BELEDİYE ÇÖPÜ GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ BİLEŞENLERİNİN, FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF YAKIT ÜRETİMİNDE GELİŞMELER ve ÇÖP SORUNUNA SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BELEDİYE ÇÖPÜ GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ BİLEŞENLERİNİN, FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF YAKIT ÜRETİMİNDE GELİŞMELER ve ÇÖP SORUNUNA SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜM"

Transkript

1 V. ULUSAL TMMOB Çevre Mühendisleri Odası ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ BELEDİYE ÇÖPÜ GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ BİLEŞENLERİNİN, FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF YAKIT ÜRETİMİNDE GELİŞMELER ve ÇÖP SORUNUNA SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜM (1), Ergün PEHLİVAN (2), Bülent HALİSDEMİR (3) ÖZET Mersin Üniv. Müh. Fak. Çevre Müh. Böl, Mersin (1) Prof. Dr., Kimya Müh., (2) Arş. Gör., Çevre Müh., (3) Arş. Gör., Çevre Müh., Çevre ve enerji sorunlarının gündemde olduğu çağımızda, belediye katı atıklar önemini daha çok korumaktadırlar. Evsel katı atıklar, genelde geri dönüşümü olan ve yeniden işlenerek kullanılabilen maddeler ile geri dönüşümsüz olmak üzere tamamen organik yapılı iki fraksiyondan oluşmaktadır. Geri dönüşümlülerin üretim ekonomisinin çok az bir kesri ile tekrar kullanılabilecek biçimde işlenerek ekonomiye katılmaktadır. Geri dönüşümsüzler ise bileşim ve yapıları açısından güneş enerjisinin doğal depolandığı ve özgün ortam koşullarında yetiştirilen organik maddelerdir. Bunların tek amaçla kullanımı olanaksızdır. Ancak yaygın olarak kullanılabilen maddelere dönüşüm sağlanarak, ülke ekonomisine katılabilir. Dünyada geri dönüşümsüzlerin yaygın kullanılan maddelere dönüşümleri ile ilgili araştırmalar sürdürülmekte ve araştırma bulgularına dayalı teknolojilerin geliştirilmeye çalışıldığı görülmektedir. Bu makalede evsel atıkların geri dönüşümsüz fraksiyonunun fosil yakıtlara karşı alternatif yakıt üretimi ile ilgili yapılan araştırmalar, katı atıklardan kaynaklanan çevresel sorunların ve bu sorunun çözümü amacıyla çağımızda bilimsel bulgulara dayalı geliştirilen enerji üretim teknolojileri anlatılmıştır. Bunların uygulanmasının getirdikleri tartışılarak Türkiye'de konu ile ilgili sürdürülebilir çözüm önerileri getirilmektedir. Anahtar Kelimeler : Belediye çöpü, fosil yakıtlar, alternatif yakıt DEVELOPMENTS ON PRODUCTION OF ALTERNATIVE FUEL FROM THE COMPENENTS OF THE MUNICIPAL WASTE TO FOSSIL FUEL AND SUSTAINABLE SOLUTION FOR THE PROBLEM OF WASTE ABSTRACT While the environmental and energy problems are current in our country, municipal solid wastes keep their significance far more. Domestic solid wastes in general are compered of two fractions recoverable and usable reproduced stuffs and as unrecoverable completely in organic structure. If joins to economy with a very little part of production economy of recoverable ones are the organic substances cultivated in particles conditions in which the sun energy is stored from the composition and structural point of view. Their usage for one purpose is not possible. As long as providing recycling to widely usable substances they can be contributed to country economy. In the world, the research works related the recycling of unrecoverable to widely usable substances are under taken and it is seen that the technology based on research works are developed. In this paper, the investigations related alternative fuel production against the fossil fuels of unrecoverable fraction of domestics wastes, the environmental problems emerged off solid wastes and energy production technologies developed based on scientific results for the purpose of the solution of this problem have been mentioned. Also the continual solution proposals as regard with subject in Turkey are offered discussed the data of the application of these. Keywords : Municipal solid waste, fossil fuels, alternative fuels

2 GİRİŞ Gıda, enerji ve yaşanabilecek sağlıklı bir ortam olan çevre; birbiriyle girişim halinde olan insanoğlunun yaşam gereçlerinin başında gelmektedir. Yaşamı sürdürmek için gıda, gıdanın yetiştirilebilmesi ve üretilebilmesi için sanayi, sanayinin çalışabilmesi için enerji ve bu olayların yürüdüğü, yaşanılan ortam yaşamın temel unsurlarıdır. Bu temel unsurlar birbirinden bağımsız değildir. Toplumlar yaşamın temel unsurlarını istenilen seviyeye getirmek üzere, bir savaşım vermektedirler. Bu savaşım daha iyi yaşam koşullarını sağlayabilmeyi amaçlar. Yaşam koşullarının en iyi sağlandığı toplumlar, gelişmiş ya da gelişmişlik sıralamasında en başlarda yer alan toplumlardır. Ülkelerin gelişmişliklerin ölçütü, gayri safi milli hasılanın (GSMH), kişi başına düşen payıdır. Gelişmiş ülkelerde ulusal gelir ve tüketilen enerji miktarı birbirleriyle yakından ilgilidir ve birbiriyle paralellik gösterir. Enerji açısından dışa bağımlı ülkeler hiç bir zaman geri kalmışlıktan ve gelişmekte olan ülke durumundan kurtulamazlar. Ancak varolan kaynaklarını kullanarak enerjide dışa bağımlılıktan kurtulan ülkeler, tüketim için gerekli enerjiyi üretip GSMH'lerini yükselterek gelişmiş ülkeler arasına girebilecektir. Türkiye gibi ulusal gelirin büyük bir kısmını tarımdan sağlayan ülkeler, tarımsal atıkları ve diğer kaynaklarını en etkin bir biçimde kullanmak durumundadırlar. Ülkemizde bu konuda neler yapılabilir? Bu soruya yanıt, ancak dünyadaki bilimsel ve uygulamalı çalışma ve gelişmelerin neler olduğunu bilmekle, bulunabilir. Ülkemiz gelişmekte olan bir ülke olup en başta gelen sorunu enerjidir. Enerji sorununa çözüm bulabilmek için mevcut enerji kaynakları ve bu kaynaklardan ülkenin yararlanma durumu ve enerji açığının giderilebilmesi için neler yapılabileceğini bilmek gerekmektedir. Günümüzde yenilenebilir enerji kaynakları ve kullanımları üzerinde durulmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynağı ve bunların kullanılabilme olanaklarının bilinmesi gerekmektedir. Makalede ülkemizde büyük potansiyele sahip ve her yıl yenilenebilen katı atıkların kaynakları, özelikleri ve miktarları verilmiştir. Dünyada geliştirilen, katı atıklardan enerji üretim sistemleri ve çağımızdaki gelişmelerle ülkemizdeki mevcut durumu ortaya konulacaktır. ENERJİ TÜRLERİ VE TÜRKİYE'DE Kİ DURUMU Yeryüzünde, gravitasyonal, nükleer, jeotermal ve güneş enerjisi insanoğlu tarafından kullanılmaktadır. En yaygın olarak kullanılan enerji türleri; elektrik enerjisi ile kömür ve petrol gibi fosil yakıtlardır. Petrol ve ürünleri; kükürt içeriklerinin düşüklüğü, ısıl değerinin yüksek oluşu, taşıma ve depolama kolaylığı ve bu türlerin kullanım sistemlerinin geliştirilip kullanılmasından dolayı, günümüzde hala en önemli enerji kaynağıdır. Petrol türevli yakıtların fiyatlarının sürekli yükselmesi ve bir gün biteceği gerçeği, ülkeleri başka enerji kaynaklarını bulmaya yönlendirmiştir. Biyokütlenin yenilenebilir enerji kaynağı olarak kullanıldığı ve uygun yakıtlara dönüşüm teknolojilerinin yaygın olarak geliştirilip kullanılması ile ilgili araştırmaların sürdürüldüğü bilinmektedir (Elliot, 1988, Huffman and et al, 1994, Bridgewater, 1993, 1996) Türkiye'de enerji tüketiminin %43,1 ini petrolün oluşturduğu, bunun da yaklaşık %80 inin dışardan satın alındığı ve tarımsal kaynaklı bitkisel ve hayvansal atıkların kullanım alanının tüketimdeki payının %4,9 dolayında olduğu rapor edilmiştir (Altaş ve diğ. 1990). Türkiye'nin tüketebileceği enerji ise 52,63 MTEP (Mega ton petrole eşdeğer) dür. Bu durumda Türkiye kendi enerji kaynaklarını en etkin biçimde kullanmak durumundadır. Atmosfere ulaşan güneş enerjisi çoğunlukla kısa ya da uzun dalga boylu radyasyonla boşluğa yansımaktadır. Yansımanın önemli kısmı atmosferin ve yeryüzünün ısıtılmasında kullanılmakta ve hidrolojik sirkülasyonu sağlamaktadır. Gelen ışının çok az kısmı fotosentezle bitki dokularının üretimi için canlı organizmalar tarafından kullanılır. Fotosentezle üreyen bitkisel maddeler, çoğunlukla toprağa ve atmosfere bozunmayla ve oksitlenmeyle geri dönmektedir. Depolanan bitkisel maddelerin çok az kısmını temsil eden fosil yakıtlar, yer kabuğunda özel koşullar altında derişip kalmaktadırlar. Sıcaklık, basınç ve süre bu maddelerin farklı şekillerde kömür, petrol katran kumu, asfaltit, doğal gaz ve diğer bazı maddelerin birikimine yol açmaktadırlar. Fosil yakıtların birikiminde depolanma prosesi 603

3 çok etkilidir. Örneğin yeryüzünde fotosentezle yılda yaklaşık 150 Gton toplam organik karbonun üretildiği hesaplanmıştır (Riley, 1944). Sadece bu karbonun oksitlenmesi sonucu sağlanacak enerjinin (4 434 Eton) 2000 yılında hesaplanan dünya enerji gereksiniminin 100 katı kadar olduğu tahmin edilmektedir. Bu hesaplama, her yıl yenilenmeyecek bitkilere ek olabilecek yenilenebilen karbonu da içermektedir. Burada bitkilerde bulunan ve yanabilen diğer elementler hesaba katılmamıştır. Bu oksitlenme her zaman gerçekten olmaktadır. Fakat çıkan enerji düşük sıcaklık enerjisi olduğundan endüstrileşmiş toplumlarda kullanılamamaktadır. Bu nedenle bitkilerde depolanan güneş enerjisinin yoğunlaştırılarak yaygın olarak kullanılabilen yakıta dönüştürülmesi gerekmektedir. Bitki üretiminde harcanan enerji, yeryüzüne ulaşan güneş enerjisinin küçük bir kesridir (%0,5-%1,5). Çağımızda insanların ve hayvanların kullandıkları bitkisel maddelerin kesri çok küçüktür. Buna rağmen, bu maddelerin miktarı, bu bitkilerin kullanımından çıkan atıkların oluşturduğu çevre sorunları açısından büyük önem taşımaktadır. Atık olarak adlandırılan organik maddeler çok çeşitlidir ve atıktan atığa değişkenlik gösterir. Bu durum çevreyi kirletmekle kalmaz, bir çok hastalıklara ve ölümlere neden olur. Son yıllarda katı atık problemlerine dikkat çekilerek, organik madde içeren katı atıkların bir enerji kaynağı olarak kullanılabileceği belirtilmiştir. Organik madde içerikli katı atık toplumda yaşayan her birey tarafından üretilmektedir. Kırsal kesimde bu; çevre problemi yaratmasa da, endüstrileşmiş büyük şehirlerdeki, endüstri merkezleri ve tarım alanlarında toplum yaşamını tehdit eder. KATI ATIKLARIN KAYNAKLARI Belediye çöpleri, tarımsal atıklar, kanalizasyon dip çamuru, endüstriyel katı atıklar ve orman ürünleri en önemli katı atık kaynaklarıdır. Atıkların bileşimi ve miktarları; çıkış kaynaklarına bağlı olarak çok değişiklik gösterir. Organik katı madde içeren atıklardan en çok üretileni, gübredir. Ülkemizde de organik kaynaklı atıkların büyük potansiyelde olduğu bilinmektedir yılı istatistiklerine göre kuru tarımsal atıklar, yaş tarımsal atıklar, hayvansal atıklar, orman ürünleri ve odun atıkları ve belediye çöpü gibi atıklardan kazanılacak enerjinin 17,2 MTEP olduğu hesaplanmıştır (Taşdemiroğlu, 1986). Tarımsal atıkların önemli bir kısmı endüstriyel bitkilerin üretiminden sağlanır. Türkiye'de yetiştirilen en önemli endüstriyel bitki bitkiler mısır, ayçiçeği, soya, tütün ve pamuktur. Pamuk lifi üretimi sonucu geriye kalan bitkiler tarlada yakılmasının dışında hiç bir amaçla kullanılmamaktadır. Ülkemizde yılda 58O Mton pamuk üretilmektedir (Agric. Struc., 1984). Üretilen pamuk bitkisindeki dal, gövde, yaprak, kök ve kabuk içeren pamuk sapının pamuğa oranı (kütlece) 6,6/1 olduğu bilinmektedir (Brown, 1938). Bu verilere göre yılda yaklaşık 3,83 Gton sap üretilmektedir. Büyük potansiyele sahip bu atığın yenilenebilir enerji kaynağı olarak kullanılması söz konusudur. KATI ATIKLARIN ENERJİ POTANSİYELİ Atık maddeler yaygın olarak kullanılan yakıtlardır.bunların bileşimi, yoğunluğu, ısıl değeri ve diğer özelikleri atıktan atığa değişmektedir. Katı atık ya da bir yakıtın enerji kaynağı olarak kullanımı, yakıtın niceliği, pazara yakınlığı gibi çok sayıda etkenlere bağlıdır. Atık ya da yakıtın değerini belirleyen en önemli etken bileşimleridir (Çizelge 1). Atıklarda oksijen ve nem oranı yüksektir, kömüre göre ise kül ve kükürt oranı düşüktür. 604

4 Çizelge 1. Bazı Atıkların Özelikleri Yaklaşık Analizi (%) Turba Odun Yonga Kamış Belediye Çöpü Dip Çamuru Fuel-oil No 2 Nem 91, ,0 43,3 23,2 2,0 UM 5,4 81,5 73,0-43,0-0,1 SC 3,0 17,5 26,0-6,7 - - Kül 1,6 1,0 1,3-7,0 10,2 - Element Analizi (kütlece %) H 5,7 6,3 5,9 6,1 8,2 7,2 14,2 C 58,0 52,0 56,2 47,3 27,2 30,9 85,0 N 1,2 0, ,7 0,5 - O 35,0 40,5 36,7 35,3 56,8 51,2 - S 0,11 - Eser - 0,1 0,2 1,0 Kül 1,6 1,0-11,3 7,0 10,2 - Isıl değeri (MJ/kg) Yaş 2,79-6,97 11,32 11,22 12,4 47,9 Kuru - 20,9 22,08 21, ,4 UM: Uçucu madde, SC: Sabit Karbon Her yıl tonlarca atık madde üretilmektedir. Bu maddelerin çoğu; organik, yanabilen sıvı ve katı maddeler içermektedir. Çizelge 2 de belediye çöpü bileşenleri verilmiştir. Bunların toplanması ve boşaltılması çok pahalı ve zordur. Mevcut bazı yöntemlerle atıklardaki organikler yakılarak ya da daha derişik hale getirilerek değerlendirilmesi yoluna gidilmektedir. Bu işlemler, yöntem geliştirme birimlerinde, pilot işletmelerde ve birkaç büyük işletmede gerçekleştirilmektedir. Organik atıkların geleceğin en değerli enerji kaynağı olacağı bir gerçektir. Nüfusun yoğun olduğu merkezlerde, bu maddelerin daha cazip kullanımına gidilecektir. Gelişmiş ülkelerde endüstri, ticaret ve tarım sektörü, bu atığın değerinin farkındadır ve direk yakma ya da atıkları yaygın kullanılan yakıta dönüştürme sistemlerinin geliştirilmesine çaba göstermektedirler. Ülkemizde 1990 istatistikleri, büyük bir enerji açığı olduğunu göstermektedir. Bu enerji açığının kapanması, mevcut sistemlerde kullanılabilecek bir yakıtın üretimi ile kısmen mümkündür. Tarımsal gelir payı fazla olan ülkelerde, her yıl yenilenebilen ve bol miktarda üretilen tarımsal atık ve organik yapıda tüm katı atıkların yaygın yakıt üretiminde kullanımı gerekmektedir. Organik yapılı katı atıklardan yaygın yakıt (sıvı,gaz ve kömür) üretimi üzerinde yapılan çalışmalar ve uygulamalar zamanımızda yoğunluk kazanmıştır Yapılan çalışmalarda katı atıkların kurutularak yakılması ve elektrik enerji üretiminde kullanılması ile ilgili işletmeler deneme aşamasında kurulmuştur Mart'ta açılışı yapılan Eindhoven, Belçika, sistemi ile ilgili veriler henüz tamamlanmamıştır. Bu sistemde kullanılan ham madde, orman ürünü atıkları ve belediye çöpüdür. Belediye çöp bileşenlerinin ayrılması ve geri dönüşümlülerin ekonomiye kazandırılması ve geri dönüşümsüzlerin değerlendirilmesine yönelik birçok teknolojinin geliştirilmesi ile ilgili çalışmalarda sürdürülmektedir. Belediye çöpünün geri dönüşümsüz bileşenleri ve organik yapılı katı atıkların değerlendirilmesinde uygulanan sistemlerin başında, enerji üretim sistemleri gelmektedir. Enerji üretiminde uygulanan prosesler; 1- Doğrudan yakma ve elektrik enerjisi üretme 2- Termokimyasal işlemle sıvı yakıt (akaryakıt) ve gaz yakıta dönüşüm 3- Biyokimyasal yöntemle sıvı yakıt (etil alkol) ve gaz (biyogaz) yakıta dönüştürmedir. 605

5 MEVCUT TEKNOLOJİLER Geliştirilen teknolojilerin amacı; çevre kirliliğini önlemek ya da azaltmak ile çeşitli kaynaklardan üretilen enerji miktarını arttırmaktır. Bu temel ilkeler doğrultusunda doğal kaynakları ve çevreyi korumak için, atık maddeleri kaynak olarak kullanıp, atıkları değerlendirerek ekolojik dengeyi bozmayacak şekilde geri döndürmeye çalışmak gerekir. Örneğin; ABD de yılda 165 Mton belediye çöpü üretildiği ve yeraltına gömüldüğü, bu çöpün yeraltında biyolojik bozunma sonucu metan gazına ve suda çözünebilen maddelere dönüştüğü ve suda çözünebilen maddelerin yeraltı su sistemlerine karışarak suların kirlenmesine yol açtığı belirtilmektedir (Tilman, 1977). Toplanan belediye çöplerinin bir çukura doldurulması da ek mali külfet gerektirmektedir. Bu nedenlerle organik yapıdaki katı atıkların yok edilmesi için yeraltına gömme uygulamasının daha büyük sorunlara yol açtığı ve hatta düzenli depolamayla bile çevreye kanserojen madde yayıldığı rapor edilmiştir (Goldberg, 1995). Düzenli depolama sistemlerinde çıkan sızıntı suları da, çözümü zor sorunlar yaratmaktadır. Katı atık depolama sahalarında; meteorolojik koşullara bağlı olarak kontrol altına alınamayacak miktarda ve nitelikte sızıntı suyu oluşmaktadır. Ayrıca düzenli ya da düzensiz deponi alanlarında biyolojik bozunma sonucu oluşan ve çok değişik yapıdaki uçucu organik maddeler difüzlenerek atmosfere yayılabilmektedirler. Sızıntı suları ve atmosfere yayılan uçucu organik maddelerin kontrolü için, çevreye zarar vermeyecek şekle dönüşecek sistemlerin kurulması gerekmektedir. Toplanan, taşınan ve kontrol edilebilen geri dönüşümsüz atıklar, değerlendirilmeyip depolamayla; kontrol edilemeyecek sistemlerle, daha tehlikeli duruma getirilmektedirler. Değerli cevher olarak nitelendirilebilen ve büyük yatırımlarla toplanabilen katı atıkların en etkin biçimde kullanımına gidilmesi, çevre sorununu ortadan kaldıracağı gibi, enerji amacıyla kullanımı da enerji sorununa çözüm getirecektir. Katı atıkların ısıl değerleri 11,6-13,9 MJ/kg dir. Bitümlü kömürün ise 25,56 MJ/kg dir. Belediye çöpünün bileşimine bağlı olarak ısıl değeri de değişmektedir. Belediye çöpü ortalama bileşimi ve bileşenlere göre ısıl değerleri verilmiştir (Tilman, 1977),(Çizelge 2). Çizelge 2. Belediye Çöpünün % Bileşimi ve Üst Isıl Değeri Atık Bileşenleri % Bileşimi Isıl Değeri (MJ/kg) Organik Madde 73,60 13,90 Kağıt 42,00 18,59 Gıda 12,00 5,81 Bağ bahçe 15,00 6,97 Odun 2,40 16,27 Lastik,kauçuk 1,60 34,86 Tekstil 0,60 16,27 İnorganik 26,40 - Demir ve metaller 8,00 - Cam 6,00 - Taş ve pislik 11,00 - Diğerleri 1,40 - Ortalama bileşimi ve ısıl değerleri verilen bu atıkların çevreye atılması sadece çevreyi kirletmekle kalmaz, aynı zamanda bu önemli enerji hammaddesinin boş yere harcanmasına neden olmaktadır. Bu sebeple, bu atıkların enerji kaynağı olarak kullanımında çok değişik sistemler geliştirilmiştir. 606

6 KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİNDE GELİŞTİRİLEN SİSTEMLER Belediye çöpleri ve katı atıklar;yakma sistemlerinde, mekanik ayırma sistemlerinde, piroliz sistemlerinde ve dönüşüm sistemlerinde enerji hammaddesi olarak kullanılmaktadır. İlk üç sistem de Amerika'da çeşitli bölgelerde uygulanmaktadır. Örneğin, Massechusetts de 1200 ton/gün kapasiteli Saugus yakma sistemi General Elektrik Fabrikasına buhar üretmektedir. Chicago, Milwauke ve çok sayıda şehirlerde mekanik ayırma sistemleri kurulmuştur. Güney Charleston, Batı Virginia ve Maryland da büyük kapasiteli gaz yakıt üreten piroliz sistemleri kurulmuştur. Yakma Sistemleri Belediye çöplerinin yakılarak yok edilmesi uzun süreden beri kullanılmaktadır. Enerji kazanmaksızın yakma çok ülkede kullanılmaktadır. Enerji kazanma amacıyla çok sayıda, değişik türde sistemler kurulmuştur Örneğin, Saugus Yakma Sisteminde Von Roll Teknolojisi uygulanmıştır. Bu teknolojide belediye çöpü K sıcaklığında yakılmakta olup 50 ton atıktan 136 ton buhar (700 K ve 4,3 MPa) üretilmektedir. Sistem 215 ton/gün kapasitelidir. Ayrıca metaller de manyetik ortamda atıktan ayrılarak geri kazanılmaktadır. Wheelabrator- Frye yakma sistemi elektrik enerji sistemine bağlı olarak çalışmaktadır. Mekanik Geri Kazanma Sistemleri 1960 ların sonu ve 1970 lerin başında geri kazanma sistemleri kurulmuştur (Appell and et al,1970). EPA nın desteğiyle Union Elektrik Şirketi 325 ton/gün kapasiteli basit bir sistem geliştirilmiştir (Appell and et al,1971). Bu sistem hemen kopya edilmiştir. USBM (U.S. Bureau of Mines) kendi kolej sahasında maksimum enerji ve malzeme kazanımı için yaygın olarak uygulanan cevher zenginleştirme sistemini uygulamıştır(appell and et al, 1975). Burada uygulanan sistem düşük tenörlü cevherlerin zenginleştirilmesine benzer çok aşamalı proseslere benzemektedir. Ayırma işlemleri; yoğunluk, farklı iletkenlik, manyetik özellik ve yüzey kimyasına dayalı olarak yapılmıştır. Sistemde atık didiklenmekte, hava ile ayırıcıda hafif kağıt ve plastikler ayrılmakta ve geriye kalan manyetik ayırıcıda manyetik olanlar ayrılmaktadır. Burada ağır demirler, demir olmayan hafif metaller, çakıl, taş ve seramikler, saf cam, alüminyum, ağır organikler, kağıt ve plastikler ayrılmaktadır. Bu sistemde elde edilen hafif ve ağır organikler yakıt olarak kullanılmaktadır. Çok sayıda firma ve mühendisler çeşitli mekanik ayırma sistemleri geliştirmişlerdir. Amerikan Can Americology bu sistemlerden biridir. Bu sistemler USBM de yapılan çalışmaların uygulamalarını yansıtmaktadır. Milwauke, Wisconsin da kurulan benzer sistemde; günde 84 ton kağıt, 720 ton yakıt (kömüre karıştırılan), 84 ton demir, 60 ton cam, 6 ton Al ve 240 ton ağır organik içeren atık üretilmektedir. Yakıt, kömürle %10-15 oranında karıştırılarak yakılmaktadır. Burada kuru mekanik sistem uygulanmaktadır. Bu sisteme benzer diğer sistemler ton/d kapasiteli bir adet Monroe Country, New York ve diğeri Chicago, Illinois'de kurulmuştur. 200 ton/gün kapasiteli bir tane de Ames, Iowa da kurulmuştur. Bunlar USBM teknolojisinin aynıdır. Buna benzer çok sayıda sistemler Amerika'da çeşitli bölgelerde kurulmuştur. Black Clawson şirketinin kurduğu sistem ise yaş mekanik sistemdir. Hava yerine su kullanılmaktadır. Katı/su (hacim) oranı 3/97 dir. Sistemde, organikler, inorganiklerden ayrılmakta ve organik kısım eleklerde ve preslerde %50 nem olacak şekilde preslenerek yakıt olarak kullanılmaktadır. Bu sistemden bir tane ton/gün kapasiteli Hempstead, Long Island da kurulmuştur ve burada elektrik üretimi için buhar üretiminde yakıt olarak kullanılmaktadır. Piroliz Sistemleri Katı atıkların temiz ve uygun gaz ve sıvı yakıtlara dönüşüm sistemleridir. İlk defa Pitsburgh Enerji Araştırma Merkezinde 1960 ların sonlarına doğru uygulanmaya başlanmıştır. Burada USBM-AGA da kömürün karbanizasyonu, atık pirolizi için uygulanmıştır (Appell and et al, 1970). PERC ayrımsal damıtmanın, belediye çöpünün, temiz gaz ve sıvı yakıta, etkin bir 607

7 şekilde dönüştürülebildiğini göstermiştir. Union Carbide, Corborundum ve Mansaton Kimya gibi şirketler yaygın olarak kullanılan piroliz sistemlerini atıkların atıldığı bölgelere taşımışlardır. Occidental Petroleum ve Atomics International gibi şirketler mevcut sistemleri, bazı basamaklar ekleyerek, geliştirmişlerdir. Union Carbide Purox prosesi en gelişmiş gazlaştırma prosesi olarak bilinmektedir. Purox piroliz sistemi Tarrytown, New York daki araştırma bulgularını kullanmıştır. 5 ton/gün kapasiteli bir reaktörün başarılı çalıştığı görülmüştür. Bundan sonra ticari işletme South Charlecton West Virginia da 200 ton/gün kapasiteli olarak kurulmuştur. Bu işletmede belediye çöpü ve %20 katı içeren dip çamurları hammadde olarak kullanılmıştır (Anderson, 1975). Bu sistemde ısıl değeri (291 K) 13,04 MJ/m 3 olan bazı gaz yakıt üretilmektedir. Ayrıca yer doldurulmakta kullanılan cam, metal ve kül içeren ergimiş halde curuf ve gaz yakıtın temizlenmesinde kullanılan atık su (COD 60-70g/L) da üretilmektedir. Bu tür uygulamalar ve başarılar arasında atıklardan üretimiyle ilgili 14 adet, toplam günlük kapasitesi 8515 ton olan bir işletme kurulmuştur. Bu işletmede 2,65 Gton/yıl belediye çöpü işlenmiştir. Daha sonraları günde 9,1 kton işleyen dokuz işletme daha kurulmuştur (Molton and Demmitt, 1977). Amerika da, 1979 dan sonra, 44,3 PJ luk enerji kazanan işletmeler kurulmuştur yılları arasında toplam ton/gün kapasiteli (4,8 Gton/yıl atık işleyen ve 36,9 PJ/yıl enerji üreten) işletme kurulmuştur. Atıktan enerji üretim teknolojisi hızlı bir gelişme göstermiştir. Bunun başlıca nedenleri atıkların çevre problemi yaratması ve enerji sorununun ortaya çıkmasıdır. Bu teknolojiler gelişirken ikincil ve üçüncül üretim sistemlerinin de geliştirilmesine çalışılmıştır. Bu çalışmalar laboratuvar boyutta yapılırken, pilot ve hatta ticari işletmelerin kurulmasına da gidilmiştir. Sıvı yakıtların üretimi (Belediye çöpünde pirolitik yağ üretimi), ısıl işlemlerle doğal gaza yardımcı gaz üretimi (Sentetik gaz geri devri ile katı atıklardan gaz üretimi) ve akışkan yataklarda yakma ile enerji kazanımı sağlanan sistemler kurulmuştur. Dönüşüm Sistemleri Atıklar bu tür sistemlerle yaygın olarak kullanılan yakıtlara dönüştürülmektedir. Yaygın olarak kullanılan ve sanayinin bağımlı olduğu yakıtlardır. Bu yakıtlar gaz, alkol ve petrole benzer akar yakıtlardır. Atıklardan enerji üzerine çalışmalar 1965 den beri devam etmektedir. Bu çalışmaların biri de Lignoselülozik yapıdaki katı atıkların sulu ortamda sıvılaştırılarak ham petrole benzer akaryakıt (yağ) üretimidir. Bu üretim yöntemi sıvılaştırma işlemi olarak bilinmektedir. Katı atıkların enerji amacıyla kullanımında direk yakma, mekanik ayırma ve piroliz yöntemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Özellikle bu sistemler belediye çöplerinin hammadde olarak kullanıldığı sistemlerdir. Organik karbon içeren katı atık kaynaklarının sadece belediye çöpü olmadığı belirtilmiştir. Endüstriyel ve tarımsal alanlarda da gerek suda çözünmüş halde organik madde ve gerekse katı halde organik madde çevreye verilmektedir. Bu maddelerin mevcut sistemlerle temiz ve uygun gaz ve sıvı yakıta dönüşümlerinde, topluma psikolojik etkileri de bulunmaktadır. Örneğin piroliz olayında kanalizasyon dip çamurlarının kullanımı çok sıkıcı olabilmektedir lerden sonra organik madde içeren atıkların uygun ve temiz yakıta dönüştürülmesi üzerindeki laboratuvar çalışmaları pilot işletmelerde uygulanmış ve daha sonra büyük işletmelerin kurulmasını sağlamıştır. Dönüşüm sistemleri şu şekilde sıralanabilir. 1-Anaerobik Sindirimlerde Metan Gazı (Biyogaz) Üretimi Katı atıklardan, havasız, özel besinlerin ve koşulların sağlandığı ortamda, fermantasyonla biyogaz üretilmektedir. Günümüzde, biyogaz üretim sistemleri de geliştirilmiştir (Tekinel ve Körükçü, 1983). 2-Ergimiş Tuz Yataklarında Düşük Isıl Değerli Gaz Üretimi Bu sistemde katı atık, 1273 K de ergimiş Sodyum Karbonat yatağının altında katı hava ile karıştırılarak yakılmakta ve CO, hidrojen, metan ve etan gibi yanıcı gaz üretilmektedir. 608

8 3-Sentetik Gaz Geri Devir Prosesi ile Gaz Üretimi. Bu yöntemde katı atık,basınçlı depolara girer. Basınçlı depolarda basınçlı metan üretme (MPR) reaktörüne verilir ve burada ters akımla gelen hidrojen içeren sentetik gazla karışır. MPR ye katı, ya serbest düşme ile girer ya da reaktör boyunca hareketli yatak ile girer. Kül (metal-cam) ve kömür karışımı buhar enjeksiyonu ile ayrılır ve buharla kömür, oksijeninin verildiği gazlaştırma kulesine verilerek sıcak sentetik gaz üretilir. Bu gaz tekrar MPR ye geri devir edilir. MPR de yüksek oranda metan içeren (% 17,2 metan, %58,6 hidrojen hacimce) gaz yakıt üretilir. Hareketli sistemde metan %24 dolayındadır. Bu sistem göstermelik deneme sistemi olarak kurulmuş ve daha sonra uygulamaya alınmıştır. 4-Belediye Çöpünden Pirolitik Yağ Üretimi Bu yöntem flaş piroliz yönteminin bir uyarlamasıdır. Belediye çöpünün parçalanmasından sonra, manyetik ayırma ve hava ile ayırma işlemi uygulanıp, geriye kalan organikler %3 neme kadar kurutularak tekrar di diklenmektedir (Elliott, 1981a). Sonra alüminyum ve cam parçaları ayrılmaktadır. Sonra organikler 14 mesh boyuta kadar düşürülerek, organik taneciklere flaş piroliz prosesi uygulanmaktadır. Bu yöntemle pirolitik yağ üretilmektedir. Belediye çöpünden elde edilen yağ, çok çeşitli maddelerin karışımından olan bir akışkandır. Bileşiminde mol kütlesi g/mol olan bileşikler bulunmaktadır. Kaynama sıcaklığı K arasındadır. Bileşiminde kütlece % 57,5 karbon içeren yakıtın ısıl değeri 24,4 MJ/kg dır. Çoğu fraksiyonunda C/O oranı 1/2 ve koyu kahve renklidir. Bu yöntemde pirolitik kok ve gaz da üretilmektedir. Kullanılan ham maddeye (Hayvan gübresi, çeltik kavuzu, saman, belediye çöpü) göre ürünlerin bileşimleri de değişmektedir. örneğin gübrede, çeltik kavuzunda, saman ve belediye çöpünde elde edilen pirolitik koktaki karbon yüzdeleri (kütlece), 34,5, 36,0, 51,0, 48,8 iken, gazın bileşiminde CO: 21,9, 28,5, 53,9, 34,9dır nin ortalarında 200ton/d kapasiteli göstermelik işletme Sandiago da işletmeye alınmıştır. 5-Organik Atıklardan Metanol Üretimi Formaldehit üretiminde kulanılan esas hammadde olmasının yanında metanolden çok sayıda kimyasal madde de üretilmektedir. Bunlar; dimetil tereftalat, metil halojenür, metil amin, metil metakrilat etilen glikol, metil ester ve asetik asittir. Çağımızda ise metanolün direk kullanıldığı alanlarda çok sayıda patent ve yayınlar bulunmaktadır. Bunlar yağ için antifiriz olarak, roket, jet ve yakma makinaları yağı incelticisi, kömür, kömür katranı, gaz ve sıvı hidrokarbon temizleyicisi, plastiklerde katalizör uzaklaştırıcı, metalürjide karbürleştirici ve katılaştırıcı ortam, tohum koruyucu, hidrolik çimento geciktirici, uranyum cevheri gösterici ajanı gibi çoğu endüstride kullanılmaktadır. Bunlardan en önemlisi iyi bir yakıttır. Metanol üretiminde kullanılan ana maddeler karbondioksit ve hidrojendir. Herhangi bir yöntemden elde edilen CO ve CO 2 gaz karışımı hidrojenasyonla metanole dönüşmektedir. Bu olayların olduğu sistemler geliştirilmiştir (Kranitch and Weiss, 1980) 6-Etil Alkol Üretimi Lignoselulozik yapıdaki tarımsal atıklar kimyasal olaylarla hidrolize uğratılarak selüloz önce glikoz birimlerine ve glikoz da biyokimyasal fermantasyonla etil alkole dönüştürülmektedir. Etil alkol direk yakıt olarak kullanıldığı gibi, petrole (benzine) enjekte edilerek gazohol denilen ve petrolün %15 inin yerini alan bir yakıt üretilmektedir (Leonard and Hasney, 1945). 7-Sıvılaştırma İle Akaryakıta Dönüşüm Organik yapılı katı atıkların, basınç altında, yüksek sıcaklıkta, sulu ortamda, çeşitli katalizörler yardımıyla yaygın olarak kullanılan gaz (% 2-10 ), kok (%5-10) ve yağ (%40) gibi akar yakıtlara dönüşmesi olayıdır. Bu dönüşümde hammaddenin kurutulması gerekmemektedir. İşlemden sonra bazı çalışmalar, hammaddeden %5 i kadar kullanılmayan bir atığın kaldığını ve yağa dönüşümün %70 dolayında olduğunu göstermiştir. Henüz gelişme aşamasında olan sıvılaştırma işleminin üzerindeki çalışmalar ve uygulamalar günümüzde 609

9 yoğunluk kazanmıştır. Konu ile ilgili çalışmalar 1920 lerin başlarında başlamış olup, bütün dünyada (Davis, 1983, Elliott and Baker, 1986, Elliott, 1981, 1981a, 1985, Houle and et al, 1976, Molton and Miller, 1978, Wilhelm,1981) ve ülkemizde (Ergun, 1980, Demirtaş, 1985, Taner, 1987) de konu ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. SONUÇ Bu bilgilerin ışığında ülkemiz için enerjiyi dışa bağımlıktan kurtarmanın yolarından biri de belediye çöpü, tarımsal ve endüstriyel organik yapıdaki geri dönüşümsüz katı atıkların yaygın olarak kullanılan ve sanayinin bağımlı olduğu akar yakıt ve gaz yakıta dönüşüm sistemlerinin geliştirilmesinde ve kurulmasında çaba göstermesidir. Katı atıklar her yıl yenilenebilmekte ve insanoğlu yaşadığı sürece de varolmaktadır. Bir gün bitebileceği endişesi de bulunmamaktadır. Konuyla ilgili bilimsel ve uygulamalı araştırmaların desteklenerek çevreyi kirleten; toplama, taşıma, depolama, çevreye etkisiz duruma getirme vs. gibi çok yüksek maliyeti olan belediye çöpü ve benzeri atıkların enerji kaynağı olarak kullanımına en kısa zamanda gidilmelidir. KAYNAKLAR Agricultural Structure and Production, (1984), Prime Ministry State Inst. of Statistics, Turkey Altaş, M., Fikret, H. ve Çelebi, E., (1990), Enerji İstatistikleri, Türkiye 5. Enerji Kong., 210s, Ankara. Anderson, J. E., (1975), The oxygen Refuse Convertor- A system for producing fuel gas, oil, molten metal and slag from refuse Union Carbide Corporation. Appell, H. R.; Fu, Y. C.; Friedman, S.; Yavorsky, P. M.; Wender, I.,(1971), Conversion Organic Wastes to Oil, a Replenishable Energy, US Bureau of Mines, RI 7560 Appell, H. R.; Fu, Y. C.; Illig, E. G.; Steffgen, F. W.; Miller, R.D., (1970), Conversion of Urban Refuse to Oil, U.S. BOM, TP25 Appell, H.R.; Fu,Y.C.; Illig, E.G.; Steffgen, F.W.; Miller, R.D., (1975), US Bureau of Mines Report of Investigation RI 8013 (Washington) Bridgewater, V. and Evans, G.D., (1993), An Assessment of Thermochemical Conversion Systems for Processing Biomass and Refuse, ETSU, Harwell. Brıdgwater, V., (1996), Production of High Grade Fuels and Chemicals from Catalytic Pyrolysis of Biomass, Catalysis Today, 29, p.285. Brown, H. B., (1938), Cotton, McGraw-Hill Company Inc. pp Davis, H. G., (1983), Direct Liquefaction of Biomass, Final Report and Summary of Effort 1977, Lawrence Berkeley Labaratory, LBL Demirtaş, A.; (1985), A New Method on Wood Liquefaction, Chim. Acta Turc., Vol.13, No Elliott, D. C., (1981), Process Devolepment for Direct Liquefaction of Biomass Fuels from Biomass and Wastes, D.L. Klass and G.H. Envert, Ann Arbor Science Publishers, Inc, Ann Arbor, MI, pp Elliott, D. C., (1981a), Fuels from Biomass and Wastes, D.L. Klass and G. H. Emert, eds., Ann. Arbor Science Publishers, Inc., Ann. Arbor, MI, pp

10 Elliott, D. C., (1985), Analysis and Comparison of products from wood Liquefaction Fundementals of Thermochemical Biomass Conversion, R. Overend et al. eds. Elsevier Applied Science Publishers. Elliott, D. C., (1988), IEA Co. operative Project DI Biomass Liquefaction Test Facility Project: Vol. 4, Analysis and upgrading of Biomass Liquefaction Products, Pacific Northwest Lab., Richland, WA, p Elliott, D. C.; Baker, E. G., (1986), Hydrotreating Biomass Liquids to Produce Hydrocarbon Fuels, Symp. Energy From Biomass and Wastes X, Washington, D.C., April Ergun, S.; (1980), Biomass Liquefaction Efforts in the United States, U.S. DOE Report LBL Goldberg, M. S., Alhomsi, N., Goulet, L. ve Riberdy, H., (1995), Incidence of Cancer Among Persons Living Near a Municipal Solid Waste Landfill Site in Montreal, Guebec, Archives of Env. Health, vol 50, iss6, p Houle, E. H.; Ciriella, S. F.; Ergun, S. and Basunio, D. J.; (1976), Thechnical Evaluation of the Waste-to-Oil Pilot Plant at Albany, Oregon, by Bechtal Corp, for U.S. ERDA Contract E(04-3)-1194 Huffman, R., Graham, R. G. and Brigwater, A.V., (1994), Proc. Adv. Thermochem. Biomass Conv., p Kranitch, W. C.; Weiss, A. H., (1980), Oil and Gas from Cellulose by Catalytic Hydrogenation, Chem., J. Chem. Eng Leonard, R. H. and Hasney, G. S, (1945), Fermentation of Wood Sugars to Ethyl Alcohol, Ind. End. Chem., 37, Molton, P. M. and Demmitt, T. F.; (1977); The Mechanism of Cellulose Pyrolysis: A reviev of the Literature, Battelle-Northwest Report BNWL-2297 Odc-813.4, 23pp Molton, P. M.; Demmitt, T. F.; Donovan, J. M.; and Miller, R. K.; (1978), Mechanisms of Conversion of Cellulosic Wastes to Liquid Fuels in Alkaline Solution, Symp. Papers. energy from Biomass and Wastes, Inst. Of Gas Tech., Chicago Illionis, pp: Riley, G. A.; (1944), The Carbon Metabolism and Phatosynthetic Efficiency of the Earth as a Whole, Am. Sci. 32 (2), Taner, F.; Boztepe, H.; Kimyonsen, U.; (1987), Thermochemical Treatment of the Solid Waste Obtained from NaOH Pulp and Paper Factory with 15% Acetic Acid and for Taşdemiroğlu, E., (1986), Biomass Energy Potential in Turkey, Proc. of the 1986 Int. Cong. on Renewable Energy Sources, Madrid, Spain, May, p Tekinel, O. ve Körükçü, A, (1983), Biyogaz Ülkemizde ve Diğer Ülkelerde Uygulamamlar, Seyhan Grafik Matbaası, İstanbul. Tillman, D.A.; Anderson, L. L, (1977), Fuel From Waste, Academic Press Inc. NewYork p Wilhelm, D. J., (1981), ''Transportation Fuel from Biomass by Direct Liquefaction and Hydrotreating'', in Proceeding of Energy from Biomass and Wastes V, Lake Buena Vista, Florida, January

TÜRKİYE DE BİYOKÜTLE POTANSİYELİ VE ENERJİSİ

TÜRKİYE DE BİYOKÜTLE POTANSİYELİ VE ENERJİSİ V. ULUSAL TMMOB Çevre Mühendisleri Odası ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ TÜRKİYE DE BİYOKÜTLE POTANSİYELİ VE ENERJİSİ (1), Bülent HALİSDEMİR (2), Ergün PEHLİVAN (3), İlker ARDIÇ (4) ÖZET Mersin Üniv. Müh.

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI Sebahat Akın Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Balıkesir sakin@balikesir.edu.tr ÖZET Dünyada fosil yakıtların tükenmekte

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 2(1): 61-66, 2012 Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli Iğdır Üniversitesi

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Ayşe Hilal ULUKARDEŞLER a,*, Yahya ULUSOY a, Zeynal TÜMSAVAŞ b a Uludağ Üniversitesi, Teknik Bilimler

Detaylı

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARININ GİDEREK AZALMASI ENERJİ KAYNAKLARI ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN ARTMASI CO 2 EMİSYONU ELEKTRİK ENERJİSİNİN DEPOLANAMAMASI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARINDA

Detaylı

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ Nuri Azbar ÇMO İzmir Şubesi & Ege Üniversitesi, Çevre Sor. Uyg ve Ar. Merkezi, Izmir nuri.azbar@ege.edu.tr Atıktan Enerjiye «Atıktan Enerjiye» atıkların termal (yakma,

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

İleri Termal Teknolojiler ile Sentetik Gaz Üretimi ve Sürdürülebilirlik

İleri Termal Teknolojiler ile Sentetik Gaz Üretimi ve Sürdürülebilirlik İleri Termal Teknolojiler ile Sentetik Gaz Üretimi ve Sürdürülebilirlik By: Oğuz CAN, Recydia AŞ. General Manager Date: 29.05.2013 Venue: Oturum 3/ Salon 2 Sürdürülebilirlik Sürdürülebilir kalkınmanın

Detaylı

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır.

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Yüzyıllarca evlerde biyoenerji,odun ve organik atıklardan gelen biyo kütle şeklinde kullanılmıştır.

Detaylı

AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ YAN ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ YAN ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ YAN ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ U. OLGUN, Ö. ÖZYILDIRIM, V. SEVİNÇ Sakarya Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Mithatpaşa, 54, Sakarya ÖZET Ayçiçek yağı üretim tesislerinden

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 KOMPOZİT ATIKLARIN GERİ DÖNÜŞÜMÜ Farklı malzemelerden yapılmış, elle birbirinden ayrılması mümkün olmayan ambalajlara, kompozit ambalaj adı

Detaylı

ÇAM KOZALAĞININ PİROLİZİ İLE ELDE EDİLEN KATI ÜRÜNÜN AKTİF KARBON OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

ÇAM KOZALAĞININ PİROLİZİ İLE ELDE EDİLEN KATI ÜRÜNÜN AKTİF KARBON OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ÇAM KOZALAĞININ PİROLİZİ İLE ELDE EDİLEN KATI ÜRÜNÜN AKTİF KARBON OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Esin APAYDIN, Ayşe E. PÜTÜN Anadolu Üniversitesi, İki Eylül Kampüsü, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri

Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri RENSEF Yenilebilir Enerji Sistemleri ve Enerji Verimliliği Fuarı 31 Ekim 2014, Antalya Dr. Mustafa Tolay Genel Sekreter Biyoenerji Derneği www.biyoder.org.tr TÜRKİYE

Detaylı

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ Ufuk SAYIN Demet ERDOĞAN 17 Haziran 2011-ICCI-İstanbul Atık Yönetimi Hiyerarşisi EHCIP KAAP Atık

Detaylı

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ Görkem Değirmen a, Ayşe E. Pütün a, Murat Kılıç a, Ersan Pütün b, * a Anadolu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ

TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ 1 Mustafa ÖZCAN 1 Semra ÖZTÜRK 2 Mehmet YILDIRIM ozcanm2000@yahoo.com semra@kocaeli.edu.tr myildirim@kocaeli.edu.tr 1 Kocaeli

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur?

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur? 1. Doğalgaz nedir? Başta Metan (CH 4 ) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz havadan daha hafif bir gazdır. 2. Doğalgaz nasıl

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KAYISI PULP ININ DEĞERLENDİRİLMESİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KAYISI PULP ININ DEĞERLENDİRİLMESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KAYISI PULP ININ DEĞERLENDİRİLMESİ Nurgül Özbay* Başak Burcu Uzun** Esin Apaydın** Ayşe Eren Pütün** *Anadolu Üniversitesi Bozuyük Meslek Yüksekokulu Bozuyük.BİLECİK

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

Prof. Dr. Ayşen Erdinçler

Prof. Dr. Ayşen Erdinçler Prof. Dr. Ayşen Erdinçler Boğaziçi Üniversitesi, Çevre Bilimleri Enstitüsü Hisar Kampüs, Bebek, 34342 İstanbul E-mail: erdincle@boun.edu.tr Tel: 0212 3597255 Fax: 0212 2575033 Atıksulara fiziksel, kimyasal

Detaylı

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN Harici Yanma Tesisi Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü Özgür AKGÜN 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Alanı 4.2 km² 3 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Ülkemizin en büyük ve tek entegre yassı çelik üreticisi 9 milyon

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi

Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi 1 *Nedim SÖZBİR, 2 Mustafa AKÇİL and 3 Hasan OKUYUCU 1 *Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Müh. Bölümü, 54187 Esentepe, Sakarya 2

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI Dünya nüfusunun hızlı bir şekilde artmaya devam etmesi, sanayileşmenin yeni boyutlar kazanması ve insanoğlunun geleneksel yaşam şartlarından kurtularak yaşama

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 BĐYOYAKIT

Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 BĐYOYAKIT Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 TÜRKİYE DE BİYOYAKIT B GELİŞ İŞMELERİ BĐYOYAKIT İÇERİK Niçin Biyoyakıtlar? Biyoyakıt Teknolojisi Dünya Enerji Profili ve Biyoyakıtlar Türkiye Enerji Profili ve Biyoyakıtlar

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ Artan nüfus, kentlesme ve sanayilesmeye paralel olarak olusan katı atık miktarı da hızla artmakta ve kentler için giderek daha büyük bir sorun haline gelmektedir. Gelismis

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER Teknoloji Alanı: Su Kaynaklarında Kirliliğinin Önlenmesi ve Kontrolü Hedef 2: Bu bakterilerin ve ortamından alınma tekniklerinin geliştirilmesi Hedef 3: Kontamine bakterinin etkisiz hale getirilme yöntemlerinin

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Ak Gıda yı Tanıyalım Ak Gıda bir Yıldız Holding kuruluşu 1996 da Sakarya Akyazı ilçesinde küçük bir tesisin alınması

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

TÜRKĐYE'DEKĐ TARIM ATIKLARININ VE TATLI SORGUMUN ENERJĐ ELDESĐ

TÜRKĐYE'DEKĐ TARIM ATIKLARININ VE TATLI SORGUMUN ENERJĐ ELDESĐ TÜRKĐYE'DEKĐ TARIM ATIKLARININ VE TATLI SORGUMUN ENERJĐ ELDESĐ AMACIYLA DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Yücel ERDALLI 1956 yılında Nevşehir'de doğdu. 1982 yılında Yıldız Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Müh.

Detaylı

CatLiq Oil ORGANİK ATIKLARDAN SENTETİK PETROL. ALTACA ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ ve ENERJİ ÜRETİMİ AŞ

CatLiq Oil ORGANİK ATIKLARDAN SENTETİK PETROL. ALTACA ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ ve ENERJİ ÜRETİMİ AŞ CatLiq Oil ORGANİK ATIKLARDAN SENTETİK PETROL 1 CatLiq Oil nedir? CatLiq adı Catalytic Liquidification kelimelerinin ilk hecelerinden oluşmuştur. Catalytic Liquid Conversion Teknolojisi olarak bilim çevrelerince

Detaylı

BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇERIK Giriş Biyokütle potansiyeli Biyokütle dönüşüm süreçleri Dünyada biyoetanol Türkiye de biyoetanol

Detaylı

UŞAK TİCARET VE SANAYİ ODASI TEKSTİL ÜRETİM VE KULLANIM ATIKLARININ GERİ KAZANIMI, EKONOMİK ETKİLERİ

UŞAK TİCARET VE SANAYİ ODASI TEKSTİL ÜRETİM VE KULLANIM ATIKLARININ GERİ KAZANIMI, EKONOMİK ETKİLERİ UŞAK TİCARET VE SANAYİ ODASI TEKSTİL ÜRETİM VE KULLANIM ATIKLARININ GERİ KAZANIMI, EKONOMİK ETKİLERİ Caner Urhan 05.02.2015 Bursa NEDEN GERİ DÖNÜŞÜM Üretim süreçlerindeki çevresel etkileri azaltmak, doğaya

Detaylı

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI Kasım 2014 Çimento Üretimi Çimento yarı mamulü olan klinker; kireçtaşı, marn ve kil gibi hammaddelerin öğütülüp homojenize

Detaylı

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir?

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye çöp gazı (LFG) belediye katı atıklarının (MSW) çözünmesinin yan ürünüdür. LFG: ~ 50% metan gazı (CH 4 ) ~ 50% karbondioksit (CO 2 )

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK (24.12.2009 Tarih Ve 27442 Sayılı Resmi Gazetedeki Değişiklik İle Birlikte) MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ek 1 ve Ek 2 listesinde

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ Volkan YANMAZ Y.Kimyager Nisan 2016 İstanbul - REW Bitkisel Yağlar Bitkisel yağlar, zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı bitki tohumlarından

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarımsal Mekanizasyon Atatürk Üniversitesi 1988 Y. Lisans Tarım Makinaları Bölümü Anabilim Dalı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarımsal Mekanizasyon Atatürk Üniversitesi 1988 Y. Lisans Tarım Makinaları Bölümü Anabilim Dalı ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Yahya ULUSOY 2. Doğum Tarihi : 10 Kasım 1964 3. Unvanı : Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarımsal Mekanizasyon Atatürk Üniversitesi 1988 Y. Lisans

Detaylı

ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN

ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN Enerji Tarımı Nedir? Dünyada üretilmekte olan yağlı tohumlu bitkilerin (kolza, soya, aspir, ayçiçeği vb.) ham yağından biyodizel, karbonhidrat bitkilerinin

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ BİYOKÜTLE-BİYOGAZ BİYOKÜTLE NEDİR? Biyokütle yakıt olarak kullanılabilen ağaç, bitki, gübre ve atıklar gibi biyolojik malzemelerden elde edilen enerji anlamında kullanılmakta olup; yenilenebilir, her yerde

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ. PLASTİKLERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ (Recycling)

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ. PLASTİKLERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ (Recycling) PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİKLERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ (Recycling) PLASTİKLERİN GERİ KAZANIMI * Plastikler atık olarak doğaya atıldıklarında, bozunma sıcaklıklarının yüksek olması, ultroviyole

Detaylı

EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ

EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ 1- Rafineriler: a) Ham petrol rafinerileri, b) 500 ton/gün üzeri taşkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaştırılması ve sıvılaştırılması projeleri,

Detaylı

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları, Güney Bulgaristan, 16 Haziran 2007. Plovdiv University Ağustos 2008 : 0.25 ppb Eylül 2009 :0.5 ppb Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları,

Detaylı

KÖMÜRÜN SIVI YAKITLARA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

KÖMÜRÜN SIVI YAKITLARA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ KÖMÜRÜN SIVI YAKITLARA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ Muammer CANEL(*) ÖZET Kömür, ev ve endüstriyel amaçlı ısıtma, ulaşım, gazlaştırılarak çeşitli gazlar elde etme gibi yaygın kullanım alanları yanında; stvüaştırılarak

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU T. GÜNGÖREN 1, H. MADENOĞLU 1, M. SERT 1, İ.H. METECAN 2, S. ERDEM 1, L. BALLİCE 1, M. YÜKSEL 1, M. SAĞLAM 1 1 Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ Hasan GÜVEN Çevre Yüksek Mühendisi Çevre ve Şehircilik İl Müdürü DÜZCE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ Hava: Dünya atmosferini meydana getiren gaz karışımı. Ancak, atmosferin halk

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA (TGD) Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman tasarruflu

Detaylı

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi ADANA (2014) KĐREÇ Kireç taşlarının 900 o C-1200 o C de kalsinasyonu ile kireç (CaO) elde edilir.

Detaylı

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Prof. Dr. F. Dilek Sanin Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü 06800 Ankara Çamurun oluşumundan bertarafına

Detaylı

Ömrünü Tamamlamış Lastikleri Geri Dönüştürme Sistemi

Ömrünü Tamamlamış Lastikleri Geri Dönüştürme Sistemi Ömrünü Tamamlamış Lastikleri Geri Dönüştürme Sistemi 2011 Fabrika Kurulum İlkeleri ÖTL ile İlgili Mevzuatlar Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı