TÜRK ÖDEMELER DENGESINDEKi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK ÖDEMELER DENGESINDEKi"

Transkript

1 TÜRK ÖDEMELER DENGESINDEKi GELiŞMELER Cahlt KAYRA Son aylarda ödemeler dengesindeki olumlu gelişme ve döviz rezervlerinin artışı kamu oyunu ve ilgilileri çeşitli açılardan ilgilendirrneğe başlamış bulunuyor. Bu ilgilenmenin, ekonomik durum tahlillerinden, yeni dış ödeme politikaj.an önerilerine,kadar uzanan bir spektrum üzerine yayıldığını göıüyoruz..ancak bu davranışta, genellikle ödemeler dengesinin yalnız başına alındığı, iktisat politikasının tümü içindeki yerinin önemli ölçüde ihmal edil diği anlaşılıyor. Gerçekte bu tahlilleri ve bu tahlillere dayanan norrnatif yaklaşımı yaparken konunun ödemeler dengesinin bütün içindeki yeri açısından elealınması gerekli. Buna ek olarak Türkiyenin kalkınması açısından konunun uzun vadeli olarak düşünülmesi de doğaldır ve konu bu biçimde ele alınmadığı zaman gerçeğe uzak düşmek tehlikesi vardır. Bu yazıda son gelişmeler önünde ödemeler dengemizin ne olduğunu ve kalkınma stratejimiz bakımından ne gibi olanaklar sağladığını, tahlil ve tespıt etmeye çalışacağız. ÔDEMELER. DENGEMİZİN GENEL GÖRtiNTOsü Bu yıl ihracatl."1llzın artış oranının, ithalatımızın artış oranından daha yüksek olduğunu görüyoruz. Bununla birlikte yıl sonunda ticaret dengesinin 500 milyon $ civannda açıklıkla kapanacağı tahmin edilebilir. Buna karşılık, ışçi dövizlerindeki artışlar dolayısıyle, cari işlemler dengesinin fazlalık vere ceğini (esasen dış işgücü talebindeki gevşemenin sona erdiği anlaşılıyor), dış borçlarımızda önemli ana para ödemeleri yapılmasına rağmen, haziran başında 824 milyon $ olan brüt rezervlerimizde bir miktar daha artış olacağını tahmin ediyoruz. Türk parasının serbest efektif kurunda belirgin bir düzelme ve istikrar vardır. Bütün bu tahminlerin (şartlı tahminler) olduğunu özellikle belirtmek isteriz. Yıl içinde, gerek uyanlma sonucu, gerekse otonom ka:r.akterde kararlar do1ayısıyle, bu tahnıinleri her ölçüde değiştirici gelişmeler olabileceği tabiidir. Esasen yılın ilk aylanndaki bilgilerden bütün yıla şamil sonuçlar çıkanrken ihtiyatkar olmakta zorunluluk vardır. Şimdi bu konunun esasına ilişkin olarak bazı noktalar bakımından gerekli değerlemeleri yapmaya çalışalım

2 34 AMME İDARESİ DERGISI D önemli olan birinci nokta, ödemeler dengesindeki bu gelişmenin doğru değerlendirilmesidir. Bu gelişme ne ölçüde sıhhatlidir ve ne vaat etmekte dir? Türkiyenin ödemeler dengesinin kronik dertleri sona ermekte midir? Bu uzun dönem probleminin, bu tahlil içinde özel bir yeri olmalıdır. Biz bu konuda çok ihtiyatlı ve temkinli olmak gerektiğini düşünüyoruz. Bana göre bu gelişme sıhhatli olan ve olmayan dikotomik yönlü bir gelişmedir. Sınai mamuller ihracatındaki artış umut vericidir. Hatta yıl sonuna kadar ikinci planda düşünülen hedefe vanlması ve bu hedefin aşılması çok mümkündür. Ancak bu ihracat grubunun bütün ödemeler' dengesi büyüklügü içinde, hem hacminin mütevazi oluşu, hem de gelir esnekliği düşük olan mamul türleri üzerinde yoğunlaşması, bu konuda daha yapılacak çok iş olduğunu göstermektedir. Bu arada son yıllarda mamul ihraacatındaki artışı sağlayan faktörler içinde, bir yandan yüksek oranlı bir devalüasyonun, öte yandan artan oranlardaki vergi iadelerinin sağladığı avantajlann etkisini ciddi yetle hesaba katmak zorundayız. Esasen ihracatımızın bu yılki artışında (yine gelir esnekliği çok düşük), pamuk ve tütün gibi malların yerlerinin çok büyük oluşu, mal yoğunlaşma sının sürüp gitmekte olmasıı ihracatımızdaki mal çeşitlenmesi gereği bakı mından olumsuz bir nokta olarak beuriyor. Artan işçi gelirleri, rezervlerimizin büyümesini, Türk parasının değeri nin pekiştirilmesini sağlayan ve benzer fonksiyonları ile hiç kuşkusuz ekonomimizin gelişmesinde plethorique etkileri ile çeşitli yönlerden yardımcı olan bir faktördür. Fakat bu tür faktör gelirlerine ilişkin sakıncaları da biliyoruz. Bunlan uzun uzun tartışma gereği yok. Turizmde de gelişme var;.fakat esa sen henüz önemli değil. Belki iki-üç yıl sonra bu gelir faktörünün önemli olması beklenebilir. Tümü ile Türkiyenin dış ödemelerinin yapısında önemli bi-r değişme ol duğunu söy leyemiyoruz. Bu gözlemi, yılın ilk üç ayı içindeki görüntüsüne ba karak yapıyoruz. Umuyor ve diliyoruz ki, gerçekte bu değişme devam etsin ve hızlansın. Buna karşılık şimdilik ödemeler dengemizin (1972 de) yatınm yönü zayıf bir harcama disiplini içinde (eskisinden daha fazla) bazı avan tajlar sağlayabilmekte olduğunubelirtmekle yetiniyoruz. Bu ödemeler dengesinde gelirlerin zaman içinde, mevsi,mlik dağılışındaki nispi düzelme de aynca bazı yararlar vadediyor. D İkinci önemli nokta. rezervlerimizn gerçek durumudur. Haziran başında 824 milyon $ olan (ve yıl sonuna.kadar biraz daha da artabilmesi ih timali bulunan) brüt rezervlerimizin gerçek değerini hesaplarken bazı. aynntılara önemle eğilmemiz gerekecektir. Önce rezervlerimizin ekonominin öteki değişkenleri ile ilgili olarak gerçek ödeme gücünü, kurunda son kez yapılan indirimi hesaba katarak tespit etmek durumundayız. Bundan başka bu rezervlerin potansiyel. olarak arzet tikleri gücü hesaplamak için göz önünde tutacağıidlz önemli konular var. Büyük yekfm tutan akreditif taahhütleri (bunlardaki artışlar), dövizli mevduat hesaplarındaki büyük kısa vadeli fonlar, kısa vadeli bir kısım başka

3 TÜRK ÖDEMELER DENGESİNDEKİ GELİŞMELER 35 borçlarımız, rezervlerin içindeki altın kısmı (dokunulamaz olan), milli savunma ihtiyaçlannın artması olasılığı ve büyüyen bir ekonomi, değişen tüketim modeli ve buna göre büyümesi gerekli olan itha1at hacminin rezerv ihtiyacı! (ithalat-rezerv oranı) gözönünde tutulmak gerekir. Aslında bu 'açıklamalar karamsarlık ifadesi olarak alınmamalıdır. Hiç kuşkusuz.mevcut1anmız 1972 için olan ihtiyaçlarımızı rahatça karşılamakta ve bir kısım vadeli borçların tasfiyesi de mümkün olabilmekte ve ikinci sınıf rezervlerimiz de böyleceartmaktadır yılı için de, şartlı olarak şimdiden sıkıntı konusu bir gelişme beklemeğe gerek olmadığını söyleyebiliriz. Ancak bu kullanmalar konusunda manevra yeteneklerimizin sınırlı olduğunu ve bu konuda mesela 1951'de olduğu gibi mübalagalı davranışlara girişi! memesi gerektiğini düşündüğümü anlatmak istiyorum ve 1951 yıllannda ciddi hesaplara dayanmadan yapılan teşebbüslerin, dış ticaret dengesini derhal olumsuz olarak etkilediği hatırlardadır. D Üçüncü nokta, ithalatımızın durumuna ilişkindir. İthalatımızın büyük ölçüde artınıabileceği hakkında yaygın bir kanı var. Halbuki ithalat/gelir arasındaki belli ilişkileri, ekonomimizin absorption kapasitesini düşünmek gerekli... Bundan doğabilecek sınırlamalar nasıl aşılacak?... Kayıt dışı İthalatımızın 1971'de büyük ölçüde kayıt içine intikal etmiş olduğunu düşünmek için nedenler vardır. Ayın şeyin 1972'de olmayacağım besaba katmak gerek. Ancak 1971 sonunda $ kurunun 14 liraya indirilmesi sonucu olarak $ ile ifade edilen ithalatta yüzde 8 civannda nominal ek bir artış görülebileceğini düşünmek doğru olur. Bütün bu faktörleri hesaba kata... rak ithalatımızm yıl sonuna kadar milyon $ düzeyinde kalacağını tahmin etmek tutarlıdır. Esasen «daha fazla ne ithal edeceğiz?» sorusu üzerine de eğilmemiz gel ekecektir. Tüketim maddeleri ithalatının artırılmasının, kısa, uzun dönem problemleri var. Yatınm maddeleri ithalatı, yatınm politikamızla ilgili; kısa dönemde, buradan da bir şey beklememiz doğru olmaz. Yakışıksız politikalarla alım gücünü şişirerek ithalatı tüm olarak ve stoklamayı teşvik ederek artırmayı ise tartışmamız mümkün değil. D Dördüncü önemli nokta da, ödemeler dengesini aşan bir konu ile ilgili olacaktır. Ödemeler dengesi milli gelir büyüklüklerinden birisi. Bazı kalemleri endojen, bazı kalemleri ekzojen olarak milli geliri etkiliyor. ç<> ğaltan, hızlandıran etkileri var. Dolaylı olarak her bakımdan önemli şekilde sosyo-ekonomik yapı ile yakın ve sıkı bağlan var. Ancak ödemeler dengesi (özellikle gelişme halindeki bir ülke için) biranlamda bir amaç değil; ya da kısmen bir amaç, kısmen de arada bir araç. Asıl konu, özelikle gelişme halindeki bir ülkede büyümenin asıl kaynağı, tasarruflar ve yatınmlarda... Tasarrufun hacim olarak büyümesinde, marjinal tasarruf eğiliminin artını 1 Özel problemleri ve çözüm yolları olan Yunanistanı bırakırsak, ithalat rezerv oranı tspaı:ı-. yada yüzde loo'e 'yakın, Portekizde yüzde loo'den fazladır ve bu her iki ülkenin ihracat gelirleri, Türkiyenin ihracat gelirlerine oranla çok daha istikrarlı, çok daha yüksek ve mal YoAunluau daha azdır.

4 36 AMME ldar.esi DERGİSİ masında... nitelik. bakımından da kullanılma biçi..'"llinde (kavram olarak formüle edersek) kaynak kullanımında.... Gerçekte Türkiye 1946 yılından bu yana ilk kez olumlu sonuç (fazla) ve ren bir ödemeler dengesi ile karşılaşmaktadır. Bu fenomen, kamu efkarının, ilgili çevrelerin, karar mevkilerinde bulunan idarecilerin bütün dikkatlerimı bu nokta üzerinde foküse getirmektedir. Ödemeler dengesinin (hudutsuz olarak sağladığı samian) imkanj.an mübalağa edilmekte ve daha önemli olarak bu imkanlar her şeyinalternatifi gibi düşünülmektedir. Hatta son olarak, bazı çevrelerde Türk parasının konvertibl hale getiri1.'1lesi yönünde bazı eğilimler olduğunu görüyoruz. Şimdi konuyu bu açıdan tahlil etmeye çalışalım. KONVER.TİBİLİTE SORUNU Konvertibilite bir abstraction değildir. Konuyu bir bütünün içindeki yeri ile birlikte düşünmek zorundayız. Çok boyutlu ve uzun vadeli düşünme zorunluğu... Gerçekte konvertibilite bir 'araç. Bu araç üzerinde yorumlanmızı çok boyutlu ve uzun vadeli olarak nasıl düşüneceğiz? Türkiyenin, özellikle gelişme halindeki bütün toplumlarda olduğu gibi, asıl sorunu kalkınmak, hızlı kalkmmak, bir an önce belli düzeylere erişmek... AnayasamlZın 41'inci maddesi sosyal adalet, tam çalışma, i.nsanlık haysiyetine yaraşır yaşama seviyesi, demokratik yollar, milli tasarrufun artınlması, yatınmlann toplum yaranna göre öncelikleri, dışa bağlılıktan kurtulmak gibi ilkelerle kalkınmanın temel stratejisini belirtmiş bulunuyor. Kalkınma planlankonuyu daha çok açıklıyor ve daha somut hale getiriyor. Spesifik konular, kamuya mal olan -amaçlar beliriyor. Belli gelişme hızı önerileri... Sanayileşme gibi. Bunların yanında Türkiye'nin jeopolitiğinden doğan çok önemli ve hayati sorunlar ve bu sorunlarla ilgili amaçlar da var. Bütün bu amaçlara nasıl erişeceğiz? Bu a.'1laçlara çeşitli politikalar uygulayarak erişeceğiz. Bu politikalardan bir tanesi de dış ödemeler dengesine ilişkin olan politika. Şu halde alt yapıda belli amaçlar, kalkınma, istihdam, sanayileşme, yatınmı artırma, belli gelişme hızı, gelir dağılımı, dışanya bağlılığın azaltılması, ülkenin savunulması; üst yapıda ise bunlan sağlamak için uygulanacak çeşitli politikalar, vergi politikası, para politikası, fiatlar ve ücretler, dış ticaret politikası ve döviz kuru ve bu politika içinde tahditli dış ödemeler uygulaması ya da konvertibilite. Konvertibilite dediğimiz teknik, eğer, tahditli ödemeler rejimi ile karşılaştınldığı zaman, bizim 'alt yapı dediği'1liz amaçlann sağlanmasına daha,,çok yardımcı olacaksa ve bu aradaserbest ödeme pratiği ile öteki politikalar arasında uyumluluk sağlanırsa, o zaman tahditli sisteme tercih edilebilir. Çözülecek sorun burdadır. Önce konvertibilitenin ne olduğu üzerinde kısaca duralım. Konvertibilltenln,Tanımı Konvertibilite, mutlak olarak bir ülkede (mukim) olan ya da olmayan gerçek ya da tüzel kişilerin, bu ülkenin parasını ya da bu para ile ifade edi

5 TüRK ÖDEMELER DENGESİNDEKİ GELİşMELER 37 ten fonları, serbestçe elde etmeleri ve bunları, başka bir paraya, istekleri ve maksatları ne olursa olsun serbestçe değiştirmeleri dt;:mektir. Böylece bu kişiler, paralarını kendileri için en karlı olduğunu düşündükleri işlerde ve yatırımlarda.kullanmak, alımlarını en ucuz piyasalardan yapmak olanağını el de edeceklerdir. Milletlerarası Para Fonu bu mutlak ~onvertibilitede bazı sınırlamalan kabul ediyor. Eş deyişle bir ülke bu sınırlamaları uygulasa da parası :konvertibl olma vasfını koruyor. Bu sınırlamalar şöyle : D Ödemeler dengesinin yalnız cari işlemlerini kapsayan bir serbestlik Milletlerarası Para Fonu anlaşmasına göre konvertibilite olarak kabul ediliyor. Bir ülke sermaye hareketlerini sınırlasa da, ödemelerdengesinin cari işlemlerine (ithalat, ihracat ve görülmeyenıer) serbest bir rejim uygularsaı IMF'a göre bu ülkenin parası convertible'dir. D İkinci bir sınırlama olarak, bu hükümetler, ülkelerinde mukhn olan ve olmayan kimseler hakkında ayırım yapabilir. Mukim olmayanların ser maye hareketlerine ilişkin işlemlerine (carikalemlerdeki serbestlik saklı) serbest rejim uyguladığı sürece parasının konvertibilitesi var demektir. D üçüncü bir sınırlama, parası konvertibi olan ülkenin, parası konver tibl olmayan ülkelere (genellikle sosyalist ülkeler) ayırım uygulayabilmesidir. D Dördüncü bir sınırlama ise, dış ödemelere ilişkin işlemlerin, yerine göre, belli kurumlar aracılığı ile yapılabilmesini olanaklı görmektedir. Konvertibiliteyi böylece tanımladıktan sonra, şimdi konvertibilite ortamının gerektirdiği koşulları araştıralım. Milletlerarası Para Fonu'nun en yetkili müdürlerinden birisinin belirttiğine göre,2 konvertibilitenin üç koşulu vardır: (l) gerçekçi kur; (2) yeterli rezerv; (3) mali istikrar. Bu tanımlama, hiç kuşkusuz, IMF'ın gelişmiş, sınaileşmiş ortakları için doğru olabilir. Buna rağrnen,konvertibilite konusunda bu ülkelerde de çeşitli sınırlamalara gidildiği görülüyor. Türkiye ile benzerliği olan Yunanistan, İspanya gibi ülkelerde ise, Para Fonu kıstasalarına göre konvertibiute olmadığını biliyoruz. GeUşmekte Olan Ülkelerde KonvertfbIHte 'Böyle olunca konvertibilite koşullarını gelişme halindeki ülkeler açısından daha değişik bir analizden geçinnek zorunlu olacaktır. Bu bakımdan konvertibilite ortamının gerektirdiği koşulları, bir anlamda biraz önce değinilen kıstaslara paralelolmakla birlikte, şimdi belirteceğimiz üç nokta üzerinde toplayabiliriz. Türkiyenin imkanlarını bu bakımıardan değerlendirerek bir sonuca varmak daha anlamlı ve tutarlı olacaktır. 2 Bkz. Picter Lieftinek, «Curreney Convertibility and the Exchange Rate System,» FInance Bd Development, September 1971.

6 38 AMME İDARESİ DERGİSİ Birinci nokta, ödemeler dengesi ve döviz rezervlerine dönük olanıdır. Bir milli paranın dış ödemeler açısından konvertibi olabilmesi için genellikle ödemeler bilançosunun denge de olması ve döviz rezervlerinin de yeterli bulunmasının gerekli olduğu düşünülebilir. Buradaki (denge) kavramını belli bir devamlılık içinde anlama,k gerekir. Yani bu dengenin mevsimlik ya da belli kısa dönemlerde bozulması gerçek dengenin devamsızlığı olarak alınmamalıdır. Tabiatiyle milletlerarası ödeme ilişkilerinin konjoktür durumuna göre arzettiği özellikler varsa, bunlar da aynca hesaba katılmak icabeder. Son yıllarda milletlerarası ödemelere ilişkin olarak meydana çıkan bazı bunahmlarda, paralan konvertibl olan bazı ülkelerin tedbir alma gereğini hissetmeleri bu yüzdendir. Gerçekte iktisatçılann da belirttikleri gibi, iktisadi konularda milletlerarası ilişiklerin bunalımlara girdiği zamanlarda, bu bunahmlardan olumsuz olarak en az etkilenen paralar, konvertibi olmayan paralardır. Bunu böylece not ettikten sonra ödemeler dengesi,konusunda Türkiye'nin durumunu gözden geçirelim. Türkiye'de Konvertlblllte Sonmlan Döviz rezervlerimizin belli bir ölçüde yeterlilik gösterdi~ bir düzeyde olduğumuzu söyleyebiliriz. Ancak unutmamak gerekir ki, konvertibilite esasen böyle bir karşılığın belli ölçüler içinde devamlı şekilde muhafazasını gerektirecektir. Öte yandan rezervlerimizin gerçek hacmini mübala~ etmeden hesaplamak da gereklidir. Konuya gerçekçi, objektif ve serin kanlı şekilde bakıtcak olursak rezervlerimizin arzettiği imkanı ihtiyatla değerlernek gereğini duyaca~mızdan kuşku olmamak lazımdır. Ödemeler bilançosunun gerçek dengesine gelince; Burada daha tereddüt lü bir durum olduğunu sanıyorum. Bizde ödemeler dengesinin yapısındaki işçi dövizleri çok a~r basıyor (Mesela Yunanistanda da görünmeyen kalem lerin a~riığı fazla, ancak, Yunanistan işçi dövizleri dışında gemkilikten 360, Turizmden net 240, öteki görünmeyenlerden 130 milyon $ gelir sağlamaktadır ve bu gelirlerin iktisadi kalkınma açısından gerçek değerleri, işçi dövizlerinin değerlerinden farklıdır). Bir ödemeler dengesinin gerçek sıhhati, fiziki akımlara, yani ithalat ve ihracat arasındaki ilişkiye, bakılara,k ölçülmek gerekir. Bizim ödemeler dengemizde ihracatımız şimdilik hacim olarak yetersiz olduğu gibi, ihraç maljanmızm, gerek ham, gerek mamul madde olarak gelir esnekliklerinin düşük oluşu aynca önemli bir yetersizlik teş,kil etmektedir. Bu konuda mukayeseli üstünlük, faktör fiyatlarının eşitliği vb. tartışmasına girmeyi düşün."11üyoruz. Buna,karşılık bir noktaya işaret et rnek isteriz: Gerçekçi kur kavramı açısından Türk parasının değerini doitru olarak ölçebiimemiz gerekivor. Bize göre, dış piyasalarda eskisine OmDla daha çok sağlamhk ve istikrar arzeden Türk parasının gerçek değerinin tespitinde fizik akımlara göre teşekkül eden fiyatın esas tutulması daha uygun olur. Bugün olduğu gibi efektif dövizlere göre oluşan gölge fiatlannın da gerçekçi olamayacağını düşünmek lazımdır. Ödemeler dengesi konusunda son gözlem şudur: Ödemeler dengesi gerç~kten konvertibiiitenin şartlan içinde önemli bir konu; yalnız gerçek aftır

7 TORK ÖDEMELER DENGESİNDEKİ GELİşMELER 39 Iı~ ne ve ne kadar önemli? 193crlardaki Dünya ekonomik bunalımından önce iktisat politikası içinde ödeme dengesinin yeri çok büyüktür. Altın stokları vardı. Bu stokların değişmesine göre ülkeye altı'j. girer ve çıkardı (ki bugün de döviz girip çıkıyor). Altın fazla girerse fiyatlar yükselirdi. Fiyat yükselişleri belli bir düzeyden sonra altının çıkmasını sağlardı. Özet ve öz olarak otomatik dengeler vardı. Bu dengeler sağlanınca her sorun çözümlen. miş addolunurdu. Bu yaklaşım ve bu yorum tarzı daha sonraları değişti. Gelir ve istihdam konularının önemi ve ağırlı~ anlaşıldı. Ödemeler dengesi ikinci plana düştü. Özellikle dış ticaret hacmi küçük kalan ülkelerde, öde meler dengesinin rolü de bu ölçüde bir planda yer alıyor. Bu gözlerne, öde meler dengesindeki düzelmeyi, her şeyin düzeltmekte olduğuna işaret saymamak ve buna göre tutarsız cesurluklara kapılmaroak gereğini belirtmek için değiniyoruz. İkinci grup sorunlar daha gerçekçi... Kalkınma, sanayileşme, üretimin artması, prodüktivitenin yükselmesi ve benzeri meseleler... Bir milli paranın konvertibi hale dönüştürülebilmesi olanağı, Merkez Bankasındaki altın ve döviz stokundan çok, o paranın temsil ettiği gerçek ekonomik güç ile ölçülrnek gerekir. Kalkınma, ekonomik alanda güçlenme gayretleri içindeki ülkeler için, bu nokta özellikle önemlidir. Türkiye konvertibi bir para ile ticaret ve işlem yapacağı ülkelere oranla yeterli sayılamayacak bir teknik güçle, tamamlanmamış alt yapı yatırımları ile, düşük bir gelir ve yüzde 86 gibi yüksek bir tüketim oranı ile, artan ihtiyaçlara yetmeyen elektrik, demir çelik ve benzeri ham ve ara mal1arı üretimi ile konvertibi1itenin gerektirdiği güce sahip addedilebilir mi? Rekabet gücü bakımından Türkiyedeki sermayenin ve el emeğinin prodüktivitesi yeterli midir? Biz, bu konuda konvertibi1itenin zorunlu kıldığı düzeye erişmiş olup olmadığımızın daha çok dikkat ve ciddiyet ile incelenmesi lüzumuna inanıyoruz. Burada özellikle gözden kaçırılma ması gerekli bir nokta var. KonvertibI para, rezerv parası niteliğindedir. Buna göre,konvertibl para talebi o paranın temsil ettiği mal ve hizmet arzında çok yüksek bir esnekliği gerektirir. Öte yandan bu mal ve hizmet arzının, talebi yapacak ülkelerin ihtiyaçlarına cevap verecek nietlikte ve çok çeşitli olması gerekir. Türk ekonomisi, Türk sanayii bu tür bir talep hacmini karşılama bakımından yeterli ölçüde hazırlıklı olmadığı bir sırada Türk parasına konvertibilite vermenin yararlılığını anlamak güçtür. Üçüncü nokta, birinci ve ikinci noktalarda tartışması yapılan durumların tümünü kapsayan bir nokta. Maıı istikrar sorunu... Konvertibmte gelişmeyi ve kalkınmayı büyük ölçüde fi~t mekaniz..."11asına terkediyor. Bu kla sik ve liberal doktrinin ifadesidir. Fiat mekanizması kendiliğinden belli ölçü ler içinde bir fiat istikrarını gerektiriyor. Burada bir saptama y-apalım. Batılı ülkeler fiat istikrarını ne,kadar istiyorlar yahut istemiyorlar mı? İstiyorlar da ne kadar yapabiliyorlar? Ge lirlerinin büyük kısmı sanayi sektöründen ya da üstünkalitedehizmet gelirlerinden (mühendislik, araştırma, eğitim) oluşan bu ülkeler, gelişme, istihdam gibi ana sorunlarla ilgili çözüm yollarını ararken fiyat istikrarını nasıl bir nispi dengede düşünebiliyorlar? Son yıllarda batılı sanayileşmiş ülkelerin ekonomik politikalarına ve bu politikaların sonucu olan konjonktüre

8 40 AMME İDARESİ DERGİSİ bakarak varacağımız yargı, bunların oldukça ağır bir talep baskısı altında bulunduklannı gösteriyor. Ancak bu talep baskısı, bu ekonomilerin gelir ve üretim yapılan, ve mal ve hizmet arz esneklikleri ile 'karşılanabildikleri oranda denge yüksek bir seviyede tutulabiliyor. Bu imkanlan olmayan ekonomilerin durumunu buna göre değer:lendirmek gerekecektir. Bize gelince: Biz fiyat istikrannı ne ölçüde istiyoruz? Konvertibilitenin fasılasız ve anzasız devamını sağlayacak ölçüde bir fiyat istikran isteyebilir miyiz? Bu bakımdan tereddütlerimiz var. Milletlerarası parasal istikrarın sağlanması ile ilgili kuruluşlardan en önemlisi olan Milletlerarası Para Fonunun iktisatçılan dahi kalkınma süreci içinde bulunan ülkelere fiyat istikrannı salık vermekte tereddüt ediyorlar. Bu iktisatçılar, muhtemelen haklı olarak fiyatlan bas,kı,altında tutmanın kaynaklann mobi1izasyonuna olumsuz etkiler yapacağını, tasarrufun artınhnasını engelleyeceğini, talep ba,cmini istenilen yeterli hadleri!) altında tutacağım ve toplumun çalışma ve gayret eğilimini sakatlıyacağını düşünüyorlar. Gelişme halindeki ülkelerin hızlı gelişme ihtiyacından doğan sorunlanna gözlerimizi kapayarak, kulaklanmızı tıkayarak, kalkınmayı fiyat mekanizmasının yol göstericiliğine bırakabilir miyiz? Öte yandan nispi fiyat istikrannın sağlan.."llası için" dış ödemeler alanındaki serbestlik, konvertibilite dışında, daha birçok politika alanlannda da tedbirler alınması gerekli olacaktır. Para kirası rejiminin değiştirilmesi gerekli olacaktır. Vergilendirmede ciddi feda karhklar isteyen değiştirmeler yapılmak gerekecektir. Bütçe ve Maliye politikası tümü ile değiştirilecek, destekleme alımlanna, muhtemelen, son verilecek, sanayie, ihracata yapılan yardımlar belki de durdurulacaktır. Ciddi, tutarlı ve a,kıllı ücret ve gelir politikalan tespit edilip uygulanmak gerekecek, yerine göre bütün ekonomi için ara malı sağlayan kamu müesseselerinin ürettikleri mallann ve hizmetlerin fiyatlan serbest bırakılacaktır. Bu gelişme Türkiyedeki gelir bünyesini etkileyecektir. Bu etkilerne, istikrar ve kal,kınma düalitesi, nüfusu yılda yüzde 3'e yakın oranda artan bir ülkede, kendiliğinden bu sonuçlan ver~bilir. Kal kınma ve para politikalarının, Türkiye'nin tarihsel ve ekonomik koşullan içinde bağdaştınlm ası her halde çok zordur. Bu arada konvertibilitenin gerektirdiği istikrar ortamından doğabilecek daralmaya karşı alternatif olarak yabancı sermayenin tasarruf yatınm boşlu~u doldurması ihtimali üzerinde durulabilir mi? Önce yabancı semıayenin tanımını yapmak gereklidir. Yabancı se:qnaye dış borçlanmalar şeklinde olduğu gibi, direkt yabancı yatınmlan şeklinde de olabilir. Türkiye şimdiye kadar esas itibariyle dış borçlanma seçimini yapmış görünmektedir. Dış yabancı sermayeye, hangi şekilde olursa olsun ya iç tasarruftann yetmemesi, ya ödemeler dengesinin açık vermesi nedeniyle ya da aynı zamanda bu nedenlerin ikisi için de baş vurulmaktadır. Geçen yıla kadar Türkiyenin durumu bu idi. Gecen yıldan bu yana dış ödemeler dengesi açığı sona ermiş görünüyor. Şimdiki açık, tasarruf ve yatınm dengesinden doğuyor. Bu durum karşısında görünürde iki alternatifimiz var:

9 TÜRK. ÖDEMELER DENGESİNDEKİ GELİŞMELER 41 a) KonvertibiHte, fiyat mekanizması, mali istikrar, açığın kapatılması için yabancı sermaye. b) Tahditli rejimin devamı ve tasanuf eğiliminin, başka politikalarla, artınlması. Birinci alternatifte yabancı direkt yatırımların açığı nasıl kapatacaklannı ve gelişmenin devamını nasıl sağlayacaklannı düşünelim. Yabancı sermayenin bir ülkeye gelebilmesi, o ülkede sermayenin marjinal karlılığı oranına bağlı.. Öteki faktörleri hesaba,katmasak da el emeği nerede daha fazla (klasik teoriye göre hangi ülkede daha ucuz), olursa sermaye belli ölçüde oraya gidecek ve denge sağlanacak, Bugün, durum böyle mi? Acaba sermaye bu nedenle yer değiştiriyor mu,,yoksa hakim ekonomilerin periferileri mi genişliyor? Sermaye bolluğu içindeki Almanyaya büyük ölçüde el emeği ihraç edişimiz karşısında konuyu bu merceklerden incelemekte yarar vardır. Bu görünüş, konunun kantitatif açıdan görünüşüdür. Daha önemli olarak hangi sermaye, hangi sanayi, hangi yatınm konusu var? Türkiyenin kalkınmasının gereği olan alanlara yatınlacak, ağır sanayie yönelecek, teknolojik gelişmeye meydan açacak yatınmlar mı sağlanacak, yoksa yabancı sermaye büyllk ölçüde gayri menkul alımına, hafif tüketim sanayiine mi itibar edecek? Böyle bir gelişme Türkiyenin kalkınma felsefesiyle ve güvenlik amaçlan He nasıl bağdaştınlabilecek? öneriler Konu hakkında her hangi bir öneride bulun..'lladan önce bu sorulann cevaplandınlması lazım. Biz Tür.kiyenin dış ödemeler dengesinde, kendi ekonomik gelişmesinin eseri olmamakla birlikte, böylesine bir ferahlık olduğu bir anda, yani dış ödeme açığı kapanırken, hiç olmazsa içerdeki tasanuf açığını kendi gücümüzle kapatmanın yalnız uygun değil aynı zamanda gerekli olduğukanısındayız. Türkiyenin gerçek problemi buradadır. Türkiyenin gerçek problemi tasanuf oranını artırmak ve tasanuflan en iyialanlara yatınm olarak yöneltmek, tümü ile kaynak,kullanımını optimal yararlılığı sağlayacak şekilde düzenlemek, böylece milli paranın temsil edeceği ekonomik gücü, milli kaynaklara dayandırmak... Konvertibilite ancak bu koşullar sağlandıktan sonra üzerinde tartışılabilecek bir konu olabilir. Gerçek şudur ki, konvertibl paralar aynı zamanda (rezerv parası) olma vasfındadırlar, ve bu nedenle konvertibl paralar, temsil ettikleri ülke ya da ülkelerden mal ve hizmet talebine dönüşürler. Bu anlamda Türk parasının konvertibl olabilmesini bugün için düşünmek olanağı yoktur. Öte yandan uluslararası ödemeler sisteminin, doların konvertibihtesini kaybettiği tarihten bu yana ne ölçüde bir kriz içinde bulunduğunu biliyoruz. Bu kriz bu sistemde köklü bir değişikliği getirme eğilimindedir. Böylesine bır reformun arifesinde Türk parasına, geleceği henüz bilinmeyen usullere göre nitelik vemıeği düşünmek de doğru olmaz.

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir?

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir? FİNANSAL YÖNETİM FİNANSAL PLANLAMA Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA Finansal analiz işletmenin geçmişe dönük verilerine dayanmaktaydı ancak finansal planlama ise geleceğe yönelik hareket biçimini belirlemeyi

Detaylı

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Türk Ekonomi Bankası Makro Yorum Emin Öztürk (212) 251 21 21 (1671) 24 Şubat 2006 emin.ozturk@teb.com.tr Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Cari işlemler dengesi neyi gösterir? Bir ülkenin

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi.

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi. Dünya Ekonomisi Ne Durumda Ahmet YETİM Türkiye ekonomisi özellikle 2000 ve 2001 krizlerinden itibaren giderek artan ölçekte dünya ekonomisine daha duyarlı hale geldi. Bunda; AB tam üyelik maratonunda kaydedilen

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR Denet Sirküler Denet Yayıncılık A.Ş. Tel : 0212 275 96 90/274 77 06 Avni Dilligil Sokak No:6 Faks : 0212-272 62 16/272 33 23 34394 Mecidiyeköy-İSTANBUL E-mail: bdo.denet@bdodenet.com.tr Web : www.bdodenet.com.tr

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr.

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr. 3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Tahir AKGÜL Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik NAKİT YÖNETİMİ Nakit Yönetimi ile işletmeler; bir yandan işletmenin

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 3 III- Yöntem... 3 IV- Yayımlama

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI

TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI 11.02.2008/41 TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI ÖZET : 1567 sayılı Yasaya Đstinaden Çıkarılan Türk Parası Kıymetini Koruma

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2012 N201124 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp KALKAN 1 Analist, Ekonomi Etütleri Tasarruf kamudan başlar Türkiye nin cari açık sorunu ve bunun altında yatan

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel Bilgi Notu 8/2 23.7.28 Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri Seyfettin Gürsel Bu bilgi notunda büyümekte olan cari açığın (22-27) yatırım mallarının finansmanı, enerji fiyatları, reel kur

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İhracat Tarihsel Bakış 1980 yılına kadar tarım ağırlıklı ihracat hacmi; Tarım ürünlerinin payı: 1923 %86, 1963 %77.2, 1980 %57.4

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58 i Bu sayıda; Ocak ayı işgücü ve istihdam verileri; Ocak-Mart Merkezi Yönetim Bütçe Sonuçları, IMF Küresel Ekonomik Görünüm Raporu değerlendirilmiştir.

Detaylı

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Politika Notu Ocak 2011 Araştırmanın başlangıç noktası desendir. Edward Leamer İnsan, desen arayan

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- ŞUBAT 2016 (SAYI: 84) GENEL DEĞERLENDİRME 24.02.2016 Ekonomide Güven Azaldı, Riskler Arttı. Sanayinin Maliyetlerini Artıracak Uygulamalardan Kaçınılmalı Dünya ekonomisi 2015

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR.

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. BEKİR GÖVDERE DAHİLDE VE HARİÇTE İŞLEME REJİMİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Faik Öztrak Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Tekirdağ Milletvekili 1 Temel Sorunlarımız- Yeni Riskler Sıcak paraya yaslanan büyüme modeli

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3. Müdürler

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA

ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA Genel Olarak Oran Analizi p Oran analizi tekniğinin amacı, finansal tablo kalemlerinin aralarındaki anlamlı ve yararlı ilişkilerden yola çıkarak bir işletmenin cari finansal

Detaylı

Cari açıktan fazla döviz geldi, on yılda 68 milyar Merkez Bankası rezervine eklendi (Milyon $)

Cari açıktan fazla döviz geldi, on yılda 68 milyar Merkez Bankası rezervine eklendi (Milyon $) Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com GÖSTERGELER PROJEKSİYON CARİ AÇIK: TÜİK geçen ay 2003-2012 dönemini kapsayan son on yılın turizm gelirlerini revize etti, Merkez Bankası da turizmdeki bu revizyondan

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Cari açık, ülkenin elde ettiği döviz gelirlerinin, döviz giderlerinden düşük olmasıdır. Cari açık, yurtdışı borçlanarak veya önceden kalan rezervlerin kullanılması ile finanse edilir. Sermaye hesabı, açığı

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 i Bu sayıda; Kısa vadeli Dış Borç Stoku, Merkez Bankası Net Döviz Pozisyonu rakamları Uluslararası Yatırım Pozisyonu, Ve İmalat Sanayi

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 17 EKİM 2011 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar

Detaylı

Çalışma Sermayesi. Yönetimi. Çalışma Sermayesi. Ocak, 2013. Satış. Ham Madde- Mal. Üretim. Tahsilat. Ödemeler

Çalışma Sermayesi. Yönetimi. Çalışma Sermayesi. Ocak, 2013. Satış. Ham Madde- Mal. Üretim. Tahsilat. Ödemeler Çalışma Sermayesi Yönetimi Satış Tahsilat Üretim Çalışma Sermayesi Ham Madde- Mal Ödemeler Ocak, 2013 Çalışma Sermayesi Yönetimi Bir işletmenin hazır değerler, ticari alacaklar ve stoklar gibi dönen varlık

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM 2016-2018 (TASLAK)

ORTA VADELİ PROGRAM 2016-2018 (TASLAK) KKTC BAŞBAKANLIK DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ ORTA VADELİ PROGRAM 2016-2018 (TASLAK) İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 1. DÜNYA VE KKTC EKONOMİSİNDE GELİŞMELER... 2 1.1 DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER... 2 1.1.1 Büyüme...

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi M. Nejat COŞKUN (Gazi Üniversitesi) N. Hande SEVGİ (Gazi Üniversitesi) UEK-TEK 2012, İzmir 03.11.2012 1 Politika değişikliği 2008

Detaylı

İhracat Finansmanı Aracılık Kredisi (EFIL IV)

İhracat Finansmanı Aracılık Kredisi (EFIL IV) İhracat Finansmanı Aracılık Kredisi (EFIL IV) Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği bünyesinde bulunan Makine Tanıtım Grubu, Eximbank tarafından gemi/yat yapımı ve makine imalat sektörlerinde

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Ödemeler 1 Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Plan 2 Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom ve Denkleştirici

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

Analitik Bilanço Verilerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Analitik Bilanço Verilerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Analitik Bilanço Verilerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Muhasebe Genel Müdürlüğü Bilanço ve Hesapları İzleme Müdürlüğü İÇİNDEKİLER I-AMAÇ...2 II-TANIM...2 III-SINIFLAMA...3 IV-YÖNTEM...5 V-YAYIMLAMA...5

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN DEĞİŞKEN BAZINDA İNCELENMESİ

250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN DEĞİŞKEN BAZINDA İNCELENMESİ 250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN DEĞİŞKEN BAZINDA İNCELENMESİ Prof. DR. Necmi GÜRSAKAL I. GİRİŞ Çalışmamızın ilk bölümünde 2002 yılına ilişkin 250 büyük firma verilerini değişken bazında inceleyerek bazı yorumlar

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Merkez Bankacılığı 23.11.2015

Merkez Bankacılığı 23.11.2015 Merkez Bankacılığı Ekonomi Politikasının Amaçları İstikrarlı ve hızlı ekonomik büyüme Kaynakların tam istihdamı Ödemeler dengesinde istikrarın sağlanması Fiyat istikrarı Bu hedefleri gerçekleştirmek nelere

Detaylı

Böylelikle, yılın ilk dokuz aylık döneminde GSYH büyümesi %3.0 olmuştur, bu 2002 yılından bu

Böylelikle, yılın ilk dokuz aylık döneminde GSYH büyümesi %3.0 olmuştur, bu 2002 yılından bu AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor Aegon Emeklilik ve Hayat A.Ş Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 02.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin gelişmelerin, Fon

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 İŞLE 305 Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 Yrd. Doç. Dr. Ali COŞKUN İşletme (Türkçe) Bölümü 2007-2008 Güz Yarıyılı Muhasebe Sistemi İşletme hakkında, işletmede çıkarı bulunan taraflara bilgi sağlayan

Detaylı

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar.

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. R. G. 98 14.08.2000 TEŞVİK YASASI 47/2000 Sayılı Yasa Kısa İsim 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar Tefsir 14/2000 Amaç Kapsam 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

Detaylı