SÜRDÜRÜLEB R M MARLIK KAPSAMINDA AH AP VE PVC EVALUATION OF TIMBER AND PVC JOINERY WITHIN THE CONTEXT OF SUSTAINABLE ARCHITECTURE

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SÜRDÜRÜLEB R M MARLIK KAPSAMINDA AH AP VE PVC EVALUATION OF TIMBER AND PVC JOINERY WITHIN THE CONTEXT OF SUSTAINABLE ARCHITECTURE"

Transkript

1 5. Uluslararas leri Teknolojiler Sempozyumu ( ATS 09), May s 2009, Karabük, Türkiye SÜRDÜRÜLEB R M MARLIK KAPSAMINDA AH AP VE PVC DO RAMALARIN DE ERLEND LMES EVALUATION OF TIMBER AND PVC JOINERY WITHIN THE CONTEXT OF SUSTAINABLE ARCHITECTURE Zübeyde SAYAR a*, Arzuhan Burcu GÜLTEK N b ve Çi dem Belgin D KMEN c a* Gazi Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi Yap E itimi Bölümü, Ankara, Türkiye, E-posta: b Gazi Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi Yap E itimi Bölümü, Ankara, Türkiye, E-posta: c Bozok Üniversitesi,Mühendislik Mimarl k Fakültesi Mimarl k Böl., Yozgat, Türkiye, E-posta: Özet Yerel ve küresel ölçekte çevre sorunlar yo un olarak ya ant etkilemektedir. Bu ba lamda, çevre sorunlar na neden olan sektörlerin ba nda gelen yap sektöründe, sürdürülebilir yap malzemeleri tercih edilmelidir. Yap malzemesinin ya am süreçlerindeki her evre, çevresel etkileri de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, sürdürülebilir yap malzemelerinin özellikleri kadar, malzemelerin ya am süreçleri boyunca geçirdikleri de imler ve bu de imlerin sebep oldu u çevresel etkiler de belirlenmelidir. Bu çal mada ayn i leve sahip ah ap ve PVC do ramalar, sürdürülebilir mimarl k ölçütleri kapsam nda kar la lm r. Bu kar la rmada ah ap ve PVC do ramalar, malzemelerin hammaddesinin kar lmas ndan ba lay p, i lenmesi, paketlenmesi, ta nmas, kullan, bak, onar, kullan m ömrünü tamamlad nda geri dönü ümü ve yeniden kullan na kadar, ya am süreçleri boyunca sürdürülebilir mimarl k kapsam nda de erlendirilmektedir. Anahtar kelimeler: Ah ap Do rama, PVC Do rama, Sürdürülebilirlik, Ya am Döngüsü De erlendirme Abstract Environmental problems in local and global scale effect our lives to a high degree. In this context, construction sector is one of the leading sectors causing environmental problems. Therefore sustainable construction materials should be favoured in buildings. Every stage in the life time of a material creates some certain environmental impacts. On this account, not only the properties of construction materials but also the interaction between the environment and the materials should be specified. In this study, timber and PVC types of joineries having the same function will be compared regarding sustainable architectural criteria. The comparison will be performed in the subject such as mining and processing the raw material, packaging, transporting, utilization, maintenance, recycling and reuse of these materials during their life time within the context of sustainable architecture. Keywords: Timber Joinery, PVC Joinery, Sustainability, Life Cycle Assessment 1. Giri Nüfus art na paralel olarak geli en bar nma gereksinimi, yap sektörünün h zla büyümesine sebep olmu tur. Çevre ve insan sa na uygunlu u dü ünülmeden üretilen yap lar çevre kirlili ine yol açmaktad r [1]. Çevre kirlili inin azalt lmas amac yla, mimarl k disiplininde sürdürülebilir mimari tasar m ölçütlerinin belirlenmesine, yap malzemelerinin ya am süreçleri boyunca sebep olduklar çevresel etkilerin ara lmas na ve bu malzemelerin sürdürülebilirlik ölçütlerinin de erlendirilmesine gereksinim duyulmaktad r. Yap malzemesi olarak ah ap do ramalara alternatif görülen ve kullan giderek yayg nla an PVC (Poly Vinyl Chloride - Polivinilklorür) do ramalar ya am süreçlerinin her evresinde olumsuz çevresel etkilere sebep olabilmektedir. Bu ba lamda, sürdürülebilirlik aç ndan en uygun malzemenin seçimi için ah ap ve PVC do ramalar n ya am süreçleri boyunca sebep olabilece i çevresel etkilerin de erlendirilmesi önem kazanmaktad r. 2. Sürdürülebilir Mimarl k Enerji tüketiminin önemli kaynaklar ndan biri olarak yap lar, enerji korunumu aç ndan anahtar rol oynamaktad r. Yap sektöründe yap lar n sadece kullan nda harcanan enerji miktar, dünyadaki y ll k enerji tüketiminin %40 olu turmaktad r [2]. Sürdürülebilirlik, sadece yapay ve do al çevrenin korunumunu de il, ayn zamanda canl varl klar n ve kaynaklar n süreklili ini de sa lamay amaçlamaktad r. Mimarl k disiplininde sürdürülebilirli in kapsad hedefler, enerjinin, bak m ve onar m maliyetlerinin, yap yla ili kili hastal klar n, at k ve kirlili in azalt lmas ; yap ürünlerinin verimlili inin ve konforunun, yap bile enlerinin dayan kl ile esnekli inin att lmas r [3] Sürdürülebilir Yap Malzemeleri Sürdürülebilir yap malzemeleri, ya am döngüleri boyunca minimum düzeyde enerji harcayan, hammaddelerinin elde edilmesi, i lenmesi, kullan, bak m-onar ve at k olu umlar s ras nda çevreye ve insan sa na zarar vermeyen malzemelerdir. Sürdürülebilir mimarl kta yap malzemeleri, yap lar n enerji tüketimi, do al kaynaklar n korunumu, kullan ve çevre sa aç ndan önemli bir yer tutmaktad r [4] Ah ap ve PVC Do ramalar n Sürdürülebilirli i Dünyada do al kaynaklar giderek azalmaktad r. Do al kaynaklar n baz lar n gelecek yüzy l içerisinde tükenece i tahmin edilmektedir. Ancak ah ap gibi yenilenebilen kaynaklardan elde edilen ah ap do ramalar bunlar n d nda kalmaktad r [5]. Ah ap do rama, esnek ve sürdürülebilir bir yap malzemesidir [6]. Ah ap, güncel IATS 09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye 2067

2 Sayar, Z. a, Gültekin A. B. b. ve Dikmen Ç. B. c. ve gelecekteki taleplere yan t verebilecek bir potansiyele sahiptir. Yenilenebilir kaynaklardan elde edilen ve çevre dostu ve geri dönü türülebilir malzemeler aras nda olan ah ap do ramalar, kullan m ve uygulama kolayl yönünden de tercih edilen bir yap malzemesidir [7]. AH AP DOGRAMALARIN YA AM DÖNGÜSÜ DE ERLEND RME EMASI ORMANLAR HAMMADDEN N ÇIKARILMASI PVC ürünler Türkiye de 1980'li y llarda yap sektöründe kullan lmaya ba lanm, sundu u avantajlar nedeniyle pazar h zla geli tirmi ve bu çerçevede PVC do ramalar n kullan giderek yayg nla r. Günümüzde PVC ürünlerde, yat mlar n talebe ko ut olarak artt gözlenmektedir [8]. Ço u kez "vinil" olarak adland lan PVC malzemelerinden üretilen PVC do ramalar, dünyada en çok kullan lan ve çevreye en çok zarar veren yap malzemelerindendir [9]. ATMOSFER HAMMADDEN N DEPOLANMASI HA ERELERE VE DO AL ETKENLERE KAR I KORUNMASI HAMMADDEN N TA INMASI HAMMADDEN N LENMES Yüksek enerji tüketen PVC do ramalar, kansere, çevre kirlili ine ve biyoçe itlili in zarar görmesine sebep olan yap malzemeleridir [9]. Bu çerçevede PVC do ramalar n, ah ap do ramalar gibi sürdürülebilir bir yap malzemesi olmad görülmektedir. YAKIT OLARAK KULLANILAN DO RAMALAR KULLANIM ALANLARININ BEL RLEN P ÜRET M YAPILMASI 3. Ah ap ve PVC Do ramalar n Ya am Döngüleri Sürdürülebilir bir yap sektörü için, yap malzemelerinin çevresel etkilerinin belirlenmesi gereklidir. Bir yap malzemesinin veya yap ürününün hammaddesinin kar lmas ndan i lenmesi, paketlenmesi, ta nmas ; kullan, bak m ve onar, ömrünü tamamlad klar nda at lmas, geri dönü türülmesi ve yeniden kullan ma haz r hale getirilmesine kadar geçen sürece yap malzemelerinin ya am döngüsü de erlendirmesi denir.[4] AH AP DO RAMALARIN GER DÖNÜ ÜM LEMLER KULLANIM ÖMRÜ SONA ERM AH AP DO RAMALARIN SÖKÜM LER GER DÖNÜ TÜRÜLMÜ AH AP DO RAMALAR AH AP DOGRAMALARIN PAZARLANMASI AH AP DO RAMALARIN PAZARLANMASI Bir yap malzemesinin ya am ndaki her evre beraberinde çevresel etkileri getirmektedir. Ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlikleri, hammaddenin elde edilmesinden at k evresine kadar tüm ya am süreçlerindeki performanslar dikkate al narak de erlendirilmelidir. Malzemenin tüm ya am süreciyle ili kili olan su, enerji, toprak gibi çevresel girdileri ile havaya, suya ve topra a sal gibi çevresel ç kt lar aras ndaki ili kiler tam ve do ru olarak belirlenmeli ve de erlendirilme bu ba lamda yap lmal r Ah ap Do ramalar n Ya am Döngüsü Çok eski bir yap malzemesi olan ah ap, binlerce y ld r yap larda ta eleman, pencere do ramas, dö emeçat eleman ve d cephe kaplamas olarak kullan lm r, kullan lmaya da devam etmektedir. Yap malzemeleri aras nda ah ap, sahip oldu u avantajlar nedeniyle her dönem tercih edilen malzemeler aras nda yer alm r. Ah ap ya am döngüsü boyunca olumsuz çevresel etkilere sebep olmamaktad r. Bu nedenle, çevre dostu olan ah ap malzemeden üretilen ah ap do ramalar da yap üretiminde tercih edilen vazgeçilemeyecek yap malzemelerinden biridir. Ah ap do ramalar n ya am döngüsü de erlendirme emas ekil 1 de ifade edilmektedir. ekil 1. Ah ap do ramalar n ya am döngüsü 3.2. PVC Do ramalar n Ya am Döngüsü Son dönemde ah ap do ramaya alternatif olarak görülen ve kullan giderek yayg nla an PVC do ramalar, ya am süreçleri boyunca tehlikeli kimyasallar n kullan gerektirmektedir. PVC do ramalar n geri dönü ümü, ah ap do ramaya k yasla daha zor olup, geri dönü üm s ras nda kullan lan baz kimyasallar n havaya, suya ve topra a sal mlar çevreyi olumsuz etkilemektedir. Tüm PVC ürünlerinin alternatifi olabilecek ve daha güvenli yap malzemeleri olmas na kar n, PVC üretiminin tüm dünyada artmas çevre aç ndan olumsuz bir geli medir [8]. PVC do ramalar n ya am döngüsü de erlendirme emas ekil 2 de ifade edilmektedir. 2068

3 Sayar, Z. a, Gültekin A. B. b. ve Dikmen Ç. B. c. PVC DO RAMLARIN YA AM DÖGÜSÜ DE ERLEND RME EMASI ELEKTR K ET LEN TUZ KLOR EDC SODYUM H DROKS T GER DÖNÜ TÜRÜLEM YEN PVC DO RAMALAR PVC DO RAMALARIN GER DÖNÜ ÜM LEMLER PVC DO RAMALARIN SÖKÜM LER VCM PVC PVC DO RAMALARIN PAZARLANMASI PVC DO RAMALARIN MONTAJ VE ekil 2. PVC do ramalar n ya am döngüsü KATKI MALZ. 4. Ah ap ve PVC Do ramalar n Ya am Döngüleri Boyunca Sürdürülebilir Mimarl k Kapsam nda De erlendirilmesi Ah ap ve PVC do ramalar n ya am döngüsü de erlendirmesini yapabilmek için, çevresel ölçütlerin gerektirdi i çok kapsaml verilerin toplanmas ve bu verilerin sistemli bir ekilde düzenlenmesi gerekmektedir [10]. Bu bildiride, ah ap ve PVC do ramalar n ya am döngüleri boyunca de erlendirmesini pratik olarak yapabilmek için, ah ap ve PVC do rama üreticilerine, tasar mc lar na ve tüketicilerine bir de erlendirme yöntemi sunulmaktad r. Bu yöntemde, yap malzemelerinin ya am süreçleri, hammaddenin ç kar lmas, üretim, yap m, kullan m, y m ve y m sonras olmak üzere alt alt sistemde tan mlanmakta ve bu evrelerdeki sürdürülebilirlik ölçütleri ayr ayr belirlenmektedir. Ya am döngüsünün her evresi için sürdürülebilirlik ölçütlerine göre malzeme denetim listeleri olu turulmakta ve her sistemdeki ah ap ve PVC do ramalar sürdürülebilirlik ölçütleri kar nda olumlu ise (+), olumsuz ise (-), de ken ise (+-) eklinde de erlendirilmektedir Hammaddenin Ç kar lmas Evresinde Ah ap ve PVC Do ramalar n De erlendirilmesi Ah ap hammaddesi yenilenebilir ve do al kaynak olan açlardan elde edildi inden, hammadde ç kar lmas evresinde iyi bir ormanc k politikas izlenildi inde çevreye zarar verilmesi söz konusu de ildir. Oysa alternatif görülen PVC do ramalar için ayn eyleri söylemek mümkün de ildir. PVC do raman n hammaddesi olan PVC, yayg n deyimi ile "vinil" polivinilklorür kelimesinin k salt lm eklidir ve hammaddesi petrol veya do algazd r. Ah ap do ramalar n hammaddesi ise ah ap yani a açt r. Ah ap ve PVC do ramalar n hammaddenin ç kar lmas evresi; hammaddenin kayna ndan ç kar lmas ile ba lay p, eri im yollar n yap lmas, kaynaklar n ç kar ld yerlere yeniden düzenlenmesi ve hammaddenin do raman n üretiminde kullan lmak üzere imalathaneye ta nmas ile sona erer [9]. Bu evrede sürdürülebilirli i belirleyen süreçler Çizelge 1 de verilmi tir. Çizelge 1. Hammaddenin ç kar lmas evresinde ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlik ölçütleri kapsam nda de erlendirilmesi SÜRDÜRÜLEB RL K ÖLÇÜTLER Tüketilen enerji miktar belirli mi? Çevre kirlili i azalt yor mu? Habitat n korunmas sa lanabiliyor mu? Do al ve yerel kaynaklardan elde edilebiliyor mu? Hammaddenin ç kart lmas ras nda tüketilen enerji miktar n az olmas sa lanabiliyor mu? Hammaddenin depolanaca yere ta nmas s ras nda tüketilen enerji miktar n az olmas sa lanabiliyor mu? Ta ma maliyeti azalt labiliyor mu? At klar n azalt lmas sa lanabiliyor mu? Görsel kirlilik olu mamas sa layabiliyor mu? Gürültü kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Hava kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Biyolojik çe itlili in korunmas sa layabiliyor mu? Toprak niteliklerinin korunmas sa layabiliyor mu? (+) olumlu, ( -) olumsuz, (+-) de ken Yap Malzemeleri Ah ap PVC Üretim Evresinde Ah ap ve PVC Do ramalar n De erlendirilmesi Üretim evresi; malzemelerin hammaddelerinin kayna ndan ç kar p fabrikaya getirilmesiyle ba lay p, lenmesi, paketlenmesi ve in aat alan na ta nmas yla sona erer [11]. Tomruklar halinde getirilen ah ap hammaddesi ise çevreye zarars z bir ekilde makinelerden kesilerek do rama haline getirilir. Üretimi ve i lenmesi için az enerji istemesi nedeniyle ah ap do ramalar, ça n çevre ve enerji sorunlar na en iyi cevap veren yap malzemesidir. Bilinenin aksine ah ap kullanmak ormanlar n ya amas sa lamaktad r. Nitekim ah ab fazla kullanan ülkelerde orman alanlar devaml ço almaktad r [12]. PVC, petrol veya do algaz ile tuzdan petrokimya tesislerinde üretilen, formülü -(CH2-CH2) olan bir polimer türüdür. Bu polimer, belli katk malzemeleri kar rarak, üretime haz r profil yar mamul hale getirilir. Aç a ç kan bu kar m extrüzyon makinelerinde yüksek s cakl k (~ ºC) ve bas nç alt nda i lenerek, plastifiye ekline sokmak suretiyle profiller çekilerek PVC do ramalar üretilir. PVC do ramalar n üretimi esnas nda yüksek enerji 2069

4 Sayar, Z. a, Gültekin A. B. b. ve Dikmen Ç. B. c. tüketimi, kanserojen ek maddeler ve ciddi kirlilikler meydana gelir [13]. Üretim evresinde sürdürülebilirli i belirleyen ölçüter Çizelge 2 de verilmi tir. Çizelge 2. Üretim evresinde ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlik ölçütleri kapsam nda de erlendirilmesi SÜRDÜRÜLEB RL K ÖLÇÜTLER Tüketilen enerji miktar belirli mi? Çevre kirlili ini azalt yor mu? Hammaddenin depolanaca yere ta nmas s ras nda tüketilen enerji miktar n az olmas sa lanabiliyor mu? Ta ma maliyeti azalt labiliyor mu? At klar n azalt lmas sa lanabiliyor mu? Görsel kirlilik olu mamas sa layabiliyor mu? Gürültü kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Zehirli olmama özelli ine sahip mi? CFC ve HCFC gazlar n yay azalt labiliyor mu? (+) olumlu, ( -) olumsuz, (+-) de ken Yap Malzemeleri Ah ap PVC Yap m Evresinde Ah ap ve PVC Do ramalar n De erlendirilmesi Yap m, antiye alan na ah ap ve PVC do ramalar n getirilmesiyle ba lay p, malzemelerin in a edilmesiyle sona erer. Yap m, fabrikada üretimi tamamlanan do ramalar n, antiyede parça, eleman veya bile en baz nda bir araya getirilerek yap n in a edildi i evredir [14]. Yap m evresinde sürdürülebilirli i belirleyen ölçütler Çizelge 3 te verilmi tir. Çizelge 3. Yap m evresinde ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlik ölçütleri kapsam nda de erlendirilmesi SÜRDÜRÜLEB RL K ÖLÇÜTLER Yap Malzemeleri Ah ap PVC CFC ve HCFC gazlar Çevre kirlili i yay azalt yor mu? + - azalt yor mu? Geri dönü türülebilir mi? + - Geri dönü türülmü mü? + - Bak onar kolay m? +- + Montaj kolay m? + + Maliyeti azalt yor mu? çi sa korunabiliyor mu? Çevre kirlili i azalt yor mu? Habitat n korunmas sa lanabiliyor mu? Dayan kl ve uzun ömürlü mü? Do al havaland rma sa lanmas na olanak veriyor mu? Zehirli olmayan malzemelerin kullan sa layabiliyor mu? At klar n azalt lmas sa lanabiliyor mu? Görsel kirlilik olu mamas sa layabiliyor mu? Gürültü kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Su kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Biyolojik çe itlili in korunmas sa layabiliyor mu? (+) olumlu, ( -) olumsuz, (+-) de ken Kullan m Evresinde Ah ap ve PVC Do ramalar n De erlendirilmesi Kullan m, yap biten do ramalar n kullan ld ve gerekti i dönemlerde bak m ve onar n yap ld evredir [15]. ngiliz standartlar ah ap do ramalar için 60 y l hizmet ömrü vermektedir, ancak çevremizde hizmet ömrü 100 ldan fazla olan ve hala i levini sürdüren ah ap do ramalar görmek mümkündür. Ayr ca ah ap do raman n paslanmamas, korozyona u ramamas, iyi nland nda ekil de tirmemesi ve mor ötesi nlar n etkisiyle k lganla mamas da kullan m evresinde avantaj sa lamaktad r. Di er bütün artlar e it oldu unda bir ah ap pencerenin yal m de eri PVC'den %10 daha iyidir. Ço unlukla göz ard edilen en önemli konu ise bir ah ap pencerenin kullan m ömrü boyunca bu özelliklerini korumas r. Bu ah ab n do rama olarak önemli bir üstünlü üdür [16]. ngiliz standartlar n PVC do ramalar için verdikleri ömür y l aras nda de mektedir [17]. PVC do ramalar, çevresel aç dan zararl olman n yan s ra, katk maddelerinden sal m ve yang n gibi riskler de ta maktad r. Kullan m evresinde kullan sa ve konforu en önemli ölçüt olup, tma, havaland rma, ayd nlatma kullan gibi levlerin dikkate al nmas gerekir. Bu evrede sürdürülebilirli i belirleyen ölçütler Çizelge 4 de verilmi tir. Çizelge 4. Kullan m evresinde ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlik ölçütleri kapsam nda de erlendirilmesi Yap SÜRDÜRÜLEB RL K ÖLÇÜTLER Malzemeleri Ah ap PVC Bak onar kolay m? +- Zehirli olmayan temizleyici kullan na olanak veriyor mu? Eski yap lar n yenilenmesine Tüketilen enerji olanak veriyor mu? + + miktar belirli mi? Mevcut strüktürün i levine uyumu kolayla yor mu? Habitat n korunmas sa lanabiliyor mu? + - Yapay iklimlendirmenin en az derecede kullan na olanak veriyor mu? At klar n azalt lmas sa layabiliyor mu? Çevre kirlili ini azalt yor mu? Görsel kirlilik olu mamas sa layabiliyor mu? Böcek ilac kullan azalt yor mu? Kirli gaz yay azaltabiliyor mu? Kokular n emilimini Yüksek iç hava önleyebiliyor mu? kalitesi Yap eleman ve bile enlerinin sa lanabiliyor nefes almas na olanak veriyor mu? mu? Radon gaz yay azalmas sa layabiliyor mu? (+) olumlu, ( -) olumsuz, (+-) de ken Y m Evresinde Ah ap ve PVC Do ramalar n De erlendirilmesi m, yap n y larak ah ap ve PVC do ramalar n ya am döngüsünün sona erdi i evredir. Y m evresinde yap dan artakalan do rama parçalar n geri dönü türülmesi, yeniden kullan lmas veya at söz 2070

5 Sayar, Z. a, Gültekin A. B. b. ve Dikmen Ç. B. c. konusu olacakt r [18]. Y m evresinde geri dönü üm ve depolama (gömme) sorunlar ile yakma sonucu ortaya kan dioksit ve tehlikeli art klar olumsuz çevresel etkiler aras nda say labilir. Y m evresinin sürdürülebilirli ini belirleyen ölçütler Çizelge 5 te verilmi tir. Çizelge 5. Y m evresinde ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlik ölçütleri kapsam nda de erlendirilmesi SÜRDÜRÜLEB RL K ÖLÇÜTLER Çevre kirlili i azalt yor mu? Habitat n korunmas sa lanabiliyor mu? Tüketilen enerji miktar az? Kullan lan ekipman miktar az m? Yeniden kullanabilirlik kapasitesi yüksek mi? Geri dönü ebilirlik kapasitesi yüksek mi? At klar n azalt lmas sa lanabiliyor mu? Görsel kirlilik olu mamas sa layabiliyor mu? Biyolojik çe itlili in korunmas sa layabiliyor mu? (+) olumlu, ( -) olumsuz, (+-) de ken Yap Malzemeleri Ah ap PVC Y m Sonras Evresinde Ah ap ve PVC Do ramalar n De erlendirilmesi Yap n y yla, yap daki i levini tamamlayan ah ap ve PVC do ramalar, y m sonras nda arazi doldurma, yakma veya denize atma yöntemleriyle imha edilebilir veya yeniden kullan m ve geri dönü türülme yöntemleriyle ile tekrar kullan labilir [19]. tamamlanan yap lardan ç kar lan ah ap do ramalar, ba ka alanlarda (örne in bahçe çitlerinde) kullan labilir. Kullan lamayan ah ap do ramalar yakacak olarak de erlendirilebilir veya at k sahalar na b rak larak bu malzemelerin do aya kat lmas sa lanabilir [20]. Ah ap do raman n geri dönü ümü s ras nda çevreye zarar verecek etkilerde bulunmamaktad r [21]. PVC do ramalar n bertaraf ise çevresel sorunlar yaratmaktad r. PVC do ramalar n aç k alanda veya yakma tesisinde yak lmas durumunda, PVC nin klorlu içeri i nedeniyle PVC do ramalar, dioksitlerle beraber asidik bir gaz yaymaktad r. PVC ürün, düzenli depolama durumunda dahi, sonunda yeralt su kaynaklar tehdit edecek katk sallar b rakmaktad r. PVC içeren at klar n aç k depolama alanlar ndaki yak lmalar daha da fazla dioksit kayna n aç a ç kmas na yol açmaktad r. u an PVC do ramalar n %1 inden daha az miktar, maddesel olarak geri dönü türülmektedir. Tüketim sonras ürünler veya PVC do rama at klar, ayn kalitedeki ürünleri yapmak için gerekli PVC kalitesine dönü türülememektedir. Geri dönü türülen PVC ürünlerinin birço u zehirli a r metal bile ikleri veya di er stabilitörler ile tekrar olu turulmak zorundad r. Bu, ikincil üründeki zehirli bile ikler dizilimini daha da artt rmaktad r. Bu nedenle toplanan PVC do rama at klar n büyük bölümü indirgenmekte veya bahçe banklar ve otoyol boyunca ses bariyerleri gibi daha alt ürünlerin yap nda kullan lmaktad r. Y m sonras evrenin sürdürülebilirli ini belirleyen ölçütler Çizelge 6 da verilmi tir. Çizelge 6. Y m sonras evrede ah ap ve PVC do ramalar n sürdürülebilirlik ölçütleri kapsam nda de erlendirilmesi SÜRDÜRÜLEB RL K ÖLÇÜTLER Tüketilen enerji miktar belirli mi? Çevre kirlili i azalt yor mu? Habitat n korunmas sa lanabiliyor mu? 5. Sonuç Do al ve yerel kaynaklardan elde edilebiliyor mu? Hammaddesinin depolanaca yere ta nmas s ras nda tüketilen enerji miktar n az olmas sa lanabiliyor mu? Ta nma maliyeti azalt labiliyor mu? At klar n azalt lmas sa lanabiliyor mu? Görsel kirlilik olu mamas sa layabiliyor mu? Gürültü kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Hava kirlili i olu mamas sa layabiliyor mu? Biyolojik çe itlili in korunmas sa layabiliyor mu? Toprak niteliklerinin korunmas sa layabiliyor mu? (+) olumlu, ( -) olumsuz, (+-) de ken Yap Malzemeleri Ah ap PVC Ah ap do ramalar, üretimi ve i lenmesi için az enerji ye gereksinim duymas, sa kl ya am, sürdürebilme aç ndan ekolojik, yap m a amas nda bölgesel özelliklere ba olarak yöresel malzeme oldu u için bulunabilmesi, ta sistemin i levine uygun olarak kullan labilmesi, ekolojik olmas, kayna yenilenebilir ve kullan n kolay olmas, y lmaya kar daha güvenli davranmas nedeniyle uzmanlar taraf ndan da onaylanmaktad r. Bu özelliklerin yan s ra ah ap do ramalar, gereksinimlere ba olarak eklenebilen, yenilenebilen esnek bir malzemedir.. Bu özellikleri birle tirilince onu ça n çevre ve enerji sorunlar na cevap veren en iyi yap malzemesi yap yor. Ah ap do ramalara alternatif olan PVC do ramalar için bu özellikleri söylemenin pek mümkün de ildir. PVC do ramalar, üretim evresinden geri dönü üm evresine kadar geçen süreçte çevreye insan sa na zararl etkiler de bulunmaktad r. Bu nedenle ah ap ve PVC do ramalar ya am döngüleri kapsam nda, sürdürülebilirlik ölçütlerine göre de erlendirilmesi sonucunda; ah ap do ramalar n PVC do ramalara göre daha sürdürülebilir bir yap malzemesi oldu unu görmekteyiz. Kaynaklar [1] Gültekin, A.B., Ya am döngüsü de erlendirme yöntemi kapsam nda yap ürünlerinin çevresel etkilerinin de erlendirilmesine yönelik bir model önerisi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 10-60, [2] Zeytun, A.B., Sustainable buildings and building materials : environment, human health and energy, 2071

6 Sayar, Z. a, Gültekin A. B. b. ve Dikmen Ç. B. c. The Graduate School of Natural and Applied Sciences of METU, [3] Osso, A., Walsh T, and Gottfried, D., Sustainable Building Technical Manual, Public Technology Inc., New York, [4] Çelebi, G. ve Ayd n, A.B., Sürdürülebilir mimarl k yakla nda yap malzemelerinin irdelenmesi, IV. Ulusal Ekoloji ve Çevre Kongresi, Bodrum, , [5] Erdin, N., A aç malzeme kullan ve çevreye etkisi, Interteks aat Fuar Ah ap Seminerleri, stanbul, [6] Ak nc türk, N., Beceren,R., Considering the continuity of wooden construction culture in traditional settlements, IAPS Uluslararas Kongresi, Amasya, [7] Beceren, R., Mimaride ah ap, Güney Marmara Mimarl k Dergisi, Mimarlar Odas Bursa ubesi Yay nlar, [8] Akgül, M., Etüt ve ara rma ubesi sektör profill raporu, stanbul Ticaret Odas,1-4, [9] [10] [11] [12] seven, H., Ah ap hakk ndaki sorunlar, Tüyap Konferanslar, [13] [14] [15] [16] [17] oductalt.html [18] [19] Gültekin, A. B., Sürdürülebilir mimari tasar m ilkeleri kapsam nda çözüm önerileri, 19. Uluslararas Yap ve Ya am Kongresi (Mimarl n Gelece i ve Gelecek çin Mimarl k), Mimarlar Odas Bursa ubesi Yay nlar, [20] [21] 2072

7 5. Uluslararas leri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), May s 2009, Karabük, Türkiye YÜKSEK HIZLI DEM RYOLU KÖPRÜLER NDE ETK N D NAM K ANAL Z YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS APPLICATION FOR HIGH SPEED RAILWAY BRIDGES Bar Güne stanbul Üniversitesi, stanbul, Türkiye, E-posta: Özet Ülkemizde demiryollar n önemi artan ula m talebine ba olarak her geçen gün artmaktad r. Buna ba olarak yüksek h zl demiryolu hatlar na ve bunlar n bir parças olan köprü ve viyadüklere ihtiyaç duyulmaktad r. Günümüz de km/sa gibi yüksek h zl ta tlara servis veren demiryollar mevcuttur. Bu hatlardaki demiryolu köprülerinde, artan h z ve dingil a rl klar na ba olarak rezonans problemleri ortaya ç kabilmektedir. Bu nedenle yüksek h zl demiryolu köprü ve viyadüklerinin tasar nda statik analiz yan nda dinamik analizde yap lmas da gerekmektedir. Bu çal mada, Sivas-Erzincan h zl tren demiryolu hatt nda yap lmas planlanan ve projelendirme a amas nda olan bir köprü örne i incelenmi tir. Bu örnek üzerinde, Eurocode [1] ve UIC [2] artnamelerine ba olarak kritik dinamik analiz yük modelinin seçimi ve uygulamas yap lm r. Farkl tren yük modelleri için statik ve dinamik analizler yap larak rezonans riski olu turabilecek h z seviyeleri belirlenmi ve bu tip köprülerde dinamik analiz yap lmas gerekti i vurgulanm r. Anahtar kelimeler: Yüksek h zl demiryolu, köprü, dinamik analiz Abstract The importance of railways in Turkey increases by the day, in correlation with the ever increasing demand for more transportation capacity. Accordingly, there is a growing need for high-speed railway lines and for bridges and viaducts, which constitute integral components of railways. In our day, there are railways that can reach high speeds like km/h, or more. Depending on increased speed and axle weight, resonance problems may be encountered in railway bridges that are incorporated into these lines. Therefore, the design of bridges and viaducts for high-speed railways requires dynamic analysis alongside static analysis. This study examines the issue in the example of a particular bridge, contemplated to be built on the Sivas- Erzincan high-speed railway line, which is currently at project preparation stage. Using said example, a critical dynamic analysis load model was selected and applied pursuant to Eurocode [1] and UIC [2] specifications. Speed levels that can give rise to resonance risks were determined through static and dynamic analyses of different train load models and the necessity of performing a dynamic analysis was thereby emphasized. Keywords: High speed railways, bridges, dynamics analysis 1. Giri Genellikle her malzeme bir do al titre im frekans na sahiptir. Do al titre im frekans ile dinamik yükün frekans n çak mas durumunda rezonans olay meydana gelmektedir. Ray ve tekerlek aras ndaki ili kiden kaynaklanan dinamik etki, sistemde titre im hareketi meydana getirir. Bu etkinin mevcut demiryolu üstyap n do al titre im frekans na yakla mas durumunda, sisteme ilave dinamik yüklerin etkimesi sonucu ta sistemin güvenli i azalmakta ve yolcu ta ma konforu dü mektedir. Yükleme frekans ile yap do al titre im frekans n çak mas durumunda ise, ta sistemin güvenli i ciddi ekilde tehlike alt na girmektedir. Bu nedenle sistemde rezonans olu mamas için gereken önlemlerin al nmas gerekmektedir. Demiryolu köprülerinde, özellikle ta t h zlar n 200 km/sa de erinin üzerinde ve aç kl n 40 m nin alt nda oldu u durumlar da hareketli yükün dinamik etkisi hayli önem kazanmaktad r. ekil.1 de Sivas-Erzincan h zl tren hatt projesi kapsam nda projelendirme a amas nda olan bir köprü kesiti görülmektedir. Köprü iki adet hattan olu maktad r. Köprü geni li i 12 m olup 190 cm yüksekli inde 10 adet ön gerilmeli prekast kiri ve yakla k 30 cm betonarme tabliyeden olu maktad r. Ön gerilmeli prekast kiri lerin hesap aç kl L = 30 m dir. ekil 1. Sivas-Erzincan h zl tren hatt örnek köprü kesiti IATS 09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye 2073

8 Güne, B. 2. Sonlu Eleman Modeli Yap sal model, genel amaçl bir yap sal analiz program olan SAP2000 program nda haz rlanm r [3]. Mesnet ko ullar yaylarla tan mlanm r. Bir taraf boyuna yönde sabit di er taraf ise hareketli mesnet olarak tan mlanm r. Prekast kiri elemanlarla tabliye aras ndaki ba lant lar üç do rultuda da rijit cisim hareketi yapmalar sa layan noktalar tan mlanarak sa lanm r. 3. Dinamik Analiz 3.1 Yüksek H zl Demiryolu Köprülerinde Dinamik Analiz Gereklili i EN Eurocode 1 de yüksek h zl demiryolu köprüleri için dinamik analiz gereklili i a daki faktörlere ba olarak gösterilmi tir [1]. Köprü aç kl na Köprü sistemine Tren h na Trenin dingil yüklerine Yap n kütlesine, rijitli ine Yap n sönüm oran na Demiryolu köprülerinde dinamik analiz ak emas daki ekildedir [4]. ekil 2. Üst yap sonlu eleman modeli ekil 3. Birinci do al e ilme frekans 3.63 Hz ekil 5. Dinamik analiz ak emas [4]. ekil 4. Birinci do al burulma frekans 7.83 Hz L = Köprü aç kl k uzunlu u [m] V = Köprü yerindeki en büyük hat h [Km/sa] n o = Zati yükler alt nda köprünün birinci do al e ilme frekans [Hz] n T = Zati yükler alt nda köprünün birinci do al burulma frekans [Hz] v = En büyük anma h (m/s) = Dinamik etki katsay dyn = Dinamik analiz sonucunda bulunan dinamik etki katsay 2074

9 Güne, B. Dinamik analiz gereklili i ekil 5 de belirtilen esaslara ve ak emas na göre kontrol edilmi tir. n o hattaki düzensizlikler nedeni ile konulan bir üst s r de eridir. n o = 94,76 L -0,748 ifadesi ile bulunur. n o alt s ise hattaki dinamik darbe ölçütüdür ve aç kl a ba olarak a daki gibi hesaplanmaktad r. n o = 80/L n o = 23,58 L -0,592 4 m L 20 m için 20 m < L 100 m n o, köprünün zati yükler alt nda birinci do al frekans r. Seçilen aç kl k için alt ve üst de erler ; n o = 3.15 n o = 7.44 L, basit mesnetli köprüler için aç kl k uzunlu udur. (v/n o) lim = TS EN Annex F den elde edilmi tir.[1] (v/n 0)=83.33/3.63=22.96 (v/n 0) lim= Yap lan hesaplamalar sonucunda dinamik analiz yap lmas gerekti i ortaya ç km r Yap sal Sönüm Yap n sönümü rezonans h zlar na yak n h zlarda, yap n davran büyük ölçüde etkilemektedir. Sönüm ile ilgili olarak alt s r tahmin de erleri kullan lm r. Çizelge.1 de aç kl a ba sönüm oranlar verilmi tir. L=30 m aç kl nda öngerilmeli betonarme prekast kiri lerler için sönüm oran =1.0 al nm r. [4] Çizelge 1 Köprü tiplerine göre kritik sönüm oran [4]. Köprü tipi ( ) Kritik sönüm yüzdesinin alt s (%) Aç kl k L 20 m Çelik ve kompozit = 0.5 Öngerilmeli beton = 1.0 Betonarme = Maksimum Dalga Boyunun Belirlenmesi EN Bölüm de öngörüldü ü üzere 40 m/sn ve maksimum tasar m h aras nda de ik h z de erleri için uygulanm r [1]. 40 m/sn < vi < 83.3 m/sn EN Annex E2 bölümünde maksimum tasar m na ait dalga boyu tan mlanm r [1]. Maksimum tasar m h : V DS = 300 km/sa= m/sn ekil 6. Köprü aç kl na göre köprü do al frekans n s rlar [1] (1) : Do al frekans için üst s r (2) : Do al frekans için alt s r Proje h = V = 250 km/sa Maksimum Tasar m h = 1.2*Proje h = 300 km/sa V = 300 km/sa= m/sn Kiri Aç kl = 30 m < 40 m Frekanslar ; Yap dü ey e ilme titre im frekans Yap burulma titre im frekans no = 3.63 Hz nt = 7,83 Hz lk do al titre im frekans n o = 3.63 Hz Maksimum tasar m h na ait dalga boyu : vds v m bulunmu tur. n o 3.4. Kritik Dalga Boyunun Belirlenmesi EN Annex E, E2 bölümündeki L = 30 m aç kl k ve sönüm oran =1.0 e ait grafikler kullan larak kritik dalga boyu c belirlenmi tir [1]. nt >1.2*no oldu u için ak m emas na göre TS EN Annex F deki F1 ve F2 tablolar kullan lm r [1]. 2075

10 Güne, B. ekil 7. L=30 m =1.0 için kritik dalga boyu [1]. v = m için bulunan de er c = m Universal Tren A1 A2 A3 A4 A5 A6 A7 A8 A9 A10 Ara vagonlar n Say N Vagon Boyu D (m) Bogie dingil aral d (m) 2,0 3,5 2,0 3,0 2,0 2,0 2,0 2,5 2,0 2,0 Nokta Yükü P (kn) < v de erleri için grafik daha büyük A G L/ de erine ula yorsa c de eri olarak ilgili de eri kullan lm r Yük Tipinin Belirlenmesi Dinamik analiz için HSLM yük modelinin uygulanmas gerekmektedir. HSLM Yük modeli, HSLM-A ve HSLM-B olmak üzere vagon boyu de ken olan farkl iki Universal tren den olu maktad r. EN bölüm tablo 6.4 de öngörüldü ü üzere L = 30 m için HSLM-A türü tren yükü uygulanm r [1] HSLM-A6 Yüklemesinin Sisteme Uygulanmas HSLM-A6 treni statik ve dinamik olarak Sap2000 program nda tan mlanm r. Dinamik yüklemede kullan lacak olan tren h 83,3 m/sn olarak sisteme uygulanm r. V=83.3 m/sn h z de eri için HSLM-A6 statik yüklemesinde maksimum dü ey deplasman de eri 2.40 mm dir. Ayn h z de erindeki dinamik yüklemede ise dü ey deplasman de eri ise 5.42 mm olarak bulunmu tur Çizelge 2 HSLM-A tipi tren s flar ve özellikleri [4]. ekil 8. HSLM-A tipi tren [1] ekil 9. c dalga boyuna ba olan HSLM-A tipi tren parametreleri [1]. c = m de eri için ; D=23 m, d=2 m, P=180 kn, N=13 adet de erleri elde edilmi tir (HSLM-A6). 2076

11 Güne, B. HSLM-A6 treni Sap2000 program nda 150 km/sa ve 350 km/sa aral ndaki h z seviyeleri için sisteme uygulanm r. 6 Dü ey Deplasman (mm) Tren h (km/sa) ekil 10. V=83.33 m/sn h z için HSLM-A6 statik yük dü ey deplasman de erleri. ekil 12. HSLM-A6 treni h z-deplasman grafi i. V=83.33 m/sn h z de eri için HSLM-A6 dinamik yüklemesinde maksimum dü ey ivme de eri m/sn 2 olarak bulunmu tur. ekil 11. V=83.33 m/sn h z için HSLM-A6 dinamik yük dü ey deplasman de erleri. Yük modeli HSLM-A6 için statik yük etkilerini artt ran dinamik katsay 1 + dyn + olarak hesaplanm r [1]. ydyn max dyn ystat EN Bölüm e göre hat ve araç düzensizliklerinden dolay hesaplanan dinamik yükleri artt rma faktörü 2 L * 10 L * 56* no 50* 100 e 80 = 0.02 olarak bulunmu tur [1]. 1 * e 2 L 10 Toplam dinamik etki faktörü top= 1 + dyn + =2.27 HSLM-A6 dinamik etkiler göz önüne al nd nda olu acak deplasman ; HSLM-A6y dyn = HSLM-A6y stat * top =5.45 mm olarak hesaplanm r. 0 vme (m/sn 2 ) ekil m/sn h z için HSLM-A6 dinamik yük dü ey ivme de erleri Tren h (km/sa) ekil 14. HSLM-A6 treni h z-ivme grafi i. HSLM-A6 treni d nda ICE-2 treni içinde de ik zlarda dinamik hesaplamalar yap lm r. ICE-2 treni 16 m dingil aral na ve P=195 kn dingil yüklerine sahip bir trendir. 2077

12 Güne, B. Dü ey Deplasman (mm) Dü ey ivme (m/sn 2 ) Tren h (km/sa) ekil 15. ICE-2 treni h z-deplasman grafi i Tren h (km/sa) ekil 16. ICE-2 treni h z-ivme grafi i 4. Statik Yükleme Durumu Normal demiryolu trafi i alt nda dü ey yükün statik etkisini temsil eden yük modeli LM 71 yük modelidir. LM 71 yük modeli için verilen karakteristik de erler, normal demiryolu trafi inden daha a r yada daha hafif trafik yükü ta yan hatlar için katsay ile çarp lmal r. katsay ile çarp ld nda bu yüklere s fland lm dü ey yükler denir. katsay bu proje için 1.33 olarak al nm r. EN belirtilen dinamik analiz d nda, LM71 yük modeli kullan larak statik yükleme de yap lm ve sonuçlar kar la lm r [1]. LM 71 yük modeli statik yüklemesi neticesinde bulunan tesirler 3 de eri ile çarp larak büyütülmü tür [1]. L = L kiri = 30 m L LM71 yüklemesi sonucu bulunan dü ey deplasman de eri 9.1 mm dir. LM71 için dinamik etkilere göre olu acak deplasman: LM71y dyn = LM71y stat * 3 =10.36 mm 5. Sonuçlar Yap lan analizler sonucunda LM71 yüklemesi için (LM71y dyn ) mm, HSLM-A6 yüklemesi için (HSLM- A6y dyn ) 5.45 mm dü ey deplasman de erleri elde edilmi tir. Dinamik analiz yap lan HSLM-A6 yüklemesindeki dü ey deplasman de eri, dinamik etkilerle ( 3) çarp lm statik yük LM71 den dü ük km r. LM71* 3 yüklemesi daha olumsuz tesirler olu turmu tur. Dinamik etki katsay ile artt lm LM71y dyn statik yüklemesi daha olumsuz tesirler olu turmas na ra men rezonans etkisini göz ard etmektedir. Köprüde HSLM- A6 yüklemesinde 300 km/sa h zda, ICE-2 yüklemesinde ise 209 km/sa h zda rezonans riski oldu u belirlenmi tir. Bu nedenle LM71y dyn statik yüklemesine göre daha az tesir olu turan HSLM-A6 ve ICE-2 trenleri, belirli zlarda köprüde rezonans olay olu turarak LM71y dyn statik yüklemesine göre çok daha büyük tesirler olu turarak yap güvenli ini tehlikeye atmaktad r. HSLM-A6 dinamik yüklemesinde maksimum dü ey ivme de eri m/sn 2 olarak bulunmu tur. Bu de er EN deki s r de er olan 3.5 m/sn 2 de erinden küçüktür ve EN 1990-A2 de belirtilen onaylanabilir konfor s r de eri olan 2 m/sn 2 de erinden küçüktür [1,5]. Yap daki dü ey ivmelenme güvelik s rlar içerisinde kalm r. Yüksek h zl demiryolu hatlar nda, tren yükünden kaynaklanan tahrik frekans, köprünün birinci do al ilme frekans na e it oldu u zaman rezonans olay meydana gelmektedir. Rezonans etkisi ise köprülerde betonarme ta elemanlarda çatlak olu umu, balast n stabilitesinin bozulmas ve a titre imlerin meydana gelmesi gibi olumsuz etkilere sebep olarak köprü ta sistem güvenli ini tehlikeye sokmakta ve yolcu konforunu azaltmaktad r. L=40 m den küçük aç kl klarda ve V=200 km/sa h zdan daha yüksek h zlarda mutlaka dinamik analiz yap larak köprünün rezonans riskinin belirlenmesi ve dinamik analiz sonuçlar na göre rezonans olu mas engellemek için köprü yada ta t tasar de tirmek gerekmektedir. Kaynaklar [1] EN1991-2, European Committee for Standardization. EN1991-2: EUROCODE 1-Actions on structures, Part 2: Traffic loads on bridges, European Union, [2] UIC Code nd Edition (October 2001 Leaflet revised). International Union of Railways. (1st edition July 1995 Leaflet first drafted), [3] Sap2000, Structural Analysis Program, Computers and Structures. Berkeley University. [4] T.C. Ula rma Bakanl Demiryollar, Limanlar, Havameydanlar in aat Genel Müdürlü ü Demiryollar Eki Köprü Tasar m Esaslar, [5] National Annex to EN 1990-A2, Basis of Structural Design, Application for bridges,

13 5 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 09), May 13-15, 2009, Karabuk, Turkey PERFORMANCE OF NON-LINEAR BASE ISOLATION SYSTEMS DESIGNED ACCORDING TO UNIFORM BUILDING CODE Cenk Alhan a and Metin Altun b a Department of Civil Engineering, stanbul University, stanbul, Turkey b Department of Civil Engineering, stanbul University, stanbul, Turkey Abstract For the safety and welfare of the public, industrial facilities and public structures must remain functional at all times. Consequently, they have to remain essentially elastic even after major earthquakes. This could be achieved via seismic base isolation which is an advanced technology used in earthquake-resistant design. Rubber isolation pads with low horizontal stiffness placed between the columns and the foundation lengthen the period of a structure and thereby reduce floor accelerations and inter-story drifts. A challenge that base isolated structures may face is the near-fault earthquakes which contain long-period velocity pulses that may coincide with the period of base isolated structures resulting in excessive deformation and rupture of isolators. Uniform Building Code (UBC97) is widely used in design of base isolation systems which contains provisions accounting for near-fault earthquake effects. In order to investigate the performance of base isolation systems designed according to UBC97 under near-fault and far-fault earthquakes, bi-directional non-linear time history analyses of a 4-story base isolated benchmark building, located close to an active fault, are carried out. The isolation system is composed of high damping rubber bearings and the force-displacement behavior of the bearings is modeled as bi-linear. Design displacements are estimated using UBC97 parameters. The building is subjected to the far-fault 1940 El Centro Earthquake and the near-fault 1996 Kobe Earthquake. Results show that UBC97 predicts isolator displacements successfully. Floor accelerations and inter-story drifts of the subject baseisolated building are significantly reduced when compared to its fixed-based counterpart. Keywords: Seismic isolation, earthquake engineering, non-linear isolation system, Uniform Building Code 1. Introduction The basic philosophy of the seismic codes is to save lives by requiring that structures are designed such that any partial or total collapse is prevented in case of major earthquakes [1]. In conventional earthquake-resistant design, this is provided by ductility whereby the structure is allowed to deform beyond the elastic range. This consequently means that even though the collapse of the structure can be prevented, significant structural damage may be sustained in case of major earthquakes. However, for the safety and welfare of the public, structures such as hospitals, fire departments, and industrial facilities must remain completely functional [2]. Therefore, these structures have to remain essentially elastic even after major earthquakes. Seismic base isolation is an advanced technology that could provide such desired behavior [3, 4, 5, 6, 7]. Seismic isolation can be achieved by lengthening the natural period of vibration of a structure via use of rubber isolation pads between the columns and the foundation [3, 8]. Consequently, the seismic effects are reduced which leads to significant reductions in seismic response variables such as floor accelerations, inter-story drifts, and base shear [9, 10]. On the other hand, as the flexibility of the isolation system increases, base displacements become larger [11, 12]. Since all isolation systems have a deformation capacity, the peak isolator deformations should not exceed a certain design value [13]. In case the deformation capacity of the isolators exceeded, rupture or buckling of the isolators may come into scene which would be a major safety problem [14, 15, 16]. Therefore, it is vital to accurately estimate the peak base displacements in case of major earthquakes, particularly if the base isolated building is likely to be struck by near-fault earthquakes. Near-fault earthquakes may contain long-period velocity pulses which may coincide with the period of the base isolated structures. In such a case, the isolators may deform excessively [2, 17, 18, 19]. Uniform Building Code (UBC97) [20] is a seismic code that is widely used in the design of base isolation systems which contains special provisions to account for the near-fault earthquake effects depending on the closest distance to an active fault [2, 13]. In this study, bi-directional non-linear time history analyses of a 4-story base isolated building are carried out in order to investigate the performance of base isolation systems designed according to UBC97 [20]. The building is assumed to be located close to an active fault and the design displacements of high damping rubber bearings used in the isolation system are estimated using parameters defined in UBC97 [20]. The building is subjected to the 1940 El Centro Earthquake which can be classified as a typical far-fault earthquake and the 1996 Kobe Earthquake which can be classified as a near-fault earthquake. 2. Mathematical Modeling Typical floor plan and elevation of the base-isolated threestory reinforced concrete building, which is used as the subject structure in this study, are shown in Fig 1 and Fig 2, respectively. All columns are 45 cm x 45 cm, all beams are 30 cm x 55 cm, and the floor heights are 3.00 m. There are 4 bays of 5.00 m in each direction, i.e. plan dimensions are m x m. The total mass of the building is 1280 tons corresponding to a total weight of W= kn. All structural members are of concrete class C30 with an elasticity modulus of MPa. Each floor has three IATS 09, Karabük University, Karabük, Turkey 2079

14 Alhan, C. and Altun, M. degrees of freedom, X and Y translations and rotation about the center of mass of the floor. These degrees of freedom are attached to the center of mass of each floor which is at the geometric center. The centers of mass and centers of rigidity of each floor coincide and therefore there exists no eccentricity. The fixed-base periods of the superstructure in each translational direction are 0.34 seconds and the super-structure modal damping ratios are assumed to be constant for each mode as 5%. The superstructure is placed on an isolation system consisting of high-damping rubber bearings (HDR) placed under each column. Since the weight transferred to the bearings located on the corners and sides of the building is less than the weight transferred to the inner ones, two types of bearings are designed. The outer (corner and side) and inner bearings are labeled as HDR-A and HDR-B, respectively. There exists a rigid slab at the base level that connects all isolation elements. The three-dimensional model of the base-isolated building and the non-linear time-history analyses are made using a well-known finite element analysis program SAP2000n [21]. Y X Figure 1. Typical floor plan 3 rd Floor 2 nd Floor 1 st Floor closest distance to a known fault that is capable of producing large magnitude events and that has a high rate of seismic activity (Class A seismic source according to Table 16-U of the UBC97 [20]) is assumed to be 5 km. Since the building is in the vicinity of an active fault, it is likely to be subjected to the near-fault effects. The UBC97 [20] takes these effects into account by defining the nearsource factor N v. Based on the closest distance to the known seismic source, which is 5 km, the near-source factor N v is obtained from Table 16-T of the UBC97 [20] as 1.6. Based on the seismic zone factor and the soil profile type, which is assumed as S B that corresponds to rock profile, the seismic coefficient C VD =C v is obtained from Table 16-R of the UBC97 [20] as C VD =C v =0.4N v =0.4x1.6=0.64. High damping rubber bearings are composed of rubber layers and thin steel sheets. The damping is increased by adding oils, resins, or other fillers and a damping around 10%~15% can be obtained. The stiffness of the bearing is high in case of small displacements and low in case of high displacements. This is very advantageous since large movements are prevented under wind load. On the other hand long periods and therefore isolation under strong ground motion are obtained. Following the standard design procedure for high damping rubber bearings [4, 22, 23] target design level effective isolation period T D and target design level effective damping ratio D are selected, which are T D =2 s and D = 0.13 in this study. Horizontal stiffness of an individual rubber isolation bearing is given by: k D GA (1) t r where G is the shear modulus of the rubber, A is the crosssectional area of the bearing, and t r is the total thickness of the rubber layers in the bearing. Selecting the total thickness of the rubber layers in each bearing as t r =25 cm and the diameter of each bearing as =50 cm, the horizontal stiffness for HDR-A (G=0.5 Mpa) and HDR-B (G=1.0 Mpa) with cross sectional areas of A= x0.5 2 /4= m 2 are calculated following (1): HDR A k D HDR B k D MN/m (2a) MN/m (2b) 0.25 The total effective stiffness of the isolation system is obtained as Seismic Isolator Base HDR A HDR B k 16k 9k kn/m (3) D D D providing an effective isolation period of Figure 2. Elevation The building is assumed to be located in a high-seismicity region, i.e Zone 4, and assigned a seismic zone factor Z=0.4 according to Table 16-I of the UBC97 [20]. The T D W sn k g D which is very close to the target period. Here, g is the gravitational force and taken as 9.81 m/s 2. The design level damping ratio of the isolation system is obtained by: (4) 2080

15 Alhan, C. and Altun, M. k D k k HDR A HDR A HDR B HDR B D D D D D where D HDR-A and D HDR-B are damping ratios of individual bearings and are chosen as 0.10 and 0.15, respectively. The damping coefficient corresponding to D =0.127 is B D =1.28 according to Table A-16-C of the UBC97 [20]. The design displacement of the isolation system along each main horizontal axis at design basis earthquake (DBE) level is calculated according to the UBC97 [20]: D D (5) g 2 CVDTD m (6) B D Finally, the total design displacement including additional displacement due to accidental torsion is calculated according to the UBC97 [20] as follows: 12e DTD DD 1 y m b 2 d 2 (7) where b=20 m is the shortest plan dimension of the structure measured perpendicular to the longest plan dimension of the structure, which is d=20 m. Here, y is the distance between the center of rigidity of the isolation system and the isolation bearings placed at the sides of the plan, measured perpendicular to the direction of seismic loading under consideration, thus y=b/2=d/2=10 m in this study. Finally, e is the actual eccentricity plus the accidental eccentricity which is taken as 5 percent of the maximum building dimension perpendicular to the direction of force under consideration. Since the structure at hand is symmetrical, the actual eccentricity is zero and therefore e=0.05x20=1.00 m. The total design displacement calculated above satisfies the UBC97 [20] minimum criteria; D TD =0.278 m > 1.10xD D =0.266 m. Force displacement relationship of a high-damping rubber bearing, which is modeled as bi-linear, is shown in Fig 3. Shown in the figure are the yield force, F y, the yield displacement, D y, the design displacement, D D, the preyield stiffness, K 1, the post-yield stiffness, K 2, the effective stiffness, K ef, and characteristic force, Q. Post-yield to preyield stiffness ratio ( =K 2 /K 1 ) depends on the material used and typically attains values around 0.05~0.15. In this study, is chosen as 0.10 for both HDR-A and HDR-B and the design displacement values for both isolators are the same (D D =0.242 m). In order to achieve effective stiffness values of k D HDR-A =392.7 kn/m and k D HDR-A =785.4 kn/m, other parameters of the curves are calculated as K 1 = kn/m, K 2 =329.7 kn/m, F y =16.9 kn, Q=15.2 kn, and D y =5.1 mm for HDR-A and K 1 = kn/m, K 2 =593.5 kn/m, F y =51.6 kn, Q=46.4 kn, and D y =8.7 mm for HDR-B. For high damping rubber bearings, typically, yield displacements attain values around 5 mm~15 mm and the yield displacements calculated in this study lie in this typical range. In this study, the total characteristic force is Q=16x15.2+9x46.4=660.8 kn. Typically, Q/W would be around 0.05~0.15. Therefore, Q/W=660.8/ =0.052 lies in the typical range. F y Q F 3. Earthquake Data Figure 3. Force-Displacement relationship of a highdamping rubber bearing. The 18 May 1940 El Centro Earthquake and the 17 January 1995 Kobe Earthquake data are used in the bidirectional time history analyses. The NS and EW components of the earthquakes are applied in X and Y directions, respectively. However, since the NS components are the larger components of these earthquakes, only the results in X-direction will be presented and discussed here. The velocity records of the NS components are shown in Fig 4. As it can be seen from the figure, while there exists no significant pulse in the El Centro record, there exists a significant velocity pulse with amplitude of cm/s in the Kobe record. While El Centro is a typical far-fault earthquake, the Kobe Earthquake can be classified as a near-fault earthquake. The peak ground accelerations for the NS components of the El Centro and Kobe Earthquakes are 3.42 m/s 2 and 8.18 m/s 2, respectively. 4. Performance Criteria 1 K 1 D y 1 1 K ef Displacements, accelerations, and base shear discussed here are all in X-direction. In order to assess the performance of the structure when subjected to near-fault and far-fault earthquakes, a performance criteria is established. These include peak base displacement (P 1 ), peak roof-drift ratio (P 2 ), peak 3 rd floor acceleration (P 3 ), and peak base shear (P 4 ). Since there exists a rigid slab at the base level that connects all isolation elements, relative displacement of the base with respect to the ground also represents the deformations of the isolators: P1 max t( db ) (8) where t is time, d b is the relative displacement of base with respect to the ground. As a measure of the inter-story drifts, a roof-drift ratio is defined as the difference between K 2 D D D 2081

16 Alhan, C. and Altun, M. Velocity [cm/s] EL CENTRO Time (s) Velocity [cm/s] KOBE Time (s) Figure 4. Velocity records for NS components of the El Centro and the Kobe Earthquakes the displacement of the third floor (roof) and the base floor divided by the total height of the building. Thus, peak roofdrift ratio is defined as P max (( d d )/ H ) (9) 2 t 3 b where d 3 is relative displacement of the roof with respect to the ground and H is total height of the building. Peak 3 rd floor acceleration is P max ( a ) (10) 3 t 3 where a 3 is the total acceleration of the third floor. Finally, peak base shear is given by P4 max t( Vb ) (11) where V b is the base shear of the structure.. 5. Results Fig 5 shows the X-direction base shear time history of base-isolated building and its fixed-base counterpart for both El Centro and Kobe Earthquakes. As it can be seen from the figure, the period of the base-isolated building is much longer and the base shear is much smaller. Evidently, the seismic effects are reduced significantly. A complete list of the performance criteria is presented in Table 1. The peak base shear (P 4 ) of the base-isolated building is only 16% of its fixed-base counterpart in case of both El Centro and Kobe Earthquakes. The peak 3 rd floor acceleration is reduced from P 3 =8.24 m/s 2 to P 3 =2.06 m/s 2 in case of El Centro Earthquake and from P 3 =29.56 m/s 2 to P 3 =3.02 m/s 2 in case of Kobe Earthquake. The peak 3 rd floor acceleration is only 60% and 37% of the peak ground acceleration (a g ) in case of El Centro and Kobe Earthquakes, respectively showing the success of isolation. Performance Criteria Table 1. Performance Criteria EL CENTRO KOBE Fixedbase Baseisolated Fixedbase Baseisolated P 1 [cm] P 2 (x10-3 ) [-] P 3 [m/s 2 ] P 4 [kn] P 3 /a g [-] Likewise, the roof-drift ratio is reduced to P 2 = in case of El Centro Earthquake proving that the superstructure moved almost like a rigid-body above the isolation system. In case of Kobe Earthquake, the roof-drift ratio for the fixed-base building is which would be unacceptable. With the aid of base isolation, this value is reduced to an acceptable level, i.e P 2 = The force-displacement curves for the two types of bearings, HDR-A and HDR-B are presented in Figs 6 and 7 in case of El Centro and Kobe Earthquakes, respectively. It is seen that the bi-linear behavior assumption made in the design stage according to the UBC97 [20] is appropriate. A close inspection of the curves shows that the characteristic force, yield displacement, pre-yield stiffness and post-yield stiffness for the HDR-A and HDR-B bearings appear as designed and modeled. The peak displacement is P 1 =6.51 cm in case of the far-fault El Centro Earthquake which is much smaller than the predicted total design displacement of 27.8 cm. However, this prediction included the likelihood of the building to be subjected to a near-fault earthquake and corresponding near-source factor was included in the design displacement calculations. The peak displacement in case of the near-fault Kobe Earthquake shows the importance of taking this near-source factor into account. 2082

17 Alhan, C. and Altun, M EL CENTRO 4000 Base-Isolated Fixed-Base Base Shear [kn] Base Shear [kn] Time [s] KOBE Base-Isolated Fixed-Base Time [s] Figure 5. Base Shear under El Centro and Kobe Earthquakes 40 HDR-A 100 HDR-B Force [kn] 0-20 Force [kn] Displacement [cm] Displacement [cm] Figure 6. Force-Displacement curves for rubber bearings under El Centro Earthquake 100 HDR-A HDR-B Force [kn] 0-50 Force [kn] Displacement [cm] Displacement [cm] Figure 7. Force-Displacement curves for rubber bearings under Kobe Earthquake 2083

18 40 HDR-A 20 Alhan, C. and Altun, M. Force [kn] The peak base displacement in case of Kobe Earthquake jumps to P 1 =25.34 cm which is 91% of the total design displacement calculated according to the UBC97 [20]. 5. Conclusions Seismic base isolation can reduce the seismic effects and therefore floor accelerations, inter-story drifts, and base shear by lengthening the natural period of vibration of a structure via use of rubber isolation pads between the columns and the foundation. However, in case the deformation capacity of the isolators exceeded, isolators may rupture or buckle. Therefore, it is vitally important to accurately estimate the peak base displacements in case of major earthquakes, particularly if the base isolated building is likely to be struck by near-fault earthquakes. Near-fault earthquakes may contain long-period velocity pulses which may coincide with the period of the base isolated structures. In such a case, the isolators may deform excessively. Uniform Building Code [20] is widely used in design of base isolation systems which contains provisions accounting for near-fault earthquake effects. In order to investigate the performance of base isolation systems designed according to UBC97 [20] under nearfault and far-fault earthquakes, bi-directional non-linear time history analyses of a 4-story base isolated benchmark building, located close to an active fault, are carried out. Based on the simulations carried out, it is concluded that seismic base isolation is a successfull technique that can be used in earthquake-resistant design. A major improvement in the super-structure performance is achieved as the floor accelerations, inter-story drifts and base shear can be significantly reduced alltogether. However, inclusion of near-source effects defined in the UBC97 [20] in calculating the total design displacement is crucial since the peak base displacement is significantly bigger when a base-isolated building is hit by a near-fault earthquake containing a long-period and large amplitude velocity instead of a far-fault earthquake. References [1] Dowrick, D.J., Earthquake Resistant Design For Engineers and Architects, 2nd Ed., John Wiley & Sons, Great Britain, [2] Ramallo, J.C., Johnson, E.A., and Spencer Jr., B.F., Smart base isolation systems, Journal of Engineering Mechanics, vol 28, , [3] Deb, S.K., Seismic base isolation an overview, Current Science, vol 87, , [4] Kelly, J.M., Earthquake-resistant design with rubber, Springer-Verlag, London, UK, [5] Komodromos, P., Seismic isolation for earthquakeresistant structures, WITPress, Southampton, UK, [6] De la Llera, J., Lüders, C., Leigh, P., and Sady, H., Analysis, testing, and implementation of seismic isolation of buildings in Chile, Earthquake Engineering and Structural Dynamics, vol 33, , [7] Nagarajaiah, S. And Xiaohong, S., Response of baseisolated USC hospital building in Northridge Earthquake, Journal of Structural Engineering, vol 126, , [8] Naeim, F. and Kelly, J.M., Design of seismic isolated structures from theory to practise, John Wiley & Sons, USA, [9] Morales, C.A., Transmissibility concept to control base motion in isolated structures, Engineering Structures, vol 25, , 2003 [10] Skinner, R.I., Robinson, W.H., and McVerry, G.H., An intoduction to seismic isolation, John Wiley & Sons, UK, [11] Alhan, C. and Gavin, H., A parametric study of linear and non-linear passively damped seismic isolation systems for buildings, Engineering Structures, vol 26, , [12] Su, L. And Ahmadi, G., A comparative study of performances of various base isolation systems Part II: Sensitivity analysis, Earthquake Engineering and Structural Dynamics, vol 19, 21-33, [13] Kelly, J.M., The role of damping in base isolation, Earthquake Engineering and Structural Dynamics, vol 28, 3-20, [14] Koh, C.G. and Balendra, T., Seismic response of base isolated buildings including P-Delta effects of isolation bearings, Earthquake Engineering and Structural Dynamics, vol 18, , [15] Nagarajaiah,S. and Ferrell, K., Stability of elastomeric seismic isolation bearings, Journal of Structural Engineering, vol 125, , [16] Nagarajaiah,S. and Ferrell, K., Stability of elastomeric seismic isolation bearings: Experimental study, Journal of Structural Engineering, vol 128, 3-11, [17] Heaton, T.H., Hall, J.F., Wald, D.J., and Halling, M.W., Response of high-rise and base-isolated buildings to a hypothetical Mw 7.0 blind thrust earthquake, Science, vol 267, , [18] Jangid, R.S. and Kelly, J.M., Base isolation for nearfault motions, Earthquake Engineering and Structural Dynamics, vol 30, , [19] Yoshioka, H., Ramallo, J.C., and Spencer Jr., B.F., Smart base isolation strategies employing magnetorheological dampers, Journal of Engineering Mechanics, vol 128, , [20] International Code Council, Uniform Building Code, Vol. 2, USA, 1997 [21] Computers and Structures Inc., SAP2000N Static and dynamic finite element analysis of structures, Version , Berkeley, USA, [22] Tezcan, S.S. and Cimilli, S., Seismic base isolation, Yüksek Ö renim E itim Ve Ara rma Vakf, Yay n No:KT004/02, Cenkler Matbaac k, stanbul, [23] Ba tu, B.K., Yap sistemlerinde depreme kar sismik izolatör kullan lmas, Yüksek Lisans Tezi, Y ld z Teknik Üniv., Fen Bilimleri Enst., aat Mühendisli i Anabilim Dal, Mekanik Program, stanbul,

19 5. Uluslararas leri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), May s 2009, Karabük, Türkiye YÜKSEK HIZLI DEM RYOLU KÖPRÜLER NDE RAY-KÖPRÜ ETK LE VE UYGULAMASI TRACK BRIDGE INTERACTION IN HIGH-SPEED RAILWAY BRIDGES AND ITS APPLICATION Bar Güne * stanbul Üniversitesi, stanbul, Türkiye, E-posta: Özet Ülkemizde uzun bir süre ihmal edilen demiryollar son dönemlerde yap lan yat mlarla tekrar hak etti i öneme kavu maktad r. Artan ula m talebine ba olarak yüksek zl demiryolu hatlar na ve bunlar n bir parças olan köprü ve viyadüklere ihtiyaç her geçen gün artmaktad r. Birçok Avrupa ülkesinde km/sa gibi yüksek h zlara ula an demiryollar mevcuttur. Demiryolu köprülerinde artan h z ve dingil a rl klar na ba olarak fren ve demeraj etkilerinden dolay önemli ölçüde yatay kuvvetler olu maktad r. Buna ilave olarak etkisi de yatay kuvvetler olu mas na sebep olmaktad r. Bu kuvvetler izin verilen s rlar a zaman, ray geometrisinin bozulmas na ve ray n i levini yerine getirememesine sebep olarak trenin raydan ç kmas gibi çok ciddi sonuçlar do urabilir. Bu çal ma da UIC [1] ve Eurocode [2] artnamelerine ba olarak, ray ve köprü aras ndaki etkile im, Sivas-Erzincan h zl tren demiryolu hatt nda yap lmas planlanan ve projelendirme amas nda olan bir köprü örne i ile incelenmi tir. Anahtar kelimeler: Yüksek h zl demiryolu, köprü, rayköprü etkile imi Abstract Railways, which had long been neglected in Turkey, reclaim their significance once more with the new investments that are being made in recent years. In correlation with growing demand for transportation, the need for high-speed railway lines and for bridges and viaducts, which constitute integral components of railways, increases by the day. In many European states, there are railways that can reach high speeds like km/h, or more. 1. Giri Son dönemlerde yüksek h zl demiryolu köprülerinde önemli teknolojik ilerlemeler kaydedilmi tir. Bu teknolojik geli melere paralel olarak trenlerin h zlar da önemli ölçüde artm r. Artan h z ve a rl klara ba olarak fren ve demeraj kuvvetleri de artmaktad r. Fren kuvveti, hareket halindeki bir cismin fren yapmas ile temas halinde bulundu u yüzeye uygulad kuvvet olarak tan mlanabilir. Demeraj kuvveti ise, sabit bir yüzeye temas ederek harekete geçen bir cismin o yüzeye temas yla olu an kuvvet olarak tan mlanabilir. Ray (hat) ve köprü (köprü tabliyesi) aras nda, fren ve demeraj kuvvetlerine ilave olarak l etkilerden kaynaklanan tesirlerde olu maktad r. Bu tesirlerin de göz ard edilmemesi gerekmektedir. Fren, demeraj, gibi yatay kuvvetler köprüye (köprü tabliyesine), ray ve köprü aras nda bulunan balast tabakas ile iletilmektedir. Dolay yla balast tabakas n özelliklerine ba olarak bu etkile im önemli ölçüde de mektedir. UIC (International Union of Railways) artnamesinde ray ve köprü aras ndaki etkile im, bu etkile imin ba oldu u faktörler, gerilme ve deplasmanlar n s r de erleri belirtilmi tir [1]. ekil1 de Sivas-Erzincan h zl tren hatt projesi kapsam nda projelendirme a amas nda olan bir köprü kesiti görülmektedir. Köprü iki adet hattan olu maktad r. Köprü geni li i 12 m olup 190 cm yüksekli inde 10 adet öngerilmeli prekast kiri ve ortalama 30 cm betonarme tabliyeden olu maktad r. Öngerilmeli prekast kiri lerin hesap aç kl L=30 m dir. Due to increased speed and axle weight, braking and traction effects generate substantial lateral forces on railway bridges. Moreover, heating is another factor that causes lateral forces. When they exceed permitted limits, these forces cause distortion in rail geometry, rendering the rail unable to fulfill its function, which may have very serious consequences like derailing. This study examines the interaction between the track (rail) and the bridge pursuant to UIC [1] and Eurocode [2] specifications in the example of a particular bridge, contemplated to be built on the Sivas-Erzincan high-speed railway line, which is currently at project preparation stage. Keywords: High speed railways, bridges, track-bridge interaction. ekil 1. Sivas-Erzincan h zl tren hatt örnek köprü kesiti. IATS 09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye 2085

20 Güne, B ekil 2. Köprü boy kesiti. ekil 2 de ise ayn köprünün boy kesiti görülmektedir. Köprü boyu 2x31.5m + 3 x 33 m olmak üzere toplam 162 m dir. Ön gerilmeli prekast kiri ler, P1 orta aya na her iki mesnette sabit, di er orta ayaklara ise sabit ve hareketli mesnet olarak mesnetlendirilmi tir 2. Ray ve Köprü Etkile imi 2.1 Ray Özellikleri Köprü üst yap nda UIC 60 tipi ray kullan lm r. Bu ray n kesit alan ray A UIC = 7686 mm 2, a rl kg/m, çekme dayan ise minimum 900 Mpa d r [5]. 2.1 Fren ve Demeraj Kuvvetleri Fren ve demeraj kuvvetleri ekil 3 de görüldü ü gibi ray n üst seviyesinden, boyuna do rultuda uygulanm r. Bir hattaki fren kuvveti, di er hattaki demeraj kuvvetiyle birlikte uygulanm r. ekil 4. Ray kesiti 2.3 Ray ve Köprü Etkile im Özellikleri ekil 3. Fren ve demeraj kuvvetinin uygulanmas [3] Köprüye tren yükü olarak LM71 tipi yük modeli uygulanm r. LM71 yüklemesi katsay (1.33) ile çarp larak s fland lm dü ey yükler olarak uygulanm r. Fren ve demeraj kuvvetleri hesaplan rken dinamik katsay kullan lmam r. Ray ve köprü aras nda balast tabakas vard r. Fren demeraj ve yüklerinden olu an tesirler balast tabakas arac yla köprü üst yap elemanlar na (tabliye) aktar lmaktad r. Balast tabakas n tesirleri aktarabilme kapasitesi, hatta tren yükü olup olmamas na göre yani de mektedir. Ray ve köprünün boyuna do rultudaki yük-deplasman davran, ekil 5 de gösterilen diyagram ile ifade edilmektedir. Burada ba lang ç k sm (u 0 deplasman na kadar olan k m) elastik kesme dayan, yatay m plastik kesme dayan göstermektedir [4]. LM71 yüklemesi için fren ve demeraj kuvvetlerinin de erleri bir hat için a daki gibi hesaplanm r [4]. Fren kuvveti: q f = 20 kn/m/hat, L 300 m ve Q f 6000 kn Demeraj kuvveti: q d = 33 kn/m/hat, L 30 m ve Q d 1000 kn L ise fren ve demeraj kuvvetlerinin uyguland hat uzunlu u olarak tan mlanmaktad r. ekil 5. Ray-köprü aras ndaki yük deplasman ili kisi [4] 2086

ÇOK KATLI BETONARME BİNALARDA ZEMİN SINIFINA GÖRE DEPREM PERDESİ ORANININ TESPİTİ

ÇOK KATLI BETONARME BİNALARDA ZEMİN SINIFINA GÖRE DEPREM PERDESİ ORANININ TESPİTİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt, Sayı, 009 ÇOK KATLI BETONARME BİNALARDA ZEMİN SINIFINA GÖRE DEPREM PERDESİ ORANININ TESPİTİ Burak YÖN * Hümeyra ŞAHİN ** Özet: Bu çalışmada,

Detaylı

ETK N D NAM K ANAL Z YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS APPLICATION FOR HIGH SPEED RAILWAY BRIDGES

ETK N D NAM K ANAL Z YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS APPLICATION FOR HIGH SPEED RAILWAY BRIDGES 5. Uluslararasleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mays 009, Karabük, Türkiye YÜKSEK HIZLI DEMRYOLU KÖPRÜLERNDE ETKN DNAMK ANALZ YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS

Detaylı

Farklı Zemin Koşullarındaki Betonarme Yapıların Davranışının Statik İtme Analizi ile İncelenmesi: 8 Katlı Çerçeve Örneği

Farklı Zemin Koşullarındaki Betonarme Yapıların Davranışının Statik İtme Analizi ile İncelenmesi: 8 Katlı Çerçeve Örneği Farklı Zemin Koşullarındaki Betonarme Yapıların Davranışının Statik İtme Analizi ile İncelenmesi: 8 Katlı Çerçeve Örneği * Gökhan Dok, Hakan Öztürk, Aydın Demir Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı

Taş, Yaman ve Kayran. Altan KAYRAN. akayran@metu.edu.tr ÖZET

Taş, Yaman ve Kayran. Altan KAYRAN. akayran@metu.edu.tr ÖZET HAVA TAŞITLARINA UYGULANAN GÜÇLENDİRİLMİŞ, SİLİNDİRİK BİR DIŞ DEPONUN YAPISAL ANALİZİ Caner TAŞ ASELSAN, MST Mekanik Tasarım Müdürlüğü, Macunköy 06370, ANKARA, tas@aselsan.com.tr Yavuz YAMAN Orta Doğu

Detaylı

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG ÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI Doç.. Dr. Ercan ÖZGAN Düzce Üniversitesi YAPILARDA OLU AN R SKLER N NEDENLER GENEL OLARAK 1. Tasar m ve Analiz Hatalar 2. Malzeme Hatalar 3. çilik Hatalar

Detaylı

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Prof. Dr. Günay Özmen İTÜ İnşaat Fakültesi (Emekli), İstanbul gunayozmen@hotmail.com 1. Giriş Çağdaş deprem yönetmeliklerinde, en çok göz önüne

Detaylı

Y32 BOJİ GÖVDESİNİN STATİK VE DİNAMİK YÜKLEME ANALİZLERİ

Y32 BOJİ GÖVDESİNİN STATİK VE DİNAMİK YÜKLEME ANALİZLERİ Technology, 14(4), 123-128, (2011) TECHNOLOGY Y32 BOJİ GÖVDESİNİN STATİK VE DİNAMİK YÜKLEME ANALİZLERİ İsmail ESEN * ve Cihan MIZRAK * * Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Karabük Özet Son zamanlarda

Detaylı

YIĞMA TİPİ YAPILARIN DEPREM ETKİSİ ALTINDA ALETSEL VERİ ve HESAPLAMALARA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

YIĞMA TİPİ YAPILARIN DEPREM ETKİSİ ALTINDA ALETSEL VERİ ve HESAPLAMALARA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ YIĞMA TİPİ YAPILARIN DEPREM ETKİSİ ALTINDA ALETSEL VERİ ve HESAPLAMALARA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ S.S. Yücel 1, M. Bikçe 2, M.C. Geneş 3, Ş. Bankir 4 1 Y.L. Öğrencisi, İnşaat Müh. Fakültesi, İskenderun Teknik

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

Betonarme Yapıların Projelendirilmesinde Beton Sınıfı Değişiminin İncelenmesi *

Betonarme Yapıların Projelendirilmesinde Beton Sınıfı Değişiminin İncelenmesi * İMO Teknik ergi, 008 7-6, Yazı 87, Kısa ildiri etonarme Yapıların Projelendirilmesinde eton Sınıfı eğişiminin İncelenmesi * li ERGÜN * yşegül LÜLE ** ÖZ Ülkemizde meydana gelen yıkıcı depremler sonucu

Detaylı

Yapı-Zemin Etkileşiminin Yapıların Deprem Davranışına Etkileri

Yapı-Zemin Etkileşiminin Yapıların Deprem Davranışına Etkileri MAKÜ FEBED ISSN Online: 1309-2243 http://febed.mehmetakif.edu.tr Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3 (1): 12-17 (2012) Araştırma Makalesi / Research Paper Yapı-Zemin Etkileşiminin

Detaylı

Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../..

Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../.. Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../../2015 KP Pompa akış sabiti 3.3 cm3/s/v DO1 Çıkış-1 in ağız çapı 0.635 cm DO2

Detaylı

KISMİ BAĞLANTILI PREFABRİK YAPILARIN SİSMİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

KISMİ BAĞLANTILI PREFABRİK YAPILARIN SİSMİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ KISMİ BAĞLANTILI PREFABRİK YAPILARIN SİSMİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Fezayil SUNCA 1, Mehmet AKKÖSE 2 1 İnşaat Mühendisliği Bölümü, Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas, fsunca@cumhuriyet.edu.tr 2 İnşaat Mühendisliği

Detaylı

HAFİF BETONLARIN ISI YALITIM VE TAŞIYICILIK ÖZELİKLERİ

HAFİF BETONLARIN ISI YALITIM VE TAŞIYICILIK ÖZELİKLERİ HAFİF BETONLARIN ISI YALITIM VE TAŞIYICILIK ÖZELİKLERİ Canan TAŞDEMİR(*) ÖZET Hafif betonlara kıyasla daha yüksek basınç dayanımına, özellikle daha yüksek elastisite modülüne sahip yarı hafif betonların

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

T.C. ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. TÜRKİYE NİN EN TEMİZ KENTİ PROJESİ İLE İLGİLİ USUL ve ESASLAR

T.C. ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. TÜRKİYE NİN EN TEMİZ KENTİ PROJESİ İLE İLGİLİ USUL ve ESASLAR T.C. ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN EN TEMİZ KENTİ PROJESİ İLE İLGİLİ USUL ve ESASLAR PROJENİN ADI : Temiz Kentim YarıĢması PROJENİN HEDEFİ : Ġçinde bulunduğumuz yüzyıl; hızlı nüfus artıģı,

Detaylı

MİKRO, KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ METAL İŞLERİ TESİSLERİNDE ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN ARAŞTIRILMASI

MİKRO, KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ METAL İŞLERİ TESİSLERİNDE ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN ARAŞTIRILMASI MİKRO, KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ METAL İŞLERİ TESİSLERİNDE ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN ARAŞTIRILMASI ÖZET Ertan ARSLANKAYA * Yaşar AVŞAR * İsmail TOSUN * M.Talha GÖNÜLLÜ * Bu çalışmada, mikro, küçük ve orta ölçekli

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Turan ÖZYURT İSO Meclis Üyesi MADEN, TAŞ VE TOPRAK ÜRÜNLERİ İMALATI 1. Grup Madencilik, Mermer ve Taş Ocakçılığı 23. Grup Cam ve Cam Mamulleri Sanayii 43.

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

1 MAYIS BİNGÖL DEPREMİNDE MEYDANA GELEN YIĞMA YAPI HASARLARI

1 MAYIS BİNGÖL DEPREMİNDE MEYDANA GELEN YIĞMA YAPI HASARLARI YDGA2005 - Yığma Yapıların Deprem Güvenliğinin Arttırılması Çalıştayı, 17 Şubat 2005, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. 1 MAYIS BİNGÖL DEPREMİNDE MEYDANA GELEN YIĞMA YAPI HASARLARI A. Karaşin Dicle

Detaylı

İnşaat Firmalarının Maliyet ve Süre Belirleme Yöntemleri Üzerine Bir Alan Çalışması

İnşaat Firmalarının Maliyet ve Süre Belirleme Yöntemleri Üzerine Bir Alan Çalışması İnşaat Firmalarının Maliyet ve Süre Belirleme Yöntemleri Üzerine Bir Alan Çalışması Latif Onur Uğur Süslü Sokak No: 4/2 Mebusevleri, Beşevler, 06580 Ankara E-Posta: latifugur@mynet.com, onurugurtr@yahoo.com

Detaylı

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ ÖZET: B. Öztürk 1, C. Yıldız 2 ve E. Aydın 3 1 Yrd. Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, Niğde

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

TUĞLA VE KİREMİT RAPORU

TUĞLA VE KİREMİT RAPORU TUĞLA VE KİREMİT RAPORU Her türlü iklim koşuluna dayanıklı olan tuğla-kiremit, yaklaşık 6000 yıllık geçmişi ile kendini kanıtlamış, tamamen doğal ve sağlıklı yapı malzemeleridir. Topraktan (kilden) üretilmeleri

Detaylı

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014 Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası Bosch Rexroth ana bayisi Rota Teknik A.Ş. ile Japon TAISEI ve ANEL firmasının ortak olarak geliştirdiği Marmaray Tünel Havalandırma Elektropnömatik Kontrol Sistemi

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLARI YARDIMIYLA ŞEV DURAYLILIK ANALİZLERİ * Software Aided Slope Stability Analysis*

BİLGİSAYAR PROGRAMLARI YARDIMIYLA ŞEV DURAYLILIK ANALİZLERİ * Software Aided Slope Stability Analysis* BİLGİSAYAR PROGRAMLARI YARDIMIYLA ŞEV DURAYLILIK ANALİZLERİ * Software Aided Slope Stability Analysis* Mustafa Özgür KESKİN Maden Mühendisliği Anabilim Dalı Ahmet M. KILIÇ Maden Mühendisliği Anabilim Dalı

Detaylı

3. Zemin yap na göre seçilen kaz yöntemi, Delme patlatma, mekanize kaz yöntemleri,

3. Zemin yap na göre seçilen kaz yöntemi, Delme patlatma, mekanize kaz yöntemleri, T.C. CUMHURBA KANLI I GENEL SEKRETERL ANKARA Ankara; 19.03.2010 Say : 284 Ülkemizin mevcut elektrik tüketimi her geçen gün artmaktad r. Bu ihtiyac n kar lanmas amac ile ba vurulan elektrik üretim yöntemlerin

Detaylı

DOĞA BİLİMLERİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM PLANI 1. YARIYIL 2. YARIYIL

DOĞA BİLİMLERİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM PLANI 1. YARIYIL 2. YARIYIL DOĞA BİLİMLERİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM PLANI 1. YARIYIL Adı AİT101 Atatürk İlke ve İnkılapları Tarihi I 2 0 2 Z Principals of Ataturk and Revolution History

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

Yapı Kabuğunda Isı Kayıplarının Azaltılması ve Bir İyileştirme Projesi Örneği

Yapı Kabuğunda Isı Kayıplarının Azaltılması ve Bir İyileştirme Projesi Örneği Sayfa 1 / 8 Tesisat Mühendisliği Dergisi Sayı: 9 4, s. 49-56, 2006 Yapı Kabuğunda Isı Kayıplarının Azaltılması ve Bir İyileştirme Projesi Örneği Hakan ÜNALAN* Emrah GÖKALTUN** Ramazan UĞURLUBİLEK*** Özet

Detaylı

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4 (2016) 634-639 Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Araştırma Makalesi Fotovoltaik Paneller İçin Güneş Takip Edebilen Basit Ve Ekonomik Bir Sistem

Detaylı

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Mak.Y.Müh. Nuri ERTOKAT Türkiye Gazbeton Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Çalışmamızın isminden de anlaşılacağı gibi Avrupa

Detaylı

Marmaray Projesi Tünellerinde Pasif Yangın Koruma Çalışmaları

Marmaray Projesi Tünellerinde Pasif Yangın Koruma Çalışmaları Marmaray Projesi Tünellerinde Pasif Yangın Koruma Çalışmaları Serap Erdoğdu Avrasyaconsult Kalite Müdürü E-Posta: serdogdu@avrasyaconsult.com Devrim Gök Avrasyaconsult İnş. Mühendisi E-Posta: dgok@avrasyaconsult.com

Detaylı

2.4. ELASTĠK DEPREM YÜKLERĠNĠN TANIMLANMASI : SPEKTRAL ĠVME KATSAYISI

2.4. ELASTĠK DEPREM YÜKLERĠNĠN TANIMLANMASI : SPEKTRAL ĠVME KATSAYISI 2.4. ELASTĠK DEPREM YÜKLERĠNĠN TANIMLANMASI : SPEKTRAL ĠVME KATSAYISI Deprem yüklerinin belirlenmesi için esas alınacak olan Spektral İvme Katsayısı, A(T), Denk.(2.1) ile verilmiştir. %5 sönüm oranı için

Detaylı

MERKEZDEN SAPAN ÇAPRAZ SİSTEMLE GÜÇLENDİRİLMİŞ BETONARME BİR BİNANIN DEPREM DAVRANIŞI

MERKEZDEN SAPAN ÇAPRAZ SİSTEMLE GÜÇLENDİRİLMİŞ BETONARME BİR BİNANIN DEPREM DAVRANIŞI - Ekim DEÜ İZMİR ÖZET: MERKEZDEN SAPAN ÇAPRAZ SİSTEMLE GÜÇLENDİRİLMİŞ BETONARME BİR BİNANIN DEPREM DAVRANIŞI A. Khaleel, E.M. Güneyisi ve A. Gültekin Yüksek Lisans Öğr., İnşaat Müh. Bölümü, Gaziantep Üniversitesi,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Hayri ÜN Pamukkale Üniversitesi

Yrd. Doç. Dr. Hayri ÜN Pamukkale Üniversitesi BETNDA ARANAN ÖZELLİKLER Mevcut Bina Stoğunda Malzeme Kalitesinin Belirlenmesi Assessment of Material Quality in Existing Buildings Yrd. Doç. Dr. Hayri ÜN Pamukkale Üniversitesi 06.06.2013 1 A M A Ç İŞLENEBİLİRLİK

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

DERİN KAZI ÇUKURU İKSA PROJELENDİRİLMESİNE BİR ÖRNEK

DERİN KAZI ÇUKURU İKSA PROJELENDİRİLMESİNE BİR ÖRNEK DERİN KAZI ÇUKURU İKSA PROJELENDİRİLMESİNE BİR ÖRNEK Ender ÇETİN (*), Yasin BAYRAKLI (*), Erol GÜLER (**) ÖZET Bu çalışmada, Şişli, Harbiye Mahallesi, Taşkışla Caddesi, 95 Pafta, 808 Ada, 2 Parselde inşa

Detaylı

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları 11/22/2014 İçerik Bağlama Elemanlarının Sınıflandırılması Şekil Bağlı bağlama elemanlarının hesabı Kuvvet

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ S u n u m ö z e t i 1. Bölüm: Genel tanımlar 2. Bölüm: BIM e gereksinim 3. Bölüm: Birlikte çalışabilirlik ve BIM veri standardı 4. Bölüm: BIM verisi

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA SES İLETİM KAYBININ NÜMERİK VE DENEYSEL İNCELENMESİ

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA SES İLETİM KAYBININ NÜMERİK VE DENEYSEL İNCELENMESİ 7. OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ KONGRESİ, 26 27 MAYIS BURSA TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA SES İLETİM KAYBININ NÜMERİK VE DENEYSEL İNCELENMESİ Özgür Palaz, Eksen Mühendislik opalaz@ex-en.com.tr Burak Erdal,

Detaylı

SANAY YAPILARININ MAL YET NDE ETK N PARAMETRELER N RDELENMES. Makalenin Geli Tarihi:

SANAY YAPILARININ MAL YET NDE ETK N PARAMETRELER N RDELENMES. Makalenin Geli Tarihi: S.Ü. Müh.-Mim. Fak. Derg., c.22, s.4, 2007 J. Fac.Eng.Arch. Selcuk Univ., v.22, n.4, 2007 SANAY YAPILARININ MAL YET NDE ETK N PARAMETRELER N RDELENMES M. Soner TA TEK N 1, Nail KARA 2, M. Hakan ARSLAN

Detaylı

BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN STA4-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-SELAHATTĠN SEÇKĠN ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÖRNEĞĠ

BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN STA4-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-SELAHATTĠN SEÇKĠN ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÖRNEĞĠ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKİM 2010-DÜZCE BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN STA4-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-SELAHATTĠN SEÇKĠN ĠLKÖĞRETĠM

Detaylı

ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI

ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI Ali ÖZKURT Orman Yüksek Mühendis Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü PK.18 33401 TARSUS 1.GİRİŞ Türkiye'de orman varlığının

Detaylı

İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar

İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar K İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar K BİLGİ FÖYÜ: BULUNDUĞU YER İL İLÇE MAHALLE SOKAK MÜLKİYET : Mersin : Tarsus

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

PERFORMANS ESASLI DEPREM MÜHENDİSLİĞİNDE TEMEL KAVRAMLAR

PERFORMANS ESASLI DEPREM MÜHENDİSLİĞİNDE TEMEL KAVRAMLAR New Generation Seismic Codes and New Technologies, 26-27 February, Ankara 2015 PERFORMANCE BASED EARTHQUAKE ENGINEERING: BASIC CONCEPTS PERFORMANS ESASLI DEPREM MÜHENDİSLİĞİNDE TEMEL KAVRAMLAR Halûk Sucuoğlu

Detaylı

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016 TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri 102 Hibrit Sistemlerle En Yüksek Verimlilik Hedefleniyor Derya Sakallıoğlu Yenilenebilir enerji kaynakları ile birlikte kullanılan kojenerasyon sistemleri, hibrit kojenerasyon

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

Betonarme Binalarda Kentsel Dönüşüm Uygulamaları: Eskişehir

Betonarme Binalarda Kentsel Dönüşüm Uygulamaları: Eskişehir Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Cilt:2, Sayı: 2, 2015 Betonarme Binalarda Kentsel Dönüşüm Uygulamaları: Eskişehir Urban Transformation Applications of Reinforced Concrete Building:

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

MEHMET PALANCİ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ

MEHMET PALANCİ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ MEHMET PALANCİ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 05.03.2014 Adres İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ/MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ/İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ/ Telefon E-posta 2128672500-1100 mehmetpalanci@arel.edu.tr

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır.

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. GİRİŞ İnşaat sektörü, barınma ihtiyacı başta olmak üzere insanların

Detaylı

BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI. Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi

BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI. Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi Amaçlar 2 Tasarımın ne olduğunu ve çeşitli tasarım türlerinin

Detaylı

Geleneksel Yürüyen Dragline'lar İle Modüler Paletli Dragline'ların Ekonomik Açıdan Karşılaştırılması

Geleneksel Yürüyen Dragline'lar İle Modüler Paletli Dragline'ların Ekonomik Açıdan Karşılaştırılması Geleneksel Yürüyen Dragline'lar İle Modüler Paletli Dragline'ların Ekonomik Açıdan Karşılaştırılması Economical Comparison of Conventional Walking Draglines and Modular Crawler Draglines Halil KÖSE * Gürcan

Detaylı

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI TÜBĠTAK-BĠDEB LĠSE ÖĞRETMENLERĠ (FĠZĠK, KĠMYA, BĠYOLOJĠ VE MATEMATĠK) PROJE DANIġMANLIĞI EĞĠTĠMĠ ÇALIġTAYLARI LĠSE-1 (ÇALIġTAY 2011) FĠZĠK GRUP SES-2011 PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ

Detaylı

Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi*

Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi* 91 Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi* Hakan Destici (1) Cengiz Özarslan (2) (1) Söke Ziraat Odası, Söke / Aydın (2) ADÜ Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü,

Detaylı

STATİK-BETONARME PROJE KONTROL FORMU Evet Hayır

STATİK-BETONARME PROJE KONTROL FORMU Evet Hayır STATİK-BETONARME PROJE KONTROL FORMU Evet Hayır 1. TAŞIYICI SİSTEM SEÇİMİ Mimari ve statik proje kolon sistemi uyumluymuş Mimari projedeki kat planları ile statik projedeki kalıp planları uyumluymuş. Mimari

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı

Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS

Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ABD YÜKSEK LİSANS ANABİLİM DALI KODU : 81109 01.Yarıyıl Dersleri Ders Kodu INS735* 02.Yarıyıl Dersleri Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS Ders Kodu Ders

Detaylı

SEISMIC PERFORMANCE EVALUATION OF REINFORCED CONCRETE BUILDING IN TURKEY. Betonarme Binaların Sismik Performans Değerlendirmesi

SEISMIC PERFORMANCE EVALUATION OF REINFORCED CONCRETE BUILDING IN TURKEY. Betonarme Binaların Sismik Performans Değerlendirmesi Outline SEISMIC PERFORMANCE EVALUATION OF REINFORCED CONCRETE BUILDING IN TURKEY Betonarme Binaların Sismik Performans Değerlendirmesi Prof. Dr. Mehmet INEL Pamukkale University, Denizli, TURKEY Observed

Detaylı

2007 YÖNETMELİĞİNDE TARİF EDİLEN HASAR SINIRLARININ BİNA PERFORMANS DÜZEYLERİ İLE İLİŞKİSİ

2007 YÖNETMELİĞİNDE TARİF EDİLEN HASAR SINIRLARININ BİNA PERFORMANS DÜZEYLERİ İLE İLİŞKİSİ ÖZET: 007 YÖNETMELİĞİNDE TARİF EDİLEN HASAR SINIRLARININ BİNA PERFORMANS DÜZEYLERİ İLE İLİŞKİSİ Ş.M. Şenel, M. Palanci, A. Kalkan ve Y. Yılmaz Doçent Doktor, İnşaat Müh. Bölümü, Pamukkale Üniversitesi,

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ i AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ TRAKTÖR AKS MİLİNİN YORULMA ANALİZİ MUSTAFA PERÇİN 120712010 YALÇIN DEMİRER 120712021 DANIŞMAN PROF. DR. SÜLEYMAN TAŞGETİREN Afyon

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 447 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Hüseyin ÇAYCI Özlem YILMAZ ÖZET Yasal metroloji kapsamında bulunan ölçü aletlerinin, metrolojik ölçümleri dikkate alınmadan

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 6. Hafta Oda Akustiği Sesin Oda İçerisinde Yayınımı Akustik olarak sesin odada yayınımı için, sesin dalga boyunun hacmin boyutlarına göre oldukça küçük olması gerekmektedir.

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

İKLİM BÖLGELERİNE BAĞLI OLARAK ÇATI EĞİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İKLİM BÖLGELERİNE BAĞLI OLARAK ÇATI EĞİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 7. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu 3 4 Nisan 2014 İKLİM BÖLGELERİNE BAĞLI OLARAK ÇATI EĞİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Gamze Özkaptan Alptekin 1 Esra Bostancıoğlu 2 Esin Kasapoğlu 3 Konu Başlık No: 2 Çatı

Detaylı

Karabük İçin Dış Duvar Optimum Yalıtım Kalınlığının Enerji Tasarrufu Ve Hava Kirliliğine Etkileri *

Karabük İçin Dış Duvar Optimum Yalıtım Kalınlığının Enerji Tasarrufu Ve Hava Kirliliğine Etkileri * Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi (ISSN: 147-066) Journal of History Culture and Art Research Vol. 1, No. 4, December 01 Revue des Recherches en Histoire Culture et Art مجلة البحوث التاريخية

Detaylı

GHS PERMANENT HOME. İnsanları yuva sahibi yapıyoruz. Hızlı. Güvenli. Kolay.

GHS PERMANENT HOME. İnsanları yuva sahibi yapıyoruz. Hızlı. Güvenli. Kolay. GHS PERMANENT HOME İnsanları yuva sahibi yapıyoruz. Hızlı. Güvenli. Kolay. GHS PERMANENT HOME İnsanların hayat kalitesini artırıyoruz. Hızlı. Güvenli. Kolay. GHS Permanent Homes kalıcı ve sürdürülebilirlik

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Devrim ÖZDEM R ALICI * Özet Bu ara t rmada 2002-2003

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yayınlanma tarihi: 05.12.2008 Yürürlüğe girme tarihi: 05.12.2009 Vorlage 1 09/2006 Viessmann Werke Kapsam Mevcut ve yeni yapılacak konut, ticari ve hizmet amaçlı kullanılan

Detaylı

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Ünitelerin fiziksel yerleşimi Arıtma ünitelerinin, Bağlantı kanallarının, Yol ve park alanlarının, Yönetim binasının, Bakım ve onarım kısımları vb dikkatle ele alınmalıdır.

Detaylı

IŞIK ĐZLEYEN ROBOT PROJESĐ LIGHT FOLLOWĐNG ROBOT PROJECT. Hasan ALTAŞ, Sinop Ünv. Meslek Yüksekokulu Mekatronik Bölümü, SĐNOP

IŞIK ĐZLEYEN ROBOT PROJESĐ LIGHT FOLLOWĐNG ROBOT PROJECT. Hasan ALTAŞ, Sinop Ünv. Meslek Yüksekokulu Mekatronik Bölümü, SĐNOP IŞIK ĐZLEYEN ROBOT PROJESĐ LIGHT FOLLOWĐNG ROBOT PROJECT Proje Yürütücüleri Hasan ALTAŞ, Sinop Ünv. Meslek Yüksekokulu Mekatronik Bölümü, SĐNOP Tayfun KOÇ, Sinop Ünv. Meslek Yüksekokulu Mekatronik Bölümü,

Detaylı

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM

Detaylı

MÜDEK 01 Mayıs 2014-30 Eyl 2016

MÜDEK 01 Mayıs 2014-30 Eyl 2016 MÜDEK Marmara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Lisans Eğitim Programı, 01 Mayıs 2014-30 Eylül 2016 tarihleri arası geçerli olmak üzere MÜDEK tarafından akredite edilmiştir.

Detaylı

Karıştırcılar ve Tikinerler

Karıştırcılar ve Tikinerler Karıştırcılar ve Tikinerler Giriş Begg Cousland ve Jiangsu New Hongda Group 2002 yılından beri beraber çalışmaktadır. Bu zamandan beri Begg Cousland mist gidericileri Jiangsu New Hongda tarafından Çin

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 DERS İLE İLGİ GENEL HUSUSLAR Ders 1 Vize ve 1 final sınavı yapılarak değerlendirilecektir. Vize sınavının %40 ı ve final

Detaylı

ÇELİK UZAY ÇATI SİSTEMLİ HAL YAPILARIN DEPREM DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ. Armağan KORKMAZ *, Zeki AY **

ÇELİK UZAY ÇATI SİSTEMLİ HAL YAPILARIN DEPREM DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ. Armağan KORKMAZ *, Zeki AY ** 875 ÇELİK UZAY ÇATI SİSTEMLİ HAL YAPILARIN DEPREM DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ Armağan KORKMAZ *, Zeki AY ** ÖZET Deprem etkisi, yapıları alışılmış yüklerin üzerinde zorlayarak yapı davranışını olumsuz

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar SEKTÖRÜN TANIMI 32. fasılda ağırlıklı olarak çeşitli boyayıcı ürünler olmakla birlikte, deri ve deri işleme sektöründe (debagat) kullanılan malzemeler, macunlar vb. ürünler de söz konusu faslın içerisinde

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

İtme Sürme Yöntemi İle İnşa Edilmiş Sürekli Ardgermeli Köprülerin Deprem Tasarımı. Özgür Özkul, Erdem Erdoğan, Hatice Karayiğit

İtme Sürme Yöntemi İle İnşa Edilmiş Sürekli Ardgermeli Köprülerin Deprem Tasarımı. Özgür Özkul, Erdem Erdoğan, Hatice Karayiğit İtme Sürme Yöntemi İle İnşa Edilmiş Sürekli Ardgermeli Köprülerin Deprem Tasarımı Özgür Özkul, Erdem Erdoğan, Hatice Karayiğit 09.Mayıs.2015 İTME SÜRME YÖNTEMİ - ILM Dünya çapında yaygın bir köprü yapım

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

Dr. Erdener ILDIZ Yönetim Kurulu Başkanı ILDIZ DONATIM SAN. ve TİC. A.Ş.

Dr. Erdener ILDIZ Yönetim Kurulu Başkanı ILDIZ DONATIM SAN. ve TİC. A.Ş. UÇAK SIĞINAKLARININ DIŞ KABUĞUNU EPDM SU YALITICISI İLE KAPLARKEN KABUK ÜZERİNDE MEYDANA GELEN RÜZGAR YÜKLERİVE BU YÜKLERE KARŞI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLERİN İNCELENMESİ Dr. Erdener ILDIZ Yönetim Kurulu

Detaylı

STYROPOR ĐÇEREN ÇĐMENTO VE ALÇI BAĞLAYICILI MALZEMELERĐN ISIL VE MEKANĐK ÖZELLĐKLERĐ*

STYROPOR ĐÇEREN ÇĐMENTO VE ALÇI BAĞLAYICILI MALZEMELERĐN ISIL VE MEKANĐK ÖZELLĐKLERĐ* STYROPOR ĐÇEREN ÇĐMENTO VE ALÇI BAĞLAYICILI MALZEMELERĐN ISIL VE MEKANĐK ÖZELLĐKLERĐ* Yaşar BĐÇER1 - M.Şükrü YILDIRIM - Cengiz YILDIZ Fırat Üniversitesi ÖZET Son yıllarda gerek enerji talebi ve maliyetleri,

Detaylı