Þizofrenide Öznel Yaþantýlar ve Duygularýn Ýfadesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Þizofrenide Öznel Yaþantýlar ve Duygularýn Ýfadesi"

Transkript

1 Þizofrenide Öznel Yaþantýlar ve Duygularýn Ýfadesi Süheyla ÜNAL* ÖZET Þizofren bireyin yaþantýlarýnýn öznel yaný bilimsel çalýþmalarda ihmal edilen bir alandýr. Bununla beraber klinik uygulamalarda oldukça büyük bir öneme sahiptir. Bu makalede þizofrenide sosyal biliþ, iletiþim, öznel yaþantýlar ve duygularýn ifadesi gözden geçirilmiþtir. Öznel yaþantýlar ve hastanýn günlük yaþamýndaki yansýmalarý ile ilgili ampirik çalýþmalar þizofrenik süreç ve tedavisi konusunda önemli ipuçlarý vermektedir. Psikososyal rehabilitasyon programlarý ile sosyal etkileþim ve duygularýn ifadesinde saðlanan geliþme þizofrenide yinelemeleri azaltmaktadýr. Anahtar Sözcükler: Þizofreni, öznel yaþantý, sosyal biliþ, duygusal ifade, psikososyal rehabilitasyon. SUMMARY Personal Experiences and Expression of Feelings in Schizophrenia The subjective side of experiences in patient with schizoprenia is neglected area in scientific work. However, this subject has a great importance in clinical practice. In this article, the role of social cognition, communication, subjective experience and emotional expression in schizophrenia has been reviewed. Empirical research on the subjective experiences and representations of the life situation of patients offers clues to the course and treatment of schizoprenia. Improvements in social interaction and emotional expression by psychosocial rehabilitation programs reduce the relapse rate. Key Words: Schizophrenia, subjective experience, social cognition, emotional expression, psychosocial rehabilitation. * Prof. Dr., Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, MALATYA GÝRÝÞ Bireyin kendisiyle ve ötekilerle iliþkilerini çeþitli þekillerde etkileyen sosyokültürel ve psikolojik alanlar "yaþantýlarýn mekaný"ný oluþturmaktadýr. Kendimiz, diðer insanlar, sosyal ortamlar ve etkileþimlerle ilgili algýlarýmýzý ve davranýþlarýmýzý etkileyen biliþsel süreçler sosyal biliþimizi ve sosyal mekanýmýzý oluþturmaktadýr. Her birimizin mekaný bize özgü ve biriciktir. Bir baþkasýný tanýmaya ve anlamaya çalýþýrken bu öznel dünyayý keþfe çýkarýz. Bireyin yaþantýlarýnýn öznel yaný bilimsel ve akademik çalýþmalarda her ne kadar nesnel deðerlendirmeler kadar yer almasa da, klinik uygulamalarýmýzda oldukça geniþ bir alan kaplamaktadýr. ÞÝZOFRENÝDE ÖZNEL YAÞANTILAR Þizofren hastanýn farklý ve gizemli iç dünyasý ruh saðlýðý çalýþanlarýnýn bir taraftan merakýný çekerken, diðer taraftan da gerçekliðin çarpýtýlmasýndan dolayý ihmal ettiði bir alan da olabilmektedir. Þizofrenlerin ne yaþadýðýna iliþkin ilk fenomenolojik taným, erken bunama adýnýn Bleuler tarafýndan hastanýn hastalýk yaþantýsýna atfen "þizofreni" olarak deðiþtirilmesiyle yapýlmýþtýr. Daha sonraki yýllarda Jaspers ve arkadaþlarý öznel yaþantýlara açýklýk getirmeye çalýþmýþlardýr (Iwawaki 1997). Geçici olmalarýna raðmen þizofreniye damgasýný vuran sanrý ve varsaný gibi tipik belirtilere "temel belirtiler" adýný veren Huber, bu öznel yaþantýlarý bilgi iþleme mekanizmalarýndaki bozukluða atfettiði temel biliþsel bozukluðun bir ifadesi olarak deðerlendirmiþtir (Huber'den aktaran Peralta ve Cuesta 1994). 131

2 ÜNAL S. Kim ve arkadaþlarý (1997) öznel yaþantýlarý iki tipe ayýrmýþ, ilk tipi çarpýk kendilik algýsý ile iliþkili olan konuþma akýþý, düþünce ve eylem yetersizliði duygusu olarak, ikinci tipi ise acý, sýkýntý gibi olumsuz duygusal yüke neden olan beyine aþýrý düþünce yýðýlmasý duygusu olarak tanýmlamýþlardýr. Ýlk tipteki öznel yaþantýlarý negatif belirtilerle, ikinci tiptekileri ise pozitif ve depresif belirtilerle iliþkili bulmuþlardýr. Iwawaki (1997) þizofrenideki öznel yaþantýlarda üç derece tanýmlamýþtýr: 1. Mental duruma ve sinir sisteminin iþlevine baðlý öznel belirtiler (SE1s), 2. Mental iþlevlerdeki yetersizliklerin farkýnda oluþ (SE2s), 3. Gerçeklik yaþantýsýndaki bozulmanýn farkýnda oluþ (SE3s). SE1s, santral sinir sisteminin genel iþlev bozukluðuyla iliþkilidir ve sosyal yeterliliðin düzeyini belirler. SE2s, mental iþlevlerde henüz objektif olarak gözlenmeyen ince bozukluklarla ve kendilik-bilgisindeki bozulma ile iliþkilidir, mental iþlevlerin düzeyini belirler. SE3s ise bilgi iþleme sürecindeki bozuklukla iliþkilidir ve gerçeklik yaþantýsýný belirler. Hayal ile gerçeðin ayýrt edilememesi durumunu tanýmlar. SE1s baþka birçok hastalýkta, SE2s organik beyin hastalýklarýnda da gözlenebilen ortak bir belirti iken, SE3s þizofrenik hastalara özgüdür ve þizofreninin birincil belirtileri içinde deðerlendirilebilir. Peralta ve Cuesta (1994) pozitif ve miks tip þizofrenide akut dönemde öznel yaþantýlarýn daha fazla bildirildiðini, sosyal geri çekilme gibi bazý negatif belirtilerin hastalarýn bazý sorunlarla baþa çýkma çabasý olarak deðerlendirilebileceðini ileri sürmüþlerdir. Hastanýn içgörü azlýðýný öznel yaþantýlarý az ifade etmeleri ile iliþkili bulmuþlardýr (Peralta ve Cuesta 1998). Hastanýn psikotik yaþantýlarýnýn ve gerçekliði çarpýtmasýnýn ayýrdýnda olmamasý sosyal etkileþimini olumsuz etkilemekte, bu etkileniþ kaçýndýðý etiketi kabullenmesiyle sonuçlanmaktadýr. Baþlangýçta hastalýðýný yadsýrken, sonraki dönemlerde psikiyatrik sorunu olduðunu kabul etmekte fakat normale döneceðine inanmaktadýr. Hastalýk tarafýndan yutulma, çevrelenme aþamasýnda ise yaþamýný deðersiz bir psikotik hasta rolü etrafýnda yeniden düzenlemektedir (Lally 1989). Hastalýðýn belirtileri bireyin sosyal etkinliðini azaltýrken, olumsuz kiþilerarasý etkileþimler de hastalýðýn alevlenmesine neden olabilmektedir. Þizofreni ataklarý sýrasýnda belirtilerin dalgalanma göstermesine neden olan iki temel etken olarak duygusal ve fiziksel belirtiler ile kiþilerarasý etkileþim bildirilmektedir (Marley 1998). KÝÞÝLERARASI BÝR OLGU OLARAK ÞÝZOFRENÝ Þizofreni, bireyin sosyal çevresinin yapýlanmasýnda ve o çevrenin içinde konumlanýþýnda belirgin sorunlar yaratan kiþilerarasý bir olgudur (Penn ve ark. 1997). Þizofreni "öteki" ile iliþkilerdeki izlenim edinme, bilgi iþleme ve anlatým süreçlerindeki patoloji nedeniyle sosyal yaþam için gerekli olan "ortak sosyal biliþ"in oluþturulamamasý ve bu nedenle sosyal iþlevselliðin ileri derecede azalmasý, bireysel mekanýn, yaþam alanýnýn daralmasý durumu olarak da tanýmlanabilir (Fiske ve Taylor 1991). Sosyal bir varlýk olarak insanýn yaþamý baþkalarýyla birlikte gerçekleþir. "Kendilik" duygusunun geliþimi bile baþkalarýnýn varlýðýna baðlýdýr. Birey sosyal etkileþim sýrasýnda nesnel dünya ve diðerleri hakkýnda izlenim edinir, bu izlenimleri bilgi iþleme sürecinden geçirir ve tepki verir. Þizofrenide çocukluktan itibaren varolan dikkat ve algý bozukluðu, düþük stres eþiði, sosyal yaþama iliþkin bilgileri iþleme süreçlerinde ve sorun çözme yetisinde bozukluða yol açarak yetiþkinler dünyasýnýn gereksinimlerine uygun davranamama, sosyal yeterliliðe ulaþamama ile sonuçlanmaktadýr (Penn ve ark. 1997). Duygulanýmda, duygularýn ifadesinde ve diðer insanlarýn duygularýnýn anlaþýlmasýndaki bozukluk da þizofrenili bireyin sosyalleþmesine önemli derecede ket vurmaktadýr. Sözel anlatýmýn yaný sýra, iletiþimin duygusal tonunu düzenleyen, düþmanca olmayan bir sosyal iletiþimin kurulmasýný saðlayan sözel olmayan davranýþlarda, özellikle yüz ifadesinde, bakýþta, jest ve mimiklerde, duruþta uygunsuzluk, duygu dýþavurumunda azalma da iletiþimi güçleþtirmektedir (Walker ve ark. 1993). Gülümseme, göz iletiþimi, baþ sallama gibi sosyal iletiþime davet etme ya da iliþkiyi arttýrma isteðini belirtme gibi sosyalleþme gereði davranýþlarýn azlýðý ve diðer sosyal ipuçlarýnýn ifadesindeki sýnýrlýlýk þizofrenili bireyle etkileþimde bulunanlarýn empati kapasitesini azaltmakta, iletiþimde karþýlýklýlýðýn sürdürülmesine engel olmaktadýr (Troisi ve ark. 1998, Nisenson ve Berenbaum 1998). Þizofrenide duygusal anlatýmdaki bu sýnýrlýlýða ek olarak, karþýdaki bireyin duygularýný anlamada ve deðerlendirmede bir çarpýklýk bulunmaktadýr. Diðer 132

3 ÞÝZOFRENÝDE ÖZNEL YAÞANTILAR VE DUYGULARIN ÝFADESÝ insanlarýn duygularý, özellikle olumsuz olanlarý "sanki bir büyüteç" aracýlýðý ile algýlanmaktadýr. Kýzgýnlýk, eleþtiri, düþmanlýk, onaylanmama, reddedilme gibi duygular ve yaþantýlar aþýrý duyarlýlýk nedeniyle tolere edilememekte ve iliþki kesilmektedir (Penn ve ark. 1997). Dikkat ve bellekteki bozukluk bireyin dünü, bugünü, yarýný arasýndaki sürekliliðin ve kendilik duygusunun kaybolmasýna yol açmaktadýr. Bütün bunlarýn etkisiyle birey giderek duyumlarýný, düþüncelerini, heyecanlarýný yitirerek öznelliðini de yitirmektedir. Hastalýk, kendisiyle diðerleri arasýndaki sýnýrý kaybettirdiði için giderek incinebilirliði artmakta ve baþkalarýnýn etkisinde kalmaya eðilim göstermektedir. Baþkalarý tarafýndan etki altýna alýnma, yutulma korkusu sosyal iliþkilerden kaçýnmak için en güçlü motivatör haline gelmekte, bu nedenle kendisini diðerlerinden "camdan bir duvar"la ayýrmaktadýr (Ruocchiu 1991). SOSYAL BÝLÝÞÝN NÖROFÝZYOLOJÝSÝ Sosyal biliþte, sosyal ve duygusal olarak uygun davranýþýn seçiminde ve iletiþimde rol oynayan beyin yapýlarý þizofrenik süreçten sorumlu tutulmaktadýr. Sosyal durumlarda yargýlamada bulunur ve uygun davranýþý formüle ederken duygularýn rehberliðinden yararlanan prefrontal korteks, sosyal biliþte ve kiþiliðin geliþiminde temel rol oynar (Taylor ve Liberzon 1999). Amigdala ve prefrontal korteks arasýndaki sinir aðý sosyal ilginin oluþmasýnda etkilidir. Amigdalanýn iki taraflý lezyonunun hayvanlarda sosyal ilgi ve iletiþim azlýðýna, insanlarda ise edilgenlik, apati, sýð duygulanýma yol açtýðý bildirilmektedir. Þizofrenideki negatif belirtilerin oluþumunda prefrontal korteks ve amigdala arasýndaki baðlantýlarda bir yetersizliðin rolü olduðu ileri sürülmektedir (Kirkpatrick ve Buchanan 1990). Prefrontal korteks lezyonlarý, disinhibisyon, spontanite kaybý, stereotipi, sosyal çekilme, sosyal yargý zayýflýðý ile iliþkili görülmektedir (Goldberg ve Seidman 1991). Brothers (1990) yüz ifadeleri ve duygularý algýlamanýn, diðer insanlarla etkileþim yeteneðinin üst temporal sulkus, amigdala ve orbital frontal korteksle baðlantýlý olduðunu bildirmektedir. Fronto-temporo/limbik nöral aðý sosyal biliþten sorumlu gibi görünmektedir (Taylor ve Cadet 1989). Þizofrenideki öznel yaþantýlarýn nöropsikolojik bozukluklarla özellikle frontal nörolojik bulgularla iliþkili olduðu ileri sürülmektedir (Cuesta ve ark. 1996). Dunbar (1993), neokorteks hacminin beynin geri kalan kýsmýna oranýnýn bireylerin sosyal iliþkiler için harcadýklarý zamanla iliþki olduðunu bulgulamýþ, kortikal atrofili þizofrenik bireylerde uygulanan tedavi giriþimlerinin onlarýn sosyal iliþkilerinde artýþ oluþturmaktan çok, daha küçük ve sýnýrlý bir alanda daha yeterli olabilmelerini saðladýðýný ileri sürmüþtür. Crow (1997) ise hemisferik lateralitedeki bir bozukluðun sembolizasyon ve dil süreçlerini etkilediðini, hemisferik dominanstaki bir bozukluðun konuþma sýrasýnda sentaks, semantik, bütünlük, metafor kullanýmýnda, geribildirimden yararlanmada önemli sorunlar yarattýðýný belirtmiþtir. Pozitif belirtileri dilin organizasyonu ve yönlendirimindeki bozukluklar olarak tanýmlamýþ, sanrýlarý sözcüklerin anlam kategorizasyonunda, sembolik deðerlerinde patolojik bir deðiþiklik yüzünden rasyonel düþünme kapasitesinde azalma olarak deðerlendirmiþtir. Negatif belirtileri ise özellikle konuþma fakirliðini ve duygusal sýðlýðý semantik bir bozukluk, sözcüklerin sembolik anlamlarýnýn kaybý olarak tanýmlamýþtýr. Sað hemisfer hasarlarýnýn kiþinin sesini duygu ile vurgulayamamasý ya da diðer bir konuþmanýn duygulanýmsal yönünü tanýyamamasý ile karakterize olan motor aprosodiaya, spontan duygusal jestlerin kullanýmýnda bozukluða yol açtýðý bilinmektedir. Bazý þizofrenili hastalarda aprosodik bozukluklar bildirilmiþtir (Murphy ve Cutting 1990). ÞÝZOFRENÝDE ÝLETÝÞÝM Sosyal bir varlýk olarak insanoðlu baþka insanlarla iletiþimde bulunmak zorundadýr. Ýletiþimin en önemli özelliði bir kiþinin herhangi bir "þeyi" baþka bir kiþinin anlayabileceði bir duruma getirmesidir. Etkin ve baþarýlý bir iletiþim için önkoþullar iletiþimde bulunanlarýn ayný gerçekliði, ayný iletiþim durumunu yani ayný "þimdi ve burada"yý paylaþmalarý, ortak bir dil kullanmalarý, kendilerini diðerinin yerine koyabilme yetisine sahip olmalarýdýr (Blakar 1981). Oysa þizofrenide bu önkoþullarýn hemen hiçbiri yerine getirilememektedir. Þizofrenili birey iç ve dýþ uyaranlarý farklý algýlayýp, farklý anlamlandýrdýklarý için toplumun diðer bireyleriyle ayný gerçeklikte buluþamamaktadýr. Kendisini korumak ve yaþamýn güçlükleriyle baþa çýkmak için geliþtirdiði savunmalar baþkalarýyla uzaklýðýný, yabancýlýðýný arttýrmaktadýr. Tehdit edici, düþmanca algýladýðý bir dünyada benlik saygýsýný koruyabilmek için kötülük görme sanrýlarýný geliþtirebilmektedir 133

4 ÜNAL S. (Kinderman ve Bentall 1996). Diðer insanlarýn niyetlerini anlama, iletiþim sýrasýnda "ötekinin perspektifini düþünme"de yetersizlik hastanýn sanrýlarýný güçlendirmekte ve baðlantýsýz konuþmasýna yol açmaktadýr (Frith 1994). Sosyal ortamlarda etkili davranýþta yetersizlik, sosyal anksiyete ve damgalanmadan kaçýnma isteði sosyal geri çekilmeye neden olabilmektedir. Birey dýþ dünyasýný küçülterek ayakta durmaya çalýþmaktadýr. Ayrýca negatif þizofrenide, dýþ uyaran yokluðunda "istemli eylem" geliþtirebilme ve uygun olmayan davranýþý baskýlayabilme yetisindeki bozukluk nedeniyle sosyal iþlevler ileri derecede azalmaktadýr (Penn ve ark. 1997). Sosyalizasyon kapasitesindeki bu azalma þizofreninin DSM-IV (APA 1994) taný kriterleri arasýnda bulunmaktadýr. Hastalýðýn baþlangýcýndaki sanrýlý, varsanýlý renkli seyir bireyi giderek tüketmekte ve geride bireyin sýð ve künt maskesini býrakmaktadýr. Þizofrenik süreç bireyin duygularýný, düþüncelerini, isteklerini, acý çekme ve ümit etme kapasitesini azaltmaktadýr (Davidson ve Stayner 1997). Ancak son çalýþmalar bu künt maskenin ardýnda sanýldýðýnýn aksine duygularýn yaþandýðýný göstermektedir. Þizofren bireyin duygu yaþamakta deðil, duygularý göstermekte sýnýrlýlýklarý olduðu bu çalýþmalarda ileri sürülmektedir (Kring ve ark. 1993, Sison ve ark. 1996, Flack ve ark. 1997). Bu bilgiler þizofreni ve duygular konusundaki görüþlerimizi yeniden gözden geçirmemizi gerektirecektir. ÞÝZOFRENÝ VE AÝLE Dünyasý küçülen yalnýz þizofrenili birey deðildir. Birlikte yaþadýðý insanlarýn, ailesinin de dünyasý küçülmektedir. Hasta bireyle uðraþmak onlarýn da yaþamlarýna bazý sýnýrlýlýklar getirmekte, hastalýk süreci ailenin bugününe ve yarýnlarýna büyük darbe indirmektedir. Gelecekte saðlýklý ve baþarýlý biri olmasýný bekledikleri çocuklarýnýn sosyal açýdan baþarýsýz birine dönüþmesinin yarattýðý hayal kýrýklýðý ile baþetmek ebeveynler için hayli güç olmaktadýr. Önce bu deðiþimi görmezden gelmekte, günün birinde bu kabusun biteceðine, çocuklarýnýn eski haline döneceðine inanmak istemektedirler. Bu arada evlerine gelen bu yabancýyla nasýl iletiþime gireceklerini bilememektedirler. Bir taraftan þizofrenili çocuklarýnýn yarattýðý yýkým ve kaosu onarmaya çalýþýrken, diðer taraftan da hastalýk bulutlarýnýn gerisinde kaybolan çocuklarýnýn geri dönmesi umudunu taþýmaktadýrlar. Her yeni ilaç, her yeni uygulama umutlarýný yeþertmektedir. Ancak sýklýkla sonuç yine baþarýsýzlýk, yine hayal kýrýklýðý olmakta, çocuklarý bir kez daha hastalýðýn içinde kaybolmaktadýr (Davidson ve Stayner 1997). Hastalýðýn gerçekliðini kabul etme ve olumsuz etkilerinden korunma çabasý ile kaybettikleri insaný geri kazanma çabasý arasýndaki gelgitler sonuçsuz ve çözümsüz kaldýðý için ailenin gerilimi oldukça artmaktadýr. Kaybýn ardýndan yaþanan yasa benzemeksizin bu kýsmi yas ve kýsmi umut, giderek aileye "çýkýþ yok" duygusu yaþatmaktadýr (Davidson ve Stayner 1997). Aileler hastalarý, hastalar da aileleri karþýlýklý olarak etkilemektedir. Þizofren bireyin ev halkýnda yarattýðý sorunlar, güçlükler, olumsuz olaylar "yük" olarak tanýmlanmaktadýr. Hastalýk tarafýndan aile iliþkilerinin ve aile içi dinamiklerin bozulmasý, hastalýðýn mali sorunlara yol açmasý, hasta bireyin sosyal performansýnýn azalmasý, günlük yaþamýný sürdürebilmesi için desteðe gereksinim duymasý, sorunlu davranýþlar sergilemesi gibi nesnel yükler yanýsýra, kapana kýsýlmak, eve hapsolmak, çevreden izole olmak, hasta bireye karþý sorumluluk taþýmak, onun davranýþlarýna karþý duygusal tepkiler göstermek gibi öznel yükler getirmesi söz konusudur (Maurin ve Boyd 1990). Sosyal destek ise ailenin yükünü azaltýcý etki göstermektedir (St.Onge ve Lavoie 1997). Aile üyelerinin hastalýðýn yarattýðý stresle baþa çýkma çabasý içinde gösterdikleri kiþilerarasý davranýþlar duygu dýþavurumu olarak tanýmlanmaktadýr. Aile ortamýndaki yüksek duygu dýþavurumu hastalýðýn yinelemesi ile iliþkili görülürken (Kavanach 1992, Butzlaff ve Hooley 1998), duygusal sýcaklýðýn fazlalýðý ve duygu dýþavurumunun düþüklüðü hastalýk sürecinde daha olumlu bir prognozla iliþkili görülmektedir (Bentsen ve ark. 1998). DUYGULARIN ÝFADESÝNÝN TEDAVÝ SÜRECÝNE YANSIMALARI Þizofrenik bir süreç içinde sosyal iletiþimi oldukça sýnýrlanmýþ bireye olduðu kadar, onunla birlikte yaþayan aile üyelerine de iletiþim kurma ve sorun çözme açýsýndan terapötik destek saðlamak gereklidir. Özellikle son yýllarda atipik nöroleptiklerin negatif belirtiler üzerinde olumlu etkiler göstermesi, psikososyal tedavi programlarýnýn, sosyal yaþama becerileri eðitiminin önemini gündeme getirmiþtir. Þizofrenili bireyin duygusal süreçlerini daha uyumlu bir þekilde yaþamasýný saðlamak ve bilgi iþleme 134

5 ÞÝZOFRENÝDE ÖZNEL YAÞANTILAR VE DUYGULARIN ÝFADESÝ sürecindeki iþlev bozukluðunu azaltmak üzere geliþtirilmiþ tedaviler arasýnda Bütünleþtirilmiþ Psikolojik Tedavi (Integrated Psychological Therapy IPT, Brenner ve ark.), kiþilerarasý iliþki becerisini geliþtirmek üzere Sosyal ve Baðýmsýz Yaþama Becerileri Programý (Liberman), kendisi ve diðerleri hakkýndaki yanlýþ sayýltýlarý düzeltmek üzere biliþsel terapi (Perris), anksiyete ile baþa çýkmasý için Stress- Ýnokulasyonu Eðitim Programý (Meichbaum ve Cameron), duygularýn algýlanmasýnda ve yaþantýlanmasýnda yaþadýðý güçlüðü yenmek üzere Duygularý Yönetme Tedavisi (Emotional Management Therapy) bulunmaktadýr (Hodel ve ark. 1998). Aile bireylerinin hastalýðý tanýmasý, belirtilerin yarattýðý güçlüklerle baþa çýkabilmesi, duygu dýþavurumunu olumlu duygularýn ifadesinde artýþ tarzýnda gösterebilmesi, ortak ve baðýmsýz hobiler geliþtirmesini saðlamak üzere Aile Psikoeðitim Gruplarý, Aile Gruplarý, Destek Gruplarý uygulanagelmektedir (Atkinson ve Coia 1995, Picket 1997, North 1998). SONUÇ Bireyin düþünce, duygulaným ve davranýmýnda belirgin bozukluk yaratarak, onu sosyal yaþamdan uzaklaþtýran, topluma yabancýlaþtýran bir süreç olan þizofreni psikiyatrinin en önemli çalýþma alanlarýndan biridir. Þizofren bireye toplum içinde yaþama becerisi kazandýrma, bireysel mekanýnýn oluþumu ve "öteki" ile iliþkileri düzenleyebilmesi için gereklidir. Duygularý tanýma ve ifade edebilmenin sosyal iliþkiler oluþturmada taþýdýðý önem gözönünde bulundurulduðunda, þizofreni tedavisinde psikososyal rehabilitasyon programlarýna aðýrlýk verilmesi gerekliliði gündeme gelmektedir. American Psyehiatric Association (1994) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4. Baský (DSM-IV), Washington DC, American Psyehiatric Association Press. Atkinson JM, Coia DA (1995) Families coping with schizophrenia: A practitioner's guide to family groups. John Wiley and Sons, Chichester. Bentsen H, Munkvold OG, Notland TH ve ark. (1998) Relatives' emotional warmth towards patients with schizophrenia or related psychoses: demographic and clinical predictors. Acta Psychiatr Scand, 97: Blakar RM, Valdimarsdottir A (1981) Schizophrenia and communication efficiency: A series of studies taking ecological variations into consideration. Psychiatry and Social Science, 1: Brothers L (1990) The social brain: A project for integrating primate behavior and neurophysiology in a new domain. Concepts in Neuroscience, 1: Butzlaff RL, Hooley JM (1998) Expressed emotion and psychiatric relaps. A meta-analysis. Arch Gen Psychiatry, 55: Crow TJ (1997) Schizophrenia as failure of hemispheric dominance for language. Trends Neurosci, 20: Cuesta MJ, Peralta V, Juan JA (1996) Abnormal subjective experiences in schizophrenia: its relationships with neuropsychological disturbances and frontal signs. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci, 246(2): Davidson L,Stayner D (1997) Loss, loneliness and the desire for love: Perspective on the social lives of people with schizophrehia. Psychosocial Rehabilitation Journal, 20:3-12. Dunbar RIM (1993) Coevolution of neocortical size, group size and language in humans. Behavioral and Brain Sciences, 16: KAYNAKLAR Flack WF, Cavallaro LA, Laird JD ve ark. (1997) Accurate encoding and decoding of emotional facial expressions in schizophrenia. Psychiatry, 60: Fiske ST, Taylor S (1991) Social cognition. 2. Baský, New York, McGraw-Hill. Frith CD (1994) Theory of mind. The Neuropsychology of schizophrenia. AS David, JC Cutting (Ed), East Sussex, England, Erlbaum, s Goldberg E, Seidman L (1991) Higher cortical functions in normals and schizophrenia: A selective review. Handbook of schizophrenia. SR Steinhaur, JH Gruzelier, J Zubin (Ed), 2. Cilt, Neurophysiology of schizophrenia and information processing. Amsterdam, Elsevier, s Hodel B, Brenner HD, Merlo MCG ve ark. (1998) Emotional management therapy in early psychosis. Br J Psychiatry, 172 (Suppl 33): Iwawaki A (1997) Three grades of subjective experiences in schizophrenia: their phenomenology and implications for initial treatment. Psychopathology, 30(2): Kavanagh DJ (1992) Recent developments in expressed emotions and schizophrenia. Br J Psychiatry, 160: Kim Y, Sakamoto K, Sakamura Y ve ark. (1997) Subjective experience and related symptoms in schizophrenia. Compr Psychiatry, 38(1): Kirkpatrick B, Buchanan RW (1990) The neural basis of the deficit syndrom of schizophrenia. J Nerv Ment Dis, 178: Kinderman P, Bentall RP (1996) Self-discrepancies and persecutory delusions: Evidence for a defensive model of paranoid ideation. J Abnorm Psychol 105: Kring AM, Kerr SL, Smith DA ve ark. (1993) Flat affect in schizophrenia does not reflect diminished subjective experience of emotion. J Abnorm Psychol, 102:

6 ÜNAL S. Lally SJ (1989) "Does being in here mean there is something wrong with me?". Schizophr Bull, 15: Marley JA (1998) People matter: client-reported interpersonal interaction and its impact on symptoms of schizophrenia. Soc Work, 43(5): Maurin JT, Boyd CB (1990) Burden of mental illness on the family: A critical review. Arch Psychiatr Nurs, 4(2): Murphy D, Cutting J (1990) Prosodic comprehension and expression in schizophrenia. J Neurol Neurosurg Psychiatry, 53: Nisenson GL, Berenbaum H (1998) Interpersonal interactions in individuals with schizophrenia: Individual differences among patients and their partners. Psychiatry, 61:2-11. North CS, Pollio DE, Sachar B ve ark. (1998) The family as caregiver: A group psychoeducation model for schizophrenia. Am J Orthopsychiatry, 68(1): Penn DL, Corrigan PW, Bentall RP ve ark. (1997) Social cognition in schizophrenia. Psychol Bull, 121: Peralta V, Cuesta MJ (1994) Subjective experiences in schizophrenia: A critical review. Compr Psychiatry, 35(3): Peralta V, Cuesta MJ (1998) Subjective experiences in psychotic disorders:diagnostic value and clinical correlates. Compr Psychiatry, 39(1): Pickett SA, Cook JA, Bertram JC ve ark. (1997) Positive parent/adult child relationships: Impact of severe mental illness and caregiving burden. Am J Orthopsychiatry, 67(2): Ruocchio PJ (1991) The schizophrenic inside. Schizophr Bull, 17: Sison CE, Alpert M, Fudge R ve ark. (1996) Constricted expressiveness and psychophysiological reactivity in schizophrenia. J Nerv Ment Dis, 184(10): St-Onge M, Lavoie F (1997) The experience of caregiving among mothers of adults suffering from psychotic disorders: Factors associated with their psychological distress. Am J Community Psychol, 25: Taylor SE, Cadet JL (1989) Social intelligence:a neurological system. Psychol Rep, 64: Taylor SF, Liberzon I (1999) Paying attention to emotion in schizoprenia. Br J Psychiatry, 174:6-8. Troisi A, Spaletta G, Pasini A (1998) Nonverbal behavior deficits in schizophrenia:an ethologic study of drug-free patients. Acta Psychiatr Scand, 97: Walker EF, Grimes KE, Davis DM ve ark. (1993) Childhood precursors of schizophrenia: Facial expressions of emotion. Am J Psychiatry, 150:

Þizofreni genellikle erken yetiþkinlik döneminde

Þizofreni genellikle erken yetiþkinlik döneminde Þizofrenide Psikososyal Tedaviler Yrd. Doç. Dr. Levent SEVÝNÇOK* Þizofreni genellikle erken yetiþkinlik döneminde baþlayan aðýr, kronik bir ruhsal hastalýktýr. Hastalýk dönemleri, stresli yaþam olaylarý

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Þizofrenide Duygu Algýlama ve Tanýma Süreçleri

Þizofrenide Duygu Algýlama ve Tanýma Süreçleri Þizofrenide Duygu Algýlama ve Tanýma Süreçleri Özlem Altunel 1, Görkem Demirdöðen 2, Uzay Dural 3, M. Kemal Kuþçu 4 1 Uz.Dr., Serbest Hekim, 2 Psk., 3 Kl.Psk., 4 Doç.Dr., Marmara Üniversitesi Ýstanbul

Detaylı

Þizofreni Tedavisinde Biliþsel-Davranýþçý Yaklaþýmlar

Þizofreni Tedavisinde Biliþsel-Davranýþçý Yaklaþýmlar Þizofreni Tedavisinde Biliþsel-Davranýþçý Yaklaþýmlar Mehmet Z. SUNGUR*, Özlem YALNIZ** ÖZET Psikopatolojinin temelinde, düþüncenin yapýsý ve içeriðinde bozukluk olduðu bilinmesine karþýn, biliþsel-davranýþçý

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Þizofreni psikiyatrik iþlev bozukluklarýnýn en. Þizofreni Tedavisinde Psikososyal Yaklaþýmlar. Özet

Þizofreni psikiyatrik iþlev bozukluklarýnýn en. Þizofreni Tedavisinde Psikososyal Yaklaþýmlar. Özet Þizofreni Tedavisinde Psikososyal Yaklaþýmlar Prof. Dr. Ünsal SÖYLEMEZOÐLU*, Yrd. Doç. Dr. Adnan CANSEVER* Özet Þizofrenik bir hastanýn tedavisinde ilaçlar kadar hasta-hekim iliþkisinin de önemli bir rolü

Detaylı

Þizofreni: Damga, Mitler ve Gerçekler

Þizofreni: Damga, Mitler ve Gerçekler Þizofreni: Damga, Mitler ve Gerçekler Doç. Dr. Alp ÜÇOK* Özet Þizofreni kavramýyla ilgili önyargýlar ve bunlarýn neden olduðu damga yalnýzca hastalarý deðil yakýnlarýný ve tedaviyi üstlenen profesyonelleri

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI Ambalaj içinde bulunanlar: Köpük korumasý Kuluçka makinesi Güç kablosu Talimat kitapçýðý Açýklama: 1. Ýlk önce makineyi test ediniz. 2. Sýcaklýk ayarýný yapýnýz. 3. Sýcaklýk alarm parametre ayarlarý (AL

Detaylı

Þizofreni: Klinik Özellikler, Taný, Ayýrýcý Taný

Þizofreni: Klinik Özellikler, Taný, Ayýrýcý Taný Þizofreni: Klinik Özellikler, Taný, Ayýrýcý Taný Uz. Dr. Mehmet V. ÞAHÝN* Özet Þizofreni, kiþinin düþünce, algýlama, duygulaným ve davranýþlarýný önemli derecede etkileyerek iþ, sosyal ve özel yaþamýnda

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Psikiyatride dil, hem taný (inceleme) hem de

Psikiyatride dil, hem taný (inceleme) hem de Þizofrenide Dil Yrd. Doç. Dr. Atila EROL* * Osmangazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ESKÝÞEHÝR Psikiyatride dil, hem taný (inceleme) hem de tedavi aracýdýr. Dil, insan davranýþýnýn

Detaylı

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme

Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme Nurper Erberk ÖZEN* ÖZET Kraepelin zamanýndan bu yana araþtýrmacýlar, þizofrenik hastalardaki özgül, bölgesel beyin lezyonlarýný

Detaylı

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

Psikiyatrik Rehabilitasyonda Gündüz Hastanesinin Yeri #

Psikiyatrik Rehabilitasyonda Gündüz Hastanesinin Yeri # Klinikler ve Uygulamalar Psikiyatrik Rehabilitasyonda Gündüz Hastanesinin Yeri # Melike GÜNEY* ÖZET Bu yazýda gündüz hastanelerinin kýsa bir tarihçesi verildikten sonra, kliniðimiz gündüz hastanesinde

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 EK 3 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Ferzan Curun 2. Doğum Tarihi: 11.04.1975 3. Unvanı: :Yrd.Doç.Dr 4. Öğrenim Durumu: :Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 Yüksek Lisans Doktora

Detaylı

Þizofrenide Psikososyal Beceri Eðitiminde Ýçerik ve Etkinlikler

Þizofrenide Psikososyal Beceri Eðitiminde Ýçerik ve Etkinlikler Þizofrenide Psikososyal Beceri Eðitiminde Ýçerik ve Etkinlikler Mustafa YILDIZ* ÖZET Þizofreninin tedavisinde farmakolojik tedaviye eklenecek olan Psikososyal Beceri Eðitimi hastalarýn hastalýkla baþa

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI HANGÝ OKULDA OKUMAK ÝSTEDÝÐÝNE KARAR VERDÝN MÝ? Genel Liseler Fen Liseleri Sosyal Bilimler Anadolu Spor Güzel Sanatlar Askeri

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE 145 Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Investigation of the Relationship between Burnout

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Dersin Adı ve Kodu: Psik 302 Psikopatoloji Dersin ön koşulları: Yok Ders yeri(sınıf): 312 nolu sınıf Ders Günü ve Saati: Salı: 08:30-11:20 Kredisi:

Detaylı

Asperger Sendromu ve Yüksek Fonksiyonlu Otizmin Tanýsal Ayýrýmý

Asperger Sendromu ve Yüksek Fonksiyonlu Otizmin Tanýsal Ayýrýmý Asperger Sendromu ve Yüksek Fonksiyonlu Otizmin Tanýsal Ayýrýmý Özgür YORBIK*, Hakan ERMAN**, Teoman SÖHMEN*** ÖZET Bu yazýda yüksek fonksiyonlu otistik bozukluk ile Asperger sendromunun bugünkü taný ölçütleri

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Kronik Psikiyatrik Bozukluğu Bulunan Hastaların ve Bakım Verenlerinin Bakım Yükü Açısından Değerlendirilmesi

Kronik Psikiyatrik Bozukluğu Bulunan Hastaların ve Bakım Verenlerinin Bakım Yükü Açısından Değerlendirilmesi Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:330-337 DOI: 10.5350/DAJPN2012250405 Kronik Psikiyatrik Bozukluğu Bulunan Hastaların ve Bakım Verenlerinin Bakım Yükü Açısından Değerlendirilmesi

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet Alkol Kullaným Bozukluklarý Uz. Dr. Ayhan KALYONCU*, Uz. Dr. Hasan MIRSAL* Özet Alkol kullaným bozukluklarý hem yetiþkinleri hem de gençleri etkileyen oldukça ciddi ve önemli bir saðlýk sorunudur. Alkolle

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

ERGEN RUH SAÐLIÐI AÇISINDAN BÝR RÝSK FAKTÖRÜ: ÝNTERNET BAÐIMLILIÐI

ERGEN RUH SAÐLIÐI AÇISINDAN BÝR RÝSK FAKTÖRÜ: ÝNTERNET BAÐIMLILIÐI ERGEN RUH SAÐLIÐI AÇISINDAN BÝR RÝSK FAKTÖRÜ: ÝNTERNET BAÐIMLILIÐI Esra CEYHAN* ÖZET Amaç: Günümüzde internete iliþkin baðýmlýlýk veya patolojik internet kullanýmý büyük bir ilgi, araþtýrma, tartýþma alaný

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999 Resume 1. Name, Last Name: Ferzan Curun 2. Date of Birth: 11.04.1975 3. Position Title: :Assistant Professor 4. Education Info: :PhD. Derece Alan Üniversite Yıl BA Psychology Hacettepe 1999 Yüksek Lisans

Detaylı

Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma

Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma Þahnur ÞENER*, Nazan GÜNEL**, Zafer AKÇALI***, Selahattin ÞENOL* #, Aylin Ýlden KOÇKAR** # ÖZET Psikolojik, sosyal ve çevresel etkenlerin hastalýklarýn

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme ARAÞTIRMA Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme Sexual Dysfunction in Schizophrenia: A Cross-Sectional Evaluation Soner Çakmak 1, Gonca Karakuþ 2, Yunus Emre Evlice 3 1 Uz.Dr.,

Detaylı

Bu makalede þizofrenideki bilgi iþleme bozukluklarý;

Bu makalede þizofrenideki bilgi iþleme bozukluklarý; Þizofrenide Bilgi Ýþleme Bozukluklarý Prof. Dr. Sirel KARAKAÞ *#, Prof. Dr. Hamdullah AYDIN **# 1. Giriþ Bu makalede þizofrenideki bilgi iþleme bozukluklarý; konuya iliþkin araþtýrma bulgularý temelinde

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

KRONİK PSİKİYATRİK HASTALIĞI BULUNAN HASTALARIN BAKIMVERENLERİNDE TÜKENMİŞLİK SENDROMUNUN BOYUTLARI

KRONİK PSİKİYATRİK HASTALIĞI BULUNAN HASTALARIN BAKIMVERENLERİNDE TÜKENMİŞLİK SENDROMUNUN BOYUTLARI Kriz Dergisi 18 (3): 1-7 KRONİK PSİKİYATRİK HASTALIĞI BULUNAN HASTALARIN BAKIMVERENLERİNDE TÜKENMİŞLİK SENDROMUNUN BOYUTLARI Erguvan Tuğba ÖZEL KIZIL*, Ayşe Gül YILMAZ ÖZPOLAT** ÖZET Maslach ve Jackson

Detaylı

Ýntiharýn Nörobiyolojisi #

Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* GÝRÝÞ Genel toplumda intihar sýklýðý yýllýk yüzbinde 10-20 kadardýr. Deðiþik ülkelerde bu oranlar yüzbinde 10 ile 40 arasýnda deðiþmektedir. Ýntihar

Detaylı

Kronik Hastalýk ve Depresyon

Kronik Hastalýk ve Depresyon Kronik Hastalýk ve Depresyon Hayriye Elbi Mete 1 1 Prof.Dr., Ege Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ýzmir GÝRÝÞ Hastalýk kiþinin dengesini sarsar, yeni bir uyum gerektirir. Bu durum kiþinin

Detaylı

Görsel-Uzaysal Yeteneklerin Bileþenleri

Görsel-Uzaysal Yeteneklerin Bileþenleri Görsel-Uzaysal Yeteneklerin Bileþenleri Murat KURT* ÖZET Bu makalede, görsel uzaysal süreçlerin bileþenleri tanýmlanmýþtýr. Görsel algýlama ve görsel-uzaysal algýlama birbiriyle çok yakýndan iliþkili olmakla

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri ARAÞTIRMA Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri The Clinical and Sociodemographic Features of Late Onset Schizophrenia

Detaylı

Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin

Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin Þizofrenide Gidiþ ve Sonuç Prof. Dr. A. Kemal GÖÐÜÞ* * Ankara Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ANKARA Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin tarafýndan tanýmlanmasýndan bu yana

Detaylı

Fobik Bozukluklar. Özet

Fobik Bozukluklar. Özet Fobik Bozukluklar Doç. Dr. Mehmet Z. SUNGUR* Özet Fobiler, neden olarak gösterilen uyaranla orantýlý olmayan þiddette ortaya çýkan anksiyete ve bu abartýlý anksiyete tepkisinin mantýksýz olduðunu bilmesine

Detaylı

Þizofreni Epidemiyolojisine Türkiye'den Katký Yapmak: Nasýl ve Neden?

Þizofreni Epidemiyolojisine Türkiye'den Katký Yapmak: Nasýl ve Neden? Þizofreni Epidemiyolojisine Türkiye'den Katký Yapmak: Nasýl ve Neden? Tolga Binbay 1, Halis Ulaþ 2, Köksal Alptekin 3 1 Uz.Dr., Cizre Devlet Hastanesi Psikiyatri Bölümü, Þýrnak, 2 Uz.Dr., 3 Prof.Dr., Dokuz

Detaylı

Yüzyýlýn baþýndan bu yana, þizofreninin kökenlerini

Yüzyýlýn baþýndan bu yana, þizofreninin kökenlerini Þizofreniye Ýliþkin Psikanalitik Yaklaþýmlar Doç. Dr. Ý. Ferhan DEREBOY* Yüzyýlýn baþýndan bu yana, þizofreninin kökenlerini psikanalitik kavramlarý kullanarak açýklama yönünde çok sayýda deneme söz konusu

Detaylı

Borderline (sýnýrda) kiþilik bozukluðu nevroz ve. Borderline Kiþilik Bozukluðu. Özet

Borderline (sýnýrda) kiþilik bozukluðu nevroz ve. Borderline Kiþilik Bozukluðu. Özet Borderline Kiþilik Bozukluðu Uz. Dr. M. Hakan TÜRKÇAPAR*, Dr. Banu IÞIK* Özet Borderline kiþilik bozukluðu, kiþiler arasý iliþkilerde, benlik algýsýnda ve duygulanýmda tutarsýzlýk ve belirgin dürtüselliðin

Detaylı

Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da

Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da Depresyon ve Somatizasyon Uz. Dr. Sermin KESEBÝR* SOMATÝZASYON Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da bozukluk deðil, geniþ kapsamlý bir klinik görüngüdür. Buna baðlý olarak somatizasyonu bulunan

Detaylı

Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi,

Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi, Þizofrenide Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Can CÝMÝLLÝ* Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi, taný ölçütlerinin iyi belirlenmiþ olmasýna baðlýdýr. Oysa bu yazýnýn konusu olan þizofreninin ne olduðuna

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Serra İçellioğlu 2. Doğum Tarihi: 17.02.1983 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Doktora

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Serra İçellioğlu 2. Doğum Tarihi: 17.02.1983 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Doktora ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Serra İçellioğlu 2. Doğum Tarihi: 17.02.1983 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji İstanbul Üniversitesi 2001-2005 Y.

Detaylı

Bir kiþi ya da toplum kendisini ürküten, rahatsýz

Bir kiþi ya da toplum kendisini ürküten, rahatsýz Þizofreni Hastasý Neden Damgalanýr? Prof. Dr. Alp ÜÇOK* Yapýlan bütün araþtýrmalar göstermektedir ki yeryüzündeki insanlarýn hiç biri bir diðerine benzemez, öyleyse bize benzemeyeni, farklý olaný neden

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz?

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Alp Üçok 1 1 Prof.Dr., Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ýstanbul GÝRÝÞ Psikoz ve

Detaylı

Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim

Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim İçerik Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim Dr. Muzaffer Kaşar Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Deneysel ve Evrimsel Psikiyatri Grubu Evrim sürecinde insan beyni Ayna nöronlar, dil ve

Detaylı

Kronik Hastalýklar ve Yeti Yitiminde Sistemik Aile Yaklaþýmý

Kronik Hastalýklar ve Yeti Yitiminde Sistemik Aile Yaklaþýmý Kronik Hastalýklar ve Yeti Yitiminde Sistemik Aile Yaklaþýmý Verda TÜZER* ÖZET Bu yazýda kronik ve yaþamý tehdit eden durumlarla karþýlaþan aileler için psikoeðitim, deðerlendirme ve müdahaleye yönelik

Detaylı

Depresyon; emosyonel alanda; disfori, anhedoni,

Depresyon; emosyonel alanda; disfori, anhedoni, Depresyonun Ayýrýcý Tanýsý Doç. Dr. A. Ertan TEZCAN* * Fýrat Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ELAZIÐ Depresyon; emosyonel alanda; disfori, anhedoni, irritabilite, üzüntü, anksiyete,

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR BU DERSTE ŞUNLARı KONUŞACAĞıZ: Anormal davranışı normalden nasıl ayırırız? Ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılan belli başlı anormal davranış modelleri nelerdir? Anormal davranışı

Detaylı

MEB ÖZEL EÐÝTÝM REHBERLÝK ve DANIÞMA HÝZMETLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ

MEB ÖZEL EÐÝTÝM REHBERLÝK ve DANIÞMA HÝZMETLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ MEB ÖZEL EÐÝTÝM REHBERLÝK ve DANIÞMA HÝZMETLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ KILAVUZ U Þubat 2008 MEB ÖZEL EÐÝTÝM REHBERLÝK ve DANIÞMA HÝZMETLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ ÖZEL EÐÝTÝM VE REHBERLÝK HÝZMETLERÝ KILAVUZU Ankara

Detaylı

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý 4 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yýllar bizi bulduklarý gibi býrakmýyorlar Owen Meredith Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alýnmalýdýr.ýleri

Detaylı

ÝSTANBUL BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝ SANAT VE MESLEK EÐÝTÝMÝ KURSLARI (ÝSMEK) YAYINLARI

ÝSTANBUL BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝ SANAT VE MESLEK EÐÝTÝMÝ KURSLARI (ÝSMEK) YAYINLARI ISBN 978-9944-100-42-7 ÝSTANBUL BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝ SANAT VE MESLEK EÐÝTÝMÝ KURSLARI (ÝSMEK) YAYINLARI Branþ Kitaplarý Serisi Editör: Muhammet ALTINTAÞ Yayýna Hazýrlýk: ÝSMEK Yayýn Editörlüðü Mizanpaj:

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR. Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya

ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR. Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya Sözlük: Ergoterapi: uğraş terapisi, Occupational therapy: uğraş terapisi Vocational therapy: iş odaklı terapi,mesleki rehabilitasyon?, work

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

PSK 529 KİŞİLERARASI NÖROBİYOLOJİ

PSK 529 KİŞİLERARASI NÖROBİYOLOJİ PSK 529 KİŞİLERARASI NÖROBİYOLOJİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ PSK 529 KİŞİLERARASI NÖROBİYOLOJİ DERS PROGRAMI VE BEKLENTİLER PROF. DR. NESRİN HİSLİ ŞAHİN PSK 529 KİŞİLERARASI NÖROBİYOLOJİ PROF.

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog EĞİTİMİ Lisans : İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi,Psikoloji Bölümü Tezi : Nörotiklik,zaman tahmini ve seçici dikkat 1982 Yüksek Lisans (M.A) : Marmara Üniversitesi

Detaylı

OTÝZMDE ORTAK DÝKKAT BECERÝLERÝ: GÖZDEN GEÇÝRME

OTÝZMDE ORTAK DÝKKAT BECERÝLERÝ: GÖZDEN GEÇÝRME OTÝZMDE ORTAK DÝKKAT BECERÝLERÝ: GÖZDEN GEÇÝRME Ýbrahim DURUKAN*, Tümer TÜRKBAY** ÖZET Amaç: Ortak dikkat kiþinin dikkati kendisi, etkileþim halinde olduðu kiþi ve nesne arasýnda düzenlemesi olarak tanýmlanmaktadýr.

Detaylı

Obsesif kompulsif bozukluk, obsesyonlarýn ve /

Obsesif kompulsif bozukluk, obsesyonlarýn ve / Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Biliþsel Ýþlevler Yrd. Doç. Dr. Berna Binnur KIVIRCIK*, Prof. Dr. Köksal ALPTEKÝN* Obsesif kompulsif bozukluk, obsesyonlarýn ve / ya da kompulsiyonlarýn tabloya hakim olduðu

Detaylı

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Süheyla ÜNAL*, Levent KÜEY**, Cengiz GÜLEÇ***, Mehmet BEKAROÐLU***, Yunus Emre EVLÝCE****, Selçuk KIRLI***** ÖZET * Prof. Dr., Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. TEMA Her Ýnsan Deðerlidir. 2. TEMA Demokrasi Kültürü BÖLÜM 1 : BEN ÝNSANIM... 9 BÖLÜM 2 : HER BÝREY ÖZELDÝR... 11

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. TEMA Her Ýnsan Deðerlidir. 2. TEMA Demokrasi Kültürü BÖLÜM 1 : BEN ÝNSANIM... 9 BÖLÜM 2 : HER BÝREY ÖZELDÝR... 11 ÝÇÝNDEKÝLER 1. TEMA Her Ýnsan Deðerlidir BÖLÜM 1 : BEN ÝNSANIM... 9 BÖLÜM 2 : HER BÝREY ÖZELDÝR... 11 BÖLÜM 3 : FARKLILIKLARIMIZLA ÖZELÝZ... 13 BÖLÜM 4 : ÝNSAN DEÐERLÝDÝR... 14 BÖLÜM 5 : ÝNSANÝ DEÐERLERÝ

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Sosyal Bilgiler Alaný Öðretmen Adaylarýnýn Okul Uygulamalarýna Yönelik Görüþleri Üzerine Nitel Bir Araþtýrma

Sosyal Bilgiler Alaný Öðretmen Adaylarýnýn Okul Uygulamalarýna Yönelik Görüþleri Üzerine Nitel Bir Araþtýrma Sosyal Bilgiler Alaný Öðretmen Adaylarýnýn Okul Uygulamalarýna Yönelik Görüþleri Üzerine Nitel Bir Araþtýrma Ýsmail GÜVEN * Özet Bu niteliksel çalýþmanýn amacý sosyal bilgiler alaný öðretmen adaylarýnýn

Detaylı

Görüntü Konumunu Ayarlama. DocuColor 242/252/260

Görüntü Konumunu Ayarlama. DocuColor 242/252/260 701P46952 2007 'daki özelliði, yazdýrýlan görüntünün iki yönde tam olarak deðiþtirilmesine olanak tanýr. Görüntü kaðýt kaseti, ortam türü ve iki taraflý kopyalama seçeneklerine göre ayarlanabilir. Görüntü

Detaylı

Dosya Gýda Ambalajlarýnda Ýnovasyon: Bilginin Ekonomik ve Toplumsal Faydaya Dönüþtürülmesi Kaynak: Ambalaj Literatürü Kütüphanesi yayýnlarý, ASD - Ambalaj Binasý, ÝSTANBUL Hazýrlayan: Aslýhan Arýkan, ASD

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

BASKIDA. Şizofreni Hastalarına Bakım Veren Nijeryalılar Arasında Yük ve Ruhsal Sıkıntı: Pozitif ve Negatif Semptomların Rolü. Dr.

BASKIDA. Şizofreni Hastalarına Bakım Veren Nijeryalılar Arasında Yük ve Ruhsal Sıkıntı: Pozitif ve Negatif Semptomların Rolü. Dr. Türk Psikiyatri Dergisi 2012;23( ): Şizofreni Hastalarına Bakım Veren Nijeryalılar Arasında Yük ve Ruhsal Sıkıntı: Pozitif ve Negatif Semptomların Rolü BASKIDA Dr. Dominic UKPONG 1 ÖZET Amaç: Güney Batı

Detaylı

Eriþkinlerde Asperger Bozukluðu: Bir Gözden Geçirme

Eriþkinlerde Asperger Bozukluðu: Bir Gözden Geçirme DERLEME Eriþkinlerde Asperger Bozukluðu: Bir Gözden Geçirme Dilþad Foto Özdemir 1, Elvan Ýþeri 2 1 Uz. Dr., 2 Doç. Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Çocuk Ruh Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý,

Detaylı