Cilt : 5 Sayı : 4 TEMMUZ-AĞUSTOS Eııuuaını. ııurnmrı in. tmmob makina mühendisleri odası yayınıdır İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Cilt : 5 Sayı : 4 TEMMUZ-AĞUSTOS 1994. Eııuuaını. ııurnmrı in. tmmob makina mühendisleri odası yayınıdır İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ"

Transkript

1 Cilt : 5 Sayı : 4 TEMMUZ-AĞUSTOS 1994 Eııuuaını ııurnmrı in tmmob makina mühendisleri odası yayınıdır İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

2 ASIL ÇELİK, ISO 9002, TUV, TSE, FORD Q 101, RENAULT, ZF, CATERPILLAR. EATON KALİTE SERTİFİKALARINA SAHİPTİR ASIL ÇELİK Sanayi ve Ticaret A.Ş. Genel Müdürlük: Büyükdere Cad. Ercan Han 121/K: Gayrettepe-İstanbul facil Tel: (0-212) Telex: ACEL TR Fax: (0-212) I I S I L.

3 ENfiür-rni llliiurnnirıir\ ııuuaını llluncııuıjuıı Cilt: 5 Sayı: 4 TEMMUZ / AĞUSTOS 1994 tmmob makina mühendisleri odası yayınıdır YANSIMA 3 Çeviren: iffeltyigün Bu çalışmada, zaman-maliyet pronilerinin endüstrideki uygulamaları, bir şirketin bu yöntemi performansını belirlemede nasıl kullanılabileceği özetlenmektedir. SUNUŞ 19 ÇAĞDAŞ KALİTE KONULARININ TÜRKİYE'DEKİ GELİŞİMİ Bahadır AKIN Bu vazıda, TKY felsefesi ve ISO 9000 standartları konusunda, hem çeşitli kuruluşlarda hem de Kalite Derneği adına, eğitici, uygulayıcı ve değerlendirici (denetçi) olarak çalışırken edinilen deneyimlerden çıkarılan (ve özellikle son 6 yılı içeren) yorum ve sonuçlar sunulmaktadır. 8 TÜRKİYE'DE KALİTE ALANINDA KURUMSAL DÜZENLEME KONUSUNUN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ J j o O o 0 o O o I Sayfa fi "^o oo KÜÇÜK VE ORTA BOY SANAYİ İŞLETMELERİNDE KALİTE DÜZEYİ VE thtiyaçlari BELİRLEME ARAŞTIRMASI: BİR ANKET ÇALIŞMASI Müfit AKYOS KUçUk ve Orta Boy işletme (KOBt)1erden oluşan bir sanayi sitesinde, önceden belirlenmiş 97 firmada, KOSGEB Kalite Çalışma Grubu'unca gerçekleştirilen bir anket çalışmasının istatistiksel sonuçları ile yorum ve öneriler sunulmuştur. 35 KİM KİMDİR? İsmet ÖZTl'NAl.I Yazının birinci bölümünde Ülkemizde kalite alanında yapılmış düzenlemeler, kalkınma planlan, bakanlıklar ve örgütler, yabancı kaynaklı projeler ayrımında belirtilmiştir. Buna göre oluşmuş, kurumsal yapı değerlendirilmiş ve mevcut yapının yetersizliği nedeniyle kurumlaşma gereksinimi ve Ulusal Kalite Sağlama Kurumu kurulması önerilmiştir. Sayfa ODADAN 38 SÜRELİ YAYINLAR KALİTE MALİYETLERİNİN ÖLÇÜMÜ VE DENETİMİ: 1990'LARIN KALİTE METRİĞİ OLARAK MALİYET-ZAMAN PROFİLLERİ M Güven tvic.f N Sayfa 19 YAYIN POLİTİKASI 40 CONTENTS TEMMUZ/AĞUSTOS JULY/AUGUST Cilt 5 Volume Sayı 4 No Makina Mühendisleri Odası Adına Sahibi Publisher Murat ÖNDER Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Managing Editör Nesim ERKİP Yayın Sekreteri Technical Secretary Yaprak BOYLA Yayın Kurulu Publishing Board Mehmet Selim AKTÜRK Sait ATINÇ Nesim ERKİP Ahmet HASIRCI Güney ÖZALTAN H. Kürşat SERTPOYRAZ Işık TEKİN Baskı mprintedby MF Tanıtım Ltd. Şti. (312) Grafik Dizgi Graphist Type Setting Ali Rıza FALCIOĞLU MMO (312) ANKARA Baskı Sayısı Circulation 3000 Yönetim Yeri Head Office TMMOB Makina Mühendisleri Odası Sümer Sok. 36/1 -A Kızılay - ANKARA Tel : (312) Fax: (312)

4 YANSIMA j / "Kalite Özel Sayısı" olarak elinize gelen bu sayıda aslında yayın hayatımızın başından beri önemsediğimiz kalite konusuna biraz daha derinlemesine girme- j ye çalıştık. Yayın Kurulu olarak özellikle son birkaç yıl içinde kalite sayfalarını / doldurmakta hemen hiç sorun yaşamadık. Bu da bize meslekdaşlanmızın büyük ' bir bölümünün kalite konusuna ne kadar önem verdiğinin somut bir göstergesi. f Böyle bir sonuçtan hareketle bu sayıyı konusunda uzman bir arkadaşımızın, Sn. Bahadır Akın'in editörlüğünde "Özel Kalite Sayısı" olarak çıkarma kararını aldık. Kalite konusunda ülkemizde son yıllarda giderek artan ilginin ortaya ISO 9000 gibi standartları ve Kalder gibi öncü kuruluşları çıkarması sevinerek izlediğimiz gelişmeler. Vardığımız noktadan sonra görmek istediklerimiz ise büyük işletmelerde oluşan kalite anlayışının giderek orta ve küçük ölçekli kuruluşlara ; da yansıması, kalite felsefesine uygun yönetim biçimlerinin yaygınlaşması ve / devletin kalite konusunda gerçekleştirmesi gereken düzenlemelerdir. V Kalite seferberliği bize çok şey öğretti: Kalite, bir işletmede tüm çalışanların /' sorunudur; kalite müşteri isteklerinin karşılanmasıdır; kalite kontrol edilmez, üretilir vb. gibi. Şimdi sıra bu öğrendiklerimizi tabana kadar yaymaya ve ürünlerimizi dünya pazarına sunmaya gelmiştir. Bu özel sayımızın sayfalarında yer alan kaliteli yazılardan keyif almanız dileği ile. Saygılarımızla, EM Yayın Kurulu

5 Kalite... Hergün hepimizin yaşadığı ve "kalite" ile ilişkili bir çok mutluluk veren ve sinir bozan olaylar olduğuna göre, kalite herkesin bildiği bir olgu değil midir? Bir restoranda karşılaştığınız güleryüz, güzel yemekler ve kabarık olmayan bir fatura, zamanında kalkmayan uçak, sözverdiği sürede gitmeyen tren, hemen yanıt veren 118 no.lu telefon, vergi yatırdığınızda teşekkür eden bir memur, teksisine bindiğinizde günaydın diyen bir şoför, dükkanına girdiğinizde homurdanan bir tezgahtar, boyası dökülen, bozulan bir takım ev gereçleri, Aziz Nesin'in bir öyküsünde anlattığı gibi, açılması gerektiği halde açılamayan, açılmaması gerektiği halde açılan bir takım şişe ve kutular... Benzer örneklerle sayfaları dolduramaz mıyız? Günümüzde, kalite anlayışında belirleyici öğenin "müşteri" olduğu kabul edilmektedir. Her ürünün (mal olsun, hizmet olsun) mutlaka bir müşterisi vardır. Müşteri kitlesi bazen milyarlarla, bazen de tek basamaklı sayılarla ifade edilebilir, ürünün cinsine göre. Bu önemli değil. Çağdaş anlayış, malı ve hizmeti üreten sistemin odağında müşterinin olması gerektiğini söylüyor bize. Önemli olan, müşteri beklentilerinin ve gereksinimlerinin tam olarak karşılanması... Bu da isteklerin doğru belirlenmesini, mal veya hizmetin ve onun sağlayacak sistemin bu istekler doğrultusunda tasarlanmasını gerektiriyor. Zorla güzellik olmaz... Peki, zorla kalite olur mu? Aslında zorlayıcılığın müşteri kesiminden gelmesi gerekiyor. Bu da öncelikle sözkonusu ürünün rekabetçi bir piyasada boy göstermesini gerektiriyor. Ekonominin her sektöründe rekabetin olmasıyla ve rekabeti önleyici faktörlerin ortadan kalkmasıyla "müşterinin ciddiye alınma oranının" artacağını ve kalitenin yükseleceğini söyleyebiliriz. *# Kalite konusu, içerdiği tüm anlamlar ve kapsadığı tüm boyutlarıyla ülkemizde tartışılabilir hale gelmiştir. Bu çok sevindirici bir gelişmedir. Özellikle son on yıl içinde dünyadaki yeni eğilimleri izleyebilme olanağımızın ve yeteneğimizin artmış olduğunu gözlüyoruz. Kalite düşüncesinin evriminde ulaşılan en son basamak günümüzde Toplam Kalite Yönetimi (TKY) olarak adlandırılmaktadır. TKY, iş dünyasında madalyonun iki tarafını da dikkate alan bir anlayışı egemen kılmaya çalışıyor. Bir yanda müşteri, öteki yanda üretici... TKY getirdiği ilkelerle hem müşterinin tam tatminini hedefliyor, hem de bu ilkelere göre yönetilen bir kuruluşun, sürekliliği sağlaması koşuluyla, kalitesini rekabet gücünü ve çalışanlarının tatminini en üst düzeye çıkartacağını kanıtlıyor. Yurdumuzda TKY üniversite ve sanayi çevrelerinde tartışılmakta ve uygulama çabaları görülmektedir. Sanayi çevrelerinin konuyla ilgilenmelerinde dışa açılma, Avrupa Topluluğu ile bütünleşme çabaları, artan müşteri bilinci, dolayısıyla yurtdışı ve yurtiçi rekabete daha duyarlı hale gelme gibi nedenler önemli rol oynamıştır. Bu koşullar varoldukça sanayimizin Çağdaş Kalite konularına ilgisi ister istemez sürecektir. Ancak konunun sanayi kesiminde tüm boyutlarıyla ve bütünsellik içinde anlaşıldığı, bilinçli ve etkin uygulamaların yapıldığı iddia edilemez. TKY bir kültürdür; benimsenmesi tepe yönetimlerinden başlayarak bir dizi değişimi gerektirmektedir. Eski alışkanlıkların, kestirme yöntemlerin terkedilmesi ise kolay olmamaktadır. Üniversitelerin de programlarında çağdaş kalite konularına hakettiği yeri verdiği söylenemez. Yönetici ve mühendis yetiştiren tüm dallarda, temel kalite kavram ve tekniklerinin ders programlarında yer alması önemli bir eksikliği giderecektir. Son olarak, kamu kesiminde ve devlet yönetim mekanizmasında çağdaş kalite yönetim ve ilkelerine ilginin yok denecek kadar az olduğunu söylemeliyiz. Oysa bu kesimlerce üretilip sunulan her karar, her ürün çok geniş bir "müşteri" kitlesini etkilemektedir. A.B.D. yönetimi, 1980'li yıllarda Japonya'yı yakalamak için kalite atağına kalktığı zaman Başkan Reagan'ın bizzat ilgilendiği bir grup kurulmuştu. Nasıl şirketlerde tepe yönetiminin bilinçli katkısı ve desteği olmadan çağdaş kalite yöntemleri yerleştirilemiyorsa, ülke düzeyinde de yönetim mekanizmasında görev alanların bu konularda bilgi sahibi olmaları ve özendirici bir rol üstlenmeleri gerekmektedir. BAHADIR AKIN ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ CİM : 5 Sayı :4 1994

6 Mâm ÇAĞDAŞ KALİTE KONULARININ TÜRKİYE'DEKİ GELİŞİMİ* Bu yazıda, göztemferden çıkarılan (m özettikte $op akı ythjceretft) ymun w sonuçlar &tmıtmaktadtr r Yazıda temel olarak şu kmufar yer atmaktadır: 1, Çağdaş kalite konularmuı Törkty&d& doğuşu ve gelişimi. Z Çağdaş kaiite mlaytşınm itygu(anma$ifida karşılaşılan tattışmaft kavranrfar. Bahadır AKIN ArçelikAŞ. Ankara Bulaşık Makinası İşletmesi Kalite Güvence Müdürü Bu yazı, YA/EM XVI. Ulusal Kongresi'nde günü yapılan "Toplam Kalite Yönetimi" panelindeki sunuş esas alınarak hazırlanmıştır. 1. ÇAĞDAŞ KALİTE KONULARININ TÜRKİYE'DE DOĞUŞU VE GELİŞİMİ 1980'lerin başlarında bellibaşlı büyük holdingler tarafından Kalite Çemberleri (KÇ) uygulamaları başlatılmıştır. Bu, 80'lerin sonuna doğru hızını kaybederken aynı anda İstatistiksel Proses Kontrol (İPK) uygulamaları ilgi çekmeye başlamıştır. 1990'ların başında Toplam Kalite Yönetimi fikri yaygın olarak duyulmaya başlarken, hemen hemen aynı zamanlara rastlayan bir ISO 9000 'salgım' TKY'nin çıkışını ve yayılmasını frenlemiştir. Bu kısa tarihçeye baktığımızda ve batı dünyasıyla kendimizi karşılaştırdığımızda iki nokta dikkatimizi çekmektedir. (Tablo. 1) TABLO. 1 ÇAĞDAŞ KALİTE KONULARININ KALİTE ÇEMBERLERİ İSTATİSTİKSEL PROSES KONTROL TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ ISO 9000 TKY + KALİTE ÖDÜLÜ RE-ENGINEERING 1. Türkiye'de gelişmenin izlediği yol Batı ile paraleldir (orada da sırasıyla, KÇ, İPK, TKY ve ISO 9000 ilgi odağı olmuştur). 2. Yapı taşlarının adaptasyonunda, Batıyla aramızdaki faz farkı gittikçe kapanmaktadır. Yani, KÇ'ni Türkiye bir 10 yıl farkla 'keşfederken', TKY'ni yaklaşık 7, ISO 9000'i yaklaşık 3 yıl sonra yaygın olarak konuşmaya ve uygulamaya başlamıştır. Burada parantez açıp bir üçüncü noktaya dikkat çekilebilir: Kalite Çemberleri hariç diğer iki konunun yurtiçinde tanınıp yayılmasında akademik kuruluşlar değil daha çok sanayi kuruluşları önayak olmuşlardır. 1990'ların ortasına yaklaşırken, son iki yıldır ISO 9000 TÜRKİYE'DEKİ GELİŞİMİ 1980'LER ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ Cilt: 5 Sayı :4 1994

7 standartlarına ilginin azaldığını buna karşın Kalite Ödülünün ilgi çektiği görülmektedir. (Burada bir başka hatırlatma yapmakta yarar görüyorum: Biraz sonra değineceğim kavramsal karışıklıkların bir ölçüde düzelmesine 1991 yılında resmen kurulan, 1992 yılında etkin bir şekilde çalışmalarına başlayan KalDer'in çok büyük katkısı olmuştur.) Kalite Ödülü, KalDer ve TÜSİAD tarafından ortaklaşa kurulan ve desteklenen bir ödüldür; Avrupa Kalite ödülü esas alınarak hazırlanmıştır. Kriterlerini tam anlamıyla karşılayan bir kuruluş, "TKYni tam olarak uygulayan mükemmel bir kuruluştur" olarak tanımlanır. Ödüle başvuran kuruluşlar birbirlerine göre değil "mutlak" olarak değerlendirilirler. Yani ödül her yıl ille de verilmek zorunda değildir. Kısaca, TKY ödülün özendirici etkisiyle yeniden gündemde öncelik kazanmıştır. Bugünlerde ise yurdumuzda "TKY mi, reengineering mi" konusu günceldir. Burada Batı ile aramızda hiç faz farkı yoktur!! 2. ÇAĞDAŞ KALİTE ANLAYIŞININ UYGULANMASINDA KARŞILAŞILAN TARTIŞMALI KAVRAMLAR Öncelikle şu belirlemeleri yapmak durumundayız: 1. Her kuruluş istediği yönetim modelini seçip uygulamakta özgürdür. Yönetim modelinin TKY'ne göre şekillenmesini zorlayan bir düzenleme yoktur. 2. Aynı şekilde, yönetim sisteminin ISO 9000 standartlarından birisine göre olmasını zorlayan ne ulusal ne de uluslararası bir yasal düzenleme vardır. Ancak belirli bir müşteri, o kuruluşu kendisinden ürün almanın bir önkoşulu olarak ISO 9001/9002 standartlarından birisine göre belgeli olmasını zorlayabilir. 3. TKY için herkesin üzerinden anlaştığı tek bir model yoktur. Deyim hoşgörülürse, TKY'nin tanımı, bu işin içinde olanlarca bile, biraz filin tanımı gibidir. Benim kişisel olarak benimsediğim modeli basitçe şöyle tanımlayabilirim: Deming'in 14 ilkesiyle çerçevesi çizilen, Juran'ın örgütlenme modeli ve tanınmış "sürekli gelişme sarmalıyla" içi doldurulabilecek bir TKY modeli. 4. TKY modelinin (sonuçlarının geçerliliği açısından) açıkça söylenmeyen ama üstü örtülü en temel varsayımı, serbest rekabete açık bir ekonominin varlığıdır. 5. TKY insana (hem kendi çalışanına hem müşteriye) saygıyı, demokratik bir çalışma ortamını temel alarak kalitenin sürekli gelişimini ve karlılığın uzun vadede sürekliliğini garanti eder. Bu son iki saptamayı şu nedenle yapıyoruz: Kuruluşlar elbette TKY'den başka yönetim modelleriyle de karlı olabilir; hele rekabetin olmadığı ekonomilerde kısa dönemde karlı olmak veya görünmek çok kolaydır. Şimdi en çok karşılaşılan ve tartışılan sorulara bakabiliriz: 1. ISO 9000 standartları TKY'ne geçiş için bir önkoşul mudur? 2. ISO 9000 standartları TKY'ne geçişi kolaylaştırır mı? 3. ISO 9000 standartları TKY standardı mıdır? 4. ISO 9000 standartları ile TKY ilişkisi nedir? 5. TKY için kalite çemberleri ne kadar önemlidir, KÇ olmadan TKY olabilir mi, KÇ TKY için ilk adım mıdır? Soruları tartışmadan önce TKY, ISO 9000 ve KÇ ilişkisini nasıl gördüğümü basitçe anlatmak için çizdiğim Venn Diyagramını incelemek yararlı olur: Denetim/Belgelendirme Soru 1: Hayır, önkoşul değildir. Soru 2: Kuruluşun amaçlarına bağlıdır. Özellikle, üst yönetim uzun vadeli yönetim modeli olarak TKY'ni seçmişse bilinçli bir ISO 9000 uygulaması, geniş bir katılım sağlar, geçişi kolaylaştırır. Öte yandan müşteri/pazar koşulları gerektirmiyorsa ISO 9000 uygulaması yapılmaksızın TKY modeli bilinçli ve planlı olarak uygulamaya konulabilir. Soru 3: Kesinlikle hayır. Venn diyagramıyla göstermek istediğim budur zaten. TKY ve ISO 9000'in arakesiti vardır, ama tam çakışan iki küme değildir. ISO 9000'in dışarıda kalan kısmı standartlara göre yapılan denetimler ve belgelendirme süreçlerini göstermektedir. Öte yandan, TKY bir standarda bağlanamayan, bu anlamda denetimi yapılamayacak bir olgudur. Soru 4: O halde ISO 9000 ve TKY ilişkisi için şu söylenebilir: İkisinin de üst yöneti- Cilt:5 Sayı:

8 min sorumluluğu, kalite sistemi, tasarım kontrolü, eğitim, istatistiksel teknikler gibi birbirleriyle çok yakından ilişkili alanları vardır. Fakat TKY ISO 9000'in gerektirdiğinden çok daha kapsamlı, özellikle kaliteyi sürekli geliştirmeye yönelik teknikleri içeren bir anlayıştır. Oysa ISO 9000 ile yalnızca, ulaşılmış bir kalite düzeyi sürdürülür. Soru 5: Çok kısa ve yalın bir yanıt vermek gerekirse "KÇ olmadan TKY olabilir ama KÇ olması da tek başına TKY'ni sağlamaz" denilebilir. Öte yandan, sağlıklı bir KÇ uygulamasının TKY'ni güçlendireceği muhakkaktır. Çünkü yönetimle çalışanların ilişkilerinin iyileşmesine olağanüstü katkıları olabilir. (Bu arada KÇ'nin batıda ve Japonya'da farklı uygulandıklarını da anımsamak gerekir.) KÇ'nin TKY için, ilk adım olabilmesi için TKY'nin tüm öğelerinin planlanması ve uygulamaya sokulması gerekir. "İlk Adım"dan çok "bütünün parçası" deyimi ise daha yerinde olur. Özetle, ISO 9000 ve TKY için uçlarda fikirler vardır. Yelpazenin nedenli geniş olduğunu belirtmek için kısaca şu örnekleri okumak yeterli olabilir: Juran "ISO 9000 gelişmenin önemini, üst yönetimin katılımının önemini, çalışanların katılımını içermemektedir... ISO 9000 sistemine sahip olun olmayın sürekli geliştirme yapmak zorundasınız... Pazarlama amacıyla ISO 9000'e uymak zorunda olabilirsiniz, ama bu kalitede önderlik için yetmek. MB ve Avrupa Kalite ödüllerindeki kriterler de eklenmelidir." demektedir. (European Ouality, vol. 1, no.1,1994) Japonya iş çevrelerinde de ISO 9000 ve TKY karşılaştırması son yılların hararetli konuları ndandır. Japanese Standards Association tarafından yakın geçmişte düzenlenen bir toplantıda ISO 9000 ve TKY ilişkileri çok yönlü olarak tartışılmıştır. Toplantıda, aralarında Deming ödülü kazananlar, ISO 9001/9002 belgeli şirketler, belgelendirme kuruluşları ve kamu sektörü temsilcilerinin de bulunduğu çok geniş bir kesim görüşlerini bildirmişlerdir. Bu sempozyumda Dainippon Ink and Chemicals (DIC) şirketinin TKY Departmanı Direktörünün hazırladığı bir "ilişki matrix tablosu" da görüşülmüştür. Burada dikkat çeken, Japonların da TKY'nin ISO 9000'den örnek alıp güçlendirmeleri gereken yönleri olduğunu belirtmeleridir. (Örnek vermek gerekirse, kalite sistemi, sözleşmenin gözden geçirilmesi, doküman kontrolü, ürün tanımı ve izlenebilirliği, muayene ve deney...) (ISO 9000 News, vol. 3, no.1, Jan/Feb 1994) 3. TKY KÜLTÜRÜNÜN BENİMSENMESİNDE YAŞANAN BAŞLICA GÜÇLÜKLER Bir kuruluşun performansının organizasyon kültürünün doğrudan ifadesi olduğunu varsayarsak, TKY anlayışının ve tekniklerinin uygulanmasıyla, o kuruluşun performansının artırılabileceğini söyleyebiliriz. Bir başka deyişle, organizasyon kültürünün değiştirilmesiyle performans da değişecek, gelişecektir. O nedenle, bilinçli, sistematik ve planlı olarak organizasyon kültürü değiştirilmelidir. Böylece "düşünce yapısı" değişmiş olacak ve TKY anlayışının önündeki en büyük kısıtlayıcı faktör elenmiş olacaktır. Bugüne kadar edindiğim deneyim ve gözlemler, bu "değişimin" önündeki engellerin başlıcalarını şöyle sıralamama yol açıyor: 1. ilgisiz üst yönetim: Katılım eksikliği (eğiticilik, denetçilik, liderlik, politika ve strateji belirleme, coach'luk, uygulamalar). Mizuno "üst yönetimin katılımcı olmadığı bir şirket kafası kesik tavuk gibidir; çok enerji harcar, koşar, bir yere gitmez" demektedir. Çoğunlukla, üst yönetim ilk baştaki heyecanını ve desteğini sürekli kılamamaktadır. 2. Üst yönetimin alt kademelere uzak oluşu: Organizasyon kademelerinin çokluğu, liderlik ve katılımcılık eksikliği, çalışanlarda motivasyon kaybına yol açmakta, iletişimi bozmaktadır. 3. Üst yönetimce belirlenmiş net TKY hedefleri olmaması: Niçin TKY uygulanmakta? Neler bekleniyor? Çoğunlukla bu konuda üst yönetimlerin kafasının berrak olmaması, hedeflerin somut ve gerçekçi olmasını önlemektedir. 4. Üst yönetimce belirlenen hedeflerin alt kademelere ulaştırılamaması: Ya ulaştırılması gerektiğinin bilincinde olmamaktan ya da böyle bir mekanizma olmadığından, tüm çalışanların çabalarının, kuruluşun ortak amaçlarına hizmet etmesi sağlanamamakta veya üst yönetimden aktarılan mesajların içeriği bozulmaktadır. Bu da yanlış uygulamalara ve işlerin tekrarına yol açmaktadır. 5. Rolünü anlamamış bir orta yönetim kademesi: Kuruluşlarda TKY araç ve tekniklerinin uygu- Cilt: 5 Sayı :4 1994

9 lanmasını sağlayacak, özendirecek kademe budur. TKY'ni içeriğinin anlaşılamaması ve teknikleri bilmemek çok büyük yanlışlıklara yol açmakta, işlerin gidişini yavaşlatmaktadır. 6. Departmanların birbirinden kopuk oluşu: TKY çalışmalarına her departmanın katılımı şarttır. Ayrıca, departmanların çalışma hedeflerinin, iş programlarının kuruluşun ortak amaçlarına maksimum katkıyı sağlayacak biçimde olması gerekir. "Fonksiyonlararası yönetim" biçiminin olmadığı yerlerde işlerin duplikasyonu, yetki karışıklığı ve işlerin sahipsiz kalması kaçınılmazdır. 7. Çok teori az uygulama: TKY çalışmalarına büyük istekle başlayan kuruluşlar genellikle kavramlara ağırlık verip, özellikle istatistiksel tekniklerin yaygın kullanımını gözardı etmektedir. Denge iyi kurulmalıdır. 8. Ürün kalitesine ilişkin politikaların eksikliği: Bulundukları yeri iyi belirlemeyen ve nereye ulaşmak istediklerini iyi tanımlamayan kuruluşlar, kalite politikalarına ilişkin temel soruları yanıtsız bıraktıkları için, TKY için yapılan diğer planlamalar doğru olmamaktadır. 9. Törenselliğin vurgulanıp içeriğin unutulması: Karmaşık sistemler kurma, formlar geliştirme, süslü sunuşlar yapma gerçekten TKY uygulanıyor sanısını yaratabilir. Tüm çabaların, tüm faaliyetlerin kuruluşun belirlediği tüm çabaların, tüm faaliyetlerin kuruluşun belirlediği temel hedeflere katkısı olmasına, katma değeri olmasına, bu anlamda "içeriği olmasına" özen gösterilmelidir. 10. Eğitim eksikliği: Özellikle üst ve orta kademe yöneticilerinin "zaman yokluğu" nedeniyle yeterli eğitim almamaları, aslında uygulayabilecek düzeyde bilmeleri gereken birçok teknikten habersiz kalmalarına yol açmaktadır. Bu da doğru ve etkin planlama yapılamamasına neden olmaktadır. 4. SONUÇ Juran "İnsanların zihnini açan krizdir" diyor. Ama kuruluşların "inşallah kriz olmaz" deyip günlerini geçirmemeleri gerekir. TKY uzağı görme ve krizleri en az hasarla atlatma olanaklarını sağlayan bir yönetim biçimidir. Şirketler teknelere benzer. Tekneler kaptanın manevralarına belli bir gecikmeyle yanıt verir. İyi bir kaptanın, bu nedenle, hedefini belirlemesi, rotasını çizmesi ve yapacağı manevraları önceden planlaması gerekir. Şirketlerde de ana hedeflerin belirlenmesi, buna uygun politika ve stratejilerin çizilmesi, zamanında ve doğru kararların verilmesi gerekir. Bu da yönetimin en başta gelen görevlerindendir. Özellikle kararların da etkisini belli bir gecikme ile göstereceği yöneticiler tarafından akılda tutulmalıdır. Bugün kaliteye önem verilmemesi, kalite geliştirme planlarının yapılmaması, müşteri/pazar/ rekabet koşullarının sürekli izlenmesini sağlayan göstergelerin kullanılmaması, bugün iyi gibi görünen bilanço karlarına karşın bir şirketi apansız krize sürükleyebilir. Önlem alınacağı zaman ise iş işten geçmiş olur ya da alınan önlemler çok geç etkisini gösterir. KAYNAKÇA 1. Mizuno, S., Company-VVide Total Ouality Control, Asian Productivity Center Juran, J. M., "Juran's Message for Europe", European Ouality, vol. 1, no. 1, , Tomiyama, T., "Combining ISO and Japanese TQC", ISO 9000 News, vol. 3, no. 1, Bahadır AKIN 1976 yılında ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü'nden lisans, 1979 yılında aynı bölümden yüksek lisans derecesi aldı. Yüksek lisans çalışması sırasında Petkim'de Planlama Mühendisi olarak çalıştı. Sırasıyla; ODTÜ, TÜBİTAK ve Şişecam'da görev yaptı. Rotterdam Erasmus Üniversitesi'nde konuk araştırmacı olarak bulundu. Halen Arçelik Ankara Işletmesi'nde Kalite Güvence Müdürü olarak çalışmaktadır. KalDer'in asil üyesi olup, derneğin eğitim ve ödül gruplarında çeşitli görevler üstlenmektedir. Cilt: 5 Sayı: E VnîTCTHI

10 TÜRKİYE'DE KALİTE ALANINDA KURUMSAL DÜZENLEME KONUSUNUN GENEL DEĞERLENDİRMESİ Bikün üf bölümden afu$m$tut< Birimib&ümdfy ammizctö fcs/fle zlamnda yaptimş döz^ntemeter; Kalkmana pimhr), Bakantfktarv* Styüttet, Yabamt kaynaktı prc/ater, aynmnda bemtmtşitr, ikinci BSiömda, birinoi bötûmd» belirttim düzmtermlerte olüşnu? kuruman! yapttmn cteğeriömtlnltn&siyaptlmışttr. Üçüncü Bölümde, mevcut yapmm yetersizliği nedeniyle yeniden kurumlaşma gerek$tntm ve ULUSAL KAÜ- T SAĞLAMA KURUMU kurulması önerilmiştin İsmet ÖZTUNAU MMO Kalite Sağlama Komisyonu Üyesi Bu yazı daha önce 93' Sanayi Kongresi Bildiriler Kitabı Cilt 2'de yayınlanmıştır. Yazının dergimizde yayınına izin veren MMO Yönetim Kurulu'na ve yazara teşekkür ederiz. 1. YAPILMIŞ DÜZENLEMELER 1.1. Üretim ile birlikte kalite konusu da gündeme gelmiştir. Çağlar süreci içinde gelişmeleri belirtmek olanaklıdır. Ancak, ülkemizde "Beş Yıllık Kalkınma Planlan" döneminden bu yana olan gelişmelere kısaca ve yeterince değinilecektir Kalkınma Planları: - Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ): Mamullerin kalite kontrolü yapılacaktır. Belirli kalitede ve standartta olmayanların satışına engel olacak tedbirler alınacaktır. - İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ): Sanayi Bakanlığı kalite tayin ve denetleme işlemleri için gerekli yetki ve sorumluluklarla teçhiz edilecektir. Seri imalat yapan sınai işletmelerin bünyelerinde kalite kontrol met odlarının uygulanması için gerekli teknik yardım Devlet tarafından sağlanacaktır. - Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ): Kalite kontrolünün daha etkili hale getirilmesi için gerekli organizasyon getirilecektir. Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ): Kaliteli ürün ve hizmet üretimini sağlamak üzere kuruluşlarda entegre kalite kontrol tekniklerinin kullanılmasının başlatılması, yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi temel alınacaktır. Ulusal Kalite Kontrol sisteminin kurularak, sistemde yer alan kuruluşların çalışmalarının etkinliğinin arttırılması ve eksik görülen yeni kuruluşların oluşması gerçekleştirilecektir. Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ): Modern kalite kontrol bilincinin oluşmasına ve gelişmesine yardımcı olacak denetim etkisinin arttırılması, kalite belgelendirme işlemlerinin tüketicinin korunmasını sağlayacak şekilde ve aynı ilkelere göre yapılması ve etkin bir ulusal kalite kontrol sistemi kurulması çalışmaları tamamlanacaktır. Kamu ve özel kuruluşların elindeki MI ın Cilt: 5 Sayı :4 1994

11 cihazların kalibrasyonunu sağlamak için kalibrasyon laboratuvarlarının kurulması Türk Standartları Enstitüsü tarafından gerçekleştirilecektir. - Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ): Entegre kalite kontrol teknikleri, belgeleme faaliyetleri ve tüketicinin eğitimi ile mal ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi yönünde çalışmalara devam edilecektir. Sınai seviyede kalibrasyon hizmetinin verilebilmesi için ekonomik olmak kaydıyla sabit ve gezici ölçme birimleri oluşturulacaktır Bakanlıklar ve Örgütler: Aşağıda belirtilen görev ve yetkileri bulunmaktadır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı: a. İç ticarete konu olan ürünlerin standartlaştırılmasını sağlamak; b. İhraç mallarının standardizasyonu ile ilgili çalışmaları yürütmek; c. Sanayi mamullerinin standardlarını hazırlamak ve hazırlatmak; d. Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı çalışmaları ile eğitim, danışmanlık ve kalite geliştirme hizmetlerini yürütmek; e. İmalat Sanayii Yönetmeliğine dayalı olarak, İmalat Belgesi; bazı mamullere Garanti Belgesi vermek; f. Gelişen teknolojik şartlara uygun üretilen malların kontrolünü yaparak tüketiciye intikalini sağlamak; g. Yurt içinde imal edilen ürünlerin, dış ürünlerle rekabet edebilecek uygun kalite seviyesine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak; h. Sayaçlar ile, uzunluk, hacim ve kitle ölçülerinin kontrollerini yapmak; ı. Bakanlık ile ilgili konularda mecburi uygulamaya konulan standardların standartına göre denetimlerini yapmak veya yaptırmak; i. Standardı bulunmayan Sanayi mamulleri ve emniyet kuralları için denetimlerine esas olacak özellikleri tespit ile, j. Mecburi uygulamada bulunan Türk standardları kapsamında ithal edilen madde, mamul ve mahsullerin denetimini yaptırmak; l, k. Sanayi mamumeftnin kalite kontrolünü yapmak veya yaptırmak; I. Sanayii geliştirmek için kalite kontrolü merkez laboratuvarlarım kurmak veya kurdurmak, kuruluşlarla işbirliği yapmak; m. İşletmeleri gelişen teknolojik şartlara uygun şekilde üretimde bulundurmak; n. Bakanlıkla ilgili kalite kontrol sistemlerinin kurulmasını, geliştirilmesini sağlamak, organize ve koordine etmek; o. Bakanlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda, Avrupa Topluluğu ile ilgili konularda koordinasyon sağlamak; Tarım ve Köy işleri Bakanlığı: a. Gıda standardları ve kalite kriterlerini tespit etmek; b. Tarım alet ve makinalarının standardizasyonunu sağlamak; c. Tarım alet ve makinalarının imalatına izin vermek^ d. Tarım ilaçlarının kullanılmasına izin vermek; e. Gıda ve diğer tarım, hayvancılık ürünlerinin kalite ve standardlara uygun olarak üretimi, işlenmesi, muhafaza edilmesi, pazarlanması ve değerlendirilmesini temin etmek; f. Gıda standardlarının uygulanmasına ve kontroluna yardımcı olmak; Türk Gıda kodeksinin uygulanmasını gerçekleştirmek; gıda ve yem sanayileri ürünlerinin belirlenmiş esaslara uygunluğunu denetlemek; g. Tohumluk, fide, fidan ve benzeri girdilere ilişkin denetleme yapmak; h. İhraç ve ithal edilen bitki ve bitkisel ürünlerin kontrollarım yapmak; ı. Gıda maddeleri ve tarım ürünleri ithalatında kontrol uygulamak; g. Gıda alanında kalite kriterleri ve kalite kontrol hizmetleri için temel prensip ve kriterleri belirlemek, duyurmak; Sağlık Bakanlığı: a. Yenilecek ve içilecek tüm gıda maddeleri ile toplum sağlığını ilgilendiren levazımın (gereçlerin) sağlık yönünden kontrol ve denetimlerini yapmak; b. İlaçların kaliteli olarak ve sürekli bir şekilde halka ulaşmasını sağlamak; bu amaçla gerekli kontrolları yapmak; c. Gıda maddelerinin kaynakta kontrolü esaslarını düzenlemek; d. Gıda maddelerinin muayenesine mahsus laboratuvariar tesis etmek; Orman Bakanlığı a. Orman ürünleri ve sanayii mamullerinin standardlarını geliştirme çalışmaları yapmak, uygulanmasını sağlamak, kalite kont- Cilt: 5 Sayı: _J7"Vr -» TO r r' > TLM11 FI71WT \TOr /~<

12 rollarını yapmak ve bunları en uygun şekilde değerlendirmek; b. Orman ürünlerinin rasyonel ve ekonomik olarak değerlendirilmesi için memleket koşullarının gerektirdiği yeni teknolojiyi uygulamak ve uygulatmak; Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı: a. İhraç mallarının standardlaştırılmasım sağlamak; b. ithal mallarının standardlaştırılmasım sağlamak; c. İhracatın standardlaşma yönünden denetlenmesi işleriyle uğraşmak ve bunlara ait mevzuatı uygulamak; d. Dış ticarete konu olan ve mecburi uygulamaya konulan standardların denetimlerini yapmak veya yaptırmak; e. Mevzuatın diğer bakanlık ve makamlara bıraktığı konular hariç olmak üzere ticarete konu olan ürün ve mamullerin standardlaştırılmasım sağlamak; f. İthalatta kalite kontrol işlerini düzenlemek; g. Müsteşarlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda koordinasyonu sağlamak; Türk Standardları Enstitüsü: a. Her türlü standardları hazırlamak veya hazırlatmak; b. Standardlara uygun ve kaliteli üretimi teşvik için ilgili belgeleri tanzim etmek; c. Metroloji ve kalibrasyon ile ilgili araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak ve gerekli laboratuvarları kurmak; Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu: a. Teknoloji buluşların kullanım alanına aktarılmasını sağlayacak projeleri inceleyip görüş bildirmek; b. Yeni teknolojileri ilgili kurum ve kuruluşların kullanımına sunmak; Üniversiteler: Bazı fakültelerin ilgili bölümlerinde kalite ve kalite kontrol alanında, dersler verilmesi, projeler yapılması, seminerlerde tebliğler sunulması ve tezler hazırlanması; Milli Prodüktivite Merkezi: Kalite ve kalite kontrol konularında; yayınlar hazırlanması, seminerler düzenlenmesi, danışmanlık hizmetlerinin verilmesi; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği: Normların ve fenni şartnamelerin incelenmesi ve bunlar hakkında görüş ve düşüncelerin bildirilmesi görev ve yetkisi kapsamında; kalite, kalite kontrol, belgeleme seminerleri düzenlenmesi, yayın ve danışmanlık çalışmaları yapılması, kalite belgeleri verilmesi; Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği: Kalite ve yeterlilik belgeleri vermek; 1.4. Yabancı Kaynaklı Projeler: 1- Ulusal Kalite Kontrol Sistemi Kurulması Projesi: Hükümetimizle Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü arasında 17 Kasım 1977 tarihinde imzalanmıştır. Uygulanması, Bakanlar Kurulunca 'de kararlaştırılmış ve 16 Haziran 1978 tarihli resmi Gazete'de yayınlanmıştır. "Projenin aşağıda belirtilen ivedi amaçları bulunmakta idi: Seçilecek küçük, orta ve büyük ölçekte endüstriyel kuruluşlarda (özel ve devlet sektöründe) ülke çapında kalite kontrol faaliyetlerini üstlenmek; Kalite kontrolü alanında (istatistiksel kalite kontrolü dahil) gereken öncelikleri saptamak; - Kalite kontrolü standardları alanında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ve diğer ilgili bakanlıkların faaliyetlerini daha fazla geliştirme ve kuvvetlendirme amacını taşıyan önlemleri önermek; - Endüstriyel kuruluşlarda yeterli kalite kontrol sistemlerinin organizasyonu ve işletilmesinde danışma hizmetleri ve teknik yardım sağlamak; - Mevcut kalite kontrol test laboratuvarlarının daha fazla gelişme ve güçlenmesini sağlayacak önlemleri önermek; - Halihazırda (TSE, Mühendis ve Mimar Odaları Birilği (TMMOB) ) Türkiye'de organize edilen kalite belgesi verme usullerini daha fazla geliştirmek; Kalite kontrolü, test ve belge verme alanlarında değişik düzeylerdeki eğitim programlarının organizasyonu ve uygulamasına yardım etmek; - İhracat ve ihracatı teşvik konularında önemle durarak sevkıyattan önce inceleme ve test mekanizması ve işlemlerini geliştirecek 10- Cilt: 5 Sayı :4 1994

13 önlemler üzerinde önerilerde bulunmak; - Bir Türkiye Ulusal Kalite Kontrol Kurumununun kurulmasını sağlamak; Kalite kontrolü, belge verme, test yapma, standardizasyon, metroloji vb. konularda bilgi toplama, saklama ve dağıtma işlerini geliştirmek ve organize etmek. Projede, belirtilen amaçlar için yapılacak faaliyetler de sayılmıştır. Hükümetin uygulayıcı organı, Devlet Planlama Teşkilatıdır. Ayrıca, Projenin ulusal bir düzeyde etkin bir şekilde işlemesi ve amaçlarına ulaşmasını sağlamak için bir Ulusal Kalite Kontrol Danışma Kurulu kurulmuştur. 10 üyeli bu kurulda; Devlet Planlama Teşkilatı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği, TÜBİTAK, TSE, TMMOB, birer üye ile üniversiteler iki üye ile temsil edilmişlerdir. Kurulun başlıca görevleri olarak, "kalite kontrolü, standardizasyon, kalite belgesi verme işleri ile endüstriyel araştırma ye endüstriyel metroloji alanlarında ulusal faaliyetlerin gelişmesi için; önceliklerin saptanması, hedeflerin belirtilmesi, koordinasyon yapılması ve genel politikanın çizilmesi hususları sayılmıştır." Projenin süresi dört yıldır. Yani, 1982 başında bitmiştir yılı değeriyle yabancı katkı, Amerikan dolarıdır. 2- Milli Kalite ve Kontrol Sistemi (Safha II) Projesi: Yukarıda belirtilmiş projenin devamı olarak, aynı organlar arasında 14 Ocak 1987 tarihinde imzalanmıştır. Uygulanması, Bakanlar Kurulunca 'de kararlaştırılmış ve 11 Haziran 1987 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Projenin amaçları olarak; "Milli Sistemin gelişmesini planlayan, koordine etmeye yeterli bir milli kalite kontrol sisteminin alt yapısını tamamlamak, çeşitli şekillerde imalatçı ve ihracatçılara yardım etmek, eğitmek, yetişmiş eleman ve güvenilir deney imkanları sağlamak" belirtilmiştir. Özel amaçlar olarak ta; "Laboratuvarların akreditasyonu için TSE bünyesinde bir sistem kurmak. TSE'nin kalite kontrol ile faaliyetlerini geliştirmek. TSE'nin kalite kontrol ile ilgili eğitim imkanlarını geliştirmek. Milli Kalite Kontrol İstişare Kurulunu sürekli bir koordinasyon organı olarak, yeniden tesis etmek ve faaliyetlerini daha etkinleştirmek" sayılmıştır. Bu projede de, belirtilen amaçlar için yapılacak faaliyetler sayılmıştır. Hükümetin uygulama organı, bu kez Türk Standardları Enstitüsüdür. "Projenin müessir bir şekilde uygulanmasının sağlanması için Milli Kalite Kontrol İstişare KurulıHeşekkül" ettirilmiştir. 13 üyelik bu Kurulda; Devlet Planlama Teşkilatı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Tarım, Orman ve Köy İşleri Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı, Milli Prodüktivite Merkezi, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği birer üye ile; Türk Standardları Enstitüsü, Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği ve Üniversiteler ikişer üye ile temsil edilmişlerdir. Kurulun başlıca görevleri yukarıda (birinci proje) belirtilenlerin aynıdır. Projenin süresi yirmialtı aydır. Yani, imza tarihinden itibaren 1989 Mart ayında bitmiştir yılı değeriyle yabancı katkı, Amerikan dolarıdır. 3- Teknoloji Geliştirme Projesi: Türkiye Cumhuriyeti ile Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası arasında, yüz milyon Amerikan doları tutarında 5 Nisan 1991 tarihinde İkraz Anlaşması yapılmıştır. Projenin uygulanması, Bankala r Kurulunc a 'd e kararlaş tırılmış; 4Temmuz1991 günlü Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. "Projenin amacı olarak; a) Türkiye'nin Metroloji, Standardlar, Test Etme ve Kalite Sistemini (MBTK) milletler arası standarda çıkarmak; b) Özel yatırımı endüstriyel teknoloji konusunda uyarmak; c) Teşebbüs sermayesi endüstrisinin büyümesini sağlamak; d) TÜBiTAK'ın bilimsel ve teknolojik alanda yeni konulara ön ayak olabilmesi için kapasitesini arttırmak;" belirtilmektedir. Bu amaçların yerine getirilmesi çin Müstakriz ve Bankanın zaman zaman mutabık olarak yapacakları değişikliklere bağlı olarak, Proje aşağıdaki kısımlardan oluşmuştur. A) Metroloji, Standartlar, Test ve Kalite Sistemi (MSTK): a) TÜBİTAK Milli Ölçü Standardlarının (MÖS) gelişmesi için orta vadeli bir plan uygulayarak, ebat metrolojisi, elektrik, mekanik, termik basınç hacmi, kütle ve optik ölçüm alanlarında endüstriyel gereksinimlerin sağlanarak ana standartlara ulaşılması için; (i) özel eğitim sağlanması (ii) teknik kadronun genişletilmesi (iii) ekipman sağlanması (iv) fiziki tesislerin inşası; b) TÜBİTAK operasyonlarının tümüyle verimli hale gelmesi için, arası bir prog- Cilt: 5 Sayı: E KTIMICTDI L* 11 1 ^ L* U J A İV*

14 ram uygulanması; c) MSTK Sisteminin idare ve koordinasyon prosedürlerinin takdimi için; (i) eğitim tesisleri kalibrasyon araçları ve elektrik, kimyasal çevre bilgisi, elektronik, mekanik, paketleme ve inşaat malzemeleri alanlarını da içerecek test uygulamalı araştırma laboratuvarlarının bulunacağı İstanbul yakınında kalite güvencesi eğitimi ve sertifikalanması merkezi kurulması; (ii) Kalite incelemesi, uygulamalı bilgisayar, imalatçı kalite güvencesi ve prosedürü, üreticinin güvenirliği konularında eğitim verilmesi; (iii) Modern mali ve idari bilgi sistemi kurulması; (iv) Milli Kalite Konseyi vasıtası ile ürün kalite güvencesinin anlaşılması için yaygın bir kalite kampanyasına önayak olunması; konularını içerecek orta vadeli bir planın TSE tarafından uygulanması; d) Eğitim, ekipman ve teknik yardım da içeren hükümlerin sağlanmasıyla Milli Kalite Konseyinin (MKK) Milli Akreditasyon Konseyine (MAK) dönüşerek işlerlik kazanması; e) Kalite güvencesi, mesleki vasıfların (qualifikasyon) alanlarında yaratılması ve MSTK sistemlerinde, milletlerarası gelişmeleri üyeleri namına izleyecek elemanların eğitiminden sorumlu olacak profesyonel bir kalite güvencesi enstitüsü kurulması; B) Teknolojik Araştırma ve Geliştirme: a) Türkiye Sanayiinin değişen milletlerarası pazarda rekabet edebilmesi hususu ile alakalı olarak Vakıf tarafından çalışmalar yapılması; Bu çalışmalar, oto yedek parça sanayiinin ihracat imkanları, OECD tekstil sanayiinde rekabeti, savunma sanayiinde teknolojik gelişmeleri, enerji muhafaza teknolojisi, Avrupa elektronik tüketim sanayiindeki imkanları, araştırma ve geliştirme konularında anahtar konuları kapsayacaktır. b) Türkiye'nin teknolojik alt yapısının gelişmesinde potansiyel projeler için çekirdek sermayenin sağlanmasında Vakıf tarafından muhtelif mali araçlar kullandırılacaktır. Proje'de, T.C. adına müstakriz, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığıdır. Aşağıda sayılan yetkileri vardır: - 31 Aralık 1994 tarihine kadar Milli Kalite Konseyinin (MKK), kalite sertifikasyonu ve akredirasyondan sorumlu, bağımsız bir milli kuruluş haline dönüşmesi için gerekli bütün tedbirleri alır Aralık 1994'e kadar, mevcut kanunları gerektiği gibi revize ederek, kalite belgeleme (sertifikasyon) ve akreditasyon hizmetleri temininde rekabete yol açacak çerçevenin oluşmasını sağlar. Proje, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK); Türk Standartları Enstitüsü (TSE); Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (Vakıf) tarafından yürütülecektir. (Anılan Vakıf, bu proje ile kurulmuştur.) TÜBİTAK, projenin yukarıda (A) başlığı altında (a) ve (b) paragraflarında belirtilen hususlardan sorumludur. TSE, projenin yukarda (A) başlığı altında (c), (d), ve (e) paragraflarında belirtilen hususlardan sorumludur. Vakıf, projenin yukarda (B) başlığı altında toplanan hususlardan sorumludur. TSE, sorumluluğunda bulunan hususların uygulanması için; a) Kendi başkanının başkanlığı altında, özel sektör ve kamu sektörünün de katılımı ile (TÜBİTAK) dahil MKK'yı kurar. b) MKK vasıtası ile aşağıdaki fonksiyonları icra eder: (i) Akreditasyon usullerinin geliştirilmesi; (ii) A/e'de bahsedilen Kalite Güvencesi Enstitüsü faaliyetlerinin kontrol edilmesi; (iii) A/e (iv)'te bahsedilen yaygın kamu kampanyasının yürütülmesi; c) TSE'ye İş Geliştirme Müdürü atanması yanında TSE elemanlarının yeteneklerinin yükseltilmesi için, Bankanın da kabul edeceği, bir personel geliştirme planı yürütür. d) MKK tarafından oluşturulan prensipler dahilinde, 30 Haziran 1993'e kadar sertifikalandırma ve test hizmetlerini kontrol etmeyi taahhüt eder. e) 30 Haziran 1992'ye kadar, endüstriyel ürün standartlarının hazırlanmasında, verimliliği iyileştirmek için prosedürü hazırlar. f) 31 Aralık 1991'e kadar, Bankanın kabul edeceği şartlar dahilinde, Sanayi Odalarının sahip olacağı ve idare edeceği test laboratuvarlarının kurulması için bir fizibilite çalışması tamamlar. Projenin süresi, 30 Haziran 1996'ya kadardır. 2. DEĞERLENDİRME: Birinci bölümde, "yapılmış düzenlemeler" başlığı altında, Kalkınma Planları, Bakanlıklar 12 Cilt: 5 Sayı :4 1994

15 ve Örgütler, Yabancı Kaynaklı Projeler ayrımı içinde kalite alanındaki kurumlar, yetki ve görevler belirtilmiştir. Sunuştaki bütünlük ve anlatabilme yaklaşımı ile aynı sıralama, Değerlendirme bölümü için de uygulanacaktır Kalkınma Planları: 1963'ten 1993'e kadar Kalkınma Plan ve Programlarında kalite oluşumu ile kontrol ve denetime ait hükümler yer almıştır. Bunların bir çoğu da kurumsal düzenlemelere aittir. Standardların hazırlanması, öncelikler, kalite kontrol, belgeleme ve denetim yönlerinde bakanlıklara (özellikle Sanayi Bakanlığı'na) ilgili örgütlere verilen görevler örneklerdir. Ne yazık ki bu görevler ve kurumlaşma istekleri ya yeterince ya da hiç yerine getirilmemiştir. Ulusal Kalite Kontrol Sisteminin kurulmaması, Metroloji ve Kalibrasyon laboratuvarlarının gerçekleştirilememesi çarpıcı örneklerdir. Örnekler arttırılabilir. Ancak, bir süreden beri Kalkınma planlarının içeriği biçimsel bir nitelik kazandığından, üzerinde durmanın yararı olmayacaktır Bakanlıklar ve Örgütler Bakanlıklar ve Örgütler düzeyinde yapılan düzenlemelerin çoğunluğu "standart hazırlama ve hazırlatma" yönündedir yılında, "her türlü madde ve mamuller ile usul ve hizmet standardlarını yapmak gayesiyle" Türk Standardları Enstitüsü kurulmuştur. Yukarıda yansıtılan bakanlıkların görev ve yetkileri içinde de çoğunlukla "standart hazırlama ve hazırlatma" yer almıştır ve bu düzenlemeler 1960 yılından sonradır. Bir dağınıklığın varlığı rahatça söylenebilir. TSE'ye mi güvenilmiyor? bakanlıklar mı görevlerini yerine getirmiyor? Türkiye kaynak israfının farkında değil mi? Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nde 1991 yılında "Kamu Yönetimi Araştırma Projesi" kapsamında yapılan çalışmalarda da bu yönün belirtildiği, standart hazırlama ve hazırlatma çalışmalarının ilgili bakanlıklarda toplanması, TSE'nin de sanayi hizmetlerinden sorumlu bakanlık içinde yer almasının önerildiği öğrenilmiştir. Aynı projede standardların ticaret, tarım ve tüketicinin korunması yönlerinden önemi nedeniyle, "Ulusal Kalite Sağlama Koordinasyonu Kurulu"nun kurulması üzerinde durulmuştur. Kalite, Kalite Kontrol, belgeleme, denetim konularında da dağınıklık ve eksiklik bulunmaktadır. Öncelikle bir kavram kargaşası yaşanıyor. "Standart ve Kalite" deyimi sıkça kullanılıyor. Halbuki, standart ve kalite ayrı kavramlardır. Standart, kısaca, "madde, mamul, iş ve metodda bir örneklik" demektir. Kalite, bir mal ya da hizmetin, belirli ihtiyacı karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerinin tümüdür. Standart varsa kalite için ilk esaslar (en azından olması gerekenler) belirlenmiştir. Üretici, piyasa araştırmaları ile "uygun kaliteyi" saptamaktadır. Ayrıca, standardı bulunmayan mal ve hizmetlerin de kalitesi vardır. Teknolojik gelişmelerle oluşan ürün ve hizmetlerin kalitesine standardlarla erişilememektedir. Ancak, can ve mal emniyeti gibi yaklaşımlarla standart ürünlerin kalitesi o konudaki standart düzeyindedir. Standart ve kalite ayrımından sonra doğal olarak, standart kontrol ile kalite kontrolü da farklıdır. Belirtilmeye çalışıldığı gibi, biri standardların verdiği özelliklerin, diğeri ise kalite oluşumu için saptanmış özelliklerin ürün ya da hizmette sağlanması konusudur. Her ikiside üretim yerinde üreticinin yapacağı iştir. Entegre kontrol (üretim sonrası hizmetler) yaklaşımı ile üreticinin yaptığı işlerdir. Kamu adına yapılan hizmetler ise "denetim"dir. Böyle bir ayrımın yerleşmesi uygun olur kanısındayız. Buna göre, denetim görevleri ilgili bakanlıklarındır. Düzenlemeler de bunu göstermektedir. Belirtilmiş görev ve yetkilerin, yetkisiz kuruluşlar eliyle yaptırılması girişimleri doğru değildir. Örneğin; ihracat ve ithalat denetimlerinde TSE'nin görevlendirilmesi gibi. Kalite alanında önemli bir konu da belgelemedir. Belgeleme, üretici tarafından ürününde bulunduğu belirtilen niteliklerin (özelliklerin, karakteristiklerin) var olup olmadığının saptanması işlevidir. Bu işlev sonucunu gösterir düzenleme de belgedir. Yukarıda aktarılan görev ve yetkiler bu alanda da karmaşa sergilemektedir. Sanayi, Tarım Bakanlıkları, Türk Standardları Enstitüsü, Sanayi ve Ticaret Odaiarı Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği. Bugün için yaygınlaştırılmak istenen belge TSE belgeridir. TSE'ce, standardına uygunluk ya da o ürün için Türk standardı yoksa yabancı bir standarda veya kendisinin saptadığı kriterlere uygun bir ürüne belge verilmektedir. Bunlar üzerinde kısaca duralım. Önce kalite alanında yalnızca "standarda uygunluk" anlayışı eskimiştir. Standart ürünleri ucuza üretmeye dayalı ölçek ekonomisi ve fiyat rekabeti, yerini bol, çeşitli ve kaliteli üretime bırakmaktadır. İkincisi, belge için üreticinin belirttiği özelliklerin varlığını saptamak ve göstermek gerekir. Ayrıca, kaide ve usul koyanla konulmuş kaide ve usulleri arayıp sapta- Cilt:5 Sayı: E vniicrni n 13

16 yanın ayrı olması aranır. Nitekim AT ülkelerinde bağımsız örgütleriyle belgeleme yapılmaktadır. GATT (Tarifeler ve Gümrük Üstüne Genel Anlaşma) örgütünce düzenlenen "Ticarette Teknik Engeller" yapıtına göre, ülkelerde ulusal belgeleme örgütleri bulunması gerekmektedir. Ülkemizde, olması gereken örgütlenme yoktur. Günü geçiştiren çalışmalar vardır Yabancı Kaynaklı Projeler: Ülkemizde kalite alanında yapılması gerekenler yönünde birikim bulunmakta, kaynak sağlama yaklaşımı ile projeler düzenlenmektedir. Ülkenin kalite alanında yapılacak bir çok düzenleme ve uygulamalarının yabancı kaynaklı projelere bağlanması dikkat çekicidir. Dünya Finansman Örgütleri bulunmasa idi Türkiye, bu çok önemli alanda daha da durmayacak mıydı? Ülke milyonlarca dolar borçlanmış büyük bir çoğunlukla istenenler de gerçekleşmemiştir. Bunların her biri üzerinde ayrıntılı olarak durmaya bu bildiri kapsamında olanak bulamıyoruz. Ancak, bir konu üzerinde sunuşlarda bulunmayı gerekli görüyoruz: "Teknoloji Geliştirme Projesi" kapsamında, Milli Kalite Konseyi (MKK) kurulmaktadır. TSE'nın kendi Başkanının başkanlığı altında, özel sektör ve kamu sektörünün de katılımı ile MKK'nın kurulacağı belirtilmektedir. Nitekim, MKK kurulmuştur. Konseyin, "Kuruluşu-Yapısı- Görevleri ve Çalışma Esasları" adlı metinde, "Amaç ve Kapsam" olarak: Kalite ve Kalite ile ilgili konularda ulusal politikanın belirlenmesi, ülkemizde kalite ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi ve yapılandırılmasında, ülkemizde üretilen mal ve hizmetlerin gerek iç ve gerek dış pazarlarda kalite açısından rekabet edebilmesinde temel sorumluluğu yüklenmek amacıyla ve 1994 yılı sonuna kadar kendisini "Milli Akreditasyon Konseyi'ne dönüştürme faaliyetlerini sürdürecek..." belirtiliyor. Üzerinde duralım: Amaç ve kapsam birbiri ile çelişmektedir. Akreditasyon, bir kurum ve iş bakımından uygun bulmak, onay vermektir. Nitekim, gene MKK tarafından Milli Akreditasyon Kurumu (MAK) için hazırlanmış metinde; "Türkiye'de akreditasyonlar için en yüksek idari otoritedir" denilmektedir. Belgelendirme, test kuruluşları akredite edilmektedir. Yoksa; kalite ve kalite ile ilgili konularda ulusal politikanın belirlenmesi; Ülkemizde kalite ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi ve yapılanması; Ülkemizde üretilen mal ve hizmetlerin gerek iç ve gerek dış pazarlarda kalite açısından rekabet edebilmesinde temel sorumluluğu yüklenmek; akreditasyon hizmeti değildir. Esasen, yukarıda, projenin ilgili kısmında belirtildiği gibi, "amaç" olarak yapılmış düzenleme, MKK'nın görevleri de değildir. Böyle imiş gibi düzenlemelerle Türkiye'nin beklediği kurum ortadan kaldırılamaz. Milli Kalite Konseyi'nin tayin edilmiş yapısı üzerinde de görüşlerimiz var. Ancak, esası üzerinde durmayı ve bu bildiride yapı üzerinde durmamayı yeğliyoruz. 3. SONUÇ VE ÖNERİLER 3.1. Ülkemizde kalite alanında kurumsal örgütlerle görev ve yetkileri yönünde yapılmış düzenlemeler belirtilmiştir. Belirtme olabildiğince ayrıntılıdır.amacımız.değerlendirmeleri n nesnelliğ ini ortaya koyabilmek ve yapılabilecek değerlendirmelere alt yapı hazırlamaktır Ülkemizde, kalite anlam ve kapsamı tam olarak bilinmemekte ve önemi yeterince anlaşılmamış bulunmaktadır. Üretimin kalitesini geliştirmek için ulusal düzeyde kalite sağlamanın alt yapısını oluşturan tüm öğelerin eşgüdümlü olarak yürütülmesi gerekmektedir. Kaliteli ürün üretilmesi için, kalite kontrol tekniklerinin kullanılmasının sağlanması zorunludur. Test olanakları yeterince sağlansa bile son ürünün muayene ve deneyi, kalitesiz üretimi engelleyememektedir. Olması gereken üretim boyunca kalite kontrol teknik ve sistemlerinin uygulanmasıdır. Ayrıca, dış ticarette teknik engelleri önleyen, iç piyasada tüketicinin korunmasını sağlayan belgelendirme sistemlerinden ülkemiz koşullarına uyan sistemlerin kurulması, geliştirilmesi gereklidir. Kalite sorunu üst düzeyde bir ulusal sorun olarak ele alınmalıdır.tüm dış ticaret ve iç piyasa için gerekliliği kabul edilerek ULUSAL KALİTE SAĞLAMA KURUMU kurulmalıdır. Kurum, üretim yerlerinde kalite kontrol tekniklerinin kurulması, ürün ve hizmetlerin kalitesinin geliştirilmesi, belgeleme hizmetlerinin oluşturulması, belg eleme ve test kuruluşlarının saptanıp onaylanması, kalite kontrol alanında eğitim ve danışmanlık görevlerinin yürütülmesi, kalite bilincinin yükselmesi, gereken eşgüdümün sağlanması görevlerini yerine getirmelidir. Görevlerine uyan bir yapıda olmalıdır. 14- Vİ Cilt: 5 Sayı :4 1994

17 KALİTE MALİYETLERİNİN OLCUMU VE DENETİMİ: 1990LARIN KALİTE METRİĞİ OLARAK MALIYET-ZAMAN PROFİLLERİ Sürekti bir rekabet gücü îçk getetdtltğırrd» önerdi rol oynayan Toplam Kalite üygütamatan giderek yaygtn* taşmaktadır. Şu anda şirketlerin itgitendiği&tan bit uygüterrtaiarm pertorrmnsmm ölçülmesi ve bttnâan sonra atılacak *dvğrti iş atfmitm*m naûti ortaya çrkaragağtofmaktadtr, ÛeüşMeft kalite matriktoıîbu konu* da çalışanlara yardımcı ofmaktadtr* Kalite mettâktinin etertmlm ve ölçmeyi hetfefhdjkimfmmisr zaman $tvfa d0çmt$tk Getentâ&î Mte metriği olarak kötü k»ht$nin mtyetfot ve Hata otamm Mfi$m$k bugünün rekabet ommrtda tırtık sirkatte» Ur avanta} sağtetmmktadm GetlştirilaG&k kalite metriği, ötçûlmst kolay dcktğu kadar diğer kmto mttifd** riyte da ffailt ûkmlıdif. Btıyml mttk *Zaımt?ya ete kimiyitforch şaçtiğtgtoi "Çevrim 2»mam*<İtr, Zamm üzerine kurulan stratejilan inovasym -ymûriin geliştirme projeleri, pgzatfatna ve dağtttm yapan şirketler için mm'bytfarda bir gereklilik h$lim dönüşmüştür, tik olarak Westinghou$$'da gefiştmen ve kak* mafty&ti metriği utarak efe atman zarmn-matiyetptvfitleri y&rdim ite artık, "kaüta" ve "hız" kavramlarmın gğnfök uygulamalardan v$ d$ğeriendirtmterden çıkarılarak iş donyastmn stratejik karartanm etkisini inceiertabfömktedir. Bu yöntem, t/ygutamasınm kpiaytığı, tercümesinin açtkçayapiiabifiyor otmast r ve değişik alanlara yansımalanmn İzlenebiliyor ofmasf sebebiyle diğer şirketler» de yaygın bir kabuf görmesine ssbep olmuştun Bu çalışmada, zamm-maliyetproftöemm endüstrideki uygufamatan, bir şirketin bu yöntemiperformansmi belirlemede nasti kullanabileceği özetlenmektedir. M. GÜVEN İYİGÜN Çeviren: İFFET İYİGÜN Bu yazı daha önce KalDer'in Önce Kalite dergisinin Ekim 1993 sayısında yayımlanmıştır. Yazının dergimizde yeniden yayımına izin veren yazara ve Önce Kalite dergisi genel yayın yönetmenine teşekkür ederiz. GİRİŞ: Sürekli bir rekabet gücü için önemli rol oynayan Toplam Kalite uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır. Toplam kalite, özetle, müşteri isteklerini karşılamada doğru işleri ilk seferde doğru yaparak performans liderliğidir diyebiliriz (2). O zaman soru şu şekle dönüşmektedir: "Doğru işler ve iş adımları" bir şirket için nedir ve bunları nasıl görebileceğiz? Fabrika ve ofis içinde uygulaması yapılan kalite çalışmalarının performanslarının incelenmesi bize doğru adımları gösterecektir. İlk olarak VVestinghouse'da geliştirilen ve kalite maliyeti metriği olarak ele alınan zaman-maliyet profilleri yardımı ile artık, "kalite" ve "hız" kavramlarının günlük uygulamalardan ve değerlendirmelerden çıkarılarak iş dünyasının stratejik kararlarına etkisi incelenebilmektedir. Bu yöntem, uygulamasının kolaylığı, tercümesinin açıkça yapılabiliyor olması, ve değişik alanlara yansımalarının izlenebiliyor olması sebebiyle diğer şirketlerce de yaygın bir kabul görmesine sebep olmuştur. YENİ KALİTE METRİĞİ: ZAMAN Kalite maliyetini tüketici ihtiyaçlarının karşılanamaması sebebiyle ortaya çıkan toplam maliyet olarak tanımlayabiliriz (1). Bu maliyet test, önleme, bozulma ve kaybedilen fırsatların maliyetini de içerir. Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarının yeraldığı şirketlerde proseslerdeki ilerlemeleri ölçebilmek amacıyla yaygın bir şekilde kalite maliyetleri hesaplanması yo- Cilt: 5 Sayı: CVnİlCTIlİ 1V*l"TIfl7Mr\ O ı 15

18 TOPLAM MALİYET - ZAMAN PROFİLİ Hammadde ve Bitmiş Ürün ÜRETİM ve DAĞITIM Kar,, Satış Üretim Öncesi ve Servis Destek Operasyonları Zaman (Ay) Şekil.1 luna gidilmektedir. Kalite maliyetlerinin bulunmasına yönelik olarak birçok şirket sadece müşteri tatminini ölçmeye odaklanmıştır. Ancak kimi büyük şirketler (IBM, Honda, Motorola, 3M,...) aşağıdaki soruların cevabını bulmak amacıyla kendi kalite metriklerini geliştirmişlerdir. - Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarının getirdiği gelişmeleri ve ilerlemeleri nasıl ölçebiliriz? - Eğer prosesler daha iyiye gidiyorsa bunu nasıl öğrenebilir ve kantitatif değerlerle ifade edebiliriz? İşlemlerin daha iyileşebilmesi için neler yapabiliriz? - Daha da önemli bir nokta olarak, Toplam Kalite Yönetiminin getirdiği gelişmeleri, iş hayatındaki beklentilere, karlılık artışı gibi, nasıl bağlayabiliriz? Kalite metriklerinin elemanları ve ölçmeyi hedefledikleri noktalar zaman içinde değişmiştir. Geleneksel kalite metriği olarak kötü kalitenin maliyetini ve hata oranını belirlemek bugünün rekabet ortamında artık şirketlere bir avantaj sağlamaktadır. Çünkü global arenada bir yer edinmeye çalışan her şirket bu konularda bir ilerleme kaydetmiştir. Öyleyse ilerleme kaydedilecek noktaları bulabilmek, nerelerde gelişme gösterildiğini ölçebilmek için sorulacak soru şu olmaktadır: "Öncü şirketler hemen hemen sıfır hata ile üretim yaparken, kötü kalitenin maliyeti en aza inmişken pazarda rekabet gücünü artırmanın yolu ve avantaj yakalayabilmenin kaynağı ne olmalı?" Geliştirilecek kalite metriği, ölçülmesi kolay olduğu kadar diğer kalite metrikleriyle ilgili olmalıdır. Bu yeni metrik "Zaman" ya da kimi yerde geçtiği gibi "Çevrim Zamanıdır". Zaman üzerine kurulan stratejiler, inovasyon-yeni ürün geliştirme projeleri, pazarlama ve dağıtım yapan şirketler için 199O'lı yıllarda bir gereklilik haline dönüşmüştür. "Zaman" tüm iş dünyası için başarının ve rekabet gücünün anahtarı olmaktadır (3). Zamanı temel alan stratejilerde kullanılan kalite ölçütlerinden ikisi "Benchmarking" ve Maliyet-Zaman (M-Z) profilleridir. Benchmarking bilindiği gibi Xerox tarafından verimli şekilde kullanılmaya başlanmış ve Malcolm Baldridge ABD Ulusal Kalite Ödülü için gerekli bir şart haline gelmiştir. Maliyet-Zaman profilleri ise VVestinghouse Prodüktivite ve Kalite Merkezi tarafından geliştirilmiştir. Her geçen gün daha fazla kalite yöneticisi tarafından M-Z profilleri kullanılmakta ve bu Ölçütün diğer 7 kalite aracının arasına girmesi gerektiği belirtilmektedir. M-Z profilleri şu fikirden yola çıkarak oluşturulur: Herhangi bir iş aktiviteleri serisi (prosesler) zaman içindeki maliyetlerinin toplanmasıyla ifade edilebilirler. Bu prosesler malzeme işleme kadar basit olabileceği gibi, yeni ürün geliştirme aktiviteleri gibi karmaşık ve uzun olabilirler. Bu profillerin üç temel bileşeni vardır: Malzeme, işçilik, bekleme zamanı. VVestinghouse Electric Corporation öncelikli olarak aşağıda sıralanan sebepler için M-Z profillerini kullandıklarını belirtmektedirler: - Ofiste, fabrikada ve çalışma alanlarında prodüktivite ve kalite performansını ölçebilmek için, - Tek tek ilerleme projelerinin sonuçları ile tüm şirketin performansı arasındaki ilişkileri kantitatif olarak belirtebilmek için, - Görünmeyen envanteri kantitatif değerlerle ifade etmek ve bu miktarı düşürebilmek 16- E»T L1 T\ TOTtfl» LfKJ& i IVA Cilt: 5 Sayı:4 1994

19 için, - Her kademedeki çalışanı verimlilik ve kalite gelişmesi çalışmalarına dahil etmek için (ilerlemeleri kaydetmek ve ölçmek dahil), - Kar-zarar tablosu ve yıllık bilançoda görülen çevrim zamanı azalmalarını ölçebilmek için (2). Proses Kalitesi ve Çevrim Zamanı Mevcut Proseslerin iyileştirilmesi MALİYET-ZAMAN PROFİLLERİ Bir Şekil.2 UYGULAMA: işyerinin toplam dinamik yatırımı (total Tüm şirketin iş Profili işletme Profilleri iş Prosesleri Profilleri Proses Profilleri Altproses Profilleri dynamic investment); iş sürecindeki çevrim zamanı boyunca olan nakit akışı olarak tanımlanabilir (Şekil 1- çizgi altında kalan alan). Dinamik yatırımın profilinin daraltılması dinamik yatırımı düşürür ve operasyonel kar marjını artırır. Çevrim zamanının düşürülmesi aynı zamanda, hızlı ürün tedariği ve çabuk hizmet veren müşteri servisleri yardımıyla satış toplamlarının artmasını sağlar. Burada bahsedilen dinamik yatırım, doğrudan doğruya çevrim zamanının kısaltılması ve malzeme ve işçilik maliyetlerinin düşürülmesi ile etkilenir. M-Z profilleri bir işyerinde verimin artırılabileceği noktaların teşhisinde ve buralarda uygulanacak yöntemlerin belirlenmesinde de iyi bir ölçüt olmaktadır. Toplam iş profili tek tek üretim Şekil.3 merkezlerinin ve/veya fabrikaların profillerinden oluşmaktadır. Bu profillerde tek tek operasyon proseslerinin, alt proseslerinin verilerinden meydana gelmektedir. Bu hiyerarşik yapıda oluşturulan M-Z profillerinin incelenmesi ve karşılaştırılması gelişmeye açık noktaları ortaya koyar (Şekil 2). M-Z profillerinin oluşturulması kalite geliştirme çabalarının önemli bir parçasını oluşturur. Herbir iş prosesi için, proses performansının kalitesi doğrudan aktivite için harcanan zamanla (ya da çevrim zamanı ile) ilgilidir. Düşük kalite doğrudan doğruya boşa harcanmış zamanı (bekleme zamanı, tekrar işleme zamanı, tekrar kontrolleri, doğrulama işlemleri için geçen zamanı) gösterir. Kalite performansındaki ilerlemeler (boşa harcanmış zamanların elenmesi, bekleme ve doğrulama sürecinin ortadan kalkması gibi) çevrim zamanını kısaltır. Buralardan elde edilen kazançlar doğrudan Maliyet-Zaman profillerinden izlenebilir. % 100 kalite seviyesine ulaşıldığında çevrim zamanı mevcut prosesler için minimum noktasında demektir (Şekil 3). Fakat bu nokta da ulaşılabilecek son ilerleme seviyesini göstermez. Yeniliklerle, daha az zaman alacak proseslerin ortaya çıkartılmasıyla sürekli gelişme hep mümkün olabilir. İlerleme, daha küçültülmüş profillerin yaratılması ve kalitenin geliştirilmesiyle hızlandırılmış müşteri servisleri sayesinde yaratılabilir (Şekil 4). Para değişim analizi ("Cash Conversion Analysis") ile M-Z profillerinden kazanılan görüş stratejik karar verme proseslerine doğru genişletilebilir. Bu analiz, hangi iş alanının genişletilmesi gerektiği, hangi iş alanının daraltılması gerektiği, herbir iş kolunda kabul edilebilir kar düzeylerinin belirlenmesi gibi stratejik kararların alınmasında da yardımcı olabilir (Şekil 5). Yapılacak analizde iş alanı, para değişim makinası olarak gözlemlenebilir. Destekleyicilerin parası girdi, elde edilen kar ise çıktı olarak düşünüldüğünde işlemler bir şirket içindeki tüm prosesleri Cilt: 5 Sayı:

20 tanımlar. Performans, sözkonusu işin iştirakçilerin parasını ne kadar verimle operasyonel kara dönüştürdüğü oranı ile ölçülür. Bu proseslerdeki PROSES GELİŞTİRME, KALİTE ve ÇEVRİM ZAMANI hedeflerini ve ölçülerini açıkça ortaya koyması, bir de sonuçları gözden geçirmesi olmaktadır. M-Z profillerinin dikkatli uygulanması ve kullanılması ile "Sürekli Kalite Gelişimi" yolunda verimli bir yöntem geliştirilmiş olur. Toptan KaHt 100% Bu yazıda bilgilerin ortaya konmasında birikimlerini paylaşan EPSON (Portland Kalite Grubu)'na teşekkür ederiz. KAYNAKLAR Şekil.4 PARA-DEĞİŞİM ANAüZi PT Artan Değer O 0 o o ^ ü o -?- o o b. Maliyet J ^ 0 ^ D 1? O ^o o O S o o Performans İ l l i S 0 i»alafiı Bölüm O Fttl ** SoşYO»MOI»*N*IIPl««1. Park, Chan S.; Son, Young K., "An Economic Evaluation Model for Advanced Manufacturing Systems", The Engineering Economist, vol. 34, no. 1, sayfa: 1-26 Fail 19S8. 2. Bodinson, Glenn W.; "Time-Based Competition- The ûuality Metric of the 1990s", 1990 Juran Institute Conference-Atlanta, 3D-7-3D Seabrooke, J. VVilliam, "Applying Just-ln- Time and Total ûuality Management Control to Overhead Functions", Industrial Management, sayfa:4-8, July-August Şekil.5 boşa geçirilmiş zaman çevrim zamanının uzamasına ve kalitesizliğin artmasına sebep olur. Profilin daralması ise yatırım geri dönüşü ile kar/satış oranının artması demektir. Böylelikle uygulamaların performansdoğrudan gözlemlenebilir ve sonuçlar çıkartılabilir. SONUÇ Şirket üst yönetimi zaman temelli stratejileri şirkete adapte etmek ve uygulamak konusunda verilecek stratejik kararın verilmesinden sorumludur. Tek tek iş kollarından elde edilen profiller "hasta" noktaların açığa çıkması ve gelişmesi gereken alanların belirlenmesine yardımcı olur. Bundan sonraki adım, uygulama safhasında karara işlerlik kazandırılması ve çalışanlara yeni bilgilerin, eğitimin ve yeteneklerin kazandırılması olacaktır. Bu kalite eğitimlerinde yeni bir malzeme olmasına rağmen varolan kalite artırma eğitimlerini destekler niteliktedir. İlerleme gruplarına özellikle verilmesi gereken rekabet için çevrim zamanının kısaltılması gerekliliğidir. Uygulamanın başarıya ulaşması için bir diğer gereklilik, üst yönetimin gelişme projeleri için gerekli kaynakların sağlanması, ilerleme M. GÜVEN İYİGÜN 1965 doğumlu olup, 1988 yılında Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünden mezun olmuştur yılında Portland State University Engineering Management programında yüksek lisansını almış, aynı programda doktora çalışmalarına başlamıştır. Bu süre içinde Intel Corp.'da yürütülen araştırmalara da katılan Güven lyigün, şu anda Ar-Ge projelerinde kaynak dağıtımı için "Karar Destek Sistemi" geliştirilmesine ilişkin tez çalışmalarını yürütmektedir. 18 E»TlMTOrıınT Cilt: 5 Sayı :4 1994

TÜRKİYE'DE KALİTE ALANINDA KURUMSAL DÜZENLEME KONUSUNUN GENEL DEĞERLENDİRMESİ

TÜRKİYE'DE KALİTE ALANINDA KURUMSAL DÜZENLEME KONUSUNUN GENEL DEĞERLENDİRMESİ TÜRKİYE'DE KALİTE ALANINDA KURUMSAL DÜZENLEME KONUSUNUN GENEL DEĞERLENDİRMESİ İsmet ÖZTUNALI MMO. Kalite Sağlama Komisyonu Üyesi ÖZET Bildiri üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, ülkemizde kalite alanında

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM. b) Merkez Müdürü: Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürünü,

BİRİNCİ BÖLÜM. b) Merkez Müdürü: Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürünü, Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç BİRİNCİ BÖLÜM MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezinin teşkilat, yönetim, çalışma usul ve esaslarını

Detaylı

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Yönetim anlayışındaki değişimler "önce insan" anlayışıyla şekillenen, müşteri odaklı, süreçlerle yönetilen,

Detaylı

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; İstanbul

Detaylı

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci Nihan Ocak 1, Feride Erdal 2, Prof. Dr. Kürşat Çağıltay 3 1 Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Bilişim Sistemleri Bölümü, Ankara 2

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA YÖNERGESİ

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç Madde 1 - Bu yönergenin amacı; Akdeniz Üniversitesi birimlerinde; iç ve dış paydaşların gereksinim ve beklentilerini dikkate alarak hizmetlerin değerlendirilmesine,

Detaylı

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ Kalite Yöneticisi Dök.No KAİM.İKS.FRM.081 Sayfa No 1/ 3 İŞİN KISA TANIMI: Kayısı Araştırma İstasyonu Müdürlüğü üst yönetimi

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

METROLOJİ NEDİR? Metrolojinin Temel Amacı Nedir?

METROLOJİ NEDİR? Metrolojinin Temel Amacı Nedir? METROLOJİ NEDİR? Diğer bütün bilim alanları ile ilişkisi olan "Metroloji", ölçme sistemleri ve birimlerle ilgili ölçme bilimidir. Metroloji üç ana başlıkta incelenebilir; 1. Bilimsel Metroloji: Uluslararası

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013

Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013 Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013 1 Tanımlar Uygunluk değerlendirmesi : Deney, analiz, kalibrasyon, ölçüm hizmetleri, ürün, sistem, personel belgelendirmesi, hammadde, malzeme, ürün, tesis,

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon, Laboratuvarların, Muayene Belgelendirme ve Yeterlilik Deneyi Sağlayıcı Kuruluşlarının Ulusal ve Uluslararası Kabul Görmüş Teknik Kriterlere Göre Değerlendirilmesi,

Detaylı

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; İzmir

Detaylı

ATILIM ÜNİVERSİTESİ ROBOT TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ATILIM ÜNİVERSİTESİ ROBOT TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 31.03.2010 gün 27538 Sayılı Resmi Gazete Amaç ATILIM ÜNİVERSİTESİ ROBOT TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ KARADENİZ STRATEJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ KARADENİZ STRATEJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ KARADENİZ STRATEJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Recep Tayyip

Detaylı

YÖNETMELİK. Giresun Üniversitesinden: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FINDIK ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Giresun Üniversitesinden: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FINDIK ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 5 Temmuz 2009 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 27279 Giresun Üniversitesinden: YÖNETMELİK GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FINDIK ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

-> 5 07.08.2014 13:06

-> 5 07.08.2014 13:06 27 Temmuz 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29073 Adıyaman Üniversitesinden: YÖNETMELİK ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015 Ömer KEDİCİ Tanım Enerji yönetimi ; Planlama, Koordinasyon ve Kontrol gibi birbirinden bağımsız olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin bir araya gelerek oluşturdukları

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM, UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM, UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM, UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Sürekli Eğitim, Uygulama

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

YÖNETMELİK İPEK ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK İPEK ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Yönetmelik 22 Eylül 2013 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28773 İpek Üniversitesinden: YÖNETMELİK İPEK ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. (Değişik :RG-05/08/2015-29436) BİRİNCİ BÖLÜM

SİİRT ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. (Değişik :RG-05/08/2015-29436) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ (Değişik :RG-05/08/2015-29436) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (Değişik :RG-05/08/2015-29436)

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları 29 Mayıs 2013 tarihinde MMKD Stratejik İletişim Planı nı oluşturmak amacıyla bir toplantı yapıldı. Toplantının ardından, dernek amaç ve faaliyetlerinin

Detaylı

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ Hazırlayan Strateji Geliştirme Müdürü Kontrol Başkanlık Hukuk Danışmanı Onay Belediye Başkanı Yürürlük Tarihi 01.02.2010 Sayfa 1 / 9 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı; Kartal Belediyesi Strateji Geliştirme Müdürlüğü

Detaylı

Kurumlarda Terminoloji Politikası ve Terminoloji Planlaması

Kurumlarda Terminoloji Politikası ve Terminoloji Planlaması Kurumlarda Terminoloji Politikası ve Terminoloji Planlaması Doç. Dr. Ender Ateşman Hacettepe Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü Gündem Dil Politikası Terminoloji Politikası Dil Planlaması Terminoloji

Detaylı

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Bilindiği üzere; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile yeni mali yönetim ve kontrol sisteminin gereği

Detaylı

T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 Bu Yönerge, Cumhuriyet Üniversitesi nin ulusal ve uluslararası akademik

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini,

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini, 19 Ocak 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28887 Turgut Özal Üniversitesinden: YÖNETMELİK TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

Kalite Kurumları ve Kalite Güvence Sistemleri

Kalite Kurumları ve Kalite Güvence Sistemleri Kalite Kurumları ve Kalite Güvence Sistemleri - 1 Kalite Kurumları American Society of Quality Control (ASC) Union of Japanese Scientists and Engineers (JUSE) European Foundation of Quality Management

Detaylı

Eksternal Kalite Kontrol Programı. Doç. Dr. Mustafa ERTEK RSHMB

Eksternal Kalite Kontrol Programı. Doç. Dr. Mustafa ERTEK RSHMB Sağlık Bakanlığı Penceresinden Eksternal Kalite Kontrol Programı Doç. Dr. Mustafa ERTEK RSHMB Sunum Planı Laboratuarlarda kalite kavramı Dış kalite değerlendirme programına katılımda gerekli yasal düzenleme

Detaylı

06.11.2015 15:55:27 BÖLÜM 4 KALİTE VE AKREDİTASYON

06.11.2015 15:55:27 BÖLÜM 4 KALİTE VE AKREDİTASYON 06.11.2015 15:55:27 BÖLÜM 4 KALİTE VE AKREDİTASYON 1 4.1. KALİTE 06.11.2015 15:55:27 Türk Dil Kurumu na göre kalite; Bir ürünün bilinen en iyi özellikleri bünyesinde taşıması durumudur. Diğer tanımlar

Detaylı

T.C. AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI ORGANİZASYON YAPISI

T.C. AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI ORGANİZASYON YAPISI T.C. AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI ORGANİZASYON YAPISI DEKANLIKLARIN KURULUŞ AMAÇLARI 1- Fakültenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve

Detaylı

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararı. Karar Sayısı: 819 Karar Tarihi: 25/09/2002

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararı. Karar Sayısı: 819 Karar Tarihi: 25/09/2002 Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararı Karar Sayısı: 819 Karar Tarihi: 25/09/2002 (28.09.2002 tarih ve 24890 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.)

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU

YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU Yükseköğretim Kalite Kurulunun Kurulma Nedeni Yükseköğretimde yapısal değişikliği gerçekleştirecek ilk husus Kalite Kuruludur. Yükseköğretim Kurulu girdi ile ilgili

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Rektörlüğe bağlı olarak görev yapan ve Rektör Yardımcısı

Detaylı

SİNOP ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SİNOP ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar SİNOP ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Sinop Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, İstanbul Üniversitesi Kariyer

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BİLİŞİM VE BİLGİ GÜVENLİĞİ İLERİ TEKNOLOJİLER ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİLGEM) KURULUŞ VE İŞLETME YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

YÖNETMELİK. Gaziosmanpaşa Üniversitesinden: GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ PALYATİF BAKIM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Gaziosmanpaşa Üniversitesinden: GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ PALYATİF BAKIM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 13 Ekim 2014 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 29144 Gaziosmanpaşa Üniversitesinden: YÖNETMELİK GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ PALYATİF BAKIM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

SERTİFİKALI KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ VE KİŞİSEL GELİŞİM EĞİTİMİ

SERTİFİKALI KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ VE KİŞİSEL GELİŞİM EĞİTİMİ 1- STRATEJİK YÖNETİM 2- ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ 3- ISO 9001:2008 İÇ TETKİKÇİ EĞİTİMİ 4- OHSAS 18001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ 5- ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ 6- ISO 22000 GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERĐ OFĐSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜRÜN TEKNOLOJĐSĐ VE LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĐĞĐ

TOPRAK MAHSULLERĐ OFĐSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜRÜN TEKNOLOJĐSĐ VE LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĐĞĐ TOPRAK MAHSULLERĐ OFĐSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜRÜN TEKNOLOJĐSĐ VE LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönetmelik, TMO nun faaliyet konusuna

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Onaylanmış Kuruluşların Görevlendirilmesine Dair Tebliğ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar

Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Onaylanmış Kuruluşların Görevlendirilmesine Dair Tebliğ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Onaylanmış Kuruluşların Görevlendirilmesine Dair Tebliğ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Tebliğin amacı, 09.02.2004 tarih ve 25368

Detaylı

ENSTİTÜ MÜDÜRÜ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI:

ENSTİTÜ MÜDÜRÜ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI: ENSTİTÜ MÜDÜRÜ ORGANİZASYONDAKİ YERİ : Rektöre bağlı görev yapar. Enstitü kurullarına başkanlık etmek, enstitü kurullarının kararlarını uygulamak ve enstitü birimleri arasında düzenli çalışmayı sağlamak,

Detaylı

YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 28 Aralık 2011 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28156 Ondokuz Mayıs Üniversitesinden: YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 17 Ağustos 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27675 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Merkez (ODÜZEM): Ordu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezini,

YÖNETMELİK. a) Merkez (ODÜZEM): Ordu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezini, 4 Haziran 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29020 Ordu Üniversitesinden: YÖNETMELİK ORDU ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

YÖNETMELİK. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumundan:

YÖNETMELİK. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumundan: YÖNETMELİK Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumundan: ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU BİLİM KURULU ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII KÜLTÜR VE TURİİZM BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

2014 yılı Durumu Neden 2015 yılı Durumu Neden

2014 yılı Durumu Neden 2015 yılı Durumu Neden 1.KURUMSALLAŞMA DÖNGÜSÜNÜN HIZLANDIRILMASI 1.1. Akreditasyon, Yönetim Sistemlerinin revize edilmesi ve yeni yönetim sistemlerinin kurulması 1.1.1. Yönetim sistemi konusunda danışmanlık hizmeti alınması

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Uludağ Üniversitesi Kadın Araştırmaları

Detaylı

MALİYE YÜKSEK EĞİTİM MERKEZİ (MAYEM)

MALİYE YÜKSEK EĞİTİM MERKEZİ (MAYEM) MALİYE YÜKSEK EĞİTİM MERKEZİ (MAYEM) MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Oluşturulamamıştır Grup 1 İnsanımızın refahını arttırmak için, adaletli, etkin, verimli, şeffaf

Detaylı

15 Nisan 2013 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı: 28619 YÖNETMELİK GEDİK ÜNİVERSİTESİ AVRUPA BİRLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

15 Nisan 2013 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı: 28619 YÖNETMELİK GEDİK ÜNİVERSİTESİ AVRUPA BİRLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 15 Nisan 2013 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı: 28619 Gedik Üniversitesinden: YÖNETMELİK GEDİK ÜNİVERSİTESİ AVRUPA BİRLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 2 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan

Detaylı

KAMU İDARELERİNDE STRATEJİK PLANLAMAYA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

KAMU İDARELERİNDE STRATEJİK PLANLAMAYA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAMU İDARELERİNDE STRATEJİK PLANLAMAYA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK Karar Tarihi Yönetmelik No: 5018 YT 015 Yürürlük Tarihi Yayın Tarihi RG Sayısı 26179 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkemiz kuruluşları da Kalite, Çevre ve İş sağlığı ve güvenliği konularına verdikleri önemi göstermek, etkinlik ve verimliliği artırmak amacıyla Yönetim Sistemlerine geçiş için uğraş

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

ISO 9001 Kalite Terimleri

ISO 9001 Kalite Terimleri Kalite: Mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir (ISO 9000) Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmi olarak formüle edilen kuruluşun

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ Karar Tarihi : 18/06/2013 Toplantı Sayısı : 364 Karar Sayısı : 3095 ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ 3095- Yönetmelik Komisyonu tarafından incelenen, Ankara Üniversitesi Kantin ve Kafeterya İşletim

Detaylı

www.eurolab.org/cookbooks.aspx EUROLAB kısa haberler bülteni 3 ayda bir yayınlanmaktadır. Bunlarda TURKLAB haberleri de yer almaktadır.

www.eurolab.org/cookbooks.aspx EUROLAB kısa haberler bülteni 3 ayda bir yayınlanmaktadır. Bunlarda TURKLAB haberleri de yer almaktadır. Modern Laboratuvarlar izole olarak çalışmamalıdırlar. Çalışmalarına yön verecek bilgi erişimi ve paylaşımı için bir çatı örgütü altında buluşmalıdırlar. Türkiye'de özel ve kamu sektörüne hizmet sunan tüm

Detaylı

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK AMAÇ MADDE 1- Bu yönergenin amacı; Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi nde öğrenim gören

Detaylı

T.C ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİK

T.C ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİK T.C ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİK 1 ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV, YETKİ VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar, Temel

Detaylı

YÖNETMELİK. Işık Üniversitesinden: IŞIK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME, ÇEVRE EĞİTİMİ, KUŞ ARAŞTIRMA VE HALKALAMA UYGULAMA VE

YÖNETMELİK. Işık Üniversitesinden: IŞIK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME, ÇEVRE EĞİTİMİ, KUŞ ARAŞTIRMA VE HALKALAMA UYGULAMA VE 17 Ekim 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28444 Işık Üniversitesinden: YÖNETMELİK IŞIK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME, ÇEVRE EĞİTİMİ, KUŞ ARAŞTIRMA VE HALKALAMA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

Detaylı

GÖREV TANIMLARI. : Muhasebe Sorumlusu

GÖREV TANIMLARI. : Muhasebe Sorumlusu Sayfa No 1/ 5 İşin Adı : Muhasebe Sorumlusu Bağlı Olduğu Kişi Hizmet Sorumluluğu Olduğu Bölüm / kişi (var ise) : Dış Ticaret, İç Piyasa, Satınalma, Finansman, Çorlu, İstanbul muhasebe bölümleri. Organizasyon

Detaylı

GÖREV TANIMLARI. : Genel Müdür. İşin Adı. Bağlı Olduğu Kişi : Hizmet Sorumluluğu Olduğu Bölüm / kişi (var ise) : Tüm Bölümler.

GÖREV TANIMLARI. : Genel Müdür. İşin Adı. Bağlı Olduğu Kişi : Hizmet Sorumluluğu Olduğu Bölüm / kişi (var ise) : Tüm Bölümler. Sayfa No 1/ 5 İşin Adı Bağlı Olduğu Kişi : Hizmet Sorumluluğu Olduğu Bölüm / kişi (var ise) : Tüm Bölümler Organizasyon Alt Bağ : Tüm Bölümler İşin Amacı : Yokluğunda Vekâlet Durumu Kime Vekâlet Edeceği

Detaylı

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından: Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK VE İDARİ PERSONEL GELİŞTİRME MERKEZİ YÖNETMELİK

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK VE İDARİ PERSONEL GELİŞTİRME MERKEZİ YÖNETMELİK GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK VE İDARİ PERSONEL GELİŞTİRME MERKEZİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç YÖNETMELİK Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı; Girne Amerikan Üniversitesi bünyesinde kurulan

Detaylı

Madde 1. Bu Yönergenin amacı, Popüler Bilim Yayınları Müdürlüğünün görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek ve çalışma esaslarını düzenlemektir.

Madde 1. Bu Yönergenin amacı, Popüler Bilim Yayınları Müdürlüğünün görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek ve çalışma esaslarını düzenlemektir. TÜBİTAK POPÜLER BİLİM YAYINLARI MÜDÜRLÜĞÜ YÖNERGESİ (*) Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönergenin amacı, Popüler Bilim Yayınları Müdürlüğünün görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek ve çalışma esaslarını

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI

TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu esasların amacı,

Detaylı

TSE den Aldığınız Helal Gıda Uygunluk Belgesi İle Tüketicilere Güvenle Ulaşın. TSE Helal Gıda Belgeli Ürünleri Güvenle Tüketin STANDARD ÇALIŞMALARI

TSE den Aldığınız Helal Gıda Uygunluk Belgesi İle Tüketicilere Güvenle Ulaşın. TSE Helal Gıda Belgeli Ürünleri Güvenle Tüketin STANDARD ÇALIŞMALARI TSE ve HELAL GIDA Gıdaların, helal hassasiyeti taşıyan insanlara; hammaddenin üretiminden başlayarak, tüm üretim süreçleri dahil olmak üzere, ambalajlama, nakil, depolama ve sunum zincirinde sürdürülebilir

Detaylı

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği taslağı tarafımızca incelenmiş olup, aşağıda taslağın hukuka aykırı ve eksik olduğunu düşündüğümüz yönlerine

Detaylı

EĞİTİM FAKÜLTESİ GÖREV TANIMI FORMU. : Eğitim Fakültesi Dekanlığı : Fakülte Sekreteri : Fakülte Birimleri Personeli

EĞİTİM FAKÜLTESİ GÖREV TANIMI FORMU. : Eğitim Fakültesi Dekanlığı : Fakülte Sekreteri : Fakülte Birimleri Personeli EĞİTİM FAKÜLTESİ GÖREV TANIMI FORMU Dairesi Görevi Astları : Eğitim Fakültesi lığı : Fakülte Sekreteri : Fakülte Birimleri Personeli A- Stratejik yönetim ve planlama fonksiyonu kapsamında yürütülecek görevler

Detaylı

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı; Su Şebeke ve Arıtma

Detaylı

KARPA & VENA ORTAK GIRIŞIMI

KARPA & VENA ORTAK GIRIŞIMI KARPA & VENA ORTAK GIRIŞIMI yılların birikimi tek bir çatı altında KARPA & VENA YAPI ORTAK GİRİŞİMİ hakkımızda İnşaat sektöründe 20 yılı aşkın süredir geniş bir yelpazede hizmet veren KARPA YAPI VE VENA

Detaylı

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi Uygulama ve başarımın anahtarları 1 Genel Eğitim Hakkında Kalite ve Yönetim Sistemi Kavramlar ve amaçlar TKY ve Kalite Yönetim Sistemi Standart maddeleri Fayda sağlamanın

Detaylı

FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU

FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU 6.A. Avrupa Birliği ndeki Genel Sektörel Durum Analizi Şirketler hukuku mevzuatı, şirketler ile muhasebe ve denetim konularını kapsamaktadır. Şirketler konusuna ilişkin kurallar,

Detaylı

teskon 2011 de buluşmak üzere SUNUŞ

teskon 2011 de buluşmak üzere SUNUŞ SUNUŞ Ulusal Kongresi 18 yıl önce, 15-17 Nisan 1993 tarihleri arasında, Balçova Termal Tesisleri İzmir de TMMOB Makina Mühendisleri Odası tarafından düzenlendi. Bu toplantı bir teknik toplantı olduğu kadar,

Detaylı

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ BARBAROS DENİZCİLİK YÜKSEKOKULU İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ KONTROL STANDARTLARI İLE İLGİLİ EĞİTİM SEMİNERİ Eğitim Planı İç Kontrol Nedir? İç Kontrolün Amaçları ve Temel İlkeleri İç Kontrolde

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Julide ÇERMİKLİ Şube Müdürü V. KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Bünyesinde Yürütülmekte Olan Destekler:

Detaylı

İLAÇTA AR-GE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAKIŞI

İLAÇTA AR-GE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAKIŞI İLAÇTA AR-GE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAKIŞI DR. MUSTAFA KURUCA SGK BAŞKAN YARD. EKİM 2014 1 o o o o AR-GE NEDİR? AR-GE DEN BEKLENENLER NELERDİR? İLAÇ AR-GE SİNDE NEREDEYİZ? -SGKİLAÇ HARCAMALARI -GERİ ÖDEME

Detaylı

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM)

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM) Kabul Tarihi :Y.K./03.01.2014/2014-6 (Gen.Sek.Sun.) TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM) I. BÖLÜM KURULUŞ, AMAÇ, DAYANAK, KAPSAM VE TANIMLAR KURULUŞ Madde 1: Türkiye Barolar Birliği

Detaylı