yenir. Ebegümecinin çiçeklerinden çay, yapraklar ndan kavurma ya da hafllama yap ld n ö rendik. Ayr ca böreklere de kat l yormufl. Ancak, ebegümecinin boyu fazla uzamadan toplanmas gerekiyormufl. Çünkü boy att ktan sonra yapraklar sertleflti inden yemesi zorlafl yormufl. Patikada ilerlerken karfl m za, iri çiçekli, gösteriflli bir papatya ç kt. Boyu baz yerlerde neredeyse omuzumuza kadar geliyordu. Bu papatyaya kimi yerlerde öküzgözü, kimi yerlerde eflek papatyas deniyormufl. Datça daysa dallama deniyor. Meray, hemen bitkinin yeflil yapraklar n gösterdi ve sevdi i bir yeme in tarifini verdi. Öküzgözünün yeflil yapraklar n hafifçe hafllayarak üzerine sar msak, limon ve zeytinya ndan oluflan bir sos gezdiriyorlarm fl. Çok lezzetli oluyormufl. Bu yeme i, bitki çiçek açmadan önce toplanan yapraklarla yapmak gerekiyormufl. Patikada biraz daha ilerledi imizde üç yenebilir bitkiyi yan yana bulduk: çitlembik, bö ürtlen filizi ve tilkicek. Birbirine dolanm fl halde buldu umuz bu bitkileri omuz omuza sar lm fl üç arkadafla benzettik. Meray yan m zda olmasayd, onlar n fark nda bile olmazd k do rusu. Burada yaflayan herkesin gözleri bitkiler konusunda çok keskin. Meray n bir yandan bizimle konuflurken, bir yandan da zor fark edilen bitkileri kolayca görebilmesine çok flafl rd k. lk olarak çitlembik bitkisinin yeni sürgünlerini toplad k. Çitlembi e baz yerlerde menengiç deniyor. Çitlembik, Antep f st n n yabanisi ve k sa boylu bir a aç. Afl lanmas yla bu bitkiden Antep f st yetifltiriliyor. Meyvelerinden kahve yap l yor. Bu kahvenin tad ve kokusunun Antep f st na benzedi ini san - Foto rafta görülen ebegümecinin boyu çok uzam fl. Bu, ebegümeci yapraklar n yeme zaman n n geçt ini gösteriyor. Bilim Çocuk 13

15 Bö ürtlen filizi Tilkicek r m söylememize gerek yok. Meray, çitlembi in yeni sürgünlerini rezene denilen bir baflka otla birlikte kavuruyormufl. Kavurman n nas l yap ld n bilirsiniz. Do ranm fl so an önce hafif ateflte ve az ya da pembelefltirilir, daha sonra da içine otlar eklenir. Üç arkadafltan ikincisi bir sarmafl kt. Bu sarmafl n filizlerini toplad k. Asl nda bir sarmafl k türü olmas na karfl n Meray bu bitkiye bö ürtlen filizi diyor. Ege de baz yerlerde buna silcan da deniyor. Bu sarmafl n yapraklar kalp fleklinde oldu undan kolayca tan nabiliyor. Bölgedeki bitkilerin ço u, may s ay nda yavafl yavafl sararmaya bafllarken bö ürtlen filizi daha yeni yefleriyor. Meray, bö ürtlen filizi kavurmas yap p üzerine yumurta k rarak pifliriyor. S ra Palamutbükü nde en sevilen bitki olan tilkice e geldi. Tilkiflen de denilen tilkicek, hem tek bafl na hem de bö ürtlen filiziyle birlikte kavrularak yenilebiliyor. Meray la yapt m z bu gezinin akflam nda tilkicek kavurmas yedik. Gerçekten çok lezzetli bir yemekti. Tilkicek, asl nda yabani kuflkonmaz. Yaln zca küçük yapraklar yenebiliyor. Tad çok güzel olan bu bitki uzun süre kullan lmayan tar m alanlar nda da gelifliyormufl. Gezimizde yukar da sözünü etti imiz bitkilerin yan s ra sirken denilen bir bitkinin üç farkl türünden de toplad k. Sirken yapraklar spana a benziyor. Bu bitki, Datça da yabani spanak olarak da biliniyor. Bundan, bildi imiz spanak benzeri bir yemek yap l yor. Türkiye de 10 kadar sirken türü oldu u belirtiliyor. Ço unlukla bahçelerde bulunan Bu Bitkilerden Çay Yap l yor Hasretkavuflturan, Datçal lar n çok sevdi i bir bitki. Bunun çay n yap yorlar; ayr ca salatalara da kat yorlar. Balkaymaktan bal gibi tatl, sapsar renkli bir çay yap l yor. K rkbo um, ad n gövdesindeki bo umlardan al yor. Tad çok hafif bir çay var. 14 Bilim Çocuk

16 Deniz börülcesi, tuzcul bir bitki. Bu nedenle deniz k y s na yak n bölgelerde geliflir. Hafllanarak salatas yap l r. O kadar tuzludur ki salatas na tuz koymak gerekmez. bu bitkinin yapraklar ndan yemek yap ld gibi, köklerinden de sabun yap l yor. Datça da hemen her bitkiden çay yap yorlar. Adaçay, hasretkavuflturan, biberiye, kekik, rezene, nane, sep suyu (mercanköflk), papatya, ebegümeci çiçe i, o lankolu, balkaymak, kantaron adl bitkilerin çaylar yap l yor. Hasretkavuflturan sabah kahvalt s nda üzerine zeytinya dökerek de yiyorlar. Balkaymak çay ysa gerçekten bal gibi tatl. Ayr ca fleker atman za hiç gerek yok. Zaten burada çaylara fleker yerine bal koyuyorlar. Meray, yapt m z gezinin sonunda yorgunlu umuzu als n diye bize k rkbo um ve narp z çay yapt. K rkbo umun hafif, narp z n çok yo un bir kokusu ve tad var. Palamutbükü Köyü ndeki gezimizin sonunda bir kez daha anlad k ki do adan ö reneceklerimizin sonu yok. Üstelik yenebilen bitkileri tan mak için may s ay iyi bir zaman. Çünkü bu aydan itibaren bitkiler sararmaya, çiçeklenip tohum oluflturma ifllemini tamamlamaya bafll yor. Bu nedenle yenebilir bitkilerin say s yaz aylar nda azal yor. Bu özel zaman iyi de erlendirdik ve yenebilen bitkilerin baz lar n tan d k. Bu bilgileri büyüklerinden ö renen Meray bize bu konuda çok yard mc oldu. Sizler de yaflad n z bölgede bulunan yenebilen bitkileri ö renmek isterseniz, önerimiz büyüklerinizle konuflman z. Onlardan size yenebilen otlar tan tmalar n isteyebilirsiniz. Eminiz çok güzel bilgiler ö reneceksiniz. Ö rendi iniz yeni bitkileri ve onlarla yap lan yemeklerin tariflerini bizimle paylaflmay da unutmay n! Burcu Meltem Ar k Foto raflar: Ali Alper Akyüz Bu yaz n n haz rlanmas na katk da bulunan Meray Yefliltafl, Y lmaz Yefliltafl, Elisabeth Tüzün, Hatice fien, Mehmet Canözü ve Bilge Kahramanyol a teflekkür ederiz. Kaynaklar: Bir Ot Masal, Tijen naltong, letiflim Yay nlar, 2003 fiifal Bitkiler, Flora ve Sa l m z, Reyhan Acartürk, Orman Genel Müdürlü- ü Mensuplar Yard mlaflma Vakf, 1997 Türkiye nin Önemli Do a Alanlar, Do a Derne i Foto: Burcu Parmak O lankolunun, Datça da çay ve yeme i yap l yor. Kantarondan hem çay hem de boya yap l yor. Bilim Çocuk 15

17 Genlerin fiark s Gözlerimizin rengi, boyumuzun uzunlu u gibi birçok özelli imize iliflkin bilgiler genlerimizde sakl. Genlerimizi doktorlar, genetik mühendisleri, moleküler biyologlar gibi uzmanlar inceler. Ancak sürmekte olan son bir çal flmada, bu uzmanlarla birlikte müzisyenler de görev al yor. Çünkü çal flman n konusu insan n tüm genlerinin dizilifllerini müzi e çevirmek. Anlayaca n z art k genlerin de flark s var. Genlerimiz, hücre çekirdeklerinde uzun iplikçikler (kromozomlar) üzerinde bulunur. Bu iplikçiklere DNA da denir. Yaln zca bir hücrenin içindeki bir gen iplikçi i (kromozom) yaklafl k 1-1,5 metre uzunlu undad r. Genlerimiz, bedenimizde birçok önemli ifllevi yerine getiren proteinlerin oluflmas n sa lar. Bu proteinler de bizi biz yapan özelliklerimizi belirlerler. Genler, nükleotid denilen moleküllerin yan yana dizilmesinden oluflurlar. Bu nükleotidlerin her birinde baz ad verilen bir molekül bulunur. Bazlar, dört çeflittir: adenin, guanin, timin, sitozin. Her genin baz dizilifli birbirinden farkl d r. Bu nedenle her gen farkl protein moleküllerinin özelliklerini belirler. Böylece hepimiz birbirimizden farkl oluruz. Genler, bilim dünyas için her zaman büyük bir merak konusu oldu. Ancak çok küçük boyutlu olduklar ndan incelenmeleri çok zordu. Teknoloji Genlerin fiark s n Dinlemek ster misiniz? Gen müziklerini merak ediyorsan z, afla daki adreslerde Download yaz s n n üzerine t klayarak benzerlerine ulaflabilirsiniz. pe1 S8LTM0LdsaSnZlW_ams pe1 S8LTM0LdsaSnZlW_amo pe1 S8LTM0LdsaSnZle3ZWk ilerledikçe bu zorluk afl ld ve ard ndan araflt rmac lar, insan bedenindeki genlerin diziliflini çözümlemeye girifltiler. Bu amaçla 1990 da nsan Genom Projesi adl bir araflt rma bafllat ld. Proje, 2003 y l nda tamamland. Ancak projeyle iliflkili birçok çal flma hâlâ sürdürülüyor. Bu çal flmalardan biri de müzisyen, biyolog ve bilgisayar uzmanlar ndan oluflan bir grup taraf ndan yürütülüyor. Çal flman n yap lma amac, insan genlerinin diziliflinden müzikler elde etmek. Bu çal flmada genlerin yap s nda bulunan bazlar n her birinin bir notaya karfl l k geldi i varsay ld. Örne in, adenin (A) için do, timin (T) için re, guanin (G) için mi, sitozin (C) için fa notas kullan ld. Örne in, gen dizilifli A-T-A-G-G-C-C-A-A-T-G-C ise, bunun müzi i do-re-do-mi-mi-fa-fa-do-do-re-mi-fa oluyor. Bu grup, bugüne kadar insana ait 20 genin flark s n haz rlam fl. nsan n yaklafl k geni var. Bu genlerin tümünün müzi i haz rlan p çal flma tamamland nda, bunlara nternet ten ulaflabilece- iz. Üstelik müzisyenler bunlar kullanarak, rap, pop, hiphop gibi de iflik müzik türlerinde flark lar da yapabilecekler. Seden C zo lu Kaynaklar: Bilim Çocuk

18 9. Ulusal Gökyüzü 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem Gözlem Amatör gökbilimcilerin heyecanla bekledikleri 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i, A ustos 2006 tarihleri aras nda, Antalya-Sakl kent te yap lacak. Her y l düzenledi imiz gökyüzü gözlem flenliklerinde, gökyüzünün alt nda, gökyüzü tutkunlar yla bir araya geliyoruz. fienli e kat lmak isteyenlerde yaln zca bir özellik ar yoruz: gökyüzüne ilgi duymalar. Gökyüzü gözlemcili iyle ilgili herhangi bir deneyim sahibi olman z ya da teleskop gibi bir gözlem arac na sahip olman z gerekmiyor. 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i nde, gökyüzü gözlemlerinin yan s ra, gökyüzü gözlemcili i ve gökbilim hakk nda bilgiler verilecek, e itici oldu u kadar e lenceli de olan bir çok etkinlik gerçeklefltirilecek. Geçti imiz y l yap lan flenlik, Perseid göktafl ya murunun en yüksek etkinli ine ulaflt tarihlere denk gelmiflti. Bu y l da Perseidler in etkinli inin azalm fl oldu u; ancak, sürdü ü bir tarihte yap yoruz flenli imizi. Bu nedenle akany ld z gözlemleri yine yap lacak. Bunun yan s ra, ç plak gözle y ld zlar, tak my ld zlar tan t ld ktan sonra, teleskoplu gözlemlere geçilecek. Teleskoplarla gezegenler, y ld z kümeleri, bulutsular ve gökadalar gibi çeflitli gökcisimleri gözlenecek. Kat l mc lar ayr ca, flenli imize destek vermek üzere gelen de erli gökbilimcilerimizle tan flma, onlarla sohbet etme olana bulacaklar. Gözlem flenli inin düzenlenece i Sakl kent, TÜB TAK Ulusal Gözlemevi nin yer ald yaklafl k 2500 metre yükseklikteki Bak rl tepe nin ete inde bulunan, deniz seviyesinden yaklafl k 2000 metre yüksekte, küçük bir yerleflim yeri ve ayn zamanda Antalya n n kayak merkezi. Sakl kent in yan bafl n- 8. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i Baflvuru Formu Ön baflvurular onaylanan kat l mc lar n, bu formu 14 Temmuz 2006 Cuma günü elimizde olacak flekilde, kat l m ücretinin yat r ld na iliflkin dekontla birlikte, faksla, postayla ya da e-postayla göndermesi gerekiyor. fienli e kat l m ücreti, ö renci olmayanlar için 50, ö renciler için 25 YTL dir. Antalya dan kald r lacak otobüsleri kullanacaklar n ek olarak 20 YTL otobüs ücreti yat rmas gerekiyor. Ön baflvuru için: Telefon: (312) / 1180 ya da 4303, e-posta: Baflvuru için: Faks: (312) , e-posta: Adres: 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i, TÜB TAK Bilim Çocuk Dergisi, Atatürk Bulvar No: Kavakl dere ANKARA Lütfen, ön baflvuru yapmadan kat l m ücretini yat rmay n z. Velinin Ad ve Soyad : Adres : Ev Telefonu : Cep Telefonu : flyeri Telefonu : Faks : e-posta : Meslek : Yafl : Sizinle birlikte gelecek çocuklar n z n adlar ve yafllar : Daha önceki gözlem flenliklerinden birine kat ld n z m? Evet Hay r Herhangi bir gözlem arac n z var m? Yok Dürbün Teleskop Di er:... Sakl kent e nas l ulaflmay düflünüyorsunuz? Kendi arac m zla Antalya dan sa lanacak araçla Önerileriniz ve beklentileriniz:

19 fienli i fienli i daki Bak rl tepe de kurulu olan Ulusal Gözlemevi, 1,5 metre ayna çap yla, Türkiye nin en büyük teleskopuna sahip. TÜB TAK Ulusal Gözlemevi nin gezilmesi de flenlik program içinde. Bu gezide, gözlemevindeki teleskop binalar, teleskoplar ve burada yap lmakta olan çal flmalar hakk nda kat l mc lara bilgiler verilecek. Üç gün, iki gece sürecek olan flenli e gelen kat l mc lar, Sakl - kent te yer alan motellerde ya da kamp yaparak konaklayabilecekler. Buradaki motellerin yatak say s s n rl. Ancak, deniz seviyesinden 2000 metre yüksekte, y ld zlar n alt nda kamp yapma zevkini yaflamak için, kat l mc lar n çad rlar n, matlar n ve uyku tulumlar n getirmeleri yeterli. Ço- u kat l mc m z, motelde kalmak yerine kamp yapmay seçiyor. Yeme-içme ve tuvalet gibi gereksinimler, kamp yerinin hemen yan bafl nda bulunan flenlik alan nda karfl lanabiliyor. Motellerde konaklamak isteyen kat l mc lar için, Sakl kent teki motellerin telefonlar n afla da yay ml yoruz. Motellerin yatak say s n n s n rl oluflu nedeniyle, burada konaklamak isteyen kat l mc lar n, yerlerini ay rtt ktan sonra baflvurular n yapmalar n öneriyoruz. 9. Gökyüzü Gözlem fienli i ne kat lmak için belirlenen kat l m ücreti, ö renci olmayanlar için 50 YTL, ö renciler içinse 25 YTL. Antalya ya 57 km uzakta bulunan Sakl kent e yolculuk, yolun virajl olmas ve sürekli yükselmesi nedeniyle, yaklafl k 1,5 saat sürüyor. Sakl kent e özel araçlar n zla ya da Antalya dan kald raca m z otobüslerle gelebilirsiniz. Ancak, otobüsleri kullanacak olan kat l mc lar n baflvuru yaparken 20 YTL otobüs ücretini de yat rmalar gerekiyor. Yani, otobüsle gelmek isteyen kat l mc lardan ö renci olmayanlar n 70, ö renci olanlar n 45 YTL ücret yat rmalar gerekiyor. 9. Gökyüzü Gözlem fienli i için belirlenen son baflvuru tarihi, 14 Temmuz Bu y l, Sakl - kent teki tesislerin kapasitesinin s n rl olmas nedeniyle, kat l mc say s na s n rlama getirmek zorunda kald k. Bu nedenle, baflvuru süreci, geçen y lkine göre biraz farkl olacak. fienli e kat lmak isteyenlerin, öncelikle baflvuru formunda verilen telefonlar arayarak ya da baflvuru formunda verilen e-posta adresine e-posta göndererek ön baflvuru yapmalar gerekiyor. Onay alan kat l mc lar n, kendilerine iletilecek olan hesap numaralar na kat l m ücretini (otobüsleri kullanacaklar için otobüs ücretiyle birlikte) yat rd ktan sonra, baflvuru formuyla birlikte dekontu faks, posta ya da e-postayla son baflvuru tarihine kadar bize ulaflt rmalar gerekiyor. Baflvuru süresinin bitiminin ard ndan, kat l mc - lara birer davet mektubu gönderilecek. Bu mektupta, flenli in ayr nt l program, buluflma yeri ve flenlikle ilgili birtak m baflka bilgiler yer alacak. Sakl kent teki moteller: Sakl kent Motel: Sakl Han Motel: Bilim Çocuk 19

20 Diller Hayvanlar n dilleri farkl özelliklere sahiptir. Bu özellikler, onlar n dillerini farkl amaçlarla kullanabilmelerini sa lar. Aslanlar, sert ve pütürlü dillerini f rça gibi kullanarak tüylerini temizlerler. Bu küçük kertenkele türü gözlerini k rpamaz. Çünkü göz kapaklar yok. Bu yüzden, göz kapaklar n temizlemek için dilini kullan r. 20 Bilim Çocuk

Zuhal Özer HER AYIN 15 NDE ÇIKAR. Benim manevi miras m ilim ve ak ld r. Sahibi TÜB TAK Ad na Baflkan V. Prof. Dr. Nüket Yetifl

Zuhal Özer HER AYIN 15 NDE ÇIKAR. Benim manevi miras m ilim ve ak ld r. Sahibi TÜB TAK Ad na Baflkan V. Prof. Dr. Nüket Yetifl Benim manevi miras m ilim ve ak ld r Mustafa Kemal Atatürk Sahibi TÜB TAK Ad na Baflkan V. Prof. Dr. Nüket Yetifl Genel Yay n Yönetmeni Sorumlu Yaz flleri Müdürü Raflit Gürdilek Yay n Kurulu Vural Alt

Detaylı

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve uzayi kesfet 13/2/6 19:35 Page 34 Uzay Keflfediyoruz n yaln zca biri! de in is kc gö da y sa evrendeki sonsuz Dünya bizi eviiz ve ister isiniz? ak n ta z r la flu renek, ko Evrendeki adresiizi ö Her Yer

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir.

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. S v lar Ölçme MATEMAT K SIVILARI ÖLÇME Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. Baflka hangi ürünleri litreyle al rs n z? S v lar ölçme birimi litredir. Litre = L Arda, evlerindeki

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

KASIM AYI VELİ BÜLTENİ

KASIM AYI VELİ BÜLTENİ 2010-2011 KASIM AYI VELİ BÜLTENİ Kasım Ayı ndan herkese Merhaba Sonbahar Mevsimi nin kendisini iyice hissettirmeye başladığı dopdolu bir Ekim Ayı nı geride bıraktık. Kasım Ayı nda yepyeni öğrenmelerin,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER nternet, her fleyi de ifltirdi Hat rlamak ve zihnimizi kullanmak konusunda, geleneksel yöntemlerimizden h zla uzaklafl yoruz. Be endi imiz bir yeme in tarifini,

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Mutfak Etkinliği. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı. Kek yapıyoruz.

Mutfak Etkinliği. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı. Kek yapıyoruz. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı Mutfak Etkinliği Sohbetler Yaşayan değerlerimizden Görevlerimizi Bilmek ile ilgili sohbet ediyorum. Görevlerimizi yerine getirme konulu sohbet ediyorum.

Detaylı

ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi?

ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi? BD EYLÜL 2014 Yazan: G ZAY TEM ZSOYLU ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi? Y llard r günefl, deniz ve s cak için dünyan n güneyine akan kuzeyin insanlar

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

yaz -tura at yor. Yaz gelirse birinci oyuncu, tura gelirse ikinci oyuncu kazanacak. Birinci oyuncu oyunun bafl nda ortaya 1 lira koyuyor.

yaz -tura at yor. Yaz gelirse birinci oyuncu, tura gelirse ikinci oyuncu kazanacak. Birinci oyuncu oyunun bafl nda ortaya 1 lira koyuyor. Sonlu Oyunlar B u kitapta s k s k oyunlar konu edece iz. Oyunlar sonlu ve sonsuz oyunlar diye ikiye ay raca z. Sonsuz oyunlar da ilerde ikiye ay raca z: Uygulamada sonsuza dek sürebilen ve süremeyen oyunlar.

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Minti Monti. Kızak Keyfi. Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun?

Minti Monti. Kızak Keyfi. Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun? Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Kış 2014 Sayı:12 ISSN: 2146-281X Kızak Keyfi Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun?

Detaylı

Bu dedi im yaln zca 0,9 say s için de il, 0 la 1 aras ndaki herhangi bir say için geçerlidir:

Bu dedi im yaln zca 0,9 say s için de il, 0 la 1 aras ndaki herhangi bir say için geçerlidir: Yak nsamak B u yaz da, ilerde s k s k kullanaca m z bir olguyu tan mlayaca z ve matemati in en önemli kavramlar ndan birine (limit kavram na) de inece iz. Asl nda okur anlataca m kavram sezgisel olarak

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Fen ve Teknoloji. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z.

Fen ve Teknoloji. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z. Ad : Soyad : S n f : 5. SINIF Nu. : Canl lar Dünyas n Gezelim, Tan yal m TEST 86 1. Afla da verilen flemaya, canl gruplar ile ilgili bildi iniz örnekleri yaz n z. Canl lar Uygulamal Etkinlik Bitkiler Hayvanlar

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE Ü N T E L E N D R L M fi Y I L L I K P L A N ARAÇ GEREÇLER, YÖNTEM VE Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, proje ve performans formlar, resim kâ - d, boya, sözlük, yaz m k lavuzu Gözlem ve inceleme, tart

Detaylı

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR?

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR? Zeki Aslan YILDIZLAR NASIL OLUŞUR? Yıldız nedir sorusunu insanlık yüz binlerce belki de milyonlarca yıldır soruyordu? Fakat yıldızların fiziksel doğası ve yaşam çevrimleri ancak 1900 lü yıllardan sonra

Detaylı

Pelitcik ve Sarıkavak Köyleri-Çamlıdere (04 Ekim 2009) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr)

Pelitcik ve Sarıkavak Köyleri-Çamlıdere (04 Ekim 2009) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr) Pelitcik ve Sarıkavak Köyleri-Çamlıdere (04 Ekim 2009) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr) 04 Ekim 2009 Pazar günü, Ahmet Bozkurt un öncülüğünde Fotoğraf Sanatı Kurumu tarafından organize

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

OKUL ÖNCESİ KİTAPLARI - 7. PARMAKKIZ Andersen ISBN 978-975-07-0762-9

OKUL ÖNCESİ KİTAPLARI - 7. PARMAKKIZ Andersen ISBN 978-975-07-0762-9 OKUL ÖNCESİ KİTAPLARI - 7 PARMAKKIZ Andersen ISBN 978-975-07-0762-9 Tasarım: Erkal Yavi Tasarım Uygulama: Gelengül Çakır Baskı ve Cilt: Türkmenler Matbaası 1. Basım: 2007 3. Basım: Eylül 2011 Can Sanat

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Otopsi Cengiz Özak nc JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Amerikan And : Herkes için adalet ve özgürlükle bölünmez tek ulusa dayanan Cumhuriyet e ve bayra ma ba l olaca ma and içerim. Yer

Detaylı

Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm.

Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm. Yazar Dede ve Torunlar Muzaffer zgü Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm. Buraya yak n market var m dil, markete gidece iz de?.. diye sordu. Annem kap ya geldi. Selma Han

Detaylı

Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz -

Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz - Saymadan Saymak Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz - lan say 1 2... n say s na eflittir. Yani, tan m gere i, n! = 1 2... (n-1) n dir. n!, n fortoriyel diye okunur. Örne in,

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Çiçeğin Yapısı Tohumlu bitkilerin eşeyli üreme organı çiçektir. Açık tohumlu bitkilerin çiçeklerine kozalak adı verilir. Erkek kozalaklarda

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin

Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin Dünyan n En Zeki nsan Matematikçilere Karfl Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin büyüklü ü oldu. Arabalar, binalar, Coca Cola lar, al flverifl merkezleri, insanlar... Her fley

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Öncelikle tamamen dolu olan albümlerde toplam kaç foto raf oldu unu bulal m. 20 x 5 ifllemini çözümleyerek yapal m. 25 x 17 175 + 255 425

Öncelikle tamamen dolu olan albümlerde toplam kaç foto raf oldu unu bulal m. 20 x 5 ifllemini çözümleyerek yapal m. 25 x 17 175 + 255 425 Do al Say larla Çarpma fllemi MATEMAT K DO AL SAYILARLA ÇARPMA filem Tolga Bey amatör bir foto rafç d r. Çekti i foto raflar her birinde 25 foto raf olan 17 albümde toplam flt r. 18. albümüne ise henüz

Detaylı

Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r?

Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r? TARTMA B Z M MARKET Afla daki sorular resme göre cevaplay n z. Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? 5. 7. Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r? Resimde yiyeceklerden tartarak

Detaylı

29 Ekim coflkusu. 25-29 Ekim 2008. Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek

29 Ekim coflkusu. 25-29 Ekim 2008. Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek 25-29 Ekim 2008 Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek PDF 28 Ekim 2008 Sal Kongrenin perde arkas Çukurova Patoloji Derne i'nin Patoloji Dernekleri Federasyonu ile ortaklafla düzenledi i kongrenin perde

Detaylı

DENİZYILDIZI GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ NİSAN AYINDA NELER ÖĞRENDİK? Çiçekleri tanıdık. Çiçekleri gözlemledik. Çiçek türlerini isimlendirdik. Çiçeklerin birer canlı olduğunu öğrendik. Farklı çiçeklerin bakımını

Detaylı

Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı

Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı Büyükşehir Belediyesi tarafından yatırımı gerçekleştirilen çevreci yatırım;

Detaylı

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir B irçok yaz mda olas l k sorusu sordum. Bu yaz mda soru sormayaca m, sadece olas l n matematiksel tan m n verece im. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 say lar aras

Detaylı

Yalanc n n Hakk ndan Gelmek!

Yalanc n n Hakk ndan Gelmek! Yalanc n n Hakk ndan Gelmek! A c d r söylemesi, bunca ülke gördüm, bunca insan tan d m, ülkemde gördü üm kadar çok yalanc y hiçbir yerde görmedim. Do u ya az gittim, ama Bat da gitmedi im yer kalmad desem

Detaylı

TEKNOLOJİ VE TASARIM

TEKNOLOJİ VE TASARIM TEKNOLOJİ VE TASARIM YAPIM KUŞAĞI SINIFLAR ODAK NOKTALARI 7. SINIF Üretiyoruz 8. SINIF Üretelim Tanıtalım Öğrencinin: Adı Soyadı: Aslı KARTAL Sınıf, No: 7/C, 2729 Yahya KARAKURT Teknoloji ve Tasarım Öğretmeni

Detaylı

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n Anne baba olmaya Evde Pedagog ile haz rlan n Bebek bekliyorsunuz ve çok yo un duygular içindesiniz. Bebe inizin geliflimini en iyi flekilde sa lamak istiyorsunuz. flte tam bu durumdaki anne baba adaylar

Detaylı

Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri

Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri Sohbetler Çevre bilincinedir? sorusuna cevap arıyorum. Çevre bilinci konulu sohbet ediyorum. Kızılay hakkında sohbet ediyorum.

Detaylı

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi.

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. KES RLER Bunlar biliyor musunuz? Bütün: Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. Yar m: Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Kesir: Bir bütünün bölündü ü eflit parçalar n birini veya

Detaylı

Bir önceki yaz da, yaz -tura oyununda yoksulun zengine karfl

Bir önceki yaz da, yaz -tura oyununda yoksulun zengine karfl Zü ürt Tesellisi Bir önceki yaz da, yaz -tura oyununda yoksulun zengine karfl flans n n çok az oldu unu kan tlam flt k. Öyle ki, zengin sonsuz zengin oldu unda oyunu 1 olas l kla (yani yüzde yüz) kazanacakt

Detaylı

Afrodisyas Ek Müzesi. Yap Tan t m. Mimari Tasar m. : Cengiz BEKTAfi, Yük. Müh. Mimar Bektafl Mimarl k flli i Yard mc Mimarlar

Afrodisyas Ek Müzesi. Yap Tan t m. Mimari Tasar m. : Cengiz BEKTAfi, Yük. Müh. Mimar Bektafl Mimarl k flli i Yard mc Mimarlar EGEM MARLIK 2008/2-65 Yap Tan t m Afrodisyas Ek Müzesi Mimari Tasar m : Cengiz BEKTAfi, Yük. Müh. Mimar Bektafl Mimarl k flli i Yard mc Mimarlar : Eda ERKAN ALTUNBAfi Gülnaz GÜZELO LU Emrah DEM R Statik

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Temel Kaynak 4. Ülkeler

Temel Kaynak 4. Ülkeler SOSYAL B LG LER Temel Kaynak 4 Uzaktaki Arkadafl m Ülkeler Dünya n n 1/4 i karalarla kapl d r. Karalar, büyük parçalar hâlinde de bulunmaktad r. Buna k ta denir. Dünya da 6 k ta vard r. Bunlar, Asya Amerika

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı

Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Antalya Toros Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü (TODOSK) tarafından düzenlenen 22. Kızlarsivrisi Yaz Dağcılık Şenliği ne katılmak

Detaylı

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km .2 Uzunluklar Ölçme Kilometre 1. Grafik: Servis Arac n n Ald Yollar 1. Yandaki grafik, okul servis arac n n bir hafta boyunca ald yolu (km) göstermektedir. Grafi e göre afla daki sorular cevaplay n z.

Detaylı

Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad!

Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad! Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad! Yay nc l kta ilklere imza atmay bir gelenek hâline getirmifl olan Morpa flimdi de okul öncesi yay nc l nda gelmifl oldu u son noktay büyük bir gurur ve heyecanla sizlerle

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

BAŞLARKEN Okul öncesi yıllar çocukların örgün eğitime başlamadan önce çok sayıda bilgi, beceri ve tutum kazandığı, hayata hazırlandığı kritik bir dönemdir. Bu yıllarda kazanılan bilgi, beceri ve tutumlar

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

Benzersiz ördekler. sanat

Benzersiz ördekler. sanat sanat Benzersiz ördekler F. Esin ÖZALP esin.ozalp@trt.net.tr Picasso'ya sormufllar: Sanat nedir? Cevaplam fl: Sanat, ne de ildir ki! fiimdi sizlere tan taca m z ressam n sanat anlay fl, iflte tam olarak

Detaylı

Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı. Murat dağı (2312m)

Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı. Murat dağı (2312m) Murat Dağı-Uşak (2312m) (03-04 Ekim 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Uşak Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü nün (UDOSK) düzenlediği Murat Dağı etkinliğine katılmak üzere Pınar Doğan ile birlikte

Detaylı

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Dil ve Oyun Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Biliyor muydunuz? Günlük ev işlerinizi yaparken çocuğunuza konuşmak veya şarkı söylemek çocuğunuzun yeni kelimeler ve alışkanlıklar öğrenmesine

Detaylı

GIDALARIN MUHAFAZASINDA SOĞUK UYGULAMASI

GIDALARIN MUHAFAZASINDA SOĞUK UYGULAMASI GIDALARIN MUHAFAZASINDA SOĞUK UYGULAMASI Soğukta muhafazanın dayandığı genel ilke, düşük sıcaklıklarda mikroorganizma faaliyetinin, kimyasal ve biyokimyasal reaksiyon hızlarının yavaşlamasıdır. Soğuk uygulaması

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN BİLİMLERİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20 SINAV

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

Hem Nefleli, Hem Dinamik

Hem Nefleli, Hem Dinamik 66 Hem Nefleli, Hem Dinamik ZM R Ç L DE YER ALAN EK N KOLEJ, M N K ARKADAfiLARIN MEKANI NASIL ALGILAYACAKLARI, VÜCUT ÖLÇÜLER VE DÜfiÜNCE fiek LLER GÖZ ÖNÜNE ALINARAK TASARLANMIfiTIR. SINIFLARDA HEM NEfiEL

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

ÇİÇEK GRUBU 2013-2014 EĞİTİM DÖNEMİ EKİM AYI BÜLTENİ 29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI DÜNYA HAYVANLAR GÜNÜ DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ DÜNYA EL YIKAMA GÜNÜ KULELER Atatürk ün hayatını öğrenme Atatürk ün ülkemize kazandırdıkları

Detaylı

Do ay. Kurtlar. Yellowstone Ulusal Park nda. Dünya Döndükçe Sabriye Afl r

Do ay. Kurtlar. Yellowstone Ulusal Park nda. Dünya Döndükçe Sabriye Afl r Dünya Döndükçe Sabriye Afl r Yellowstone Ulusal Park nda Do ay yilefltiren Kurtlar Dünyan n ilk ve en eski ulusal park olan ABD deki Yellowstone Ulusal Park, insanl a verilen inan lmaz bir yaflamsal denge

Detaylı

22 (Anten ba -1) 23. (Anten ba -2) (Teleskop kapa ) (Anten-1) (Anten-2) (Günefl paneli tafl y c s ) (Anten tafl y c ) (Günefl paneli-1)

22 (Anten ba -1) 23. (Anten ba -2) (Teleskop kapa ) (Anten-1) (Anten-2) (Günefl paneli tafl y c s ) (Anten tafl y c ) (Günefl paneli-1) maketyazison 3/7/08 2:53 PM Page 2 22 (Anten ba -1) 23 (Anten ba -2) 19 (Teleskop kapa ) 13 (Anten-1) 20 (Anten-2) 16 21 (Günefl paneli tafl y c s ) (Anten tafl y c ) (Günefl paneli-1) 14 A (Günefl paneli-2)

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

GAZİANTEP İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARLARI PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ TOPLANTISI

GAZİANTEP İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARLARI PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ TOPLANTISI GAZİANTEP İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARLARI PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ TOPLANTISI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI NEDİR? Yarışma ortamı olmadığı için öğrencilerimizin üzerindeki baskı kaldırılarak

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

Cimcime yemek masasına kurulmuş, ödev yapıyordu.

Cimcime yemek masasına kurulmuş, ödev yapıyordu. Cimcime yemek masasına kurulmuş, ödev yapıyordu. Önündeki deftere, son yazdıklarına baktı ve sayfayı delmeye kararlıymış gibi, bastıra bastıra sildi. Az ötede duran kitabı önüne çekti ve elindeki kurşunkalemi

Detaylı

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI LKTRO K DVR LMALARI MODL SORU 1 DK SORULARI ÇÖZÜMLR MODL SORU 2 DK SORULARI ÇÖZÜMLR 1. Diyot kare dalgan n negatif parças n geçirmeyece inden ç k fl gerilimi; 1. fiekildeki K transistörü ; L transistörü

Detaylı

LKÖ RET M. B L fi M TEKNOLOJ LER 7. BASAMAK. Ö RENC ÇALIfiMA K TABI. YAZARLAR pek NCE Burcu fienyüzlü Benlihan U UR DEVLET K TAPLARI

LKÖ RET M. B L fi M TEKNOLOJ LER 7. BASAMAK. Ö RENC ÇALIfiMA K TABI. YAZARLAR pek NCE Burcu fienyüzlü Benlihan U UR DEVLET K TAPLARI LKÖ RET M B L fi M TEKNOLOJ LER 7. BASAMAK Ö RENC ÇALIfiMA K TABI YAZARLAR pek NCE Burcu fienyüzlü Benlihan U UR DEVLET K TAPLARI BEfi NC BASKI..., 2011 M LLÎ E T M BAKANLI I YAYINLARI... : 4448 DERS K

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME Diyetiniz günlük enerji

Detaylı

25 Nisan 2016 (Saat 17:00 a kadar) Pazartesi de, postaya veya kargoya o gün verilmiş olan ya da online yapılan başvurular kabul edilecektir.

25 Nisan 2016 (Saat 17:00 a kadar) Pazartesi de, postaya veya kargoya o gün verilmiş olan ya da online yapılan başvurular kabul edilecektir. Sıkça Sorulan Sorular Başvuru Başvuru ne zaman bitiyor? 25 Nisan 2016 (Saat 17:00 a kadar) Pazartesi de, postaya veya kargoya o gün verilmiş olan ya da online yapılan başvurular kabul edilecektir. Bursluluğun

Detaylı

19 ARALIK 2011 PAZARTESİ

19 ARALIK 2011 PAZARTESİ DUYGU UYSAL 0852051 19 ARALIK 2011 PAZARTESİ Bugün sabah 9 dan akşam 10 a kadar dışarıda kalacaktım. Bu yüzden evden çıkmadan çok fazla parfüm sıkmıştım. Evden çıkarken ablam bütün evin benim parfümüm

Detaylı

JQUERY. Salih Baltal. Yay n Da t m Yaz l m ve E itim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. fiti.

JQUERY. Salih Baltal. Yay n Da t m Yaz l m ve E itim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. fiti. JQUERY-kunye 1/5/11 6:55 PM Page i JQUERY Salih Baltal Yay n Da t m Yaz l m ve E itim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. fiti. JQUERY-kunye 1/5/11 6:55 PM Page ii KODLAB 40 JQUERY SAL H BALTALI ISBN 978-605-4205-39-4

Detaylı

OKUL ÖNCES YAYINLARI. KARACA E itim Yay nlar Tic. ve San. Ltd. fi. TL S PAR fi. KDV siz KDV li Adet Tutar

OKUL ÖNCES YAYINLARI. KARACA E itim Yay nlar Tic. ve San. Ltd. fi. TL S PAR fi. KDV siz KDV li Adet Tutar KARACA E itim Yay nlar Tic. ve San. Ltd. fi OKUL ÖNCES YAYINLARI Etkinlik Kitab m 1-10 (10 etkinlik kitab ) (5-6 yafl) 46,30 50,00 Aile Kat l ml Etkinlik Kitab 1 (5-6 yafl) Aile Kat l ml Etkinlik Kitab

Detaylı

Firmadaki Mevcut Öğrenme Faaliyetleri 2.2. Aşama

Firmadaki Mevcut Öğrenme Faaliyetleri 2.2. Aşama DE/11/LLP-LDV/TOI 147 420 Firmadaki Mevcut Öğrenme Faaliyetleri 2.2. Aşama 1. Adınız: 2. İşletmenin Adı: 3. Tarih: Evet Hayır Bilmiyorum 1. Mevcut işinizde mesleki eğitim fırsatlarına erişebiliyor musunuz?

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi

Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi Bu Ne Biçim Seçim 1 Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi bulmufl 2. Demek ki ngilizler o zamanlar bir yandan sömürüyor, öte yandan demokrasi üzerine araflt rma yap yorlarm fl.

Detaylı

Kay s 9 Armut 12 Çilek 15 Elma 9

Kay s 9 Armut 12 Çilek 15 Elma 9 Nesne Grafi i ve Tablo MATEMAT K 17. Afla daki tablolardan hangisi bu grafikteki verilere göre düzenlenmifltir? a. Meyve Say s b. Meyve Say s c. Kay s 3 Armut 4 Çilek 5 Elma 3 Kay s 9 Armut 12 Çilek 15

Detaylı

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Cumhuriyeti ve onun gereklerini yüksek sesle anlat n z. Bunu yüreklere yerlefltirmek için elveriflli

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı