Türkiye Ülke Değerlendirmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye Ülke Değerlendirmesi"

Transkript

1 Bulaşıcı Olmayan Hastalıklarda Daha İyi Sonuçlar: Sağlık Sistemi iç Zorluklar ve Fırsatlar, No.2 Türkiye Ülke Değerlendirmesi Melitta Jakab Lorae Hawks Belda Lorg Juan Tello Toker Ergüder Mehmet Kontaş

2 Özet Birçok ülkede olduğu gibi, Türkiye de giderek büyüyen bir Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar (BoH) yüküyle karşı karşıyadır. Bu raporda Türkiye n başarıları ve Bulaşıcı Olmayan Hastalıklarının sonuçlarındaki gelişmeyi hızlırmak iç ne tür zorluklarla karşı karşıya kaldığı ele alınmaktadır. Türkiye, hali hazırda Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar iç önerilen çok sayıda temel nüfus müdahaleleri uygulama konusunda etkileyici bir ilerleme kaydetmiştir. Özellikle tütün kontrolü konusunda çok belirg faaliyetler yürütülmüştür. Zorluklar ise halen geçen alkol kontrol politikalarının uygulanması ve obeziteye yönelik kapsamlı ve pragmatik bir yaklaşımın geliştirilmesi konularıdır. Temel bireysel hizmetler açısından, Türkiye, her düzeyde kaliteli sağlık hizmet sunumuna erişimi artırmak iç büyük atılımlar yapmıştır, bunun neticesde anne ve çocuk sağlığı göstergelerde belgelenmiş iyi sonuçlar elde etmiştir. Bununla birlikte, kardiovasküler hastalıklar, diyabet ve kanser hastalıklarının aile hekimleri tarafından zamanında tespiti ve sürekli yönetimi konularında zorluklar bulunmaktadır. Rapor bu konuları derlemese analiz etmekte ve Türkiye n gelecek nesiller bu sağlık problemler üstesden nasıl geleceği konularında politika önerileri sunmaktadır. Anahtar kelimeler KRONİK HASTALIKLAR SAĞLIK SİSTEMLERİ UNİVERSAL KAPSAYICILIK SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİ SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİ DSÖ Avrupa Bölge Ofisi n yayınlarıyla ilgili taleplerizi şu adreslere bildiriz: Yayınlar DSÖ Avrupa Bölge Ofisi Scherfigsvej 8 DK-2100 Copenhagen Ø, Danimarka Alternatif olarak, Bölge Ofisi web sitesden (http://www.euro.who.t/pubrequest) belge edmek, sağlık bilgileri almak veya alıntı ya da tercüme yapmak iç çevrimiçi talep munu doldurunuz. Dünya Sağlık Örgütü 2014 Tüm hakları saklıdır. Dünya Sağlık Örgütü nün Avrupa Bölge Ofisi, yayınlarının kısmen veya bütün olarak çoğaltılması veya tercüme edilmesi yönündeki talepleri memnuniyetle karşılamaktadır. Bu yayında kullanılan tabirler ve materyaller sunumu, Dünya Sağlık Örgütü nün herhangi bir ülken, bölgen, şehr veya alanın ya da bunların yetkililer yasal durumu hakkında veya bunların hudut ve sınırları hakkında herhangi bir görüş ifade ettiği anlamına gelmez. Haritalar üzerdeki noktalı çizgiler, üzerde kes uzlaşma olmayabilecek bölgeler yaklaşık sınırlarını temsil etmektedir. Belirli şirketler veya bazı imalatçıların ürünler isimler geçmesi, bunların Dünya Sağlık Örgütü tarafından burada adı geçmeyen diğer benzerlere tercihen onaylıkları veya tavsiye edildikleri anlamına gelmez. Yazım hataları ve ihmaller haricde, tescilli ürünler isimleri baş harfleri büyük yazılarak belirtilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü bu yayında yer alan bilgileri doğrulamak iç makul sınırlar çerçevesde tüm önlemleri almıştır. Ancak yayınlanan materyal, açık veya ima yollu hiçbir garanti olmaksızın dağıtılmaktadır. Materyali yorumlama ve kullanma sorumluluğu okuyucuya aittir. Hiçbir durumda, Dünya Sağlık Örgütü bu belgen kullanılmasından ötürü ortaya çıkabilecek zararlardan sorumlu tutulamaz. Yazarlar, editörler veya uzman gruplar tarafından ifade edilen görüşler Dünya Sağlık Örgütü nün kararlarını veya beyan edilen politikasını temsil etmesi şart değildir. Met editörü: Patricia Butler Kitap ve kapak düzenlemesi: Chrisphe Lanoux, Paris, Fransa

3 İçdekiler Contents Teşekkür... 5 Acknowledgements 5 Giriş Introduction ve Gerekçe... rationale Noncommunicable BOH Sonuçları... disease outcomes Mortality-based Mortaliteye Dayalı outcome Sonuç measures Ölçümleri Inequalities BOH larda Eşitsizlikler social determants ve Sosyal Belirleyiciler...10 NCDs Coverage core NCD terventions services Temel Bulaşıcı Olmayan Hastalıklara Müdahaleler ve Hizmetler Kapsamı Population terventions Tobacco Toplum Temelli Müdahaleler Alcohol Bireysel Hizmetler Temel Nutrition Bulaşıcı Olmayan Hastalıklara İlişk Müdahaleleri, Hizmetleri Individual Artırmak services İç Sağlık Sistemdeki Zorluklar ve Fırsatlar I. CVD BOH ların diabetes Daha İyi Bir Şekilde Önlenmesi ve Kontrolüne Yönelik 17 Cancer Politik Kararlılık Geliştirme II. Öncelikleri system challenges ve Sınırları Belirlemeye opportunities Yönelik Açık scale Süreçler up core Oluşturmak...23 NCD terventions services 20 III. Kurumlar Arası İşbirliği Güçlendirme...24 Challenge 1. Developg political commitment better NCD prevention control IV. Toplumun Güçlendirilmesi Challenge V. Hizmet 2. Sunumu Creatg Modeli...27 explicit processes settg priorities limits 21 Challenge VI. Hizmet 3. Sağlayıcılar Strengng Arasında teragency Koordasyon...32 cooperation 22 VII. Coordation Yerelleşme ve between Ölçek Ekonomileri health ile or Uzmanlaşma...34 secrs 22 Coordation with health secr 23 VIII. Teşvik Sistemleri...35 Challenge 4. Enhancg population empowerment 25 Challenge IX. Kanıtların 5. Model Uygulamalara service Yansıtılması...37 delivery 26 Challenge X. İnsan 6. Kaynakları...38 Coordation across providers 30 Challenge XI. Kaliteli 7. BOH Regionalization, İlaçlarına Erişim...39 economies scale specialization 32 Challenge XII. Sağlık 8. Sistemleri Incentive Yönetimi...40 systems 33 Challenge 9. Integration evidence practice 35 XIII. Bilişim Çözümleri...40 Challenge 10. Human resources 36 XIV. Değişim Yönetimi...41 Challenge 11. Access quality NCD medices 37 Challenge XV. Tedaviye 12. Erişim ve systems Mali Yük...41 management Challenge Yenilikler ve 13. İyi Inmation Uygulamalar... solutions 38 Challenge 4.1 Sağlık yi Change Benimsemek... management 38 Challenge 15. Access c fancial burden Kanser Taraması iç Hizmet Sağlayıcılar Arasında Koordasyon Innovations good practices Politika Önerileri Embracg Coordation Koordasyon among ve yönetim service mekanizmalarını providers cancer güçlendirme...44 screeng BOH lar iç obezite ve beslenme ile ilişkili risk faktörlere yönelik eylemler hızlırılması...45

4 5. 5. Policy 5.3. recommendations BOH larda aile hekimliğ rolünün arttırılması Policy recommendations Strengn Strengn Sağlıkla ilişkili coordation coordation hakkaniyet ve governance sosyal governance belirleyicileri mechanisms mechanisms eylem ve raporlamada Accelerate on risk 5.2 Accelerate yaygınlaştırarak action on action dâhil obesity on obesity etme... nutrition risk facrs NCDs nutrition risk facrs NCDs Increase role role family medice NCDs Increase BOH planlarını role değiştirmek family medice ve geliştirmek NCDs iç analiz çalışmaları ve Mastream 5.4 Mastream durum tespiti equity equity yapma...49 social determants health action social determants health action reportg Kaynakça...50 reportg Analyse build case change refe NCD plans Analyse build case change refe NCD plans 47 References Ek 1. Katılımcı Listesi...53 References Participants workshop 1. Participants workshop 4 4

5 Teşekkür Acknowledgements Yazarlarımız, authors çalışmaya grateful olan katkı ve desteklerden commitment dolayı this this başta T.C. Sağlık : Bakanı :. Mehmet Meh- authors grateful commitment this : Mehmet met MÜEZZİNOĞLU na, (Mister Sağlık Bakanlığı ), Önceki Pressor Müsteşarı Nihat Pr. TOSUN. Nihat (Undersecretary), TOSUN, Sağlık MÜEZZİNOĞLU (Mister ), Pressor Nihat TOSUN (Undersecretary), Bakanlığı Hüsey Hüsey ÇELİK Müsteşar ÇELİK (Deputy (Deputy Yardımcısı Undersecretary), Undersecretary), Hüsey ÇELİK, Pressor Türkiye Pressor Halk Seçil Sağlığı Seçil ÖZKAN ÖZKAN Kurumu (President, (President, Başkanı Pr.. Seçil ÖZKAN, Türkiye Halk Sağlığı Associate Associate Kurumu Pressor Pressor önceki başkanı Turan Turan Doç. BUZGAN BUZGAN. Turan (Former (Former BUZGAN, President, President, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar, Bekir KESKİNKILIÇ Bekir KESKİNKILIÇ Programlar (Deputy ve (Deputy Kanser President Başkan President Yardımcısı Non Communicable Programmes Cancer Control, Non Uzm. Communicable. Bekir KESKİNKILIÇ, Sağlık Programmes Bakanlığı Türkiye Cancer Halk Control, Sağlığı Kurumu ndan Daire Başkanları; Banu EKİNCİ, Nazan YARDIM Uzm.. Banu EKİNCİ, Doç.. Nazan YARDIM, Doç.. Murat Murat GÜLTEKİN GÜLTEKİN,. Kanuni Nazan KEKLİK, YARDIM Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri İsmail Genel SERDAROĞLU Müdürlüğü nden Murat GÜLTEKİN. General İsmail SERDAROĞLU, Direcrate Sağlık Bakanlığı Services), Sağlık Araştırmaları Kanuni KEKLİK İsmail Genel SERDAROĞLU Müdürlüğü Sağlık İstatistikleri General Daire Direcrate Başkanı Berrak. Berrak BAŞARA BAŞARA, Services), Türkiye General Kanuni Halk Direcrate Sağlığı KEKLİK Kurumu kronik Research), Hastalıklar, Yaşlı Sevgi Sağlığı GÜLER ve özürlüler ELLERGEZEN Berrak Dai- BAŞARA General Direcrate Research), Sevgi GÜLER ELLERGEZEN re Başkanlığı ndan; Uzm.. Ayşegül ÖZTEMEL, Uzm. Ayşegül. Sevgi ÖZTEMEL GÜLER, Tıbbi Teknolog Gülay Ayşegül ÖZTEMEL SARIOĞLU, Sosyolog Şerife Ev KAPLAN, Ev ARAS ARAS Tıbbi KILINÇ KILINÇ Teknolog Nev ÇOBANOĞLU, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Gülay Gülay SARIOĞLU Tütün SARIOĞLU ve Bağımlılık Yapıcı Jale Maddelerle Mücadele Daire Şerife Başkanlığı ndan Şerife KAPLAN KAPLAN Uzm.. Ev ARAS KILINÇ, Ankara Sağlık Müdürlüğü nden Jale ÖZTÜRK Jale ÖZTÜRK. Jale ÖZTÜRK, Ankara Halk sağlığı Müdürlüğü nden Mustafa ÖZTÜRK Pr.. Mustafa ÖZTÜRK Mustafa ÖZTÜRK Demet İMAMOĞLU ve. Demet İMAMOĞLU, Demet İzmir Sağlık İMAMOĞLU Müdürlüğü nden Bediha TÜRKYILMAZ (İzmir Uzm. Mustafa. Bediha TÖZÜN TÜRKYILMAZ, (İzmir İzmir Bediha Halk TÜRKYILMAZ Sağlığı Müdürlüğü nden (İzmir Nail Nail UMAY Doç.. (Malatya Mustafa TÖZÜN, Malatya Mustafa Sağlık TÖZÜN Müdürlüğü nden (İzmir Kemal ŞENER. Nail (Malatya UMAY, Malatya Halk Nail Sağlığı UMAY Müdürlüğü nden (Malatya Ümit KERVAN. Kemal ŞENER Cardiology ve Ankara Kemal Yüksek Trag ŞENER İhtisas (Malatya Hastanesden Research Hospital). Uzm.. Ümit KERVAN a çalışmaya Ümit KERVAN olan katkı ve katılımlarından Cardiology Trag dolayı müteşekkirdir. Research Hospital). This This report was was greatly med by by a workshop held on on June , 26, 2013 Ankara, This report was greatly authors med appreciate by a workshop time commitment held on June 17 put 26, 2013 great Ankara, number Bu raporda dividuals authors who Haziran participated. appreciate 2013 tarihleri (See arasında time commitment 1 yapılan list list çalıştaydan participants) put faydalanılmıştır. great authors number Yazarlarımız deeply dividuals grateful katılımcılara who participated. zaman authorities ayırdıkları (See ve Malatya katkılarından 1 provce list dolayı participants) teşekkür hostg eder. authors Yazarlarımız mission deeply providg grateful valuable sights. authorities Malatya provce hostg mission ayrıca Malatya İli yöneticilere misafirperverlikleri ve değerli görüşleri iç teşekkür eder. providg valuable sights. Türkiye Ülke Değerlendirmesi, country Dünya was was Sağlık produced Örgütü (DSÖ) under Avrupa overall Bölge guidance Ofisi nden. Hans Hans KLUGE Kluge, ve Direcr. country Gauden GALEA nın Division rehberliğde was produced Systems hazırlanmıştır. under overall Ayrıca DSÖ guidance Türkiye Ofisi Gauden Hans eski başkanı Kluge, Galea, Direcr. Direcr Crista PROFİLİ ye Division Division özverili Noncommunicable desteklerden Systems dolayı teşekkür ederler. Life-course Gauden Galea, Direcr Regional Office Division Europe. Noncommunicable would not not have Life-course been possible without Regional enthusiastic Office Europe. support Crista Prili, would not Head have been Country possible Office, without. enthusiastic support Crista Prili, Head Country Office,. Grateful thanks extended Nancy Graves language editg Chrisphe Grateful Lanoux thanks design extended layout Nancy typesettg Graves this this language report. editg Chrisphe Lanoux design layout typesettg this report. 5 5

6 Introduction 5. Giriş Policy recommendations ve Gerekçe rationale 5. Policy recommendations 5.1 Strengn coordation governance mechanisms 5.1 Strengn coordation governance mechanisms 5.2 Accelerate action on obesity nutrition risk facrs NCDs 5.2 Accelerate action on obesity nutrition risk facrs NCDs Like Birçok 5.3 many Increase countries, is facg a growg noncommunicable disease (NCD) disease 5.3 Increase ülkede olduğu role role gibi, family family Türkiye de medice medice de Bulaşıcı NCDs NCDs Olmayan Hastalık (BOH) yükü artış göstermektedir. 5.4 Mastream With its impressive Transmation Program, has troduced burden. fundamental 5.4 Mastream Türkiye, equity hayata changes equity geçirdiği social its health social Sağlıkta determants system. determants Dönüşüm health se Programıyla, action changes health have action sağlık sistemde led önemli ilerlemeler reportgkaydetmiştir. Kaydedilen ilerlemeler sayesde sağlık sigortası kapsamı a rapid crease hızla ge- nişlemiş, 5.5 Analyse sağlık build hizmetlere case daha change fazla erişim refe sağlanmış NCD ve plans bakım hizmetlere erişimde 47 health reportg surance coverage, improved access health services reduced regional equalities 5.5 Analyse access build c, case with change demonstrated refe impact NCD on plans fant, child maternal 47 References mortality gözlenen bölgesel (Akdag, 2011; eşitsizlikler Mistry azalmıştır., Değişiklikler, 2012a; Atun sonuç R, Ayd, olarak Chakraborty, bebek, çocuk ve Sümer, anne References Aran, ölümleri 1. Gürol Participants üzerde et al., somut 2013). etkileri Over workshop a olmuştur decade (Akdag, systematic 2011; Mistry health rems,, 2012a; Mistry Atun R, 1. Participants workshop Ayd, Chakraborty, has approached Sümer, Aran, take Gürol sck et al., 2013).10 achievements yılı aşkın bir challenges süredir sistematik identify olarak yapılan accelerate sağlık remlarında, progress NCD Sağlık outcomes. Bakanlığı, elde edilen başarıları ve BOH sonuçlarında how kaydedilen objectives ilerlemen country önünde duran engelleri değerlendirmesi twold. First, it iç is expected DSÖ ile işbirliğe produce gitmiştir. contextualized actionable policy recommendations health system pragmatic, strengng accelerate gas key NCD outcomes. It is hoped that Bu ülke değerlendirmesi, its policy iki recommendations amaçla yapılmaktadır. will provide Bircisi; a platm değerlendirmen, a comprehensive sağlık sistemi güçlendirip action plan temel serve BOH as sonuçlarında an umbrella elde a edilen number kazanımları already hızlıracak existg subsecral pragmatik, NCD plans. bağlamsal Second, ve eyleme geçirilebilir will politika contribute tavsiyeleri ortaya regional koyması knowledge beklenmektedir. experience Yapılan sharg değerlendirmen on common ve sonucunda health system çıkan barriers tavsiyeler, NCDs hâlihazırda promisg mevcut bulunan approaches bir dizi alt remove m. Early results were featured High-level Meetg sektör planında şemsiye işlevi görecek şekilde kapsamlı bir BOH eylem planı iç platm on Systems Wealth Context 2020 Talln, Esnia oluşturması beklenmektedir. İkcisi; bölgesel bir projen parçası olarak, bu değerlendirme on Ocber 2013; 10th Flagship Course on Systems Strengng bölge Barcelona, çapında Spa sağlık on sistemlerde Ocber BOH lara 2013; ilişk olarak International görülen ortak Anniversary engeller Conference ve engelleri Markg ortadan kaldırmaya 35 Years yönelik Declaration umut verici yaklaşımlar Alma-Ata ile on ilgili Primary bilgi ve deneyim C paylaşımına Almaty, Kazakhstan katkı sağlayacaktır. on 6-7 Bu November değerlendirmen 2013; ilk sonuçları, Sağlık European Sistemleri Misterial ile ilgili Taln de Conference planacak Prevention olan üst düzey plantıda, Control Barcelona NCDs Flagship Context Programında, Alma 2020 Ata Temel Ashgabat, Sağlık on Turkmenistan Konferansı ve BOH larla on 3 4 December ilgili Türkmenistan Bakanlık Konferansı nda paylaşılabilir. country is part a regional project Regional Office Europe Bu ülke değerlendirmesi, step up support üye Member devletler States sağlık on sistemleri strengng BOH larda ir health daha systems iyi sonuçlar better alacak NCD şekilde outcomes. güçlendirmelere Five countries destek have olmak agreed amacıyla participate DSÖ Avrupa as first Bölge le Ofisi n countries geliştirdiği : bölgesel projen Kyrgyzstan, bir parçasıdır. Hungary, Beş ülke Republic (Türkiye, Moldova, Macaristan, Tajikistan Moldova, Kırgızistan. ve Tacikistan) five country değerlendirmeye s katılmayı usg kabul a common etmiştir. approach Beş ülke with değerlendirmesde multidisciplary de farklı disipllerden teams. gelen değerlendirme is based ekipleriyle on a structured ortak bir yaklaşım benimsenmiştir. guide, which Değerlendirmeler, yapılırılmış Değerlendirme Kılavuzu na dayırılmakta ve bu kılavuz is tailored specifics each country. ( Regional Office Europe, 2014 (thcomg)) guide has been med by a background paper, which explores her role ülken health kende systems özgü koşullarına tacklg göre NCDs şekillendirilmektedir (Roberts & Stevenson, ( 2014 Regional (thcomg)). Office For Europe 2014) ( baskıda). Kılavuz, sağlık sistemler BOH larla başa çıkmada oynadığı rol ile To meet objectives, a multidisciplary expert team visited on ilgili olarak hazırlanan arka plan belgesi ile temellendirilmiştir (Roberts & Stevenson, 2014) June mission started with a three-day consultation with a wide range (baskıda). experts stakeholders volved NCDs. (See 1 list participants) Presentations small group discussions provided opportunity sharg mation, Bu hedeflere ulaşmak reviewg iç, data, farklı identifyg disipllerden success DSÖ uzman challenge ekibi as, Haziran 2013 te buildg Türkiye yi ziyt around etmiştir. some Çalışma; Türkiye de key pots BOH larla. ilişkili çok farklı workshop alanlardan was uzmanlar followed ve consensus by paydaşların field visits katılımıyla Ankara yapılan 3 günlük Malatya bir provces istişyle başlamıştır dividual (bk. meetgs ek 1 katılımcı with listesi). ir respective Sunumlar ve health küçük authorities; grup tartışmaları, public bilgi health paylaşmak, authorities; verileri gözden Mistry geçirmek, Development; başarı local zorluk governments; alanlarını belirlemek city hall ve ficials; bu değerlendirme community kapsamındaki health centres belirli (CHCs); temel family noktalar medice üzerde mutabakat early cancer sağlamak diagnosis, iç gerekli screeng, zemi oluşturmuştur. trag centres Çalışma (KETEMs); kapsamında smokg Ankara centres; cessation clics; ambulance call centres hospitals. meetgs visits allowed ve Malatya illerde il sağlık ve halk sağlığı yöneticileri, Kalkınma Bakanlığı, yerel yönetimler, team gar first-h impressions vet mation obtaed from 4 6 4

7 Acknowledgements documents plum sağlığı merkezleri, a workshop aile presentation sağlığı merkezleri, with mation KETEM ler (Kanser from Erken field. Teşhis At Tarama end ve Acknowledgements Eğitim mission, Merkezleri), impressions sigara bırakma med poliklikleri, durg workshop ambülans çağrı field merkezleri visits were ve hastanelerde presented saha key ziytleri stakeholders gerçekleştirilmiştir. furr consensus Bu plantı buildg. ve ziytler, birci elden izlenim elde edilmesi structure ve belge ve çalıştay report sunumlarından is as follows. alınan bilgiler first section yerde outles uygulamalarla trends kıyaslanma- key NCD authors grateful commitment this : Mehmet outcomes sına olanak authors with sağlamıştır. a focus grateful Çalıştay on mortality-based ve saha commitment ziytleri dicars. sırasında this elde third edilen second izlenimler, : section daha Mehmet reviews fazla MÜEZZİNOĞLU (Mister ), Pressor Nihat TOSUN (Undersecretary), progress MÜEZZİNOĞLU mutabakat scalg (Mister up coverage ), core Pressor NCD terventions Nihat TOSUN services. (Undersecretary), fourth Hüsey ÇELİK sağlamak (Deputy iç misyonun Undersecretary), sonunda kilit Pressor paydaşlara Seçil sunulmuştur. ÖZKAN (President, section Hüsey discusses ÇELİK (Deputy health Undersecretary), system challenges Pressor opportunities Seçil ÖZKAN furr (President, improvg Associate Pressor Turan BUZGAN (Former President, coverage Raporun core NCD terventions Associate Pressor services. Turan fifth BUZGAN section (Former presents President, selected yapısı şu şekildedir: Birci bölümde, Bekir mortaliteye KESKİNKILIÇ dayalı (Deputy göstergelere President odaklanarak Non novations good practices implemented Bekir KESKİNKILIÇ. (Deputy last section President concludes BOH Communicable sonuçlarında görülen eğilimler, Programmes İkci bölümde Cancer temel Control, BOH müdahaleleri ve hizmetler kapsayıcılığı, üçüncü Banu EKİNCİ, bölümde Temel BOH müdahaleleri ve hizmetleri kapsayıcılığını Nazan Non with Communicable policy recommendations. Programmes Cancer Control, Banu EKİNCİ, Nazan YARDIM daha YARDIM çok iyileştirmek iç sağlık sistemde karşılaşılan zorluklar Murat Murat ve GÜLTEKİN fırsatlar GÜLTEKİN ele alınmaktadır Dördüncü bölümde, Türkiye deki yenilikler İsmail SERDAROĞLU İsmail SERDAROĞLU ve iyi uygulamalar tanıtılmaktadır. General Direcrate General Direcrate Son bölümde ise politika Services), Services), tavsiyeleri Kanuni Kanuni ile rapor KEKLİK KEKLİK sonuçlırılmaktadır. Berrak BAŞARA General Direcrate Research), Sevgi GÜLER ELLERGEZEN Berrak BAŞARA General Direcrate Research), Ayşegül ÖZTEMEL Sevgi GÜLER ELLERGEZEN Ev ARAS KILINÇ Ayşegül ÖZTEMEL Gülay SARIOĞLU Ev ARAS KILINÇ Şerife KAPLAN Gülay SARIOĞLU Jale ÖZTÜRK Şerife KAPLAN Mustafa ÖZTÜRK Jale ÖZTÜRK Demet İMAMOĞLU Mustafa ÖZTÜRK Bediha TÜRKYILMAZ (İzmir Demet İMAMOĞLU Mustafa TÖZÜN (İzmir Bediha TÜRKYILMAZ (İzmir Nail UMAY (Malatya Mustafa TÖZÜN (İzmir Kemal ŞENER (Malatya Nail UMAY (Malatya Ümit KERVAN Cardiology Kemal Trag ŞENER (Malatya Research Hospital). Ümit KERVAN Cardiology Trag Research Hospital). This report was greatly med by a workshop held on June 17 26, 2013 Ankara, This report was greatly authors med appreciate by a workshop time commitment held on June 17 put 26, 2013 great Ankara, number dividuals authors who participated. appreciate (See time commitment 1 list participants) put great authors number deeply dividuals grateful who participated. authorities (See Malatya 1 provce list participants) hostg authors mission deeply providg grateful valuable sights. authorities Malatya provce hostg mission providg valuable sights. country was produced under overall guidance Hans Kluge, Direcr country Division was produced Systems under overall guidance Gauden Hans Kluge, Galea, Direcr Direcr Division Division Noncommunicable Systems Life-course Gauden Galea, Direcr Regional Office Division Europe. Noncommunicable would not have Life-course been possible without Regional enthusiastic Office Europe. support Crista Prili, would not Head have been Country possible Office, without. enthusiastic support Crista Prili, Head Country Office,. Grateful thanks extended Nancy Graves language editg Chrisphe Grateful Lanoux thanks design extended layout Nancy typesettg Graves this language report. editg Chrisphe Lanoux design layout typesettg this report

8 5. 1. Policy Noncommunicable BOH recommendations Sonuçları disease outcomes 5. Policy recommendations 5.1 Strengn coordation governance mechanisms 5.1 Strengn coordation governance mechanisms 5.2 Accelerate action on obesity nutrition risk facrs NCDs 5.2 Accelerate action on obesity nutrition risk facrs NCDs Increase Mortality-based role family medice outcome NCDs measures Mortaliteye Increase role Dayalı family Sonuç medice Ölçümleri NCDs 5.4 Mastream equity social determants health action 5.4 Mastream has shown equity impressive social commitment determants health action addressg health equalities Türkiye, reportg reportg sağlık with ve sağlıkta documented eşitsizliklere improvement ilişk önemli many çalışmalar health yapmış outcome ve dicars birçok sağlık 5.5 (Akdag, 5.5 göstergesde Analyse 2011; Mistry build Analyse build somut case iyileşmeler, change case change 2012a; sağlamıştır Atun refe refe R, (Akdag, NCD Ayd, plans NCD 2011; plans Chakraborty, Mistry Sümer,, 2012a; Aran, References Gürol Atun R, et Ayd, al., 2013). Chakraborty, Sce Sümer, launch Aran,Gürol et al., Transmation 2013). Türkiye de, Program, Sağlıkta Dönüşüm has References recorded Programı 1. Participants a uygulamaya significant koyulduktan crease workshop life sonra, expectancy yaşam süresde large önemli decles bir artış; maternal, anne, bebek fant ve child 1. Participants mortality. re is workshop documented progress reducg regional equalities çocuk ölümlerde ise büyük bir düşüş kaydedilmiştir. Söz konusu sonuçlarda görülen bölgesel outcomes. eşitsizlikler A comprehensive azaltılmasına yönelik but prioritized çalışmalarda health ilerleme system kaydedilmiştir. rem programme Kapsamlı, that an- se focused cak önceliklendirilmiş on all health ve system belirli functions hedeflere cludg yönelik bu fancg, sağlık sistemi service rem delivery, programı, resources fansman, governance hizmet sunumu, contributed kaynaklar ve yönetim achievements. de dâhil olmak üzere sağlık sistem bütün Assessg işlevlere ağırlık mortality vererek trends söz konusu key NCDs kazanımların this elde report edilmesi proved sağlamıştır. be challengg due complete death registration up Prior 2008, it is estimated that only 50% Bu deaths rapor were iç temel recorded. BOH lardaki Death registration mortalite cludg eğilimleri cause değerlendirmek, death was undertaken 2008 yılına only kadar ölüm large kayıtlarının districts or eksik provcial olması centres nedeniyle was oldukça complete. zor olmuştur. Accuracy 2008 den was also önce a problem, ölümler with yalnızca cause %50 s death kayıtlara collected geçmiş on olduğu basis tahm International edilmektedir. Classification Ölümler, nedenleri ile birlikte (ICD), sadece eighth büyük revision ilçe veya ten il merkezlerde referrg kayıt immediate altına alınmıştır; cause dolayısıyla death rar kayıtlarda büyük eksikler vardır. Ölümler kayıt altına alınırken, ICD-8 bazında planmakta ve than underlyg cause. Sce altta yatan 2009, nedenler significant yere improvements doğrudan ölüme yol completeness açan nedenler belirtilmiş; reliability dolayısıyla death kayıtlarda doğruluk have açısından been da implemented. belirli sorunlar Examples olmuştur. clude improved death certification registration ms, trag physicians creased use verification. Causes death have been Ölüm collected, kayıtlarında görülen underlyg eksikleri causes gidermek categorized ve veriler accordg güvenirliği ICD-10 arttırmak as begng It became mary docrs certify cause death, amacıyla 2009 yılından bu yana konu ile ilgili önemli düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Bu amaçla; ölüm belgesi mları hazırlanmış, dokrlara eğitim verilmiş ve doğru- even if death occurred at home; a complete death registration is required bee burial can take place. Docrs note causes death as open-ended death lama daha fazla kullanılmaya başlanmıştır yılı başından itibn ICD-10 bazında altta registration ms, Turkish Statistical updates cause death usg yatan nedene aumatic göre ölüm classification nedenleri planmaya medical başlanmıştır. entry table codes Ölüm evde ICD-10. gerçekleşse Furr bile improvements dokrların ölüm have nedeni been implemented belgelemesi, def iç ölüm two belges ms, death doldurulması registration zorunlu cause hale gelmiştir. death, Dokrlar were combed ölüm nedeni one ma m. açık A direct uçlu olarak entry web-based yazmakta, daha system sonra has TÜİK te been troduced kodlayıcılar tarafından with built- ICD-10 error kodu checkg verilmektedir. alert 2013 systems. yılında yeni Docrs iyileştirmeler can electronically yapılmıştır. submit İki ayrı m cause halde düzenlenen death directly ölüm kaydı system, ve ölüm which nedeni is tek coded bir mda usg ICD-10, birleştirilmiştir. or use an Omatik open-ended hata denetimi cause ve death ikaz m sistemleri have bulunan it verified ternet by tabanlı Mistry bir sistem uygulamaya bee submission koyulmuştur. Dokrlar; Turkish ölüm Statistical nedeni,. ister ICD-10 From kodlarını 2013, extra kullanarak socioeconomic doğrudan variables sisteme can elektronik be cluded olarak girmekte death isterse registration de açık uçlu m, olarak although ölüm nedeni fields girmektedir. voluntary. Bilgiler, changes Türkiye İstatistik have led Kurumu na significant teslim improvements. edilmeden önce In 2009, Sağlık approximately Bakanlığı tarafından 70% teyit deaths edilmektedir. were recorded, 2013 ten with itibn, a cause ek sosyo-ekonomik death specified değişkenler 76% those de, isteğe cases. bağlı Between olmakla 2010 birlikte, 2012, an estimated 85% all deaths were recorded, a cause death specified 90% ölüm kayıt mlarına dâhil edilebilmektedir. Yapılan değişiklikler, önemli iyileştirmeleri de cases. Implementation family medice system across country has greatly beraberde getirmiştir da ölümler yaklaşık %70 i kayda geçmiş; kayda geçenler contributed this achievement. %76 sında ölüm nedenleri belirtilmiştir ile 2012 arasında, ölümler %85 i kayıt altına alınırken analysis %90 ının nedeni a time belirtilmiştir. trend Bu key başarı NCD büyük conditions ora or Aile comparison Hekimliği sistem across Although countries tüm ülke genele seems yaygınlaştırılması difficult, it is widely ile ilgilidir. recognized that NCDs present next generation health challenge National Burden Disease Study showed that burden disease rate constituted 71% disability-adjusted lifeyears (DALYs) 2002; rate had creased 79% by 2012 (Basara, 2013) (Fig. 1) Temel BOH vakaları iç zaman eğilimi celemek veya günümüzde ülkeler arası karşılaştırma yapmak zor görünse de bulaşıcı olmayan hastalıkların Türkiye n önündeki yeni sorunlar This trend is not unusual countries that successfully address fectious diseases childhood illnesses olduğu kabul crease görmektedir. life-span Örneğ, Ulusal population. Hastalık Yükü Reviewg Çalışması trends 2013, 2002 yılında BOH lara ait Sakatlığa Ayarlanmış Yaşam Yılları (DALY) oranı tüm hastalık yükünün 4 8 4

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi Diyabet Dünya çapında ve Avrupa da halk sağlığı sorunu AVRUPADA DİYABET YÜKÜ 20-79 yaşları 2003 2025

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA PUBLIC EDUCATION CENTRE S FINAL INFORMATIVE MEETING OF THE GRUNDTVIG

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

FARMOKONUTRİSYON İMMUNONUTRİSYON

FARMOKONUTRİSYON İMMUNONUTRİSYON FARMOKONUTRİSYON İMMUNONUTRİSYON TÜRKİYE DE DİYETİSYENLER Bu Gelişmelerin Neresinde? ya dışındasındır çemberin ya da içinde yer alacaksın kendin içindeyken kafan dışındaysa çaresi yok kardeşim mutsuz olacaksın.

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU

HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU BOLU HALKIN EGITIMINI GELISTIRME VE DESTEKLEME DERNEGI TARAFINDAN ORGANİZE EDİLEN YAYGINLAŞTIRMA FAALİYETLERİ - TURKİYE Bolu Halkın Egitimini Gelistirme ve Destekleme

Detaylı

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi Aşırı ş Kilo ve Obeziteyi engellemek için Yerel Eylem Joao Breda Bölge Beslenme Danışmanış Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi DSÖ Avrupa Bölge Ofisi - Kopenhag Genel Bakış ş Arka Plan.

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

AKTS Başvurumuz. Bologna Süreci Uzmanlarının Değerlendirmesi

AKTS Başvurumuz. Bologna Süreci Uzmanlarının Değerlendirmesi AKTS Başvurumuz Bologna Süreci Uzmanlarının Değerlendirmesi Bologna Süreci Uzmanlarının Değerlendirme Sistemi Her bir bölüm için verilen skorlar Kabul edilebilir: 3 Çok iyi : 4 Örnek çalışma : 5 Part 1.

Detaylı

Technical Assistance for Increasing Primary School Attendance Rate of Children

Technical Assistance for Increasing Primary School Attendance Rate of Children This Project is co-financed by the European Union and the Republic of Turkey. Technical Assistance for Increasing Primary School Attendance Rate of Children This project is co-financed by the European

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE 2007- sonrası Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE Nadir hastalık ve yetim ilaç tanımı Ülkemizdeki durum Nadir hastalıkların

Detaylı

Doç. Dr. Nazan YARDIM

Doç. Dr. Nazan YARDIM Doç. Dr. Nazan YARDIM T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar, Programlar Ve Kanser Başkan Yardımcılığı Obezite Diyabet Ve Metabolik Hastalıklar Daire Başkanı Mevcut

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

THE EUROPEAN NEIGHBOURHOOD POLICY: AN EFFECTIVE FOREIGN POLICY TOOL FOR THE EUROPEAN UNION?

THE EUROPEAN NEIGHBOURHOOD POLICY: AN EFFECTIVE FOREIGN POLICY TOOL FOR THE EUROPEAN UNION? THE EUROPEAN NEIGHBOURHOOD POLICY: AN EFFECTIVE FOREIGN POLICY TOOL FOR THE EUROPEAN UNION? A THESIS SUBMITTED TO THE GRADUATE SCHOOL OF SOCIAL SCIENCES OF MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY BY BURCU MAZLUM

Detaylı

INTERNATIONAL INTERNAL MEDICINE TRAINING MEETINGS-2 MACEDONIA

INTERNATIONAL INTERNAL MEDICINE TRAINING MEETINGS-2 MACEDONIA INTERNATIONAL INTERNAL MEDICINE TRAINING MEETINGS-2 MACEDONIA Uluslararası İÇ HASTALIKLARI EĞİTİM TOPLANTILARI-2 MAKEDONYA 06-08 Aralık 2013 Üsküp/Makedonya December 06-08, 2013 Skopje/Macedonia International

Detaylı

Ortak Arama YöntemleriY. TÜBİTAK AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi

Ortak Arama YöntemleriY. TÜBİTAK AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi Ortak Arama YöntemleriY TÜBİTAK AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi İçerik Katılım Kuralları Ortak Arama Yöntemleri Ağlar CORDIS UİN Ağları 7.ÇP Web sayfası- Profil Araştırmacı Kataloğu Diğer

Detaylı

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Anahtar Gerçekler 2014 yılı, 18 yaş üzeri yetişkinlerde

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

İnsan Hakları İhtisas Komitesi

İnsan Hakları İhtisas Komitesi İnsan Hakları İhtisas Komitesi Prof. Dr. Harun Tepe İnsan Hakları İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Prof. Dr. Harun Tepe Komite Üyeleri Üyeler Prof. Dr. Ioanna Kuçuradi Prof. Dr. Mesut Gülmez Prof.

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 1 DÜNYA DAKİ ÇOCUKLARIN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALAR 1946 BM ye bağlı UNICEF kuruldu.

Detaylı

Educational On-line Programmes for Teachers and Students

Educational On-line Programmes for Teachers and Students Educational On-line Programmes for Teachers and Students Hamit İVGİN - İstanbul Provincial Directorate of National Education ICT Coordinator & Fatih Project Coordinator in İstanbul Kasım 2014 - İSTANBUL

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

Helping you to live more independently. Insanlari ve bagimsiz yasami destekleme. Daha bagimsiz yasamak için size yardim ediyor

Helping you to live more independently. Insanlari ve bagimsiz yasami destekleme. Daha bagimsiz yasamak için size yardim ediyor The Supporting People Logo Insanlari ve bagimsiz yasami destekleme The Supporting People Door in Watermark The Supporting People Introduction Helping you to live more independently Daha bagimsiz yasamak

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004832007 KALİTE KONTROLÜ Seçmeli 4 7 3 Dersin Amacı Günümüz sanayisinin rekabet ortamında kalite kontrol gittikçe önem kazanan alanlardan birisi

Detaylı

Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye

Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye 1 Grontmij Profilimiz Kuruluş; 1915 Hizmet Alanı; Danışmanlık, Tasarım ve Mühendislik Hizmetleri Halka açık; EuroNext Amsterdam

Detaylı

.. ÜNİVERSİTESİ UNIVERSITY ÖĞRENCİ NİHAİ RAPORU STUDENT FINAL REPORT

.. ÜNİVERSİTESİ UNIVERSITY ÖĞRENCİ NİHAİ RAPORU STUDENT FINAL REPORT .. ÜNİVERSİTESİ UNIVERSITY... /... AKADEMİK YILI... DÖNEMİ... /... ACADEMIC YEAR... TERM ÖĞRENCİ NİHAİ RAPORU STUDENT FINAL REPORT Deneyimleriniz hakkındaki bu rapor, Mevlana Değişim Programı nın amacına

Detaylı

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 AIDS Epidemisinin Küresel Özeti 2010 HIV ile yaşayan sayısı Toplam Yetişkin Kadın Çocuk (

Detaylı

ww.create-rpc.org Katılım ve Eğitimde Eşitsizliği Azaltma Stratejileri Keith M Lewin

ww.create-rpc.org Katılım ve Eğitimde Eşitsizliği Azaltma Stratejileri Keith M Lewin ww.create-rpc.org Katılım ve Eğitimde Eşitsizliği Azaltma Stratejileri Keith M Lewin Eğitimdeki Eşitsizliği Azaltmak İçin Dört Neden B.M. Sözleşmesi, Binyıl Kalkınma Hedefleri, Herkes İçin Eğitim, Önce

Detaylı

PROJE. NEO TEK kent ekipmanlari

PROJE. NEO TEK kent ekipmanlari PROJE NEO TEK kent ekipmanlari Hakkımızda Şirketimiz Perakende satışı olmayan ve öncelikle Müşterinin gereksinimlerine duyarlı Projeleri en uygun ve ekonomik şekilde hayata kavuşturan, dinamik ekibiyle

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

Dersin Türü (Course Type) Zorunlu (Compulsory)[Χ] Seçmeli (Elective) [ ]

Dersin Türü (Course Type) Zorunlu (Compulsory)[Χ] Seçmeli (Elective) [ ] Programın Adı (Program Name) Kodu (Course Code) CS 102 Molecüler Biyoloji ve Genetik (Molecular Biology and Genetics) Adı (Course Name) Türü (Course Type) Zorunlu (Compulsory)[Χ] Seçmeli (Elective) [ ]

Detaylı

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR ANABİLİM DALI ADI SOYADI DANIŞMANI TARİHİ :TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI : Yasemin YABUZ : Yrd. Doç. Dr. Abdullah ŞENGÜL : 16.06.2003 (1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR Kökeni Antik Yunan

Detaylı

Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER)

Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER) Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER) Halk Sağlığı Bakışı İle Meslek Hastalıkları Tanı Süreci Bir halk sağlığı sorunu olarak

Detaylı

SİGARA REKLAMLARININ YASAKLANMASININ SONUÇLARI. Nazmi Bilir nbilir@hacettepe.edu.tr 5 Ekim 2010 Ankara

SİGARA REKLAMLARININ YASAKLANMASININ SONUÇLARI. Nazmi Bilir nbilir@hacettepe.edu.tr 5 Ekim 2010 Ankara SİGARA REKLAMLARININ YASAKLANMASININ SONUÇLARI Nazmi Bilir nbilir@hacettepe.edu.tr 5 Ekim 2010 Ankara Plan Reklamların yasaklanması neden gerekli? Nasıl yasaklanır? Yasal düzenleme Yasaklamanın sonuçları

Detaylı

A.Ş. ÖZEL / FASON ÜRETİM

A.Ş. ÖZEL / FASON ÜRETİM ÖZEL / FASON ÜRETİM Private Label www.jeomed.com Private / Contract Manufacturing How is it performed? 01 New Products Market Research 02 Product R & D 03 Ministry of Health Operations 04 GMP Norms Production

Detaylı

INDEX. I. Regional Partnerships Official Partners of the OPEN DAYS 2012. Beşiktaş Belediyesi 3 Kadıköy Belediyesi 4

INDEX. I. Regional Partnerships Official Partners of the OPEN DAYS 2012. Beşiktaş Belediyesi 3 Kadıköy Belediyesi 4 OPEN DAYS 2012 LOCAL EVENTS COUNTRY LEAFLET TÜRKIYE Beşiktaş Belediyesi Kadıköy Belediyesi INDEX I. Regional Partnerships Official Partners of the OPEN DAYS 2012 Beşiktaş Belediyesi 3 Kadıköy Belediyesi

Detaylı

Implementing Benchmarking in School Improvement

Implementing Benchmarking in School Improvement Implementing Benchmarking in School Improvement "Bu proje T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı, AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığınca (Türkiye Ulusal Ajansı, http://www.ua.gov.tr) yürütülen Erasmus+

Detaylı

Türkiye de Kanser Kontrolü ve AR-GE Çalışmalarında Akademinin Rolü

Türkiye de Kanser Kontrolü ve AR-GE Çalışmalarında Akademinin Rolü Türkiye de Kanser Kontrolü ve AR-GE Çalışmalarında Akademinin Rolü Prof. Dr. Taner DEMİRER TÜBA Konsey Üyesi TÜBA Kanser Çalışma Grubu Yürütücüsü AÜ. Tıp Fakültesi Hematoloji BD Öğretim Üyesi. 06-04-2016

Detaylı

INSPIRE CAPACITY BUILDING IN TURKEY

INSPIRE CAPACITY BUILDING IN TURKEY Ministry of Environment and Urbanization General Directorate of Geographical Information Systems INSPIRE CAPACITY BUILDING IN TURKEY Section Manager Department of Geographical Information Agenda Background

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Sağlık Politikası Performans Göstergeleri

Sağlık Politikası Performans Göstergeleri Sağlık Politikası Performans Göstergeleri Stratejik düzey göstergeleri,finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 29.11.211 OECD sağlık sistemi performans değerlendirmesinin kavramsal çerçevesi Sağlık durumu

Detaylı

DOKUZ EYLUL UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING OFFICE OF THE DEAN COURSE / MODULE / BLOCK DETAILS ACADEMIC YEAR / SEMESTER. Course Code: CME 4002

DOKUZ EYLUL UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING OFFICE OF THE DEAN COURSE / MODULE / BLOCK DETAILS ACADEMIC YEAR / SEMESTER. Course Code: CME 4002 Offered by: Bilgisayar Mühendisliği Course Title: SENIOR PROJECT Course Org. Title: SENIOR PROJECT Course Level: Lisans Course Code: CME 4002 Language of Instruction: İngilizce Form Submitting/Renewal

Detaylı

3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA

3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA 3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA DÜNYADA SAĞLIK YÖNETİMİ 13 Nisan 2015 Doç. Dr. S. Haluk ÖZSARI T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi haluk.ozsari@saglik.gov.tr 3. SAĞLIK

Detaylı

T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI ÇORUM İLİNDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE STRATEJİK YÖNETİMİN YERİ, ÖNEMİ VE GELİŞTİRİLMESİ; BİR İŞLETME ÖRNEĞİ Ahmet ÖLÇER

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Assignment: DRAFTING A PERFORMANCE AGREEMENT TREASURY. M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Muharrem AŞILIOĞLU.

Assignment: DRAFTING A PERFORMANCE AGREEMENT TREASURY. M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Muharrem AŞILIOĞLU. Assignment: DRAFTING A PERFORMANCE AGREEMENT January, 2011 TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Muharrem AŞILIOĞLU Çalışma alanında yakın gelecekte meydana gelmesi mümkün olan değişiklikler

Detaylı

2014 YILI BÜTÇE SUNUMU

2014 YILI BÜTÇE SUNUMU 2014 YILI BÜTÇE SUNUMU TBMM Plan Bütçe Komisyonu Dr. Mehmet MÜEZZİNOĞLU Bakanı 20 Kasım 201 İçindekr 4 4 4 4 4 A. A. A. A. A. A. Bakanlığı A. A. Bakanlığı Bakanlığı Bağlı Kuruluşlar Bağlı Kuruluşlar Bağlı

Detaylı

MİMARİ TASARIM 7 / ARCHITECTURAL DESIGN 7 (Diploma Projesi / Diploma Project) 2015 2016 Öğrenim Yılı Bahar Yarıyılı / 2015-2016 Academic Year Spring

MİMARİ TASARIM 7 / ARCHITECTURAL DESIGN 7 (Diploma Projesi / Diploma Project) 2015 2016 Öğrenim Yılı Bahar Yarıyılı / 2015-2016 Academic Year Spring MİMARİ TASARIM 7 / ARCHITECTURAL DESIGN 7 (Diploma Projesi / Diploma Project) 2015 2016 Öğrenim Yılı Bahar Yarıyılı / 2015-2016 Academic Year Spring Term Gr.1 ZEYTİNBURNU ODAKLI MİMARİ / KENTSEL YENİLEME

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004092007 MAKİNA PROJESİ II Zorunlu 4 7 4

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004092007 MAKİNA PROJESİ II Zorunlu 4 7 4 Ders Öğretim Planı Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004092007 MAKİNA PROJESİ II Zorunlu 4 7 4 Dersin Seviyesi Lisans Dersin Amacı Dersin amacı Makina Mühendisliği bölümü Lisans öğrencilerine

Detaylı

İstanbul a Hoşgeldiniz

İstanbul a Hoşgeldiniz Welcome To Istanbul İstanbul a Hoşgeldiniz CHIC Accessories Administration Office CHIC Tekstil ve Metal would like to welcome you to Turkey! Our company s aim is to offer our clients complete branding

Detaylı

Dersin Adı D. Kodu Yarıyılı T + U Kredisi AKTS. HERBOLOJİ 0622510 Güz 1+2 2 3

Dersin Adı D. Kodu Yarıyılı T + U Kredisi AKTS. HERBOLOJİ 0622510 Güz 1+2 2 3 Dersin Adı D. Kodu Yarıyılı T + U Kredisi AKTS HERBOLOJİ 0622510 Güz 1+2 2 3 Ön Koşul Dersler - Dersin Dili Dersin Türü Dersin Koordinatörleri Dersi Veren Türkçe Zorunlu Dersin Yardımcıları - Dersin Amacı

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYAL POLİTİKA LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYAL POLİTİKA LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYAL POLİTİKA LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI SOSYAL POLİTİKA Tezli Yüksek Lisans Programı Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçe dir. Programın

Detaylı

Proje ve Spor Genel Müdürlüğü Bundan sonraki yapılacak işler ve projenin başka bir şekilde evrilmesi

Proje ve Spor Genel Müdürlüğü Bundan sonraki yapılacak işler ve projenin başka bir şekilde evrilmesi Welcome Proje Arka Planı Partners Türkiye BIT ihtiyaçları 2011-2016 Science Technology and Inovation Strategy 2023 Vizyonu FATIH Projesi 10. Kalkınma Planı Proje ve Spor Genel Müdürlüğü Bundan sonraki

Detaylı

NOVAPAC Ambalaj San. Tic. A.Ş

NOVAPAC Ambalaj San. Tic. A.Ş Ambalaj San. Tic. A.Ş 2014 yılında İstanbul'da 5.000 m2 lik alanda kurulan tek kullanımlık plastik ürünleri araştırıp, geliştirip, tasarlayıp üretmektedir. Uzun yılların deneyimi ile pazara yenilikçi,

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

PİLOT MAHKEMELERDE ARABULUCULUK UYGULAMALARINA GİRİŞ ve UYGULAMA PLANI GELİŞTİME ÇALIŞTAYI 27-29 Nisan 2015, Hakimevi, Ankara

PİLOT MAHKEMELERDE ARABULUCULUK UYGULAMALARINA GİRİŞ ve UYGULAMA PLANI GELİŞTİME ÇALIŞTAYI 27-29 Nisan 2015, Hakimevi, Ankara PİLOT MAHKEMELERDE ARABULUCULUK UYGULAMALARINA GİRİŞ ve UYGULAMA PLANI GELİŞTİME ÇALIŞTAYI 27-29 Nisan 2015, Hakimevi, Ankara Workshop on Introducing Mediation Pilot Practices and Developing Implementation

Detaylı

Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi CRISTAL Common References in Sustainable Training in Adult Learning 2011-2013

Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi CRISTAL Common References in Sustainable Training in Adult Learning 2011-2013 Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi CRISTAL Common References in Sustainable Training in Adult Learning 2011-2013 Bu proje Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilmektedir. İletişim: Afyonkarahisar İl

Detaylı

ARI ÜRÜNLERİ KATALOĞU

ARI ÜRÜNLERİ KATALOĞU ARI ÜRÜNLERİ KATALOĞU ORGANIC HAKKIMIZDA ABOUT US 1950'li yıllarda Sivas-Zara 'da öğretmen olan Mürteza Üstündağ'ın arzuladığı ve başlattığı, teknik arıcılık ile doğal bal üretimi, nesilden nesile aktarılarak

Detaylı

Doç. Dr. Nazan YARDIM

Doç. Dr. Nazan YARDIM TÜRKİYE NİN SAĞLIK VE BESLENME STRATEJİSİ Doç. Dr. Nazan YARDIM TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar (BOH):Kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, kanser ve solunum yolu hastalıkları;

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu I I. Sağlık Ekonomisi Kongresi Yeni Nesil Tedavilere Bakış : Kişiselleştirilmiş Tıp ve Yetim İlaçlar Oturumu Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel

Detaylı

Kanser Dairesi Faaliyetleri. Doç. Dr. Murat Gültekin 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com

Kanser Dairesi Faaliyetleri. Doç. Dr. Murat Gültekin 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Kanser Dairesi Faaliyetleri Doç. Dr. Murat Gültekin 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com 0 Sunum Planı Türkiye de Kanserin Durumu Alkol ve Kanser İlişkisi Kanser Önleme Kanser Kayıtçılığı Kanser Taramaları

Detaylı

Hukuk ve Hukukçular için İngilizce/ English for Law and Lawyers

Hukuk ve Hukukçular için İngilizce/ English for Law and Lawyers Hukuk ve Hukukçular için İngilizce/ English for Law and Lawyers Size iş imkanı sağlayacak bir sertifikaya mı ihtiyacınız var? Dünyanın önde gelen İngilizce sınavı TOLES, Hukuk İngilizcesi becerilerinin

Detaylı

Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı (Oportunistik) Servikal Kanser Meme Kanseri Kolorektal Kanserler

Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı (Oportunistik) Servikal Kanser Meme Kanseri Kolorektal Kanserler Ekim 2014 Meme Kanseri Farkındalık Ayı Dünyada ve Türkiye de Meme Kanseri Tarama Programları Doç. Dr. Murat Gültekin Taranması Önerilen Kanserler Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı

Detaylı

MESLEK YÜKSEKOKULLARINA SINAVLI VE SINAVSIZ GEÇİŞ SİSTEMİ İLE YERLEŞEN ÖĞRENCİLERİN PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

MESLEK YÜKSEKOKULLARINA SINAVLI VE SINAVSIZ GEÇİŞ SİSTEMİ İLE YERLEŞEN ÖĞRENCİLERİN PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI MESLEK YÜKSEKOKULLARINA SINAVLI VE SINAVSIZ GEÇİŞ SİSTEMİ İLE YERLEŞEN ÖĞRENCİLERİN PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI PERFORMANCE COMPARASION OF VOCATIONAL SCHOOL STUDENTS ENROLLED VIA ENTRY EXAM AND

Detaylı

ORGANIC FARMING IN TURKEY

ORGANIC FARMING IN TURKEY Republic of Turkey Ministry of Food Agriculture and Livestock General Directorate of Plant Production ORGANIC FARMING IN TURKEY By Vildan KARAARSLAN Head of Department Agronomist and Food Science Expert

Detaylı

Our İstanbul based Law Office provides professional legal services all over Turkey.

Our İstanbul based Law Office provides professional legal services all over Turkey. Av. Serdar B. SADAY Tel : 0 216 290 13 16 GSM : 0 532 204 28 80 E-mail: serdar@bilgehukuk.gen.tr Av. A. Akın AYSAN Tel :0 216 290 12 20 Gsm :0 505 668 85 90 E- mail: akin@bilgehukuk.gen.tr Address : Bahariye

Detaylı

Arýza Giderme. Troubleshooting

Arýza Giderme. Troubleshooting Arýza Giderme Sorun Olasý Nedenler Giriþ Gerilimi düþük hata mesajý Þebeke giriþ gerilimi alt seviyenin altýnda geliyor Þebeke giriþ gerilimi tehlikeli derecede Yüksek geliyor Regülatör kontrol kartý hatasý

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

TURKISH RADIO AND TELEVISION CORPORATION Training Department

TURKISH RADIO AND TELEVISION CORPORATION Training Department TRT 50th Anniversary Events Theme Public Service Broadcasting in The Digital Era: Future, Challenges, Different Public Service Broadcasting Practices in The World 02 June 2014, Adnan Oztrak Conference

Detaylı

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET Bu çalışmada, Karaali Köyü nün fiziki, beşeri, ekonomik coğrafya özellikleri ve coğrafi yapısının orada yaşayan insanlarla olan etkileşimi incelenmiştir.

Detaylı

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ DÜNYADA VE TÜRKĐYE DE BULAŞICI OLMAYAN KRONĐK HASTALIKLARLA MÜCADELE POLĐTĐKALARI HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ Yirminci yüzyılda

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

myp - communıty&servıce ınstructıons & forms

myp - communıty&servıce ınstructıons & forms myp - communıty&servıce ınstructıons & forms P r i v a t e I s t a n b u l C o ş k u n M i d d l e Y e a r s P r o g r a m m e C a n d i d a t e S c h o o l Özel İstanbul Coşkun Orta Yıllar Programı Aday

Detaylı

Ceyhan Çiğdemoğlu, PhD Flipped Classroom (FC) çalışmalarını incelemek, Hangi alanlarda çalışılmış Nasıl çalışmalar yapılmış Durumu değerlendirip Üniversitemizde yapılmakta olan ya da yapılacak çalışmalara

Detaylı

İTÜ DERS KATALOG FORMU (COURSE CATALOGUE FORM)

İTÜ DERS KATALOG FORMU (COURSE CATALOGUE FORM) Dersin Adı İTÜ DERS KATALOG FORMU (COURSE CATALOGUE FORM) Course Name Bilimde Önemli Anlar Great Moments in Science Ders Uygulaması, Saat/Hafta (Course Implementation, Hours/Week) Kodu Yarıyılı Kredisi

Detaylı

REKLAM YASAKLARI TÜTÜN ENDÜSTRİSİ TAKTİKLERİ

REKLAM YASAKLARI TÜTÜN ENDÜSTRİSİ TAKTİKLERİ REKLAM YASAKLARI TÜTÜN ENDÜSTRİSİ TAKTİKLERİ Doç. Dr. Dilek ASLAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı diaslan@hacettepe.edu.tr 10 Haziran 2010, Elazığ YÖNTEMLER-1 Tütün ürünlerinin

Detaylı

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2.

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. UDAİS, İstanbul SERDAR GÜLER Amasya Trabzon Samsun Anadolu Lisesi Hacettepe

Detaylı

TR2009/0136.01-02/409 Benim için İnsan Hakları «Human Rights for Me» Body of Knowledge for AC/HR Education

TR2009/0136.01-02/409 Benim için İnsan Hakları «Human Rights for Me» Body of Knowledge for AC/HR Education Benim için İnsan Hakları «Human Rights for Me» Body of Knowledge for AC/HR Education Benim için İnsan Hakları «Human Rights for Me» DVE/İHE için Bilgi Bankası FLOW CHART Overall framework: Bologna Functional

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI.

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI. I. YARIYIL KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI 0801101 Temel Matematik I 2+0 General Mathematics I 6 0801102 Genel

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK BİRİNCİ SINIF Birinci Yarıyıl (Güz Dönemi) Mikrobiyoloji-Parazitoloji 2 2 4 Biyokimya 2 0 4 Anatomi

Detaylı

Using Barcodes for Managing Vaccines Stocks

Using Barcodes for Managing Vaccines Stocks Using Barcodes for Managing Vaccines Stocks PUBLIC HEALTH INSTUTITE OF TURKEY DEPARTMENT OF VACCINES PREVENTABLE DISEASES Dr. Ahmet Ozlu Dr Osman Erkan Say 1 Core data: Total population 74.7 mln Birth

Detaylı

nareks is an Electrical Contracting and Automation Engineering company. nareks Elektrik Taahhüt ve Otomasyon Mühendislik firmasıdır.

nareks is an Electrical Contracting and Automation Engineering company. nareks Elektrik Taahhüt ve Otomasyon Mühendislik firmasıdır. About Us Hakkımızda nareks is an Electrical Contracting and Automation Engineering company. It was founded at 2012. From its beginning, with local presence and international expert team, the company is

Detaylı

Aile Sağlığı Elemanları ile Mümkün mü? / Özlem Özkan

Aile Sağlığı Elemanları ile Mümkün mü? / Özlem Özkan Aile Sağlığı Elemanları ile Mümkün mü? / Özlem Özkan Gerek Sağlık Bakanlığı tarafından, gerekse bazı bilimsel makalelerin bulgularına dayalı olarak aile hekimliği uygulamasının ekip çalışmasını motive

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

A NUTRITION GUIDE FOR EARLY CHILDHOOD ACTIVE STAKEHOLDERS. 7 th (Final) Project Meeting Konya TURKEY 1

A NUTRITION GUIDE FOR EARLY CHILDHOOD ACTIVE STAKEHOLDERS. 7 th (Final) Project Meeting Konya TURKEY 1 A NUTRITION GUIDE FOR EARLY CHILDHOOD ACTIVE STAKEHOLDERS 7 th (Final) Project Meeting Konya TURKEY 1 T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı Devlet Planlama Teşkilatı Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Reformlar ve Hükümet Programları, Finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 1990 ların başından beri Finlandiya da devlet düzeyinde gerçekleşen

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS. BUHAR KAZANLARI Seçmeli 4 7 3

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS. BUHAR KAZANLARI Seçmeli 4 7 3 Ders Öğretim Planı Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004472007 BUHAR KAZANLARI Seçmeli 4 7 3 Dersin Seviyesi Lisans Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin buhar kazanları ile ilgili

Detaylı

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK Doç. Dr. S. Erhan DEVECİ 9 Haziran 2010 - Elazığ Sunum Planı - Konunun önemi - Vergi ve fiyatlar ile ilgili ulusal stratejik planlar - Verginin artırılması sonucu

Detaylı