ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI"

Transkript

1 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI M.E.B. Talim ve Terbiye Kurulunun gün ve 240 sayılı kararıyla öğretim yılından itibaren 5 (beş) yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edilmiştir. Faruk KARACA Cemal ERTAŞ YAYINCILIK LTD. ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 1

2 C Her hakkı saklıdır ve Paşa Yayıncılık Limited Şirketine aittir. Bu kitabın tümü ya da bir bölümü, Paşa Yayıncılık Limited Şirketinden önceden izin alınmaksızın hiçbir biçimde çoğaltılamaz, basılıp yayımlanamaz. 1. Baskı: Temmuz 2014 ISBN: YAYINCILIK LTD. Eskişehir Yolu, 17. km., Erler Mah. Çamlık Park Sitesi, Sok., Nu.: Etimesgut/ANKARA tel.: (0312) belgeç: (0312) DÜZELTİ VE YAYINA HAZIRLAMA KURULU Sezer Özlem GÖKTAN : Editör Bilgin YÜCEL : Dil Uzmanı Ahmet TAYYAR : Görsel Tasarımcı K. Figen ŞIRAMAN : Rehberlik Uzmanı Enver ÇETİN : Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Salih ŞATIR : Program Geliştirme Uzmanı Baskı yeri ve yılı Ankara, 2014 Baskı, Cilt: Özgün Matbaacılık San. ve Tic. A.Ş. Ankara-Polatlı Devlet Karayolu 52. km. Özgün Grup Sitesi, Temelli / S incan - ANKARA Tel: 0 (312) (Pbx) Belgeç: 0 (312) ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI

3 İSTİKLÂL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Bastığın yerleri toprak! diyerek geçme, tanı: Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: O benimdir, o benim milletimindir ancak. Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı. Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl! Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl? Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl... Hakkıdır, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ? Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan, şühedâ! Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Huda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ. Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım. Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım. Ruhumun senden, İlâhi, şudur ancak emeli: Değmesin mabedimin göğsüne nâmahrem eli. Bu ezanlar -ki şahadetleri dinin temeli- Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli. Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, Medeniyet! dediğin tek dişi kalmış canavar? O zaman vecd ile bin secde eder - varsa- taşım, Her cerîhamdan, İlâhi, boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruh-ı mücerred gibi yerden na şım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım. Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma, sakın. Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın. Doğacaktır sana va dettiği günler Hakk ın... Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın. Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl: Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Mehmet Âkif ERSOY ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 3

4 ATATÜRK ÜN GENÇLİĞE HİTABESİ Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Bu temel, senin, en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi, seni, bu hazineden, mahrum etmek isteyecek, dahilî ve haricî, bedhahların olacaktır. Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin! Bu imkân ve şerait, çok nâmüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklâl ve cumhuriyetine kastedecek düşmanlar, bütün dünyada emsali görülmemiş bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatanın, bütün kaleleri zapt edilmiş, bütün tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve memleketin her köşesi bilfiil işgal edilmiş olabilir. Bütün bu şeraitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri şahsî menfaatlerini, müstevlilerin siyasî emelleriyle tevhit edebilirler. Millet, fakr u zaruret içinde harap ve bîtap düşmüş olabilir. Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi, vazifen; Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmaktır! Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asîl kanda, mevcuttur! 4 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI

5 MUSTAFA KEMAL ATATÜRK ( ) ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 5

6 İÇİNDEKİLER SAĞLIK VE GÜVENLİK UYARILARI...9 ORGANİZASYON ŞEMASI ÜNİTE: KİMYASAL REAKSİYONLAR VE ENERJİ BÖLÜM: SİSTEMLER VE ENERJİ TÜRLERİ Sistem ve Ortam Madde ve Enerji Isı ve İş Kimyasal Değişme ve Enerji BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI...23 OKUMA METNİ: Buharın Gücü BÖLÜM: SİSTEMLERDE ENTALPİ DEĞİŞİMİ Entalpi Değişimi Bileşiklerin Oluşma Isıları Tepkime Isılarının Hesaplanması Bağ Enerjileri ve Tepkime Entalpisi BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: İSTEMLİLİK-İSTEMSİZLİK İstemli ve İstemsiz Değişim Kullanılamayan Termal Enerji/Entropi Sistemde Entropi Değişimi Termodinamiğin Üçüncü Yasası ve Mutlak Entropi Serbest Enerji BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE: REAKSİYON HIZLARI VE KİMYASAL DENGE BÖLÜM: REAKSİYON HIZLARI Reaksiyon Hızı Reaksiyon Hız Denklemi Reaksiyon Hızını Etkileyen Etkenler Reaksiyon Derecesi ve Molekülerite...91 OKUMA METNİ: Canlı Katalizörler: Enzimler BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: KİMYASAL DENGE Tersinmezlik ve Tersinirlik Denge Bağıntısı ve Denge Sabiti Kimyasal Dengeye Etki Eden Etmenler Denge Sabitinin Sıcaklık ve Kat Sayılarla İlişkisi Kimyasal Reaksiyonlarda Ürün Verimi BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI

7 3. ÜNİTE: ÇÖZELTİLERDE DENGE BÖLÜM: SUYUN OTOİYONİZASYON DENGESİ Suyun Otoiyonizasyonu Suyun İyonlaşma Dengesi Asitler ve Bazlar Asit ve Baz Dengeleri Asitlik-Bazlık Kuvveti Hidroliz Kuvvetli Asit ve Baz Çözeltilerinin ph Değerleri Zayıf Asit ve Baz Çözeltilerinin ph Değerleri OKUMA METNİ: ph Ölçme Yöntemleri Nötrleşme Tepkimeleri Tampon Çözeltiler BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: ÇÖZÜNÜRLÜK DENGELERİ Çözünme OKUMA METNİ: Isı Torbaları Çözünme-Çökelme Dengesi BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: KOMPLEKS OLUŞMA-AYRIŞMA DENGELERİ Koordine Kovalent Bağlar Kompleks Oluşum Dengeleri BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: TİTRASYON Tesir Değeri Eş Değer Kütle ve Eş Değer Sayısı Asit-Baz Titrasyonları BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE: ELEKTROKİMYA BÖLÜM: MADDE VE ELEKTRİK Enerji Dönüşümleri Faraday Yasaları Yükseltgenme Basamağı Denklemlerin Denkleştirilmesi a. Değerlik (Yük) Yöntemi b. Yarı Tepkime Yöntemi BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: STANDART ELEKTROT POTANSİYELİ Elementlerin Yükseltgenme-İndirgenme Eğilimleri Galvanik Hücreler Standart Pil Potansiyeli BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 7

8 3. BÖLÜM: ELEKTROKİMYASAL HÜCRELER Elektrokimyasal Hücreler Elektroliz Endüstriyel Elektroliz OKUMA METNİ: Endüstriyel Korozyon ve Önleme Teknikleri BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI OKUMA METNİ: Yakıt Pilleri ÜNİTE: ÇEKİRDEK KİMYASI BÖLÜM: ATOM ÇEKİRDEĞİNİN YAPISI Atom Çekirdeği Kararlılık Kuşağı Doğal Radyoaktiflik Radyoaktif Bozunma Çeşitleri OKUMA METNİ: CNO (Karbon-Azot-Oksijen) Döngüsü BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: YAPAY ÇEKİRDEK REAKSİYONLARI Çekirdek Dönüşümü Çekirdek Reaksiyonları Nükleer Enerji Santralleri OKUMA METNİ: Güneş ve Yıldızlar Enerjilerini Nasıl Üretir? OKUMA METNİ: Nükleer Enerji İle Elektrik Üretimi BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM: AKTİFLİK, RADYOAKTİF IŞINLARIN SAYIMI VE SAĞLIĞA ETKİSİ Radyoaktif Işınlar ve Özellikleri Radyoaktivite Ölçümleri ve Birimleri Radyoaktif Işınların İnsan Sağlığına Etkisi Radyoaktif Maddelerin Kullanım Alanları Endüstriyel Alanda Radyoizotopların Kullanılışı OKUMA METNİ: Geiger-Müller Sayacı BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI BÖLÜM VE ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARININ YANITLARI SÖZLÜK DİZİN KAYNAKÇA PERİYODİK CETVEL ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI

9 Keskin ve sivri uçlu cisimler SAĞLIK VE GÜVENLİK UYARILARI Deney yaparken aşağıda verilen güvenlik uyarılarını dikkate alınız. Göz güvenliği Kimyasal maddeler ve ateşle çalışırken ya da gözünüze zarar verme olasılığı bulunan tüm çalışmalarda gözlük kullanınız. Bıçakları ve diğer keskin araçları kullanırken dikkatli olunuz. Isı Deney tüpü içinde bir şey ısıtmak istediğinizde tüpü maşa ile tutunuz. Tüpün ağzını kendinize ve arkadaşlarınıza doğru çevirmeyiniz. Isı kaynağını ya da sıcak maddeleri kullanırken dikkatli olunuz. Elektrik Elektrikli araçları kullanırken aracın fişini pirize takmadan önce düğmesinin kapalı konumda ve ellerinizin kuru olmasına dikkat ediniz. İşiniz bittiğinde aracın düğmesini kapatınız. Fişi prizden çıkarırken bir elinizle fişi çekiniz, diğer elinizle de prizi tutunuz. Kimyasallar Eğer bilmediğiniz bir madde kullanıyorsanız tehlikeli olabileceğini düşünerek hareket etmelisiniz. Derinize ya da giysilerinize kimyasal madde sıçrarsa öğretmeninize haber veriniz. Vücudunuza maddenin sıçradığı yeri bol suyla yıkayınız. Cam araç Cam araçları kullanmadan önce temiz olup olmadığından, daha sonra kırığı ve çatlağı bulunmadığından emin olunuz. Cam araçları özenle kullanınız, kırmayınız. Cam kırıklarından kendinizi koruyunuz. Kırılan cam araçlardan öğretmeninizi haberdar ediniz. Isıya dayanıklı cam araçlar kullanınız. Eldiven Asit, baz vb. kimyasal maddelerle çalışırken eldiven kullanınız. Önlük Kimyasal maddelerin üzerinize dökülmesini ve sıçramasını önlemek için önlük giyiniz. ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 9

10 ORGANİZASYON 1. ÜNİTE KİMYASAL REAKSİYONLAR VE ENERJİ ÜNİTE İÇERİĞİ 1. SİSTEMLER VE ENERJİ TÜRLERİ 2. SİSTEMLERDE ENTALPİ DEĞİŞİMİ 3. İSTEMLİLİK-İSTEMSİZLİK Bu ünitede, fiziksel ve kimyasal olaylara eşlik eden enerji değişimlerini incelemek için öncelikle sistem ve ortam kavramları tanıtılmakta; enerjinin korunumu hakkındaki Termodinamiğin 1. Kanunu, entalpi kavramı ile birlikte sunulmakta; Hess Kanunu ve ona ilişkin uygulamalar işlenmektedir. Ayrıca, istemli / istemsiz değişimleri ayırt etmek için gerekli entropi kavramına giriş yapılarak Termodinamiğin 2. Kanunu anlamlandırılmakta; Gibbs Serbest Enerjisi üzerinden istemlilik tartışmaları verilmekte, Termodinamiğin 3. Kanunu ile ünite bitmektedir. 12 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI BÖLÜM İÇERİĞİ 1. Sistem ve Ortam 2. Madde ve Enerji 3. Isı ve İş 4. Kimyasal Değişme ve Enerji SİSTEMLER VE ENERJİ TÜRLERİ Mısır piramitlerinin yapımında kullanılan taşların taşınmasına ait temsilî resim Ömer Seyfettin in Forsa adlı hikâyesini okumuş ve forsa adı verilen kürek mahkûmlarının kürek çekişleriyle ağır kadırgaların denizlerde yol aldığını öğrenmişsinizdir. Belkide Charlton Heston (Karltın Hestın) ın baş rolde oynadığı Ben-Hur filmini seyretmiş ve savaş gemilerinin yüzlerce kürek mahkûmunun kürek çekişleriyle hedeflerine doğru yol aldığına tanık olmuşsunuzdur. Hatta televizyonlarda yayımlanan belgesellerde tonlarca ağırlıktaki taşların yukarıda verilen resimdeki gibi yüzlerce insan tarafından piramitlerin yapıldığı alanlara taşınmasını izlemişsinizdir. Geçmişte buharlı makineler henüz keşfedilmediğinden gemilerin yüzdürülmesi, ağır yüklerin taşınması vb. ağır işlerde insan ya da hayvan gücünden yararlanıldığını biliyor olmalısınız. 18. yüzyılın başlarından itibaren sanayide meydana gelen hızlı gelişmenin sonucu olarak artan iş gücü gereksiniminin insan ve hayvan gücüyle karşılanamaması, buharlı makinelerin ortaya çıkmasına neden oldu. İngiltere de, 1697 yılında Thomas Savery (Tamıs Sovri) ve 1712 yılında Thomas Newcomen (Tamıs Nivkomın) tarafından yapılan ilk buhar makineleri, yıllarında James Watt (Ceymis Vat) ın bu makineleri geliştirmesi ve buharın o güne kadar bilinmeyen özellikleri üzerine yaptığı araştırmalar bu alandaki önemli adımları oluşturmuştur. Birçok araştırmacının bu alana yönelmesiyle birlikte termodinamik bilimi ortaya çıkmaya başlamıştır. Termodinamik terimi ilk kez, İngiliz bilim insanı Lord Kelvin (Lord Kelvin) tarafından 1849 yılında yapılan bir yayında kullanılmıştır. Termodinamik sözcüğü, Latince therme (ısı) ve dynamis (güç) sözcüklerinden türetilmiştir. Termodinamik, fiziğin enerji ve enerjinin biçim (ısı, iş, mekanik, iç enerji, kimyasal enerji, elektriksel enerji) değiştirmesi ile uğraşan kolu olarak tanımlanabilir. Termodinamik otomobil, tren, gemi, uçak ve uzay araçlarına, elektrik güç santrallerinden iklimlendirme sistemlerine ve bilgisayarlara kadar çok geniş uygulama alanına sahiptir. Bu bölümde termodinamiğin temel ilkelerini öğreneceksiniz. 1. ÜNİTE: Kimyasal Reaksiyonlar ve Enerji 13 Ünite İçeriği Bu bölümde ünite içindeki konu başlıklarına yer verilmiştir. Ünite Girişi Bu bölümde ünitenin amacına, hedefine ve içerdiği konulara yer verilmiştir. Bölüm Başlığı Bu bölümde bölüm başlığına ve konuya ilginizi çekmek amacıyla konu ile ilgili bir fotoğraf ve kısa açıklamalara yer verilmiştir. Bölüm İçeriği Bu bölümde bölüm içindeki konu başlıklarına yer verilmiştir. Etkinlik Bu bölümde verilen etkinlikleri laboratuvar ve sınıf ortamında öğretmeninizin gözetiminde yapınız. Sağlık ve Güvenlik Uyarıları Bu bölümde verilen sağlık ve güvenlik uyarılarını dikkate alınız. Talimatlara uyunuz.! Ders kitabınız 2 ve 4 saatlik programları kapsamaktadır. Bu nedenle sarı zeminle işaretli bölümler 2 saatlik programa devam eden öğrenciler tarafından takip edilmeyecektir. ÖRNEK : 19 2NO (g) K c1 = 4 I. N + O 2(g) 2(g) II. NO 2(g) NO (g) + 1/2O 2(g) K c2 = 2 Yukarıda iki tepkimenin belirli sıcaklıktaki denge sabitleri verilmiştir. Aynı sıcaklıkta gerçekleşen; III. N + 2O 2NO 2(g) 2(g) 2(g) tepkimesinin denge sabitinin (K c3 ) sayısal değeri kaçtır? ÇÖZÜM III. tepkime denklemi incelendiğinde II. tepkime denkleminin tersinin iki katı ile I. tepkime denkleminin toplamına eşit olduğu görülür. Bunun için I. tepkime denklemi aynen yazılır. II. tepkime denklemi ters çevrilir. Denklemdeki kat sayılar iki katına çıkarılır. Tepkime denklemleri alt alta yazılarak toplanır. İki tepkimenin toplamı olarak yazılabilen tepkimenin denge sabiti, toplanan tepkimelerin denge sabitlerinin çarpımına eşittir. N + O 2NO K = 4 2( g) 2( g) ( g) c NO( + + O2 2NO2 K ( g) c = g) ( g) Toplu tepkime denklemi : N2 2O2 2NO2 ( g) ( g) ( g) 2 1 K K K K = = 4 K c = 1 dir. c c1 c c Kimyasal Reaksiyonlarda Ürün Verimi Denge sabiti K c nin büyüklüğü o tepkimenin dengeye varmadan önce ne kadar ilerleyebileceğinin bir ölçüsüdür. Yüksek bir K c değeri, dengede ürünlerin yüksek, giren maddelerin düşük derişimde bulunması anlamına gelir. Aksine düşük bir K c değeri dengedeki giren madde derişiminin ürün derişimine kıyasla fazla olması demektir. Genel olarak aa + bb cc + dd ( g) ( g) ( g) ( g) dengesinde K c nin 1 olması dengede tepkimeye giren maddelerin yarısının ürüne dönüştüğünü yani verimin % 50 olduğunu gösterir. K c değerinin büyümesi tepkimeye giren maddelerin ürünlere dönüşümünün daha fazla tamamlanması anlamındadır. Çok büyük bir K c değeri tepkimenin tamamlanma düzeyinde ilerleyebildiğini gösterirken çok küçük bir K c değeri çok az ürünün oluşabildiğini gösterir. K c > 1 olması tepkimenin tamamlanma düzeyinde ve ürün veriminin yüksek olduğunu gösterir. K c < 1 olması tepkimede çok az ürün oluşabileceğini gösterir. K c = 1 olması tepkimede denge hâlinde girenlerin ancak yarısının ürüne dönüştüğünü gösterir. N + H 2 NH H = 91,8 kj tepkimesinin 25 C ta kısmi basınçlar yönünden denge ( g) ( g) 3( g) 2 2 sabiti K p = 6, tir. Denge sabitinin büyük olması, tepkimeye giren maddelerin ürünlere dönüşüm oranının yüksek olduğunu gösterir. Ancak tepkime 25 C ta çok yavaş olduğundan NH 3 üretim hızı çok düşüktür. Sıcaklığın artırılması tepkimenin dengeye ulaşma süresini kısaltır, ancak tepkime ekzotermik olduğu için denge, girenler lehine bozulur. Bu durumda NH 3 miktarı daha da düşer. Örneğin, 500 C sıcaklık ve 1 atm basınçta denge karışımının kütlece % 0,1 i NH 3 tır. Aynı sıcaklıkta basınç 1 atm den 700 atm e çıkarıldığında NH 3 oranı % 47 ye ulaşır. Buna göre NH 3 verimini arttırmak için düşük sıcaklık ve yüksek basınç uygulamak gerekir. Bu arada ortama katalizör olarak alüminyum oksit (Al 2O 3), potasyum oksit (K 2O) ve magnetit (Fe 3O 4) eklenirse ve ortamdan NH 3 uzaklaştırılırsa denge ürünler yönüne kayar. Dolayısıyla NH 3 üretim verimi % 60 oranına kadar yükselir. 112 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI işe dönüşebilir mi? Tersine, iş ve enerji türlerinin tamamının hiçbir kayıp olmadan ısı enerjisine dönüşmesi söz konusu mudur? Bu sorulara yanıt bulmak üzere Rüzgar Gülü Yapalım adlı etkinliği yapınız. 1. ETKİNLİK: RÜZGÂR GÜLÜ YAPALIM Neler Gerekli? Güvenliğiniz için Kâğıt Cetvel Bunzen beki Bunzen kıskacı Şişe mantarı Makas Toplu iğne Üçayak Destek çubuğu Sacayak Tel kafes Termometre Su Kibrit İkili bağlama parçası Nuçe erlenmayer Tek delikli lastik tıpa Nasıl Yapacaksınız? 3 Hayat bilgisi, fen ve teknoloji derslerinde öğrendiğiniz şekilde kâğıttan bir rüzgâr gülü yapınız. 3 Rüzgâr gülünün kanatlarını, uçları tam merkeze gelecek şekilde toplu iğne ile sabitleyiniz. Toplu iğneyi şişe mantarına batırıp mantarı da bunzen kıskacına tutturarak resimdeki etkinlik düzeneğini kurunuz. 3 Nuçe erlenmayerine koyduğunuz suyun sıcaklığını termometre yardımıyla ölçünüz. Bu sıcaklığın oda sıcaklığına eşit olacağını hatırlayınız. 3 Bunzen bekini yakarak nuçe erlenmayerdeki suyu ısıtınız. Suyun sıcaklığı ve buharlaşma hızı arttıkça su kaynadıkça rüzgâr gülünün dönme hızının nasıl değiştiğini gözlemleyiniz. 3 Nuçe erlenmayerdeki su bir süre kaynadıktan sonra bunzen bekini söndürünüz. Su sıcaklığı oda sıcaklığına düşünceye kadar rüzgâr gülünün dönme hareketini izleyiniz. Etkinlik Sonu Soruları 1. Nuçe erlenmayerdeki suyun sıcaklığının değişmesine bağlı olarak rüzgâr gülünün hareketi nasıl değişti? 2. Suyun sıcaklığının değişmesine bağlı olarak rüzgâr gülünün hareketindeki değişmeyi nasıl açıklarsınız? 3. Oda sıcaklığında rüzgâr gülünün hareketsiz oluşunu nasıl açıklarsınız? 42 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 10 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI

11 leyemediyseniz bunun nedeni miliampermetrenin yeterince hassas bir ölçü aracı olmamasıdır. Bu etkinlik çok hassas ölçü araçları (mikroampermetre) ile tekrarlanırsa saf suyun çok az da olsa elektrik akımını ilettiği gözlenir (Resim 3.1). Suyun moleküler yapılı bir bileşik olduğunu, dolayısıyla saf hâlde elektrik akımını iletmemesi gerektiğini, bu yüzden yalıtkan madde olarak tanımlandığını biliyorsunuz. Resim 3.1: Çok hassas aletlerle saf suyun elektrik akımını ilettiği gözlenebilir. O hâlde saf su elektrik akımını nasıl iletmektedir? Serbest elektronlara mı sahiptir yoksa iyonlarına mı ayrılmaktadır? ŞEMASI K A K A X X = = = = = [ HCOO + ][ H ] [ HCOOH] 2 X [ HA] 2 X mol / Ldir. [H + ] = [HCOO ] = mol/l K su = [H + ] [OH ] = [ ] [OH ] [OH ] = mol/l dir. b mol HCOOH in mol ü iyonlaşırsa 100 mol HCOOH in X X = X = %20 si iyonlaşır. ÖRNEK : 3 Metil amin (CH 3NH 2) baz özelliği gösteren organik bir bileşiktir. Sulu çözeltisinde %20 si iyonlaştığına göre M lık çözeltisinde; a. OH, CH 3NH + 3 ve H + iyonlarının molar derişimlerini, b. Metil aminin çözeltisinin hazırlandığı sıcaklıktaki iyonlaşma sabitini (K B) hesaplayınız. ÇÖZÜM Bazik Ortam a. Bazik Metil ortamda amin sudaki gerçekleşen çözeltisinde yükseltgenme-indirgenme aşağıdaki gibi iyonlaşır: tepkime denklemlerinin yarı tepkime yöntemiyle CHdenkleştirilmesindeki 3NH 2(s) + H 2O (s) kuralları CH da 3NH + aşağıdaki 3(suda) + OH tepkime denklemi üzerinde uygulayalım. (suda) M S 2O 3 + I 2 X M SO 4 X + MI (Bazik ortam) Tepkime, 100 M CHiki 3NH yarı 2 in tepkime denklemi 20 M ı iyonlaşırsa olarak yazılır M CH 2 3NH 2 in X 2 S 2 O 3 SO I 2 20 I X = Yarı tepkimeler, 100 H ve O dışındaki atomların denkliğini sağlayacak uygun kat sayılar kullanılarak denkleştirilir. X = M ı iyonlaşır. 2 2 S 2 O 3 2SO 4 [OH ] = [CH 3NH + 3] = mol/l I K su = [H + 2 2I ] [OH ] H ve O atomlarının = [H + ] ( denkliği OH ve H ) 2 O eklenerek sağlanır. [H + ] = 5 S10 2 O mol/l + 10OH dir. 2SO H 2 O Yarı tepkime 2 denklemlerinin gerekli 3 2 tarafına yeterli sayıda elektron eklenerek yük denkliği sağlanır. b. KB = KB = KB = 4 10 tür. [ CH3NH 2 X ( 2 10 ) 4 2] 110 S 2O OH 2SO H 2O + 8e Yukarıda ulaştığımız K A ve K B denge bağıntıları incelenirse asit çözeltisinde [H 3O + ] nin büyük I 2 + 2e 2I olması hâlinde asidin K A denge sabitinin de büyük olduğu, dolayısıyla asidin kuvvetli olacağı anlaşılır. Alınan ve verilen Eğer asit zayıf ise [H 3O + elektronların sayıca eşitliğini sağlamak için yarı ] ve K A küçük olacaktır. Bazik çözeltilerde ise [OH tepkimelerin denklemleri uygun kat sayılarla çarpılır. ] ne kadar büyükse bazın K B denge sabiti o kadar büyük olacak, dolayısıyla baz da o kadar kuvvetli olacaktır. Tersine [OH ] küçük ise K B nin sayısal değeri S 2O de 2 3 o + kadar 10OH küçük olacak, 2SO 2 4 baz + 5H da 2O zayıf + 8e olacaktır. 4 [ I 2 + 2e 2I ] 132 Yükseltgenme ve indirgenme yarı tepkimelerinin ORTAÖĞRETİM denklemleri alt KİMYA alta yazılıp 11 toplanır. DERS KİTABI S 2O OH 2SO H 2O + 8e 4I 2 + 8e 8I S 2 O I OH 2SO I + 5H 2 O Böylece tepkime denklemi denkleştirilmiş olur. Ödev 1. Asidik sulu çözeltilerde gerçekleşen aşağıdaki tepkime denklemlerini denkleştiriniz. I 2 + H 2 S H + + I + S I + H 2 SO 4 (Sıcak, derişik) I 2 + SO 2 CuS + NO 3 Cu2+ + SO 4 2 Zn + NO 3 Zn2+ + NH NO CIO 3 + As 2S 3 CI + H 2AsO 4 + SO 4 2 Cr 2 O C 2 H 4 O C 2 H 4 O 2 + Cr Bazik sulu çözeltilerde gerçekleşen aşağıdaki tepkime denklemlerini denkleştiriniz. Al + NO 3 Al(OH) 4 + NH 3 PbO 2 + Cl ClO + Pb(OH) 3 N 2 H 4 + Cu(OH) 2 N 2 + Cu ClO + Fe(OH) 3 Cl + FeO 2 Cu(NH 3 ) S 2 O 4 2 ClO 2 + OH ClO 2 + ClO 3 SO Cu + NH ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 1. BÖLÜM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI A. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız. 1. Aşağıdaki yarı tepkimelerde elementlerin yükseltgenme basamaklarını belirleyerek indirgenen ve yükseltgenen elementleri gösteriniz. a. H 2O 2(suda) H 2O (s) b. Cl 2(g) ClO 3(suda) c. OH (suda) O 2(g) ç. CrO 2 4(suda) Cr(OH) 3(k) d. NO 3(suda) NO (g) e. H 2O 2(suda) O 2(g) f. SO 2 3(suda) SO2 4(suda) g. ClO (suda) Cl (suda) 2. FeAsS + NO 3 H 3AsO 4 + NO + SO Fe 3+ tepkimesi asidik ortamda gerçekleşmektedir. Tepkime denklemini değerlik (yük) yöntemiyle denkleştiriniz. 3. SO CrO H 2O SO Cr(OH) 4 + OH tepkimesi bazik ortamda gerçekleşmektedir. Tepkime denklemini değerlik (yük) yöntemiyle denkleştiriniz. 4. Cu 2S + HNO 3 CuSO 4 + Cu(NO 3) 2 + NO + H 2O tepkimesi denklemini yarı tepkime yöntemiyle denkleştiriniz s de 210 ma akım uygulandığında cıvanın bir nitrat tuzunun sulu çözeltisinden 0,26 g cıva elde edilmektedir. Cıvanın nitrat tuzundaki yükseltgenme basamağı kaçtır? (Hg : 108) B. Aşağıdaki ifadelerin sonundaki yay ayraç içine ifade doğru ise D, yanlış ise Y yazınız. 1. Pozitif yüklü iyonlara katyon, negatif yüklü iyonlara anyon adı verilir. (... ) 2. Elektrik enerjisi kullanılarak bileşiklerin bileşenlerine ayrılması olayına elektrokimyasal pil denir. (... ) 3. Bütün çözeltiler elektrik akımını iletir. (... ) 4. Elektrik akımı elektrolitlerde elektronlar vasıtasıyla iletilir. (... ) 5. Doğru akım kaynağından elektrotlara elektrik akımı verildiğinde elektrotlar arasında elektrik alanı oluşur. (... ) 6. Bir değerlikli 1 mol iyonun yükü 1 Faradaydır. (... ) 7. Bir elektroliz olayında biriken madde miktarının atom kütlesine oranının tesir değerliği ile çarpımına eş değer sayısı denir. (... ) 8. Bir redoks tepkimesinde en az bir indirgen ve bir yükseltgen maddenin olması gerekir. (... ) 9. Asit-baz tepkimeleri de birer redoks tepkimedir. (... ) 10. Asidik ortamda redoks tepkimesi denkleştirilirken oksijeni az olan tarafa yeteri kadar H 2O, diğer tarafa da yeteri kadar H + eklenir. (... ) 11. Redoks tepkime denklemlerinin denkleştirilmesinde en son yapılacak işlem yük denkliğini sağlamaktır. (... ) 12. Faraday Yasaları ndan yararlanılarak elektrik yükleri hesaplanamaz. (... ) 4. ÜNİTE: Elektrokimya 205 Örnek Bu bölümde öğrendiğiniz bilgileri pekiştirmek amacıyla örnek sorulara ve çözümlerine yer verilmiştir. Biliyor musunuz? Bu bölümde konu ile ilgili önemli ve ilginç bilgilere yer verilmiştir. Okuma Metni Bu bölümde verilen konu ile ilgili okuma metnini okuyunuz. Ödev Bu bölümde konu ile ilgili verilen ödevleri farklı kaynaklardan araştırınız, edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. Tartışma Bu bölümde konu ile ilgili olarak sınıfınızda arkadaşlarınızla tartışma yapabileceğiniz çeşitli çalışmalar yer almaktadır. Bölüm Değerlendirme Çalışmaları Konu ile ilgili neler öğrendiğinizi belirleyebilmek için bu bölümde verilen değerlendirme çalışmalarını yapınız. Ünite Değerlendirme Çalışmaları Ünite ile ilgili öğrendiklerinizi pekiştirmek, konu ile ilgili eksikliklerinizi belirleyebilmek için bu bölümde verilen ünite değerlendirme çalışmalarını yapınız. Daha önce öğrendiğiniz gibi su, H 2O formülü ile gösterilen polar moleküllerden oluşan polar bir bileşik olup serbest elektron içermez. Dolayısıyla saf hâlde elektrik akımını iletmemesi beklenir. Ancak saf suyun çok çok az da olsa elektrik akımını iletiyor olması iyonlaştığını gösterir. Bu olay şöyledir: Polar bir su molekülü diğer bir su molekülünden bir H + iyonu çekerek hidronyum iyonu (H 3O + ) hâline gelir. Bu arada bir H + iyonu kaybeden molekül de hidroksit iyonu (OH ) hâlini alır. Bu olay suyun otoiyonizasyonu olarak bilinir. Otoiyonizasyon olayının tepkime denklemi ve iyonların oluşumu, molekül modelleri ile aşağıdaki gibi gösterilebilir: + HO 2 ( s) + HO 2 ( s) HO 3 ( suda) + OH( suda) 1919 yılında Ernest Rutherford (Örns Radırford) ilk kez çekirdek + tepkimesi H dönüşümünü gerçekleştirmiştir. Bu amaçla radyumdan O elde ettiği alfa parçacığı ile azot-14 izotopunu bombardıman etmiş H + H O O O H + ve bu izotopu oksijen-17 H izotopuna dönüştürmeyi başarmıştır. Bu arada +1 yüklü hidrojen çekirdeklerinin meydana geldiğini görmüştür. Bu hidrojen çekirdekleri protondan ibarettir. H H H Suyun otoiyonizasyon 4 2He + 14 tepkimesi 7N 17 denkleminde 8O + 1 iyon sembollerinin sağ alt köşesine yay ayraç içinde suda ibaresinin konmasının nedeni, iyonun su ortamında bulunduğunu belirtmek içindir. 1H Bu da Aksi kimyacıların belirtilmedikçe yapmak suda istedikleri, ibaresi bir iyon elementten formülünün başka sağ bir alt elementi köşesinde elde bulunmaması etme işlemidir. durumunda Benzer şekilde bile ortamın alüminyum-27 su olduğu izotopu anlaşılır. nötronla bombardıman edilmiş ve sodyum-24 izotopu elde edilebilmiştir. H + iyonu bir elektronunu 27 13Al + 1 0n kaybetmiş 24 11Na + 4 hidrojen atomudur. Dolayısıyla elektron kaybıyla geride kalan 2He protondur. Bu anlamda H + iyonu bir protonu ifade eder. Ancak yazım kolaylığı bakımından H + şeklinde gösterilen 1932 bu yılında sembol, James gerçekte Chadwick hidronyum (Ceyms (H Kadvik), berilyum elementini α parçacıkları ile bombardıman ederek karbon atomu ve nötron elde etmiştir. Bu sonuç Chadwick in nötronları keşfetmesine yol 3O + ) iyonudur. açmıştır. Biliyor musunuz? 4 4 2He + C ta 9 1 4Be L saf 12 suyun 6C n kütlesi 1000 g dır g su n= , 6 mol dür. 18 Dolayısıyla suyun derişimi 55,6 mol/l dir. Nötronun keşfinden önce de çekirdek ve atomun yapısı hakkında çeşitli fikirler ortaya atılmış fakat hiçbiri çekirdek ve atomun bütün özelliklerini açıklayamamıştır. Nötronun keşfi bu konuda çok önemli 3. ÜNİTE: bir adım Çözeltilerde olmuş ve çekirdeğin Denge nötron ve protondan meydana geldiği, çekirdek etrafında ise 125 proton sayısına eşit sayıda elektron bulunduğu anlaşılmıştır. CNO (KARBON - AZOT - OKSİJEN) DÖNGÜSÜ Yıldızlar enerjilerini nükleer tepkimelerden alır. Güneş gibi yıldızlar enerjilerinin çoğunu iki hidrojen atomu çekirdeğini kaynaştırarak elde eder. Daha büyük kütleli yıldızlarsa enerjilerinin çoğunu CNO (Karbon-Azot-Oksijen) döngüsüyle elde eder. CNO döngüsü özellikle azotun üretiminde önemli role sahiptir. Karbon-Azot-Oksijen ya da CNO döngüsünde, hidrojeni helyuma dönüştüren tepkime dizileri şöyledir: Nükleer enerji santralleri çok az radyoaktif madde tüketerek çok miktarda elektrik enerjisi üreten tesislerdir. 3 Karbon-12 Nükleer enerji izotopu santrallerinin 1 proton yakalar genel ve olarak gama ışıması ilk yatırım yapar. maliyetleri yüksek fakat yakıt ve işletme 12 giderleri düşüktür. 6C + 1H 1 Yatırım 13 7N maliyetleri + 0 0γ elektrik üretim maliyetinin yarıdan fazlasına denk gelir. Nükleer 3 Azot-13 enerji izotopu santralleri kararsız diğer olup 1 enerji pozitron santrallerine bozunması geçirerek oranla daha pozitron tehlikesiz, ışıması yapar. daha Bu yararlı bozunma ve daha sırasında Her ortama enerji üretim nötrino tesisi ( 0 0υ) saçılır. gibi nükleer 10 dakikalık enerji yarılanma tesisleri ömrü de çevre sonunda için karbon-13 bir risk taşır. izotopuna Önemli dönüşür. olan çevrecidir. 13 enerji üretiminde 7N riski 13 6C en + alt 0 +1 e + düzeye 0 0υ indirebilmek ve kontrol altında tutabilmektir. Nükleer 3 Karbon-13 enerji izotopu petrol, 1 doğal proton gaz yakalayarak ve kömür gama gibi ışıması yenilenemeyen yapar ve azot-14 enerji kaynaklarının izotopuna dönüşür. yerini alabilecek iyi bir 13 enerji kaynağıdır. Nükleer enerji santralleri normal çalışma koşullarında çevreye az miktarda 6C + 1H N + 0 0γ radyoaktivite yayarlar. Bu miktarlar çevre ve insan sağlığına zarar vermez. Kaldı ki bazı termik santraller 3 Azot-14 izotopu 1 proton yakalayarak gama ışıması yapar ve oksijen-15 izotopuna dönüşür. çevreye nükleer 14 santrallerden daha fazla radyasyon yayabilmektedir. Bunun çarpıcı örneği Yatağan Termik Santralidir. Ayrıca ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkeler açısından nükleer enerji teknolojisinin kaza- 7N + 1H O + 0 0γ 3 Oksijen-15 izotopu 1 pozitron bozunması geçirerek pozitron ışıması yapar ve azot-15 izotopuna dönüşür. nılmasının yanı sıra enerjide dışa bağımlılıktan kurtulmak açısından nükleer santraller büyük önem taşır. Bu bozunma sırasında ortama nötrino saçılır. Nükleer santrallerin yukarıda sayılan avantajları yanında üzerinde durulması gereken sorun, oluşmaları hiçbir 8O 15 zaman 15 7N sıfırlanamayan e + 0 0υ atıklardır. En önemli atık, yakıt çubuklarının harcanmasında ortaya çıkar. 3 Uranyum-235 Azot-15 izotopu izotopunun da 1 proton reaktörün yakalayarak çekirdeğinde alfa ışıması yapar yarılması ve karbon-12 sonucu izotopuna sezyum-137 dönüşür, ve stronsiyum-90 izotopu yeniden gibi başlar. radyoaktif ara ürünler oluşur. Sezyum-137 nin yarı ömrü 30 yıl, stronsiyum-90 ın ise döngü yıldır. Yarı 7N ömürlerden + 1H C de + anlaşılacağı 4 2He gibi bu radyoaktif ürünler yaklaşık 30 yıl süresince ışın yayarak başlangıç miktarını yarıya indirecek ve bu sürede çevreye zarar vermeye Yazarlar devam tarafından edecektir. düzenlenmiştir. Çevreye yayılan radyoaktif ışınlar biosfere, toprağa, suya büyük zararlar vererek insanlarda ölüme, kansere ve genetik bozukluklara neden olabilecektir. Öyleyse nükleer atıklar şimdi olduğu gibi gelecekte de tehlikeli bir kirletici olmayı sürdürecektir. 5. ÜNİTE: Bildiğiniz Çekirdek gibi 11 Kimyası Mart 2011 de Japonya da meydana gelen deprem felaketi yanında Fukuşima 255 nükleer santralinde saklanan atıklar da büyük bir nükleer felakete neden olmuştur. Bu yüzden nükleer santrallerin ürettiği atıklar bir süre daha sorun olmaya aday gözükmektedir. Bunun içindir ki son derece tehlikeli bu maddelerin doğaya zarar vermeyecek şekilde saklanması gerekmektedir. Kömürle çalışan elektrik santralinin ürettiği zararlı maddeler zamanla çevreye yayılır ve çevreyi kirletir. Nükleer santrallerde üretilen radyoaktif atıklar da giderek artar ve bunların imha edilememesi zamanla büyük tehlikeler yaratır. Biliyor musunuz? Eksi elektrik yüküyle yüklü balonun su moleküllerini kendine doğru çekmesi suyun polar yapıda olduğunu gösterir. OKUMA METNİ Tartışma Termik ve nükleer santrallerin avantaj ve dezavantajlarını öğrendiniz. Nükleer santrallerin hangi koşullarda kabul edilebilir bir çözüm olabileceğini düşünürsünüz? Bu konuyu araştırınız ve arkadaşlarınızla tartışınız. Radyoaktif elementler sıcaklık, basınç, fiziksel hâl (katı, sıvı, gaz) ya da bileşik hâlinde bulunma gibi etkenlere bağlı olmaksızın belirli bir hızla ışıma yapar. Ancak radyoaktif çekirdeklerin ışıma yaparak bozunma hızı elementten elemente değişir. Bozunma hızı birim zamanda örneğin, saniyede bozunan çekirdek sayısıdır ve bu hız başlangıçtaki çekirdek sayısı ile doğru orantılıdır. Bir radyoaktif çekirdeğin başlangıçtaki miktarının yarısının bozunması için geçen süre radyoaktiflikte oldukça önemlidir. Bu süreye yarılanma süresi (yarı ömür) denir ve çekirdeğin başlangıç miktarına bağlı değildir. Bir radyoaktif çekirdeğin yarılanma süresi ne kadar kısa ise bozunma hızı o kadar büyüktür. Ayrıca yarılanma süresi arttıkça çekirdeğin kararlılığı da artar. Bazı radyoaktif elementlerin yarı ömürleri Tablo 5.2 de verilmiştir. Radyoaktif bir izotopun geçirdiği yarılanma sayısı n= t ve bozunma sonrası kalan madde t 1/2 miktarı m= m 0 bağıntılarıyla hesaplanır. Bağıntılarda n : yarılanma sayısı, t : geçen zaman, t n 1/2 : yarı 2 ömür, m: kalan madde miktarı, m o: başlangıçtaki madde miktarıdır. 262 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 4.ÜNİTE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI A. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız. 1. Asidik ortamda gerçekleşen aşağıdaki tepkimelerin denklemlerini denkleştiriniz. a. I + HSO 4 I 2 + SO 2 ç. PbO 2 + Cl PbCl 2 + Cl 2 b. Cr 3+ + BiO 3 Cr 2 O Bi 3+ d. Sn + NO 3 SnO 2 + NO c. C 2 O HNO 2 CO 2 + NO 2. Bazik ortamda gerçekleşen aşağıdaki tepkimelerin denklemlerini denkleştiriniz. a. CrO S 2 S + CrO 2 ç. O 2 + N 2H 4 H 2O 2 + N 2 b. ClO 3 + N 2 H 4 NO + Cl d. Cl 2 Cl + ClO 3 c. Au + CN + O 2 Au(CN) 4 + OH e. HXeO 4 XeO Xe + O 2 3. Potasyum dikromatın (K 2 Cr 2 O 7 ) asidik ortamda oksalik asit (H 2 C 2 O 4 ) ile yükseltgenmesinden Cr 3+ iyonu ve CO 2 oluştuğuna göre net iyon tepkimesini yazarak denkleştiriniz. 4. OCl iyonu S 2 O 3 2 iyonu ile tepkimeye girerek OCl iyonu Cl iyonuna indirgenir. S 2 O 3 2 iyonu ise SO 4 2 iyonuna yükseltgenir. Net iyon tepkime denklemini yazarak denkleştiriniz. 5. Aşağıda yarı tepkime denklemleri verilen pil tepkimesinin standart pil potansiyelini bulunuz. BrO 3 + 6H+ + 6e Br + 3 H 2O I 2 + 2e 2I E = 1,44 V E = 0,53 V 6. H 2 SO 3 ile HOCl arasında gerçekleşen tepkimede S 2 O 3 2 iyonu ve Cl 2 gazı oluşmaktadır. Aşağıda yarı tepkimeleri verilen net tepkimenin istemli olup olmadığını tartışınız. 2H 2 SO H + + 4e S 2 O H 2 O 2HOCl + 2 H + + 2e Cl 2 + 2H 2 O E = 0,40 V E = 1,63 V 7. Standart koşullarda Ag ve Fe yarı hücrelerden oluşan pilin standart pil potansiyelini bulunuz. Ag + (suda) + e Ag (k) Fe 3+ (suda) + e Fe 2+ (suda) E = 0,80 V E = 0,77 V 8. HI çözeltisinin elektrolizinde elektrotların birinde 24 cm 3 H 2 gazı toplanıyor. Diğer elektrotta kaç g I 2 oluşur? (I : 127) 9. 1 M AgNO 3 çözeltisi elektroliz edildiğinde anot ve katotta hangi maddeler toplanır? Yarı tepkime denklemlerini yazarak açıklayınız. 10. Aşağıdakilerin her birini kısaca açıklayınız. a. Standart hidrojen elektrodu ç. Ticari piller b. Katodik koruma d. Tuz köprüsü c. Yakıt pili 4. ÜNİTE: Elektrokimya 239 ORTAÖĞRETİM KİMYA 11 DERS KİTABI 11

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com ELEKTROKİMYA II ELEKTROKİMYASAL PİLLER Kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinde elektron alışverişinden yararlanılarak, kimyasal bağ enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Kimyasal enerjiyi,

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

11. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI

11. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI 11. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI Sevgili öğrenciler, oldukça yorucu ve yoğun 11.sınıf kimya programını başarıyla tamamlayarak tatili hak ettiniz. LYS de 30 tane kimya sorusunun 10 tanesi 11.sınıf

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz)

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz) ÇÖZELTİLERDE DENGE (AsitBaz) SUYUN OTOİYONİZASYONU Saf suyun elektrik akımını iletmediği bilinir, ancak çok hassas ölçü aletleriyle yapılan deneyler sonucunda suyun çok zayıf da olsa iletken olduğu tespit

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA SORU 1: 32 16X element atomundan oluşan 2 X iyonunun; 1.1: Proton sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.2: Nötron sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.3: Elektron

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı

KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINIDIR

KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINIDIR Yazı ve Araştırma Kurulu Başkan Dr. İsmail Ertunç Özatenç Üyeler Uzm. Duygu Geylan Nazife Uçar Aysun Candan Özada Resimleyen Celal Deniz Grafik Tasarım Aziz Ener Düzeltme Meltem Tekin Okuyucular Yrd. Doç.

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

$e"v I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000

$ev I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda)

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda) 5.111 Ders Özeti #22 22.1 Asit/Baz Dengeleri Devamı (Bölümler 10 ve 11) Konular: Zayıf baz içeren dengeler, tuz çözeltilerinin ph sı ve tamponlar Çarşamba nın ders notlarından 2. Suda Baz NH 3 H 2 OH Bazın

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Genel anlamda elektrokimya elektrik enerjisi üreten veya harcayan redoks reaksiyonlarını inceler. Elektrokimya pratikte büyük öneme sahip bir konudur. Piller,

Detaylı

Türkçe. 6. Sınıf. Ali PEHLİVAN. Okula Yardımcı, Sınavlara Hazırlık. Konu Anlatımı Konu Etkinlikleri Konu Testleri Yazılıya Hazırlık Çalışmaları

Türkçe. 6. Sınıf. Ali PEHLİVAN. Okula Yardımcı, Sınavlara Hazırlık. Konu Anlatımı Konu Etkinlikleri Konu Testleri Yazılıya Hazırlık Çalışmaları Okula Yardımcı, Sınavlara Hazırlık 6. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı Konu Etkinlikleri Konu Testleri Yazılıya Hazırlık Çalışmaları Ali PEHLİVAN PALME YAYINCILIK Ankara, 2014 1 PALME YAYINLARI: 904 6. Sınıf

Detaylı

Redoks Kimyasını Gözden Geçirme

Redoks Kimyasını Gözden Geçirme Redoks Kimyasını Gözden Geçirme I. Yükseltgenme Durumu ya da Sayısı Bir bileşiğin yükseltgenme durumu ya da sayısı, ne derece yükseltgenmiş (elektronca fakir) ya da indirgenmiş (elektronca zengin) bir

Detaylı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI MADDENİN TANECİKLİ YAPISI ÜNİTE : Maddenin Tanecikli Yapısı Üniteye Giriş Evrendeki tüm maddeler, tüm cisimler kendilerinden çok çok küçük parçacıklardan oluşmuşlardır. Örneğin; çok fırtınalı bir günde

Detaylı

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84 v İçindekiler KİMYA VE MADDE... 1 1.1 KİMYA... 1 1.2 BİRİM SİSTEMİ... 2 1.2.1 SI Uluslararası Birim Sistemi... 2 1.2.2 SI Birimleri Dışında Kalan Birimlerin Kullanılması... 3 1.2.3 Doğal Birimler... 4

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK STOKĐYOMETRĐ Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK 3. Stokiyometri 3.1. Atom Kütlesi 3.1.1.Ortalama Atom Kütlesi 3.2. Avagadro Sayısı ve Elementlerin Mol Kütleleri 3.3. Molekül Kütlesi 3.4. Kütle Spektrometresi

Detaylı

TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI)

TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI) TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI) Kimyasal olaylara giren maddelerin kütleleri toplamı oluşan ürünlerin toplamına eşittir. Buna göre: X + Y Z + T tepkimesinde X ve Y girenler

Detaylı

UETD Genelmerkez Gençlik Kolları Mart 2014 Faaliyet Raporu

UETD Genelmerkez Gençlik Kolları Mart 2014 Faaliyet Raporu UETD Genelmerkez Gençlik Kolları Mart 2014 Faaliyet Raporu GK Faaliyet Raporu Mart 2014 2 UETD Gençlik Kolları olarak düzenleyeceğimiz Birinci Gençlik Makale Yarışması. Konu Demokrasi ve Değerlerimiz.

Detaylı

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37 vi TEMEL KAVRAMLAR - 2 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36 1.2. Atomlar...36 1.2. Moleküller...37 1.3. İyonlar...37 2. Kimyasal Türlerin Adlandırılması...38 2.1. İyonların Adlandırılması...38 2.2. İyonik

Detaylı

5.111 Ders Özeti #23 23.1

5.111 Ders Özeti #23 23.1 5.111 Ders Özeti #23 23.1 Asit/Baz Dengeleri (Devam) Konu: Titrasyon Cuma günü ders notlarından Asidik tampon etkisi: Zayıf asit, HA, protonlarını ortamdaki kuvvetli bazın OH iyonlarına aktarır. Zayıf

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI AMAÇ Bu deneyin amacı sabit oranlar yasasını kanıtlamak ve öğrencilere tartma analizlerinde ve hata hesaplamalarında deneyim kazandırmaktır. TEORİ Stokiyometri, bir bileşiğin

Detaylı

STRATEJÝK PLANI 2011-2014

STRATEJÝK PLANI 2011-2014 i i T.C. KARABÜK VALÝLÝÐÝ TEKNÝK VE ENDÜSTRÝ MESLEK LÝSESÝ E n d ü s t r i M e s e v KARABÜK l e k k L n s k e T K a r a b k ü s i e STRATEJÝK PLANI 0-04 KARABÜK - 00 ÝSTÝKLÂL MARÞI Korkma, sönmez bu þafaklarda

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KADIKÖY GAZİ MUSTAFA KEMAL PAŞA ORTAOKULU 2015/2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BRİFİNG DOSYASI İSTİKLAL MARŞI Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak, Sönmeden

Detaylı

Yükseltgenme-İndirgenme Reaksiyonlar ve Elektrokimya

Yükseltgenme-İndirgenme Reaksiyonlar ve Elektrokimya ÜNİTE 12 Yükseltgenme-İndirgenme Reaksiyonlar ve Elektrokimya Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Bir bileşik veya iyondaki elementlerin yükseltgenme sayısını belirleyebilecek, Yükseltgenme sayılarındaki

Detaylı

1. A. Ali ERSOY, Hezarfen Ahmet Çelebi İ.Ö Türkçe Öğretmeni. 2. Emel OKKIRAN, Sultantepe İ.Ö Türkçe Öğretmeni

1. A. Ali ERSOY, Hezarfen Ahmet Çelebi İ.Ö Türkçe Öğretmeni. 2. Emel OKKIRAN, Sultantepe İ.Ö Türkçe Öğretmeni 1 ÜSKÜDAR İLÇESİ 19 MAYIS ATATÜRK Ü ANMA VE GENÇLİK VE SPOR BAYRAMI KUTLAMA PROGRAMI 19 Mayıs Atatürk ü Anma Ve Gençlik Ve Spor Bayramı, 19.05.2012 Cumartesi günü saat: 07.00 de başlar ve gece saat 24.00

Detaylı

11. SINIF KİMYA KONU ANLATIMLI. H.Cihan ÇETİNÖZ Berin PEKMEN

11. SINIF KİMYA KONU ANLATIMLI. H.Cihan ÇETİNÖZ Berin PEKMEN 11. SINIF KİMYA KONU ANLATIMLI H.Cihan ÇETİNÖZ Berin PEKMEN Ankara 2015 I Nitelik Yayınları 23 11. Sınıf Kimya Konu Anlatımlı / H.Cihan ÇETİNÖZ - Berin PEKMEN Yayına Hazırlama NİTELİK Dizgi-Grafik Tasarım

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3.

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3. PERİODİK CETVEL Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları temel alınarak düzenlenmiş bir sistemdir. Periyodik cetvelde, nötr atomlarının elektron içeren temel enerji düzeyi sayısı aynı olan elementler

Detaylı

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER (COĞRAFYA)

SOSYAL BİLGİLER (COĞRAFYA) KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI SOSYAL BİLGİLER (COĞRAFYA) 7 1. Baskı AĞUSTOS 2006 KKTC MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINIDIR Başkan Dr. İsmail Ertunç Özatenç Üyeler Uzm. Sibel Kutoğlu Uzm.

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 ÇOKLU DENGELER -1 ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 Kimyasal tepkimelerin bir çoğu, ortamda birden fazla tür olduğu ve bu türler arasında

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

5.111 Ders Özeti #21 21.1

5.111 Ders Özeti #21 21.1 5.111 Ders Özeti #21 21.1 AsitBaz Dengesi Bölüm 10 Okunsun Konular: Asit ve Bazların Sınıflandırılması, Suyun Öziyonlaşması, ph Fonksiyonları, Asit ve Baz Kuvvetleri, Zayıf Asit İçeren Dengeler. Asit ve

Detaylı

PERĐYODĐK ÇĐZELGE. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

PERĐYODĐK ÇĐZELGE. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK PERĐYODĐK ÇĐZELGE Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK 8.1. PERĐYODĐK ÇĐZELGENĐN GELĐŞMESĐ 8.2. ELEMENTLERĐN PERĐYODĐK SINIFLANDIRILMASI Katyon ve Anyonların Elektron Dağılımları 8.3.FĐZĐKSEL ÖZELLĐKLERDEKĐ

Detaylı

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 Sayfa 1 /10 Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 İsminizi aşağıya yazınız. Sınavda kitaplarınız kapalı olacaktır. 6 problemi de çözmelisiniz. Bir problemin bütün şıklarını baştan sona dikkatli bir şekilde okuyunuz.

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI 00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI A) TANIMLAR, KAVRAMLAR ve TEMEL HESAPLAMALAR: 1. Aşağıdaki kavramları birer cümle ile tanımlayınız. Analitik kimya, Sistematik analiz, ph, Tesir değerliği,

Detaylı

Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2...

Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2... Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2.... 3. MgCI2... 4. NaF... Bileşik Formülleri Bileşik formüllerinin yazılması İki

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINIZA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ FEM YAYINLARI 4.

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINIZA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ FEM YAYINLARI 4. DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINIZA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. EN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ 1. Bu testte 3 soru vardır. 2. Cevaplarınızı, cevap kâğıdının Kimya Testi için ayrılan

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 Genel Kimya 101 Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 İyonik Bağ; İyonik bir bileşikteki pozitif ve negatif iyonlar arasındaki etkileşime iyonik bağ denir Na Na + + e - Cl + e

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI İdeal Gaz Karışımları İdeal gaz karışımları saf ideal gazlar gibi davranırlar. Saf gazlardan n 1, n 2,, n i, mol alınarak hazırlanan bir karışımın toplam basıncı p, toplam hacmi v ve sıcaklığı T olsun.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Ders koordinatörü: Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr http://www.turgutozal.edu.tr/mgungormus/

Detaylı

[H + ] > [OH ] ortam asidiktir. [H + ]. [OH ] = 10 14 'tür. [H + ] < [OH ] ise ortam baziktir. NİTELİK Yayıncılık [H + ] = [OH ] = 10 7 M

[H + ] > [OH ] ortam asidiktir. [H + ]. [OH ] = 10 14 'tür. [H + ] < [OH ] ise ortam baziktir. NİTELİK Yayıncılık [H + ] = [OH ] = 10 7 M BÖLÜM - 3 Suyun Otoiyonizasyonu Çok hassas ölçüm aletleri ile yapılan ölçümlerde suyun mutlak bir yalıtkan olmadığı az da olsa elektriği ilettiği tespit edilmiştir. Bu durum suyun çok az iyonlaşabildiğini

Detaylı

T.C. BEYOĞLU KAYMAKAMLIĞI Özel Saint Benoit Fransız Lisesi 2010-2014 STRATEJİK PLAN İSTANBUL

T.C. BEYOĞLU KAYMAKAMLIĞI Özel Saint Benoit Fransız Lisesi 2010-2014 STRATEJİK PLAN İSTANBUL T.C. BEYOĞLU KAYMAKAMLIĞI Özel Saint Benoit Fransız Lisesi -2014 STRATEJİK PLAN İSTANBUL İSTİKLAL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

T.C. DARICA KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü DARICA ASLAN ÇİMENTO İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI

T.C. DARICA KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü DARICA ASLAN ÇİMENTO İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI T.C. DARICA KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü DARICA ASLAN ÇİMENTO İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI KOCAELİ 2013 2014 Çalışmadan, yorulmadan, üretmeden, rahat yaşamak isteyen toplumlar, önce haysiyetlerini,

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER-2. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1

TAMPON ÇÖZELTİLER-2. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1 TAMPON ÇÖZELTİLER-2 Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1 Tampon çözelti Tampon çözelti: Konjuge asit-baz çiftinin bulunduğu ve ph değişmelerine karşı direnç gösteren çözeltilere

Detaylı

ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ

ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ Elementi oluşturmak için aynı tip atomlar bir araya gelir. Bir elementin bütün atomları birbiriyle aynı iken, farklı elementlerin atomları birbirinden farklıdır. Bazı elementleri

Detaylı

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1-

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- Sayfa - 2- Sayfa - 3 - Sayfa - 4 - Sayfa - 5 - Sayfa - 6 - Sayfa - 7-4 Sayfa - 8 - NaCl (Sodyum Klorür) Yemek Tuzu Ġyonik Bağlı bileşik molekülleri bir örgü

Detaylı

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda)

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda) SULU ÇÖZELT LERDE AS T VE BAZ DENGELER I AS T BAZ TANIMLARI Arrhenius Tanımı Arrhenius a göre, suda çözündüğünde iyonlaşarak H iyonu verebilen maddeler asit, H iyonu verebilen maddeler bazdır. Bu tanım

Detaylı

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ ÖĞRETİMİ PLANLAMA VE DEĞERLENDİRME Dr. Yücel KAYABAŞI ÖLÇME ARACI Hazırlayan : Hasan Şahin KIZILCIK 98050029457 Konu : Çekirdek

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

!" #$%&'! ( ')! *+*,(* *' *, -*.*. /0 1, -*.*

! #$%&'! ( ')! *+*,(* *' *, -*.*. /0 1, -*.* 2. BÖLÜM SAF MADDELERİN ERMODİNAMİK ÖZELLİKLERİ Saf madde Saf madde, her noktasında aynı e değişmeyen bir kimyasal bileşime sahip olan maddeye denir. Saf maddenin sadece bir tek kimyasal element eya bileşimden

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

TERMODİNAMİĞİN ÜÇÜNCÜ YASASI

TERMODİNAMİĞİN ÜÇÜNCÜ YASASI Termodinamiğin Üçüncü Yasası: Mutlak Entropi Yalnızca entropi değişiminin hesaplanmasında kullanılan termodinamiğin ikinci yasasının ds = q tr /T şeklindeki matematiksel tanımından entropinin mutlak değerine

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ D- KĐMYASAL TEPKĐMELER (REAKSĐYONLAR) (6 SAAT) 1- Fiziksel Değişim ve Fiziksel Özellikler 2- Kimyasal Tepkime (Değişim) ve Kimyasal

Detaylı

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III 1 T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III Deney 1: Yenilenebilir Enerji Sistemleri Yrd.Doç.Dr. Berker FIÇICILAR Ekim 2015 2 Deneyin

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEYĠN AMACI: ELEKTROLĠZ OLAYININ ÖĞRENĠLMESĠ VE BĠR METAL PARÇASININ BAKIR ĠLE KAPLANMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEYĠN AMACI: ELEKTROLĠZ OLAYININ ÖĞRENĠLMESĠ VE BĠR METAL PARÇASININ BAKIR ĠLE KAPLANMASI HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 7 DENEYĠN ADI: ELEKTROLĠZ ĠLE BAKIR KAPLAMA DENEYĠN AMACI: ELEKTROLĠZ OLAYININ ÖĞRENĠLMESĠ VE BĠR METAL PARÇASININ BAKIR ĠLE KAPLANMASI

Detaylı

ASĐTLER ve BAZLAR. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

ASĐTLER ve BAZLAR. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK ASĐTLER ve BAZLAR Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK Asit-Baz Kimyası Asit-baz kavramı, farklı tanımlarla sürekli kapsamı genişletilen ender kavramlardan biridir. Đlk zamanlarda, tadı ekşi olan maddeler

Detaylı

9. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI

9. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI 9. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI Sevgili öğrenciler, oldukça yorucu ve yoğun 9.sınıf kimya programını başarıyla tamamlayarak tatili hak ettiniz. YGS de 13 tane kimya sorusunun 13 tanesi 9.sınıf

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ORTAÖĞRETĐM KĐMYA DENEYLERĐ PROJE HEDEF SORUSU: BASĐT PĐL NASIL YAPILIR? Projeyi hazırlayan: Özkan Cengiz Alessandro Volta PROJE KONUSU: ELEKTROKĐMYA PROJENĐN

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

Elektrik Yük ve Elektrik Alan

Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Hedef Öğretiler Elektrik yükler ve bunların iletken ve yalıtkanlar daki davranışları. Coulomb s Yasası hesaplaması Test yük kavramı ve elektrik alan tanımı.

Detaylı

Editör Reyhan KAYA. Dil Uzmaný Rabia Eda ÖZDEMÝR. Görsel Tasarýmcý Özlem KAYMAZ. Program Geliþtirme Uzmaný Nihal AHÝOÐLU

Editör Reyhan KAYA. Dil Uzmaný Rabia Eda ÖZDEMÝR. Görsel Tasarýmcý Özlem KAYMAZ. Program Geliþtirme Uzmaný Nihal AHÝOÐLU 1. Kitap Editör Reyhan KAYA Dil Uzmaný Rabia Eda ÖZDEMÝR Görsel Tasarýmcý Özlem KAYMAZ Program Geliþtirme Uzmaný Nihal AHÝOÐLU Ölçme Deðerlendirme Uzmaný Murat AKYILDIZ Rehberlik Süleyman AYHAN ATATÜRK'ÜN

Detaylı

ÇOK DEĞERLİKLİ ASİTLER ve BAZLA

ÇOK DEĞERLİKLİ ASİTLER ve BAZLA ÇOK DEĞERLİKLİ ASİTLER ve BAZLA Prof. Dr. Mustafa DEMİR http://web.adu.edu.tr/akademik/mdemir/ 00910ÇOK DEĞERLİKLİ ASİTLER ve 1 ÇOK DEĞERLİKLİ ASİTLER Çok değerli asitler, molekülünde birden fazla asidik

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI 2008 ANKARA ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI DERS SORUMLUSU:Prof. Dr. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN:Derya ÇAKICI 20338451 GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak

Detaylı

ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE

ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE İÇİNDEKİLER NÜKLEER ENERJİ NEDİR? NÜKLEER ENERJİ ÜRETİMİ NASIL YAPILIR? DÜNYADA

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

ZEYTİNBURNU İMKB KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ BRİFİNG DOSYASI 2012-2013

ZEYTİNBURNU İMKB KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ BRİFİNG DOSYASI 2012-2013 ZEYTİNBURNU İMKB KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ BRİFİNG DOSYASI 2012-2013 - 1 - İSTİKLAL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin

Detaylı

DENEY 5. ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri

DENEY 5. ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri DENEY 5 ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri AMAÇ: Çeşitli asit ve baz çözeltileri için ph nın ve ph skalasının ne olduğunun anlaşılması, ph kağıtları ve ph-metre yardımı ile hazırlanmış

Detaylı