ENGEL EĞRĠLERĠ: TOKAT ĠLĠ ÖRNEĞĠ ĠNCELEMESĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENGEL EĞRĠLERĠ: TOKAT ĠLĠ ÖRNEĞĠ ĠNCELEMESĠ"

Transkript

1 T.C. GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ Bilimsel AraĢtırma Projeleri Komisyonu Sonuç Raporu Proje No: 2012/89 ENGEL EĞRĠLERĠ: TOKAT ĠLĠ ÖRNEĞĠ ĠNCELEMESĠ Proje Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. RüĢtü YAYAR Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi AraĢtırmacılar ve Birimleri ArĢ. Gör. Mustafa Necati ÇOBAN Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi (Ağustos/2013) ENGEL EĞRĠLERĠ: TOKAT ĠLĠ ÖRNEĞĠ ĠNCELEMESĠ

2 ÖZET( ) Tüketim, hayatın her alanında kendisini gösteren ve bireylerin istek ve ihtiyaçlarını karşılamaları adına yöneldikleri önemli bir olgudur. Tüketim harcamaları da bireylerin istek ve ihtiyaçlarını karşılama yoluna giderken belirli harcama kategorilerine yönelttikleri tutarlardır. Bireyler tüketim harcamaları yaparken bir takım şeyleri göz önünde bulundurmak zorundadırlar. Gelir de bunlardan birisidir. Gelir, bireylerin tüketim harcamalarını etkileyen unsurlardan birisidir. Gelir ile tüketim arasındaki ilişkiyi inceleyen Engel in ortaya koymuş olduğu Engel Kanunu yla gelir tüketim ilişkisi dikkat çekici hale gelmiş ve bir çok çalışmanın konusu olmuştur. Çalışmada Tokat ili geneli, Tokat merkez ilçe ve Tokat ilçeleri kentsel alan olarak analiz edilmiştir. Hanehalkı bütçe anketleri kullanılarak elde edilen veriler daha sonra en uygun fonksiyonel form tespit edilerek regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Analiz neticesinde Tokat il genelinde, Tokat merkez ilçede ve Tokat ilçelerinde gelir esneklikleri elde edilmiştir. Gıda ve alkolsüz harcamalar ve konut harcamaları tüm analizlerde zorunlu mal kategorisinde yer almış, diğer harcama grupları da sağlık harcamaları dışında lüks mal kategorisine girmiştir. Sağlık harcamaları Tokat geneli ve Tokat ilçelerinde zorunlu mal kategorisinde yer almış, Tokat merkez ilçede ise lüks mal kategorisinde yer almıştır. Çalışmada ayrı gelir gruplarına göre Engel Kanunu nun geçerliliği test edilmiş, hanehalklarının gelirleri arttıkça zorunlu mal kategorisine giren mallara olan harcama paylarının azaldığı gözlemlenmiş, lüks mal kategorisine giren mallara olan harcama paylarının arttığı gözlemlenmiştir. Anahtar kelimeler: Engel Kanunu, Gelir, Gelir Esnekliği, Tüketim Harcaması ENGEL CURVES: THE CASE STUDY OF TOKAT ( ) Bu çalışma Gaziosmanpaşa Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından desteklenmiştir ( Proje No: 2012/89).

3 ABSTRACT Consumption is an important case presenting itself in any fields of life in which the individuals lean towards meeting their needs and desires. And consumption expenditures mean the amount individuals address towards specific expense categories while meeting their desires and needs. The individuals should consider some issues while spending consumption expenditures. Income is one of the factors that affect consumption expenditures of individuals. Income-consumption relationship has become remarkable through the Engel law revealed by Engel who analyzed the relationship between income and consumption, and has become the subject of several studies. In this study, Tokat province and Tokat central district, and Tokat districts were analyzed as urban areas. The data obtained by using family income questionnaires were exposed the regression analysis subsequently determining the most appropriate functional form. As result of the analysis, income elasticity was obtained in Tokat province and Tokat central district, and Tokat districts. Expenses on food and non-alcoholic drinks and expenses on housing were included into necessary goods category; other expenditure groups except from health expenditures were included into luxury goods category. Health expenses took place within necessary goods category in Tokat province and Tokat districts, and took place within luxury goods category in Tokat central district. The validity of Engel Law was tested according to the different income groups in the study, and it was observed that as the income of household increased, the expense share of goods included into the necessary goods category decreased, and the expense share of the goods included into the luxury goods category increased. Key Words: Engel Law, Income, Income elasticity, Consumption expenditures ÖNSÖZ

4 Tüketim, mal ve hizmetlerin bireylerin ihtiyaçlarını karşılamaları yönünde kullanılmasıdır. Bireyler ihtiyaçlarını karşılayacak olan mal ve hizmetlere yönelirken keyfi hareket edemeyebilirler. Bireyler, mal veya hizmet satın alırken elde ettikleri gelire göre mal veya hizmet tercihi belirleyebilir. Geliri yüksek olan bireyler lüks mal olarak nitelendirilen mallara yönelebilirken geliri düşük olan bireyler düşük mal olarak nitelendirilen düşük mallara yönelebilirler. Gelir ile tüketim arasındaki ilişkiyi birçok iktisatçı incelemiş, bu iktisatçıların içerisinde Engel, ortaya koymuş olduğu Engel Kanunu yla dikkat çekmiştir. Engel e göre bireyler gelirlerindeki artış neticesinde, örneğin zorunlu mal olarak nitelendirilen gıda ürünlerine yönelik harcamalarını kısabilir ve lüks mal olarak nitelendirilen sosyal ve kültürel aktivitelere yönelik harcamaları artırabilirler. Bu çalışma Tokat ili kentsel alanda Engel Kanunu nun geçerliliğinin test edilmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir. Bu kanunun test edilmesinin yanı sıra harcama gruplarını temsil eden mal ve hizmetlerin Tokat ili kentsel alanda lüks veya zorunlu mal sınıflandırmasının tespit edilmesi araştırmanın bir diğer amacını temsil etmektedir. Çalışma alanı olarak Tokat merkez ilçe ve Tokat ın Turhal, Erbaa, Artova, Reşadiye ve Almus ilçeleri seçilmiştir. Çalışma alanı içerisindeki hanehalklarına 438 adet anket yapılarak bilgi seti oluşturulmaya çalışılmıştır. Yüksek lisans tezimin başlangıç aşamasından bitiş aşamasına dek verdiği destek ve önerilerden ötürü saygıdeğer hocam ve danışmanım Yrd. Doç. Dr. Rüştü YAYAR a gönülden teşekkür ederim. Yine tezimin yazım aşamasında katkı sağlayan değerli hocalarım Prof. Dr. Recep TARI ve Prof. Dr. Yaşar AKÇAY a teşekkürlerimi sunarım. Yüksek lisans tezimin yazım aşamasında daima yanımda olan sevgili anneme, sevgili babama ve biricik kardeşime can-ı gönülden teşekkür ederim. Yine tezimin yazım aşamasında yardımlarını esirgemeyen değerli büyüğüm Ahmet Kasap a, değerli arkadaşlarım Cihangir Cengiz ve Yakup Çidem e teşekkürlerimi sunarım. ĠÇĠNDEKĠLER

5 ÖZET...i ABSTRACT...ii ÖNSÖZ..iii İÇİNDEKİLER...iv TABLOLAR LİSTESİ.viii ŞEKİLLER LİSTESİ...ix KISALTMALAR LİSTESİ...x GİRİŞ..1 BĠRĠNCĠ BÖLÜM TÜKETĠME GENEL BĠR BAKIġ VE TÜKETĠM KURAMLARI 1.1 Tüketimin Teorik Çerçevesi Tüketim Kavramı ve Önemi Tüketimi Etkileyen Faktörler Gelir Faiz Oranı Servet Fiyat Düzeyi ve Fiyat Bekleyişleri Teknoloji Tasarruflar Enflasyon Gelir Dağılımı Devletin Uyguladığı Politikalar Demografik Unsurlar..14

6 Tüketicilerin Zevk ve Alışkanlıkları Tüketim Fonksiyonu Tüketimin Ekonomik Analiz Gereçleri Ortalama Tüketim Eğilimi Marjinal Tüketim Eğilimi Tüketimin Gelir Esnekliği Tüketimin Fiyat Esnekliği Tüketim Kuramları Mutlak Gelir Kuramı Nispi Gelir Kuramı Sürekli Gelir Kuramı Hayat Dönemi Kuramı.27 ĠKĠNCĠ BÖLÜM ENGEL KANUNUNUN TEORĠK ÇERÇEVESĠ 2.1. Engel Kanunu nun Ortaya Çıkış Süreci ve Engel Eğrileri Engel Eğrilerinin Tahmini ve Fonksiyonel Formlar Fonksiyonel Formlar: Doğrusal Form Fonksiyonel Formlar: Yarı Logaritmik Form(Log-Doğ) Fonksiyonel Formlar: Yarı Logaritmik Form(Doğ-Log) Fonksiyonel Formlar: Tam(Çift) Logaritmik Form Gelir Tüketim Eğrilerinden Hareketle Engel Eğrilerinin Elde Edilişi Tüketim Mallarının Türüne Göre Engel Eğrileri Zorunlu Mallar İçin Engel Eğrileri.. 39

7 Lüks Mallar İçin Engel Eğrileri Düşük Mallar İçin Engel Eğrileri ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ENGEL KANUNU TOKAT ĠLĠ KENTSEL ALAN UYGULAMASI 3.1. Literatür Özeti Materyal ve Yöntem Hanehalklarının Demografik Özellikleri Yerleşim Yerleri Cinsiyet Durumu Yaş Durumu Eğitim Durumu Medeni Durum Meslek Türü Hanede Gelir Elde Eden Kişi Sayısı Ailenin Aylık Ortalama Geliri Sosyal Güvence Durumu Ev Sahibi Olma Durumu Hane Birey Sayısı Isınma Durumu Araba Sahibi Olma Durumu Harcama Gruplarına Yönelik Matematiksel Kalıbın Seçilmesinde Dikkat Edilmesi Gerekli Hususlar Harcama Grupları Esneklik Değerleri....57

8 Tokat İli Harcama Esnekliği Değerleri Tokat Merkez İlçe Harcama Esnekliği Değerleri Tokat İlçeleri Harcama Esnekliği Değerleri Farklı Gelir Gruplarında Engel Kanunu nun Test Edilmesi Tokat İlinde Farklı Gelir Gruplarında Harcama Türlerinin Dağılımı Tokat Merkez İlçede Farklı Gelir Gruplarında Harcama Türlerinin Dağılımı Tokat İlçelerinde Farklı Gelir Gruplarında Harcama Türlerinin Dağılımı..66 SONUÇ. 70 EK. 75 KAYNAKLAR 78 TABLOLAR LĠSTESĠ

9 Tablolar Sayfa Tablo 1: Fonksiyonel Formlar.. 32 Tablo 2: Veri Toplanılan Kentsel Alanlar Tablo 3: Cinsiyet Durumu Tablo 4: Yaş Durumu Tablo 5: Eğitim Durumu...50 Tablo 6: Medeni Durum Tablo 7: Meslek Türü Tablo 8: Hanede Gelir Ele Eden Kişi Sayısı Tablo 9: Ailenin Aylık Ortalama Geliri Tablo 10: Sosyal Güvence Durumu.. 52 Tablo 11: Ev Sahibi Olma Durumu.. 52 Tablo 12: Hane Birey Sayısı. 53 Tablo 13: Isınma Durumu. 53 Tablo 14: Araba Sahibi Olma Durumu. 54 Tablo 15: Model Oluşturmada Kullanılan Fonksiyonel Formlar. 57 Tablo 16: Tokat İli Harcama Esnekliği Değerleri Tablo 17: Tokat Merkez İlçe Harcama Esnekliği Değerleri. 59 Tablo 18: Tokat İlçeleri Harcama Esnekliği Değerleri. 60 Tablo 19: Tokat İli Farklı Gelir Gruplarının Harcama Türlerinin Dağılımı. 62 Tablo 20: Tokat Merkez İlçe Farklı Gelir Gruplarının Harcama Türlerinin Dağılımı. 64 Tablo 21: Tokat İlçelerinde Farklı Gelir Gruplarının Harcama Türlerinin Dağılımı...67

10 ġekġller LĠSTESĠ ġekiller Sayfa Şekil 1: Tüketim Fonksiyonu Şekil 2: Gelir Tüketim Eğrisi ve Engel Eğrisi Şekil 3: Malın Esnekliğine Göre Engel Eğrileri Şekil 4: Zorunlu Mallarda Engel Eğrisi Şekil 5: Lüks Mallarda Engel Eğrisi Şekil 6: Düşük mallarda Engel eğrisi KISALTMALAR LĠSTESĠ

11 AB: Avrupa Birliği APC: Ortalama Tüketim Eğilimi APS: Ortalama Tasarruf Eğilimi COICOP: Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması GSYĠH: Gayri Safi Yurt İçi Hasıla MPC: Marjinal Tüketim Eğilimi MPS: Marjinal Tasarruf Eğilimi GĠRĠġ İktisadi literatüre göre tüketim, mal ve hizmetlerin bireylerin ihtiyaçlarını karşılamaları yönünde kullanılmasıdır. Bunun yanı sıra tüketim, bireylerin içinde bulundukları topluma katılma, bu toplumun bir parçası olarak kendi insani kapasitelerini geliştirme yolunda giriştikleri, iş hayatının dışında yer alan faaliyetler olarak da nitelendirilebilir (Buğra, 2000: 10). Bireyler ihtiyaçlarını karşılayacak olan mal ve hizmetlere yönelirken keyfi hareket edemeyebilirler. Bireyler, mal veya hizmet satın alırken elde ettikleri gelire göre mal veya hizmet tercihi belirleyebilir. Bireyler, gelirlerinin yüksek veya düşük olmasına göre mal veya hizmet satın alma davranışı gösterirken lüks mal veya düşük mal satın alımı konusunda ayrıma düşebilirler. Geliri yüksek olan bireyler lüks mal olarak nitelendirilen mallara yönelebilirken geliri düşük olan bireyler düşük mal olarak nitelendirilen düşük mallara yönelebilirler. Gelir, bireylerin satın alma kararlarını etkileyen önemli bir etken olarak iktisadi literatürde yerini almıştır. Gelir ile tüketim arasındaki ilişkiyi bir çok iktisatçı incelemiş, bu iktisatçıların içerisinde Engel, ortaya koymuş olduğu Engel Kanunu yla dikkat çekmiştir. Engel e göre

12 hanehalkları, gelirleri yükseldikçe lüks mallara ayırmış oldukları payı artırmakta iken, zorunlu mallara ayırmış oldukları payı azaltmaktadır. Başka bir ifadeyle bireyler gelirlerindeki artış neticesinde, örneğin zorunlu mal olarak nitelendirilen gıda ürünlerine yönelik harcamalarını kısabilir ve lüks mal olarak nitelendirilen sosyal ve kültürel aktivitelere yönelik harcamaları artırabilirler. Bir malın herhangi bir hanehalkı veya herhangi bir toplum için lüks mal mı yoksa düşük mal mı olduğunu anlamak için gelir esnekliklerinden faydalanılmaktadır. Eğer ki malın gelir esnekliği birden küçük bir değere sahipse o mal zorunlu, fakat birden yüksek bir değere sahipse de o mal lüks mal kategorisine girecektir. Engel Kanunu yla alakalı olarak Türkiye verilerini içeren çalışmalar da ortaya konulmuştur. Bu çalışmaların bir kısmında belirli harcama grupları için paralel özel yerleşim yerlerinin Engel eğrileri ortaya çıkarılmışken, bazılarında da Türkiye geneli veri seti kullanılabilmiş veya kır-kent analizleri ortaya konulmuştur. Bu analizler neticesinde, analiz yapılan bölgelerde Engel Kanunu nun geçerliliği test edilmiş, harcama gruplarında yer alan mal veya hizmetlerin hangilerinin zorunlu mal, hangilerinin lüks mal olduğu saptanmıştır. Bu çalışmanın amacını Tokat ili kentsel alanda Engel Kanunu nun geçerliliğinin test edilmesi oluşturmaktadır. Bu kanunun test edilmesinin yanı sıra harcama gruplarını temsil eden mal ve hizmetlerin Tokat ili kentsel alanda lüks veya zorunlu mal sınıflandırmasının tespit edilmesi araştırmanın bir diğer amacını temsil etmektedir. Tokat ili kentsel alanda anket yoluyla veriler elde edilmiş ve Tokat ili kentsel alan, Tokat merkez ilçe kentsel alan ve Tokat ilçeleri kentsel alan olarak analize konu olmuştur. Tokat merkez ilçe ve Tokat ın Turhal, Erbaa, Artova, Reşadiye ve Almus ilçeleri olmak üzere toplamda 438 adet anket yapılmıştır. Anketler tüketiciye sunulmadan önce pilot anket uygulaması yapılmış ve sağlıklı veriler elde edilebilmesini engellemesi muhtemel sorular elenerek anket son halini almıştır.

13 Araştırma ortaya koyacağı sonuçlarla Tokat a özgü bir tüketici profili ortaya koyacak, Tokat ta harcama grupları içerisinde yer alan mal veya hizmetlerin Tokat hanehalkı tarafından hangilerinin zorunlu hangilerinin lüks mal olduğu saptanacaktır. Çalışmada analizler E-views 7 paket programıyla gerçekleştirilmiştir. Analizlerde doğrusal, doğrusal logaritmik, logaritmik doğrusal ve tam logaritmik formlar denenerek bunlar içerisinde en uygun sonuç alınan form tercih edilmiştir. Analizde tercih edilen fonksiyonel formlar, daha önce literatürde sıklıkla kullanılan fonksiyon tipleridir. Çalışmanın birinci bölümünde tüketim teorik olarak anlatılmış ve incelenmiştir. Burada tüketim kavramı, tüketim teorileri, tüketim fonksiyonu irdelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Engel Kanunu teorik olarak ele alınmış ve yine bu bölümde Engel eğrilerinden bahsedilmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde Engel Kanunu nun geçerliliği Tokat İlinde, Tokat Merkez İlçede ve Tokat İlçelerinde kentsel alanda olmak üzere üç farklı şekilde analiz edilmiş ve gelir esneklikleri ortaya konulmuştur.

14 BĠRĠNCĠ BÖLÜM TÜKETĠME GENEL BĠR BAKIġ VE TÜKETĠM KURAMLARI 1.1. Tüketimin Teorik Çerçevesi Tüketim kavramı, üretilen mal ve hizmetlerin; insanların gereksinim ve isteklerini karşılama amacı ile bireyler tarafından kullanılmasını ifade etmektedir (Karalar, 2001: 9). Tüketim, insanların ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılamaya yönelik bir eylemi anlattığından ve insanların da gerek fiziksel gerekse diğer yönleriyle devamlı tüketim halinde bulunduklarından dolayı her zaman güncelliğini korumuş ve korumaya devam edecek önemli bir etkileşim alanıdır. Tüketim, neredeyse her alanda örneğine rastlanabilen bir kavramdır. Bir yiyecek, bir içecek tüketilebildiği gibi, bilgi de insanlar tarafından hızlı bir şekilde tüketilebilen kavramlara örnek olarak verilebilir. İnsanlar gazete satın alarak bilgi yönünden eksikliğini gazete yoluyla giderebilir. Keza yakıt tüketimi yine insanların ısınmaya yönelik isteklerini ortaya koyduğundan yine bir tüketim eylemine örnek gösterilebilir.

15 Tüketim kavramı, herkeste aynı şekilde kendini gösteren bir kavram değildir. Tüketicilerin zevk ve tercihleri ve bunun yanı sıra bir takım etkenler, insanların tüketme eylemini yerine getirirken farklılık gösterebileceğini ifade eder. Örneğin bir insan meşrubat tüketme anlamında kolayı çok tüketirken, ayranı hiç tüketmeyebilir. Yine bir diğer insan ayranı çok tüketirken, kolayı hiç tüketmeyebilir. Örnekte olduğu gibi tüketim, insanlarda farklı şekillerde kendini göstermektedir. Tüketim sadece insanlara özgü bir davranış değildir. Düşünme yetisi olmayan canlılar da tüketim eylemini gerçekleştirmektedir. Acıkma güdüsünü karşılamak için et yiyen bir kedi ve yine fotosentez yapan bir bitki, tüketme eylemini gerçekleştiren insanlar dışındaki varlıklar için örnek gösterilebilir Tüketim Kavramı ve Önemi Tüketim, belirli bir süre içerisinde kişiler tarafından veya kişilerin oluşturduğu çoğunluklar tarafından yapılan toplam harcamalardır. Tüketim, sadece bu süre içerisinde tamamen kullanılmış, haz alınmış veya yenilmiş malları ihtiva etmektedir (Samuelson ve Nordhaus, 1992: 733). Yine bir başka ifade biçimiyle tüketim, insan ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla mal ve hizmet kullanımı olarak belirtilebilir (Ross, 1964: 23). Bireyler, ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmetleri satın almak için harcama yaparlar. İhtiyaçları karşılamak amacıyla yapılan harcamalara tüketim harcamaları denir. Tüketim harcamaları, ekonomik ve sosyal değişimlerin yakından izlenmesi, belli bir denge içinde hızlandırılması, halkın refah seviyesinin belirlenmiş olan bir seviyeye ulaşması amacıyla politikalar üretilmesinde, uygulanan politikaların ve neticelerinin değerlendirilmesinde yararlanılan en önemli veri kaynaklarından birisidir. Hangi mal veya hizmete ne kadar harcama yapacağına karar veren ekonomik birime tüketici adı verilir. Hedefine göre tüketici birey olabileceği gibi hanehalkı da olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse otomobil veya ev satın alırken genelde bireysel karar yerine

16 hanehalkı kararı gerekmekte iken lokantada ne yenileceği konusundaki karar da genelde bireysel olarak ortaya konulmaktadır (Demiral, 2005: 351). Tüketim harcamaları sosyoekonomik olarak önemli bir istatistiki göstergedir. Özellikle hanehalkı tüketim harcaması göstergeleri, hem ulusal bazda, hem de yerel bazda insanların bir fikir edinmesi bakımından önemli göstergelerdir. Hanehalkı tüketim harcamaları örnekleme yoluyla seçilen örneklemlere uygulanmış anketlerle elde edilir. Hanehalkları gelirlerini tüketim ve tasarruf kalemleri arasında paylaştırmakta, bu paylaşım da her dönem için hanehalklarının refahını etkileyebilmektedir (Pehlivan, 2006: 1). Örnek olarak A ve B iki farklı aile olup, her bir ailenin aylık geliri 2000 TL olsun. A ailesinin aylık 2000 lira olan gelirinin tamamını harcadığını, B ailesinin de bu gelirinin belirli bir kısmını tasarrufa dönüştürdüğünü varsayalım. İlerleyen dönemde bu iki ailenin ekonomik durumu incelendiğinde bir karşılaştırma yapılmasının mümkün olmayacağı görülecektir. Halihazırdaki ekonomik sistemin bugüne dek geldiği biçimde ve gelecekte de bir ekonomik sistem olarak kendini devam ettirebilmesinde en önemli unsur tüketimdir. Buna sebep olarak ta bir malın üretilebilmesi için, o malın belirli bir kar elde etmek suretiyle satılmasının gerekli olmasıdır. Malın tüketiciye satılabilmesi için de o mala yönelik piyasada talebin olması yani o malın tüketim malı olarak istenebilir ve satın alınabilir olması gerekmektedir (Vardareri, 2007: 3). Tüketim yalnızca aileler ve fertler tarafından gerçekleştirilmiş harcamalar için geçerli bir kavram değildir. Parklar, emniyet, itfaiye ve sağlık hizmetleri gibi bazı mal ve hizmetler kamu tarafından insanlara sağlanabilmektedir. Tüketime yönelik olarak geniş bir hizmet, mal ve deneyimler silsilesi var olmakla beraber sürekli olarak yeni ihtiyaçların ortaya konulması tüketim kavramının temel özelliklerinden birisidir (Yanıklar, 2010: 25). Teknolojinin gelişimi ve insan ihtiyaçlarının da

17 nesilden nesile değişiklik göstermesiyle beraber tüketim olgusu devamlı kendini yenileyen bir kavram olarak ortaya çıkmaktadır. Tüketim hayatın her alanında var olan, önemli bir göstergedir. Öyle ki dünya tüketim objeleriyle desteklenmiş anlayışla işgal edilmekte ve bireylerin sahip oldukları nesnelerle karakterleri bile analiz edilebilmektedir (Çınar ve Çubukcu, 2009: 278) Tüketimi Etkileyen Faktörler Tüketim teorilerinde gelir ve servet kavramlarının yanı sıra faiz oranı, fiyat düzeyi ve fiyat bekleyişleri, geçmiş döneme ait tüketim, teknoloji, tasarruflar, enflasyon, gelir dağılımı, devletin uyguladığı politikalar, demografik unsurlar ve tüketici zevk ve tercihleri ön plana çıkmaktadır Gelir Bir ekonomik birimin belirli bir süre içerisinde kazandığı ücret, aylık, kira vb. varidat ve iratlara verilen isim gelirdir. Bir ekonomik birim, iktisadi olarak; tüketici birim bazında ve ülke bazında olmak üzere iki ayrı şekilde ele alınabilir. Milli gelir kavramı ülke bazında geliri ifade edebilirken, bir işçinin aylık kazandığı ücret te tüketici birim bazında gelir olarak ifade edilebilir. Gelir kavramı milli gelir, kişisel gelir ve kullanılabilir gelir olmak üzere üç farklı şekilde sınıflandırılmıştır. Bir yıl boyunca üretime katılan fertlerin elde ettikleri gelirlerin bütününe milli gelir adı verilmekte iken kişisel gelir ise milli gelirden transfer ödemelerinin, dividantların ve faizlerin çıkarılmasıyla ortaya çıkan gelir türüne verilen isimdir. Bunların dışında kullanılabilir gelir ise kişisel gelirden dolaysız vergiler ve parafiskal gelirlerin toplamının çıkarılmasıyla elde edilen gelir türüdür.

18 Hanehalkları veya tüketiciler, harcama yaparlarken kazandıkları geliri göz önüne alırlar. Geliri yüksek olan gruplar ekonomik değeri yüksek mal ve hizmetlere yönelebilirken, geliri düşük olan gruplar da ekonomik değeri düşük olan mal ve hizmetlere yönelebilirler. Herhangi bir ekonomideki tasarruf seviyesinin temel belirleyicisi olan gelir ve tüketim arasındaki ilişki, uygulamalı iktisadın en meşhur konuları içerisinde bulunmaktadır (Tarı, Çalışkan ve Bayraktar, 2006: 168). Gelir ile tüketim arasındaki ilişkiyi tüketim fonksiyonu teorileri çerçevesinde incelemek önemlidir. Böylelikle farklı gelire sahip kişilerin tüketim eğilimlerinin hangi unsurlara bağlı olarak değiştiği sorusunun yanıtı bulunabilecektir (Demiral, 2005: 352). Tüketim fonksiyonu teorileri ilerleyen kısımda detaylı bir şekilde anlatılacaktır Faiz Oranı Ekonomik birimlerin borç almalarının karşılığı olarak bulundukları ek ödemeye faiz denir. Diğer bir deyişle faiz paranın belirli bir sürede getirdiği pay tutarına verilen addır. Faiz literatürde yaygın olduğu biçimde reel ve nominal faiz şeklinde ikiye ayrılır. Fiyat hareketlerinden arındırılmış, satın alma gücü cinsinden ifade edilen faize reel faiz adı verilmekte iken; piyasada var olan yani fiyat hareketlerinden arındırılmamış faiz türüne de nominal faiz adı verilmektedir. Tasarruf ve tüketim düzeyi üzerinde faiz oranı etkili olabilmektedir. Öyle ki faiz oranı yüksek olduğu zaman bireyler daha çok parayı ellerinde tutmakta, parayı daha çok tasarruf etmektedirler. Böylelikle bireyler bir nevi tüketimi de kısmaktadırlar. Tam tersi bir durumda, yani faiz oranı düştüğü zaman ise hane halkları daha az tasarruf etme yoluna gidebilirler. Böylelikle hane halkları daha çok tüketme yoluna gideceklerdir. Faiz esasen satın alma gücünü kiralamanın fiyatına verilen isimdir ve aynı zamanda kaynakların tüketim ve yatırım şeklinde paylaşımını da belirler. Eğer ki tüketicide faiz getirmeyen fazla tasarruf varsa tüketicinin bunu hemen tüketim için harcaması

19 beklenmektedir. Bununla birlikte, düşük gelirli birimlerin faizler yükseldiği zaman tasarruflarını artırma yönünde bir eğilim göstermesi beklenmekte iken yüksek gelirli birimlerin tasarruflarını azaltmaları beklenmektedir (Tarı ve Pehlivanoğlu, 2007: 194). Klasik yaklaşım ve Keynesgil yaklaşımın faiz oranlarının tüketime olan etkileri konusundaki görüşleri farklıdır. Klasik yaklaşıma göre faiz oranları ve tüketim arasında kuvvetli bir ilişki bulunmakta iken Keynesgil yaklaşıma göre faiz oranındaki değişimler sonucu ortaya çıkacak olan etkiler belirsizdir Servet Bir kimsenin sahip olduğu, mülkiyeti devredilebilir, piyasa değeri var olan maddi ve maddi olmayan tüm varlıkların toplamına servet adı verilir. Daha geniş manada servet, hem hanehalklarının sahip olduğu reel servetleri (ev, araba, televizyon, vs) hem de mali servetleri (nakit, tasarruf hesabı, hisse senetleri, bonolar) vs. ihtiva etmektedir. Hane halkları tüketimden kaçınma yoluyla, diğer bir deyişle servet edinme amacıyla tasarruf etmektedirler (Brue ve McConnell, 1996: 173). Tüketimin serveti etkilediği konusunda kesin bir kanı iktisat literatüründe bulunmaktadır. Elde ettikleri gelirleri eşit ama farklı seviyelerde serveti bulunan iki bireyden daha yüksek serveti bulunan birey gelirinin daha büyük bir dilimini tüketecektir. Bu da demek oluyor ki; yüksek düzeyde serveti bulunan bireyin ortalama tüketim eğilimi daha yüksektir. Bu durum toplum bazında düşünüldüğü durumda ise daha yüksek bir serveti bulunan bir toplumun daha yüksek bir ortalama tüketim eğilimine sahip olduğu pek tabi söylenebilir. Servetin artmasıyla beraber tüketim seviyesinin artması durumuna verilen ad servet etkisidir. Paraya çevrilebilmesi kolay olan likit servetin uzun bir süre müddetince artmaya devam etmesi sonucunda ortalama tüketim eğilimi artabilir (Maraş, 2006: 10) Fiyat Düzeyi ve Fiyat BekleyiĢleri

20 Mal ve hizmetlerin fiyat düzeyleri ve tüketim arasında önemli bir ilişkinin var olduğu iktisatçılarca benimsenmiş bir görüştür. Bireylerin tüketmekte olduğu mal ve hizmetlerin fiyat düzeyi, bireylerin tüketim yapmadan önce dikkat ettiği önemli noktalardan birisidir. Öyle ki, bir malın veya hizmetin fiyat düzeyinin aşağı veya yukarı doğru bir seyir izlemesi insanların o malı satın alıp, satın almama konusunda gösterecekleri reaksiyonu etkileyecektir. Bir malın veya hizmetin fiyat düzeyindeki artış tüketiciyi tasarrufa yöneltebilirken, yine aynı malın veya aynı hizmetin fiyat düzeyindeki azalma tüketiciyi tüketime yöneltecektir. Yakın ikamesi bulunan bir malın fiyatında bir artış söz konusu ise tüketiciler o malın yakın ikamesine yönelebilirler. Yine bu malın fiyatında bir düşüş söz konusu ise tüketiciler o malın yakın ikamesinden vazgeçip bu mala yönelebilirler. Bireyler bazen gelecekle ilgili ekonomik olarak bir takım beklentiler içerisine girerek tüketimlerini artırma veya azaltma yoluna da gidebilirler. Yine bireylerin veya diğer ekonomik birimlerin iktisadi bekleyişleri ile tüketim arasındaki ilişki günümüzde oldukça gözlenen bir durumdur. Örneğin ebeveynler ileride çocuklarına eğitimleri dolayısı ile oldukça yüksek meblağda harcama yapacaklarını düşünerek gelirlerini tasarruf etme yoluna, yani tüketimi kısma yoluna gidebilirler. Yine farklı ebeveynler ileride çocuk sahibi olmayacaklarını düşünerek gelirlerini tüketme yoluna gidebilir, böylelikle tasarruftan kaçınabilir. Ülke bazında ele alındığı zaman da bir ülke geleceğe yönelik bir savaş beklentisi içerisine girerse ve uyguladığı politika da bunu gösterirse o ülke vatandaşları mevcut iktidarın vergileri artıracağını düşünerek harcamalarını kısma yoluna, yani tasarruf etme yoluna gidebilirler. Fertler eğer gelecekle alakalı olumlu beklentilere sahipse ve olumlu beklentiler ekonomide olumlu bir etki oluşturuyorsa otonom tüketim harcamaları artacaktır. Bu da tüketim fonksiyonunun paralel olarak yukarıya doğru kaymasını sağlayacaktır. Tüketim

21 fonksiyonunun yukarı doğru kayması her bir gelir seviyesine karşılık daha yüksek bir tüketim tutarını gösterecektir. Eğer fertler ekonomik olarak kötümserse ve bu kötümserlik ülke durumuna yansımışsa otonom tüketim harcamaları ivme kaybeder ve tüketim fonksiyonu paralel olarak aşağı doğru kayar (Schiller, 1986: 171) Teknoloji İnsanoğlunun istek ve ihtiyaçlarına uygun yardımcı alet ve gereçlerin yapımı için gereken bilgi ve yetenek anlamına gelen teknoloji aynı zamanda bir endüstri dalıyla alakalı üretim tekniklerini ve yine bu tekniklerle alakalı olarak kullanılan araç ve gereçleri kapsayan bilgi anlamına gelmektedir. Teknoloji, durağan bir yapıya sahip olmayan, kendisini yenileyen, hayatın her alanında kendisini gösteren ve insan istek ve ihtiyaçlarını tatmin etmeye yönelik bir kavramdır. Teknolojik gelişmeler sayesinde üretilen mal ve hizmet sayısında ciddi artışlar yaşanmış, işletmelerin faaliyetleri ve tüketicilerin davranışlarında çok ciddi değişimler gözlemlenmiştir. Önceleri arabalar bireylerin tercihleri arasında yer almaz iken şimdi arabalar bireylerin tercihleri arasında önemli bir yer almıştır. Yine bireyler son teknoloji ürünü cep telefonlarını ve son teknoloji arabaları kullanmak isteğinde olabilmektedirler. Tüketici davranışlarını etkileme bakımından önemli bir yeri bulunan teknoloji, interneti de insanların hizmetine sunmakla birlikte tüketicilerin ürün ve hizmetler hakkında tam bilgi sahibi olmasını sağlamıştır. İnternet, günümüzde tüketim kültürünün önemli bir somut göstergesi olarak ifade edilmekte, bireylerin tüketmek isteği mallar hakkında bireyleri bilgilendirici işleve sahip olmakta, yaygın ağı ile ekonomik pazarda önemli yer kapsamaktadır. Özetle teknoloji, interneti insan hizmetine sunmakla bireylere mal ve hizmetler hakkında tam bilgi sahibi olma fırsatını da sunarak taknoloji ile yakın bir ilişki içerisinde bulunduğunu göstermiştir (Kızılçelik, 1998: 68-69).

22 Tasarruflar Bireyler tüketim yaparken gelirlerinin tamamını tüketmeyip belirli kısımlarını ellerinde tutabilirler. Ellerinde tuttukları harcanabilir gelirlerinin belirli kısmı onlar adına tasarruftur. Keynes in tanımına göre ise tasarruf gelirin tüketilmeyen kısmıdır (Keynes, 1936: 54). Keynes e göre tasarruf gelirin artan bir fonksiyonudur. Keynes, genellikle ve ortalama olarak bireylerin gelirlerini arttırdıklarında bu gelirlerinin yanı sıra tüketimlerini de arttırdığını ama tüketimdeki artıştan daha fazla olmak üzere bireylerin tasarruf miktarlarını arttırdığını belirtmiştir. Keynes in söylemi ile gelir miktarı mutlak olarak artış gösterirse, buna dayalı olarak gelirle tüketim arasındaki fark ta genişleyecektir (Maraş, 2006: 6). Tasarruf sermaye birikiminin ana kaynağını teşkil etmekle beraber tüketimi kısan önemli bir etkendir. Diğer bir deyişle tüketimin zıttı olarak nitelendirilebilir. Tasarruf, ulusal bir nitelik kazanırsa kamunun tasarrufu arttırmaya yönelik para politikalarının önemi artar. Ve yine siyasi güç sahiplerinin tasarrufu arttırıcı veya tam tersi bir para politikası ön görmeleri, tüketim harcamalarının tasarruf ile olan ilişkisini göstermesi bakımından önemlidir Enflasyon Fiyatlar genel seviyesindeki artışa enflasyon denilmektedir. Enflasyonun seyretme hızlarına göre çeşitli seviyeleri bulunmakta iken enflasyonun bireylerin satın alma kararlarını değiştirebilen önemli bir husus olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Fiyatlar genel düzeyinde yaşanabilecek artışlar bireyleri tüketim yapmaktan alıkoyacak, tasarrufa itebilecek veya tam tersi bir durumda fiyatlar genel seviyesinde yaşanan düşmeler de bireyleri tasarruf yapmaktan alıkoyup tüketime yöneltebilecektir. Enflasyon tüketicilerin reel servetlerini etkilemekte ve böylelikle de bireylerin tüketim harcamaları üzerinde etkili olabilmektedir. Enflasyon servetin maddi değerini etkileyerek

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI Harcama yöntemine göre yapılan GSYİH hesaplaması GSYİH = C + I + G şeklinde idi. Biz burada GSYİH ile MG arasındaki farkı bir

Detaylı

MİLLİ GELİR VE MARJİNAL TÜKETİM EĞİLİMİ

MİLLİ GELİR VE MARJİNAL TÜKETİM EĞİLİMİ MİLLİ GELİR VE MARJİNAL TÜKETİM EĞİLİMİ Bu çalışmayı yapmamızın amacı; marjinal tüketim eğilimi ve milli gelir arasında bir ilişkinin olup olmadığını göstermektir. Gelişmiş olan ülkelerde kişi başına düşen

Detaylı

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI 1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı 2003-2004 HANEHALKI TÜKETİM HARCAMALARI

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı 2003-2004 HANEHALKI TÜKETİM HARCAMALARI T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Kısa Rapor Hanehalkı Tüketim Harcaması: 77/1 18 Kasım 2005 2003-2004 HANEHALKI TÜKETİM HARCAMALARI DİE nin yayınladığı 2003-2004

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi

Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi HAZIRLAYAN.0. Prof. Dr. Mustafa DELİCAN İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi Doç. Dr. Levent ŞAHİN - İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Döviz Kuru ve Uluslararası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Devlet Bütçesi Kamu Harcamaları (G) => G = G I + G C + TR + INT Kamu Yatırımları (G I ) : Sermaye malları

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Alternatif yöntemleri kullanarak IS eğrisini elde edebileceğiz IS eğrisinin eğiminin hangi faktörlere bağlı olduğunu ifade edebileceğiz

Detaylı

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006)

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) -MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) A) Artar, çünkü bireyler gelirlerinin daha büyük bir kısmını ödünç vermek ister. B) Artar, çünkü

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları

Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları 02/10/2014 Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları 1. Giriş Dünya Sağlık Örgütü raporlarına göre; hanehalklarının yaptığı sağlık harcaması, hanelerin finansal korumadan yoksun kalarak zorunlu ihtiyaçlarından

Detaylı

Enflasyon Gelişmeleri ve Para Politikası

Enflasyon Gelişmeleri ve Para Politikası 2007-I 2008-I Enflasyon Gelişmeleri ve Para Politikası Gülbin Şahinbeyoğlu Şubat 2008 Sunuş Planı 2007 Yılının Değerlendirmesi Para Politikası Tepkisi ve Sonuçları Enflasyon ve Para Politikasının Görünümü

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ OCAK 2011 22 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 1. Toplam Talep (AD) doğrusunun eğimi hangi faktörler tarafından ve nasıl belirlenmektedir? Açıklayınız. (07.03.2016; 09.00) 2.

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Araştırma Notu 12/134

Araştırma Notu 12/134 Araştırma Notu 12/134 4 Haziran 2012 YOKSULUN ENFLASYONU ZENGİNİN ENFLASYONUNDAN YÜKSEK Seyfettin Gürsel * ve Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT TALEP Bir ekonomide bütün tüketicilerin belli bir zaman içinde satın almayı planladıkları mal veya hizmet miktarına talep edilen miktar denir. Bu tanımda, belirli

Detaylı

DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ

DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Hanehalkı Karar Problemi... 1 A. Bütçe Doğrusu... 1 II. Seçimin Temeli: Fayda... 5 A. Azalan Marjinal Fayda... 5 B. Fayda Fonksiyonu... 9

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI 36

Doç.Dr. Yaşar SARI 36 Doç.Dr. Yaşar SARI Genel Ekonomi 106 Talep Esnekliği ile Tüketici Harcamaları Arasındaki İlişki: Firmalar mallarına olan talebin esnekliğini özellikle fiyat politikaları açısından bilmek durumundadır.

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu

Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu HAZIRLAYAN 18.11.2013 RAPOR Doç. Dr. Nazan Susam Doç. Dr. Murat Şeker Araş. Gör. Erkan Kılıçer Türkiye Ekonomisi Bütçe Büyüklükleri

Detaylı

2015 TEMMUZ TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ 23 Temmuz 2015

2015 TEMMUZ TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ 23 Temmuz 2015 2015 TEMMUZ TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ 23 Temmuz 2015 Temmuz 2015 Tüketici Güven Endeksi ne ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 23 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından

Detaylı

TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI İÇİN ENFLASYON DEĞERLERİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI İÇİN ENFLASYON DEĞERLERİNİN ANALİZİ TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI İÇİN ENFLASYON DEĞERLERİNİN ANALİZİ www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa PERSPEKTİF STRATEJİ ARAŞTIRMA RAPOR 2015 TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU. Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme.

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU.  Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme. TÜRKİYE EKONOMİSİ İşsizlik artışa geçti. TÜİK Temmuz ayı işgücü istatistiklerine göre işsizlik oranı %9,3 e yükseldi. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı ise 0,4 puan artarak %10,1 olarak gerçekleşti.

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE

MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN YAŞAM GİDERLERİNİN ERKEK ÖĞRENCİ DEĞİŞKENİNE GÖRE İNCELENMESİ, DÜZCE MYO ÖRNEĞİ Yrd.

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ocak 27 ÖZET 2 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artarak yılı yüzde, oranında artış ile tamamlamıştır. Giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarında mevsimsel

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI. Son Güncelleme

GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI. Son Güncelleme TÜRKİYE ŞEKER SANAYİİ İŞÇİLERİ SENDİKASI GENEL MERKEZİ GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI 2008 Son Güncelleme 29/07/2010 Şeker-İş Sendikası Genel Merkezi AR-GE(Araştırma Geliştirme) Birimi Karanfil Sokak,

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE OCAK 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Araştırma Notu 14/162

Araştırma Notu 14/162 p Araştırma Notu 14/162 4 Şubat 2014 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI ARTIYOR Seyfettin Gürsel * ve Melike Kökkızıl ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Artış. Ocak-Haziran Oranı (Yüzde) Ocak-Haziran 2014

Artış. Ocak-Haziran Oranı (Yüzde) Ocak-Haziran 2014 6. Kamu Maliyesi 214 yılının ilk yarısı itibarıyla bütçe performansı, özellikle faiz dışı harcamalarda gözlenen yüksek artışın ve yılın ikinci çeyreğinde belirginleşen iç talebe dayalı vergilerdeki yavaşlamanın

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EKİM 2016 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Ders içeriği (11. Hafta)

Ders içeriği (11. Hafta) 11. Milli Gelir 11.1. Gayri Safi Milli Hasıla 11.2. Gayri safi Yurtiçi Hasıla 11.3. Safi Milli Hasıla 11.4. Milli Gelir 11.5. Nominal ve Reel Milli Gelir 11.6. Şahsi Gelir ve Kullanılabilir Gelir Ders

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr.

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen Ünite 3 Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU 1 Ünite 3 EKONOMI Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU İçindekiler 3.1.

Detaylı

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri Bu bölümdeki notların hazırlığında aşağıdaki kaynaktan faydalınılımıştır: A PowerPoint Tutorial to Accompany macroeconomics, 5th ed. N. Gregory 1 GSYİH: GAYRİ SAFİ YURTİÇİ

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. Tamamlayıcı mallardan birinin (otomobil-benzin) fiyatındaki artış diğer malın talebini azaltacak, talep eğrisini sola kaydıracaktır. Örneğin benzin fiyatındaki artış

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur?

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? 2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? A) A malını tüketen insanların sayısının artmasına yol açan bir nüfus artışı B) A normal bir mal ise, tüketici

Detaylı

2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler

2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler 1 2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler 2 Gündemdeki olaylar Çukurca da saldırı Suriye deki olaylar Terör eylemleri Reyhanlı da bombalı saldırı Gezi Parkı Protestoları Gezi Parkı Protestoları Mısır

Detaylı

8.1 KLASİK (NEOKLASİK) MODEL Temel Varsayımlar: Rasyonellik; Para hayali yoktur; Piyasalar sürekli temizlenir.

8.1 KLASİK (NEOKLASİK) MODEL Temel Varsayımlar: Rasyonellik; Para hayali yoktur; Piyasalar sürekli temizlenir. 1 BÖLÜM 8: HASILA VE FİYAT DÜZEYİ: ALTERNATİF MAKRO MODELLER Bu bölümde AD ve farklı AS eğrileri birlikte ele alınarak farklı makro modellerde P ve Y düzeylerinin nasıl belirlendiği incelenecektir. 8.1

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015

2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015 2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015 Temmuz ayı inşaat ve hizmet sektörü güven endeksleri TÜİK tarafından 27 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. İnşaat sektörü güven endeksi 2015 yılı Haziran

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

Araştırma Notu 16/190

Araştırma Notu 16/190 Araştırma Notu 16/190 ASGARİ ÜCRET ETKİSİ GENÇLERDE VE KADINLARDA YOĞUNLAŞIYOR Seyfettin Gürsel * Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Bu araştırma notunda Ocak 2016'dan itibaren geçerli olan

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi Öğrencilerinin Gelir ve Tüketim İlişkisi Üzerine Ekonometrik Bir İnceleme

Kocaeli Üniversitesi Öğrencilerinin Gelir ve Tüketim İlişkisi Üzerine Ekonometrik Bir İnceleme Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (11) 2006 / 1 :168-179 Kocaeli Üniversitesi Öğrencilerinin Gelir ve Tüketim İlişkisi Üzerine Ekonometrik Bir İnceleme Recep Tarı Şadan Çalışkan **

Detaylı

2009 VS 2100-1. şağıdakilerden hangisi ihtiyaçların özelliklerinden biri değildir? ) Giderildikçe şiddetlerinin azalması B) Şiddet bakımından farklılık göstermesi C) ikame edilebilmesi D) Sonsuz olması

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ [AD-AS] modelinin amacı ekonomide milli gelir ile fiyat düzeyinin nasıl belirlendiğini ve milli gelir ile fiyat düzeyindeki

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

MİKRO İKTİSAT SORULARI:

MİKRO İKTİSAT SORULARI: MİKRO İKTİST SORULRI: 1) şağıdakilerden hangisi iktisatta soyut modeller kullanılmasının nedeni değildir? a) Yaşadığımız dünyayı daha iyi anlama çabası b) Normatif bilim olma özelliği nedeniyle c) Karmaşık

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI

ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI Faiz oranı, ödünç alanın belirli bir dönem boyunca aldığı borca karşılık ödediği faiz tutarının veya ödünç verenin verdiği

Detaylı