K NC BÖLÜM. 1. ARAfiTIRMANIN AMACI VE KAPSAMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "K NC BÖLÜM. 1. ARAfiTIRMANIN AMACI VE KAPSAMI"

Transkript

1 K NC BÖLÜM VERG YE KARfiI MÜKELLEF DAVRANIfiLARI LE LG L ALAN ARAfiTIRMASI VE ANAL Z 1. ARAfiTIRMANIN AMACI VE KAPSAMI 1.1. AMAÇ Vergi has lat n n düflmesine yol açan mükelleflerin vergi karfl s ndaki olumsuz davran fllar engellenemez ve gönüllü uyumu sa lanamazsa, al nacak yasal ve idari önlemlerle baflar ya ulaflma flans azal r. O nedenle çal flmam z n amac, mükelleflerin vergi karfl s nda vergi kaç rma ve vergiden kaç nma fleklinde gösterdikleri olumsuz davran fllar n belirleyen faktörleri tespit etmek ve bu faktörlerin mükellef davran fllar n etkileme derecesini belirlemektir. Bu kapsamda çal flman n bir anket çal flmas ile desteklenmesi de gerekmektedir. Sözkonusu alan araflt rmas bu bofllu u dolduracak kapsamda haz rlanm flt r KAPSAM VE ÖRNEKLEM Araflt rman n evrenini Türkiye de 30 milyon civar nda, ödeme gücüne göre vergi ödeyen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, kapsam n da stanbul halk oluflturmaktad r. Gelir vergisi mükelleflerinin say s, bireysel ve kurumsal bazda ele al nm flt r. Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, vergilerini beyana tabi olarak ödedikleri gibi ayr ca gelir vergisi stopaja tabi olarak da tahsil edilmektedir. Stopaja tabi gelir vergisi mükellefleri, istihdam edilen faal iflgücünden, bir baflka deyiflle bin kifli üzerinden tahsil edilmektedir (TÜ K, 2005). Ancak vergi istatistikleri ayr ca gelir stopaj vergisine ait faal mükellef say lar n vermektedir. Bu say, çal flanlar ad na vergisel ödevleri yerine getiren iflveren, yani vergi sorumlusu say s n vermektedir. Öte yandan KDV faal mükellef say - s, vergi gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin ayr ca ödedi i bir vergi olmas nedeniyle dikkate al nmam flt r. Kurumlar vergisi mükelleflerine, ayr ca tüketici taraf ndan gerçek vergi tafl y c s s fat yla tafl nan tüketim vergileri (KDV) ile bir servet vergisi olan motorlu tafl tlar vergisine iliflkin sorular da yönlendirilece inden, bu vergiye iliflkin faal mükellef say s da dikkate al nmam flt r. Her araflt rmada bir soyutlamaya ihtiyaç vard r. Di er faktörler d flar da b rak - larak; özel ve kamu sektöründe çal flan bireyler ile özel sektörde faaliyet gösteren kurumlar n vergiden kaç nma ve vergi kaç rmalar na yol açan mükellef dav- 23

2 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo ran fllar incelenmifl; kamu sektöründe faaliyet gösteren kurumlar ise, kamu mülkiyetinde olduklar ndan, kendilerine tan nan genifl vergi muafiyetleri ve vergiye karfl direnç göstermemeleri nedeniyle yukar daki faktörlere uymad ndan dolay araflt rman n evreni d fl nda tutulmufllard r. Araflt rma evreni büyük oldu undan; standart hatas olabildi ince düflük bir örneklem plan haz rlanm flt r. stanbul daki gelir vergisine tabi mükellefler kendi aralar nda beyana ve stopaj usulüne tabi olarak ikiye ayr lm flt r. Bu ayr mda, gelir vergisi has lat içindeki pay dikkate al nm flt r. Araflt rman n örnekleminin oluflturulmas nda genel anlamda vergi has latlar aç s ndan bir yaklafl m sergilenmifltir. Gelir vergisine tabi bireysel mükelleflerde yafl, e itim, meslek, gelir düzeyi kotalar uygulanm flt r. Bu kotalar n belirlenmesinde de il ve ülke ortalamalar gözönünde bulundurulmufltur (TÜ K, 2005). Araflt rmada seçilen kurumlar için de firman n faaliyet süresi ve y ll k kazanc gibi kotalar uygulanm flt r. Kurumlar kendi aralar nda sektörel da l ma tabi tutulmufltur. Sektörel da l m n belirlenmesinde yine il ve Türkiye ortalamalar dikkate al nm flt r (TÜ K, 2005). ARAfiTIRMA ÖRNEKLEM STANBUL VERG MÜKELLEFLER (1000) KURUMLAR VERG S MÜKELLEFLER TEKST L (51) TUR ZM (11) MALAT SANAY (22) NfiAAT (108) T CARET (90) H ZMETLER (38) GEL R VERG S MÜKELLEFLER Stopaj Tabi Bireyler (592) Beyana Tabi Bireyler (88) 24

3 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi 2. ARAfiTIRMANIN YÖNTEM, VARSAYIMLAR VE LKELER 2.1. YÖNTEM VE VARSAYIMLAR Vergi mükellefleri üzerinde uygulanan bu araflt rmada; genifl bir evreni temsil etmesi, araflt rmalarda hem aç klay c hem de tan mlay c olmas ve örneklem üzerinde ayn anda çok fazla say daki de iflkeni analiz edilebilmesi bak m ndan sosyal survey yöntemi uygulanm flt r. Araflt rma yöntemi olarak yüz yüze röportaj fleklinde anket tekni i seçilmifltir. Anket stanbul un çeflitli ilçelerinden tesadüfi yöntemle seçilen 1000 denek ile Haziran 2006-Eylül 2006 tarihleri aras nda gerçeklefltirilmifltir. Elde edilen anket sonuçlar, Excel ve SPSS programlar kullan larak say sal verilere dönüfltürülmüfl ve yorumlanm flt r. Varsay mlar Türkiye de vergi mükellefleri vergiden kaç nmakta ve vergi kaç rmaktad r. Türkiye de vergi mükelleflerinin vergiye karfl tepkilerini belirleyen; vergi sisteminden, idaresinden ve ekenomik konjoktörden kaynaklanan faktörler mevcuttur. Hipotez Mükelleflerin vergiden kaç nmalar n n ve vergi kaç rmalar n belirleyen mükellef davran fllar n etkileyen, vergi sisteminden, vergi idaresinden, ekonomik yap dan kaynaklanan faktörler mevcuttur. Ba ml De iflken Ba ms z De iflkenler Vergi Sisteminin Adaletsiz Olmas Vergi Oranlar n n Yüksek Olmas Vergi Sisteminin Karmafl k ve Maliyetli Olmas Vergiden Kaç nma ve Vergi Kaç rma Vergi Cezalar n n Etkin Uygulanmamas Vergi Aflar na S k Baflvurulmas Vergi daresi Yap s n n Yetersizli i Vergi nceleme ve Denetimlerin Azl Mükellef- dare liflkilerinin Bozuklu u Milli Gelirin Düflüklü ü, Enflasyonun Etkisi Mükelleflerin Kamu Harcamalar na Bak fl Yafl E itim 25

4 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo 2.2. LKELER Araflt rman n dayand ilkeler do ru belirlendi i takdirde, araflt r lacak iddialar n do rulu u ve yanl fll daha sa l kl bir flekilde test edilebilecektir. Bu sebeple araflt rman n ilkeleri flu flekilde konulmufltur: Araflt rmada kullan lan yöntem ve teknikler, araflt rman n modelini gerçeklefltirecek de erdedir. Deneklerin, anket sorular na do ru cevap verdikleri kabul edilmektedir. Araflt rmada kullan lan kaynaklar, güvenilirdir. 3. ARAfiTIRMA BULGULARI Çal flman n bu k sm nda, çeflitli kotalarla grupland r lm fl toplam 1000 denek ile sözlü mülakat yap larak uygulanan anket çal flmas n n bulgular ; frekans ve çapraz da l mlar n gösteren grafiklerle sunulmakta ve yorumlanmaktad r. Araflt rma bulgular ; stopaja ve beyana tabi gelir vergisi mükellefi bireyler ile kurumlar vergisi mükellefi kurumlar ile gerçeklefltirilen anketi içerdi inden üç k sma ayr lm flt r. Her k s m, mükelleflerin demografik özellikleri, devlete bak - fl, vergiyi, vergi kaçakç l n ve vergiye karfl tepkiye yönelik mükellef davran fllar n belirleyen faktörleri ve bu faktörlerin etkisini irdelemektedir STOPAJA TAB B REYLERLE YAPILAN ANKET ÇALIfiMASI Stopaja Tabi Bireylerin Demografik Yap s Grafik 1. Cinsiyet Da l m Kad n 33% Erkek 67% Araflt rmaya kat lan deneklerin cinsiyet da l m nda erkekler yüzde 67, kad nlar yüzde 33 lük paya sahiptir. 26

5 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Grafik 2. Yafl Da l m 18% 5% 23% 23% 31% üstü Araflt rman n demografik yap s na yafl gruplar aç s ndan bak ld nda; deneklerin yüzde 23 ünün 18-25, yüzde 31 inin 26-32, yüzde 23 ünün 33-39, yüzde 18 inin yafl aral nda, yüzde 5 inin de 51 ve üstü yaflta olduklar görülmektedir. 18 yafl n alt ndaki kiflilerle, vergi mükellefi olamayacaklar düflüncesi ile anket yap lmam flt r. Grafik 3. Medeni Durumlar Bosanmis 3% Bekar 44% Evli 53% Araflt rmaya yüzde 53 ü evli, yüzde 44 ü bekar ve yüzde 3 ü boflanm fl denek kat lm flt r. Grafik 4. E itim Durumlar Universite 41% Lisans ustu 5% IlkokulOrtaokul 9% 9% Lise 36% Denekler aras nda ilkokul 9, ortaokul mezunu olanlar n yüzde 9, lise mezunu olanlar n yüzde 36, üniversite mezunu olanlar n yüzde 41 ve lisansüstü e itim mezunu olanlar n pay da yüzde 5 dir. 27

6 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Grafik 5. Meslek Da l mlar (%) Halkla liflkiler (iflçiler dahil) Satis/Müsteri Temsilcisi Memur 11 Sa l k Eleman Finans-Borsa malat / Bak m Onar m Sekreter / Yönetici Asistan E itimci Avukat Araflt rmaya kat lan deneklerin meslek da l m nda memurlar yüzde 11, finansborsac lar yüzde 9, sat fl-müflteri temsilcileri yüzde 21, avukatlar yüzde 2, sekreter-yönetici asistanlar yüzde 8, sa l k elemanlar yüzde 9, e itimciler 8, halkla iliflkiler (iflçiler dahil) yüzde 24 ve imalat bak m-onar m iflindekiler de yüzde 8 lik paya sahiptir. Grafik 6. Ailede Çal flan Kifli Say s (%) 4 ve ustu Deneklerin ailede çal flan kifli say s na göre da l mlar nda yüzde 39 unun 1, yüzde 47 sinin 2, yüzde 11 inin 3 ve yüzde 3 ünün de 4 ve üstü say da ailelerinde çal flan kifliye sahip olduklar görülmektedir. 28

7 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Grafik 7. Ayl k Gelir Düzeyleri (%) ustu Araflt rman n demografik yap s na ayl k gelir düzeyleri aç s ndan bak ld nda; deneklerin yüzde 69 unun YTL aral nda gelir elde ettikleri görülürken, hanehalk gelir düzeyi ise YTL aras nda yo unlaflmaktad r. Grafik 8. Hane Halk Gelir Düzeyleri (%) ustu 29

8 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Stopaja Tabi Bireylerin Devlet e Bak fl Devlet, vatandafllar nca genelde soyut bir kavram olarak tan mlan r ve bu çerçeveden de erlendirilir. Ayn zamanda devlet vatandafllar ndan ödeme güçlerine göre zorunlu ve karfl l ks z olarak, hukuki cebirle vergi alan, bu gelirleri kamusal faaliyetlerinin finansman nda kullanan ekonomik, hukuki ve siyasi bir varl kt r. Dolay s yla devlet vergileme ile baz kesimler üzerinde olumsuz etkiler b rakabilece i gibi baz kesimleri teflvik edici, vergisel ödevlerini yerine getirmeyenleri de cezaland r c güce sahiptir. Bu flekilde bireyler devleti çeflitli s fatlarla tan mlayabilme olana na sahip olmaktad r. Grafik 9. Ekonomik liflkiler Çerçevesinde Devlet Kelimesinin Ça r flt rd klar 28% 9% 4% 59% Vergi Tesvik/Subvansiyon Ceza Denetim Araflt rmaya kat lan deneklerin yaklafl k yüzde 59 luk k sm için devlet vergi ile, yüzde 28 lik bir k sm için denetim ile, yüzde 9 luk k sm için de ceza ile özdeflleflmektedir. Görüldü ü üzere ülkemizde devlet kelimesi ekonomik iliflkiler çerçevesinde özellikle vergi ve denetimi ça r flt rmaktad r. Yafl n, devlete bak fl etkileyen bir faktör oldu u gerekçesinden hareketle, yafl grubuna göre ekonomik iliflkiler çerçevesinde Devlet kelimesinin neyi ça r flt rd de erlendirildi inde; genç denekler için daha çok denetimi ifade ederken, ileri yafllarda vergi ile özdeflleflmeye bafllad görülmektedir. Deneklerin ayl k gelir düzeylerine göre Devlet kelimesi irdelendi inde görülmektedir ki; yüksek gelirli denekler için daha çok denetimi ifade ederken, asgari ücretin alt ndakiler için ayn görüfl geçerli de ildir. Ayr ca en üst gelir düzeyine sahip denekler için Devlet kelimesi hemen hemen sadece cezay ifade etmektedir. Araflt rmaya kat lan deneklerin e itim durumuna göre Devlet kelimesinin neyi ça r flt rd incelendi inde görülmektedir ki; her e itim grubunda öncelikle vergiyi, ikinci s rada denetimi ça r flt rmaktad r. E itim düzeyi düfltükçe Devlet kelimesi, ceza ile ifade edilmeye bafllanmaktad r. 30

9 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Grafik 10. Devletin Gelir Kaynaklar na liflkin Tercihler 27% % 4% 3% 66% Vergi toplayarak Borclanara Para basarak Özellestirme yaparak Vergi, devletin egemenlik hakk na dayal olarak kamu hizmetlerini finanse etmek için ödeme gücü olan gerçek ve tüzel kiflilerden, zorunlu ve karfl l ks z olarak al nan parasal tutarlard r. Ülkemiz gibi pek çok ülke de kamu hizmetlerini finanse etmede esas gelir kayna olarak vergiyi kullanmakta, bütçe gelirlerinin ortalama yüzde 80 lik k sm n vergi gelirleri oluflturmaktad r. Ayr ca çeflitli nedenlerle devletin finansman kayna olarak görebildi i, vergi gibi zorunlu, devaml gelir türleri olmayan borçlanma, özellefltirme geliri ya da para basma yollar na da baflvurulmaktad r. Araflt rmaya kat lan deneklerin yüzde 66 s devletin vergi ile, yüzde 3 ü borçlanarak, yüzde 4 ü para basarak, yüzde 27 si de özellefltirme ile gelir toplamas gerekti ini düflünmektedir. Deneklerin yafl da l m na bak ld nda; yafl ilerledikçe devletin esas gelir kayna olarak vergiyi kullanmas gerekti i düflüncesi a r basmaktad r. Öyle ki yafl aras deneklerin yüzde 55,8 i devletin esas gelir kayna olarak vergi toplamas gerekti ini düflünürken, yafl aras ndakilerin yüzde 73,8 i ve 51 yafl üstündeki deneklerin de yüzde 75,8 i esas gelir kayna olarak devletin vergi toplamas gerekti ini düflünmektedir. Deneklerin e itim durumlar na göre devletin esas gelir kayna olarak vergi toplamas düflüncesi, e itim seviyesi yükseldikçe yo unlaflmaktad r. lkokul mezunu deneklerin yüzde 44 ü, ortaokul mezunu deneklerin yüzde 61 i, lise mezunu deneklerin yüzde 73,7 si ve lisansüstü mezunu olan deneklerin de yüzde 74 ü esas gelir kayna olarak vergiyi görmektedir. Özellefltirme ile devletin gelir elde etmesini düflünenler ise, lisansüstü mezunlar n n yüzde 22,2 si, ilkokul mezunlar n n yüzde 42,5 i ve lise mezunlar n n yüzde 32 sidir. Deneklerin ayl k gelir düzeylerine göre devletin esas gelir kayna olarak hangi gelir kalemini kullanmas gerekti i sorguland nda görülmektedir ki; gerek düflük gerekse yüksek gelir düzeyindeki deneklerin ortalama üçte ikilik k sm esas gelir kayna olarak vergiyi, dörtte birlik k sm ise özellefltirme gelirini görmektedir. Ortaya ç kan ilginç bir durum da hemen hemen her gelir düzeyindeki deneklerin devletin borçlanarak ve para basarak gelir elde etmemesi gerekti ini düflünmeleridir. 31

10 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Grafik 11. Kamu Harcamalar Alg s Kültür - Turizm Sosyal Güvenlik Altyap Harcamalar Borç Faizleri Çok Düflük Yeterli Çok Yüksek Savunma E itim - Sa l k 0% 20% 40% 60% 80% 100% Vergi mükelleflerinin vergiyi alg lay fl n belirleyen en önemli etken, kamu hizmetlerinden yararlanma derecesidir. Kiflilerin ödedikleri vergiler ile kamu hizmetlerinden sa lad klar fayda aras nda her zaman bir denge olmas beklenemez. Baz mükellefler mali rant elde ederken baz lar mali sömürü alt nda kalabilir. Bu durum, mükelleflerin vergiye olumlu ya da olumsuz bak fl n etkilemektedir. Dolay s yla kamu harcamalar n n mükelleflerin tercihlerine uyumlulu u, vergiye karfl davran fllar nda rol oynamaktad r. Mükellefler, iste i do rultusunda gerçekleflmesini beklemedi i ya da desteklemedi i hizmetler karfl s nda, ödedi i verginin bofla gitti ini düflünebilmektedir. Araflt rmaya kat lan deneklerin kamu harcamalar na bak fl ise, ülkemiz gerçe ini önemli ölçüde yans tmakta; çok yüksek düzeyde gördükleri borç faizlerinin ard ndan savunma harcamalar gelmektedir. Denekler sosyal güvenlik, e itimsa l k, altyap ve kültür-turizm harcamalar n n çok düflük düzeyde gerçekleflti- ini düflünmektedir. Deneklerin yafl da l mlar na göre kamu harcamalar n nas l alg lad klar sorguland nda; deneklerin yafllar ilerledikçe e itim-sa l k, alt-yap ve sosyal güvenlik hizmetlerinin çok düflük düzeyde sunuldu unun fark ndal giderek artt görülmektedir. Araflt rman n sonuçlar ndan birisi de, özellikle genç yafl grubundaki deneklerin kamu harcamalar n n düzeyini alg lamakta zorland klar - d r. Sözkonusu soru deneklerin ayl k gelir düzeylerine göre de erlendirildi inde; asgari ücretin alt nda gelir elde eden denekler kamu harcamalar n n düflük düzeyde sunuldu unu kabul etmekte iken, gelir düzeyi yükseldikçe e itim-sa l k hizmetinin düflük düzeyde sunuldu u düflüncesi yo un bir flekilde kabul edilmektedir YTL lik ayl k gelir düzeyine kadar geliri olan denekler özellikle savunma harcamalar n n çok yüksek düzeyde sunuldu unu vurgularken, bu gelir düzeyi üstündekiler ayn fikri paylaflmamaktad r. Ayr ca ayl k gelir düzeyi düfl- 32

11 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi tükçe de il, aksine artt kça sosyal güvenlik harcamalar n n çok düflük düzeyde sunuldu u düflünülmektedir Stopaja Tabi Bireylerin Vergi ye Bak fl Bilindi i üzere vergi, kamu hizmetlerinin temel, devaml nitelikte, zorunlu ve karfl l ks z finansman kayna d r. Dolay s yla mükelleflerin vergiyi alg lama flekli, vergileme konusundaki sorumluluklar n yerine getirme olas l aç s ndan gösterge olabilmektedir. Grafik 12. Vergi Kelimesinin Ça r flt rd klar (%) Vatandasl k görevi 31.3 Yasal ve zorunlu bir ödeme Kamu hizmeti kars l g Devletin toplad g bir harac Girisimciligin önündeki bir engel Bir maliyet unsuru Bos bir ödeme Vergi, araflt rmaya kat lanlar n yüzde 31,3 ü için bir vatandafll k görevi, yüzde 26,8 i için yasal ve zorunlu bir ödeme, yüzde 23 ü için kamu hizmeti karfl l, yüzde 2,6 s için bir maliyet unsuru, yüzde 4,1 i için giriflimcili in önündeki bir engel ve yüzde 10,8 i için de haraç anlam na gelmektedir. Görüldü ü üzere bireylerin önemsiz bir k sm vergiye olumsuz yaklaflma e ilimi gösterirken, önemli bir k sm ise vergiyi gerçek tan m na uygun olarak görebilmektedir. Araflt rmaya kat lan deneklerin vergiyi alg lay fl, e itim düzeylerine göre de erlendirildi inde; e itim düzeyi yükseldikçe verginin bir vatandafll k görevi olarak alg lanma e ilimi azal rken, kamu hizmeti karfl l ile yasal ve zorunlu bir ödeme olarak görülme e ilimi önem kazanmaktad r. Ayr ca özellikle lise ve üstü e itim düzeylerindeki deneklerin ortalama yüzde 12 lik bir k sm, vergiyi devletin toplad bir haraç olarak nitelendirmektedir. Deneklerin ayl k gelir düzeylerine göre ise; gelir yükseldikçe verginin vatandafll k görevi ve kamu hizmeti karfl l olma niteli i azalmakta, yasal ve zorunlu bir ödeme ile devletin toplad haraç olarak görme e iliminin artmakta oldu u görülmektedir. 33

12 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Grafik 13. Devletin Gelir Kaynaklar na liflkin Tercihlere göre Vergiye Bak fl Denetim Ceza Tesvik/Subvansiyon Vergi 0% 20% 40% 60% 80% 100% Vatandasl k görevi Kamu hizmeti kars l g Bir maliyet unsuru Girisimciligin önündeki bir engel Devletin toplad g bir harac Yasal ve zorunlu bir ödeme Bos bir ödeme Grafik 9 ile Grafik 12 nin birlikte de erlendirilmesi sonucunda görülmektedir ki; Devlet kelimesini ekonomik iliflkiler çerçevesinde vergi ile özdefllefltirenler için vergi bir vatandafll k görevi olarak alg lanmaktad r. Vergiyi kamu hizmeti karfl l olarak görenler aras nda Devlet kelimesini teflvik/sübvansiyon olarak de erlendirenler ço unluktad r. Öte yandan vergiyi haraç olarak alg layanlar içinde Devlet kelimesini ceza ile ba daflt ranlar n önemli bir yer tuttu u, vergiyi yasal ve zorunlu bir ödeme olarak görenler aras nda ise Devlet kelimesini denetimle özdefllefltirenlerin en yüksek paya sahip oldu u sonucu ortaya ç kmaktad r. Grafik 14. Vergisini Tam Ödeyen Bir Mükellefin De erlendirilmesi (%) Iyi bir vatandas Namuslu-dürüst bir insan Saf bir vergi mukellefi Korkak bir vergi mukellefi Ticarette cok is basarabilecek biri Araflt rmaya kat lanlara vergisini tam olarak ödeyen bir vergi mükellefini nas l tan mlars n z? sorusu yöneltildi inde, deneklerin yüzde 39,1 i iyi bir vatandafl, yüzde 38,1 si namuslu-dürüst bir insan, yüzde 12,6 s saf bir vergi mükellefi, yüzde 5,7 si korkak bir vergi mükellefi ve yüzde 4,5 i de ticarette çok ifl baflarabilecek biri olarak gördükleri ortaya ç kmaktad r. 34

13 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Vergisini tam olarak ödeyen bir vergi mükellefini, saf bir vergi mükellefi ve korkak bir vergi mükellefi olarak görenler aras nda gençlerin pay daha yüksekken, yafl ilerledikçe bu e ilim azalmaktad r. Deneklerin yafl ilerledikçe, vergisini tam ödeyen bir vergi mükellefini, namuslu ve dürüst birisi olarak görme anlay fl artmaktad r. Öte yandan yafl aral ndakiler için vergisini tam ödeyen vergi mükellefi, ticarette çok ifl baflarabilecek biri olarak da nitelendirilmektedir. Sözkonusu soru deneklerin e itim düzeylerine göre de erlendirildi inde; her e itim düzeyinde ilk üç s ralaman n de iflmedi i görülmektedir. Vergisini tam olarak ödeyen bir vergi mükellefi denince lisansüstü mezunlar n n akl na korkak bir vergi mükellefi tan m, üniversite mezunlar n n akl na da iyi bir vatandafl tan m gelmektedir. Ortaokul mezunlar na göre vergisini tam ödeyen biri, özellikle ticarette çok ifl baflarabilecek biridir. Hemen her gelir düzeyindeki denekler için vergisini tam ödeyen bir vergi mükellefi, namuslu-dürüst bir insan olarak tan mlanmaktad r. Ancak gelir düzeyi yükseldikçe ayr ca saf bir vergi mükellefi olarak da görülmektedir. Öte yandan en üst gelir düzeyinde, alt gelir düzeylerinde de rastlanan, vergisini tam ödeyen vergi mükellefini ticarette çok ifl baflarabilecek biri olarak görme e ilimi, yeniden belirmektedir. Grafik 15. Vergiye Bak fl Aç lar na Göre Vergisini Tam Ödeyen Mükellefin De erlendirilmesi Bos bir ödeme Yasal ve zorunlubir ödeme Devletin topladıgı bir harac Girisimciligin önündekibir engel Bir maliyet unsuru Kamu hizmeti karsılıgı Namuslu-dürüst bir insan yi bir vatandas Saf bir vergi mukellefi Korkak bir vergi mukellefi Ticarette cok is basarabilecek biri Vatandaslık görevi 0% 20% 40% 60% 80% 100% Grafik 12 ile Grafik 14 birlikte de erlendirildi inde; vergisini tam ödeyen bir vergi mükellefini saf bir vergi mükellefi olarak görenler aras nda, vergiye bofl bir ödeme ve haraç olarak bakanlar n a rl kta olduklar ortaya ç kmaktad r. Ayr ca vergisini tam ödeyen bir vergi mükellefini namuslu-dürüst bir insan olarak de erlendirenler aras nda da, vergiyi bir vatandafll k görevi olarak alg layanlar ço unluktad r. 35

14 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Grafik 16. Vergide Ödeme Gücü ya da Fayda Prensibi Tercihi (%) Kisinin gelirine göre Kisinin servetine göre Kisinin kamu hizmetinden saglad g faydaya göre Kisinin tuketimine göre Kamu yükünün adil da t labilmesi için kamu hizmetlerini finanse etmede hukuki cebir ile tahsil edilen vergilerin, devlet hizmetlerinden sa lanan faydaya göre mi, yoksa ekonomik birimlerin ödeme güçlerine göre mi al nmas gerekti- i teorik zeminde tart fl lan konulardan biri olmufltur. Bunlardan birincisi faydalanma teorisi, di eri iktidar (ödeme gücü) teorisi ad alt nda gelifltirilmifltir. Araflt rmam zda deneklere vergilerin ödeme gücünün göstergelerine (gelir, servet, tüketim) ya da kamu hizmetlerinden sa lanan faydaya göre mi al nmas gerekti i soruldu unda, deneklerin yar s ndan fazlas vergilerin kiflinin gelirine, yüzde 23,7 si servetine, yüzde 11,7 si kamu hizmetinden sa lanan faydaya ve yüzde 9,5 i de kiflinin tüketimine göre al nmas gerekti ini belirtmektedir. Deneklerin e itim ve gelir düzeyleri yükseldikçe verginin kamu hizmetinden sa lanan faydaya göre al nmas gerekti i düflüncesi a r basmaktad r. Ayr ca deneklerin gelir düzeyi artt kça verginin kiflinin servetine göre al nmas gerekti i düflüncesi önemini kaybetmektedir. Grafik 17. En Çok Vergi Has lat n n Topland Vergi Türüne liflkin Düflünceler (%) KDV Gelir Vergisi ÖTV 17.5 Kurumlar Vergisi MTV Emlak Vergisi

15 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Ülkemizde bütçe gelirlerinin içinde pay en yüksek olan vergi yüzde 27 ile ÖTV dir. Di er vergiler de yüzde 19 ile gelir vergisi, yüzde 10 ile KDV, yüzde 9 ile kurumlar vergisi ve yüzde 2 ile MTV (Motorlu Tafl tmar Vergisi) dir. Günümüzde durum bu iken deneklere en çok vergi has lat n n topland vergi türü nedir fleklinde soru yöneltildi inde görülmektedir ki; deneklerin yaklafl k üçte biri en çok vergi has lat n n gelir vergisinden ve KDV den, yüzde 8,9 u kurumlar vergisinden, yüzde 17,5 u ÖTV den ve yüzde 8,3 ü de MTV den elde edildi ini belirtmektedir. Bu bilgiler, deneklerin yükünü en çok hissetti i vergi bilgileri ile birlikte de erlendirildi inde, asl nda en çok yükünü hissettikleri verginin, vergi has lat ndaki pay en yüksek olan vergi oldu unu düflündükleri görülmektedir (bkz. Grafik 18). Grafik 18. Öderken Yükü En Çok Hissedilen Vergi (%) Gelir Vergisi KDV ÖTV MTV Emlak Vergisi Harclar Kurumlar Vergisi Vergi, mükellefler üzerinde sat n alma güçlerinde yaratt azal fl nedeni ile yük oluflturur. Ancak her verginin mükellef üzerinde b rakt yük farkl d r. Araflt rmaya kat lan deneklere öderken yükü en çok hissedilen verginin hangisi oldu u soruldu unda, araflt rmaya kat lan ve gelir vergisi yükümlüsü olan deneklerin yaklafl k üçte biri gelir vergisi, yüzde 26,2 si KDV, yüzde 23,6 s ÖTV ve yüzde 7,9 u MTV nin yükünü daha çok hissettiklerini belirtmektedir. Öderken yükü en çok hissedilen vergi türleri, deneklerin e itim düzeyine göre de erlendirildi inde; e itim düzeyi yükseldikçe gelir vergisinin yükünün daha çok hissedildi i, öte yandan KDV ve ÖTV nin yaratt yükün; her e itim düzeyindeki denekler için hemen hemen ayn oranda hissedildi i görülmektedir. Ayr ca ayl k gelir düzeylerine göre sözkonusu soru de erlendirildi inde; gelir düzeyi artan deneklerin özellikle gelir vergisinin yükünü hissederken, düflük gelir düzeylerinde KDV ve ÖTV nin yükünün daha çok hissedildi i görülmektedir. 37

16 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Grafik 19. Vergi Oranlar - Vergi Has lat liflkisine Bak fl Farketmez, her iki durumda da vergi has lat artmaz 29% Vergi oranlar n n art r lmas 9% Vergi oranlar n n indirilmesi 62% Vergi oranlar ile devletin tahsil edece i toplam vergi gelirleri aras ndaki iliflkiyi gösteren Laffer E risi ne göre, vergi oranlar ndaki art fl belli bir noktaya kadar devletin vergi gelirlerinin artmas n sa larken, vergi oranlar n n daha da yükseltilmesi bireylerin vergi ödemekten kaç nma e ilimi göstermesine, dolay - s yla devletin vergi gelirlerinin azalmas na yol açar. Araflt rmaya kat lan deneklere bu ba lamda yöneltilen soruya verilen cevapta görülmektedir ki; deneklerin yüzde 62 si vergi oranlar n n indirilmesinin, yüzde 9 u da vergi oranlar n n art r lmas n n vergi has lat na olumlu etki yapaca n düflünmektedir. Deneklerin yüzde 29 u ise her iki durumda da vergi has lat n n artmayaca n belirtmektedir. Bu durumda vergi has lat n art rmada vergi oranlar n n yüksekli i ya da düflüklü ünden baflka faktörler oldu u ortaya ç kmaktad r. Grafik 20. Vergi Oranlar n n Art r lmas Durumunda Tercih Edilecek Vergi Türü Farketmez 26% Dolayl vergiler 32% Her ikisini de 9% Dolays z vergiler 33% 38

17 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Ülkemizde 1980 lerin ikinci yar s ndan itibaren dolayl ve dolays z vergiler aras ndaki denge, dolayl vergiler lehine bir geliflim sergilemektedir. Öyle ki 1995 y l nda toplam vergi gelirlerinin yüzde 41 i dolays z vergiler, yüzde 59 u dolayl vergiler üzerinden elde edilirken, günümüze kadar olan süreçte söz konusu vergiler aras ndaki denge dolayl vergiler lehine de iflmifl, dolays z vergilerin pay yüzde 31 düzeyine inerken dolayl vergilerde sözkonusu pay yüzde 69 seviyesine ulaflm flt r. Dolayl vergiler, dolays z vergilere nazaran yükü daha az hissedilen ve kolay tahsil edilen vergilerdir. Bu nedenlerden dolay dolayl vergiler, vergi sisteminde yaratt adaletsizli e ra men, has lat art r c etkisi nedeniyle siyasi iktidarlar n daha fazla tercih etti i vergilerdir. Araflt rmaya kat lan deneklere, vergi oranlar n n art r lmas karfl s nda tercih edece i vergi türünün, dolayl veya dolays z vergilerden hangisi olaca sorusu yöneltildi inde; her iki vergi türünü de tercih eden deneklerin oran n n yüzde 9 oldu u görülmektedir. Bunun yan nda deneklerin yüzde 26 s için dolayl ya da dolays z vergiden herhangi birinin art r lmas kendileri için önemli olmamaktad r. Bu noktada dolayl ve dolays z vergiler seçeneklerinin birbirlerine çok yak n oranlarda tercih edildikleri görülmektedir. Sözkonusu soru deneklerin e itim düzeylerine göre de erlendirildi inde; e itim düzeyi yüksek olan deneklerin vergi oranlar art r lacak olsa dolays z vergileri, e itim düzeyi düflük olan deneklerin ise dolayl vergileri tercih ettikleri görülmektedir. Ayr ca ayn soru deneklerin ayl k gelir düzeylerine göre de erlendirildi inde, ayl k gelir düzeyi artt kça dolays z vergi tercihinin a r bast gözlemlenmektedir. Grafik 21. Y ll k Kiflisel Gelirin Ne Kadar n n Vergi Olarak Ödenebilece i (%) yüzde yüzde yüzde yüzde 20 yüzde yüzde 30 üstü yüzde

18 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Araflt rmaya kat lan deneklerin yaklafl k yar s y ll k kiflisel gelirlerinin yüzde 5 ini devlete gönüllü bir flekilde vergi olarak ödeme taraftar iken, deneklerin yüzde 32,8 i y ll k kiflisel gelirlerinin yüzde 10 unu, deneklerin yüzde 11,9 u ise y ll k kiflisel gelirlerinin yüzde 15 ini devlete gönüllü bir flekilde vergi olarak ödemekten yanalar. Bu haliyle görülmektedir ki, gelirinin daha yüksek k sm n devlete gönüllü bir flekilde vergi olarak ödeyecek deneklerin toplamdaki pay giderek azalmaktad r. Araflt rmaya kat lan deneklerin y ll k kiflisel gelirlerinin ne kadar n devlete gönüllü bir flekilde verebileceklerini belirleyen kriterlerden biri olarak, deneklerin ayl k gelir düzeylerine bak ld nda görülmektedir ki; en üst gelir grubundakilerin yüzde 17 si y ll k kiflisel gelirinin yüzde 5 ini, bu gruptakilerin üçte biri ise yüzde 15 ini ödemeye raz olmaktad r. Görüldü ü üzere gelir düzeyi yükseldikçe devlete kiflisel y ll k gelirin daha yüksek, ama yine de yüzde 15 ini aflmayan oranlarda vergi ödeme isteklili i ortaya ç kmaktad r. Grafik 22. stihdam Vergisine Yönelik Düflünceler (%) Çok yüksektir Isci ve isveren zaten vergisi kesilecek ücret üzerinde anlas Asl nda bu vergi isverene yoneliktir Çok düflüktür Sirketleri sermaye yogun üretime 3.5 zorlar Deneklerin yar ya yak n istihdam vergisini çok yüksek, yüzde 5,1 i de çok düflük bulmaktad r. Asl nda bu verginin iflverene yönelik oldu unu düflünenlerin pay yüzde 15,8, iflçi ve iflverenin vergisi kesilecek ücret üzerinde anlaflt klar n düflünenlerin pay da yüzde 26,9 dur. Öte yandan istihdam vergilerinin flirketleri sermaye yo un üretime zorlayaca n düflünenlerin pay ise yüzde 3,5 dir. 40

19 kinci Bölüm - Vergiye Karfl Mükellef Davran fllar le lgili Alan Araflt rmas ve Analizi Grafik 23. Stopaja ya da Beyana Tabi Gelir Vergisi Mükellefi Olma Tercihi Stopaj 33% Beyanname 67% Ülkemizde gelir vergisi tahsilat n n 1995 y l nda yüzde 9,7 lik k sm beyana dayal olarak tahsil edilirken yüzde 84,2 si gelir vergisi tevkifat d r. Günümüzde ise beyana dayal gelir vergisi tahsilat n n pay yüzde 5,5 e gerilemifl ve gelir vergisi tevkifat n n pay yüzde 90,4 e ç km flt r. Dolay s yla denilebilir ki, ülkemizde gelir vergisi tahsilat n n çok büyük bir k sm stopaja tabi gelir vergisi mükelleflerinden elde edilmektedir. Stopaj (tevkifat, kaynakta kesme) yöntemi ile gelir vergisi tahsilat, gerek idari zaman ve maliyetten tasarruf gerekse mükellefin eline vergiden ar nd r lm fl kazanc n geçmesi ile mükellefin vergiye tepki gösterememesi nedenleriyle artmaktad r. Araflt rmaya kat lan gelir vergisi tevkifat yoluyla kesilen deneklere, tercih haklar olsa beyanname dolduran, gerçek usulde gelirini beyan eden gelir vergisi mükellefi olup-olmayacaklar soruldu unda; yüzde 67 lik bir kesimi beyannameli olmay tercih ederken, yüzde 33 lük kesimi durumunu de ifltirmeyi düflünmemektedir. Deneklerin sözkonusu tercih hakk, yafllar na göre incelendi inde görülmektedir ki; 33 ve 50 yafl aras ndaki deneklerin önemli bir k sm tercih hakk olsa stopaj usulünü b rakmay düflünmekte iken, yafl aral ndaki denekler ile 51 ve üstü yafltaki denekler ise stopaja tabi bir flekilde gelir vergilerini ödemeyi devam ettirmeyi düflünmektedir. Sözkonusu soru deneklerin e itim düzeylerine göre de erlendirildi inde; e itim düzeyi yükseldikçe deneklerin tercihlerini stopajdan yana kullanmak istedikleri görülmektedir. Öte yandan daha az e itimli denekler de beyannameye geçmeyi tercih etmektedir. 41

20 Vergiye Karfl Tepkiler: Mükellef Davran fllar istanbul smmmo Deneklerin gelir düzeylerine bak ld nda da; deneklerin gelir düzeyleri düfltükçe, beyannameye tabi olmamay tercih ettikleri görülmektedir. Grafik 24. Ay rma Prensibi nin De erlendirilmesi Karars zlar 27% 13% 60% Gelir vergisi mükellefinin ödeme gücü ile orant l olarak vergi ödemesine yard mc olan ay rma prensibi çerçevesinde, emek gelirlerinin sermaye gelirlerinden daha düflük oranda vergilendirilmesi gerekir. Ay rma prensibi, mükellefin gelirini elde etti i kayna a, dolay s yla gelirin yap sal özelli ine göre sosyal durumunu dikkate almaktad r. Çünkü emek geliri sermaye gelirine göre; hastal k, iflsizlik gibi faktörlerin etkisiyle kesintiye u rayabilecek flekilde k r lgan ve devams z bir yap ya sahiptir. Araflt rmada deneklere, emek gelirlerinin sermaye gelirlerinden daha az vergilendirilmesi düflüncesine kat l p kat lmad klar soruldu unda görülmektedir ki; yüzde 60 emek gelirlerinin sermaye gelirlerinden daha düflük vergilendirilmesini savunan ay rma prensibi nin taraftar iken yüzde 13 ü tersini düflünmekte, yüzde 27 i ise karars z kalmaktad r. 42

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev ürünlerin vergilendirilmelerine iliflkin aç klamalar n yap ld Maliye Bakanl Genel

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba 1.1 Ara rman n Amac Ara rmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba olarak hizmet vermekte olan; 1. Bütçe ve Performans Program ube Müdürlü ü 2. Stratejik Yönetim ve Planlama

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Menkul K ymet Yat r m Ortakl klar, Sermaye Piyasas Mevzuat gere ince sadece portföy iflletmecili i faaliyetlerinde bulunmakta ve buradan

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

ARAMALI VERG NCELEMES NDE CEZA MUHAKEMELER KANUNU NUN ARAMAYA L fik N HÜKÜMLER N N DURUMU. K l c n yapamad n adalet yapar. KANUN SULTAN SÜLEYMAN

ARAMALI VERG NCELEMES NDE CEZA MUHAKEMELER KANUNU NUN ARAMAYA L fik N HÜKÜMLER N N DURUMU. K l c n yapamad n adalet yapar. KANUN SULTAN SÜLEYMAN ARAMALI VERG NCELEMES NDE CEZA MUHAKEMELER KANUNU NUN ARAMAYA L fik N HÜKÜMLER N N DURUMU K l c n yapamad n adalet yapar. KANUN SULTAN SÜLEYMAN 80 ARAMALI VERG NCELEMES NDE CEZA MUHAKEMELER KANUNU NUN

Detaylı

B ilindi i üzere; Gelir Vergisi Kanunu na 4444 say l Kanun la1 eklenen Geçici

B ilindi i üzere; Gelir Vergisi Kanunu na 4444 say l Kanun la1 eklenen Geçici GEL R VERG S KANUNU NUN GEÇ C 55 NC MADDES UYARINCA 2003 VE 2004 YILINDA STOPAJA TAB OLMASI NEDEN YLE BEYANA TAB OLMAYAN GEL RLER N 2005 DURUMU Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü 1- G R fi B ilindi

Detaylı

T ürk vergi sisteminin ana unsurlar olan, vergi idaresi ve vergi mevzuat n n

T ürk vergi sisteminin ana unsurlar olan, vergi idaresi ve vergi mevzuat n n VERG S STEM - VERG YÜKÜ VE KAYIT DIfiILIK Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I. G R fi T ürk vergi sisteminin ana unsurlar olan, vergi idaresi ve vergi mevzuat n n sorunlar n n neler oldu u ve tespit

Detaylı

YARGITAY 7. HUKUK DA RES

YARGITAY 7. HUKUK DA RES YARGITAY 7. HUKUK DA RES 2260 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 5 Y l 2007 YARGITAY 7. HUKUK DA RES E: 2006/1028 K: 2006/1293 T: 24.04.2006 T CARET HUKUKU T CAR DAVA KAVRAMI HAKSIZ EYLEMDEN DO AN DAVA

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A..

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. KURUL GÖRÜ Ü TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. Kurul Toplant Tarihi : 18/10/2011 li kili Standart(lar) : TFRS 2, TFRS

Detaylı

Asgari Ücret Denklemi

Asgari Ücret Denklemi Asgari Ücret Denklemi Av. Mesut Ulusoy MESS Hukuk Müflaviri ve Dr. Aykut Engin MESS E itim Müdürü flçilere normal bir çal flma günü karfl l olarak ödenen ve iflçinin g da, konut, giyim, sa l k, ulafl m

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

Bireysel Emeklilik Sisteminden Ç k flta Uygulanan Vergi Stopaj na liflkin Son Geliflmeler. BFS - 2009/16 stanbul, 02.09.2009

Bireysel Emeklilik Sisteminden Ç k flta Uygulanan Vergi Stopaj na liflkin Son Geliflmeler. BFS - 2009/16 stanbul, 02.09.2009 Bireysel Emeklilik Sisteminden Ç k flta Uygulanan Vergi Stopaj na liflkin Son Geliflmeler BFS - 2009/16 stanbul, 02.09.2009 Bireysel Emeklilik Sistemi nden ç k flta uygulanan vergi kesintisi ile ilgili

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland.

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland. 21 OCAK-MART DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 21 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 1 Nisan 21 tarihinde

Detaylı

2013 Y l Gelir Vergisi Beyan (2012 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin) BFS - 2013/03 stanbul, 06.03.2013

2013 Y l Gelir Vergisi Beyan (2012 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin) BFS - 2013/03 stanbul, 06.03.2013 2013 Y l Gelir Vergisi Beyan (2012 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin) BFS - 2013/03 stanbul, 06.03.2013 Bu sirkülerimizde, tam mükellef gerçek kifliler taraf ndan 2012 takvim y l nda elde edilen

Detaylı

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN SOSYAL ŞİDDET Süheyla Nur ERÇİN Özet: Şiddet kavramı, çeşitli düşüncelerden etkilenerek her geçen gün şekillenip gelişiyor. Eskiden şiddet, sadece fiziksel olarak algılanırken günümüzde sözlü şiddet, psikolojik

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

2011 Y l Gelir Vergisi Beyan ( 2010 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin ) BFS - 2011/02 stanbul, 21.02.2011. Arkan & Ergin

2011 Y l Gelir Vergisi Beyan ( 2010 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin ) BFS - 2011/02 stanbul, 21.02.2011. Arkan & Ergin 2011 Y l Gelir Vergisi Beyan ( 2010 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin ) BFS - 2011/02 stanbul, 21.02.2011 Bu sirkülerimizde, tam mükellef gerçek kifliler taraf ndan 2010 takvim y l nda elde edilen

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

ÇÖZÜM Say : 90-2008. Mustafa BAfiTAfi* I-G R fi

ÇÖZÜM Say : 90-2008. Mustafa BAfiTAfi* I-G R fi ÇÖZÜM Say : 90-2008 KISM SÜREL VEYA ÇA RI ÜZER NE ÇALIfiANLAR LE BU KANUNA GÖRE EV H ZMETLER NDE AY ÇER S NDE 30 GÜNDEN AZ ÇALIfiANLAR 01.10.2010 TAR H NE KADAR YEfi L KART ALAB LECEKLER Mustafa BAfiTAfi*

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla

S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla mali ÇÖZÜM 171 E T M TES SLER VE REHAB L TASYON MERKEZLER NE L fik N KURUMLAR VERG S ST SNASI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla birlikte

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

Ö zel inflaat, kiflilerin oturmak veya satmak amac yla kendi nam ve hesaplar na

Ö zel inflaat, kiflilerin oturmak veya satmak amac yla kendi nam ve hesaplar na m a l i Ç Ö Z Ü M 133! Ömer KÖSE* I- ÖZEL NfiAAT fi Ö zel inflaat, kiflilerin oturmak veya satmak amac yla kendi nam ve hesaplar na bina infla etmelerini ifade etmektedir. Kendi nam ve hesab na inflaat

Detaylı

2464 BELED YE GEL RLER KANUNU BELEDİYE GELİRLERİ

2464 BELED YE GEL RLER KANUNU BELEDİYE GELİRLERİ 2464 BELED YE GEL RLER KANUNU 213 BELEDİYE GELİRLERİ KANUN N N ESK fiekl KANUN N N YEN fiekl 41 ÇEVRE TEM ZL K VERG S : (5035 Say l Kanun ile de iflen madde. Yürürlük Mükerrer Madde 44--3914 say l kanunun

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV ISBN No: 978-99-44-234-22-1 Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun Kapak Can Eren Tasar m / Uygulama Referans Ajans Tel: +90.212 347 32 47

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve belirlenen hedefe ulaşmak için, ortak ya da yöneticilerin dikkat ve özen

Detaylı

Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man

Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man 214 EK M-ARALIK DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 214 y dördüncü çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 9 Ocak 215

Detaylı

G elir Vergisi Kanununun 40, 63 ve 89 maddelerinde yer alan hükümler,

G elir Vergisi Kanununun 40, 63 ve 89 maddelerinde yer alan hükümler, B REYSEL EMEKL L K S STEM LE fiahis S GORTALARINA YAPILAN PR M ÖDEMELER N N GEL R VERG S MATRAHININ TESP T NDE G DER VEYA ND R M OLARAK DE ERLEND R LMES fienol ÇET N Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I-

Detaylı

HASAR TÜRLER NE GÖRE BAfiVURU ADETLER OCAK-ARALIK 2009/2010

HASAR TÜRLER NE GÖRE BAfiVURU ADETLER OCAK-ARALIK 2009/2010 2010 Y l nda Güvence Hesab na Yap lan lar Rekor Düzeyde Artt A. Kadir KÜÇÜK Güvence Hesab Müdürü üvence Hesab nda 2010 y l nda yap - G lan baflvurularda yüzde 111 gibi rekor bir art fl yaflan rken, toplam

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Tesislerinin kuruluşu ile çalışma usul

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ Karar Tarihi : 07/07/2014 Toplantı Sayısı : 392 Karar Sayısı : 3304 ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ 3304- Yönetmelik Komisyonu tarafından incelenen, Ankara Üniversitesi Burs Yönergesi taslağının

Detaylı

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1 Ç NDEK LER ÖNSÖZ.................... iii 3. BASKIYA ÖNSÖZ........... v KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K............................ 1 1. Bilimsel Yöntem..............................................................

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER Merdan ÇALIfiKAN* I. G R fi 1163 say l Kooperatifler Kanunu na göre kooperatiflerin zaruri 3 organ bulunmaktad r. Bunlardan en yetkili

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

K ooperatifler, toplumu meydana getiren kiflilerin hayat düzeylerini

K ooperatifler, toplumu meydana getiren kiflilerin hayat düzeylerini KOOPERAT FLERDE GEL R G DER FARKININ GER DÖNÜfiÜMÜ (R STURN) Muhammed AKYOL Serbest Muhasebeci Mali Müflavir G R fi K ooperatifler, toplumu meydana getiren kiflilerin hayat düzeylerini dayan flma, yard

Detaylı

T evsik zorunlulu u Maliye Bakanl taraf ndan kay t d fl ekonomi ile

T evsik zorunlulu u Maliye Bakanl taraf ndan kay t d fl ekonomi ile mali ÇÖZÜM 133 ALACA IN TEML K HAL NDE VE AYNI ÖDEMELERDE TEVS K ZORUNLULU U Memifl KÜRK* I-G R fi: T evsik zorunlulu u Maliye Bakanl taraf ndan kay t d fl ekonomi ile mücadele amac yla getirilen uygulamalardan

Detaylı

İŞLETMENİN TANIMI 30.9.2015

İŞLETMENİN TANIMI 30.9.2015 Öğr.Gör.Mehmet KÖRPİ İŞLETMENİN TANIMI Sonsuz olarak ifade edilen insan ihtiyaçlarını karşılayacak malları ve hizmetleri üretmek üzere faaliyette bulunan iktisadi birimler işletme olarak adlandırılmaktadır.

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI

SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI Resul KURT* I. G R fi 5510 say l Sosyal Sigortalar ve Genel Sa l k Sigortas Kanunu 16.06.2006 tarih ve 26200 say l Resmi Gazetede yay nlanm flt r. 5510 say

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

YASAL FA Z UYGULAMASI VE B R YARGITAY KARARI

YASAL FA Z UYGULAMASI VE B R YARGITAY KARARI KARAR ELEfiT R S YASAL FA Z UYGULAMASI VE B R YARGITAY KARARI KARAR ELEfiT R S Av. MEHMET BAYRAKTAR* I- G R fi 2003, 2004 ve 2005 Mali Y l Bütçe Kanunlar ile; 3095 say l Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

2014 Y l Gelir Vergisi Beyan (2013 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin) BFS - 2014/04 stanbul, 04.03.2014

2014 Y l Gelir Vergisi Beyan (2013 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin) BFS - 2014/04 stanbul, 04.03.2014 2014 Y l Gelir Vergisi Beyan (2013 Takvim Y l nda Elde Edilen Gelirler çin) BFS - 2014/04 stanbul, 04.03.2014 Bu sirkülerimizde, tam mükellef gerçek kifliler taraf ndan 2013 takvim y l nda elde edilen

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

Ticaret Unvanı: YAYLA ENERJİ ÜRETİM TURİZM VE İNŞAAT TİCARET A.Ş. Merkez Adresi : Turan Güneş Bulvarı İlkbahar Mah.606.Sok. No : 12 Çankaya / ANKARA

Ticaret Unvanı: YAYLA ENERJİ ÜRETİM TURİZM VE İNŞAAT TİCARET A.Ş. Merkez Adresi : Turan Güneş Bulvarı İlkbahar Mah.606.Sok. No : 12 Çankaya / ANKARA YAYLA ENERJİ ÜRETİM TURİZM VE İNŞAAT TİCARETANONİM ŞİRKETİ 01.01.2015 31.12.2015 DÖNEMİ YILLIK FALİYET RAPORU 1- GENEL BİLGİLER Raporun Ait Olduğu Dönem: 01.01.2015 31.12.2015 Ticaret Unvanı: YAYLA ENERJİ

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI

TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI Aralık 1 Giriş Kurumumuz taraf ndan üretilen istatistikler kullan c lara çeşitli kanallar yoluyla sunulmakta, hizmet kalitesini artt rmak ve kullan c ihtiyaçlar n karş lamak

Detaylı

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU HUKUKİ MÜZAKERE TOPLANTILARI 23-26 MAYIS 2013 - İZMİR Grup Adı : Özel Hukuk 1. Grup Konu : İş ve sosyal güvenlik davaları Grup Başkanı : Mehmet YILDIZ (Yargıtay Tetkik

Detaylı

SORU - YANIT YANIT SORU VE

SORU - YANIT YANIT SORU VE SORU - YANIT YANIT SORU VE??? 316 MAL ÇÖZÜM Say : 96-2009 Soru - Yanıt SORU 1 Sabit k ymetlerimizin icradan zarar na sat lmas durumunda sat fl zararlar n gider yazabilirmiyiz? YANIT 1 5520 Say l Kurumlar

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1 IQ8Quad Her ortam için do ru dedektör IQ8Quad alg lama prensipleri Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page 2 02 03 Do ru seçim Hiçbir yang

Detaylı

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uygulama Önerileri 229 Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar

Detaylı

3 0.12.2007 tarih ve 26742 say l Resmi Gazetede yay mlanan 2007/13033

3 0.12.2007 tarih ve 26742 say l Resmi Gazetede yay mlanan 2007/13033 mali ÇÖZÜM 151 B NEK OTOMOB L K RALAMA fi RKETLER NDE (RENT A CAR) KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER NDE KDV ORANI %18 OLDU I-G R fi: Memifl KÜRK* 3 0.12.2007 tarih ve 26742 say l Resmi Gazetede yay

Detaylı

Soru ve Yanıt. mali ÇÖZÜM 245 SMMMO Yay n Organ

Soru ve Yanıt. mali ÇÖZÜM 245 SMMMO Yay n Organ mali ÇÖZÜM 245 Soru ve Yanıt SORU 1 Yurt d fl nda iflçi olarak çal flt m süreler ile ilgili olarak ba kurdan borçlanma talep ederek ödemelerimi yapt m. Ödemeleri yapt m y l ile ilgili olarak y ll k gelir

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

MUHASEBE VE DENETİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (TEZSİZ)

MUHASEBE VE DENETİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (TEZSİZ) MUHASEBE VE DENETİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (TEZSİZ) 8.2. Ders İçerikleri 8.2.1. Zorunlu Dersler MLY 101 Denetim Ticari faaliyetler ile ilgili olayların önceden saptanmış ölçütlere uygunluk derecesini araştırmak

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü) T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü) Sayı : 90792880-155.15[2013/2901]-889 02/09/2015 Konu : TÜBİTAK tarafından desteklenen

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

Bloomberg, Swift, Western Union, Google gibi Yurt D fl nda Bulunan Kurulufllara Yap lan Ödemelerdeki KDV ve Stopaj Yükümlülü ü Hakk nda

Bloomberg, Swift, Western Union, Google gibi Yurt D fl nda Bulunan Kurulufllara Yap lan Ödemelerdeki KDV ve Stopaj Yükümlülü ü Hakk nda Bloomberg, Swift, Western Union, Google gibi Yurt D fl nda Bulunan Kurulufllara Yap lan Ödemelerdeki KDV ve Stopaj Yükümlülü ü Hakk nda BFS - 2009/08 stanbul, 20.03.2009 Yurt d fl nda bulunan Bloomberg,

Detaylı