Meyve ve Sebzelerin Dondurularak Muhafazası

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Meyve ve Sebzelerin Dondurularak Muhafazası"

Transkript

1 Meyve ve Sebzelerin Dondurularak Muhafazası

2 Dondurarak Muhafazanın Temel İlkeleri Meyve ve sebzelerin süratle bozulmalarının en önemli nedeni, bazen %98 düzeyine erişen fazla miktarda su içermeleridir. Daha açık bir deyişle mikroorganizmalar, meyve ve sebzelerde yeterli miktarda faydalanılabilir nitelikte suyu kolaylıkla bulabilmektedirler. Suyun mikroorganizmalarca faydalanılabilir nitelikte olması için, onun sıvı fazda bulunması gerekir. Buna göre mikroorganizmalar donmuş sudan yararlanamazlar. Bu olgu, su aktivitesi kavramı ile de açıklanabilir. Şu halde dondurma ile elde edilen sonuçlardan birisi, ortamı mikroorganizmalar için su yönünden elverişsiz kılmaktadır. Bu açıdan, dondurma yoluyla bir bakıma kurutma etkisi sağlanmaktadır. Dondurmanın bu etkisinin devamı için ürünün dondurulmuş halinin sürekli olma zorunluluğu vardır.

3 Soğuğun ikinci ve temel etkisi, belli bir sıcaklığın altında mikroorganizma faaliyetlerinin kesinlikle durmasına dayanır. Gerek gıda zehirlenmesine neden olan mikroorganizmaların, gerekse psikrofilik mikroorganizmaların faaliyeti 10 C nin altında kesinlikle durmaktadır. Şu halde dondurarak muhafazada mikrobiyolojik bozulmanın önlenebilmesi açısından uygulanabilecek en yüksek sıcaklık -10 C dir. Bazı küflerin -18 C nin altında bile çok yavaş bir gelişme gösterebilmeleri, dondurarak muhafazada benimsenen bu temel ilkenin değişmesine bir neden değildir. Çünkü, dondurulmuş gıdalardaki küflerin, -18, -20 C lerde belli bir bozulmaya neden olmaları çok uzun zaman almaktadır. Böyle uzun süreli depolama zaten ekonomik değildir.

4 Mikroorganizma sayısı (cfu/g) Meyve ve sebzelerin dondurulmaları sırasında mikroorganizma yükleri önemli ölçüde azalırsa da dondurma işlemi ortamdaki tüm mikroorganizmaların öldürülmesi için yeterli değildir Şekilde yıkandıktan sonra haşlanıp dondurulan taze ıspanağın toplam mezofil mikroorganizma yükündeki azalmalar gösterilmektedir. Görüldüğü gibi başlangıç mikroorganizma yükü çok azalsa bile ortamda fazla sayıda canlı mikroorganizma bulunmaktadır Taze Ispanak Haşlamadan sonra Dondurmadan sonra Ispanakta başlangıç toplam mezofil mikroorganizma sayısının haşlama ve dondurma işlemlerinden sonra azalışı (Acar, 1975)

5 Su ve buzun bazı fiziksel nitelikleri Suyun donma noktası Bilindiği gibi saf suyun donma noktası 0 C dir. Su 0 C de donmaya başlar ve donma aynı derecede tamamlanır. Suda herhangi bir maddenin çözünmesiyle suyun donma noktası 0 C nin altına düşer. Şu halde çözeltilerin donma noktası daima 0 C nin altındadır. Meyve ve sebzelerin içerdikleri su, bir çözelti niteliğinde olduğundan bu ürünler de 0 C nin altında donarlar.

6 Su ve buzun bazı fiziksel nitelikleri Su ve buzun yoğunluğu Suyun yoğunluğu daima olarak kabul edilirse de, yoğunluk sıcaklığa göre dar bir sınır içinde değişmektedir. Nitekim, +4 C deki suyun yoğunluğu tam olarak g/ml olduğu halde, su ısıtıldıkça yoğunluk azalır ve tam 100 C de g/ml ye düşer. Buna karşın +4 C deki su soğutulur ve 0 C de buz haline dönüştürülürse, yoğunluk g/ml ye düşer. Buzun sıcaklığı düştükçe, bu defa yoğunluk artmaya başlar. 20 C deki buzun yoğunluğu g/ml dir. Suyun 0 C de buz haline dönüşmesi sonucu, hacminin +4 C deki suya göre yaklaşık %9 oranında artmaktadır. Donma sonucu hacmi artan birkaç maddeden birisi sudur. Bu olgunun gıda maddelerinin dondurulmasında göz önünde bulundurulması gerekir.

7 Su ve buzun bazı fiziksel nitelikleri Su ve buzun özgül ısısı Suyun özgül ısısı 1 cal/g.ºc dir. Bu, 1 g suyun 1 C ısınması için 1 cal ısı gerekli olduğunu gösterir. Çeşitli maddelerin özgül ısısı, bulunduğu sıcaklığa göre genellikle farklıdır. Fakat suyun özgül ısısı 0 o C de 100 C arasında çok az değişir ve çoğunlukla 1.0 olarak kabul edilir. Ancak su donunca veya buhar haline dönüşünce özgül ısı değişir. Nitekim 0 C deki buzun özgül ısısı cal/g. o C dir. Ancak bu değer çeşitli hesaplamalarda 0.5 cal/g. o C olarak kabul edilir. Buzun sıcaklığı düştükçe özgül ısısı da düşer. Örneğin -250 C deki buzun özgül ısısı 0.1 cal/g. o C dır. Şu halde suyun özgül ısısı farklı sıcaklıklarda birbirine çok yakın olduğu halde, buzun özgül ısısı, sıcaklığa bağlı olarak biraz daha geniş sınırlar içinde oynamaktadır.

8 Su ve buzun bazı fiziksel nitelikleri Su ve buzun ısıl iletkenlik katsayısı (k) 0 C deki suyun ısıl iletkenlik katsayısı k=0.43 kcal/m.h. C dir. Bu değer suyun durgun, hareketsiz olması yani, ısı aktarımının sadece kondüksiyonla gerçekleşmesinde geçerlidir. Suyun ısıl iletkenlik katsayısı sıcaklığa bağlı olarak dar sınırlar içinde değişir. Buna karşın 0 C deki buzun ısıl iletkenlik katsayısı 1.8 kcal/m.h. C dir. Buna göre su buz haline dönüşünce ısıl iletkenlik katsayısı yaklaşık 4 misli artmaktadır. Bu olgunun donma ve çözülme olaylarında büyük önemi vardır.

9 Su ve buzun bazı fiziksel nitelikleri Isıl yayınım katsayısı (α) Donmakta veya çözülmekte olan bir maddenin kendi sıcaklığı ve bu sıcaklık ile, ortam sıcaklığı arasındaki fark devamlı değişir. Buna bağlı olarak maddenin fiziksel ve özellikle de termik nitelikleri de devamlı olarak değişir. Bu nedenle maddenin adeta ısı kapasitesini kapsayan ısıl yayınım katsayısı (thermal diffusivity), önem taşır.suyun ısıl yayınım katsayısı 0 o C de α=0.43 m 2 /h olduğu halde aynı sıcaklıktaki buzun ısıl yayınım katsayısı α=4.0 m 2 /h dir. Başka bir ifade ile buzul ısıl yayınım katsayısı sudan 9 kat fazladır.

10 0 C deki suyun ısıl iletkenlik katsayısı k=0.43 kcal/m.h. C dir. Buna karşın 0 C deki buzun ısıl iletkenlik katsayısı 1.8kcal/m.h. C dir. Buna göre su buz haline dönüşünce ısıl iletkenlik katsayısı yaklaşık 4 misli artmaktadır. Suyun ısıl yayınım katsayısı 0 o C de α=0.43 m 2 /h olduğu halde aynı sıcaklıktaki buzun ısıl yayınım katsayısı α=4.0 m 2 /h dir. Başka bir ifade ile buzul ısıl yayınım katsayısı sudan 9 kat fazladır.

11 SICAKLIK ( C) Donma ve Donma Sırasında Üründeki Değişimler Bilindiği gibi saf suyun donma noktası 0 C dir. Su 0 C de donmaya başlar ve donma aynı derecede tamamlanır. Saf suyun donma diyagramı: Sıcaklığı 20 C olan saf su 0 C ye soğutulurken 20 kcal/kg ısı uzaklaştırılmalıdır. Isının uzaklaştırılmasına devam edildiğinde suyun sıcaklığının 0 C nin bir miktar altına (A ) düştüğü ancak donmanın henüz başlamadığı görülür. Bu olay aşırı soğuma olarak nitelendirilir ve nedeni çekirdeklenmedeki gecikmedir. Aşırı soğuyan suda (A ) bir müddet sonra çekirdeklenme başlar ve bunu kristallerin büyümesi izler. Bu nedenle çekirdeklenme, buz kristali oluşumunun ön aşamasıdır E 1 A B E 2 BASİT ÇÖZELTİ 79.2 kcal / kg SAF SU UZAKLAŞTIRILAN ISI (kcal/ kg Su) F F G H I C C

12 SICAKLIK ( C) Donma ve Donma Sırasında Üründeki Değişimler Çekirdeklenme ve buz kristallerinin büyümesi sırasında serbest kalan donma gizli ısısı ortamın sıcaklığını derhal suyun gerçek donma derecesi olan 0 C ye yükseltir (B). Tüm kitlenin donması için, donma sonucu serbest kalan, 79.7 kcal/kg düzeyindeki ısının uzaklaştırılması şarttır. Bu yüzden donma boyunca (B-C) uzaklaştırılan ısı, sadece kristalizasyon gizli ısısıdır. Bu ısının hızla uzaklaştırılması, sadece donma olayını hızlandırır, ortam sıcaklığının düşmesine neden olamaz. Buna göre donma boyunca ortam sıcaklığı 0 C de sabit kalır. 30 Nihayet suyun tamamı donar (C) ve ancak bundan sonra uzaklaştırılan ısı, 0 C deki buzun sıcaklığının düşmesine neden olur. Böylece buz C-C hattı boyunca soğur E 1 A B E 2 BASİT ÇÖZELTİ 79.2 kcal / kg SAF SU UZAKLAŞTIRILAN ISI (kcal/ kg Su) F F G H I C C

13 SICAKLIK ( C) Basit bir çözeltinin donma diyagramı Basit bir çözeltinin donma eğrisi saf suyun donma eğrisinden farklıdır. Basit bir çözelti soğutulunca, özgül ısısı suyunkinden küçük olduğundan, sıcaklığı hızla düşer ve aşırı soğuyarak D noktasına erişir. Bu noktada donma başladığından, açığa çıkan donma gizli ısısı (kristalizasyon ısısı) çözeltinin sıcaklığını o çözeltiye özgü donma noktasına (E1) yükseltir. 30 Çözeltinin donma noktası, çözünmüş madde ve konsantrasyonuna bağlı 0 C nin altındaki herhangi bir sıcaklıktır. Yani donma E1 noktasında başlar E 1 A B E 2 BASİT ÇÖZELTİ 79.2 kcal / kg SAF SU UZAKLAŞTIRILAN ISI (kcal/ kg Su) F F G H I C C

14 SICAKLIK ( C) Basit bir çözeltinin donma diyagramı Bir çözeltinin donma noktası demek, çözeltideki suyun saf su kristalleri halinde ayrılması demektir. Yani donan sadece sudur. Böyle olunca E1 noktasında donma başlarken çözeltinin bir kısım suyu, buz olarak ayrılır ve bu yüzden geri kalan çözeltinin konsantrasyonu yükselir. Konsantrasyonu artmış olan bu yeni çözeltinin yeni bir donma noktası vardır ve bu E1 deki değerden düşük, örneğin bir E2 noktasıdır. Böylece donma boyunca devamlı olarak buz kristalleri oluşmakta ve buna bağlı olarak konsantrasyonu gittikçe artan çözelti meydana gelmektedir. İşte bu nedenle basit bir çözeltide donma başladıktan sonra, sıcaklık saf suda olduğu gibi sabit kalmamakta ve gittikçe düşmektedir. 30 Böylece E1-F hattı, bu olguya paralel olarak meyilli bir nitelik göstermektedir. Fakat çözeltinin konsantrasyonu,ancak bulunduğu sıcaklıktaki doyma noktasına kadar yükselebilir B E 1 A E 2 BASİT ÇÖZELTİ 79.2 kcal / kg SAF SU F F G H C UZAKLAŞTIRILAN ISI (kcal/ kg Su) I C

15 SICAKLIK ( C) Basit bir çözeltinin donma diyagramı Şekilde görüldüğü üzere çözelti, F noktasında doymakta ve bu yeni çözelti F noktasına kadar aşırı soğuyarak daha sonra aynı şekilde G noktasına yükselmektedir. Bu nokta aynı zamanda çözeltinin doyma noktası olduğundan, çözelti artık daha fazla konsantre olamaz. Bu noktada donarak ayrılan su ile orantılı olarak, çözülmüş madde de kristalize olup ayrılır ve böylece geride kalan çözeltinin konsantrasyonu daima sabit kalır. Bu yüzden G-H hattı boyunca buz ve çözünmüş madde karışık bir kitle oluşturarak kristalize olurlar. Çözeltinin konsantrasyonu değişmediği için donma, artık sabit bir sıcaklıkta devam eder ve bu nedenle G-H hattı düz bir eğri olarak belirir. Tüm kütle tam olarak donduktan sonra (H) uzaklaştırılan ısı, kütlenin soğuyarak (I) noktasına erişmesini sağlar. Donmuş çözeltinin özgül ısısı, saf buzun özgül ısısından daha küçük olduğundan H-I hattı C-C hattından daha dik olarak gelişir E 1 A B E 2 BASİT ÇÖZELTİ 79.2 kcal / kg SAF SU UZAKLAŞTIRILAN ISI (kcal/ kg Su) F F G H I C C

16 SICAKLIK ( C) Basit bir çözeltinin donma diyagramı Bir çözeltinin eriştiği sabit donma sıcaklığına (G) Ötektik nokta veya Ötektik sıcaklık denir (Ta). Çözücü su ise, ötektik teriminden çok kriyohidrik terimi kullanılır. Şu halde yukarıda verilen örnekteki basit çözeltinin kriyohidrik sıcaklığı G noktasıdır. Daha anlamlı bir tanımlamayla kriyohidrik nokta; sulu bir çözeltide çözünen ve suyun maksimum düzeyde kristalizasyonunun gerçekleştiği en yüksek sıcaklıktır. Bütün bu açıklamalara göre basit bir çözelti 0 C nin altında donmaya başlar fakat donma noktası gittikçe düşer. Nihayet önce çözünmüş maddelerden birine doyarak, (örneğin A maddesine doyarak) birinci noktaya erişmektedir. 30 Şu halde bir çözeltinin donma noktası sadece donmanın başladığı sıcaklığı tanımlar. Donma olayı; donma başlangıç noktası ile kriyohidrik nokta arasında yani, donma alanında gerçekleşir E 1 A B E 2 BASİT ÇÖZELTİ 79.2 kcal / kg SAF SU UZAKLAŞTIRILAN ISI (kcal/ kg Su) F F G H I C C

17 Farklı çözünmüş madde içeren çözeltinin donma diyagramı Yukarıda sadece bir tane çözünmüş madde içeren bir çözeltinin (basit çözelti) donma olayı incelenmiştir. Birden fazla, örneğin A ve B gibi iki farklı çözünmüş madde içeren bir çözeltinin donma diyagramı incelenirse, tek madde içeren çözeltiye benzer. Ancak biraz daha karışık bir tablo belirir. Böyle bir çözeltide donma 0 C nin altında başlar. Çözeltinin A ve B maddelerine göre konsantrasyonu artar ve donma sıcaklığı, konsantrasyona bağlı olarak gittikçe düşer. Nihayet önce çözünmüş maddelerden birine doyarak (örneğin A maddesine doyarak) birinci kriyohidrik noktaya erişir. Bu noktadan itibaren donan su ile orantılı olarak A maddesi de kristalize olup ayrılır ve çözeltinin A maddesi açısından konsantrasyonu bundan sonra değişmez. Ancak çözelti B maddesine henüz doymamış olduğundan çözeltinin B maddesi konsantrasyonu gittikçe artar ve bu nedenle birinci kriyohidrik nokta sabit kalamaz. Nihayet çözelti B maddesine doyar ve ikinci (son) kriyohidrik noktaya erişilir. Donma bundan sonra bu sabit sıcaklıkta devam eder ve bu sırada donan suya eşdeğer miktarda çözünenleri kristalize olup ayrılırken, A ve B çözeltinin A ve B maddeleri bakımından konsantrasyonu sabit kalır.

18 Gıdaların donma diyagramı Gıdalardaki su, çok sayıda çözünmüş madde içeren bir çözelti niteliğindedir. Bu nedenle gıdalarda donma belli bir sıcaklıkta başlar, içerdiği çözünmüş maddelere bağlı olarak bir çok ötektik noktadan geçer ve nihayet donma en düşük ötektik sıcaklıkta sona erer. Ancak gıdalarda çok sayıda ve değişik miktarlarda çözünmüş madde bulunduğundan, gıdaların donma diyagramlarında basit bir çözeltideki gibi belirgin ötektik noktalar fark edilemez.gıdaların donma diyagramında çeşitli kriyohidrik noktalar birbirlerini adeta maskelediğinden dolayı, Son ötektik sıcaklık terimi kullanılmaktadır. Bu sıcaklık gıdada bulunan çözünenlerin en düşük ötektik sıcaklığıdır. Örneğin dondurma için -55 C, et için -50, - 60 C, ekmek için 70 C gibi. Gıdada bu noktaya ulaşılıncaya kadar maksimum buz kristali oluşumu söz konusu olamaz. Gıdaların ticari amaçla dondurulmalarında bu kadar düşük sıcaklıklara kadar inilmediğinden, ortamda devamlı donmamış suyun bulunması söz konusudur.

19 Gıdaların ana matriksini polimer yapılar oluşturur. Polimerler büyük moleküllerden oluşan maddelerdir. Polimer moleküllerini oluşturmak üzere birbirleriyle kimyasal bağlarla bağlanan küçük moleküllere ise monomer denilmektedir. Makro molekül olarak nitelenen bir polimer molekülünde bu yapı birimlerinden yüzlerce, binlerce hatta bazen daha fazlası birbirine bağlanır. Gıdaların temel öğesi doğal polimerik maddelerdir.

20 Doğal organik polimerler selüloz, nişasta, proteinler gibi bileşikler olup yapılarında son derece karmaşık moleküller yer alır. Bazı polimerler kristalleşebilir. Bazıları ise amorftur. Gıdanın ana matriksini oluşturan biyopolimerler amorf veya yarıamorf yapıdadır. Örneğin jelatin, gluten gibi proteinler ve amiloz, amilopektin gibi karbonhidratlar ile şeker gibi küçük moleküller de amorf yapıda olabilir. Polimerlerin çoğu, bir kristal katı ile, viskozitesi çok yüksek sıvı halin amorf karışımından oluşur.

21 Bir polimer soğutulduğu zaman birbirinden farklı iki mekanizma ile katılaşabilir. Bunlar kristallenme ve camsılaşmadır. Bazı polimerlerde kristallenme daha fazla önem aşırken, bazılarında camsılaşma daha önemlidir. Üründe donmamış faz ile camsı faz arasında, yarı kararlı bir denge söz konusudur. Donmamış suyun büyük bir bölümü hidrojen bağları oluşturarak etkileşime girebilmektedir. Ticari dondurma işlemlerinde uygulanan sıcaklık ve dondurma hızları maksimum konsantrasyonu sağlayamaz. Ortamda donmamış su bulunur.

22 x Bir polimer soğutulduğu zaman birbirinden farklı iki mekanizma ile katılaşabilir. Bunlar kristallenme ve camsılaşmadır. Bazı polimerlerde kristallenme daha fazla önem aşırken, bazılarında camsılaşma daha önemlidir. Polimerik maddenin ne tür pratik uygulamaya elverişli olduğu, başlıca Tm (kristal erime noktası) ve Tg (camsı geçiş sıcaklığı) ile belirlenir. Bir polimerin her iki termal geçişi (Tm ve Tg) ya da bunlardan sadece birini göstermesi bu polimerin yapısına bağlıdır. Örneğin tümüyle amorf özellik gösteren polimerlerin termogramında yalnızca Tg, tümüyle kristal yapı gösterenlerde ise yalnızca Tm geçişi gözlenir. Ancak polimerlerin çoğu Tm sıcaklığında bir miktar kristallendiği için genellikle her iki geçiş sıcaklığı da bir arada gözlenebilmektedir. Sıca klık, o C T m l sıvı çözelti A D B buz+çözelti C buz+aşırı doygun çözelti buz+cam Çözünen, % T S m aşırı doygun çözelti T E Tg eğrisi E T cam g F

23 x Polimerlerde camsı geçiş sıcaklığı değerini etkileyen parametrelerin başında molekül ağırlığı gelir ve genellikle tüm amorf polimerlerde bu davranış gözlenir. Camsı geçiş sıcaklığı molekül ağırlığı ile önce artar, daha sonra molekül ağırlığı veya daha büyük değerlerde sabit hale gelir. Camsı geçiş sıcaklığı ayrıca polimerin yapısına da bağlıdır. Polimer zincirinin esnekliği ve moleküller arası etkileşme enerjisi (çekim kuvvetleri) de Tg yi önemli oranda değiştirir.

24 x Dondurma işlemini bir hal diyagramında inceleyecek olursak, Şekilde de görüldüğü gibi, ikili bir sistemin dondurulması sırasında ilk buz kristallerinin oluştuğu C noktasının sıcaklığı açığa çıkan kristalizasyon ısısı ile D noktasına kadar yükselir. Isının uzaklaştırılması ile kristallerin oluşumu artar ve donmamış faz konsantre hale gelir. Bunun sonucunda donma noktası düşer ve bu hal ötektik noktaya kadar (TE) sürer. Şekilde de görüldüğü gibi dondurulan sıvının bileşimi D den TE ye kadar değişir. Ancak bu şekilde ötektik bir karışımın oluşmadığı düşünülürse, buz oluşumunun sürmesi yarıkararlı aşırı doymuş bir fazın (amorf sıvı faz) oluşumuna neden olur (ticaretteki uygulama). Donmamış kesimin bileşimi TE den E ye kayar T m S Sıcak lık, o C T m l A B C D sıvı çözelti buz+çözelti T E E aşırı doygun çözelti Tg eğrisi -20 buz+aşırı doygun çözelti -30 T g cam -40 buz+cam -50 F Çözünen, %

25 x E noktası pek çok dondurulmuş gıda için tavsiye edilen depolama sıcaklığıdır (-20 C). Bu sıcaklığın Tg nin (camsı geçiş sıcaklığı) üstünde bir sıcaklık olması nedeniyle, moleküler hareketliliğin olduğu ve buna bağlı olarak difüzyonca sınırlanmış fiziksel ve kimyasal özelliklerin kararlı olmadığı bir haldir. Karışım E noktasının altına soğutulursa, Tg noktasında aşırı doymuş donmamış fazın büyük bir bölümü camsı hale dönüşür ve bu faz buz kristallerini çevreler. Soğutulmaya devam edilirse, karışımın bileşimi değişmeden yalnızca sıcaklığı (F noktası) düşer. Tg altındaki sıcaklıklarda, moleküler hareketlilik azalır. Ürünün difüzyonca kısıtlı özellikleri kararlı bir hal alır. Bu nedenle ABCDETgF hattı kararlı bir işlem olarak bilinir. Sıc aklı k, o C T m l A B C D sıvı çözelti buz+çözelti buz+aşırı doygun çözelti buz+cam Çözünen, % T S m aşırı doygun çözelti T E Tg eğrisi E T g cam F

26 X Bir çözeltide donma sırasında çözünen konsantrasyonunun artması, donmaya kısımda ph, viskozite, yüzey gerilimi ve redoks potansiyelinin düşmesine neden olur. Eğer gıda E noktasının altında dondurulmuşsa, donmayan materyal çok konsantre olur ve camsı bir yapı kazanarak buz kristallerinin çevresini kaplar. Bu andaki sıcaklık ortamda çözünmüş maddelerin kompozisyonuna ve gıdanın başlangıç su miktarına bağlıdır. Depolama sırasında bu sıcaklıklar yükselirse (0 C ye yaklaşırsa), camsı yapının oluşumu gıdanın tekstürünü korur ve sebze ve et gibi ürünlerde iyi bir depolama stabilitesinin oluşumunu sağlar. Ancak bir çok meyvenin camsı geçirgenlik sıcaklıkları çok düşüktür, bu nedenle de donmuş halde depolamada tekstürde bozulmalar ortaya çıkar. Ayrıca yapının bozulmasında buz kristallerinin de olumsuz etkisi vardır.

27 X Bir gıda maddesi dondurulduğunda ve/veya nem miktarı düşürüldüğünde kısmen veya tamamen camsı hale dönüşür. Bu durumda, moleküler hareketlilik de büyük ölçüde azalır ve gıdanın difüzyonla kontrol edilen özellikleri kararlı bir hal alır. Pek çok fiziksel özellik ve değişme difüzyonla sınırlanmış iken, difüzyondan daha çok reaktantların reaksiyona girebilme yeteneği ile ilgili olduğu bilinmektedir. Ancak hızı difüzyondan etkilenen kimyasal reaksiyonlar, moleküler hareketlilikten etkilenmektedir. Yüksek nemli gıdalar dondurulduklarında bu gıdalarda normal koşullarda oluşan bazı reaksiyonlar difüzyonla sınırlanır hale dönüşürler. Dondurulmuş üründe sıcaklık ve/veya su miktarının azalmasına bağlı olarak viskozite yükselirse de esas önemli olan nokta sıcaklıktaki azalma sonucu reaksiyonun gerçekleşmesi için gerekli aktivasyon enerjisi sağlanamamakta ve böylece difüzyonla sınırlanmayan reaksiyonlar da difüzyonla sınırlı hale gelmektedir.

28 X Gıdalarda amorf ve kristal bir çok fazın bir arada olması, onların fiziksel açıdan da heterojen olmalarına neden olur. Çok fazlı materyalde suyun hareketi amorf bileşenin camsı halde olmasına bağlı olarak değişir. T<Tg (veya Tg ) ise, difüzyon ile sınırlanan prosesler engellenir ve amorf bölgedeki su immobilize olur. Bunun sonucunda, gıdanın depolanması sırasında oluşabilecek tipik bozulma reaksiyonları da engellenir. Ancak küçük molekül ağırlığı nedeniyle su molekülü camsı matrikslerde hareketli olabilir ve küçük moleküllerin oluşturduğu reaksiyonlar gerçekleşir.

29 Donma hızı Donma hızının tanımı ve ayırımı çeşitli kaynaklarda oldukça farklı olarak verilmektedir. Donma hızı kalite üzerine etki eden en önemli faktörlerden biri olduğundan, birçok ülkede ilgili tüzüklerde donma hızlarının tanımlandığı ve sınıflandırıldığı görülmektedir Donma hızı genellikle, dondurulan materyalin merkez noktasından (sıcak nokta) yüzeye olan uzaklığın, bu merkezin sıcaklık 0 C den -15 C ye düşmesi için geçen süreye oranı olarak tanımlanmaktadır. Buna göre donma hızı aşağıdaki basit eşitlik yardımıyla hesaplanabilir. V = D/t (cm/h) V : Ortalama donma hızı, cm/h D : Dondurulan maddenin merkez noktasının, dondurmanın uygulandığı yüzeye olan en kısa uzaklığı, cm t : Dondurulan maddenin merkez noktasının 0 C den -15 C ye düşmesi için geçen süre, saat.

30 ÖRNEK: 2.6 cm çapında orta irilikte çilekler akışkan yatak dondurucuda dondurulmaktadır. Çileklerin merkez sıcaklığı 0 C den -15 C ye erişmesi için 12 dakika süre geçtiği saptandığına göre donma hızı nedir? ÇÖZÜM: Bu değerler yukarıda verilen eşitlikteki yerlerine konursa; D : 2.6/2 = 1.3 cm t : 12 dakika = 0.2 saat V = 1.3 cm / 0.2 h, şu halde donma hızı 6.5 cm/h dır.

31 Ortalama integral donma hızı olarak da tanımlanan donma hızı, pratikte başlıca dört gruba ayrılmaktadır. Pratikteki uygulamalara göre gıdalara ait integral donma hızının gruplandırılması, Tabloda gösterilmiştir.

32 Gıdalarda uygulanan ortalama integral donma hızı Donma hızı grubu Çok hızlı donma Ortalama integral donma hızı (cm/h) 5 den fazla Hızlı donma 1-5 Yavaş donma Çok yavaş donma 0.2 den az

33 Bugünkü teknik kolaylıklarla çeşitli dondurma sistemlerinde istenen donma hızına ulaşılması olanaklıysa da, her gıdada mutlaka hızlı bir donma sağlanması gerekmemektedir. Çünkü birçok gıda maddesinde donma hızının belli bir sınırın üstüne çıkması, kalite üzerinde artık daha fazla olumlu bir etki yaratmamaktadır. Bu yüzden birçok dondurma cihazında 1-3 cm/h düzeyinde donma hızı sağlanacak şekilde çalışılır ve bunun ötesinde kalitenin iyileştirilmesine yararı olmayan daha hızlı dondurmanın aşırı işletme masraflarından kaçınılır. Bir gıda maddesinin hızlı dondurulmasını gerektiren nedenlere aşağıda toplu halde ve özetle verilmiştir.

34 Hızlı dondurma ile: Hücre içinde küçük buz kristalleri oluştuğundan, hücre fazla zedelenmez ve böylece hücre içi sıvısının birbirine aşırı derecede karışması önlenir. Su, bulunduğu yerde buz kristallerine dönüşür ve böylece hücre suyunun hücreler arası boşluğa geçmesi sınırlandırılır. Hücreler arası boşluklarda küçük buz kristalleri oluşumu sağlanarak, hücrenin fiziksel yapısının bozulması önlenir. Birçok gıda için kritik bir bölge olan 0 C ve -4 C arası süratle aşılmış olur.

35 Donma olayının 0 C ile -4 C arasındaki bölümünde, hücre sıvısı tam donmamış ancak konsantre hale dönüştüğünden, hücrede çeşitli kimyasal değişmeler belirmektedir. İşte, hızlı dondurma ile bu en olumsuz bölge hızla aşılabilmektedir. Mikroorganizmaların faaliyetlerinin tamamen durduğu sıcaklıklara süratle erişildiğinden, donma sırasında mikrobiyolojik bozulma olasılığı ortadan kalkmaktadır. Ekipmanların uzun süre işgal edilmesi önlendiğinden dondurma düzeninin kapasitesi artırılabilmektedir.

36 Donma ve Çözülme 0 C deki suyun ısıl iletkenlik katsayısı k=0.43 kcal/m.h. C dir. Buna karşın 0 C deki buzun ısıl iletkenlik katsayısı 1.8kcal/m.h. C dir. Buna göre su buz haline dönüşünce ısıl iletkenlik katsayısı yaklaşık 4 misli artmaktadır. Suyun ısıl yayınım katsayısı 0 o C de α=0.43 m2/h olduğu halde aynı sıcaklıktaki buzun ısıl yayınım katsayısı α=4.0 m2/h dir. Başka bir ifade ile buzul ısıl yayınım katsayısı sudan 9 kat fazladır.

37 Bir gıdanın donma ve çözülme eğrileri kıyaslanırsa her iki olayın farklı niteliklerde geliştiği görülür DONMA Sıcaklık, o C ÇÖZÜLME Süre, dak

38 İçerisinde su içeren bir materyalin, örneğin meyvesebze veya et gibi bir gıda maddesinin donma ve çözülme olayı fiziksel açıdan analiz edilirse, ilginç gözlem ve sonuçlara ulaşılmaktadır. Böyle bir materyalin dondurulmasında veya çözülmesinde fiziksel nitelikleri, özellikle ısıl nitelikleri farklı, üç katman gözlenir Ancak bu katmanların sırası donma ve çözülmede farklıdır. Örneğin, dondurulan materyalde bu üç katman, en dışta donmuş faz ortada donmamış faz ikisinin arasında ise donmakta olan faz şeklindedir.

39 Dondurma Buna göre materyal hangi yöntemle dondurulursa dondurulsun önce dışta bir donmuş tabaka oluşur. Bunun hemen altında donmakta olan bir bölge bulunur. Donmuş tabaka iç kısma doğru gelişirken, donmakta olan tabaka da en içteki donmamış bölgeye doğru genişler. Böylece donma olayının dıştan içeri doğru geliştiği ve materyal ısısının en dışarı doğru atılmak zorunda olduğu görülmektedir. Bu ısı, hemen kendini çevreleyen donmakta olan bölge üzerinden donmuş bölgeye ve oradan da soğutucuya ulaşır.

40 Diğer taraftan donmakta olan tabakadan serbest kalan donma gizli ısısı da hemen kendini çevreleyen donmuş tabaka üzerinden dışarı atılır. Donmuş tabakanın yani buzun, ısıyı daha iyi ilettiği göz önüne alınınca donma sırasında iç tabakalardan uzaklaştırılması gereken ısının kolaylıkla iletilerek soğutucuya ulaştırılabildiği görülmektedir.. Bu olaylar sırasında donmuş tabakanın sıcaklığı da gittikçe soğutucu sıcaklığına erişir. Nihayet tüm kitle donarak istenen sıcaklığa kadar soğuma gerçekleşir

41 Çözülme Buna karşın, çözülme sırasında bu olaylar tam aksi yönde gelişir. Çözülme başlangıcında dışta çözünmüş faz ortada donmuş haldeki faz bu iki tabaka arasında ise çözülmekte olan faz olmak üzere üç tabaka bulunur ve çözülme süresince, çözülmüş faz dıştan içeri doğru gittikçe gelişir. Çözülme için gerekli olan çözülme gizli ısısı ile çözülme sonunda ortamın sıcaklığının yükselmesini sağlayacak ısı dıştan içeri doğru iletilmek zorundadır. İç tabakalara ulaşması gereken bu ısı, ısıl iletkenliği kötü olan dıştaki çözülmüş fazı (su)aşmak zorundadır. İşte çözülmenin donmaya göre daha uzun sürmesinin başlıca nedeni de budur.

42 Ancak çözülme olayının donma olayından önemli bir farklılığı da, tüm çözülme olayının materyalin donma noktasında gerçekleşmesidir. Buzun çözülmesinin hemen başlangıcında materyale verilen ısı, buzun ısıl yayınım katsayısının yüksek olmasına bağlı olarak materyal tarafından hemen absorbe edilir. Bu yüzden kitlede henüz bir çözülme belirmeden sadece sıcaklığı yükselir. Böylece kitlenin sıcaklığı materyalin kendine özgü donma sıcaklığına erişir. Çözülme ancak bundan sonra başlar. Önce yüzeyde oluşan ince bir tabaka halindeki çözülme, yavaş yavaş gittikçe iç tabakalara doğru gelişir.

43 Bütün bu açıklamalar donma ve çözülme olaylarının farklılığını ve iki olayın hız farkının nedenlerini ortaya koymaktadır. Bu açıklamalar ışığında; donma veya çözülmenin hızına sırasıyla, soğutucu veya ısıtıcı ortam sıcaklıkları üzerinden etki edilebileceği görülmektedir. Ancak dondurulmuş materyal eğer, meyve suyu, meyve veya sebze ezmesi gibi parçalanmış bir doku ise, gerek dondurma ve gerekse çözmede, ayrıca karıştırma sallama v.b. gibi işlemler uygulanarak olay hızlandırılabilmektedir.

44 Dondurma ve depolamada meyve ve sebzelerdeki bazı fiziksel değişimler 1.Buz kristallerinin oluşumu 2. Nem göçü 3. Rekristalizasyon 4. Su salma (drip loss)

45 Dondurma ve depolamada meyve ve sebzelerdeki bazı fiziksel değişimler 1. Buz kristallerinin oluşumu Meyve ve sebzeler bazı ön işlemlerden sonra, ya bütün, veya belli irilikteki parçacıklara bölünmüş olarak dondurulur Örneğin bezelye, vişne bütün halde; fasulye, havuç belli irilik ve şekilde doğrandıktan sonra dondurulurlar. Bunlara parçalanmamış doku halinde dondurulan ürünler denir. Buna karşın özellikle bazı meyve ve sebzeler, ezme veya su (meyve suyu) haline işlendikten sonra başka nitelikte bir ürün olarak da dondurulmaktadır. Örneğin; ıspanak püre haline getirilerek, turunçgillerden ise meyve suyu üretilerek dondurulmaktadır.

46 Parçalanmamış doku halindeki ürünlerle, parçalanmış dokuların dondurulmalarında farklı beklentiler vardır. Nitekim parçalanmamış doku halindeki ürünlerin dondurulmaları ve depolanmalarında, hücrelerin ve dokunun donmaya bağlı olarak zedelenmemesi, zarar görmemesi amaç edinilir. Halbuki, parçalanmış ürünlerde dokudan bahsedilemeyeceğinden, bunlarda dondurma işleminin neden olduğu fiziksel zararlanmalar söz konusu değildir Bu yüzden aşağıdaki açıklamalar bütün haldeki dokuların donması ile ilişkili bulunmaktadır.

47 Meyve ve sebzelerin, dondurulma ve depolanmasında dokunun orijinal niteliklerini koruyabilmek amacıyla, hücre yapısının iyi tanınması gereklidir. Bilindiği gibi birçok meyve ve sebzenin yenen kısımları daha çok parenşima hücrelerinden oluşur. Şekilde idealize edilmiş bir parenşima hücresi gösterilmiştir.

48 Parenşima hücreleri esas olarak, hücre duvarı (membran) ve protoplazmadan oluşurlar. Bitki organı geliştikçe, parenşima hücrelerinin duvarları iç basıncın etkisiyle gerginleşir ve hücreler, birbirleri üzerine sıkı bir şekilde yığılır. Bu oluşum sırasında hücreler arasında boşluklar (intersellular boşluk) kalır. Hücreler arasındaki boşluklar, çeşitli gazlar ve su buharı ile doludur. Aşağıda açıklandığı üzere, bir dokunun donmasında hücreler arası boşluk ve burada bulunan su buharı, önemli bir rol oynamaktadır. Etli dokular daha fazla hücreler arası boşluklar içerirken, tohumlarda hücreler arası boşluk daha azdır veya yoktur. Örneğin elmalarda bu boşluklar o kadar fazladır ki, bu meyvelerin çeşitli yöntemlerle işlenmesinde boşlukların yarattığı sakıncaların giderilmesi amacıyla bazı önlemler alınır

Meyve ve Sebze suyu ve pulpunun konsantrasyonu

Meyve ve Sebze suyu ve pulpunun konsantrasyonu Meyve ve Sebze suyu ve pulpunun konsantrasyonu Meyve suları genel olarak %80-95 düzeyinde su içerirler. Çok iyi koşullarda depolansalar bile, bu süre içinde gerçekleşen kimyasal reaksiyonlar ürünün kalitesini

Detaylı

GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Gıdalara uygulanan çeşitli işlemlere ilişkin bazı hesaplamalar için, gıdaların bazı fiziksel özelliklerini yansıtan sayısal değerlere gereksinim bulunmaktadır. Gıdaların

Detaylı

9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI

9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI 9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI 9.7.1 Sabit Sıcaklıkta Yürütülen Isıl işlemde Bileşenlerin Parçalanması 9.7.2 Değişen Sıcaklıkta Yürütülen Isıl İşlemde Bileşim Öğelerinin Parçalanması

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı)

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) Soğutma devresine ilişkin bazı parametrelerin hesaplanması "Doymuş sıvı - doymuş buhar" aralığında çalışma Basınç-entalpi grafiğinde genel bir soğutma devresi

Detaylı

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü fatih.sen@ege.edu.tr Modifiye

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Çok aşamalı vakum evaporasyon düzenekleri flavor kaybı ( pişmiş tat) renk bozulmaları besin öğeleri kaybı DONDURARAK KONSANTRASYON

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Raf ömrü çalışmaları

Raf ömrü çalışmaları Raf ömrü çalışmaları Prof. Dr. İsmail Sait DOĞAN Gıda grupları Bozulurluğu yüksek olan gıdalar (raf ömrü günlerle ölçülür). Süt, et, yeşil sebze Orta derecede bozulabilir gıdalar (raf ömrü haftalar ile

Detaylı

GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI

GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI Bir soğuk deponun soğutma yükü (soğutma kapasitesi), depolanacak ürünün ön soğutmaya tabi tutulup tutulmadığına göre hesaplanır. Soğutma yükü; "bir

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

SÜT TOZU TEKNOLOJİSİ

SÜT TOZU TEKNOLOJİSİ SÜT TOZU TEKNOLOJİSİ SÜT TOZLARININ TANIMI VE BİLEŞİMİ Süt tozu, yağlı ve yağsız taze sütlerin suyunun mümkün olduğu kadar uçurulması suretiyle elde edilen kurutulmuş bir süt ürünüdür FAO ve WHO standartlarına

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Otomotivde Isıtma, Havalandırma ve Amaç; - Tüm yolcular için gerekli konforun sağlanması,

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

Kurutma Gıda Muhafazasının İlkeleri. Gıdaların Kurutulması. Bozucu unsurların; 1. Fiziksel olarak ortamdan uzaklaştırılması

Kurutma Gıda Muhafazasının İlkeleri. Gıdaların Kurutulması. Bozucu unsurların; 1. Fiziksel olarak ortamdan uzaklaştırılması Gıda Muhafazasının İlkeleri Bozucu unsurların; 1. Fiziksel olarak ortamdan uzaklaştırılması Kurutma 2. Kontrol altına alınması 3. Bozucu aktivitelerin yavaşlatılması 4. Bozucu aktivitelerin tamamen yok

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Gıdalarda Temel İşlemler

Gıdalarda Temel İşlemler Gıdalarda Temel İşlemler Gıdaların işlenmesi; gıda endüstrisinde uygulanan işlemlerin yanı sıra evde gıdaların hazırlanması ve pişirilmesi sırasında uygulanan işlemleri de kapsar. İşlenmemiş gıdaların

Detaylı

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0)

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Enstitümüz tarafından yüksek lisans tez programları kabul edilen yüksek lisans öğrencileri için danışman

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION. REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için

REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION. REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için 1 REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için Mod.CS5000-3E Peyniraltısuyu Konsantrasyonu için REDA Evaporatör ( 5.000l/h su uçurma

Detaylı

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ Kalıp işlemesinde erozyonla imalatın önemi kimse tarafından tartışılmamaktadır. Elektro erozyon arka arkaya oluşturulan elektrik darbelerinden meydana gelen

Detaylı

2. Dondurma İşlemi, Ön Soğutma ve Dondurma Yöntemleri

2. Dondurma İşlemi, Ön Soğutma ve Dondurma Yöntemleri 1 / 9 Günümüzde birçok ürünün bir blok haline gelmeden tek tek parçalar halinde dondurulması istenmektedir. Bu nedenle bantlı donduruculardan, bantın deliklerinden üflenen hava hızı ürünleri tek tek bir

Detaylı

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA Dr. Tamer COŞKUN 13 Mart 2012 Havalandırma Gerekli gazları suya kazandırmak (gaz halinden çözünmüş forma dönüştürmek)

Detaylı

GIDA AMBALAJLAMA. Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com

GIDA AMBALAJLAMA. Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com GIDA AMBALAJLAMA Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com Aseptik ambalajlama tekniği; Ambalaj malzemesinin sterilizasyonu, Steril atmosferde ambalajın oluşturulması veya daha önceden hazırlanmış steril

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ

YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sayı : 91 Eylül 2013 YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ 2013 YILI AĞUSTOS AYI YAĞIŞ RAPORU GENEL DURUM : Yağışlar genel olarak normalinden ve geçen yıl Ağustos

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Kristalizasyon Kinetiği

Kristalizasyon Kinetiği Kristalizasyon Kinetiği İçerik Amorf malzemeler amorf kristal Belirli bir kristal yapısı yoktur Atomlar rastgele dizilir Belirli bir kristal yapısı vardır Atomlar belirli bir düzende dizilir camlar amorf

Detaylı

DEPOLAMA UYGULAMALARI. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DEPOLAMA UYGULAMALARI. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DEPOLAMA UYGULAMALARI Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 1 Gıda Maddelerinin Depolanması Gıda maddeleri canlı kaynaklı maddelerdir. Bu nedenle özel olarak saklanması gerekir. Aksi durumda büyük miktarlarda

Detaylı

ÜRÜNLERİN SOĞUKTA MUHAFAZASI VE NEMLENDİRMENİN ÖNEMİ

ÜRÜNLERİN SOĞUKTA MUHAFAZASI VE NEMLENDİRMENİN ÖNEMİ ÜRÜNLERİN SOĞUKTA MUHAFAZASI VE NEMLENDİRMENİN ÖNEMİ Meyve ve Sebzeler, hasatlarından sonra da yaşamlarını sürdürürler, solunumları devam eder. Bunun sonucunda niteliklerini kaybederek bozulurlar. Bu bozulmayı

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği

8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

SU, HALDEN HALE GİRER

SU, HALDEN HALE GİRER Atmosferde yükselen buhar soğuk hava tabakasıyla karşılaştığında yoğuşur. Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiriyorsa bu olaya yoğuşma denir. Sıcak Hava Yükselir ve Soğuyup Yağış

Detaylı

Bireysel Hızlı Dondurma Tekniği ile Dondurulmuş Vişnelerde Depolama Süresince Yapısal Değişimler

Bireysel Hızlı Dondurma Tekniği ile Dondurulmuş Vişnelerde Depolama Süresince Yapısal Değişimler Bireysel Hızlı Dondurma Tekniği ile Dondurulmuş Vişnelerde Depolama Süresince Yapısal Değişimler 1. Cemal Kasnak a, 2.Hasan Toğrul b, 3. Abdullah Çağlar a a Afyon Kocatepe Üniversitesi Gıda Mühendisliği

Detaylı

PRES HATTI MEYVE SUYU ÜRETİMİNDE PROSES HATLARI 8.1.2016. Meyve Suyu Üretimindeki Hatlar, İşlenen Hammadde ve Elde Edilen Ürün

PRES HATTI MEYVE SUYU ÜRETİMİNDE PROSES HATLARI 8.1.2016. Meyve Suyu Üretimindeki Hatlar, İşlenen Hammadde ve Elde Edilen Ürün MEYVE SUYU ÜRETİMİNDE PROSES HATLARI FADİME TULUM 20100254007 Aralık 2015 MEYVE SUYU ÜRETİMİNDE PROSES HATLARI 1. Pres hattı 2. Pulp (palper) hattı 3. Sitrus hattı 4. Dolum (şişeleme) hattıdır Meyve Suyu

Detaylı

Meyve Sularının Tüketime Hazırlanması

Meyve Sularının Tüketime Hazırlanması Meyve Sularının Tüketime Hazırlanması Berrak meyve suları konsantrasyon sırasında yapıdan ayrılan su kadar suyun ve aromanın ilavesi ile hazırlanmaktadır. Meyve nektarları ise meyve suyu konsantesi veya

Detaylı

Bireysel Hızlı Dondurma Tekniği ile Dondurulmuş Kayısılarda Depolama Süresince Meydana Gelen Değişimlerin Duyusal Analizi ve Renk Ölçümleri

Bireysel Hızlı Dondurma Tekniği ile Dondurulmuş Kayısılarda Depolama Süresince Meydana Gelen Değişimlerin Duyusal Analizi ve Renk Ölçümleri Bireysel Hızlı Dondurma Tekniği ile Dondurulmuş Kayısılarda Depolama Süresince Meydana Gelen Değişimlerin Duyusal Analizi ve Renk Ölçümleri 1. Besim Maden a, 2.Hasan Toğrul b, 3. Abdullah Çağlar a a Afyon

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 Sera nedir? Bitki büyüme ve gelişmesi için gerekli iklim etmenlerinin

Detaylı

Salça Üretim Teknolojisi

Salça Üretim Teknolojisi Salça Üretim Teknolojisi İyi kaliteli bir salça ancak, dalında tam olarak olgunlaşmış, sağlıklı ve olabilldiğince kırmızı renkli domateslerden elde edilebilir. Bu yüzden, salça üretimine elverişli çeşitlerin

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

ISIL İŞLEM UYGULAMALARI

ISIL İŞLEM UYGULAMALARI ISIL İŞLEM UYGULAMALARI 9.6.1 Pastörizasyon 9.6.1.1 Çeşitli ürünlere pastörizasyon uygulaması 9.6.1.1.1 Meyve suları ve meyveli içecekler 9.6.1.1.2 Domates ürünleri. 9.6.1.1.3 Bira 1. Pastörizasyon ISIL

Detaylı

Katı ve sıvı gıdaların ambalajlı veya ambalajsız olarak 100-1000 MPa basınca maruz bırakılması işlemi olup, Gıdanın raf ömrünü arttırmada kullanılan

Katı ve sıvı gıdaların ambalajlı veya ambalajsız olarak 100-1000 MPa basınca maruz bırakılması işlemi olup, Gıdanın raf ömrünü arttırmada kullanılan Katı ve sıvı gıdaların ambalajlı veya ambalajsız olarak 100-1000 MPa basınca maruz bırakılması işlemi olup, Gıdanın raf ömrünü arttırmada kullanılan geleneksel yöntemlerin ürün kalitesini (tat, aroma,

Detaylı

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 D.ISI YÜKÜ HESABI 7 1. Trasnsmisyon Isı Yükü 7 2- İnfilitrasyon

Detaylı

BUHAR KAZANLARINDA BLÖF

BUHAR KAZANLARINDA BLÖF BUHAR KAZANLARINDA BLÖF GENEL AÇIKLAMALAR Blöf, kazan suyu içinde buharlaşma sonucu konsantrasyonu artan çözünmüş ya da askıda kalmış katı madde miktarını kazan için belirlenen limitlere çekebilmek amacıyla

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK

DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK SÜLEYMAN DEMĐREL ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK-MĐMARLIK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ TERMODĐNAMĐK LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK DENEY

Detaylı

YANLIŞ METEOROLOJİ (2): Bulutların Oluşum Nedeni: Soğuk havanın sıcak hava kadar su buharı tutamaması değildir* Nemli hava soğuyunca bulut oluşabilir. Evet, bu doğru. Değişik soğuma işlemleri, aşağıda

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA ÇEVRE KOŞULLARININ DENETİMİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA ÇEVRE KOŞULLARININ DENETİMİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA ÇEVRE KOŞULLARININ DENETİMİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Çevre Nedir? Canlının içinde yaşadığı, büyüyüp geliştiği ve

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ ÖZET CO 2 kaynağında tel çapının, gaz debisinin ve serbest tel boyunun sıçrama kayıpları üzerindeki etkisi incelenmiştir. MIG kaynağının 1948 de

Detaylı

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi - Prefabrik imalatlarındaki sorunlardan en büyüklerinden biri olan betonun çatlaması kaynaklı hatalı imalatları prefabrik bülteninin

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

Elma Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamalarının Ürün Kalitesine Etkileri. Pelin ONSEKİZOĞLU H.Ü. Gıda Müh.

Elma Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamalarının Ürün Kalitesine Etkileri. Pelin ONSEKİZOĞLU H.Ü. Gıda Müh. Elma Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamalarının Ürün Kalitesine Etkileri Pelin ONSEKİZOĞLU H.Ü. Gıda Müh. Bölümü Türkiye de meyve suyuna işlenen meyveler içerisinde %65

Detaylı

Havacılık Meteorolojisi Ders Notları. 11. Buzlanma

Havacılık Meteorolojisi Ders Notları. 11. Buzlanma Havacılık Meteorolojisi Ders Notları 11. Buzlanma Yard.Doç.Dr. İbrahim Sönmez Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ballıca Kampüsü Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü isonmez@omu.edu.tr

Detaylı

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma B. Hal değişimi A. Bozunma A. ISINMA VE SOĞUMA Maddeler bulundukları ortamlara bağlı olarak sıcak yada soğuk olabilirler. Isının en önemli özelliklerinden

Detaylı

TANITIM BROŞÜRÜ POLAR POLİÜRETAN

TANITIM BROŞÜRÜ POLAR POLİÜRETAN 15.03.2010 Sayfa 1 / 10 İçinde bulunduğumuz yüzyılda hızlı endüstrileşmenin sonucu olarak ortaya çıkan enerji ihtiyacı ve bu ihtiyacın yaklaşık % 90 oranında fosil türevli yakıt tüketimi ile giderilmesi

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

ĠNSANLAR ĠġLEYEREK MADDEYĠ DEĞĠġTĠREBĠLĠR

ĠNSANLAR ĠġLEYEREK MADDEYĠ DEĞĠġTĠREBĠLĠR MADDENĠN DEĞĠġĠMĠ Maddenin değişimi biçim ya da yapı yönünden gerçekleşebilir. * Basınç,ısı gibi etkenler maddenin değişimine etkili olabilir. * Birbiri içine katılan maddelerle farklı özellikte yeni maddeler

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ HADDELEME (Calendering) İLE İŞLEME TEKNİĞİ HADDELEMEYE(Calendering) GİRİŞ Bu yöntem genellikle termoplastiklere ve de özellikle ısıya karşı dayanıklılığı düşük olan

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

DEPOLAMA VE ÜRÜN MUHAFAZA. Mustafa ÜNLÜ Ziraat Yüksek Mühendisi

DEPOLAMA VE ÜRÜN MUHAFAZA. Mustafa ÜNLÜ Ziraat Yüksek Mühendisi DEPOLAMA VE ÜRÜN MUHAFAZA Mustafa ÜNLÜ Ziraat Yüksek Mühendisi 43 milyon ton üretim değeri ile dünyanın önemli yaş meyve ve sebze üreticilerinden biri olan Türkiye nin; Meyve üretimi 12 milyon ton, Sebze

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen

Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen BÖLÜM 2 SU VE HÜCRE SU Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen Metabolizma-kimyasal reaksiyonlar

Detaylı

BÖLÜM 3. Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı. Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

BÖLÜM 3. Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı. Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü BÖLÜM 3 Sürekli Isı iletimi Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Düzlem Duvarlarda Sürekli Isı İletimi İç ve dış yüzey sıcaklıkları farklı bir duvar düşünelim +x yönünde

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Rev: 17.09.2014 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Termodinamik Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI

SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI 1 SOĞUK HAVA TARİFİ TS 1248 Standardı na göre: Ortalama hava sıcaklığı 3 gün boyunca 10ºC

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar.

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar. VIIPOL CKS MEMBRAN TEMİİZLEME PROSEDÜRÜ 1.Giriş : Ne kadar iyi bir ön arıtma yapılırsa yapılsın, çalışan bir ters ozmoz ( RO ) sisteminde zaman içinde hamsu içinde bulunan ve ön arıtmadan geçebilen kolloidler,

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

2. AKIŞKANLARDAN ISI AKIŞI İLKELERİ

2. AKIŞKANLARDAN ISI AKIŞI İLKELERİ 1 2. AKIŞKANLARDAN ISI AKIŞI İLKELERİ (Ref. e_makaleleri) Kimya mühendisliğinde çok sık karşılaşılan bir işlem, katı bir malzeme içinden geçen sıcak bir akışkan yoluyla, daha soğuk bir akışkana ısı transferidir.

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

FYLAX Nem Düzenleyici Etkin Küf Önleyici

FYLAX Nem Düzenleyici Etkin Küf Önleyici FYLAX Nem Düzenleyici Etkin Küf Önleyici 4 KONU : FYLAX ~ İLGİ : RUMİNANT BESLEME KELİMELER : Kızışma Topaklaşma Mikotoksin Lezzet ve Yem Tüketimi Nem Tutma Kapasitesi Su Yüzey Gerilimi Pelet Kapasitesinde

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı