MADEN TETKİK ve ARAMA DERGİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MADEN TETKİK ve ARAMA DERGİSİ"

Transkript

1 MADEN TETKİK ve ARAMA DERGİSİ Türkçe Baskı İÇİNDEKİLER

2 MTA Dergisi (2015) 150: Maden Tetkik ve Arama Dergisi TERS EKSTRÜZYON DENEYİNİN İKİ KIVAM LİMİTİNİ BELİRLEMEK ÜZERE YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ REFINEMENT OF THE REVERSE EXTRUSION TEST TO DETERMINE THE TWO CONSISTENCY LIMITS Kamil KAYABALI a*, Ayla Bulut ÜSTÜN b ve Ali ÖZKESER a a Ankara Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Ankara b Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Genel Müdürlüğü, Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı, Ankara Anahtar Sözcükler: Kıvam Limiti, Plastik Limit, Düşen Koni Metodu, Nodül Yuvarlama Metodu, Ters Ekstrüzyon Testi ÖZ Likit limit (LL) ve plastik limit (PL) ince taneli zeminlerde çok sık kullanılan özelliklerdendir. Bunlar zeminlerin sınıflandırılmasının dışında birçok mühendislik özelliklerinin deneştirilmesinde de kullanılmaktadır. Bu nedenle, Atterberg tarafından ilk kez 1911 yılında ortaya konmasını takiben birçok araştırmaya konu edilmiştir. Mekanizmaları çok sayıda standart ile belirlenmiş ve uzun süredir kullanılıyor olmasına rağmen, yapısında var olan bazı belirsizlikler nedeniyle çokça da eleştirilmiştir. Casagrande tası ve nodül yuvarlama metotları yerine daha uygun başka bir test metodu bulabilmek için çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların bir kısmı, ilgili iki özellik göstergesini birlikte belirleyecek tek bir yöntem bulmaya yönelik olmuştur. Yakın geçmişte ters ekstrüzyon test yöntemi jeoteknikte kullanılmaya başlanmıştır. Bu yöntemin LL, PL ve hatta büzülme limitlerinin (SL) belirlenmesinde kullanılabileceği ortaya konmuştur. Bu çalışmanın amacı ters ekstrüzyon yönteminin daha ileri aşamada rafine edilerek LL ve PL yi belirlemedeki becerisini yeni bir değerlendirmeye tabi tutmaya yöneliktir. Bu amaçla farklı plastiklik derecesine sahip 70 ince zemin örneği kullanılmıştır. Aynı şekilde düşen koni ve nodül yuvarlama metodları da LL ve PL nin belirlenmesinde kullanılmıştır. Ters ekstrüzyon testi her zemin numunesi için 5 farklı su içeriğinde yapılmıştır. Grafiklerde ekstrüzyon basıncı su içeriğine karşı yerleştirilmiş; veri çiftlerine uygun eğri uygulanmıştır. Buradan hareketle eğrinin y eksenini kestiği yeri (a katsayısı) ve eğimi (b katsayısı) belirlenmiştir. Böylece, daha önceki çalışmacıların yaptğı gibi ters ekstrüzyon katsayıları kullanılarak LL ve PL ile ilgili temsilci ekstrüzyon basınçları belirlenmeye çalışılmıştır. Ters ekstrüzyon basıncı kullanılarak LL ve PL nin belirlenmesi çalışmasının sonucu pek ümit verici olmamıştır. Daha önceki yaklaşım önerilerinden farklı olarak, ters ekstrüzyon katsayıları (yani, a ve b), yaygın olarak kullanılan düşen koni ve nodül yuvarlama metotları kullanılarak ters ekstrüzyon parametrelerinin fonksiyonu olarak bulunan LL ve PL değerleri ile birlikte çoklu regresyon analizine tabi tutulmuştur. Bu çalışma ile ters ekstrüzyon katsayıları kullanılarak LL ve PL nin hassas olarak bulunacağı ortaya konmuştur. Düşen koni metodu kullanılarak elde edilen likit limitlerin büyük çoğunluğu çoğu ±%10 hata payı ile bulunabilirken, nodül yuvarlama metoduyla tayin edilen hemen hemen bütün plastik limitler ters ekstrüzyon yöntemiyle ± %10 hata payı ile bulunabilmiştir. Ters ekstrüzyon testi üzerinde yapılan rafinasyon çalışması, tek bir yöntem kullanılarak iki önemli kıvam limitinin kolay, etkin, ucuz ve hassas olarak belirlenebileceğini ortaya koymuştur. Keywords: Liquid Limit, Plastic Limit, Fall-Cone Mthod, Rolling-Device Method, Reverse Extrusion Test ABSTRACT Liquid limit (LL) and plastic limit (PL) are the two most commonly used index properties of fine-grained soils. They have been used in not only classification of soils but also in correlation with certain engineering properties. Therefore, they have been subjected to numerous researches since they were first introduced by Atterberg in While their mechanisms were well defined in many codes and they have been in use for decades, criticisms often arose pertinent to the uncertainties inherent to them. Incredible amount of effort has been exerted to invent more rational testing methods in place of both the Casagrande s cup and bead rolling methods. Part of those efforts has been on devicing a single tool to measure the two relative index properties together. Recently, the reverse extrusion test was brought into the use of geotechnical engineers. It was shown that this tool has a potential of measuring LL, PL, and even the shrinkage limit (SL). The aim of this investigation is to reassess the ability of the reverse extrusion test to determine LL and PL with further refinement. In this regard 70 finegrained soils covering a large range of plasticity were employed. Fall-cone method and rolling-device method were employed to determine LL and PL, respectively. The reverse extrusion tests were carried out at least five different water contents per soil sample. Extrusion pressures were plotted against water content and a curve fitting was applied to data pairs, from which the y-intercept (the coefficient a) and the slope (the coefficieent b) of the curve were determined. Those reverse extrusion coefficients were utilized to determine the representative extrusion pressures corresponding to LL and PL, as was done by the earlier researchers; however, the degree of success for the prediction of LL and PL using the representative extrusion pressures was not encouraging. Different from the previously proposed approaches, the reverse extrusion coefficients (i.e., a and b) were subjected to a multiple regression analysis along with the results of the conventional testing methods of fall-cone and rolling-device to determine the LL and PL as functions of the reverse extrusion parameters. It was shown that LL and PL can be predicted with a great degree of success using the reverse extrusion coefficients. While a great majority of the liquid limits found by using the fall-cone method were predicted with a ±10% error, almost all of the plastic limits found by the rolling device were predicted with a ±10% error. This refined investigation on the reverse extrusion test confirmed and proved that the reverse extrusion test is a simple, robust and inexpensive method capable of predicting both of two fundamental consistency limits using a single device. Başvurulacak Yazar: Kamil Kayabalı, 133

3 Kıvam Limitleri İçin Ters Ekstrüzyon Yöntemi Giriş Atterberg limitleri olarak da bilinen likit limit ve plastik limit ince taneli zeminler için çok yaygın olarak kullanılan ve kolayca tanımlanabilen indeks özelliklerdir. İlk kez 1911 yılında Atterberg tarafından zirai amaçlar için zeminlerin plastik durumdaki nem miktarını belirlemek amacıyla önerilmiştir (Casagrande, 1932). Atterberg limitleri zeminlerin katı ve sıvı fazlardaki ilişkisini belirlemede kullanılmaktadır. Benzer mekanik özellikteki zeminlerin sınıflandırılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Çoğu çalışmacı Atterberg limitlerini zeminlerin su tutma kapasitesi olarak tanımlamaktadır. Fiziksel anlamı bu olmakla beraber, diğer bazı çalışmacılar ise bunu su içeriği yönünden drejasız keme dayanımının kritik durumu olarak ifade etmektedir. Zemin sınıflaması yönüyle bu limitler Casagrande (1932, 1958) tarafından standart hale getirilmiştir. O zamandan bu yana bu kıvam limitleri içerikdikleri bazı belirsizlikler nedeniyle ilgi odağı olmuştur. Bunlar çeşitli aletler kullanılarak belirlenmekte ve daha da önemlisi kıvam limitleri (ve özellikle de plastik limit) kantitatif olarak rasyonel bir temele dayalı olarak belirlenememektedir. Casagrande tas düşürme testiyle zeminlerin likit limitini belirleme yöntemi ASTM (2010) D da tanımlanmıştır. Bu testde pirinç bir tas, salyangoz şeklindeki bir mekanizma tarafından 10 mm kaldırılıp lastik bir zemin üzerine düşürülmektedir. Pirinç tas içindeki zemin örnekleri özel bir alet kullanılarak yarılır. Likit limit, yarılmış zemin numunesinin 25 düşüş sonrasında 13 mm kapandığı durumdaki su miktarı olarak belirlenir. İlk aşamada 25 darbeyi yakalamak pek kolay olmayabilir. Bu nedenle, test farklı su içerikleri ve farklı sayıda düşüş kullanılarak bir kaç kez tekrarlanır. Su içeriği yatay eksen üzerine, düşüş sayısı da logaritmik olarak düşey eksen üzerine işaretlenerek yarı logaritmik bir diyagram hazırlanır. İzdüşürülen noktaları temsil edecek düz bir eğri çizilir ve 25 düşüşe karşılık gelen su miktarı okunur. Likit limiti 25 darbe sonunda tasın tabanında 13 mmlik kapanma durumundaki su içeriğidir. Casagrande tası metodu ile ilgili belirsizlikler ve/ veya sonucu etkileyen faktörler (Johnston ve Strom, 1968; Wroth ve Wood, 1978; Whyte, 1982; Clayton vd., 1995; Lee ve Freeman, 2007; Haigh, 2012) aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir: 1) Cihaz tabanının sertliği (örneğin; ASTM D4318 deki sert lastiğe karşılık İngiliz standardında belirtilen yumşak lastik), 2) Casagrande tasının üzerinde durduğu masanın (zeminin) fiziksel özellikleri, 3) Düşürülme mesafesi ile ilgili düzenli kalibrasyonun bulunmaması ve düşürülme mesafesindeki değişimler, 4) Testi yapan kişinin becerisi, 5) Yarığa komşu zemin malzemelerinin birbirleriyle beraber kayma eğilimi, 6) Genleşmiş zeminlerde suyun göçmesi, 7) Düşürme frekansındaki hatalar, 8) Zemin cinsi, 9) Aşınmış yivli aletlerin kullanılması, 10) Zemin yarığının yanlış oluşturulması, 11) Aletten kaynaklanan dinamik etki. Bir ortak çalışmaya katılan kuruluşların kendi sonuçlarının rakip kuruluşların sonuçları ile karşılaştırılacağını bilmelerine rağmen, Casagrande tası metodu ile ilgili olarak rapor edilen sonuçların farklılıkları oldukça endişe vericidir. Sherwood (1970) İngiliz Ulaştırma ve Yol Araştırma Laboratuvarı nda arızalı ve yıpranmış cihazlarla yapılan likit limit testlerinde ortaya çıkan hataların nedenleri üzerinde bir değerlendirme yapmış ve hataların büyük çoğunlukla çalışma tekniğinden kaynaklandığını ileri sürmüştür (Clayton vd., 1995). Raporda Casagrande tası metodu kullanılarak yapılan kıvam limitinin belirlenmesi çalışmalarında tas düşürmedeki düzensizliklerin su içeriğinde %15 oranında hataya sebep olduğu belirtilmiştir (Clayton vd., 1995). Test dünya genelinde ufak tefek farklılıklarla esas olarak Casagrande nin önerdiği yöntem kullanılarak yapılagelmiştir. Örneğin ASTM D4318 de sert lastik taban kullanılması gerektiği belirtilirken, İngiliz ve Hint standartlarında yumuşak lastik taban kullanılması gereği ifade edilmektedir. Bu testlerde yarık açma aleti de ASTM ve AASHTO standartlarına göre iki farklılık içermektedir AASHTO ya göre yarıklar pek tatminkar olmamakla birlikte kullanılmasında ısrar edilmektedir (Haigh, 2012). Atterberg plastik limiti zemin macununun liflere ayrılmadan yuvarlanabilmesinden önceki su miktarı olarak tanımlamaktadır (Casagrande, 1932). Bu metot zemin kütlesinin belli bir basınç kullanılarak elle yuvarlanmasını içermektedir. Su içeriği etüvde kurutulmuş zemin kütlesinin yuvarlandığı zaman dağılarak 3 mmlik ipliklere (küçük parçacıklara) ayrılmaya başladığı haldeki su oranı olup, plastik limit olarak tanımlanmaktadır. Çoğunlukla nodül yuvarlanması olarak bilinmektedir. Bu yöntem

4 MTA Dergisi (2015) 150: aşağıda belirtilen belirsizlikler ve/veya plastik limit testi sonuçlarını etkileyen faktörleri içermektedir (Whyte, 1982; Sivakumar vd., 2009): 1) Zemin nodülüne uygulanan basınç 2) Geometri (örneğin nodül çapına oranla nodüle temas eden elin genişliği) 3) Zemin, el ve taban levhası arasındaki sürtünme 4) Yuvarlama hızı 5) Zemin numunesinin yabancı maddelerle kirletilme tehlikesi 6) Test uygulama yöntemi konusundaki belirsizlikler Uygulanan parmak basıncı ve parmağın şekli büyük oranda farklılık göstermektedir ve ilave olarak kullanıcıların testi, parmak ucunu kullanarak yapmaları gerekirken çoğunlukla bu böyle olmamaktadır (Clayton vd., 1995). Her ne kadar test ilgili talimnamelerde belirtilen hususlara uyularak yapılsa da, yöntemin genel olarak kabul görmüş, nicelleştirilebilir bir prosedürü olmadığından, aynı kullanıcının testi tekrar etmesi durumunda veya başka kullanıcılar tarafından aynı testin yapılması halinde de aynı sonuçların elde edilme şansı düşüktür. Örneğin, testi yapan kişi ufalanan parçalarda parçacıkların çapını herhangi bir ölçme aleti kullanmadan göz kararıyla tahmin eder. Çap boyutundaki değişiklikler PL değerinde farklılıklara sebep olur; bu da aynı zemin numunesi için siltten kile veya kilden silte kadar değişiklik gösteren farklı plastiklik derecesini işaret ediyor olabilir. Yukarda işaret edildiği gibi, Casagrande tası metodunun bir çok sınırlamalarının bulunması nedeniyle birçok çalışmacı likit limitinin tespit edilmesi için düşen koni metodunun kullanılmasını önermektedir (Sherwood ve Ryley, 1970; Wood, 1982; Belviso vd., 1985; Wasti ve Bezirci, 1986). Aynı öneri İngiliz standartları (BSI, 1990), Kanada standartları (CAN/BNQ, 1986) ve Hindistan standartları (ISI, 1985) gibi bir çok ülkenin uygulama talimnamesinde de yer almıştır (Prakash ve Sridharan, 2006). Düşen koni metodunun basitliği, uygulama kolaylığı, sonuçların tekrarlanabilirliği gibi birçok avantajının olmasına rağmen, dünyada en yaygın uygulama standardı olan Amerikan Test ve Malzeme Cemiyeti (American Society for Testing and Materials ASTM) düşen koni metodunu kendi standartları içine almamıştır (Prakash ve Sridharan, 2006). Plastik limitin belirlenmesi çalışmalarında düşen koni metodunun da kullanılmasının kabul görmesi için teşebbüslerde bulunulmuştur (örneğin Belviso vd., 1985; Prakash ve Sridharan, 2006; Lee ve Freeman, 2007). Lee ve Freeman (2007) ASTM de bulunmayan 8 metodun Casgrande tası metoduyla karşılaştırmasını yapmıştır. Ayrıca, yine ASTM de olmayan 10 nodül yuvarlama plastik limit belirleme metodunun alternatifi olan metodu 3 kohezif zeminde denemiştir. Hazırladıkları raporda yalnızca ASTM de olmayan bir metodla (örneğin birleşik veya çifteağırlıklı düşen koni metodu) bulunan değerlerin ASTM nin likit ve plastik limit değerlerinin %10 u içinde olduğunu belirtmişlerdir. Zemin ekstrüzyon testlerinde her iki kıvam limitini belirleyecek tek bir aletin yapılması çalışmaları sürdürülmektedir. Ekstrüzyon metal, plastik veya gıda maddelerinin plastik gibi akıcılık kazanarak bir kalıp içinden akabilecek duruma getirilmesi işlemidir (Medhat ve Whyte, 1986). Zeminlerde ilk kez Timar (1974) tarafından konu edilmiştir. Timar (1974) doğrudan ekstrüzyon yöntemini kullanarak en yaygın kullanımı olan iki Atterberg limitini (yani LL ve PL) belirlemede kısmi bir başarı sağlamıştır. Sonuçlar yorumlanırken, malzemenin kalıp içinden geçmesi sırasında meydana gelen sürtünmenin etkisini belirlemede karşılaşılan zorluklar dile getirilmiştir. Whyte (1982) zemin mekaniğinde ilk kez ters ekstrüzyon metodunu yaygın olarak kullanmıştır. Whyte (1982) ters ekstrüzyon metodunun zemin plastikliğini belirlemede basit, çabuk, ekonomik ve güvenli olduğunu ifade etmiştir. Medhat ve Whyte (1986) ters ekstrüzyon testinin kullanımında makaslama kuvvetini, ekstrüzyon basıncı ile ilişkilendirecek şekilde geliştirmişlerdir. Yaptıkları çalışmalarda kabul edilebilir düzeyde tekrarlanabilir plastik limit değerleri bulmuşlar ve ters ekstrüzyon metodunun indeks özellik belirleme metodu olarak kullanılma potansiyeli olduğunu ifade etmişlerdir. Kayabalı ve Tüfenkçi (2007), Whyte (1982) de belirtilen hususları da dikkate alarak, kullanıcının etkisi ve katkısının azaltıldığı ters ekstrüzyon metodunu kullanarak en yaygın kullanılan iki kıvam limitini bulmaya çalışmışlardır. Bu çalışmada 20 zemin numunesi teste tabi tutulmuş; plastik limit ve likit limit için sırasıyla 2250 kpa ve 30 kpa ekstrüzyon basınçları belirlenmiştir. Kayabalı ve Tüfenkçi (2010) ters ekstrüzyon testini daha ileri bir rafine işlemine tabi tutarak kıvam limitlerini belirlemede kullanmışlardır. Otuz zemin numunesi üzerinde yaptıkları deneyde plastik limit ve likit limiti sırayla 3000 kpa ve 30 kpa ekstrüzyon basıncına karşılık gelen su içerikleri olarak belirlemişlerdir. Kayabalı (2012) değişik oranda plastikliğe sahip

5 Kıvam Limitleri İçin Ters Ekstrüzyon Yöntemi 136 zemin numunesi üzerinde 4000 kıvam testi yapmış ve likit limit, plastik limit ve büzülme limitlerinin su içeriğinin sırasıyla 20 kpa, 2000 kpa ve kpa ekstrüzyon basıncına karşılık geldiğini belirlemiştir. Birinci yazar tarafından yapılan araştırmalar (Kayabalı ve Tüfenkçi, 2007, 2010 ve Kayabalı, 2010), likit ve plastik limitlere karşılık gelen ekstrüzyon basınçlarının tekdüze (veya belli, sabit bir değer) olmadığını göstermektedir. Bu durumun ters ekstrüzyon testine tabi tutulan zemin örneklerinin plastiklik derecesine bağlı olduğu düşünülmektedir. Kıvam limitlerinin ekstrüzyon basınçlarına karşılık gelen su içeriği olarak belirlenmesi pek geçerli bir yaklaşım olarak görülmemektedir. Tüm bunlara rağmen, kıvam limitlerinin belirlenmesinde ters ekstrüzyon yönteminin farklı analiz metodları ile sonuç verme potansiyeli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın kapsamı iki aşamalıdır: 1) Plastiklik derecesi oldukça geniş bir aralıkta değişen bir grup zemin numunesi ile ilgili verileri test ederek ters ekstrüzyon testi sonuçlarının kıvam limitleriyle ilişkisini tekrar gözden geçirmek 2) Yeni bir metod tanıtmak; bunu birinci yazar tarafından daha önce kullanılmış olan bir metodla karşılaştırmak ve yeni bir istatistiksel yaklaşım öne sürmek. 2. Malzemeler Kıvam limitlerinin ters ekstrüzyon testi yoluyla değerlendirilmesine yönelik olarak 70 adet ince taneli zemin numunesi hazırlanmıştır. Bu çalışmada kullanılan numunelerin plastikliğinin mümkün olduğu kadar geniş bir aralıkta temsil edilmiş olması istendiğinden, numuneler laboratuvarda hazırlanmıştır. Geniş aralıkta plastiklikliğe sahip numunelerin doğal olarak araziden temin edilmesinin güçlüğünün kabul edilmesi gerekir. Bu bağlamda, laboratuvarda numuneler doğal zemin örneklerine kimi zaman ince taneli kum, kimi zaman da ticari toz bentonit karıştırılarak hazırlanmıştır. Çalışmada kullanılan ana doğal zemin örneğinin likit limiti 54, plastik limiti de 26 dır. Likit limiti 54 ün altına düşürebilmek için, ana zemin numunesine #40 elekten elenmiş, değişik oranlarda ince taneli kum karıştırılmıştır. Benzer şekilde, 54 den büyük likit limit elde edebilmek için ana zemin numunesine değişik oranlarda bentonit karıştırılmıştır. Bu şekilde likit limitleri 29 dan 105 e kadar olan bir dizi yapay zemin numunesi hazırlanmıştır. Ana zemin numunesinin ince kum ve bentonitle karıştırılmadan önce fırında kurutulup, öğütüldüğü ve #40 meş elekten geçirildikten sonra gerekli uygun karışımlar yapıldığı hatırdan çıkarılmamalıdır. 3. Metodlar Bu çalışmada düşen koni, nodül yuvarlama ve ters ekstrüzyon metotları uygulanmıştır. Casagrande nin tas metodu düşen koni metodundan daha yaygın olarak kullanılmakta olmakla birlikte, Casagrande metodunda likit limit sonuçlarının pek tekrar edilebilir olmadığı bilinmektedir. Buna karşılık, farklı laboratuvarlarda benzer özellikteki numuneler üzerinde yapılan testlerde düşen koni testi sonuçlarında standart sapmanın tas testi sonuçlarına göre çok daha düşük olduğu belirtilmiştir (Sherwood, 1970; Haigh, 2012). Bu veriler dikkate alınarak zemin numunelerinde likit limiti belirleme çalışmaları için düşen koni metodu uygulanmıştır. Bu çalışma için gerekli malzemeyi; kenar açıları 30 derece olan 80 gram ağırlığında masif koni şeklinde bir ağırlık oluşturmaktadır. Nem içeriği likit limitinden daha fazla olan ıslak zemin numunesi homojen olarak karıştırılıp düzeneğe ait bir kap içine yüzeyi düzeltilmiş olarak konur. 80 gr ağırlığındaki koni şeklindeki kütle numune üzerine konup 5 saniye süreyle batması beklenir. Koni şeklindeki ağırlığın ucu ile numune arasında kalan kesimde boşluk (mesafe) kalmaması gerekir. Koni şeklindeki ağırlığın numune içine giren kısmının derinliği dijital olarak ölçülür. Bu aşamada numunenin su içeriği bulunur. İkinci numune nem miktarı birinci numuneden daha fazla olacak şekilde hazırlanıp homojen şekilde karıştırıldıktan sonra koni ağırlığın numune içine batması sağlanır ve su içeriği ölçülür. Bu işlem farklı su içerikli bir kaç numune için tekrar edilir. Koni ağırlığın numune içine batma derinliği su içeriğine karşı çizgisel bir grafik üzerine işaretlenir. Grafikte koni ağırlığın numune içine 20 mm batma derinliğine karşı gelen su miktarı zemin numunesinin likit limiti olarak belirlenir. Plastik limit deneyi için şekil 1 de gösterilen düzenek kullanılmıştır. Genelde yaygın uygulama zemin nodülünün elle yuvarlanması iken, yuvarlanma işinin elle değil de bir yuvarlama aletiyle yapılması tavsiye edilmektedir. Bu şekilde, plastik limit belirlenmesine yönelik elle yuvarlanmadan kaynaklanan belirsizlikler elimine edilmiş bir standart getirilmeye çalışılmıştır. Bu uygulamada zemin nodülünün düzeneğe yapışmaması için alt ve üst tablalar düz yüzeyli mat kağıt ile kaplanır. Zemin nodülü alt tabla üzerine ve arasında 3,2 mm boşluk olan üst tabla arasına yerleştirilir. Zemin nodülü 3,2 mm çap ve 9,5 mm uzunlukta silindir şekilli küçük

6 MTA Dergisi (2015) 150: Şekil 1- Zemin numunelerinin plastik limitlerini belirlemede kullanılan nodül yuvarlama düzeneği. parçalara ayrılmaya başladığı zaman nodüllerin su içeriği zemin numunesinin plastik limiti olarak belirlenir. Bu işlem en az üç kez tekrarlanır ve ortalama su içeriği plastik limit olarak belirlenir. Ters ekstrüzyon deney düzeneği bir kap ve bir tokmaktan (pistondan) oluşturur (Şekil 2). Kabın iç çapı 38 mm, yüksekliği 150 mm dir. Tokmağın orta kesiminde 6 mm lik bir delik, tokmak ile kabın iç duvarı arasında 0,2 mm lik bir boşluk bulunmaktadır. Bu test için etüvde kurutulmuş, öğütülmüş ve elenmiş 150 g zemin numunesine ihtiyaç duyulur. 100 g kadar zemin numunesi önce kendi likit limitinin biraz altında bir su içeriğinde ıslatılır ve homojen olarak karıştırılır. Islak zemin numunesi eşit boyutlu bir kaç parçaya bölünür. Her bir parça kabın içerisine konur ve hafif piston darbeleriyle yerleştirilir. Böylece bütün bölünmüş zemin parçaları kap içeine sığdırılmış olur. Ayrı parçalar arasında büyük boşluk kalmaması önemlidir. Piston kap içerisine sürülür. Kap, sayısal olarak yük ölçen tek eksenli sıkışma düzeneğine Şekil 2- Ters ekstrüzyon düzeneği. yerleştirilir. Kap içindeki zemin 1 mm/dakika hızda sıkıştırılır ve uygulanan kuvvet kaydedilir. Zemin (Şekil 3 te gösterildiği gibi) solucan şeklinde delikten çıkıncaya kadar sıkıştırmaya devam edilir. Ekstrüzyon basıncı zeminin pistonun ortasındaki delikten dışarı çıkıncaya kadar artmaya devam eder; bu aşamadan sonra basınç artmaz. Şekil 4 te her biri farklı su içeriğinde elde edilmiş 5 test eğrisi bulunmaktadır. Şekil 4 de eğrinin yatay kısmı ekstrüzyon basıncının sabitlendiği durumu göstermektedir. Elde edilen değerler yarı logaritmik grafikte su içeriğine karşı yerleştirilir. Örnek bir grafik şekil 5 te verilmiştir. Grafikte ekstrüzyon basıncının logaritması su içeriğine karşı yerleştirildiğinde çok düzenli çizgisel bir ilişki ortaya çıkmaktadır. Ters ekstrüzyon testi uygulamalarında kullanıcının (operatör) sonuçlar üzerine etkisini araştırmak amacıyla bir kaç tecrübesiz kişiye ters ekstrüzyon testi yaptırılmış ve kullanıcının test sonuçlarına etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu metotla, Casagrande tası metodunun Şekil 3- Ters ekstrüzyon metodunun nasıl çalıştığının şematik olarak gösterilmesi (L=uzunluk; D=haznedeki zeminin çapı). Şekil 4- Farklı su içerikleri için ters ekstrüzyon test sonuçları. Eğrinin düz kısmı zemin solucanı oluştuğu zaman gelişir. 137

7 Kıvam Limitleri İçin Ters Ekstrüzyon Yöntemi likit limitinde ve nodül yuvarlama yönteminde plastik limitin tayini ile ilgili olarak kullanıcından kaynaklanan bazı belirsizliklerin elimine edildiği düşünülmektedir. 4. Deneysel Bulgular ve Tartışma İnce taneli zeminlerde iki ana kıvam limitini belirleyebilmek için kapsamlı bir laboratuvar test programı takip edilmiştir. Zemin numunelerinin likit limitini belirlemek için koni penetrasyon derinliği ve numunenin su içeriğine ait en az 5 veri çifti oluşturulmuştur. Yapılan düşen koni likit limit testine ait 70 test sonucu çizelge 1 de verilmiştir. Aynı gruba ait numunelerin plastik limitlerinin belirlenmesi için Şekil 5- Yenilme anındaki ekstrüzyon basıncının su içeriği ile değişimine bir örnek. Çizelge 1- Bu çalışma için kullanılan 70 ince taneli zemin örneğine ait düşen koni metoduyla belirlenen likit limit değerleri, nodül yuvarlama metoduyla belirlenen plastik limit değerleri ve ters ekstrüzyon katsayıları. No. LL PL a b No. LL PL a b

8 MTA Dergisi (2015) 150: yukarıda anlatıldığı şekilde nodül yuvarlama metodu uygulanmıştır. Plastik limit testi her numune için 5 kez tekrar edilmiş ve elde edilen sonuçların ortalaması alınmıştır. Sonuçlar çizelge 1 de verilmiştir. Ters ekstrüzyon testi ile ilgili olarak farklı su içerikli her numune için test en az 5 kez tekrar edilmiştir. Her numune için basınç sabitlenme zamanına ait ekstrüzyon basıncına karşılık gelen su içeriklerinden oluşan veri çiftleri şekil 5 te gösterildiği gibi işlenmiştir. Grafikte numunelere ait veri çiftlerini temsil eden en uygun eğri görsel olarak çizilmiştir. 70 zemin numunesinin her biri için en uygun eğrinin y-kesim noktası (a katsayısı) ve eğim (b katsayısı) belirlenmiştir. Her zemin numunesi için ters ekstrüzyon katsayıları (yani, a ve b değerleri) çizelge 1 de verilmiştir. Ekstrüzyon basıncının a katsayısı ile eğiminin (b katsayısının) su içeriğine karşı grafikte izdüşürülmesinin temel nedeni, plastik ve likit limitlerdeki ekstrüzyon basıncına ait özel değerleri analitik olarak belirlemektir. Düşen koni testi ile belirlenen likit limiti değerlerine karşılık gelen ekstrüzyon basıncı a ve b katsayıları kullanılarak hesaplanmıştır. Hesaplanan değerler çizelge 2 de verilmiştir. Bu değerler şekil 6 (a) da verildiği üzere histogram olarak izdüşürülmüştür. Birinci yazar tarafından benzer bir amaç için hazırlanmış ve yayınlanmış olan bir histogram karşılaştırma için şekil 6 da verilmiştir. Şekil 6 (a) dikkatlice incelendiğinde ekstrüzyon basıncı değerlerinde diğerlerinden çok dikkat çekici bir farklılığın olmadığı görülmektedir. Likit limite karşılık gelen çoğu ekstrüzyon basıncının 0-30 Şekil 6- Likit limit için ekstrüzyon basıncı: a) Bu çalışma, b) Kayabalı ve Tüfenkçi (2007) den, c) Kayabalı ve Tüfenkci (2010) dan, d) Kayabalı (2012) den. kpa aralığında olduğu görülmektedir. Kayabalı ve Tüfenkçi (2010) nin yaptığı gibi, likit limite karşılık gelen bir ekstrüzyon basıncı belirleyebilmek için, belirlenen bütün ekstrüzyon basınçlarının aritmetik ortalaması alınabilir; bu da yaklaşık 15 kpa dır. Bu aralık için ekstrüzyon basıncı ortalama değeri de tesadüf eseri 15 kpa dır. Yukarda belirlenen 15 kpa temsili ekstrüzyon basıncını kullanarak likit limit değerini 139

9 Kıvam Limitleri İçin Ters Ekstrüzyon Yöntemi 140 Çizelge 2- Likit limit [P E(LL) ] ve plastik limit [P E(PL) ] için hesaplanmış ekstrüzyon basıncı, temsilci ekstrüzyon basıncı kullanılarak hesaplanan likit limit ve plastik limit (LL PE=15kPa ve PL PE= 2300 kpa ), test sonucunda bulunan ters ekstrüzyon katsayıları kullanılarak hesaplanan likit limit ve plastik limit (LL a&b ve PL a&b ) ve test sonucunda hesaplanan LL ve PL deki hata miktarı (ΔLL ve ΔPL). No. P E(LL) (kpa) P E(PL) (kpa) LL PE=15 kpa PL PE=2300 kpa LL a&b PL a&b DLL (%) DPL (%)

10 MTA Dergisi (2015) 150: Çizelge 2- (Devamı) belirleyebilmek için a ve b katsayıları kullanılarak bir dizi hesaplama yapılmıştır. Sonuçlar çizelge 2 de verilmiştir. 15 kpa ekstrüzyon basıncı kullanılarak belirlenen likit limit değerleri, düşen koni testi ile bulunan ilk likit limit değerlerine karşı şekil 7 de grafik üzerinde işaretlenmiştir. Şekil 7 oldukça iyi sayılabilecek bir regresyon katsayısı (R 2 =0,62) sergilemektedir. Likit limitinin 70 e kadar oldukça başarılı şekilde belirlenebileceği; 70 in dışında ölçülen LL değeri arttıkça belirlenen LL değerinin küçüldüğü görülmektedir. Bunun nedeninin muhtemelen likit limite karşılık gelen ekstrüzyon basıncının bütün zeminlerde aynı olmadığıdır. Nodül yuvarlama metoduyla belirlenen plastik limite karşılık gelen ekstrüzyon basınçları a ve b katsayıları kullanılarak hesaplanmıştır. Bu şekilde hesaplanan plastik limit sonuçları çizelge 2 de verilmiştir. Hesapla belirlenen plastik limitler bir histogram oluşturabilecek şekilde belirli aralıklar halinde gruplandırılmıştır (Şekil 8-a). Birinci yazar tarafından benzer bir amaç için oluşturulmuş olan bir histogram karşılaştırma için şekil 8 de verilmiştir. Nodül yuvarlama metoduyla belirlenen plastik limit değerlerine karşılık gelen ekstrüzyon basınçlarının a ve b katsayıları kullanılarak yapılan belirlemede bunların kpa aralığında Şekil 7-15 kpa lık temsilci ekstrüzyon basıncı kullanılarak hesaplaman likit limit ile düşen koni metoduyla belirlenmiş likit limitin karşılaştırılması. 141

11 Kıvam Limitleri İçin Ters Ekstrüzyon Yöntemi Şekil 8- Plastik limit için ekstrüzyon basıncı: a) Bu çalışma, b) Kayabalı ve Tüfenkci (2007) den, Kayabalı ve Tüfenkci (2010) dan, d) Kayabalı (2012) den. 142 olduğu görülmektedir. Bu aralıktaki ekstrüzyon basıncı ortalama 2300 kpa kadardır. Bu temsili değer, iki katsayı ile birlikte kullanılarak her numune için plastik limitler belirlenmiş ve bulunan değerler çizelge 2 de sunulmuştur. Temsili 2300 kpa lık ekstrüzyon basıncı kullanılarak belirlenen plastik limitler ile nodül yuvarlama metoduyla belirlenenler grafikte izdüşürüldüğünde iyi bir regresyon katsayısı (R 2 = 0,71) vermiştir (Şekil 9). Plastik limit değerlerinde arasında görülen dağınıklığın oldukça yüksek olduğu düşünülmektedir. Bunun plastik limit değerlerine karşılık gelen ekstrüzyon basınçlarının bütün zeminler için aynı olduğunun kabul edilmiş olduğundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Ters ekstrüzyon testi ile belirlenen temsilci ekstrüzyon basınçlarına karşılık gelen kıvam limitleri ile düşen koni metodu ile belirlenen likit limit ve nodül yuvarlama metodu ile bulunan plastik limitlerin arasındaki korelasyonların regresyon katsayıları oldukça ümit vericidir. Durum böyle olmakla birlikte, yazarlar hesaplanan likit limitler ile laboratuvar testleri sonucu belirlenen likit limit ve hesaplanan plastik limitler ile laboratuar testleri sonucu belirlenen plastik limitlerin korelasyonları ile ilgili olarak, her iki hesaplamada da hata oranlarının kabul edilemeyecek oranda yüksek olması nedeniyle pratik amaçlı olarak kullanılamayacağını düşünmektedirler. Hesaplanan ve laboratuvar testleriyle belirlenen Atterberg limitleri arasındaki uyumsuzluğun nedeninin, histogramlarda (Şekil 6 ve 8) ekstrüzyon basıncına karşılık gelen likit limitlerde görülen hakim aralık olduğu değerlendirilmektedir. Şekil kpa lık temsilci ekstrüzyon basıncı kullanılarak hesaplanan plastik limit ile nodül yuvarlama yöntemi kullanılarak belirlenen plastik limitin karşılaştırılması.

12 MTA Dergisi (2015) 150: Bu çalışmada ekstrüzyon basıncına karşılık gelen likit limiti aralığı kpa, Kayabalı ve Tüfenkçi (2007) de kpa, Kayabalı ve Tüfenkçi (2010) da kpa, Kayabalı (2012) de kpa olarak verilmektedir (Şekil 6). Bu çalışmada kullanılan zemin örneklerinin ve daha önceki yayınlarda anlatılan zemin örneklerinin plastiklik özellikleri aynı değildir. Açıkçası, likit limitteki ekstrüzyon basıncı plastiklik özelliğine bağlıdır. Örneğin, 75 den daha yüksek likit limitine sahip olan zeminlerin likit limitteki ekstrüzyon basıncı 5 kpa dan daha düşük bir değere karşılık gelmekte; likit limiti 30 civarında olan zemin örneklerinin likit limitteki ekstrüzyon basınçları ise 30 kpa dan daha yüksek bir değere karşılık gelmektedir. Bu da, plastikliği düşük olan zeminlerde likit limite karşılık gelen ekstrüzyon basıncının, yüksek plastikliğe sahip zeminlerin likit limitine karşılık gelen ekstrüzyon basıncının 10 katı kadar fazla olacağını işaret etmektedir (Çizelge 1 e bakınız). Benzer bir sonuç şekil 8 den de çıkarılabilir. Şekil 8 de test sonucu belirlenen plastik limitlere karşılık gelen ekstrüzyon basıncı için bu çalışmada hakim aralık kpa, Kayabalı ve Tüfenkçi (2007) de kpa, Kayabalı ve Tüfenkçi (2010) da kpa, Kayabalı (2012) de kpa dır. Zeminlerin plastik limitini temsil eden tek bir ekstrüzyon basıncı olmadığı görülmektedir. Vurgulanması gereken nokta, bütün likit limitler için tek bir ekstrüzyon basınç değeri kabul etmek gerçekçi değildir. Aynı durum plastik limit için de geçerlidir. İnce taneli zeminlerin ters ekstrüzyon karakteristikleri ve kıvam limitleri arasındaki ilişkiye daha bir anlam kazandırabilmek için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Bu amaçla ters ekstrüzyon katsayılarının (yani, a ve b nin) fonksiyonu olarak likit limit veya plastik limit belirlenmeye çalışılmıştır. Bir sonraki aşamada (1) ve (2) numaralı ampirik ilişkilerinden hareketle likit ve plastik limitler belirlenir. Örneğin, herhangi bir zeminin likit limiti, zeminin ters ekstrüzyon katsayısı (1) numaralı ilişkide kullanılarak belirlenir. Çizelge 2 de, (1) ve (2) eşitliklerindeki ampirik ilişkiler kullanılarak bütün zemin numunelerinin belirlenen likit limit ve plastik limit değerleri verilmiştir. Şekil 10 da (1) numaralı eşitlik kullanılarak belirlenen likit limit ve düşen koni metodu kullanılarak belirlenen likit limitinin korelasyonu görülmektedir. Hesaplanan ile laboratuvar çalışması sonucu bulunan (R 2 =0,91 ile) arasındaki uyum, 15 kpa temsilci ekstrüzyon basıncına göre belirlenen likit limiti arsındaki korelasyondan çok daha iyidir (Şekil 7). Şekil 10 da bazı veri çiflerinde dağınıklık görülmektedir. Bunun muhtemel sebebi, düşen koni testindeki belirsizlikler olabilir. Bunu ayrıntılı olarak değerlendirebilmek için daha çok sayıda analiz yapılması gerekebilir. Ters ekstrüzyon katsayılarını [örneğin, (2) numaralı eşitlik] kullanarak belirlenen PL değerlerinin korelasyonu, laboratuvarda nodül yuvarlama metoduyla elde edilen verilerin (bakınız şekil 11; R 2 =0,91) 2300 kpa temsili ekstrüzyon basınçlı ile olan uyumundan daha uyumlu olduğu görülmüştür (Şekil 9). Yeni önerilen eşitliğin likit limiti ve plastik limiti belirleme yeteneğinin ne kadar olduğunu daha iyi anlamak için bir dizi hata analiz testi yapılmıştır. Örneğin, önerilen ilişkide [örneğin (1) numaralı eşitlik] likit limiti belirlemede yapılan hata, deneysel olarak belirlenen ile hesaplanan arasındakı farkın, Ters ekstrüzyon katsayıları ve düşen koni metodu kullanılarak belirlenen likit limitler kullanılarak yapılan çoklu regresyon çalışmasında (R 2 =0,92): LL = 0,04 (a 3,3 ) 1,135 b (1) ampirik ilişkisi ortaya konmuştur. Aynı şekilde, ters ekstrüzyon katsayıları ve nodül yuvarlama metodu kullanılarak belirlenen plastik limitler yapılan çoklu regresyon çalışmasında (R 2 =0,94): PL= 0,04 (a 2,33 ) b 0,98 (2) ampirik ilişkisi ortaya konmuştur. Şekil 10- (1) numaralı eşitlik kullanılarak hesaplanan likit limitin düşen koni metodu kullanılarak belirlenen likit limit ile karşılaştırılması. 143

13 Kıvam Limitleri İçin Ters Ekstrüzyon Yöntemi ile ilgili önerilen yeni eşitliğin yeteneğinin oldukça iyi olduğu anlaşılmaktadır. Hesaplamayla belirlenen plastik limitlerin nodül yuvarlama metoduyla belirlenen plastik limitlerin neredeyse tamamını %10 hata ile; %80 ini ise ise ±% 5 hata ile verdiği belirlenmiştir. Şekil 11- (2) numaralı eşitlik kullanılarak hesaplanan plastik limit ile nodül yuvarlama metodu kullanılarak belirlenen plastik limitin karşılaştırılması. deneysel olarak belirlenen değere oranının mutlak değeridir. Sonuçlar çizelge 2 de % olarak verilmiştir. Plastik limitin belirlenmesindeki hata oranı için de aynı yaklaşım uygulanmış ve sonuçlar çizelge 2 de verilmiştir. Likit limit belirlemelerinde yapılan hata oranının dağılımı için şekil 12 deki histogram hazırlanmıştır. Bu histogram incelendiğinde test ile belirlenen likit limit değerlerinin %70 inin %10 dan daha az bir hata oranı ile belirlenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Ortalama hata oranı %5,8 standart sapma ile %7,2 dir. Plastik limit ile ilgili hata dağılımı oranı (%) histogramı şekil 13 de verilmiştir. Ters ekstrüzyon katsayıları kullanılarak plastik limitlerin belirlenmesi Şekil 13- (2) numaralı eşitlik kullanılarak belirlenen plastik limit değerlerinin nodül yuvarlama metodu kullanılarak belirlenen plastik limit değerlerine göre hata dağılımı (% olarak). 5. Sonuçlar Bu çalışmadan aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir: 1) 15 kpa likit limiti ve 2300 kpa lık temsilci ekstrüzyon basıncı kullanılarak belirlenen likit limit ve plastik limit değerleri ile test sonucu belirlenen kıvam limitleri iyi-orta düzeyde korelasyon göstermektedir. 2) Temsilci ekstrüzyon basıncı kullanılarak hesaplanan kıvam limitleriyle test sonucu belirlenen kıvam limitleri arasındaki uyumsuzluk, likit limite karşılık gelen ekstrüzyon basıncının bütün zeminlerde sabit olmamasından kaynaklanmaktadır. Aynı durum plastik limit için de geçerlidir. Plastikliği düşük olan zeminlerde likit limit veya plastik limite karşı gelen ekstrüzyon basıncı, plastikliği yüksek olan zeminlerdekinden kat kat daha fazladır. Bu nedenle, likit limit ve plastik limit gibi kıvam limitlerinin belirlenmesi amacıyla temsilci bir ekstrüzyon basıncının seçilmesi pek geçerli bir yaklaşım değildir. 144 Şekil 12- (1) numaralı eşitlik kullanılarak belirlenen likit limit değerlerinin düşen-koni metodu kullanılarak belirlenen likit limit değerlerine göre hata dağılımı (% olarak). 3) Ekstrüzyon basıncı ile su içeriği verilerine uyarlanan eğrilerden elde edilen katsayıların (yani, a ve b nin) çoklu regresyona uygulanmasını içeren alternatif bir yaklaşım, ekstrüzyon katsayılarıyla iki

14 MTA Dergisi (2015) 150: kıvam limiti arasında iyi düzeyde bir korelasyon olduğunu göstermektedir. 4) Çoklu regresyondan bulunan ampirik ilişkiler ile yapılan bir dizi hesaplamanın başarı düzeyinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Böyle bir çalışmada mutlak hatalar plastik limitte %3, likit limitte %7 düzeyindedir. 5) Daha önceki çalışmacılar ters ekstrüzyon metodunun basit, güvenilir ve oldukça da ucuz olduğunu belirtmişlerdir. Bunun böyle olduğu bu çalışmada da teyid edilmiş bulunmaktadır. Çok yaygın kullanılan iki kıvam limitinin birlikte belirlenmesinde ters ekstrüzyon metodunun güvenle kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. 6) Önerilen yöntem, likit limiti 29 ile 105 arasında olan zeminler için geçerlidir. Bu limitlerin dışındaki zeminler için kullanılması durumunda yöntemin ihtiyatla kullanılması gerekir. Plastikliği bu aralığın dışında kalan zeminler için çok daha fazla analiz yapılması önerilir. Değinilen Belgeler Geliş Tarihi: Kabul Tarihi: Yayınlanma Tarihi: Haziran 2015 American Society for Testing Materials, Standard test methods for liquid limit, plastic limit, and plasticity index of soils. ASTM D , West Conshohocken, PA. Belviso, R., Ciampoli, S., Cotecchia, V., Federico, A Use of the cone penetrometer to determine consistency limits. Ground Engineering 18(5), BSI, Methods of test for civil engineering purposes classification tets (BS1377-2). British Standard Institution (BSI), London, UK. CAN/BNQ, Soils determination of liquid limit by the Swedish düşen koni (fall-cone) penetrometer method and determination of plastic limit: CAN/ BNQ M-86, Canadian Standards Asspciation and Bureau de Normalization du Quebec, Rexdale, Ont. Casagrande, A Research on the Atterberg limits of soils: Public Roads, 13, 3, Casagrande, A Notes on the design of liquid limit device: Geotechnique 8, 2, Clayton, C. R. I., Matthews, M. C., Simons, N. E Site investigation: Blackwell Science, 584 p. Dolinar, B Predicting the normalized, undrained shear strength of saturated fine-grained soils using plasticity-value correlations: Applied Clay Science 47, Haigh, S. K Mechanics of the Casagrande liquid limit test: Canadian Geotechnical Journal 49, ISI, Determination of liquid and plastic limits (2270) I In Indian Standard Method of Test for Soils, Part 5, Indian Standards Institution (ISI), New Delhi, India. Johnston, M. M., Strom, W. E. Jr Results of second division laboratory testing program on standard soil samples: Misc. Paper, 3-978, U.S. army Engineer Waterways Experiment Station, Vicksburg, MS. Kayabali, K., Tufenkci, O. O A different perspectıve for the determination of soil consistence limits: International Symposium on Geotechnical Engineering, Ground Improvement and Geosynthetics for Human Security and Environmental Preservation, Bangkok, Thailand, Kayabali K., Tufenkçi, O. O Determination of plastic and liquid limits using the reverse extrusion technique: Geotechnical Testing Journal 33(1), Kayabalı, K An alternative testing tool for plastic limit: Electronic Journal of Geotechnical Engineering, 17(O), Lee, L. T., Freeman, R. B An alternative test method for assessing consistency limits. Geotechnical Testing Journal 30(4), 1-8. Medhat, F., Whyte, I. L., An appraisal of soil index tests. Geological Society, Engineering Geology Special Publication, 2, Prakash, K., Sridharan, A Critical appraisal of the cone penetration method of determining soil plasticity. Can. Geotech. J. 43, Sherwood, P. T The reproducibility of the results of soil classification and compaction tests: Report LR 339, Crowthorne, Road Research Laboratory. Sherwood, P. T., Ryley, M. D An investigation of a cone-penetrometer method for the determination of the liquid limit. Geotechnique 20, 2, Sivakumar, V., Glynn, D., Cairns, P., Black, J. A A new method of measuring plastic limit of fine materials. Geotechnique 59, 10, Timar, A Testing the plastic properties of cohesive and intermediate-type soils by extrusion. Acta Tech. Ac. Sci. Hungary 76 (3-4), Wasti, Y., Bezirci, M. H Determination of the consistency limits of soils by the düşen koni (fallcone) test. Canadian Geotechnical Journal 23, Whyte, I. L Soil plasticity and strength a new approach for using extrusion. Ground Engineering 15(1), Wood, D. M Cone penetrometer and liquid limits. Geotechnique 32, 2, Wroth, C. P., Wood, D. M The correlation of index properties with some basic engineering properties of soils. Canadian Geotechnical Journal 15(2),

15

Zeminlerin Likit Limitinin Tek Nokta Koni Batma Yöntemiyle Belirlenmesi

Zeminlerin Likit Limitinin Tek Nokta Koni Batma Yöntemiyle Belirlenmesi Jeoloji Mühendisliği Dergisi 35 (1) 2011 27 Araştırma Makalesi / Research Article Zeminlerin Likit Limitinin Tek Nokta Koni Batma Yöntemiyle Belirlenmesi Determination of Liquid Limit of Soils Using One

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİNLERDE LİKİT LİMİT DENEYİ

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ATTERBERG LİMİTLERİ DENEYİ Bşluklardaki suyun varlığı zeminlerin mühendislik davranışını, özellikle de ince taneli zeminlerinkini etkilemektedir. Bir zeminde ne kadar su bulunduğunu (ω) bilmek tek başına

Detaylı

ŞAMLI (BALIKESİR) TAŞOCAĞI MALZEMESİ İLE YAPILAN DOLGUNUN KOMPAKSİYON ÖZELLİKLERİ

ŞAMLI (BALIKESİR) TAŞOCAĞI MALZEMESİ İLE YAPILAN DOLGUNUN KOMPAKSİYON ÖZELLİKLERİ ŞAMLI (BALIKESİR) TAŞOCAĞI MALZEMESİ İLE YAPILAN DOLGUNUN KOMPAKSİYON ÖZELLİKLERİ Arzu OKUCU* ve Ayşe TURABİ* *Balıkesir Üniversitesi Müh. Mim. Fak.,İnşaat Müh. Böl., Balıkesir ÖZET İnşaat mühendisliğinde

Detaylı

DOYGUN OLMAYAN İNCE TANELİ ZEMİNLERİN KAYMA DİRENCİ ÖZET

DOYGUN OLMAYAN İNCE TANELİ ZEMİNLERİN KAYMA DİRENCİ ÖZET DOYGUN OLMAYAN İNCE TANELİ ZEMİNLERİN KAYMA DİRENCİ * 1 Kurban ÖNTÜRK * 2 Ertan BOL * 2 Aşkın ÖZOCAK * 2 Mustafa ÖZSAĞIR 1 Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü, Sakarya Üniversitesi Geyve Meslek Yüksekokulu,

Detaylı

POLİPROPİLEN FİBERLERLE GÜÇLENDİRİLMİŞ KUM ZEMİNLERİN DİNAMİK ETKİ ALTINDA BOŞLUK SUYU BASINCI DAVRANIŞI

POLİPROPİLEN FİBERLERLE GÜÇLENDİRİLMİŞ KUM ZEMİNLERİN DİNAMİK ETKİ ALTINDA BOŞLUK SUYU BASINCI DAVRANIŞI 4-6 Ekim 25 DEÜ İZMİR ÖZET: POLİPROPİLEN FİBERLERLE GÜÇLENDİRİLMİŞ KUM ZEMİNLERİN DİNAMİK ETKİ ALTINDA BOŞLUK SUYU BASINCI DAVRANIŞI Eyyüb KARAKAN Selim ALTUN 2 ve Tuğba ESKİŞAR 3 Yrd. Doç. Dr., İnşaat

Detaylı

Ders: 4 Zeminlerin Sınıflandırılması. Doç. Dr. Havvanur KILIÇ İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı

Ders: 4 Zeminlerin Sınıflandırılması. Doç. Dr. Havvanur KILIÇ İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı 0423111 Ders: 4 Zeminlerin Sınıflandırılması Doç. Dr. Havvanur KILIÇ İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı Geoteknik Mühendisliği nde Sınıflandırmanın Önemi Genellikle arazi zemin etüdlerini

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİN SU MUHTEVASI DENEYİ Birim

Detaylı

LABORATUVARDA YAPILAN ANALİZLER

LABORATUVARDA YAPILAN ANALİZLER Laboratuvar Adı: Zemin Mekaniği Laboratuvarı Bağlı Olduğu Kurum: Mühendislik Fakültesi- İnşaat Mühendisliği Bölümü Laboratuvar Sorumlusu: Yrd.Doç.Dr. M.Haluk Saraçoğlu e-posta: mhsaracoglu@dpu.edu.tr Posta

Detaylı

Bartın Üniversitesi Mühendislik ve Teknoloji Bilimleri Dergisi

Bartın Üniversitesi Mühendislik ve Teknoloji Bilimleri Dergisi Bartın Üniversitesi Mühendislik ve Teknoloji Bilimleri Dergisi Cilt 3 Sayı 2 (215), 37-41 Journal of Bartin University Engineering and Technological Sciences Vol. 3 Issue 2 (215), 37-41 Bartın Üniversitesi

Detaylı

2. TOPRAKLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

2. TOPRAKLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ 2. TOPRAKLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Topraktaki Üç Faz S : Katı W: Sıvı Su A: hava hava Zemin taneleri Faz Diyagramı V t =V v +V s =(V a +V w )+V s M t =M w +M s Hacim Oranları (1) Boşluk oranı (Void ratio),

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI Firma Adı: Revzen Mimarlık Restorasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. Reşatbey Mahallesi

Detaylı

DENEY 3 LİKİT LİMİT DENEYİ(CASAGRANDE YÖNTEMİ)

DENEY 3 LİKİT LİMİT DENEYİ(CASAGRANDE YÖNTEMİ) DENEY 3 LİKİT LİMİT DENEYİ(CASAGRANDE YÖNTEMİ) Amaç Zemin örneklerinin likit limitinin (ω L ) belirlenmesi amacıyla yapılır. Likit limit, zeminin likit limit deneyi ile ölçülen, plâstik durumdan akıcı

Detaylı

LABORATUVAR DENEYLERİ

LABORATUVAR DENEYLERİ GEOTEKNİK ARAŞTIRMALAR LABORATUVAR DENEYLERİ GEOTEKNİK ARAŞTIRMALAR LABORATUVAR DENEYLERİ Bu standard, inşaat mühendisliği ile ilgili, lâboratuvarda yapılacak zemin deneylerinden, su muhtevasının tayini,

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI. (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI. (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ THE POINT LOAD TEST DENEY:4 Amaç ve Genel Bilgiler: Bu deney, kayaçların

Detaylı

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar).

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). . KONSOLİDASYON Konsolidasyon σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). σ nasıl artar?. Yeraltısuyu seviyesi düşer 2. Zemine yük uygulanır

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 Zemin incelemesi neden gereklidir? Zemin incelemeleri proje maliyetinin ne kadarıdır? 2 Zemin incelemesi

Detaylı

Ders Notları 2. Kompaksiyon Zeminlerin Sıkıştırılması

Ders Notları 2. Kompaksiyon Zeminlerin Sıkıştırılması Ders Notları 2 Kompaksiyon Zeminlerin Sıkıştırılması KONULAR 0 Zemin yapısı ve zemindeki boşluklar 0 Dolgu zeminler 0 Zeminin sıkıştırılması (Kompaksiyon) 0 Kompaksiyon parametreleri 0 Laboratuvar kompaksiyon

Detaylı

Sıkıştırma enerjisi arttıkça optimum su muhtevası azalmakta, kuru birim hacim ağırlık artmaktadır. Optimum su muhtevasına karşılık gelen birim hacim

Sıkıştırma enerjisi arttıkça optimum su muhtevası azalmakta, kuru birim hacim ağırlık artmaktadır. Optimum su muhtevasına karşılık gelen birim hacim KOMPAKSİYON KOMPAKSİYON Zeminlerin stabilizasyonu için kullanılan en ucuz yöntemdir. Sıkıştırma, zeminin kayma mukavemetini, şişme özelliğini arttırır. Ancak yeniden sıkışabilirliğini, permeabilitesini

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti.

Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti. DÖKÜM KUMLARININ ELEK ANALİZİ 1. DENEYİN AMACI Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti. 2. TEORİK BİLGİLER Döküm tekniğinde ergimiş metalin içine döküldüğü kalıpların

Detaylı

İLLER BANKASI A.Ş. İHALE DAİRESİ BAŞKANLIĞI

İLLER BANKASI A.Ş. İHALE DAİRESİ BAŞKANLIĞI İLLER BANKASI A.Ş. İHALE DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI JEOLOJİK - JEOTEKNİK ETÜTLER, JEOFİZİK ETÜTLER, JEOTEKNİK HİZMETLER İLE ZEMİN VE KAYA MEKANİĞİ LABORATUVAR DENEYLERİ BİRİM FİYAT CETVELİ Oğuzhan YILDIZ

Detaylı

2015 YILI JEOLOJİK - JEOTEKNİK ETÜT VE HİZMET İŞLERİ, JEOFİZİK ETÜT İŞLERİ, ZEMİN VE KAYA MEKANİĞİ LABORATUVAR DENEYLERİ BİRİM FİYAT CETVELLERİ

2015 YILI JEOLOJİK - JEOTEKNİK ETÜT VE HİZMET İŞLERİ, JEOFİZİK ETÜT İŞLERİ, ZEMİN VE KAYA MEKANİĞİ LABORATUVAR DENEYLERİ BİRİM FİYAT CETVELLERİ İLLER BANKASI A.Ş. YATIRIM KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2015 YILI JEOLOJİK - JEOTEKNİK ETÜT VE HİZMET İŞLERİ, JEOFİZİK ETÜT İŞLERİ, ZEMİN VE KAYA MEKANİĞİ LABORATUVAR DENEYLERİ BİRİM FİYAT CETVELLERİ

Detaylı

KONİ İNDEKSİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ÇEŞİTLİ YAKLAŞIM EŞİTLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

KONİ İNDEKSİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ÇEŞİTLİ YAKLAŞIM EŞİTLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Tarımsal Mekanizasyon 18. Ulusal Kongresi Tekirdağ 302 KONİ İNDEKSİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ÇEŞİTLİ YAKLAŞIM EŞİTLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZET Comparing the Various Prediction Equations Concerning

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ ISPARTA, 2014 ÖĞÜTME ELEME DENEYİ DENEYİN AMACI: Kolemanit mineralinin

Detaylı

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 1987-1992 Lisans Celal Bayar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği 2001-2004 Y. Lisans

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ Mak. Müh. Kaan ÖZEL YÜKSEK LİSANS TEZİ Makina Mühendisliği ANA

Detaylı

İnce Daneli Malzeme Kalınlığının, Dane Çapının ve Şev Eğiminin Taşıma Gücüne Etkisi

İnce Daneli Malzeme Kalınlığının, Dane Çapının ve Şev Eğiminin Taşıma Gücüne Etkisi Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt: 8 Sayı: 1 s. 95-100, 2005 Vol: 8 No: 1 pp. 95-100, 2005 İnce Daneli Malzeme Kalınlığının, Dane Çapının ve Eğiminin Taşıma Gücüne Etkisi Servet YILDIZ, Oğuzhan

Detaylı

Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations

Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations MADENCİLİK Aralık December 1989 Cilt Volume XXVIII Sayı No 4 Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations Çetin ONUR (*) Gündüz YEREBASMAZ (**) ÖZET Bu yazıda, tali havalandırma vantüplerinin

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014. TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 24 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

DENEYİN YAPILIŞI: 1. 15 cm lik küp kalıbın ölçüleri mm doğrulukta alınır. Etiket yazılarak içine konulur.

DENEYİN YAPILIŞI: 1. 15 cm lik küp kalıbın ölçüleri mm doğrulukta alınır. Etiket yazılarak içine konulur. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAZE BETON DENEYLERİ DENEY ADI: TAZE BETON BİRİM HACİM AĞIRLIĞI DENEY STANDARDI: TS EN 12350-6, TS2941, ASTM C138 DENEYİN AMACI: Taze

Detaylı

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü. 321 Cevher Hazırlama Laboratuvarı I ÖRNEK AZALTMA

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü. 321 Cevher Hazırlama Laboratuvarı I ÖRNEK AZALTMA İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü 321 Cevher Hazırlama Laboratuvarı I ÖRNEK AZALTMA 1. GİRİŞ Belirli bir cevherin niteliklerinin saptanmasında kullanılmak üzere temsili

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI. Kemal Tuşat YÜCEL

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI. Kemal Tuşat YÜCEL SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI Kemal Tuşat YÜCEL İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI YIĞMA YAPI MALZEME

Detaylı

Laboratuvar adı: JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI. Bağlı olduğu kurum: JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ

Laboratuvar adı: JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI. Bağlı olduğu kurum: JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ Laboratuvar adı: JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI Bağlı olduğu kurum: JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ Posta Adresi: Dumlupınar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi LABORATUVARDA BULUNAN CİHAZLAR Cihaz: Kaya ve zemin

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-500.2015.01 Koordinatör:

Detaylı

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802)

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) Beton karışım hesabı Önceden belirlenen özellik ve dayanımda beton üretebilmek için; istenilen kıvam ve işlenebilme özelliğine sahip; yeterli dayanım ve dayanıklılıkta olan,

Detaylı

DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri. AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri. AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi. DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Dökümlerin büyük bir kısmı kum kalıpta yapılır. Dökümhanede kullanılan kumlar başlıca

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

ATIK BARAJLARINDA UYGULANAN JEOTEKNİK ÇALIŞMALAR; GÜMÜŞTAŞ (GÜMÜŞHANE) ÖRNEĞİ SELÇUK ALEMDAĞ ERDAL GÜLDOĞAN UĞUR ÖLGEN

ATIK BARAJLARINDA UYGULANAN JEOTEKNİK ÇALIŞMALAR; GÜMÜŞTAŞ (GÜMÜŞHANE) ÖRNEĞİ SELÇUK ALEMDAĞ ERDAL GÜLDOĞAN UĞUR ÖLGEN ATIK BARAJLARINDA UYGULANAN JEOTEKNİK ÇALIŞMALAR; GÜMÜŞTAŞ (GÜMÜŞHANE) ÖRNEĞİ SELÇUK ALEMDAĞ ERDAL GÜLDOĞAN UĞUR ÖLGEN Bu çalışmada; Gümüşhane ili, Organize Sanayi Bölgesinde GÜMÜŞTAŞ MADENCİLİK tarafından

Detaylı

ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 Yılı DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ

ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 Yılı DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ Kullanılıyor Mesai içi 1. AGREGA DENEYLERİ 1.1. Elek analizleri 150 1.2. Agrega özgül ağırlığının bulunması 130 1.3. Agrega su muhtevasının bulunması 130 1.4. Los Angeles deneyi ile aşınma kaybının bulunması

Detaylı

Balıkesir ili yol çalışmalarında kullanılan agregaların özellikleri ve şartnameye uygunluğu

Balıkesir ili yol çalışmalarında kullanılan agregaların özellikleri ve şartnameye uygunluğu BAÜ FBE Dergisi Cilt:9, Sayı:1, 45-51 Temmuz 2007 Özet Balıkesir ili yol çalışmalarında kullanılan agregaların özellikleri ve şartnameye uygunluğu Ayşe TURABĐ *, Arzu OKUCU Balıkesir Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, GEOTEKNİK ABD ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, GEOTEKNİK ABD ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ DANE BİRİM HACİM AĞIRLIK DENEYİ _ W x y ' f c - f c - w j ] Numune No 1 4 5 Kuru Zemin Ağırlığı (g), W, Su + Piknometre Ağırlığı (g), W Su + Piknometre + Zemin Ağırlığı (g), W Dane Birim Hacim Ağırlığı

Detaylı

İYC MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. NE AİT MUĞLA - FETHİYE YÖRESİ BEJ TÜRÜ KİREÇTAŞININ FİZİKO-MEKANİK ANALİZ RAPORU

İYC MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. NE AİT MUĞLA - FETHİYE YÖRESİ BEJ TÜRÜ KİREÇTAŞININ FİZİKO-MEKANİK ANALİZ RAPORU T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING İYC MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. NE AİT MUĞLA - FETHİYE YÖRESİ BEJ TÜRÜ KİREÇTAŞININ FİZİKO-MEKANİK ANALİZ

Detaylı

KLİNİK ARAŞTIRMALARDA İKİ ÖLÇÜM TEKNİĞİNİN UYUMUNU İNCELEMEDE KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER

KLİNİK ARAŞTIRMALARDA İKİ ÖLÇÜM TEKNİĞİNİN UYUMUNU İNCELEMEDE KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MECMUASI Cilt 56, Sayı 1, 2003 1-6 KLİNİK ARAŞTIRMALARDA İKİ ÖLÇÜM TEKNİĞİNİN UYUMUNU İNCELEMEDE KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER Yasemin Genç* Durdu Sertkaya** Selda

Detaylı

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ VE PROTEİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ VE PROTEİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ VE PROTEİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-500.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ

Detaylı

JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ

JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ 1. KAYA MEKANİĞİ LABORATUVARI HİZMETLERİ BİRİM FİYAT LİSTESİ (KDV HARİÇ) KOD İŞİN ADI STANDART NO BİRİMİ 1.1. Parça Kayadan Numune Alınması 1.2.

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KAYA MEKANĠĞĠ DERSĠ LABORATUVARI. (2015-2016 Güz Dönemi)

KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KAYA MEKANĠĞĠ DERSĠ LABORATUVARI. (2015-2016 Güz Dönemi) KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KAYA MEKANĠĞĠ DERSĠ LABORATUVARI (2015-2016 Güz Dönemi) KAYA SERTLĠĞĠ BELĠRLEME DENEYĠ (SCHMIDT ÇEKĠCĠ) DETERMINATION OF ROCK HARDNESS TEST ( SCHMIDT

Detaylı

1-AGREGALARIN HAZIRLANMASI (TS EN 932-1, TS 707, ASTM C 33)

1-AGREGALARIN HAZIRLANMASI (TS EN 932-1, TS 707, ASTM C 33) 1-AGREGALARIN HAZIRLANMASI (TS EN 932-1, TS 707, ASTM C 33) Deneye tabi tutulacak malzeme de aranılacak en önemli özellik alındığı kaynağı tam olarak temsil etmesidir. Malzeme kaynağın özelliğini temsil

Detaylı

JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015 YILI DÖNER SERMAYE BİRİM FİYAT LİSTESİ

JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015 YILI DÖNER SERMAYE BİRİM FİYAT LİSTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015 YILI DÖNER SERMAYE BİRİM FİYAT LİSTESİ A-Mineraloji-Petrografi Anabilim Dalı LABORATUVAR / İS Birim Fiyati (TL/ Adet) INCE KESİT LAB. Ince kesit yapımı ve Petrografik tanımlama

Detaylı

4. KOMPAKSİYON. Courtesy of U.S. WICK DRAIN, INC.

4. KOMPAKSİYON. Courtesy of U.S. WICK DRAIN, INC. 4. KOMPAKSİYON Courtesy of U.S. WICK DRAIN, INC. 1. Kompaksiyon nedir? 2. Kompaksiyon teorisi KAPSAM 3. Saha kompaksiyon ekipmanları ve uygulamaları 4. Saha kompaksiyon kontrolü 5. Kompakte edilmiş zeminlerin

Detaylı

BETON TEST MAKİNALARININ KALİBRASYONUNDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR ÜZERİNE ÇÖZÜMLER

BETON TEST MAKİNALARININ KALİBRASYONUNDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR ÜZERİNE ÇÖZÜMLER 307 BETON TEST MAKİNALARININ KALİBRASYONUNDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR ÜZERİNE ÇÖZÜMLER Bülent AYDEMİR Sinan FANK ÖZET Beton test makinalarına ait kuvvet ölçme sistemlerinin kalibrasyonu 2004 yılına kadar

Detaylı

100 kv AC YÜKSEK GERİLİM BÖLÜCÜSÜ YAPIMI

100 kv AC YÜKSEK GERİLİM BÖLÜCÜSÜ YAPIMI 465 100 kv AC YÜKSEK GERİLİM BÖLÜCÜSÜ YAPIMI Ahmet MEREV Serkan DEDEOĞLU Kaan GÜLNİHAR ÖZET Yüksek gerilim, ölçülen işaretin genliğinin yüksek olması nedeniyle bilinen ölçme sistemleri ile doğrudan ölçülemez.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

ÇELİKHANE CÜRUFU İLE YOL ALTYAPI DOLGUSUNUN ZEMİN ÖZELLİKLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ

ÇELİKHANE CÜRUFU İLE YOL ALTYAPI DOLGUSUNUN ZEMİN ÖZELLİKLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ ÇELİKHANE CÜRUFU İLE YOL ALTYAPI DOLGUSUNUN ZEMİN ÖZELLİKLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ Seyhan Fırat 1, Gülgün Yılmaz 2, İsa Vural 3, Jamal Khatib 4, Seyfettin Umut UMU 5 Özet Demir çelik fabrikalarında çelik

Detaylı

SUDA ASKIDA KATI MADDE TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI

SUDA ASKIDA KATI MADDE TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI SUDA ASKIDA KATI MADDE TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-210.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 23 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ Ezgi Özkara a, Hatice Yanıkoğlu a, Mehmet Yüceer a, * a* İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Malatya, 44280 myuceer@inonu.edu.tr

Detaylı

ANTALYA - ARAPSUYU MEVKİİNDEKİ BİR BÖLGENİN GEOTEKNİK ÖZELLİKLERİ

ANTALYA - ARAPSUYU MEVKİİNDEKİ BİR BÖLGENİN GEOTEKNİK ÖZELLİKLERİ ANTALYA ARAPSUYU MEVKİİNDEKİ BİR BÖLGENİN GEOTEKNİK ÖZELLİKLERİ Ömür ÇİMEN ve S.Nilay KESKİN Süleyman Demirel Üniv., İnşaat Mühendisliği Bölümü, Isparta ÖZET Bu çalışmada, Antalya Merkez Arapsuyu Mevkii

Detaylı

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-190.2013.02 Koordinatör:Dr. Fatma

Detaylı

ÇANAKKALE-ÇAN LİNYİTİNİN KURUMA DAVRANIŞI

ÇANAKKALE-ÇAN LİNYİTİNİN KURUMA DAVRANIŞI ÇANAKKALE-ÇAN LİNYİTİNİN KURUMA DAVRANIŞI Duygu ÖZTAN a, Y. Mert SÖNMEZ a, Duygu UYSAL a, Özkan Murat DOĞAN a, Ufuk GÜNDÜZ ZAFER a, Mustafa ÖZDİNGİŞ b, Selahaddin ANAÇ b, Bekir Zühtü UYSAL a,* a Gazi Üniversitesi,

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

Çizelge 5.1. Çeşitli yapı elemanları için uygun çökme değerleri (TS 802)

Çizelge 5.1. Çeşitli yapı elemanları için uygun çökme değerleri (TS 802) 1 5.5 Beton Karışım Hesapları 1 m 3 yerine yerleşmiş betonun içine girecek çimento, su, agrega ve çoğu zaman da ilave mineral ve/veya kimyasal katkı miktarlarının hesaplanması problemi pek çok kişi tarafından

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

SUDA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-190.2014.

SUDA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-190.2014. SUDA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-190.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 23 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ Bu

Detaylı

İMO Teknik Dergi, 2015 7023-7026, Yazı 431, Tartışma. Akın ÖNALP ve Ersin AREL in katkıları*

İMO Teknik Dergi, 2015 7023-7026, Yazı 431, Tartışma. Akın ÖNALP ve Ersin AREL in katkıları* TARTIŞMA İMO Teknik Dergi, 2015 7023-7026, Yazı 431, Tartışma Silt Biriminde (Kastamonu, Türkiye) Yapılan Menard Presiyometre, Standart Penetrasyon ve Laboratuvar Deney Sonuçları Arasındaki İlişkilerin

Detaylı

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 10 Sayı: 20 Güz 201 s.119-126 DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 1500 Aralık 2000 ICS 93.020 1. Baskı İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE ZEMİNLERİN- SINIFLANDIRILMASI Classificaiton of so in for civil engineering purposes TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

Detaylı

SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-240.2013.

SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-240.2013. SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-240.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014 Gebze/KOCAELİ Bu yeterlilik

Detaylı

ELEKTROMEKANİK ÜNİVERSAL DENEY CİHAZI

ELEKTROMEKANİK ÜNİVERSAL DENEY CİHAZI Ürün Kodu UTM-8050 UTM-8300 Elektromekanik Üniversal Deney Cihazı, 50 kn, 220-240V, 50-60Hz, 1 faz. Elektromekanik Üniversal Deney Cihazı, 300 kn, 220-240V, 50-60Hz, 1 faz. Standartlar TS EN ISO 6892-1,

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013 YILI DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ İÇİNDEKİLER

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013 YILI DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ İÇİNDEKİLER ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013 YILI DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ İÇİNDEKİLER Kod Deney Adı Sayfa No 1. AGREGA DENEYLERİ 2 2. TAŞ DENEYLERİ 2 3. ÇİMENTO

Detaylı

BETON YOL KAPLAMALARINDA VAKUM UYGULAMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

BETON YOL KAPLAMALARINDA VAKUM UYGULAMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Yıl: 2010, Cilt:3, Sayı:3, Sayfa:215-223 TÜBAV BİLİM DERGİSİ BETON YOL KAPLAMALARINDA VAKUM UYGULAMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Metin ARSLAN 1, Gökhan DURMUŞ 1, Serkan SUBAŞI 2, Ömer CAN 1, Kürşat YILDIZ 1

Detaylı

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları BETON* Beton Beton, çimento, su, agrega kimyasal ya mineral katkı maddelerinin homojen olarak karıştırılmasından oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, şekil rilebilen, zamanla katılaşıp sertleşerek

Detaylı

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout Su seviyesi = h a in Kum dolu sütun out Su seviyesi = h b 1803-1858 Modern hidrojeolojinin doğumu Henry Darcy nin deney seti (1856) 1 Darcy Kanunu Enerjinin yüksek olduğu yerlerden alçak olan yerlere doğru

Detaylı

SIKÇA SORULAN SORULAR

SIKÇA SORULAN SORULAR SIKÇA SORULAN SORULAR Chevron 2005 DOC ID VİSKOZİTE Viskozite Nedir? Viskozite, yağların kendi akışlarına karşı gösterdikleri iç dirençtir Düşük Viskozite = İnce ve kolay akan yağ Yüksek Viskozite = Kalın

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ LABORATUARI DONANIM VARLIĞI

ZEMİN MEKANİĞİ LABORATUARI DONANIM VARLIĞI ZEMİN MEKANİĞİ LABORATUARI DONANIM VARLIĞI 1) Elek Analizi Deneyi Resim 1 de kaba daneli zeminlerin granülometri eğrisinin belirlenmesinde kullanılan deney ekipmanları Burada görülenler laboratuvarımızdaki

Detaylı

4. KOMPAKSİYON KAPSAM

4. KOMPAKSİYON KAPSAM 4. KOMPAKSİYON Courtesy of U.S. WICK DRAIN, INC. 1. Kompaksiyon nedir? 2. Kompaksiyon teorisi KAPSAM 3. Saha kompaksiyon ekipmanları ve uygulamaları 4. Saha kompaksiyon kontrolü 5. Kompakte edilmiş zeminlerin

Detaylı

3- ÇİMNETONUN KIVAMI VE PRİZ SÜRESİ (TS EN 196-3)

3- ÇİMNETONUN KIVAMI VE PRİZ SÜRESİ (TS EN 196-3) 3- ÇİMNETONUN KIVAMI VE PRİZ SÜRESİ (TS EN 196-3) Deneyin amacı: Deneyde amaç çimento kıvamını sağlayan su miktarını saptamaktır. Çimentonun kıvamı, vikat (vicat) aletinin sondasının serbest bırakıldığı

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

AKTİF KAYNAKLI YÜZEY DALGASI (MASW) YÖNTEMINDE FARKLI DOĞRUSAL DIZILIMLERIN SPEKTRAL ÇÖZÜNÜRLÜLÜĞÜ

AKTİF KAYNAKLI YÜZEY DALGASI (MASW) YÖNTEMINDE FARKLI DOĞRUSAL DIZILIMLERIN SPEKTRAL ÇÖZÜNÜRLÜLÜĞÜ AKTİF KAYNAKLI YÜZEY DALGASI (MASW) YÖNTEMINDE FARKLI DOĞRUSAL DIZILIMLERIN SPEKTRAL ÇÖZÜNÜRLÜLÜĞÜ M.Ö.Arısoy, İ.Akkaya ve Ü. Dikmen Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

LABORATUVARDA YAPILAN ANALİZLER

LABORATUVARDA YAPILAN ANALİZLER Laboratuvar Adı: Yapı Malzemesi ve Beton Laboratuvarı Bağlı Olduğu Kurum: Mühendislik Fakültesi- İnşaat Mühendisliği Bölümü Laboratuvar Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. M. Haluk Saraçoğlu E-Posta: mhsaracoglu@dpu.edu.tr

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

ÜNİVERSAL MUKAVEMET TEST SİSTEMLERİ. Mühendislik Araştırmları Elektronik Sistemler Engineering Research Electronic System

ÜNİVERSAL MUKAVEMET TEST SİSTEMLERİ. Mühendislik Araştırmları Elektronik Sistemler Engineering Research Electronic System [ Y ı l ] ÜNİVERSAL MUKAVEMET TEST SİSTEMLERİ Mühendislik Araştırmları Elektronik Sistemler Engineering Research Electronic System Merkez Ofis : Huzur Mah. Oyak Sitesi 14. Blok Daire : 4Ayazağa-Şişli /

Detaylı

DÜŞÜK BASINÇLI ÇİMENTO ENJEKSİYONU İLE ZEMİN İYİLEŞTİRİLMESİ

DÜŞÜK BASINÇLI ÇİMENTO ENJEKSİYONU İLE ZEMİN İYİLEŞTİRİLMESİ DÜŞÜK BASINÇLI ÇİMENTO ENJEKSİYONU İLE ZEMİN İYİLEŞTİRİLMESİ Aydın KAVAK 1, Utkan MUTMAN 1 aydinkavak@yahoo.com, utkanmutman@yahoo.com Öz: Zemin enjeksiyonu çok çeşitli amaçlar için uygulanmaktadır. Günümüzde

Detaylı

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Agregalar, beton, harç ve benzeri yapımında çimento ve su ile birlikte kullanılan, kum, çakıl, kırma taş gibi taneli farklı mineral yapıya sahip inorganik

Detaylı

Tarımsal Mekanizasyon 18. Ulusal Kongresi Tekirdağ 290

Tarımsal Mekanizasyon 18. Ulusal Kongresi Tekirdağ 290 Tarımsal Mekanizasyon 18. Ulusal Kongresi Tekirdağ 290 ÇİZEL AYAĞI İLE ÇALIŞMADA PENETRASYON DİRENCİ DEĞERLERİNDEN YARARLANARAK BOZULMA KESİT ALANININ BELİRLENMESİ Determination of Soil Failure Pattern

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02. Koordinatör: Dr.

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02. Koordinatör: Dr. ATIK SUDA KİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak

Detaylı

RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ

RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Erdem KOÇ Arş.Gör. Mahmut

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN Şube Müdürü Ekim 2010 Kastamonu 1 Hız: Baca içerisinde

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

2004 Üniversitesi Y. Lisans İnşaat Mühendisliği İzmir Yüksek 2008 Teknoloji Enstitüsü Doktora İnşaat Mühendisliği Ege Üniversitesi 2015

2004 Üniversitesi Y. Lisans İnşaat Mühendisliği İzmir Yüksek 2008 Teknoloji Enstitüsü Doktora İnşaat Mühendisliği Ege Üniversitesi 2015 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Eyyüb KARAKAN 2. Doğum Tarihi: 23.06.1980 3. Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Çukurova 2004 Üniversitesi Y. Lisans İzmir Yüksek

Detaylı

MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU

MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU Dr. Bülent AYDEMİR Cemal VATAN Dr. Haldun DİZDAR 19.09.2014 TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ Kuvvet Laboratuarları İÇİNDEKİLER 1. Giriş...

Detaylı