COOP ADOLESCENT CHART IN GEÇERLİLİK-GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "COOP ADOLESCENT CHART IN GEÇERLİLİK-GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI"

Transkript

1 T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI COOP ADOLESCENT CHART IN GEÇERLİLİK-GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI Emel TEKSÖZ Yüksek Lisans Tezi DANIŞMANI Yrd. Doç. Dr. ŞENAY ÇETİNKAYA ADANA-2010

2 T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI COOP ADOLESCENT CHART IN GEÇERLİLİK-GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI Emel TEKSÖZ Yüksek Lisans Tezi DANIŞMANI Yrd. Doç. Dr. ŞENAY ÇETİNKAYA Tez No: ADANA-2010

3

4 ÖNSÖZ Hiçbir zor yol yoktur ki azim, emek ve destek ile bitirilmesin. Yüksek lisans eğitimim boyunca bu zor yolları kolaylaştıran hatta zevkli hale getiren öncelikle bilgi, tecrübe ve katkılarını benden esirgemeyen hocam Yrd. Doç. Dr. Şenay Çetinkaya ya. Bu çalışmanın yapılmasında bilgi ve önerileriyle katkı sağlayan İl Milli Eğitim Müdürü Şenol Genç e, çalışmaların yapıldığı İnönü İlköğretim Okul Müdürü Abdurahman Parlak a, İstiklal İlköğretim Okulu Müdürü İlyas Alca ya, Fevzi Çakmak İlköğretim Okulu Müdürü Ahmet Türkmen e, Özel Ata Koleji İlköğretim Okulu Müdürü Nevin Yalım a.. Araştırmanın veri analizlerine bilgi ve tecrübesiyle katkı sağlayan Mustafa Kemal Üniversitesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Nazan Savaş a COOP Adolescent Chart ın Türkçeye çevrilmesinde uzman görüşü bildiren Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı ve Pediatrik Metabolizma-Endokrinoloji Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Neslihan Önenli Mungan a, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı ve Sosyal Pediatri Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Nurdan Evliyaoğlu na, Aile Hekimliği Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr Ersin Akpınar a teşekkür ederim. Ayrıca araştırma için anketör, ulaşım, kırtasiye desteği sağlayan Antakya Esnaf Kredi Kooperatifi Başkanı M. Sabit Teksöz e teşekkürü bir borç bilirim. Devam eden eğitim sürem boyunca doğan, büyüyen hayatıma mutluluk katan çocuklarım Nimet Aybala m ve Selvi Dünya ma, her an yanımda olan eşime çok teşekkür ediyorum. III

5 İÇİNDEKİLER Kabul ve Onay... II ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER... IV GRAFİK DİZİNİ... VI TABLOLAR DİZİNİ... VII ÖZET... VIII ABSTRACT... IX 1. GİRİŞ GENEL BİLGİ Adolesan Dönemi ve Genel Özellikleri COOP Chart Ölçeği COOP Chart Testlerinin Versiyonları WONCA COOP Chart COOP Adolescent Chart GEREÇ VE YÖNTEM Araştırmanın Yöntemi Araştırmanın Yeri ve Tarihi Evren ve Örneklemin Belirlenmesi Araştırma Değişkenleri COOP Adolescent Chart ın Türkçeye Uyarlaması Araştırmanın Etiği Anketör Eğitimi Ön Uygulamanın Yapılması Veri Toplama Teknik ve Araçları COOP Adolescent Chart ın Geçerlilik-Güvenirliliğinin Uygulanması Antropometrik Ölçümler Veri Analizi BULGULAR Sosyodemografik Veriler IV

6 4.2. COOP Adolescent Chart Verileri COOP Adolescent Chart Güvenilirlik COOP Adolescent Chart Geçerlilik TARTIŞMA SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR EKLER EK-I: COOP Adolescent Chart Anket Formu EK-II: The COOP Adolescent Charts (İngilizce) EK-III: COOP Adolescent Charts (Türkçe) EK-IV: Dünya Tıp Birliği Helsinki Bildirgesi EK-V: COOP Adolescent Chart İzin EK-VI: Etik Kurul Onay EK-VII: Milli Eğitim İl Müdürlüğü Onay EK-VIII: Uzman Onayları ÖZ GEÇMİŞ V

7 GRAFİK DİZİNİ Grafik I: Aile Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılımı Grafik II: Duygu Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılımı Grafik III: Sağlık Alışkanlıkları I Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılım Grafik IV: Ağrı Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılımı Grafik V: Sosyal Destek Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılımı Grafik VI: Fiziksel Aktivite Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılımı Grafik VII: Okul Başarısı Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılımı Grafik VIII: Sağlık Alışkanlıkları II Sorusunun İlk ve Son Testteki Cevap Dağılım VI

8 TABLOLAR DİZİNİ Tablo I: Adolesanların ve Ailelerin Sosyo-demografik Özellikleri Tablo II: Adolesanların Kardeş Sayısı, Kardeş Sıralaması ve Bel Çevresi, Beden Kitle İndeksine göre Dağılımı Tablo III: Cinsiyete göre Aile Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo IV: Cinsiyete göre Duygu Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo V: Cinsiyete göre Sağlık Alışkanlıkları I Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo VI: Cinsiyete göre Ağrı Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo VII: Cinsiyete göre Sosyal Destek Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo VIII: Cinsiyete göre Fiziksel Aktivite Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo IX: Cinsiyete göre Okul Başarısı Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo X: Cinsiyete göre Sağlık Alışkanlıkları II Sorusuna İlk Test ve Son Testte Verilen Yanıtlar Tablo XI: Adolesanların Aşı Durumu Tablo XII: Adolesanların Sağlık Problemleri Tablo XIII: Adolesanların Bilgi Almak İstediği Konular Tablo XIV: Adolesanların Doktora Gitme Durumu Tablo XV: Adolesanların Hastalık Dağılımı Tablo XVI: Adolesan Alışkanlıkları Tablo XVII: COOP Chart Test ve Re-Testlerin Genel Korelasyon Tablosu Tablo XVIII: COOP Chart Test ve Re-Testlerin Kendi İçindeki Korelasyon Tablosu36 Tablo XIX: COOP Chart 1. Faktör Analizi Tablosu Tablo XX: COOP Chart 2. Faktör Analizi Tablosu VII

9 Tablo XXI: Faktörlerin Güvenirlilik Değerleri ve Ortalamaları ÖZET Coop Adolescent Chart ın Geçerlilik-Güvenilirlik Çalışması Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de henüz kullanılmamış olan COOP Adolescent Chart testinin geçerlik-güvenilirliğinin uygulanmasıdır. Test adolesanın geçen son 4 haftadaki günlük aktivite, aile durumu, okul başarısı, fiziksel, emosyonel, sosyal ve genel sağlık durumu ile ilgili sorular içermektedir. Araştırma 2009 yılı Aralık ayında Hatay İl Milli Eğitim Müdürlüğü ne bağlı ilköğretim okullarına devam eden yaş arasındaki (6-8. sınıf) öğrenciden tabakalı örnekleme göre seçilen 698 öğrenci ile test, re-test (1 saat sonra) olarak uygulandı. Ankete katılan adolesanların %52.7 erkek, %47.3 kız idi. Ankette değişkenlerin analizi için ki-kare, One Way ANOVA, testte verilen yanıtların normal dağılıma uygun olup olmadıkları Kolmogorov-Smirnov analiz yöntemi, testin güvenilirliği Sperman Korelasyon analizi, ölçeğin faktör analizi yapmaya uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin ve Barlett analizleriyle bakılarak testin geçerliliği için Companent Faktör analizleri uygulandı. Uygulanan anketin Cronbach Alpha ile hesaplanan güvenirlik katsayıları arasında bulundu. Anketin madde-toplam korelasyon katsayıları ile arasında değerler aldı. Verilerin temel bileşenler analizine uygunluğunu belirlemek için yapılan KMO değeri yüksek (0.838) çıktı. Companent Faktör analizine göre alınan tüm maddelerin faktör yükü 0,50 ın üstünde bulundu ve varyans % hesaplandı. Sonuç olarak, bu çalışmadan COOP Adolescent Chartın Türkçe uyarlamasının orijinalindeki gibi yüksek madde toplam test korelasyon katsayısı, iç tutarlılık, benzer ölçeklerle olan korelasyon katsayısı, test, re-test güvenilirlik katsayısı sonucu elde edilen puan kararlılığı ve yapı geçerliğine sahip olduğu görülmektedir. Türkçeye uyarlanan, uzman görüşü ve onayı ile düzenlenen bu ölçme aracının, orijinal ölçme aracında olduğu gibi tüm adolesanlar üzerinde geçerli ve güvenilir bir biçimde kullanılabilir. Anahtar sözcükler: COOP Adolescent Chart, Geçerlik-Güvenirlik. VIII

10 ABSTRACT COOP Adolescent Chart Validity-Reliability Study The aim of this study is to apply COOP Adolescent Chart test s validity and reliability which has not been used in Turkey. The test includes the questions regarding the adolescent s daily activity, the family condition, school success, physical, emotional, social and general health conditions prior to the last four weeks. The study was applied through test and re-test (an hour later) methods on a sample of 698 students, selected among a total of 14,233 students who had been between years old and attending to the 6th to 8th year classes of the elementary schools in the city center of Hatay in Turkey, in December Among the participants 52.7% were male and 47.3% were female. Tests used at the survey are Chi-square for variable analysis, One Way Anova test, the Kolmogrov - Smirnov analysis method to check answers for the normal distribution, the Sperman Correlation analysis for the test reliability, the Kaiser - Meyer - Olkin and Barlett analysis for the suitability of scale for the factor analysis, and the Component Factor analysis for the test validity. The safety factors of the survey were found to be between and using Croncbach Alpha. The correlation coefficients were found between and The KMO values determining the data suitability for the principal component analysis were found to be high (0.838). According to component factor analysis, the factor load of all components were found to be greater than 0.50 and the variance was calculated as %. Therefore, it can be concluded that the Turkish adaptation of COOP Adolescent Charts have point stability and structure validity (which are the results of total test correlation coefficient, internal consistency, correlation coefficient with other scales, test and retest reliability coefficient) in similar amounts as they are in the original version. This assessment and evaluation instrument that was adapted to Turkish language and compiled through the expertise and confirmation of specialists can be used on adolescents as valid and as reliably as it can be with the original. Key words: COOP Adolescent Chart, Validity-Reliability. IX

11 1. GİRİŞ Adolesan dönemi geniş anlamıyla bireyin biyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerle çocukluktan yetişkinliğe geçiş periyodudur 1-4. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) adolesan döneminin yaşlar arasında olduğunu bildirmektedir 1. Bugün dünyada her beş kişiden biri adolesandır ve dünyada 1.2 milyar (WHO 2010) 1, Türkiye de ise adolesan vardır (TUİK 2009) 5. Adolesan dönemde çok önemli fiziksel ve psikososyal değişimler görülür 6,7. Dinamik olan hormonal değişimler fiziksel büyüme ve pubertal değişimlere neden olmaktadır. Yaşamın ikinci on yıllık döneminde başlayan bu değişimin başlangıcı ve süreci cinsiyete, kişiye ve topluma göre farklılıklar gösterir 8. Amerika da adolesan dönemde mortalite ve morbidite nedenleri temelde yanlış davranışlar sonucundur. Motorlu araç kazaları, diğer kasıtlı veya kasıtlı olmayan kazalar, tüm ölümlerin %75 inden fazlasının sebebidir. Sağlıksız beslenme ve yetersiz fiziksel aktivite adolesan dönemde çeşitli komplikasyonlara neden olan şişmanlıkla sonuçlanır 6. Ülkemizde adolesan dönemde sağlık açısından riskli davranışların boyutunu ortaya koyacak çalışmalara gereksinim vardır. Ercan ve arkadaşlarının İstanbul ilindeki lise öğrencilerinde yaptıkları Cerrahpaşa Gençlik Sağlığı Araştırması-2000 ile bu konudaki ilk veriler elde edilmiştir 9. Tüm dünyada, mortalite riski, gelişen koruyucu sağlık hizmetlerine paralel olarak çocukluk çağından itibaren yaş büyüdükçe giderek azalma eğilimi göstermektedir. Adolesan döneminde ise mortalite riski birden artmaktadır. Bu risk artışı başlıca kazalar, intihar, adam öldürme ve AIDS e bağlı olarak gelişmektedir. Sigara içme, alkol ve uyuşturucu kullanma, yüksek yağ ve karbonhidrat içerikli ancak besin değeri düşük yiyeceklerin fazla tüketilmesi, sürekli diyet yapma, spora az zaman ayırma, emniyetsiz ve ehliyetsiz araç kullanma ve korunmasız cinsel ilişkiye girme gibi riskli davranışlar ergenlik döneminde sık karşılaşılan sorunları oluşturmaktadır. Bu riskli davranışların bu dönemde engellenmemesi veya düzeltilmemesi halinde, ergenlik döneminde yol açtıkları problemlere ek olarak erişkin yaşam biçimini de olumsuz etkilemeleri söz konusudur. Erişkin sağlık davranışlarının ve yaşam biçiminin bireyden bireye çok büyük farklılıklar gösterdiği ve bu özelliklerin ergenlik çağında şekillendiği 1

12 bilinmektedir 10. Adolesanlara yönelik öncelikle yapılması gerekenler; güvenli ve destekleyici çevre oluşturulması, sağlıkla ilgili konularda bilgilendirme, yeteneklerin geliştirilmesi, danışmanlık ve sağlık hizmeti sunulmasıdır 8. COOP Chart anketleri, yetişkin ve gençlerin fonksiyonel durumunu değerlendirmek için bir yılı aşkın bir sürede geliştirilmiş geçerli ve pratik bir yöntemdir. Bu yöntem tıbbi uygulamalarda, temel sağlık hizmetlerinde, araştırma faaliyetleri için Dartmouth COOP tarafından geliştirilmiştir 11,12. COOP Chart anketleri genellikle yaş, cinsiyet, köken, din ya da hastanın kültürel özellikleriyle sınırlı değildir. Uluslararası bir standarttır, birçok dile çevrilmiştir ve birçok ülkede kullanılmaktadır 13,14. Dartmouth Primary Care Uygulama tabanlı Araştırma Ağı (Dartmouth COOP Projesi) birinci basamak sağlık alanında, hekimlerin ve diğer sağlık profesyonellerinin kullanımı için planlanmış Dartmouth Tıp Okulu Toplum ve Aile Hekimliği Bölümü tarafından koordine edilen gönüllü bir kooperatif ağıdır yılında başlatılan Dartmouth COOP Projesi, Amerika Birleşik Devletleri ndeki en eski birinci basamak pratiğe dayalı araştırma ağlarından biridir 15. COOP Chart temel bakım hizmetlerinde fonksiyonel durumun ölçülmesi için kullanılan popüler bir araçtır 13. COOP Chart bireyin günlük aktivite, aile durumu, okul başarısı, fiziksel, emosyonel, sosyal destek, ağrı ve genel sağlık durumu ile ilgili sorular içermektedir 12. Türkiye'de henüz kullanılmamış COOP Adolescent Chart testinin uygulanabilirliği ve geçerlik-güvenilirliğinin ortaya konması bu alanda Türkiye de verilerin oluşturulmasını sağlayacaktır. Toplanan verilerle oluşturulacak altyapı ile adolesanların hastanelerde ve eğitim kurumlarında bir bütün olarak ele alınmasına olanak sağlayacaktır. COOP Adolescent Chart ın geçerlik ve güvenilirliğinin uygulanması amacıyla bu çalışma yapıldı. 2

13 2. GENEL BİLGİ 2.1. Adolesan Dönemi ve Genel Özellikleri Adolesan dönemi, bireyin fiziksel, cinsel, bilişsel ve psikososyal olarak çocukluktan erişkinliğe geçiş sürecidir. Bu dönemde görülen fiziksel ve cinsel gelişim ergenlik olarak adlandırılır. Temel fiziksel ve cinsel değişiklikler; birincil cinsel özelliklerin olgunlaşması, ikincil cinsel özelliklerin ortaya çıkması (seksüel kıllanma, kızlarda meme gelişimi, erkeklerde ses kalınlaşması), vücut yağ dağılımının değişmesi, iskelet gelişimi ve boy uzaması ile kızlarda menstruasyonun, erkeklerde spermatogenezin başlamasıdır 16,17. Erkek gelişiminin özellikleri 9-13 yaşları arasında, kız gelişiminin özellikleri ise 8-13 yaşları arasında başlar. Kızlarda meme gelişiminin başlaması, erkeklerde testis hacminde artış pubertenin en erken bulguları olarak kabul edilir 16. Kızlarda meme gelişimi (telarş) ile başlayan ikincil cinsel özellikler pubik kıllanma (pubarş), aksiler kıllanma (aksillarş) ve ilk menstruasyon (menarş) sırasıyla devam eder 18. Türk kızlarında meme gelişiminin başlangıcı yaş, erişkin evreye ulaşma yaşı ise yaş olarak bulunmuştur. Türk kızlarında pubik kıllanmanın başlangıç yaşı yaş, erişkin evreye ulaşma yaşı ise yaş olarak belirlenmiştir. Türk kızlarında ortalama menarş yaşı 12.5 yaş olarak bulunmuştur 17. Kızlarda pubertede izlenen diğer değişiklikler vulva, vajen ve himen mukozasında kalınlaşma, vajinal sekresyonun asidik özellik kazanması, mons pubiste yağlanma ve klitoriste hafif büyümedir 18. Erkeklerde ikincil cinsel özelikler testis hacminin artması ile başlar. Pubarş, aksillarş ve spermarş sırası ile gözlenir. Testis hacminin 4 mm 3 veya çapının 2,5 cm yi aşması pubertenin ilk bulgusu olarak kabul edilir 19. Türk çocuklarında testis boyunun 4 mm 3 den büyük olmasının 11.1±2.1 yaş olduğu saptanmıştır 17. Adolesan dönemde hızlı büyüme ve gelişme ile birlikte kalori ihtiyacı da artar. Adolesan beslenmesi değerlendirildiğinde düzensiz öğün ve öğün aralarında atıştırma örüntüsü, ev dışında yemek yeme alışkanlığı ve ayaküstü beslenme (fast-food) biçimi, beslenme alışkanlıklarının tipik özelliklerindendir. Bunun yanında hareketsizlik, sosyal-çevresel faktörler ve psikolojik yapıya bağlı olarak gelişen obezite önemli bir 3

14 problemdir 21. Bu alışkanlıkları genellikle aile, akranlar ve kitle iletişim araçlarını kapsayan birçok etmen etkilemektedir 22. Yetişkinlikte görülen pek çok ciddi hastalığın kökeni ergenliğe dayanır. Örneğin, sigara kullanımı, kötü beslenme ve egzersiz alışkanlıkları hayatın ileri dönemlerinde hastalık ya da erken ölüme yol açmaktadır 1. Depresyon, alkol kullanımı ve intihar girişimleri adolesanlarda oldukça yaygındır 23. Adolesanların karşılaşabilecekleri en önemli üreme sağlığı sorunları cinsel yolla bulaşan hastalıklar, AIDS, istenmeyen gebelikler, yasal olmayan düşükler ve bunlara bağlı gelişen komplikasyonlardır. Gebelikte düşük kilo, yetersiz kilo alımı ve obezite, prematüre doğumlar, gelişme geriliği ve hipertansiyonla yakından ilişkilidir. Gebelikte anemiler beslenme bozukluğu ile orantılıdır. Beslenme tüm gebelerde önemli iken adolesan gebelikte özellikle önemlidir. Adolesanın kendi büyüme gelişmesi için yeterli ve dengeli beslenmesi şarttır. Bu duruma gebelik eklenince beslenme daha da önem kazanır 22. Demirezen ve Çoşansu nun yaş 638 adolesan ile yaptıkları araştırmadan elde edilen bulgular öğrencilerin önemli ölçüde sağlıksız beslenme alışkanlıklarına sahip olduğu ve risk taşıdıklarını göstermektedir. Araştırma bulguları erkek öğrencilerin kızlara göre daha sık yağlı ve şekerli yiyecekler yediği (x 2 =11.2; p=0.02), kahve, çay, kola tükettiği (x 2 =18.8; p=0.001) ve daha sık fast-food türü yiyecekler tükettiğini (x 2 =9.9; p=0.04) göstermiştir. Sağlıksız beslenme alışkanlıklarının yaşla birlikte artış göstermesi, erken dönemden başlayarak çocuk ve gençlerde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılmasına yönelik koruyucu girişimlerin önemine işaret etmektedir 24. Adolesanların başlıca mortalite ve morbidite nedenleri arasında, yönlendirme ve belirli beceriler kazandırma yoluyla azaltılabilecek ve önlenebilecek, bu çağa özgü riskli davranışlarla doğrudan ilişkili sorunlar vardır 16. TUİK 2008 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre 7-14 yaş grubundaki çocukların son 6 ay içinde yaşadıkları hastalık/sorunlar; enfeksiyöz hastalıklar (%46.3), ağız ve diş sağlığı sorunları (%26.3), göz ile ilgili sorunlar (%16.8), beslenmeyle ilişkili hastalıklar (%8.8) ve cilt hastalıkları (%8.7) ilk beş sırayı almaktadır. On beş ve yukarı yaştakilerden kronik hastalık/sağlık sorunu yaşadıklarını belirten bireylerin verdikleri yanıtlara bakıldığında en yüksek ilk 5 hastalık grubunun; bel bölgesi kas iskelet sistem 4

15 problemleri (%22.7), romatizmal eklem hastalığı (%17.6), ülser (%15.4), migren ve benzeri şiddetli baş ağrısı (%15.4) ve hipertansiyonda (%14.8) yoğunlaştığı gözlenmiştir 5. Özmert ve ark. (2005) yoksul ilkokullarda yaptığı çalışmada sosyo-demografik özellikler, fiziksel ve çevresel faktörlerin okul başarısını etkilediğini belirtmiştir. Bu etkileşimin ise sadece okul başarısını etkilemekle kalmayıp üniversite eğitimi ve daha sonraki yaşamı da etkileyeceğini vurgulamıştır 25. Adolesan dönemi bu nedenlerle dikkatle izlenmesi ve desteklenmesi gereken bir dönemdir 16. Adolesanların fonksiyonel durumlarını belirlemek sadece büyüme ve gelişmesi için değil sağlıklı yetişkin bireylere dönüşüm süreci içinde gereklidir. Bu alanda yapılacak araştırmalar sağlık ekibine veri tabanı sağlar COOP Chart Ölçeği Geleneksel tıp ve bakım modelleri bireysel adolesan sağlık rehberliğinde çok az başarı sağlamıştır. Topluma yönelik birinci basamak sağlık bakımı (Communitiy Oriented Primary Care-COPC) primer bakım ile toplum sağlığı arasında köprüdür. Topluma dayalı modelde amaç tedavi gereksinimlerini belirlemek kadar yüksek riskli adolesana müdahaleyi de kapsar. Bu model, okula dayalı adolesan sağlık merkezleri oluşturmak ve adolesan sağlığını geliştirme hedefini kapsar. COOP sağlık merkezleri okullarda kurulacak bu sistemle; adolesanlarda öncelikle önemli olan sağlık problemleri hakkında doktor ve hemşirelerden bilgi alınmasını, psikososyal problemler konusunda da sağlık ekibinden destek alarak sorunlarına çözümü önerir 20. COOP Chart anketleri, yetişkin ve gençlerin fonksiyonel durumunu değerlendirmek için geliştirilmiş geçerli ve pratik bir yöntemdir 11. İlk olarak Nelson ve ark. 26 tarafından geliştirilmiş daha sonra WONCA (Classification Committee of the World Organization of National Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners/Family Physicians) tarafından uyarlanmıştır 27. Günümüze kadar COOP Chart dünyada 20 dile çevrilmiş ve geçerlik-güvenirliği yapılmıştır 28. Ayrıca bu sistemin Kuzey Amerika ve başka yerlerde kabul edilebilirliği, geçerlik ve güvenilirliği çok farklı uygulamalarda test edilmiştir 12. Amerika da Bristol 29 5

16 randomize çalışma, Çin de kronik hastalık 30 ve fonksiyonel durum 31 değerlendirme çalışmaları, Londra da geçerlik 32 çalışmasında kullanılmıştır. Nelson ve ark. 26 orijinal Dartmouth COOP Chart ın 1 saatlik test re-test güvenilirlik testinin iyi olduğunu bildirmişlerdir. COOP Chart ın test, re-test güvenirliğinde yüksek düzeyler gösterdiği, uzun dönem sağlık durumunu değerlendirmede ve ilk sağlık durumu ile son durumun karşılaştırılmasında oldukça iyi olduğu tespit edilmiştir 34. Lindegaard et al. 33 psikososyal problemleri olan hastalarda yaptıkları test ve re-test çalışmasında sağlık değerlendirmeleri için 1 güne oranla 2 veya 3. günlerde re-test yapılmasını önermişlerdir. COOP Chart, hastalarla iletişimi geliştirmek, fonksiyonel durumlarının açıkça ortaya konmasını sağlamak ve hastalara hazırlanan tedavi planlarını uyarlamak için klinisyenlere önerilmektedir 35. COOP Chart günümüze kadar diyabet 36, kalp hastalıkları 37, farklı yaş gruplarında psikolojik ve sosyal gelişim problemleri 38, depresyon 39, astım 40, kanser 41, göz rahatsızlıkları 42, felç 43, epilepsi 44, demansı 45 kapsayan pek çok hastalıkta kullanılmaktadır. COOP Chart, kullanımda olan yaşam kalite anketleriyle kıyaslandığında geçerliği iyi bulunmuştur. COOP Chart anketlerinde skorlar bireylerin önceki skorları ve referans değerleriyle karşılaştırılabilir, araştırma ve sonuç çalışmaları dışındaki günlük kullanımlarda istatistik analize ihtiyaç duymadan kullanılabilir. Anketlerin kullanım ve değerlendirilmesinde karışık ve yüksek maliyetli teknolojilere gerek yoktur 13. COOP Chart bireyin fiziksel durumunu, duygularını, günlük sosyal aktivitelerini, sağlığındaki değişimleri ve genel sağlık durumunu içeren 6 kategoriden oluşmaktadır. Her bir tablo hasta fonksiyonlarının izlem ve bakımının değerlendirilmesi için sağlıklı bir skorlama sistemi uygulandığından basit ve kolaydır 12. Başlıklar altındaki tablolardan her biri, kişinin son 4 hafta içindeki durumunu içeren soru ve beş seçenekten oluşur. Her cevap fonksiyonel durumu gösterir en iyiden en kötüye doğru 5 puanlık skala ile gösterilmiştir (1=Çok iyi, 2=İyi, 3=Orta, 4=Kötü, 5=Çok kötü) 13. Aynı zamanda her seçeneği daha anlaşılır kılan çizgi karakter ile ifade edilir. Her seçeneğin karşısındaki resim, cevapların ön yargısız olması için yapılmıştır 11,12. Jenkinson et al. 34 yaptığı çalışma ise cevaplardaki resimlerin soruya verilen cevapları ve yanıt sürelerini değiştirmediğini göstermiştir. 6

17 2.3. COOP Chart Testlerinin Versiyonları WONCA COOP Chart COOP/WONCA sağlık durumunu değerlendirme tabloları, birinci basamak sağlık hizmetlerinde kullanılması için uygun, en üst seviyede gereksinimleri belirleyecek nitelikte hazırlanmıştır. Orijinal Darmouth COOP fonksiyon tabloları, Nelson tarafından 1988 yılında yaklaşık 200 GPS WONCA (Dünya Aile Hekimliği/Genel Pratisyen Örgütü) tasnif komisyonu çizelgeleri revize edilerek Dartmouth Tıp Fakültesi işbirliğiyle geliştirilmiştir 13,46. Tablolar, fiziksel sağlık, duygular, günlük aktivite, sosyal sağlık ve genel sağlık soruları içeren 5 farklı alanda hazırlanmıştır ve değerlendirilmesi kolaydır. COOP/WONCA sağlık statüsü hakkındaki değişiklikleri belirler. Her tablo 5 ölçüye sahiptir (1=Çok iyi, 2=İyi, 3=Orta, 4=Kötü, 5=Çok kötü). Bazı çevirilerde parametrik testlere uygunluk ve boyut açısından tüm sağlık 3 puan verilerek değiştirilmiştir. Ölçeğin her bir adımı resimle gösterilmiştir. Sonuçta bireyin sağlık profili belirlenir Adolescent COOP Chart COOP Adolescent Chart fonksiyonel sağlık değerlendirme sistemi genel ve pratik uygulamalar için tasarlanmış uluslararası testlerdir. COOP Adolescent Chart sürümü, hastaların fonksiyonlarından sosyal ve zihinsel aktivite, ağrı, fiziksel ve duygusal durumunu belirleyen alanda dokuz adet resimli tablo kullanılarak ölçülen yetişkin sürümünden model alınarak oluşturulmuştur. Ölçek test edilmiş, birincil bakım araştırmaları ile geliştirilmiş, Darmouth COOP Projesinden sonra adlandırılmıştır 26. Yetişkin ölçeğinin sağlık durum değişimlerine oldukça hassas olduğu, ofis ortamlarında kolay kullanıldığı, geçerli ve güvenirliği olduğu gösterilmiştir 26. COOP Adolescent Chart sürümü, yaş aralığında 658 genç örnek alınarak geliştirilmiştir 47. Bu kişisel-yönetim skalası ilk başta 17 alanı kapsayan ölçüm içeriyordu. Primer bakım uzmanları 3 alanı elediler. Geriye kalan 14 alandan 6 alan (fiziksel sağlık, duygusal durum, okul durumu, sosyal destek, aile iletişimi ve sağlık alışkanlıkları) skalanın her bir noktasına yerleştirilen uyumlu Likert skalasından 5 resimle derecelendirilmiştir 14. Bu özet ölçek tamamında 5 dakikadan daha az zamanı almaktadır. Test, re-test güvenirliği, 198 adolesanda ardışık günlerde denenmiş 7

18 korelasyon 77 (71-80 aralığında) olarak görülmüştür. Aynı zamanda geçerliği, aynı alanda anket dışı konulardan seçilen ve 6 alanın her biri arasında kıyaslama yapılmıştır. Alanların karşılığı olan korelasyon ortalaması 62 olup, yetişkin COOP geçerlik çalışmasında karşılaştırılmayan alanlar için 32 ve karşılaştırılmış alanlarda korelasyon 64 bulunmuştur 26. Geçerlik ayırımı, yaş, cins, ırk kontrol edildikten sonra ilaç kullanmayan veya daha öncesinde ilaç kullanmış adolesanlarda farkı görmek için uygulanarak COOP Adolescent Chart sürümü sağlık alışkanlıklarını belirlemiştir 47. COOP Adolescent Chart tablosu klinik uygulama alanlarında kullanım potansiyeli geniş ve uygulaması kolaydır. Likert skalasından 5 resimle derecelendirilmiş resimler, ölçümlerin geçerliğini azaltmadan ya da cevapları geliştirici etki oluşturmadan soruların cevaplandırılmasını göstermesiyle etkileyici olmuştur. Ek olarak 6 fonksiyonel alanda, özellikle bireysel seviyede sadece önemli bazı fonksiyonların gözden kaçmasını değil aynı zamanda hepsini de dahil etmesi açısından önemlidir. Bu ölçeğin sağlık durumundaki önemli değişimleri ortaya çıkarması dışında, tüm değişimlere duyarlı olması sebebiyle sağlık problemlerini belirlemede en iyi yarar sağlayacağı açıktır 38. Skalayı geliştirenler, bu tabloların biri için 3 ya da daha yüksek puan alanların, o tabloda sorgulanan soruna yönelik bireyin sağlık probleminin olacağını dikkat çekerek, bir doktor kontrolü önermektedir 47. 8

19 3. GEREÇ VE YÖNTEM 3.1. Araştırma Yöntemi Araştırmanın yöntemi, COOP Adolesan ölçeğinin geçerlik-güvenilirliği yapıldığından metodolojik bir araştırmadır Araştırmanın Yeri ve Tarihi Araştırma 1-31 Aralık 2009 tarihleri arasında Hatay (39:12:00 Doğu boylam, 36:52:00 Kuzey enlem ) ilinde merkez ilköğretim okullarında yapılmıştır Evren ve Örneklemin belirlenmesi Araştırmanın evrenini, Hatay ilinde İl Milli Eğitim Müdürlüğü ne bağlı İlköğretim okullarına devam eden yaş arasındaki (6-8. sınıf) adolesanlar oluşturmuştur. Milli Eğitim İl Müdürlüğü nden alınan istatistik verilerine göre Hatay merkezde toplam 38 okul ve bu okullarda öğrenim gören toplam adolesan bulunmaktadır. Örneklem seçimi için tabakalı örneklem metodu kullanıldı. Ülkemizde sosyoekonomik durumun değerlendirilmesinde standart bir ölçek kullanılmamaktadır. Bu nedenle okulların sosyoekonomik sınıflandırılması yapılırken İl Milli Eğitim Müdürlüğü nün gözlemsel değerlendirilmesi kullanıldı 48. Sosyoekonomik sınıflamaya göre bu okullar alt, orta, üst gelir düzeyine göre tabakalandı. Okul dağılımı düşük sosyoekonomik düzeyde (SED) 23 okul (6382 adolesan), orta SED de 10 okul (5526 adolesan), yüksek SED de 4 okul (2325 adolesan) olarak belirlendi. Araştırmanın örneklem büyüklüğünü belirlemek amacıyla, Kuramsal Örneklem Büyüklüğü tablosundan yararlanıldı. Büyüklüğü e kadar olan evrende örneklem büyüklüğü %99 güven düzeyinde (±)5 hata payı ile 642 olarak verildi 49,50. Buna göre Antakya merkeze bağlı okullarda öğrenim gören toplam adolesandan 698 adolesan örnekleme alındı. Tabakalı örnekleme göre belirlenen 698 adolesandan, alt düzeyde 313 adolesan, orta düzeyde 271 adolesan, üst düzeyde 114 adolesan yer aldı. Okullar ulaşım, anket uygulama, veri temini, şube sayıları göz önüne alınarak basit rastgele örneklem metoduyla seçildi. Antakya merkeze bağlı okullardan İstiklal 9

20 İlköğretim Okulu, İnönü İlköğretim Okulu ve Özel Ata Kolejinin 6-8 sınıflarında anketler uygulandı Araştırmanın Değişkenleri Bağımlı değişken: Adolesanların kendi sağlıklarına yönelik bilgiler (genel ve son 4 haftadaki sağlık durumları) araştırmanın bağımlı değişkenleridir. Bağımsız değişken: Adolesanların cinsiyeti, yaşı, ailesinin eğitim durumu vb sosyo-demografik özellikleri araştırmanın bağımsız değişkenleridir COOP Adolescent Chart ın Türkçeye Uyarlaması COOP Chart ı geliştiren araştırmacılar Eugene C. Nelson ve John H. Wasson ile yazılı ( ile) iletişim kuruldu ve ölçeğin Türkçe ye uyarlanması ile ilgili gerekli izin alındı (Ek-V). Ölçeğin orijinal formu (Ek-II) İngilizce olduğundan Türkçeye uyarlandı (Ek-III). Birbirinden bağımsız iki İngilizce dil bilimcisi tarafından Türkçe ye çevrildi. Konu ile ilgili uzman üç öğretim üyesi (Ek-VIII) tarafından incelenerek her madde için uygunluk değerlendirilmesi yapıldı. Daha sonra Türkçe leştirilen ölçek Türkçe ve İngilizce yi iyi bilen bir kişi tarafından özgün diline tekrar çevrildi ve bu çeviri ölçeğin orijinal formu ile karşılaştırıldı Araştırmanın Etiği COOP Adolescent Charts ölçeğini geliştiren araştırmacılardan ile ölçeğin Türkçeye çevrilmesi, geçerlik-güvenirliğin yapılması ve Türkiye standartlarına uygun olmayan sorularda değişiklik yapabilmek için izin alındı (Ek-V). Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Etik Kurulundan izin alındı (Ek-VI). Araştırmayı gerçekleştirmek için Hatay İl Milli Eğitim Müdürlüğü nden ve çocukların velilerinden yazılı izin alındı (Ek-VII). 10

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK ( )

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK ( ) HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK (2.0.20) Gülay Turgay, Emre Tutal 2, Siren Sezer Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Diyaliz Programı

Detaylı

SANAYİDE ÇALIŞAN GENÇ ERİŞKİN ERKEKLERİN YAŞAM KALİTESİ VE RİSKLİ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

SANAYİDE ÇALIŞAN GENÇ ERİŞKİN ERKEKLERİN YAŞAM KALİTESİ VE RİSKLİ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ SANAYİDE ÇALIŞAN GENÇ ERİŞKİN ERKEKLERİN YAŞAM KALİTESİ VE RİSKLİ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ Yrd. Doç. Dr. Tahsin Gökhan TELATAR Sinop Üniversitesi SYO İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümü 28.03.2017 Uluslararası

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR Feray Gökdoğan 1, Duygu Kes 2, Döndü Tuna 3, Gülay Turgay 4 1 British University of Nicosia, Hemşirelik Bölümü 2 Karabük

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ

GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ Doğuma Hazırlık Doğum Öncesi Eğitim Fetal Aktivitenin İzlenmesi Göğüs Bakımı Emzirmeye

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERİ ANALİZİ, İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor?

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Ebru Turgut 1, Yunus Emre Sönmez 2, Şeref Can Gürel 1, Sertaç Ak 1 1 Hacettepe

Detaylı

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Konunun önemi Su vücudun yapıtaşı, her yaş için ideal

Detaylı

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı BULGULAR Çalışma tarihleri arasında Hastanesi Kliniği nde toplam 512 olgu ile gerçekleştirilmiştir. Olguların yaşları 18 ile 28 arasında değişmekte olup ortalama 21,10±1,61 yıldır. Olguların %66,4 ü (n=340)

Detaylı

BÜYÜME. Vücudun ya da vücut bölümlerinin boyut olarak artması Yaşamın ilk 20 yılında görülen en önemli biyolojik süreçtir.

BÜYÜME. Vücudun ya da vücut bölümlerinin boyut olarak artması Yaşamın ilk 20 yılında görülen en önemli biyolojik süreçtir. BÜYÜME Vücudun ya da vücut bölümlerinin boyut olarak artması Yaşamın ilk 20 yılında görülen en önemli biyolojik süreçtir. 2 BÜYÜME Örneğin doku büyümesi gerçekleşerek vücut ağırlığı ve boy uzunluğunda

Detaylı

HOŞGELDİNİZ. Diaverum

HOŞGELDİNİZ. Diaverum HOŞGELDİNİZ 1 HEMODİYALİZ HASTALARININ DİYALİZ KLİNİKLERİNDEN BEKLENTİLERİ Gizem AKYOL¹, Nergiz TEKYİĞİT¹,Ayşegül TEMİZKAN KIRKAYAK¹,Fatma KABAN²,Filiz AKDENİZ²,Tevfik ECDER²,Asiye AKYOL³ 1-Diaverum Özel

Detaylı

HEMŞİRE TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİMİN BESLENME YÖNETİMİNE ETKİSİ

HEMŞİRE TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİMİN BESLENME YÖNETİMİNE ETKİSİ HEMŞİRE TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİMİN BESLENME YÖNETİMİNE ETKİSİ Özlem Bulantekin Düzalan*, Sezgi Çınar Pakyüz** * Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu ** Celal Bayar Üniversitesi Manisa Sağlık

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 22.10.2016 Gülay Turgay 1, Emre Tutal 2, Siren Sezer 3 1 Başkent Üniversitesi Sağlık

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y Avanos ve Gülşehir İlçelerinde Görülen Kronik Hastalıkların Prevalans, İnsidans ve Risk Faktörlerinin Değerlendirildiği İzlem Çalışması 18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y V E R İ T O P L A M A F O R M U Hane ve

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM: TASARIM PAZARLAMA ARAŞTIRMASINA GİRİŞ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM: TASARIM PAZARLAMA ARAŞTIRMASINA GİRİŞ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v TEŞEKKÜR... vi İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... vii İÇİNDEKİLER... ix ŞEKİLLER LİSTESİ... xviii TABLOLAR LİSTESİ... xx BİRİNCİ KISIM: TASARIM BİRİNCI BÖLÜM PAZARLAMA ARAŞTIRMASINA

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

14. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, 4-7 EKİM 2011 P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ

14. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, 4-7 EKİM 2011 P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ SÜMBÜLE KÖKSOY, EMİNE ÖNCÜ, ŞENAY ŞERMET, MEHMET ALİ SUNGUR Mersin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu sumbulekoksoy@gmail.com Bildiri Konusu:

Detaylı

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ Dr. Bekir KESKİNKILIÇ 1 SAĞLIK Yalnızca hastalık veya sakatlığın olmaması değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. Irk, din, siyasi görüş, ekonomik veya sosyal durum ayrımı yapılmaksızın

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

ÖNSÖZ. beni motive eden tez danışmanım sayın Doç. Dr. Zehra Özçınar a sonsuz

ÖNSÖZ. beni motive eden tez danışmanım sayın Doç. Dr. Zehra Özçınar a sonsuz i ÖNSÖZ Bu çalışma uzun ve zor, ancak bir o kadar da kazançlı bir sürecin ürünüdür. Öncelikle; bilgi ve deneyimleri ile bu süreçte bana yol gösteren, anlayışlı tutumuyla beni motive eden tez danışmanım

Detaylı

HS-003. Nuray ŞAHİN ORAK (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı.

HS-003. Nuray ŞAHİN ORAK (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı. HS-003 Nuray ŞAHİN ORAK (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı. İstanbul) Sezgi ÇINAR PAKYÜZ (Celal Bayar Üniversitesi, Manisa Sağlık Yüksekokulu,

Detaylı

TİP 1 DİYABETİ OLAN İNSÜLİN POMPASI KULLANAN BİREYLERE BAZAL İNSÜLİN DOZ DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ VERMELİ MİYİZ?

TİP 1 DİYABETİ OLAN İNSÜLİN POMPASI KULLANAN BİREYLERE BAZAL İNSÜLİN DOZ DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ VERMELİ MİYİZ? TİP 1 DİYABETİ OLAN İNSÜLİN POMPASI KULLANAN BİREYLERE BAZAL İNSÜLİN DOZ DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ VERMELİ MİYİZ? Sacide Kılıç* Alime Selçuk Tosun** Elif Eliş* *Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARIN - VELİLERİN VE ÖĞRETMENLERİN OBEZİTE DURUMLARI İLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARIN - VELİLERİN VE ÖĞRETMENLERİN OBEZİTE DURUMLARI İLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 2015 ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARIN - VELİLERİN VE ÖĞRETMENLERİN OBEZİTE DURUMLARI İLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 31.03.2014 İçindekiler YÖNETİCİ ÖZETİ... 5 1. BÖLÜM: ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ

Detaylı

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Bazı Temel Kavramlar

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Bazı Temel Kavramlar BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Bazı Temel Kavramlar TEMEL ARAŞTIRMA KAVRAMLARI Bilimsel çalışmaların amacı, örneklem değerinden evren değerlerinin kestirilmesidir. Araştırma evreni (population) Evren, bütündeki

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Halil Coşkun ÇELİK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Halil Coşkun ÇELİK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Halil Coşkun ÇELİK 15 Mayıs 2008 Hemen hemen her bilim alanındaki gelişmeler, yapılmış sistematik araştırmaların katkılarına bağlıdır. Bu yüzden genel olarak araştırma,

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ

MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ S O N U Ç R A P O R U MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ ISBN: 978-605-5307-07-3 Mebusevleri Mah. Şerefli Sk. No:27/3 Tandoğan / ANKARA T: 0312 222 03 55 F: 0312 222 03 09 MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ

TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ Egemen Ünal*, Reşat Aydın*, Gülnur Tekgöl Uzuner**, Oğuz Osman Erdinç**, Selma Metintaş* *Eskişehir Osmangazi Üniversitesi

Detaylı

2.Cinsiyet 1.kız 2.erkek 3.Öğrenim 1.OYD 2.Oy 3.ilkokul 4.ortaokul 5.lise 6.YO 7. gereksiz (0-6

2.Cinsiyet 1.kız 2.erkek 3.Öğrenim 1.OYD 2.Oy 3.ilkokul 4.ortaokul 5.lise 6.YO 7. gereksiz (0-6 56 EK 1 YENĐKAPI SAĞLIK OCAĞI BÖLGESĐNDE ÇOCUKLARDA ÖZÜRLÜLÜK SIKLIĞI VE ETKĐLEYEN FAKTÖRLER ĐLE ĐLGĐLĐ ANKET FORMU Adı Soyadı:. Anket Sıra-No: Mahallesi:...Sokak.Ev no. Tlf:.. 1.Yaş.. 2.Cinsiyet 1.kız

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları 1 Selda Çelik, 2 Meral Kelleci, 3 Dilek Avcı, 1 Elif Temel 1 İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kaliteli yaşam; kişinin temel ihtiyaçlarını karşıladığı,

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ÖRGÜT KÜLTÜRÜNÜN ÖĞRENEN ÖRGÜTE OLAN ETKİSİ

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ÖRGÜT KÜLTÜRÜNÜN ÖĞRENEN ÖRGÜTE OLAN ETKİSİ T.C. İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME ANABİLİM DALI İŞLETME DOKTORA PROGRAMI TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ÖRGÜT KÜLTÜRÜNÜN ÖĞRENEN ÖRGÜTE OLAN ETKİSİ Doktora Tezi Araştırma Önerisi

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

BÜYÜMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Prof Dr Zehra AYCAN.

BÜYÜMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Prof Dr Zehra AYCAN. BÜYÜMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ Prof Dr Zehra AYCAN zehraaycan67@hotmail.com Büyüme Çocukluk çağı, döllenme anında başlar ve ergenliğin tamamlanmasına kadar devam eder Bu süreçte çocuk hem büyür hem de gelişir

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuç: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT The Evaluation of Mental Workload in Nurses Objective: Method: Findings: Conclusion:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuç: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT The Evaluation of Mental Workload in Nurses Objective: Method: Findings: Conclusion: ÖZET Amaç: Yapılan bu çalışma ile Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesinde görevli hemşirelerin zihinsel iş yüklerinin değerlendirilmesi ve zihinsel iş yükünün hemşirelerin sosyo-kültürel özelliklerine

Detaylı

Özgün Problem Çözme Becerileri

Özgün Problem Çözme Becerileri Özgün Problem Çözme Becerileri Research Agenda for General Practice / Family Medicine and Primary Health Care in Europe; Specific Problem Solving Skills ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: XVII, Sayı: 1, 2003 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz Doç. Dr. Alanur Çavlin 2 Aralık 214, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun

Detaylı

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır.

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 1 / 5 1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk a detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 2. Kapsam: Bu talimat çocuk ın değerlendirilmesine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

ANKARA ili YAŞ GRUBU

ANKARA ili YAŞ GRUBU Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe J. ofspor! Sciences 2005, 16 (1), 19-29 ANKARA ili 11-12 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARıN FiziKSEL AKTiviTE VE BAZI BESLENME ALıŞKANLıKLARı Dr. savaş KUDAŞ*, Dr. Bülent ÜLKAR**, Dr.Ali

Detaylı

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Ahmet Akýcý*, Dr. M. Ümit Uðurlu*, Dr. Narin Gönüllü*, Dr. Þule Oktay*, Sibel Kalaça** Akýlcý olmayan ilaç

Detaylı

ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 4, Article Number: 1C0092

ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 4, Article Number: 1C0092 ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 4, Article Number: 1C0092 EDUCATION SCIENCES Received: July 2009 Accepted: September 2009 Series : 1C ISSN : 1308-7274 2009

Detaylı

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); popülasyonun

Detaylı

T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU MART, 2017 MUĞLA T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ.... ANABİLİM DALI.... BİLİM

Detaylı

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Topluluğu kuruluşlarından Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri, Türkiye nin yerinde sağlık ve bakım çözümleri sunan ilk ve en büyük kuruluşudur.

Detaylı

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ SOS. YELDA ġġmġġr PSK. ÖZGE KUTAY PSK. PINAR ULUPINAR Ġzmir, 2014 1 HUZUREVĠ EĞĠTĠMĠ VERĠ DEĞERLENDĠRMELERĠ 2013 yılında İBB Kadın Danışma

Detaylı

Prof. Dr. H. Zafer Güney Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Prof. Dr. H. Zafer Güney Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. H. Zafer Güney Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Araştırma Serisi 9-2011 1 AİK- DSÖ TANIMI Hastaların ilaçları klinik ihtiyaçlarına uygun şekilde,

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel)

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel) EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ Anket Uygulama Yöntemi Kurumlar, yüzyüze, internet, telefon, posta yolu gibi yöntemler ile anket uygulayabilirler. Anket Uygulanmayacak Kişiler 16 yaşından küçükler

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

İçindekiler. Pazarlama Araştırmalarının Önemi

İçindekiler. Pazarlama Araştırmalarının Önemi İçindekiler Birinci Bölüm Pazarlama Araştırmalarının Önemi 1.1. PAZARLAMA ARAŞTIRMALARININ TANIMI VE ÖNEMİ... 1 1.2. PAZARLAMA ARAŞTIRMASI İŞLEVİNİN İŞLETME ORGANİZASYONU İÇİNDEKİ YERİ... 5 1.3. PAZARLAMA

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELEDE HAREKETLİ VE SAĞLIKLI YAŞAM PROJESİ

OBEZİTE İLE MÜCADELEDE HAREKETLİ VE SAĞLIKLI YAŞAM PROJESİ KADINLAR SAĞLIK İÇİN HAREKETE GEÇİYOR! OBEZİTE İLE MÜCADELEDE HAREKETLİ VE SAĞLIKLI YAŞAM PROJESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ DR. YILMAZ OKTAY SAĞLIKLI VE

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1 Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 3(1): 191-198 Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1 Özet Bu çalışmanın amacı, üniversite

Detaylı

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI Prof. Dr. Nezih Güven (ODTÜ, Rektör Danışmanı) Doç. Dr. Ayşe Gündüz Hoşgör (ODTÜ,Sosyoloji Blm.) Y. Doç. Dr. Mustafa Şen (ODTÜ, Sosyoloji Bölümü) Bağlantı

Detaylı

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Dr. Sinem Sevil DEĞİRMENCİ Prof.Dr.Gökay AKSARAY Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Giriş

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU Dersin Adı-Kodu: BİS 601 Örnek Genişliği ve Güç Programın Adı: Biyoistatistik Dersin düzeyi Doktora Ders saatleri ve Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI KİŞİLER ARASI BAĞIMLILIK ÖLÇEĞİ NİN (INTERPERSONAL DEPENDENCY INVENTORY) UYARLAMA ÇALIŞMASI Yağmur ULUSOY

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

Halk Sağlığı. YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ

Halk Sağlığı. YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Halk Sağlığı YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Halk Sağlığı, organize edilmiş toplum çalışmaları sonunda; - çevre sağlığı koşullarını düzelterek - bireylere sağlık bilgisi vererek - bulaşıcı hastalıkları

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) Parametrik Olmayan Testler Binom Testi SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012) Soru 1: Öğrencilerin okul

Detaylı

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler Prof. Dr. Reyhan Çeliker Antropoloji nedir? Antropoloji İnsanı, biyolojik yapısını, bedensel özelliklerini, kültürel yapısını, sosyal davranışlarını inceleyen bilim

Detaylı

İLKOKUL ÇOCUKLARI İÇİN UYUMSAL DAVRANIŞ ÖLÇEĞİ BİR GEÇERLİK - GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI*

İLKOKUL ÇOCUKLARI İÇİN UYUMSAL DAVRANIŞ ÖLÇEĞİ BİR GEÇERLİK - GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI* İLKOKUL ÇOCUKLARI İÇİN UYUMSAL DAVRANIŞ ÖLÇEĞİ (AAMDAdaptive Behavior Scale, Public School Version, 1974) BİR GEÇERLİK - GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI* Yrd. Doç. Dr. Handan Asude BAŞAL** Gelişim bir bütündür. Fiziksel,

Detaylı

LisE BiRiNCi SINIF ÖGRENCiLERiNiN BEDEN EGiTiMi VE SPORA ilişkin TUTUM ÖLÇEGi ii

LisE BiRiNCi SINIF ÖGRENCiLERiNiN BEDEN EGiTiMi VE SPORA ilişkin TUTUM ÖLÇEGi ii Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofspor! Sciences 2001, 12 (2), 9-20 LisE BiRiNCi SINIF ÖGRENCiLERiNiN BEDEN EGiTiMi VE SPORA ilişkin TUTUM ÖLÇEGi ii Gıyasettin DEMIRHAN, Figen ALTAY Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları PISA ARAŞTIRMALARI ve TÜRKİYE Yrd. Doç. Dr. Ergül Demir Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Ankara, 21 Kasım 2015 1 PISA Nedir? Uluslararası eğitim

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı