KALP YETERSİZLİĞİ OLAN VE VENTRİKÜLER TAŞİARİTMİ SAPTANAN HASTALARDA STATİN KULLANIMININ ELEKTROFİZYOLOJİK PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KALP YETERSİZLİĞİ OLAN VE VENTRİKÜLER TAŞİARİTMİ SAPTANAN HASTALARDA STATİN KULLANIMININ ELEKTROFİZYOLOJİK PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİSİ"

Transkript

1 T.C. Dr.Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Merkezi İstanbul KALP YETERSİZLİĞİ OLAN VE VENTRİKÜLER TAŞİARİTMİ SAPTANAN HASTALARDA STATİN KULLANIMININ ELEKTROFİZYOLOJİK PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİSİ Kardiyoloji Uzmanlık Tezi TEZ DANIŞMANI: DOÇ. DR. KADİR GÜRKAN DR. ALEKS DEĞİRMENCİOĞLU İSTANBUL 2008

2 TEŞEKKÜR; Türkiye de Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisinin kurulması ve gelişmesinde büyük emeği olan, hastanemizin kurucusu, merhum Prof. Dr. Siyami Ersek hocamızı saygıyla anıyorum. Sayın Başhekimimiz Prof. Dr. İbrahim Yekeler e Tez çalışmamda ve ihtisasım boyunca bilgi ve desteklerini benden esirgemeyen ve her zaman yardımcı olan tez hocam ve klinik şefim Doç.Dr. Kadir Gürkan a Aynı şekilde beraber çalıştığım kardiyoloji klinik şefleri Dr.Tuna Tezel, Doç.Dr.Ahmet Narin, Doç.Dr.Neşe Çam, Doç.Dr.Kemal Yeşilçimen, Doç.Dr.Gülşah Teyyareci, Doç. Dr.Mehmet Eren, Doç. Dr.Osman Bolca ya Kardiyoloji Klinik Şef Yardımcılarımız, Doç. Dr. İzzet Erdinler, Dr. Öner Engin, Dr.Hasan Sunay, Dr. Recep Öztürk, Doç. Dr. Seden E.Çelik e Kalp Damar Cerrahisi, Göğüs Cerrahisi, Anesteziyoloji ve Radyoloji Şef ve Şef Yardımcılarına, başasistan, uzman ve asistanlarına Tez çalışmamda ve asistanlığım boyunca büyük destek ve yardımlarını gördüğüm Dr. Ahmet Akyol, Dr. Nazmiye Çakmak, Dr.Hakan Hasdemir, Dr. A.Taha Alper, Dr. Sedat Sakallı, Dr. Özer Soylu ve Dr. Aydın Yıldırım a Tüm başasistan ve uzmanlarımız ile başta Dr. Emrah Bozbeyoğlu, Dr. Ertuğrul Zencirci, Dr.Şükrü Akyüz, Dr.A.Orçun Öner, Dr.Barış Yaylak, Dr.Uğur Fındıkçıoğlu ve Dr.Gültekin Karakuş olmak üzere tüm asistan arkadaşlarıma Elektrofizyolojik çalışmaların ve holter analizlerinin yapılmasında yardımları olan Mustafa Ağaoğlu, Pınar Göktaş, Aysel Kaya ve Muzaffer Tok a Tüm hastane hemşire, personel ve çalışanlarına Bugünlere gelmemi sağlayan Annem, Babam ve Kardeşim ile bana her zaman destek olan nişanlım Virna Victoria ya ve tüm dostlarıma Teşekkürlerimi sunarım... Dr.Aleks Değirmencioğlu -2-

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ ve HİPOTEZ...4 GENEL BİLGİLER 1.Ani Kardiyak Ölüm Kronik Kalp Yetersizliği Statinler Elektrofizyolojik Parametreler ve Elektrofizyolojik Ölçümler...28 MATERYAL ve METOD...36 BULGULAR...39 TARTIŞMA...45 SONUÇ...47 KAYNAKLAR

4 GİRİŞ VE HİPOTEZ Taşiaritmiler kardiyoloji pratiğinin en önemli ve karmaşık konularından biri olup, özellikle ventriküler taşiaritmiler gerek taşıdığı önem, gerekse tedavisindeki zorluklar nedeniyle farklı bir konuma sahiptir. Ani kardiyak ölümler, kardiyak ölümlerin yaklaşık yarısını oluşturmaktadır 1 ve ventriküler taşiaritmiler ani kardiyak ölümün en sık sebeplerinden birisidir. 2 Ventriküler aritmiler, benign ventriküler erken vurulardan, en malign form olan ve müdahale edilmezse ölüme yol açan ventriküler fibrilasyona kadar olan geniş bir spektrumu içermektedir. Yapısal kalp hastalığının varlığı ise bu aritmilerin risk derecelendirmesinde temel rolü üstlenmektedir. 3 Yapılan birçok çalışmada, ani kardiyak ölüm ile kaybedilen hastaların çoğunda iskemik kalp hastalığının varolduğu görülmüştür. Ani kardiyak ölüme yol açabilecek diğer hastalıklar ise hipertrofik kardiyomiyopati, dilate kardiyomiyopati, sağ ventriküler kardiyomiyopati, konjenital kardiyak anomaliler (özellikle koroner arterlerle ilgili) ve diğer nadir sebeplerdir. 4-6 Yapılan klinik çalışmalar, statin tedavisinin gerek primer, gerekse sekonder amaçla kullanıldığında kardiyovasküler morbidite ve mortalitede belirgin düşüşe yol açtığını göstermiştir Ancak bu olumlu sonuçlar, sadece lipid düzeyinde meydana gelen değişimlerle açıklanmamıştır. 7 Statinler, serum lipid düzeyini düşürme özelliklerinin yanısıra birçok olumlu antiaterojenik (antiinflamatuar, antiproliferatif, antioksidan) etkiler sergilemişlerdir Geniş randomize çalışmalar, koroner arter hastalığı olan hastalarda statin tedavisinin ani kardiyak ölümü azaltabileceğini göstermiştir. Bu durum statin tedavisi ile meydana gelen mortalite azalmasının, koroner arterler üzerindeki antiaterojenik etkisinin de ötesinde, bu ilaçların ventriküler taşiaritmiler üzerine olan potansiyel antiaritmik özellikleri ile ilgili olabileceği hipotezini ortaya çıkarmıştır. 16,17 Bununla birlikte noniskemik kardiyomiyopatisi olan hastalarda yapılan çeşitli küçük çaplı çalışmalarda, statin tedavisinin yararlı etkileri olduğu gözlenmiştir Yakın zamanda ise noniskemik kardiyomiyopatisi olan hastaların alındığı geniş çaplı bir çalışmanın (DEFINITE [DEFIbrillators in Non-Ischemic cardiomyopathy Treatment Evaluation] ) analizi yapılmış ve statin tedavisinin bu hasta grubunda mortalitede azalma sağladığı, ancak bunun daha ziyade aritmik olmayan mortalitedeki azalmadan kaynaklandığı bulunmuştur

5 Statinlerin gösterilen antiaritmik etkisinin birçok mekanizma ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Statinlerin, koroner arter hastalığı olanlarda, lipid düzeyinden bağımsız olarak ventriküler aritmi gelişmesinden sorumlu olabilecek değişkenleri düzenlediği gözlenmiştir. Ayrıca aterosklerotik plakların ilerlemesini durdurduğu, hatta gerilemesine yol açtığı bilinmektedir. 24,25 Yine antiinflamatuar ve antiproliferatif etkileri net olarak ortaya konulmuştur ve nitrik oksit üretimi ile kullanılabilirliğini arttırdığı için nitrik oksit bağımlı endotelyal fonksiyonu düzenleyerek koroner arteryel tonusa yararlı etkilerde bulunduğu gösterilmiştir. 14,15 Ayrıca yüksek riskli aterosklerotik lezyonlarda lipid miktarını değiştirerek plak stabilizasyonuna katkıda bulunmaktadır. 11,29 Bütün bunlar, iskeminin tetiklediği elektrofizyolojik değişikliklerle meydana gelen ventriküler aritmilere karşı etki göstermektedir. 30 Ancak statinlerin transmembran iyon kanal geçirgenliklerini değiştirerek ventriküler ileti ve uyarılabilirliği üzerine de etkili olabileceği öngörülmektedir. 31 Yine azalmş kalp hızı değişkenliğinin aritmik olay ve ani kardiyak ölüm açısından iyi bir belirleyici olduğu gösterilmiş olup, 32 statinlerin kalp hızı değişkenliği üzerine yararlı etkileri olabileceğini düşündüren küçük çaplı çalışmalar mevcuttur. 33,34,36 Düzeltilmiş QT (corrected QT=QTc) intervali uzamasında olduğu gibi, artmış QT dispersiyonu (değişkenliği) da ventriküler repolarizasyonda heterojenite ile ilişkili olup, ventriküler aritmi ile ani kardiyak ölüm gelişiminde predispozan faktördür ve yapılmış ufak çaplı birkaç çalışmada, ileri kalp yetersizliği olan hastalarda statin tedavisinin, QT dispersiyonunu azalttığı ve QTc intervalini kısalttığı gösterilmiştir. 34,37 Ventriküler dokunun bölünmüş aktivasyonunu yansıtan düşük amplitüdlü dalgalar olan ventriküler geç potansiyeller, hasta miyokardın yavaş ve homojen olmayan ileti yapan bölümlerinden kaynaklanmakta olup, bunların hasar görmüş miyokarddaki gecikmiş aktivasyonu temsil ettiği ve tekrarlayan ventriküler aritmiler için anatomik substratlar oluşturduğu düşünülmektedir. 38 Yapılmış küçük çaplı bir çalışmada, miyokard infarktüsü sonrası statin tedavisi ile ventriküler geç potansiyellerde düşüş sağlanmış ve ventriküler aritmi insidansında azalma olabileceği gözlenmiştir. 39 Bütün bu bilgilerin ışığında statinlerin, özellikle iskemik kökenli olmak üzere, kardiyomiyopatisi olan hastalardaki ventriküler aritmilere karşı antiaritmik etkisinin olabileceği sonucu çıkmaktadır. Ancak bu söz konusu antiaritmik etkiyi tam olarak hangi mekanizma üzerinden yaptığı ve elektrofizyolojik parametreler üzerine olan net etkisi tam olarak bilinmemektedir. -5-

6 Biz bu prospektif çalışmada, kalp yetersizliği olan ve ventriküler taşiaritmi saptanan hastalarda, statin kullanımının elektrofizyolojik çalışma ile belirlenen ölçümler üzerine olan etkisini değerlendirmeyi amaçladık. -6-

7 GENEL BİLGİLER 1.ANİ KARDİYAK ÖLÜM Ani kardiyak ölüm, belirtilerin başlamasından sonra çok kısa bir süre içinde, kalbe bağlı bir nedenden dolayı meydana gelen, beklenmeyen doğal ölümü tanımlamaktadır. Ani kardiyak ölüm, en sık olarak sürekli ventriküler taşiaritmiye bağlı olarak meydana gelmektedir. Birçok kalp hastalığı ani kardiyak ölüm riskini artırmasına rağmen, ani kardiyak ölüm tanımı için önceden bilinen bir kalp hastalığının varlığı ya da yokluğu gerekli değildir. Son tanımlamalara göre, semptomların başlangıcından sonra, kardiyak arrestin meydana gelmesine kadar geçen sürenin 1 saat veya daha kısa süre olması gerekmektedir. Bu tanıma göre, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nde 1 yılda meydana gelen ani kalp ölümlerine bağlı ölüm olgularının sayısı ile arasında değişmektedir. 40 Otopsi çalışmalarında, ani ölümden kaybedilen olguların %60-70'inde ani ölüm kalbe bağlı bir etiyoloji ile ilişkilendirilmiştir. 41 Adolesan ve 30 yaşından genç erişkin toplumda ani kardiyak ölümün yıllık insidansı 1/ iken, yaşından büyük erişkin toplumda ani kardiyak ölümün yıllık genel insidansı % 0,1-0,2 ile yaklaşık 100 kat daha fazladır. 43 Bununla birlikte kalp hastalığı olan subgruplarda, kalp hastalığının ciddiyetine bağlı olarak bu insidans giderek artmaktadır. Ani kardiyak ölümün, en önemli nedeni koroner kalp hastalığıdır ve birçok hastada ani kalp ölümü bu hastalığın ilk belirtisi olarak ortaya çıkmaktadır. Başlangıçta kanıtlanmış herhangi bir kalp hastalığı olmayan ve yaşları arasında değişen 5128 hastanın 26 yıl boyunca incelendiği Framingham çalışmasında doğal ölümlerin %13'ünün ve kalp kaynaklı ölümlerin %50'sinin ani kalp ölümüne bağlı olduğu saptanmıştır. 44,45 Ani kalp ölümü, koroner kalp hastalığı (KKH) insidansındaki cinsiyet farklılıklarının bir yansıması olarak erkeklerde kadınlara göre daha yüksek insidansa sahiptir. 44,45 Bununla birlikte yine artan yaş ile beraber ani kalp ölüm sıklığı artmaktadır. 46 Ani Kardiyak Ölümlerde Gözlenen Ritim Anormallikleri Kardiyak arrest ile gelen hastaların yaklaşık %70'inde ilk kaydedilen ritm, ventriküler fibrilasyondur. 47 Elektromekanik dissosiasyon ve asistoli, kardiyak arrest ile gelen hastaların %30'unda görülmekle birlikte, hastanın fenalaşması ile monitorizasyonu arasında geçen süre -7-

8 ile bağlantılı olarak kardiyak arrestin daha geç belirtileri arasında yer almaktadır 47 ve geçen zaman ile birlikte ventriküler fibrilasyon yerini bu ritimlere bırakabildiğinden, normal sıklığından daha yüksek oranda saptandığı düşünülmektedir. Ani kalp ölümü olgularının küçük bir kısmı ise bradiaritmik mekanizmalara atfedilebilir. Sol ventrikül fonksiyonu bozulmuş birçok bradiaritmik hastada, ventriküler taşiaritmiye bağlı ani kalp ölümü gözlenmesi önemli bir noktadır. 48 Şekil 1. Ventriküler taşikardi (VT) ile uyumlu EKG örneği Ani Kardiyak Ölüm İçin Risk Faktörleri Ani kalp ölümlerinin %80'ninden çoğu, altta yatan bir kalp hastalığı bulunan hastalarda ortaya çıktığından, ani kalp ölümünün risk faktörleri genellikle KKH nın risk faktörleri ile örtüşmektedir. Ani kalp ölümü açısından en yüksek riski, sol ventrikül disfonksiyonu ve KKH'nın varlığı oluşturmaktadır. 49 Yapısal kalp hastalığının varlığı ani kalp ölümü için gerekli olsa da tek başına yeterli değildir. Akut iskemi, hemodinamik durumda bozulma, elektrolit bozuklukları, ilaç veya toksinlere bağlı geçici etkiler, plak stabilitesinde bozulma veya tromboz gibi tetikleyici unsurların varlığı da olayın gelişmesi için gerekli olabilmektedir. 50 Malign aritmi gelişme riski olan hastalar arasından girişim gerektirenlerin belirlenmesi için, öncelikle bu tür tetikleyici unsurların kesin olarak tanımlanması ve gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. -8-

9 meydana gelebilir Ani Kardiyak Ölüm İle Bağlantılı Olan Kalp Hastalıkları a) Koroner arter hastalığı: Kardiyak arrest geçiren hastalarda, %40-86 arasında değişen oranlarda koroner kalp hastalığı bulunmaktadır. 51 Koroner Arter Hastalığı Olan Hastalarda Ani Kalp Ölümü İçin Bilinen Risk Faktörleri: -Sol ventrikül disfonksiyonu -Aktif miyokard iskemisi -Pozitif sinyal ortalamalı EKG -Azalmış kalp hızı değişkenliği -Artmış QT dispersiyonu -Programlı stimülasyon ile devamlı VT nin indüklenebilmesi b) Hipertrofik kardiyomiyopati: 35 yaşından genç atletlerde görülen ani kardiyak ölümün en sık sebebidir. 52 Ani kalp ölümü açısından yüksek riski olan hipertrofik kardiyomiyopatili hastalar: 55 -Kardiyak arrest veya sürekli VT öyküsü -Birinci derece akrabalarında ani kardiyak ölüm öyküsü -Duvar kalınlığı 30 mm den fazla olması -Açıklanamayan senkop hikayesi -Sık tekrarlayan sürekli olmayan VT -Egzersize anormal kan basıncı yanıtı c) İdiyopatik dilate kardiyomiyopati: Ölümlerin çoğu, kompleks ventriküler ektopi zemininde gelişen polimorfik veya monomorfik ventriküler taşiaritmilere bağlıdır. Bu hastalarda senkop gelişimi ani kardiyak ölüm açısından yüksek risk ile ilişkilidir. 53,54 d) Sol ventrikül hipertrofisi: Sol ventrikül hipertrofisi ani kardiyak ölüm için bağımsız bir risk faktörü olup, potansiyel ölümcül aritmilerin oluşum mekanizmasına katkıda bulunabilmektedir. 56,57 Sol ventrikül hipertrofisi olan hipertansif hastalarda, hipertrofisi olmayan hastalara veya normotansif hastalara göre ventriküler erken atımların ve karmaşık ventriküler aritmilerin prevalansı daha yüksektir. e) Aritmojenik sağ ventriküler displazisi (ARVD): Sol dal bloğu morfolojisinde tekrarlayan ventriküler taşiaritmilere neden olur. EKG de inkomplet ya da komplet sağ dal bloğu, sağ prekordiyal derivasyonlarda (V1-V3) T dalga inversiyonu ve QRS in son kısmında görülen epsilon dalgaları vardır. 58 Ani kardiyak ölüm sıklıkla hastalığın ilk belirtisidir ve genelde egzersiz ya da stres ile tetiklenmesine rağmen hiçbir provakasyon olmadan da

10 f) Long (uzun) QT sendromu: Polimorfik VT (torsades de pointes) ye yol açarak ani kardiyak ölüme yol açabilmektedir ve ani kardiyak ölüm ilk belirti olarak karşımıza çıkabilmektedir. Kardiyak iyon kanallarında farklı mutasyonlara bağlı olarak meydana gelen çeşitli tipleri mevcut olup, stres ya da heyecan ile (LQT1 ve LQT2) veya dinlenme ya da uyku sırasında (LQT3) aritmiler meydana gelebilir g) Kalp kapak hastalığı: Ani ölüm nedeni olarak, en iyi bilinen ve tanımlanmış olan kapak hastalığı aort darlığıdır. Semptomatik aort darlığında kümülatif ani kardiyak ölüm riski %15-20 iken asemptomatik hastalarda %5 in altındadır. 66 h) Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu: WPW sendromu olan hastaların ani kardiyak ölüm riski %0,15 olarak bildirilmekte olup sıklıkla ventriküler fibrilasyona dejenere olan hızlı ventrikül cevaplı atrial fibrilasyona bağlı olarak meydana gelmektedir. 67,68 ı) Brugada sendromu: Sağ dal bloğu, anterior prekordiyal derivasyonlarda ST segment yükselmesi ve ventriküler taşiaritmiden (sıklıkla polimorfik VT ya da VF) oluşan ve kardiyak iyon kanal mutasyonuna bağlı olarak meydana gelen genetik bir sendromdur. Ani kalp ölümü sıklıkla dinlenme ya da uyku sırasında meydana gelir. i) Katekolaminerjik polimorfik ventriküler taşikardi: Geç başlangıçlı vakalar bildirilmesine rağmen 69 genelde çocukluk çağında görülür ve egzersiz ya da stres ile aritmiler ortaya çıkar. 70 j) Miyokardial bridging (Köprüleşme): İzole olgularda uzun dönem prognozu mükemmeldir, ancak bazı hastalarda ventriküler taşiaritmi ve ani kalp ölümü gelişebilir. 71 k) Koroner arter anomalisi: Ani kalp ölümü en sık sol ana koroner arterin sağ veya nonkoroner valsalva sinüsünden köken aldığı bireylerde gelişmektedir. Ani kalp ölümü açısından yüksek risk altında bulunan hastalarda en iyi tedavi yaklaşımı cerrahi girişimdir. 72,73 l) İlaçlar: Bir takım ilaçlar proaritmi oluşturarak ani kalp ölümüne neden olmaktadır. Bunlar arasında antiaritmik ilaçlar (sınıf Ia, Ic, III), astemizol, terfenadin, ketokanazol, probukol, trimetoprim-sülfametaksazol, eritromisin, klaritromisin, pentamisin, psikotik ilaçlar, kokain, sisaprid ve klorokin yer almaktadır (ilaca bağlı ''torsades de pointes'' ). m) Konjenital kalp hastalıkları: Fallot tetralojisi, büyük arter transpozisyonu ve pulmoner vasküler obstruksiyon ventriküler aritmiye neden olarak ani kalp ölümüne yol açan en sık konjenital hastalıklardır. -10-

11 Ani Kardiyak Ölüm Açısından Risk Sınıflaması Ani kalp ölümü hikayesi olan hastaların risk sınıflamasında bazı klinik, noninvaziv ve invaziv stratejilerden yararlanılmaktadır. a) Klinik özellikler Miyokard infarktüsü sonrası VF veya sürekli VT geçiren 200 hastanın katıldığı bir çalışmada klinik öyküde ani kalp ölümü açısından bağımsız prognostik değeri olan 4 değişken saptanmıştır. 74 Bunlar; kardiyak arrestin aritminin belgelenmiş ilk atağı sırasında görülmesi, fonksiyonel kapasitenin NYHA sınıf III veya IV olması, VF veya VT nin miyokard infarktüsü sonrası erken dönemde (3 gün- 2 ay) ortaya çıkması, daha önceden birden fazla sayıda miyokard infarktüsü geçirme öyküsünün olmasıdır. b) Sol Ventrikül Fonksiyonu İskemik veya noniskemik kardiyomiyopatisi olan hastalarda ani kalp ölümü riski ve genel mortalite açısından en önemli bağımsız belirleyici sol ventrikül disfonksiyonunun varlığı ve derecesidir. 75,76 Dolayısıyla sol ventrikül fonksiyonunun klinik öykü ( kalp yetersizliği öyküsü gibi), noninvaziv (ekokardiyografi/radyonüklid çalışmalar) veya invaziv (ventrikülografi) yöntemlerle belirlenmesi önemlidir. 77 c) Elektrokardiyografik Parametreler Ani kardiyak ölümünü öngörebilen elektrokardiyografik değişiklikler şunlardır; 1. Uzun QT intervali 2. Brugada sendromu ile uyumlu olan sağ dal bloğu ve V1-V3 derivasyonlarında ST segment elevasyonu 3. Geniş infarktüs paterni 4. Dilate kardiyomiyopati paterni: prekordiyal derivasyonlardaki voltajın korunması ile birlikte ekstremite derivasyonlarındaki düşük voltaj ya da sol dal bloğu paterni 5. Lateral derivasyonlarda yüksek QRS voltajı ve belirgin septal Q dalgaları ya da prekordiyal derivasyonlarda negatif dev T dalgaları ile birlikte olan hipertrofik kardiyomiyopati 6. ARVD ile uyumlu olan sağ prekordiyal derivasyonlarda (V1-V3) T dalga inversiyonu ve QRS in son kısmında görülen epsilon dalgaları d) Kalp Hızı Değişkenliği Sempatovagal dengenin noninvaziv ölçümlerinden biri de RR aralıklarında atımdan atıma görülen değişiklikleri ve onların matematiksel çıkarımını yansıtan kalp hızı değişkenliğidir. Kalp hızı değişkenliğindeki bir azalma kardiyak sempatik tonda bir artışa ve/veya vagal tonda azalmaya işaret eder ve genellikle kötü prognozla ilişkilidir

12 e) QT dispersiyonu Artmış QT dispersiyonu ventriküler repolarizasyonda heterojenite ile ilişkili olup, ventriküler aritmi ve ani kardiyak ölüm gelişiminde predispozan faktördür f) Barorefleks Duyarlılığı Öncelikle vagal efferent komponentin bozulmasını yansıtan barorefleks duyarlılığındaki azalma, özellikle miyokard infarktüsü sonrasında görülen kardiyovasküler ölümlerin ve aritmik olayların önceden tahmininde yardımcı olabilmektedir g) Ventriküler Geç Potansiyeller Filtre edilmiş QRS kompleksinin süresini uzatan, sinyal ortalamalı elektrokardiyografi (SOEKG) ile tespit edilebilen ve mikrovolt dalga şekillerinden oluşan geç potansiyellerin, miyokard infarktüsü geçirmiş kişilerin risk sınıflamasında yardımcı olduğu gösterilmiştir. h) T- Dalga Alternansı Uzun QT sendromu olan hastalarda, ventrikül fibrilasyon gelişiminden hemen önce alternan paternde makroskobik T dalga değişiklikleri gözlenmiştir. 86 I)Elektrofizyolojik Çalışma Elektrofizyolojik çalışma (EFÇ) ile ölümcül aritmilerin tanınması ve gerekli tedavilerin uygulanması daha da kolaylaşmıştır. Ventriküler aritmiler için programlı uyarımın sonlanma noktası genellikle sürekli ventriküler taşikardinin indüklenmesi olarak kabul edilirken, süreksiz ventrikül aritmilerin, polimorfik ventrikül taşikardinin veya ventrikül fibrilasyonun indüklenmesi, uygulanan uyarım protokolünün agresifliğine bağlı olarak genellikle özgül bir bulgu değildir. 85,87 EFÇ sırasında ventrikül taşikardinin özellikleri (mekanizması, hızı, morfolojisi ve hemodinamik stabilitesi) hakkında elde edilen bilgilere bakarak hastanın seri ilaç testi, kateter ablasyonu, cerrahi tedavi veya defibrilatör implantasyonu gibi tedavi seçeneklerinden hangisine aday olabileceğine karar verilebilmektedir. Sürekli monomorfik ventriküler taşikardi ile gelen hastaların çoğunda, özellikle de koroner arter hastalığı olanlarda ventriküler taşikardi tekrar indüklenebilmektedir. 87 EFÇ, yapısal kalp hastalığı olup, açıklanamayan senkop ile gelen hastaların değerlendirilmesinde de yardımcıdır. Bu tür hastalarda en sık anormal bulgu ventriküler taşikardi olup, bunun yanı sıra His-Purkinje iletim sisteminde bir bozukluğun veya hemodinamik bozukluğa yol açan bir supraventriküler taşikardinin saptanması da önemli olabilmektedir. -12-

13 2.KRONİK KALP YETERSİZLİĞİ Kalp yetersizliği, kalbin yapı veya fonksiyonlarındaki anormallik sonucu, kalbin kanı pompalama görevini yapamayarak dokuların metabolik gereksinimlerine yanıt veremediği veya bunu ancak artmış kardiyak doluş basınçları ile gerçekleştirebildiği, nörohormonal aktivite artışı ve çeşitli organ fonksiyon bozukluğu ile karakterize kronik ilerleyici bir sendromdur. Kronik Kalp Yetersizliği Epidemiyolojisi Kronik kalp yetersizliği (KKY) önemli bir insidans ve prevalansa sahiptir. Koroner arter hastalığı, hipertansiyon, diyabetes mellitus ve kalp kapak hastalıklarının tanı ve tedavisinde gelişmeler olması nedeniyle bu hastalıklara bağlı ölümler azalırken, uzun dönemde kalp yetersizliği sıklığında artış gözlenmektedir. KKY genel olarak toplumda % 0,4 ile % 2 arasında değişen sıklıkta görülmektedir. 88 ABD'de yapılan Framingham çalışmasında, yaş arasındaki kişilerde KKY prevalansı 1000 de 8 olarak bulunmuş ve yaş arasındaki kişilerde 1000'de 91'e ulaşacak şekilde, artan yaş ile belirgin bir artış göstermiştir. 89 Kronik Kalp Yetersizliğinin Etiyolojisi Kalp yetersizliği etyolojisinin saptanması, özellikle tedavinin planlanması ve izleminde önemli yer tutmaktadır. Kalp yetersizliğinin nedenleri arasında intrinsik miyokard hastalıkları, kalbin iş yükü artışı, ventrikül doluşunun etkilenmesi, iyatrojenik miyokard hasarının gelişmesi ve aritmiler bulunmaktadır. 90 Avrupa da 75 yaş altında kalp yetersizliğinin en sık nedeni koroner arter hastalığıdır. 90 Bu nedenle kalp yetersizliği olan hastaların çoğunluğunda sistolik fonksiyon bozukluğu saptanmaktadır. Kalp yetersizliği etiyolojisinde rol oynayan hastalıklar şunlardır. A- İntrinsik miyokard hastalıkları 1- İskemik kalp hastalığı 2- Miyokardit 3- Kardiyomiyopatiler 4- İnfiltratif hastalıklar (Hemokromatoz, amiloidoz, sarkoidoz) -13-

14 B- Kalbin iş yükü artışı 1- Basınç yükü artışı a- Sistemik hipertansiyon b- Pulmoner hipertansiyon c- Aort veya pulmoner darlığı d- Aort koarktasyonu e- Hipertrofik kardiyomiyopati 2- Volüm yükü artışı a- Mitral veya aort yetersizliği b- Triküspit yetersizliği c- Konjenital sol-sağ şant (Atriyal septal defekt, ventriküler septal defekt...) 3- Yüksek debili kalp yetersizliği a- Tirotoksikoz b- Ağır anemi c- Gebelik d- Arteriyovenöz fistül e- Beriberi f- Paget hastalığı C- Ventrikül doluşunun engellenmesi 1- Atrioventriküler kapak akımın engellenmesi: Mitral darlığı, triküspit darlığı 2- Miyokard ve perikard kompliyansının azalması: Konstriktif perikardit, restriktif kardiyomiyopati, kardiyak tamponad, endomiyokardiyal fibroelastozis D- İyatrojenik miyokard hasarının gelişmesi (ilaçlar [adriamisin..vb], mediastinal radyoterapi) E- Aritmiler Kronik Kalp Yetersizliğinin Semptomları A- Pulmoner Konjesyon...Efor dispnesi Ortopne Paroksismal nokturnal dispne B- Sistemik Venöz Konjesyon...Periferik ödem Karın ağrısı ve şişliği İştahsızlık ve bulantı -14-

15 C- Düşük Kardiyak Debi...Yorgunluk Azalmış egzersiz toleransı Mental durumda değişiklik Renal disfonksiyon olarak özetlenebilir. Kronik Kalp Yetersizliğinde New York Kalp Cemiyeti (New York Heart Association- NYHA) Fonksiyonel Kapasite Sınıflaması Sınıf I...Günlük olağan aktivitede herhangi bir semptom yok Sınıf II...Fizik aktivitede hafif sınırlama; olağan fizik aktivitede semptomlar var Sınıf III...Fizik aktivitede belirgin sınırlama; olağan fizik aktiviteden daha azında semptomlar var Sınıf IV...Herhangi bir fizik aktivitede veya istirahatte semptomlar var Kalp Yetersizliğinde Prognoz Kalp yetersizliği, tedavisindeki ilerlemelere rağmen hala yüksek mortalite ve morbidite oranına sahiptir. 91,92 Tüm kalp yetersizliği hastalarının 5 yıllık mortalitesi yaklaşık % 50 iken, son dönem kalp yetersizliğinde 1 yıllık mortalite % 75 e çıkmaktadır. 93,94 Framingham kalp çalışmasının 1946 ile 1988 yılları arasındaki verilerinde kalp yetersizliği tanısından sonra ortalama yaşam süresi erkeklerde 1,7 yıl ve kadınlarda 3,2 yıl olmakla beraber, yeni çalışmalar kadın ve erkeklerde bunun benzer oranda olduğu yönündedir Sol ventrikül sistolik fonksiyonu korunmuş olan hastaların prognozu, sistolik fonksiyonu bozuk olanlardan daha iyidir. 96 Kalp yetersizliği olan hastalarda ölümlerin %90 dan fazlası kardiyovasküler kökenlidir ve hastalar sıklıkla progresif kalp yetersizliği ve ani kardiyak ölüm ile kaybedilmektedir. Bununla birlikte kalp yetersizliğindeki tüm ölümlerin yaklaşık %45-50'sini ani ölümler oluşturmaktadır KKY olan hastaların fonksiyonel kapasitelerine göre yıllık mortalite ve ani ölüm oranları 100 Fonksiyonel Kapasite Yılık Mortalite(%) Ani ölüm(%) II III ~50 IV ~30-15-

16 KKY'nin erken dönemlerinde aritmik ölümler (VT/VF) daha sık iken, ileri dönemlerinde progresif dolaşım yetmezliğine yol açan bradikardi ve elektromekanik dissosiasyon daha sık meydana gelmektedir. 101 Şekil 2. Fonksiyonel kapasite ile ölüm şekli arasındaki ilişki Kalp Yetersizliği ve Aritmiler Kalp yetersizliği olan hastaların % ında çeşitli sıklık ve ciddiyette ventriküler aritmiler meydana gelir. Semptomatik ve devamlı aritmisi olanlar hasta grubunun ani ölüm riskinde artış vardır, 102 ancak asemptomatik ve devamsız ventriküler taşikardinin prognoz üzerinde etkisi net değildir. 102 Diğer elektrofizyolojik parametrelerden intraventriküler ileti gecikmesi, atriyal fibrilasyon ve atrial flutter yaşam süresi ile yakından ilişkili bulunmuştur. 103 Uzamış QTc intervali ve artmış T dalga alternansı ise prognostik önemi olan diğer parametrelerdir. 104 KKY'de görülen aritmilerde, genel olarak bilinen üç temel mekanizma da rol oynamaktadır, fakat aritmiye yol açan nedenler çok çeşitlidir. 105 KKY'ne yol açan temel neden olan koroner arter hastalığında, geçirilen infarktüs sonrasında meydana gelen skarlar reentry için mükemmel substratlar olup, diğer taraftan miyokardiyal iskemi epizodları da reentry ve tetiklenmiş aktivite için uygun zemini hazırlamaktadır. Bununla birlikte kalp yetersizliğinde görülen taşiaritmilerin oluşumunda ventrikülün dilate olmasının yanısıra, gerginliğinin de rol oynadığı düşünülmektedir. 106 Yapılan çalışmalar miyokardiyal gerginliğin, aksiyon potansiyel süresini kısalttığını, aksiyon potansiyel amplütüdünü azalttığını, iletim hızını yavaşlattığını ve elektriksel dispersiyon ile tetkiklenmiş aktiviteyi -16-

17 arttırdığını göstermiştir. Ayrıca kalp yetersizliğinde meydana gelen artmış sempatik tonusun, sıkça karşılaşılan elektrolit dengesizliklerinin ve yine kullanılan birtakım ilaçların da aritmi oluşumuna büyük katkısı vardır. 106 Mevcut bu neden ve mekanizmalarla ortaya çıkan ciddi ventriküler aritmiler, sürekli monomorfik ventriküler taşikardi, polimorfik ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyon olarak sıralanabilir. Son olarak kalp yetersizliği olan hastalarda ventriküler taşiaritmilere bağlı ani ölüm riskinin belirlenmesi, tedavi planlanması açısından çok önemli olup, gereksiz yere pahalı tedavilerin uygulanmasına engel olmaktadır. Kronik Kalp Yetersizliğinde Aritmogeneze Katkıda Bulunan Faktörler Substratlar Tedavi 1)Altta yatan hastalık İskemi...Antiiskemik ilaç tedavisi, revaskülarizasyon Fibroz, skar...ablasyon Hipertrofi...Antihipertansif ilaç tedavisi (özellikleace inhibitörleri) 2)Mekanoelektriksel feedback Kontraksiyon anormallikleri...ace inhibitörleri Dilatasyon, gerilme, anevrizma...ace inhibitörleri 3)Modüle edici faktörler Hipokalemi/Hiperkalemi...Elektrolit düzeltilmesi Hipomagnezemi...Elektrolit düzeltilmesi Adrenerjik aktivasyon...beta-blokerler Katekolamin seviyelerinde artış...beta-blokerler Renin-anjiotensin sistemi...ace inhibitörleri Atriyal fibrilasyon...sinus ritminin sağlanması, hız kontrolü Ani Kalp Ölümü Riski Olan Hastalarda Tedavi Seçenekleri a)farmakolojik Tedavi -Beta Blokerler Beta blokerler, ani ölümün önlenmesi için kullanılan birçok ilaç arasında, etkinliği ve kullanım yaygınlığı açısından en çok kabul gören ilaçlar arasındadır. 107,108 Miyokard infarktüsü geçiren 19,000 hastanın beta bloker veya plasebo alacak şekilde randomize edildiği -17-

18 bir çalışmada, beta bloker tedavisi alanlarda toplam mortalite hızında %20, ani kalp ölümlerinde %30 ve reenfarktüs sıklığında %35 ile % 40 a varan oranda azalmaların gözlendiği rapor edilmiştir. 109 Beta blokerler konjenital uzun QT sendromunda, aritmojenik sağ ventrikül displazisinde veya konjestif kalp yetersizliğinde görülen sempatik tonus artışının provoke ettiği ventriküler aritmilerinin baskılanmasında da etkilidir. Ayrıca beta blokerlerin mortalite hızı üzerindeki yararlı etkileri, konjestif kalp yetersizliği veya miyokard infarktüsü hikayesi olan, yüksek riskli hasta grubunda daha belirgin olarak karşımıza çıkmaktadır ACE İnhibitörleri ACE inhibitörlerinin kalp yetersizliği olan hastalarda son derece etkili olduğu ve mortaliteyi 1 yıl içinde % 40 a varan oranda azalttığı bilinmektedir. 110,111 -Sınıf I Antiaritmik İlaçlar Cardiac Arrhytmia Suppression Trial (CAST) çalışmasında enkainid, flekainid ve morisizin gibi sınıf I antiaritmik ilaçların, asemptomatik postinfarktüs dönemdeki hastalarda, spontan ventriküler ektopileri etkin olarak baskılamalarına rağmen aritmiye bağlı ölümlerde artışa yol açtıkları saptanmıştır Sotalol d- ve l- stereoizomerlerinin rasemik karışımı olan sotalol, aynı anda selektif olmayan bir beta bloker etkisi de bulunan potent bir sınıf III antiaritmik ajandır. Sotalolün beta bloker etkisi olmayan ve sadece sınıf III etkisi olan d-izomerinin miyokard infarktüsü geçirmiş hastalarda kullanımını inceleyen The Survivor with Oral d-sotalol (SWORD) çalışmasında mortalite hızının arttığı gözlenmiştir Amiodaron Amiodaron un supraventriküler ve ventriküler aritmilerin tedavisinde en etkili ajan olduğu geniş olarak kabul görmektedir. Sınıf III antiaritmik olmasının yanısıra bazı sınıf I, II ve IV özellikleri taşıması, etkisinin geç ortaya çıkması ve kronik tedavide eliminasyon yarı ömrünün 53 günü bulması gibi olağandışı farmakokinetik özellikleri bulunmaktadır. 114 Miyokard infaktüsü geçiren ve yaklaşık 2700 hastanın incelendiği Canadian Amiodarone Miyocardial İnfarction Arrhytmia Trial (CAMIAT) 115 ve European Miyocardial İnfarction Amiodarone Trial (EMIAT) 117 isimli iki çalışmada, amiodaron tedavisinin, plaseboya göre aritmik mortalite hızında % 50 ye varan düzeyde bir risk azalması sağladığı ancak toplam mortalitede anlamlı bir azalma sağlamadığı gösterilmiştir. -18-

19 Grupo de Estudio de la Sobrevida en la Insuffiencia Cardiaca en Argentina (GESICA) 116 çalışmasında, ani kalp ölümü açısından yüksek risk taşıyan kalp yetersizliği hastalarında uygulanan proflaktik amiodaron tedavisi ile mortalite hızında % 28 lik bir azalma sağlanabileceği gösterilirken, Survival Trial of Antiarrhythmic Therapy in Congestive Heart Failure (STAT-CHF) 118 çalışmasında böyle bir azalma kaydedilmemiştir. Bu çalışmaların ışığında, amiodaronun sol ventrikül disfonksiyonu bulunan hastalarda güvenle kullanılabileceği ve bazı sınıf I antiaritmik ajanların aksine, amiodaronun mortaliteyi arttırmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, sol ventrikül disfonksiyonu bulunan hastalarda antiaritmik ilaç tedavisi gerektiğinde ilk seçilecek ilaç amiodaron olmalıdır. Ventriküler fibrilasyon veya hemodinamik açıdan stabil olmayan ventriküler taşikardi ile gelen hastalarda, amiodaron veya takılabilir kardioverter defibrilatör (TKD) tedavilerinin, toplam mortalite hızları üzerindeki etkilerinin karşılaştırıldığı Amiodarone Versus Implantable Defibrillator (AVID) isimli randomize çalışmada, TKD tedavisinin sağ kalım açısından daha yararlı olduğu sonucu çıkmıştır. 119 b)ablasyon Tedavisi Ventriküler aritmilerin kateter ablasyon ile tedavisi genel olarak benign olan idyopatik formlarda (sağ ventrikül çıkış yolu veya sol fasiküler kaynaklı taşikardiler gibi) kullanılmaktadır. Yine ablasyon tedavisi idyopatik dilate kardiyomiyopatilerde görülen bazı tip ventriküler aritmilerde (bundle branch reentran VT) de faydalı olmasına rağmen, genel olarak iskemik kökenli kalp yetersizliği vakalarında görülen ventriküler taşiartimilerde kesin tedavi olarak tercih edilmemektedir. Bununla birlikte TKD si olan ve ek olarak ilaç tedavisi almasına rağmen dirençli ventriküler aritmileri olan hastalarda, atak sıklığını azaltmak amacıyla ablasyon tedavisi uygulanması uygun bir ek tedavi seçeneğidir. 120 c)takılabilir Kardiyoverter Defibrilatörler Antiaritmik ilaçlar ile TKD'yi karşılaştıran çalışmaların sonuçları ventriküler taşiaritmilerin tedavisine farklı bir boyut kazandırmıştır. TKD sonuçlarını değerlendiren primer ve sekonder koruma çalışmalarının sonuçları şöyledir. -Primer Koruma Çalışmaları Daha önce sürekli VT ya da kardiyak ''arrest'' öyküsü bulunmayan, ancak aritmik ölüm riski yüksek olduğu varsayılan hastalarda yapılmış olan çalışmalardır. -19-

20 -Multicenter Automatic Defibrillator Implantation Trial (MADIT) çalışmasında, akut miyokard infarktüsü sonrasında asemptomatik ve sürekli olmayan VT atakları olan 196 hastaya elektrofizyolojik inceleme yapılmış, devamlı VT indüklendiği ve intravenöz prokainamide ile baskılanamadığı takdirde, bir gruba TKD implante edilmiş, diğer gruba konvansiyonel antiaritmik tedavi uygulanmış. 27 aylık takip dönemi sonunda TKD'nin aritmik mortaliteyi %75 ve total mortaliteyi %54 oranında azalttığı belirlenmiştir Coronary artery Bypass Graft Patch Trial (CABG-Patch, ) çalışmasında ise koroner ''by-pass'' cerrahisi uygulanan, sol ventriküler disfonksiyonu bulunan ve sinyal ortalamalı EKG'si anormal olan 900 hastaya profilaktik TKD uygulanmış. 32 aylık takip süresince TKD'nin total mortaliteyi azaltmada herhangi bir avantajı görülmemiştir Multicenter Unsustained Tachycardia Trial (MUSTT) çalışmasında MI geçirmiş, sol ventrikül disfonksiyonu bulunan ve devamlı olmayan VT saptanan hastalarda, TKD'nin, ampirik olarak ya da elektrofizyolojik inceleme kılavuzluğunda verilen ilaçlara oranla çok daha güvenilir olduğu saptanmış ve 39 aylık takip dönemi sonunda, aritmik mortaliteyi %76, total mortaliteyi ise %55 oranında azalttığı gösterilmiştir yılında tamamlanan randomize ve prospektif bir çalışma olan MADIT-II de ise, akut MI'dan sonra bir ay geçmesine rağmen, sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu %30'un altında kalan ve sürekli ventriküler aritmi ya da kardiyak ''arrest'' öyküsü olmayan hastalar çalışmaya alınmışlardır. 124 Söz konusu çalışmada toplam 740 hastaya TKD takılmış, 490'ına ise konvansiyonel tedavi uygulanmıştır. Her iki grubunda bazal özellikler, fonksiyonel kapasite dağılımları ve kullandıkları ilaçlar (ACE inh, beta bloker, statin, diüretik vb.) açısından anlamlı farklılık olmayıp, TKD'nin 20 aylık takip süresi sonunda, aritmik mortaliteyi %61 ve total mortaliteyi %31 oranında azalttığı belirlenmiştir. Alt grup analizinde, ejeksiyon fraksiyonu %25'in altında olanlarda ve yüzeyel EKG'de QRS süresi 0.12sn'nin üzerinde olanlarda TKD'nin daha da koruyucu olduğu dikkati çekmiştir. MADIT II çalışması, kardiyak elektrofizyolojide çalışmalara bakış açısını değiştirmiş, iskemik KMP varlığında elektrofizyolojik göstergelere veya elektrofizyolojik çalışmalara gerek olmaksızın TKD takılması gerektiğinin önerilmesi ile yeni bir çığır açmıştır. -AMIOVIRT çalışmasında non-iskemik KMP li, süreksiz VT si olan ve sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu %35 veya altında olan vakalarda TKD tedavisi amiodaron tedavisi ile karşılaştırılmış olup, 1 ve 3 yıllık mortalite açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır ( % 96 ve % 88 e karşılık %90 ve % 87 )

ÖLÜMCÜL EKG TANILARI VE ACİL YAKLAŞIMLAR. Uzm.Dr.Cesareddin DİKMETAŞ İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi

ÖLÜMCÜL EKG TANILARI VE ACİL YAKLAŞIMLAR. Uzm.Dr.Cesareddin DİKMETAŞ İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi ÖLÜMCÜL EKG TANILARI VE ACİL YAKLAŞIMLAR Uzm.Dr.Cesareddin DİKMETAŞ İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi BRADİKARDİ ve TAŞİKARDİ Hastanın klinik durumu en önemli parametredir.

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

AF ZİRVESİ. Uzamış Ventriküler Takikardi ve Ani Ölüme Yaklaşım. Başar Candemir. Ankara Üniversitesi Kardiyoloji AD Antalya 31.05.

AF ZİRVESİ. Uzamış Ventriküler Takikardi ve Ani Ölüme Yaklaşım. Başar Candemir. Ankara Üniversitesi Kardiyoloji AD Antalya 31.05. AF ZİRVESİ Uzamış Ventriküler Takikardi ve Ani Ölüme Yaklaşım Başar Candemir Ankara Üniversitesi Kardiyoloji AD Antalya 31.05.2014 Ventriküler Takikardi (VT) VT : 3 ardışık, his bölgesi altında iletim

Detaylı

TANIM ANİ KARDİYAK ÖLÜM ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? ŞU ANKİ RESÜTASYONDAKİ TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA

TANIM ANİ KARDİYAK ÖLÜM ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? ŞU ANKİ RESÜTASYONDAKİ TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA ANİ KARDİYAK ÖLÜM DR.FERDA CELEBCİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ACİL TIP A.D. 01/09/2009 ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? TANIM TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA SÜREDE GELİŞEN (GENELLİKLE

Detaylı

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER SPOR HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER DOÇ.DR.ERDEM KAŞIKCIOĞLU 1 35 yaşın altındaki sporcularda ani ölüm nedenleri 2% 1% 2% 4% 2% 2% 35% 3% 3% 3% 4% 5% 24% 10% Hipertrofik

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Dr. Sabri Demircan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD September 20, 2014 Kardiyoloji Semineri 2009 1 Kalp Yetersizliğinin Ciddiyeti Ölüm Nedenleri

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm (SCD)

Ani Kardiyak Ölüm (SCD) Ani Kardiyak Ölüm (SCD) VI. Acil Tıp Kış Sempozyumu /Afyon Dr. Melek Güryay Kent Hastanesi Acil Servis Kasım Ani Kardiyak Ölüm Kardiyak hastalığı bilinen veya bilinmeyen olgularda, kalple ilgili semptomların

Detaylı

YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK ARİTMİLERE YAKLAŞIM

YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK ARİTMİLERE YAKLAŞIM YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK ARİTMİLERE YAKLAŞIM Doç. Dr. Ali Serdar Fak Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Şubat 2009 Konu akışı Yoğun bakım hastalarında aritmi sıklığı ve çeşitleri

Detaylı

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ

BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ Doç. Dr. Turan SET E-mail : turanset@yahoo.com Hiçbir şey basit anlatılamayacak kadar karmaşık değildir Albert Einstein AMAÇ Birinci basamakta EKG değerlendirmede

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi DİYALİZ-MORTALİTE 200 ölüm/1000 hasta-yıl. USRDS-2011 En önemli ölüm nedeni kardiyak hastalıklardır. USRDS -2011:

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

ATRİYAL FİBRİLASYON ABLASYONU KİMLERE, NE ZAMAN YAPILMALIDIR?

ATRİYAL FİBRİLASYON ABLASYONU KİMLERE, NE ZAMAN YAPILMALIDIR? ATRİYAL FİBRİLASYON ABLASYONU KİMLERE, NE ZAMAN YAPILMALIDIR? Dr. Serkan Topaloğlu 3. Atriyal Fibrilasayon Zirvesi 2014 Hız ve Ritm Kontrolü Hastanın tercihi Semptomatik durum (EHRA skoru) AF nin süresi

Detaylı

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr Ayhan ÖZHASENEKLER

Detaylı

Aritmilerin elektrokardiyografik tanısı ve tedavileri. Dr Erdal YILMAZ

Aritmilerin elektrokardiyografik tanısı ve tedavileri. Dr Erdal YILMAZ Aritmilerin elektrokardiyografik tanısı ve tedavileri Dr Erdal YILMAZ Tanı yöntemlerinin gelişmesi Kardiyak cerrahi sonrası aritmilerin sık görülmesi Disritmi : Ritm düzensizliği Aritmi : Ritm yokluğu

Detaylı

BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL

BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL 3. Atriyal Fibrilasyon Zirvesi 31 Mayıs 2014 Antalya Kalbin elektriksel anatomisi Bradiaritmilerin patofizyolojisi

Detaylı

ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK

ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK ASTIM Dünya genelinde 300 milyon kişiyi etkilediği düşünülmekte Gelişmiş ülkelerde artan prevalansa sahip Hasta veya toplum açısından yüksek maliyetli bir hastalık

Detaylı

Levosimendanın farmakolojisi

Levosimendanın farmakolojisi Levosimendanın farmakolojisi Prof. Dr. Öner SÜZER Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD 1 Konjestif kalp yetmezliği ve mortalite 2 Kaynak: BM Massie et al, Curr Opin Cardiol 1996

Detaylı

Dr. Sabri DEMİRCAN İstanbul Bilim Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Dr. Sabri DEMİRCAN İstanbul Bilim Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Dr. Sabri DEMİRCAN İstanbul Bilim Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Aritmini başlamasını veya devamını sağlayan lokalize kardiyak dokunun tahrip edilmesi Odak İleti yolları Anatomik substrat Direk

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

EBSTEİN ANOMALİSİ. Uzm. Dr. İhsan Alur

EBSTEİN ANOMALİSİ. Uzm. Dr. İhsan Alur EBSTEİN ANOMALİSİ Uzm. Dr. İhsan Alur 1866 da W. Ebstein tarafından tanımlandı. 1964 te Lillehei tarafından ilk başarılı valvuloplasti ameliyatı yapıldı. Triküspit kapağın septal ve posterior lifletlerinin

Detaylı

KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK

KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK Uzun süreli immobilizasyon sonucu: - Nitrojen ve protein dengesi bozulur. - İskelet kasının kitlesi, kasılma kuvveti ve etkinliği azalır. - İskelet kaslarında

Detaylı

TAŞİDİSRİTMİLER Dr. Cenker EKEN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Taşikardi Oluşum Mekanizmaları Değişmiş otomasite Anormal otomasite Artmış otomasite Re-entry Tetiklenmiş Aksiyon

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Hipertrofik Kardiyomiyopati. Dr. Sabri DEMİRCAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD, Samsun

Hipertrofik Kardiyomiyopati. Dr. Sabri DEMİRCAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD, Samsun Hipertrofik Kardiyomiyopati Epidemiyoloji ve Genetik Chapter 16 Dr. Sabri DEMİRCAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD, Samsun Copyright 2001 Harcourt Canada Ltd. Hipertrofik Kardiyomiyopati

Detaylı

Dar ve Geniş Kompleksli Taşikardiler. Dr. Cenker EKEN

Dar ve Geniş Kompleksli Taşikardiler. Dr. Cenker EKEN Dar ve Geniş Kompleksli Taşikardiler Dr. Cenker EKEN Patofizyoloji Artmış otomasite Re-entry Tetiklenmiş Dar Kompleks Taşikardi Oluşum Mekanizmaları Otomatisite Taşikardileri Artmış otomatisiteye bağlıdır.

Detaylı

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA. Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA. Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi TEMEL SLAYTLAR Kardiyovasküler Hastalıkların Epidemiyolojisi

Detaylı

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Prof.Dr.Oktay Demirkıran İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı Acil Yoğun Bakım Ünitesi Avrupa da yaklaşık 700,000/yıl

Detaylı

1. HİZMET KAPSAMI: UÜ-SK KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

1. HİZMET KAPSAMI: UÜ-SK KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 7 1. HİZMET KAPSAMI: Kardiyoloji Anabilim Dalı, erişkin ayaktan ve yatan hastalara tanı ve tedavi hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmet haftada 7 gün ve 24 saat

Detaylı

ATRİAL FİBRİLASYONDA KARDİYOVERSİYON

ATRİAL FİBRİLASYONDA KARDİYOVERSİYON ATRİAL FİBRİLASYONDA KARDİYOVERSİYON Doç.Dr. Özgül UÇAR ELALMIŞ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği 3. Atrial Fibrilasyon Zirvesi 2014 31 Mayıs 2014/Antalya Bilindiği üzere

Detaylı

Normal EKG Normal EKG Nasıl Olmalıdır? Kalp Hızı: 60 100/dakika Ritim düzenli olmalıdır P dalgası: aynı derivasyonda yer alan tüm p dalgalarının morfolojisi aynı olmalıdır Her p dalgasından önce bir

Detaylı

HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ

HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ ANİ ÖLÜMLE İLİŞKİLİ YAPISAL KALP HASTALIKLARIN TEDAVİSİNDE SON GELİŞMELER HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ Dr. Murat Sucu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD. Tanım Eko, MR veya CT ile Herhangi

Detaylı

YILDIRIM /1 /2 /3 /4 /5 KOD DERS ADI

YILDIRIM /1 /2 /3 /4 /5 KOD DERS ADI KAR 16 KARDİYOLOJİ Dr. Haksun EBİNÇ /1 Dr. Mehmet Tolga DOĞRU /2 Dr. Murat TULMAÇ /3 Dr. Vedat ŞİMŞEK /4 Dr. Nesligül YILDIRIM /5 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS KAR 7001 SEMİNER SAATİ (Her Öğretim Üyesi

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

Kardiyak Problemler ve Karaciğer Nakli

Kardiyak Problemler ve Karaciğer Nakli Kardiyak Problemler ve Karaciğer Nakli Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK Karaciğer Nakli Enstitüsü Problem Karaciğer nakli Kardiyak Problemler Hasta Sayısı Giderek Artıyor KC Problemi KPB New York Eyaletinde 1998

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

EKG Değerlendirme 1. Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum

EKG Değerlendirme 1. Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum EKG Değerlendirme 1 Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum Tarihte EKG Wilhelm Einthoven 1903 ilk elektriksel akt. Kaydı 1908 de sistemi tamamlıyor. İlk MI tanımı 1909.. 1930larda standart derivasyon

Detaylı

Kalbin İleti Sistemi

Kalbin İleti Sistemi Kalbin İleti Sistemi 2 Kalbin İleti Sistemi Sinoatriyal Nod Atriyoventriküler Nod 3 Kalbin İleti Sistemi Kalpte iletinin oluşması ve yayılması yapısal ve elektrofizyolojik olarak farklılaşmış dokularca

Detaylı

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D.

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Endotel zedelenmesi ATEROSKLEROZ Monositlerin intimaya göçü Lipid yüklü makrofajlar Sitokinler İntimaya kas h. göçü

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 203: KALP-DAMAR SİSTEMİ VE HASTALIKLARI

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 203: KALP-DAMAR SİSTEMİ VE HASTALIKLARI Ders Kurulu Başkanı: Prof. Dr. Zarema Karben / Kardiyoloji Başkan Yardımcıları: Yrd. Doç. Dr. Hakan Darıcı / Histoloji ve Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Alper Serçelik / Kardiyoloji Üyeler: Prof. Dr. Lütfi

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI DÖNEM IV GRUP 4

EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI DÖNEM IV GRUP 4 DÖNEM-4 KARDİYOLOJİ STAJI GENEL AMAÇ VE ÖĞRENİM HEDEFLERİ 1-Kalp hastalarından medikal öykü alır ve fizik muayenesini yapar. (Psikomotor) 2-Kalp hastalıklarında, tanıya götürecek temel laboratuvar yöntemlerini

Detaylı

EKG. Ahmet Eroğlu Karadeniz Teknik Üniversitesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD

EKG. Ahmet Eroğlu Karadeniz Teknik Üniversitesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD EKG Ahmet Eroğlu Karadeniz Teknik Üniversitesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Sunu Planı EKG tanımı ve normal EKG EKG nasıl incelenir EKG örnekleri Anestezi ve EKG Sonuç 2 Elektrokardiyogram (EKG) nedir?

Detaylı

ERİŞKİN TEMEL YAŞAM DESTEĞİ AKIŞ ŞEMASI. Hareket veya yanıt yok. 112 yi arayın AED getirin veya 2. kurtarıcıyı yardım için gönderin

ERİŞKİN TEMEL YAŞAM DESTEĞİ AKIŞ ŞEMASI. Hareket veya yanıt yok. 112 yi arayın AED getirin veya 2. kurtarıcıyı yardım için gönderin ERİŞKİN TEMEL YAŞAM DESTEĞİ AKIŞ ŞEMASI Hareket veya yanıt yok 112 yi arayın AED getirin veya 2. kurtarıcıyı yardım için gönderin Solunum yok ya da solunum çabası yok yada anormal solunum (gasping) Nabzı

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

Kardiyolojik Açıdan SENKOP / BAYILMA

Kardiyolojik Açıdan SENKOP / BAYILMA Kardiyolojik Açıdan SENKOP / BAYILMA Prof. Dr. Canan Ayabakan Pediatrik Kardiyoloji Başkent Üniversitesi İstanbul Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Senkop Bir çeşit bilinç kaybı Ani ve kısa süreli bilinç

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK-TANIM Ø Kardiyojenik şok (KŞ), kardiyak yetersizliğe bağlı uç-organ hipoperfüzyonudur. Ø KŞ taki hemodinamik

Detaylı

TAŞİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

TAŞİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi TAŞİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Uzm. Dr. Başak Bayram SB Çanakkale

Detaylı

Diyet yoluyla Menakinon alımı, daha az Koroner Kalp Hastalığı riski ile ilişkili: Rotterdam Çalışma

Diyet yoluyla Menakinon alımı, daha az Koroner Kalp Hastalığı riski ile ilişkili: Rotterdam Çalışma Diyet yoluyla Menakinon alımı, daha az Koroner Kalp Hastalığı riski ile ilişkili: Rotterdam Çalışma Johanna M. Geleijnse,* Cees Vermeer,** Diederick E. Grobbee, Leon J. Schurgers,** Marjo H. J. Knapen,**

Detaylı

Atrial Fibrillasyon Ablasyonu Sonrası Hasta İzlemi

Atrial Fibrillasyon Ablasyonu Sonrası Hasta İzlemi Atrial Fibrillasyon Ablasyonu Sonrası Hasta İzlemi Dr.Ahmet Akyol Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji A.B.D Ablasyon sonrası hasta izlemi amacı İşlem başarısının değerlendirilmesi Komplikasyonların

Detaylı

ÇOCUK KALP VE DAMAR CERRAHİSİ

ÇOCUK KALP VE DAMAR CERRAHİSİ Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK), uzmanlık eğitiminde kullanılmak üzere çekirdek müfredat ve standartları belirlemek için Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) çerçevesinde

Detaylı

ANİ KARDİAK ÖLÜM.

ANİ KARDİAK ÖLÜM. ANİ KARDİAK ÖLÜM TANIM Tanı almış kardiyak hastalığı olan veya olmayan kişilerde, kardiyak sebebe bağlı kısa sürede gelişen ölüm Genellikle 1 saat içinde GİRİŞ Amerika da; Her yıl 250.000 kişi ani kardiak

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

Asistan Oryantasyon Eğitimi

Asistan Oryantasyon Eğitimi Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi ST YÜKSELMESİZ Akut Koroner Sendrom SOAP/NSTEMI Gazi Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı 02.04.2011 Sunumu Hazırlayan Dr. Mehmet Mahir KUNT Hacettepe

Detaylı

Paroksismal Supraventriküler Taşikardilere Yaklaşım

Paroksismal Supraventriküler Taşikardilere Yaklaşım Paroksismal Supraventriküler Taşikardilere Yaklaşım DOÇ.DR. M. MURAT SUCU GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI Supraventriküler Taşikardiler Supraventriküler Taşikardiler Tanımlanması

Detaylı

Bradikardinin neden olduğu hemodinamik bozukluk ve semptomları var mı? (Bilinç durumu,şok bulguları,göğüs ağrısı vs.)

Bradikardinin neden olduğu hemodinamik bozukluk ve semptomları var mı? (Bilinç durumu,şok bulguları,göğüs ağrısı vs.) Bradiaritmi Tedavisi -Pacemaker -Atropin: semptomatik bradikardide sınıf IIa 0.5 mg. ve 3-5 dk. arayla toplam 3 mg. 0.5 mg altında bradikardi yapabilir.perfüzyonu bozuk hastada pace beklenmeden yapılması

Detaylı

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ 1. Dünyada kalp-damar hastalıkları ile ilgili epidemiyolojik gerçekler 1.1. Kalp ve Damar Hastalığı Kavramı 1.2. Dünyada Kalp ve Damar Hastalıklarının Epidemiyolojisi

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

EKG CİHAZ KULLANIMI ve EKG nin YORUMLANMASI

EKG CİHAZ KULLANIMI ve EKG nin YORUMLANMASI EKG CİHAZ KULLANIMI ve EKG nin YORUMLANMASI T.C B.E.Ü. SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ HEMŞİRELİK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM HEMŞİRELİĞİ Hem.BURCU ER EKG Kalbin çalışması sırasında oluşan

Detaylı

FAZ I. Değerlendirme Eğitim Fiziksel aktivite Psikososyal yaklaşım. Bileşenler. Tanım. Değerlendirme. Koroner yoğun bakım

FAZ I. Değerlendirme Eğitim Fiziksel aktivite Psikososyal yaklaşım. Bileşenler. Tanım. Değerlendirme. Koroner yoğun bakım Bileşenler KORONER YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK REHABİLİTASYON NASIL OLMALIDIR? Prof. Dr. Mehmet Uzun GATA Haydarpaşa Hastanesi Psikososyal yaklaşım 1 4 Tanım Koroner yoğun bakım merkezi = coronary care unit

Detaylı

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABETES MELLİTUS Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABET YÖNETİMİ Kan şekeri ayarını sağlamaktır. Diyabet tedavisinde hedef glukoz değerleri NORMAL HEDEF AKŞ (mg/dl)

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dokuların oksijen ve besin ihtiyacını karşılayan, kanın vücutta dolaşmasını temin eden, kalp ve kan damarlarının meydana getirdiği sisteme dolaşım

Detaylı

EKG. Yrd.Doç.Dr.Müge Günalp Eneyli

EKG. Yrd.Doç.Dr.Müge Günalp Eneyli EKG Yrd.Doç.Dr.Müge Günalp Eneyli Kalbin İleti Sistemi Kalpte iletinin oluşması ve yayılması yapısal ve elektrofizyolojik olarak farklılaşmış dokularca sağlanır İleti sistemindeki pacemaker hücrelerinin

Detaylı

Hemodiyaliz Hastalarında Aritmiler ve Ani Kardiyak Ölüm. Dr. M. Tuğrul Sezer Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Isparta

Hemodiyaliz Hastalarında Aritmiler ve Ani Kardiyak Ölüm. Dr. M. Tuğrul Sezer Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Isparta Hemodiyaliz Hastalarında Aritmiler ve Ani Kardiyak Ölüm Dr. M. Tuğrul Sezer Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Isparta HD Hastalarında Aritmi Sık karşılaşılan bir sorun % 68 88 indeatriyal aritmi

Detaylı

Uzm.Dr. KÜBRANUR ÜNAL ANKARA POLATLI DEVLET HASTANESİ TBD BİYOKİMYA GÜNLERİ, SİVAS KASIM

Uzm.Dr. KÜBRANUR ÜNAL ANKARA POLATLI DEVLET HASTANESİ TBD BİYOKİMYA GÜNLERİ, SİVAS KASIM Uzm.Dr. KÜBRANUR ÜNAL ANKARA POLATLI DEVLET HASTANESİ SUNUM AKIŞI Giriş ve Amaç Materyal Metod Bulgular Tartışma Sonuç GİRİŞ ve AMAÇ Ramazan ayı Müslümanların güneşin doğuşu ve batışı arasında geçen sürede

Detaylı

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ABD Varfarin etkinliğinin kanıtlanmış olmasına rağmen suboptimal ve düşük kullanım oranı nedeniyle yeni oral antikoagülan

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak)

1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak) İlaç tedavisinde yöntem: 1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak) 2. Yağ kullanımını artırmak olmalıdır (termogenezi artırmak, lipolizi artırmak) İştah kesiciler: Hem katokolaminerjik

Detaylı

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN Biyomarkırlar (Tanı) Sınıf 1: Faydalı (Kanıt seviyesi:a) Kardiak spesifik troponin (troponin I veya T hangisi kullanılıyorsa) ACS semptomları

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIĞI. Dr Sim Kutlay

PERİFERİK ARTER HASTALIĞI. Dr Sim Kutlay PERİFERİK ARTER HASTALIĞI Dr Sim Kutlay ENDOTEL Nitrik oksit Endotelin-1 Anjiotensin II Nitrik oksit NF-kB aktivasyonu Anjiotensin II Aktivatör protein-1 aktivasyonu Nitrik oksit Doku faktörü Plazminojen

Detaylı

Pediatrik Disritmiler

Pediatrik Disritmiler Pediatrik Disritmiler Sistemik yaklaşım Ritm regular? Hız Hızlı yada yavaş? P dalgaları varmı? Intervaller PR & QRS Regular (düzenli) Hız: 60 100 / dk P Dalgası: Normal ve yukarıya doğru; bütün P morfolojileri

Detaylı

Serpil ABALI Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Semahat Arsel Hemşirelik Eğitim ve Araştırma Merkezi (SANERC), Okutman

Serpil ABALI Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Semahat Arsel Hemşirelik Eğitim ve Araştırma Merkezi (SANERC), Okutman EKG KÖŞESİ Serpil ABALI Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Semahat Arsel Hemşirelik Eğitim ve Araştırma Merkezi (SANERC), Okutman Güzelbahçe sok. No:20, 34365 Nişantaşı/İSTANBUL Tel: 0212 311 36 06

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

ATRİYAL FİBRİLASYON MEKANİZMALARI ve KLİNİK ÖZELLİKLERİ. Dr. Ayşen Ağaçdiken Ağır Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD

ATRİYAL FİBRİLASYON MEKANİZMALARI ve KLİNİK ÖZELLİKLERİ. Dr. Ayşen Ağaçdiken Ağır Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD ATRİYAL FİBRİLASYON MEKANİZMALARI ve KLİNİK ÖZELLİKLERİ Dr. Ayşen Ağaçdiken Ağır Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD Paroksismal AF; 7 gün içinde spontan düzelen rekürren AF. Elektriksel

Detaylı

Acil Serviste NSTEMI Yönetimi. Dr. Özer Badak

Acil Serviste NSTEMI Yönetimi. Dr. Özer Badak Acil Serviste NSTEMI Yönetimi Dr. Özer Badak Sağ koroner Arter (RCA) Sol sirkumfleks Arter (LCx) Sol ön inen koroner arter (LAD) OLGU 3 Ö. Badak BAŞVURU Göğüs ağrısı / göğüste rahatsızlık hissi Bay Mehmet

Detaylı

Kardiyomyopatiler. Dilate kardiyomiyopati. Dr. Faruk Güngör. Spesifik Kardiyomiyopatiler. Dilate kardiyomiyopati

Kardiyomyopatiler. Dilate kardiyomiyopati. Dr. Faruk Güngör. Spesifik Kardiyomiyopatiler. Dilate kardiyomiyopati Kardiyomyopatiler Dr. Faruk Güngör Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Kardiyomiyopati Kalbin yapısını doğrudan değiştiren ve miyokard fonksiyonunda bozulmaya yol açan bir grup hastalıktır

Detaylı

Temel EKG. Prof. Dr. M. Remzi Önder

Temel EKG. Prof. Dr. M. Remzi Önder Temel EKG Prof. Dr. M. Remzi Önder VII.Ege Dahili TK, 4 Nisan 2008 EKG (Elektrokardigram) kalbin sadece elektriksel işlevlerini gösterir. Kasılma gücü hakkında bilgi vermez. Kalp yetersizliği tanısında

Detaylı

ENFEKTİF ENDOKARDİT: KLİNİK VE EKOKARDİYOGRAFİ BULGULARI

ENFEKTİF ENDOKARDİT: KLİNİK VE EKOKARDİYOGRAFİ BULGULARI ENFEKTİF ENDOKARDİT: KLİNİK VE EKOKARDİYOGRAFİ BULGULARI Dr. Sadık Açıkel Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Nadir Ventriküler Taşikardiler

Nadir Ventriküler Taşikardiler Nadir Ventriküler Taşikardiler Prof. Dr. Mehmet YAZICI Konya Eğitim Araştırma Hast. Kardiyoloji Kliniği Nadir Ventriküler Aritmiler Uzun QT Sendromu Kısa QT Sendromu Brugada Sendromu ARVD KPVT Erken Repolarizasyon

Detaylı

EKG Değerlendirme 2. Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum

EKG Değerlendirme 2. Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum EKG Değerlendirme 2 Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum BU BÖLÜMDE 1. Aritmi ve disritmiler, ölümcül ritmler 2. Uyarı iletimindeki bozukluklar Bloklar, preeksitasyon sendromları 3. ST segment ve

Detaylı

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Kardiyoloji Yıl/yarıyıl 4/1-2 Dersin Adı Ders düzeyi (Önlisans, lisans,vb) Dersin Türü(Z/S) Dersin dili Kodu Kardiyoloji

Detaylı

EKG KURSU RİTİM BOZUKLUKLARI. Doç. Dr. Serdar Bayata İzmir Atatürk Eğt. Ve Araş. Hast. 1.Kardiyoloji Kliniği

EKG KURSU RİTİM BOZUKLUKLARI. Doç. Dr. Serdar Bayata İzmir Atatürk Eğt. Ve Araş. Hast. 1.Kardiyoloji Kliniği EKG KURSU RİTİM BOZUKLUKLARI Doç. Dr. Serdar Bayata İzmir Atatürk Eğt. Ve Araş. Hast. 1.Kardiyoloji Kliniği İLETİ SİSTEMİ EKG DERİVASYONLARI 2 tip EKG derivasyonu vardır Ekstremite derivayonları (DI, DII,

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek 2 Egzersiz programına başlamadan önce bireyin aşağıdaki değerlendirmesinin

Detaylı

Serap Kalaycı, Halide Oğuş, Elif Demirel, Füsun Güzelmeriç, Tuncer Koçak

Serap Kalaycı, Halide Oğuş, Elif Demirel, Füsun Güzelmeriç, Tuncer Koçak Koroner Arter Bypass Greftleme Operasyonlarında Esmolol Hidroklörür ve Magnezyum Sülfatın Laringoskopi ve Trakeal Entubasyona Bağlı Hemodinamik Yanıta Etkileri Serap Kalaycı, Halide Oğuş, Elif Demirel,

Detaylı

WOLFF-PARKİNSON-WHİTE SENDROMLU GEBEDE SPİNAL ANESTEZİ DENEYİMİMİZ (Olgu Sunumu)

WOLFF-PARKİNSON-WHİTE SENDROMLU GEBEDE SPİNAL ANESTEZİ DENEYİMİMİZ (Olgu Sunumu) WOLFF-PARKİNSON-WHİTE SENDROMLU GEBEDE SPİNAL ANESTEZİ DENEYİMİMİZ (Olgu Sunumu) Hasan Ali KİRAZ, Serpil EKİN, Dilek ÖMÜR, Emine COŞAR*, Volkan HANCI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Anesteziyoloji

Detaylı

MI TANI & TEDAVİ ALGORİTMASI

MI TANI & TEDAVİ ALGORİTMASI MI TANI & TEDAVİ ALGORİTMASI SEMPTOMLAR GÖĞÜS AĞRISI ( EN SIK GÖRÜLEN SEMPTOM) BASICI, SIKIŞTIRICI TARZDA; KOLA VE BOYUNA YAYILABİLİR HAZIMSIZLIK, YANMA HİSSİ, PLÖRETİK AĞRI 1 SAATTEN UZUN SÜREBİLİR BULANTI

Detaylı

PERİOPERATİF ANEMİ. Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD

PERİOPERATİF ANEMİ. Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD PERİOPERATİF ANEMİ Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD 1 SORU? Anemi Neden Önemli? 2 SORU? 3 İnsidans Önemi ANEMİ Tanı Tedavi 4 Anemi Nedir? WHO Hb < 13 g/dl Hb

Detaylı

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ Kardiyoloji Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 607 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi: Yıl ve Dönemi 011-01 6. SINIF AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri Prof.Dr.Abdurrahman

Detaylı

DİYALİZ HASTASINDA STATİN KULLANIMI

DİYALİZ HASTASINDA STATİN KULLANIMI DİYALİZ HASTASINDA STATİN KULLANIMI Dr. Aydın TÜRKMEN İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 15 Mayıs 2009-Antalya HİPERLİPİDEMİ Kardiyovasküler risk faktörü Önemli mortalite belirleyicisi KBY Hiperlipidemi

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

Sunumu Hazırlayan. AKS Patogenezi. Olgu 1. Olgu 2. Olgu ST YÜKSELMESİZ Akut Koroner Sendrom SOAP/NSTEMI

Sunumu Hazırlayan. AKS Patogenezi. Olgu 1. Olgu 2. Olgu ST YÜKSELMESİZ Akut Koroner Sendrom SOAP/NSTEMI Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi ST YÜKSELMESİZ Akut Koroner Sendrom /NSTEMI Sunumu Hazırlayan Dr. Mehmet Mahir KUNT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. Öğretim Görevlisi

Detaylı

UZMANLAR İÇİN AKTİVİTE KARNESİ KİŞİSEL BİLGİLER Ünvanı, adı ve soyadı Doğum yeri ve tarihi Medeni durumu Bildiği yabancı dil / diller ve derecesi Yazışma adresi ŀ Telefon Elektronik posta adresi EĞİTİMİ

Detaylı

Prof. Dr. Demir Budak Dekan. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2

Prof. Dr. Demir Budak Dekan. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2 Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2 DERS KURULU YÜRÜTME KURULU DÖNEM III KOORDİNATÖRÜ:

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

Mustafa Kemal YILDIRIM*, Tülay TUNÇER PEKER*, Dilek KARAASLAN*, Betül MERMİ CEYHAN**, Oktay PEKER***

Mustafa Kemal YILDIRIM*, Tülay TUNÇER PEKER*, Dilek KARAASLAN*, Betül MERMİ CEYHAN**, Oktay PEKER*** Mustafa Kemal YILDIRIM*, Tülay TUNÇER PEKER*, Dilek KARAASLAN*, Betül MERMİ CEYHAN**, Oktay PEKER*** Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji AD*, Biyokimya AD**, Kalp Damar Cerrahi

Detaylı