Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarına Başvuranlarda Hipertansiyon Prevalansı, Farkındalığı, Kontrolü ve Etkileyen Faktörler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarına Başvuranlarda Hipertansiyon Prevalansı, Farkındalığı, Kontrolü ve Etkileyen Faktörler"

Transkript

1 Araştırma / Research Article TAF Prev Med Bull 2013; 12(1):79-86 Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarına Başvuranlarda Hipertansiyon Prevalansı, Farkındalığı, Kontrolü ve Etkileyen Faktörler [Hypertension Prevalence, Awareness, and Control, and Affecting Factors among the Primary Care Clients] ÖZET AMAÇ: Hipertansiyon (HT), dünyada ki ölümlerin en başta gelen risk faktörüdür. Kan basıncı (KB) yüksek olanların yaklaşık olarak yarısı bu sorundan habersiz yaşamaktadır. Araştırmanın amacı, birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranlarda HT prevalansı, farkındalığı ve kontrolünü etkileyen faktörleri değerlendirmektir. YÖNTEM: Bu bir kesitsel araştırmadır. Araştırma, 2011 yılında Yozgat il merkezindeki birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran 18 yaş ve üzeri 1094 yetişkin arasında yapıldı. Veriler, intörn hemşireler tarafından anket uygulaması ve üst koldan sphygmomanometer ile KB ölçülerek toplandı. Verilerin analizinde korelasyon ve binary lojistik regresyon kullanıldı. BULGULAR: Araştırmaya katılanlarda HT prevalansı %37,6 ve HT farkındalığı %60,1 dir. Yaş ve vücut kitle indeksinin artmasıyla HT prevalansı artmaktadır. HT farkındalığı, kadınlarda, çalışmayanlarda, ekonomik durumu orta ve iyi olanlarda ve yaşı büyük olanlarda daha yüksektir. Daha önce KB si yüksek saptananlar (%46,9) ile HT tanısı alanların (%41,7) yarıya yakınının KB si kontrol altındadır. Yaşın artmasıyla yüksek KB nin kontrol altına alınması zorlaşmaktadır. SONUÇ: Birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranlardaki HT prevalansı, farkındalığı ve kontrol oranları topum geneliyle benzer düzeydedir. Toplumda HT farkındalığı ve kontrolünü artırmak için sağlık kuruluşlarına başvuranların KB ölçümünün sorgulanması, duruma göre KB sinin ölçülmesi ve yüksek olanlara danışmanlık verilmesi önerilmektedir. SUMMARY AIM: Hypertension (HT) is the most common cause of deaths in the world. Nearly half of the people with HT are unaware of the problem. The aim of the study is to assess the hypertension prevalence, awareness and control, and affecting factors among the primary care clients. METHOD: This is a cross-sectional study. The study was conducted on 1094 primary care clients who are 18 years old and over in Yozgat province center, in Data was collected with a questionnaire and by measuring blood pressure (BP) with sphygmomanometer on upper arm by intern nurses. Correlation and binary logistic regression were used for data analysis. RESULTS: Hypertension prevalence and awareness were 37.6 and 60.1% respectively, among the primary care clients. As age and body mass index increases so does the HT prevalence. The HT awareness is more among women, the unemployed, the older, and those with a middle or high income household. The high BP of less than half of the people whose BP was previously found to be high (46.9%), and who were diagnosed with HT (41.7%) is under control. It becomes more difficult to bring high BP under control as people become older. CONCLUSION: The HT prevalence awareness and the control rates are in similar level with the general population. In order to increase the awareness and control of HT, the BP measurement of the clients should be inquired, and if necessary their BP should be measured and those with high BP should be counseled accordingly. Mahmut Kılıç Bozok Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu, Yozgat Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Prevalans, Farkındalık, Kontrol, Birincil Bakım. Key Words: Hypertension, Prevalence, Awareness, Control, Primary Health Care. Sorumlu yazar/ Corresponding author: Mahmut Kılıç Bozok Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu, Yozgat, Türkiye. Gönderme Tarihi/Date of Submission: , Kabul Tarihi/Date of Acceptance: DOI: /pmb GİRİŞ Dünyadaki ölümlerin (2008) yaklaşık olarak %63 ünün nedeni bulaşıcı olmayan hastalıklardır (NCDs). NCDs başında kalp-damar hastalıkları gelmektedir. NCDs sonucu oluşan ölümlerin %80 i, düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana gelmektedir. Ülkemiz orta gelirli ülkelerin üst grubu içinde yer almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü nün (DSÖ) Bulaşıcı olmayan hastalıkların Küresel Durum Raporu 2010 a göre, yüksek kan basıncı (YKB) kronik hastalıklar ve ölümler için majör risk faktörlerinin başında gelmektedir. Dünyadaki hipertansiyonlu (HT) kişi sayısı, 1980 den 2008 e 600 milyondan yaklaşık 1 milyara ulaşmıştır. Dünyada (2008) 25 yaş ve üstünde YKB prevalansı %40 lar civarında olup, her yıl yaklaşık 7,5 milyon kişi -tüm ölümlerin %12,8 i- YKB nin neden olduğu hastalıklar nedeniyle ölmektedir. YKB, toplam Sakatlığa Ayarlanmış Yaşam Yılının (Disability Adjusted Life Years- 79

2 DALY) %3,7 sini oluşturmakta ve kroner kalp hastalığı ve strok için majör risk faktörüdür (1). Günümüzde hastalık ve risk faktörlerinin topluma getirdikleri sosyoekonomik yük hesaplanmakta ve buna göre politikalar belirlenmektedir. Türkiye Hastalık Yükü Çalışması (THYÇ) 2004 e göre, ülkemizdeki ölümlerin %79 u NCDs nedeniyledir. Ülkemizde DALY ye neden olan ilk 7 risk faktöründen birincisi YKB dir ve bu risk faktörünün kontrol altına alınması ile her dört ölümden birinin (%25,2) önlenebileceği tahmin edilmektedir (2). Amerikan Kalp Derneği, kan basıncı normal olan yetişkinlerin 2 yılda bir, prehipertansif kişilerin yılda bir kez kan basıncını ölçtürmelerini önermektedir (3). Erkelerde HT prevalansı, farkındalığı, tedavi olma ve tedavi olanlarda kontrol oranları gelişmekte olan ülkelerde sırayla %32,2, 40,6, 29,2 ve 29,6 iken, gelişmiş ülkelerde sırayla %40,8, 49,2, 29,1 ve 33,2; kadınlarda ise gelişmekte olan ülkelerde sırayla %30,5, 52,7, 40,5 ve 34,0 iken, gelişmiş ülkelerde %33,0, 61,7, 40,6 ve 38,4 tür (4). Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 e göre 18 yaş ve üzeri kişilerin %13 ünde HT öyküsü varken HT prevalansı %31,8, Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı (SALTurk) 2008 yılı çalışmasına göre bu oranlar sırayla %17,2, 35,1 dir (5,6). Türk Erişkinlerinde Kalp Hastalıkları ve Risk Faktörleri (TEKHARF) çalışmasının 1990 yılı verilerine göre HT prevalansı %33,7 (prehipertansiyon (PreHT) %32,8) iken 2000 yılı taramasına göre 10 yılda erkeklerde sistolik kan basıncında (SKB) net 4,4 mmhg, diastolik kan basıncında (DKB) 2,7 mmhg, kadınlarda ise SKB 6,4 mmhg, DKB 4,2 mmhg yükseldiği saptanmış olup, hipertansiyon prevalansı erkeklerde %38, kadınlarda %46 bulunmuştur (7). Ülkemizde HT prevalansı artma eğiliminde iken Finlandiya da alınan önlemler sonucunda her iki cinsiyette de 1982 den 2007 (Erkeklerde: %63,3 ten %52,1 e, Kadınlarda: %48,1 den %33,6 ya) düşme eğilimindedir (8). Sağlık Bakanlığı nın 2002 yılında yaptığı Sağlıklı Beslenelim Kalbimizi Koruyalım (SBKK) çalışmasına göre, toplumdaki HT prevalansı %21,7 (erkek: %19,5, kadın: %22,6) olup, HT si olanların ancak %20,1 inin (erkek: %16, kadın: %21,8) ilaç tedavisi aldığı belirlenmiştir (9). SBKK (%49,8) PatenT (%59,3) ve SALTurk e (%51) göre HT sorunu olanların yarısı bu sorunun farkında değildir (5,6,9). Diğer bazı ülkelerde kan basıncı yüksek olanların yaklaşık olarak yarısı, ABD de ise (%28,2) dörtte biri bu sorunun farkında olmadan yaşamaktadır (4,10-12). Herhangi bir nedenle sağlık kuruluşlarına başvuran kişilerin, hem sağlıklarına daha duyarlı olması hem de sağlık personeli tarafından gerekli danışmanlık verilmesi beklenir. Ayrıca başvurulan hekimler, hastanın durumuna göre gerekli muayene ve ölçümleri yapabilir veya yapılmasını isteyebilir. Bu nedenlerle birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranların HT kontrolü ve farkındalığının daha yüksek olması beklenir. Araştırmanın amacı, birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranlarda HT prevalansı, farkındalığı ve kontrolünü etkileyen faktörleri değerlendirmektir. GEREÇ ve YÖNTEM Bu bir kesitsel araştırmadır. Araştırma, 2011 yılında Yozgat il merkezindeki birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran 18 yaş ve üzeri kişiler arasında yapıldı. Örneklem seçiminde rastgele küme örnekleme yöntemi kullanıldı. 7 sağlık ocağından 3 ü olan 1, 3 ve 5 Nolu Sağlık Ocağı kura yöntemi ile örnekleme alındı. Ayrıca Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezine başvuranlar da araştırmaya alındı. Örneklem büyüklüğü hesabında; evren büyüklüğü olarak TUİK e göre 2010 yılı Yozgat il merkezi nüfusu ve 18 yaş ve üzeri nüfus yaklaşık olarak N=51000, SalTurk 2008 e göre 18 yaşta HT prevalansı p=0.35, görülme oranındaki sapma d=0.05, yanılma düzeyi α=0.05 alınarak en küçük örneklem büyüklüğü n=347 olarak hesaplanmıştır (6). HT prevalansı, farkındalığı ve kontrolünün sosyo-demografik özelliklere göre çok değişkenli istatistik analizlerinin yapılacağından en küçük örneklem büyüklüğünün yaklaşık üç katının örnekleme alınmasına karar verildi. Araştırma, sözlü onam vererek katılmayı kabul eden 1094 yetişkin üzerinde yapıldı. Gebe olanlar araştırmaya alınmadı. Araştırmanın kurum izni Yozgat Valiliği nden, etik kurul onayı ise Yozgat Devlet Hastanesi Etik Kurulu ndan alındı. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formunun görüşmeci aracılığıyla doldurulmasıyla toplanmıştır. Araştırmacı tarafından eğitilen intörn hemşireler görüşmeci olarak kullanılmıştır. İntörn hemşireler tarafından, deneklerin ayakkabısız olarak boyları ölçüldü, baskül ile ağırlıkları tartıldı ve üst koldan sphygmomanometer ile KB leri ölçüldü. KB ölçümünde deneklerin en az 10 dakika dinlenmiş olmasına dikkat edildi. Kan basıncı değerleri, JNC- 7 ye göre sınıflandırıldı (13). Kan basıncı, SKB <120 mmhg/ DKB <80 mmhg olanlar normal, SKB mmhg/ DKB mmhg olanlar PreHT, SKB 140 mmhg/ DKB 90 mmhg olanlar HT kabul edildi. Vücut Kitle İndeksi (VKİ)= Ağırlık (kg)/ boy 80

3 (m 2 ) olarak hesaplandı ve DSÖ ye göre sınıflaması yapıldı (14). Veriler, SPSS paket programıyla değerlendirildi. İstatistiki değerlendirmede, korelasyon ve çok değişkenli analizde binary lojistik regresyonun Forward LR modeli kullanıldı (15). Bağımsız değişkenlerden yaş ve VKİ sürekli değişken olarak; cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, ekonomik durum, sosyal güvence ve yaşamından memnun olma kategorik değişken olarak modele alındı. Forward LR analizi sonucunda önemli bulunan bağımsız değişkenler tabloya alındı. BULGULAR Araştırmaya katılanların %60,7 si kadın, 75,4 ü evli, %15,9 bekâr, %8,7 si eşinden ayrı/eşi ölmüş, %26,9 u her hangi bir işte çalışmakta, %12,2 si emekli, %46,8 i ev kadını, %24,7 si <30 yaşından küçük, %20,6 sı 60 ve üzeri yaşta ve yaş ortalaması 43,7±16,3 tür. Deneklerin yaklaşık üçte ikisinin (%65,8) VKİ si normalden yüksektir. Araştırmaya katılanların %57,8 si İlkokul -%10,2 si okuryazar değil-, %11,1 i lisans mezunudur (Tablo 1). Tablo 1: Araştırma grubunun özelliklerine göre daha önceden KB sini ölçtürme ve HT saptanma durumu. Çeşitli özellikler Cinsiyet Öğrenim durumu Yaş grupları Daha önce KB ölçümü Ölçtüren Yüksek saptanan HT tanısı alan HT tanısı alan a n (%) n (%) b n (%) c n (%) c n (%) b Erkek 430 (39,3) 349 (81,2) 119 (34,1) 82 (23,5) 82 (19,1) Kadın 664 (60,7) 611 (92,0) 222 (36,3) 165 (27,0) 165 (24,8) Okul bitirmemiş 148 (13,5) 139 (93,9) 87 (62,6) 72 (51,8) 72 (48,6) İlkokul 485 (44,3) 432 (89,1) 172 (39,8) 126 (29,2) 126 (26,0) Ortaokul 104 (9,5) 88 (84,6) 25 (28,4) 17 (19,3) 17 (16,3) Lise 185 (16,9) 154 (83,2) 35 (22,7) 21 (13,6) 21 (11,4) Yüksek öğretim 172 (15,7) 147 (85,5) 22 (15,0) 11 (7,5) 11 (6,4) (24,7) 208 (77,0) 29 (13,9) 11 (5,3) 11 (4,1) (18,5) 173 (85,6) 27 (15,6) 15 (8,7) 15 (7,4) (19,7) 197 (91,6) 63 (32,0) 41 (20,8) 41 (19,1) (16,6) 168 (92,3) 92 (54,8) 73 (43,5) 73 (40,1) (20,6) 214 (95,1) 130 (60,7) 107 (50,0) 107 (47,6) X ± S.S 43,7±16,3 44,9±16,0 53,3±14,4 55,9±13,0 55,9±13,0 VKİ < (34,2) 305 (81,6) 55 (18,0) 31 (10,2) 31 (8,3) (34,5) 336 (89,1) 135 (40,2) 95 (28,3) 95 (25,2) (31,4) 319 (93,0) 151 (47,3) 121 (37,9) 121 (35,3) Sosyal güvence X ± S.S 27,6±5,4 27,9±5,4 29,7±5,1 30,2±5,0 30,2±5,0 Var 1015 (92,8) 908 (89,5) 324 (35,7) 234 (25,8) 234 (23,1) Yok 79 (7,2) 52 (65,8) 17 (32,7) 13 (25,0) 13 (16,5) Çalışma Halen çalışan 294 (26,9) 242 (82,3) 53 (21,9) 29 (12,0) 29 (9,9) durumu Çalışmayan 800 (73,1) 718 (87,8) 288 (40,1) 218 (30,4) 218 (27,3) Toplam 1094 (100,0) 960 (87,8) 341 (35,5) 247 (25,7) 247 (22,6) a Tüm grupta hekim tarafından HT tanısı konanlar. b Yüzdeler, satır toplamı üzerinden alınmıştır. c Yüzdeler, ölçtürenlerin satır toplamı üzerinden alınmıştır. 81

4 Tablo 2: Araştırma grubunda daha önce KB sini ölçtürme ve HT tanısı alma durumuna göre KB ölçüm sonuçlarının dağlımı. Daha önce KB ölçümü n (%) Ölçüm sonucunda PreHT n (%) HT n (%) KB sini ölçtürmeyenler 134 (12,2) 71 (53,0) 25 (18,7) KB sini ölçtürenler 960 (87,8) 388 (40,4) 283 (29,5) KB si yüksek saptanmayan a 619 (64,5) 276 (44,6) 102 (16,5) KB si yüksek saptanan a 341 (35,5) 112 (32,8) 181 (53,1) Halen sorun devam ediyor a 173 (50,7) 48 (27,7) 100 (57,8) Kontrol altında a 168 (49,3) 64 (38,1) 81 (48,2) KB sini ölçtürmeyen ve KB si yüksek saptanmayan 753 (100,0) 347 (46,1) 127 (16,9) HT tanısı alan 247 (22,6) 134 (31,2) 144 (58,3) HT tanısı almayan 847 (77,4) 467 (45,1) 164 (19,4) Toplam 1094 (100,0) 601 (42,0) 308 (28,2) a Yüzdeler, genel toplama göre değil alt gruplara göre alınmıştır. Araştırmaya katılanların %87,8 i araştırma anına kadar -%85,9 u son iki yıl içinde- en az bir kez KB sini ölçtürdüğünü, %12,2 si ise hiç ölçtürmediğini belirtmiştir. KB sini ölçtürenlerin %35,5 i KB sinin yüksek saptandığını, yüksek saptandığını belirtenlerin yarısı (%49,3) KB sinin kontrol altında olduğunu belirtmiştir (Tablo 2). KB sinin yüksek saptandığını belirtenlerin %29,6 sı (n=101) kolesterolünün, %21,1 i (n=72) kan şekerinin de yüksek saptandığını ve %8,8 i (n=30) ise tanısı konmuş kalp hastalığı olduğunu belirtmiştir. Araştırmaya katılanların üst koldan sphygmomanometer ile KB si ölçüldüğünde, %42 sinin KB si preht düzeyinde saptanırken, %28,2 sininki HT düzeyinde saptanmıştır (Tablo 2). Araştırmaya katılanların SKB ve DKB leri ayrı ayrı olarak değerlendirildiğinde, %39,2-40 ının KB si normal, %39,6-39,9 unun KB si preht, %20,1-21,2 sinin KB si HT düzeyinde saptanmıştır. SKB ortalaması (%95 güven aralığı) 121,3 (120,2-122,4) mmhg, minimum 90 mmhg, maksimum 210 mmhg iken; DKB ortalaması 77,8 (77,1-78,4) mmhg, minimum 60 mmhg, maksimum 130 mmhg olarak saptanmıştır. SKB ile DKB arasında güçlü bir korelasyon (r=0.72, p<0.001) saptanmıştır. SKB ve DKB ile yaş (sırayla r=0,46; 0,34, p<0.001) ve VKİ (sırayla r=0,26; 0,23, p<0,001) arasında zayıf korelasyon saptanmıştır. Araştırmaya katılanların %22,6 sı (Daha önce KB sini ölçtürenlerin %25,7 si) hekim tarafından HT tanısı konduğunu ifade etmiştir (Tablo 1). HT tanısı alanların %98 i, almayanların %77,6 sı; daha önce KB sinin yüksek saptandığını belirtenlerin %96,2 si, yüksek saptanmadığını belirtenlerin %92,2 si son bir yıl içinde KB sini ölçtürdüğünü ifade etmiştir. Araştırma grubunda HT prevalansı, ölçüm sırasında HT saptananlar veya daha önce HT tanısı alanlarla birlikte %37,6 dır. Ayrıca ölçüm sırasında HT saptananlar veya daha önce KB sinin yüksek saptandığını ifade edenlerle birlikte YKB prevalansı %42,8 dir. Ölçüm sırasında KB si HT düzeyinde saptananlar veya hekim tarafından HT tanısı konanlar birlikte değerlendirildiğinde HT prevalansı ve HT saptanma riski, yaşı ve VKİ si büyük olanlarda küçük olanlara göre daha yüksekken diğer değişkenlerin etkisi önemli bulunmamıştır (Tablo 3). Yaş ve VKİ, KB nin yüksek saptanmasında temel risk faktörüdür (Tablo 4). KB ölçümü sırasında, hekim tarafından HT tanısı konmadığını belirtenlerin %19,4 ünün, daha önce KB sini ölçtürmeyenler (%18,7) veya KB sini ölçtürüp yüksek saptanmadığını belirtenlerin (%16,5) %16,9 unun KB si HT düzeyinde saptanmıştır (Tablo 2-3). Daha önce KB sini ölçtürmeyenler veya ölçtürüp yüksek saptanmadığını belirtenlerde HT saptanma oranı ve riski; erkeklerde, yaşı ve VKİ si büyük olanlarda küçük olanlara göre daha yüksektir (Tablo 3,4). KB si HT düzeyinde olanların %60,1 i bu sorunun farkındadır. HT farkındalığı, kadınlarda, yaşı ve VKİ si büyük olanlarda, okur-yazarlarda, ekonomik durumu orta ve iyi olanlarda daha yüksektir (Tablo 3). HT farkındalığı olasılığı ise, kadınlarda erkeklere göre 3 kat, çalışmayanlarda çalışanlara göre 2 kat, ekonomik durumu orta ve iyi olanlarda kötü olanlara göre 2 kat, yaşı büyük 82

5 olanlarda küçük olanlara daha yüksek olduğu saptanmıştır (Tablo 4). Hekim tarafından HT tanısı konduğunu belirtenler, daha önce KB sini ölçtürüp yüksek saptandığını belirtenler ile KB si yüksek saptanıp kontrol altında olduğunu belirtenlerin yaklaşık olarak yarısının (sırayla %58,3, 53,1, 48,2) KB si yine HT düzeyinde saptanmıştır (Tablo 2). Daha önce KB sinin yüksek saptandığını belirtenler ile HT tanısı aldığını belirtenlerde HT nin kontrol altında olma olasılığı, yaşı küçük olanlarda büyük olanlara göre daha yüksekken diğer değişkenlerin etkisi önemli bulunmamıştır (Tablo 4). Yaşın artmasıyla YKB nin kontrol altına alınması zorlaşmaktadır. Tablo 3. Araştırma grubunda cinsiyet, öğrenim durumu, yaş grupları ve VKİ ye göre HT prevalansı, farkındalığı ve kontrolü. Çeşitli özellikler HT a prevalansı HT farkındalığı Önceden KB sini ölçtürmeyen/ KB si yüksek saptanmayan YKB kontrolü KB yüksek saptananlarda n=341 HT tanısı alanlarda n=247 n n(%) b n(%) c n HT n(%) d n(%) e n(%) e Cinsiyet Erkek (41,9) 82 (45,6) (24,8) 46 (38,7) 30 (36,6) Öğrenim durumu Yaş grupları VKİ Ekonomik durum Kadın (34,8) 165 (71,4) (11,3) 114 (51,4) 73 (44,2) Okul bitirmemiş (62,2) 72 (78,3) (19,7) 39 (44,8) 32 (44,4) İlkokul (45,2) 126 (57,5) (23,0) 73 (42,4) 48 (38,1) Ortaokul (28,8) 17 (56,7) (12,7) 13 (52,0) 8 (47,1) Lise (20,5) 21 (55,3) (10,0) 21 (60,0) 9 (42,9) Yüksek öğrenim (18,6) 11 (34,4) (12,0) 14 (63,6) 6 (54,5) (9,6) 11 (42,3) (5,4) 25 (86,2) 9 (81,8) (21,3) 15 (34,9) (14,3) 17 (63,0) 8 (53,3) (35,3) 41 (53,9) (21,1) 36 (57,1) 17 (41,5) (58,2) 73 (68,9) (22,2) 35 (38,0) 29 (39,7) (71,1) 107 (66,9) (38,9) 47 (36,2) 40 (37,4) < (17,6) 31 (47,0) (9,1) 31 (56,4) 13 (41,9) (43,5) 95 (57,9) (22,3) 67 (49,6) 42 (44,2) (52,8) 121 (66,9) (22,9) 62 (41,1) 48 (39,7) Düşük (40,8) 60 (50,8) (22,7) 38 (46,3) 27 (45,0) Orta (37,9) 148 (64,1) (15,6) 94 (47,5) 63 (42,6) Yüksek (31,8) 39 (62,9) (11,9) 28 (45,9) 13 (33,3) Toplam (37,6) 247 (60,1) (16,9) 160 (46,9) 103 (41,7) a Daha önce hekim tarafından HT tanısı konan veya ölçüm sonucu KB si HT düzeyinde olanlar. b Yüzdeler satır toplamı üzerinden alınmıştır. c Satırdaki HT li sayısına oranlanmıştır. d Önceden KB sini ölçtürmeyen/ KB si yüksek saptanmayanlara oranlanmıştır. e Yüzdeler, kendi grubunun satır toplamı üzerinden alınmıştır. 83

6 Tablo 4. HT prevalansı, farkındalığı ve kontrolü üzerine etkili olabilecek değişkenlerin lojistik regresyon ile analizi. Değişkenler B P HT Prevalansı (n=1094) Yaş VKİ Odds ratio %95 Güven Aralığı Alt Üst < < Cinsiyet (Ref. Erkek) < Yaş < HT farkındalığı (n=411) Çalışma durumu (Ref. Çalışan) Daha önce KB si yüksek saptananlardan YKB si kontrol altında olmayan (n=341) HT tanısı alanlardan HT si kontrolaltında olmayan (n=247) Daha önce KB sini ölçtürmeyenlerde HT saptanma (n=134) Daha önce KB sini ölçtürüp yüksek saptanmadığını belirtenlerde HT saptanma (n=618) Daha önce KB sini ölçtürmeyen/ yüksek saptanmadığını belirtenlerde HT saptanma (n=753) Ekonomik durum (Ref. Düşük) Orta Yüksek Yaş < Yaş Yaş Cinsiyet (Ref. Kadın) Yaş < VKİ Cinsiyet (Ref. Kadın) < Yaş < VKİ Bağımsız değişkenler: Cinsiyet, medeni durum, yaş, VKI, öğrenim durumu, çalışma durumu, ekonomik durum, sosyal güvence ve yaşam memnuniyeti. TARTIŞMA Bu araştırmada, birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranlarda HT prevalansı, farkındalığı, kontrolü ve etkileyen faktörler incelenmiştir. Araştırmaya katılanlardan daha önce KB sini ölçtürenlerin %35,5 i KB sinin yüksek saptandığını, %25,7 si ise (tüm katılanların %22,6 sı) hekim tarafından HT tanısı konduğunu ifade etmiştir. İstanbul da yapılan çalışmada sağlık ocağına başvuranların %22 sinin HT sorunu olduğu tespit edilmiştir (16). Yozgat il merkezinde görev yapan sağlık çalışanlarının %11,5 inin ( 45 yaşta %22,1) BK sinin yüksek saptandığı, %3,2 si HT tanısı aldığı belirtilmiştir (17). Araştırmaya katılanlarda HT prevalansı, ölçüm sırasında KB si HT düzeyinde saptananlar veya daha önce HT tanısı alanlarla birlikte %37,6 dır (Tablo 2). Çok değişkenli Forward LR analizine göre yaş ve VKİ, HT prevalansı için temel risk faktörleri iken, cinsiyet, öğrenim durumu, çalışma durumu, medeni durum, ekonomik durum, sosyal güvence varlığı ve yaşamından memnun olma gibi bağımsız değişkenlerin etkisi önemli bulunmamıştır (Tablo 4). TEKHARF çalışmasının 2000 yılı taramasına göre, 30 yaş ve üzeri erkelerde HT prevalansı %38, kadınlarda %46 saptanmıştır (7). SBKK 2002 ye, PatenT 2003 e ve SALTurk 2008 çalışmalarına göre, HT prevalansı sırayla %21,7, 31,8 ve 35,1 dir (5,6,9). Afyonkarahisar da (2006) yapılan bir çalışmada ise HT prevalansı (%24,2) oldukça düşük saptanmıştır (18). Araştırmaya katılanlardaki 84

7 HT prevalansı, SBKK çalışmasındaki HT prevalansına göre çok daha yüksekken, PatenT ve SALTurk çalışmasında saptanan prevalansa daha yakındır. Bu çalışma, SBKK araştırmasından 8 yıl sonra ve de sağlık kuruluşlarında yapıldığı için doğal olarak HT prevalansı SBKK deki prevalanstan çok daha yüksektir. HT prevalansı, gelişmekte olan ülkelerde erkelerde %32,2, kadınlarda %30,5 iken, gelişmiş ülkelerde ise sırayla %40,8 ve 33 tür (4). Pakistan da yaş grubu erkeklerde %23,1, kadınlarda %23,4, İspanya da 1998 yılında yapılan araştırmaya göre yaş gurubunda HT prevalansı %45,1, Çin de (2001) yaş grubunda %27,1, ABD de (2004) 18 ve üzeri yaşta %28,9 ve Finlandiya da (2007) yaş grubunda erkeklerde: %52,1, kadınlarda: %33,6 dır (8,10,11,19,20). Hekim tarafından HT tanısı konmadığını belirtenlerin %19,4 ünün, daha önce KB sini ölçtürmeyenlerin (%18,7) veya KB sini ölçtürüp yüksek saptanmadığını belirtenlerin (%16,5) %16,9 unun KB si ölçüm sırasında HT düzeyinde saptanmıştır (Tablo 2,3). İstanbul da bir sağlık ocağına başvuranların %26,8 inin KB sinin hangi düzeyde olduğunu bilmediği saptanmıştır (16). Araştırma grubunda HT farkındalığı %60,1 dir (Tablo 3). SBKK (%50,2) PatenT (%40,7) ve SALTurk e (%49) göre KB si HT düzeyinde olanların yarısı bu sorunun farkındadır (5,6,9). Bu çalışma sağlık kuruluşlarında yapıldığı için HT farkındalık oranı, SBKK, PatenT ve SALTurk teki oranlardan daha yüksektir. Çok değişkenli Forward LR analizine göre HT farkındalığı, kadınlarda, çalışmayanlarda, ekonomik durumu orta ve iyi olanlarda ve yaşı büyük olanlarda daha yüksekken, öğrenim durumu, medeni durum, VKİ, sosyal güvence varlığı ve yaşamından memnun olma gibi bağımsız değişkenlerin etkisi önemli bulunmamıştır (Tablo 4). PatenT çalışmasında da HT farkındalığı kadınlarda erkeklere göre daha yüksektir (5). HT farkındalığı, hem gelişmekte olan ülkelerde (kadınlarda %52,7, erkelerde %40,6) hem de gelişmiş ülkelerde (kadınlarda %61,7, erkeklerde %49,2) kadınlarda erkeklere göre daha yüksektir (4). HT farkındalığı, Pakistan da yaş grubu erkeklerde %43,6, kadınlarda %80, İspanya da (1998) yaş gurubunda %44,5, Çin de (2001) yaş grubunda %47, Finlandiya da (2007) yaş grubu erkeklerde %63,3, kadınlarda %72,7 ve ABD de ise (2004) 18 ve üzeri yaşta %71,8 dir (8,10,11,19,20). Hekim tarafından HT tanısı konduğunu belirtenler, daha önce KB sini ölçtürüp yüksek saptandığını belirtenler ile KB si yüksek saptanıp kontrol altında olduğunu belirtenlerin yaklaşık olarak yarısının (sırayla %58,3, 53,1, 48,2) KB sinin ölçüm sırasında hala HT düzeyinde olması, yüksek KB nin yeterince kontrol altına alınamadığını göstermektedir (Tablo 2). Ankara da bir sağlık ocağına başvuran HT hastalarının %17,8 inin KB si kontrol altındadır (21). SBKK ya (%45,9) ve PatenTç ye (%20,7) göre, antihipertansif ilaç tedavisi alanların yarıdan azının KB si kontrol altındadır (5,9). HT tedavisi olan hastalarda KB nin kontrol altında olma oranları, gelişmekte olan ülkelerde erkeklerde %29,6, kadınlarda %34 iken, gelişmiş ülkelerde ise sırayla %33,2 ve 38,4 tür (4). Finlandiya da (2007) yaş grubunda HT tedavisi olan erkeklerin %33,8 inin, kadınların %39,9 unun, ABD de (2004) 18 yaştakilerin %35,1 inin, İspanya da (1998) yaş gurubundakilerin %15,5 inin ve Çin de (2001) yaş grubundakilerin %29,1 inin HT si kontrol altındadır (8,10,11,19). Çok değişkenli Forward LR analizine göre, yüksek KB nin kontrol altına alınamama riski, yalnız yaşı büyük olanlarda küçük olanlara göre daha yüksekken, diğer değişkenlerin etkisi önemli bulunmamıştır (Tablo 4). Araştırmaya katılanların sosyo-demografik özelliklerinin (yaş ve VKİ hariç), HT prevalansı ve kontrolüne etkisinin bulunmaması, HT ile ilgili sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca HT farkındalığında, öğrenim durumu, medeni durum, VKİ, sosyal güvence varlığı ve yaşamından memnun olma gibi bağımsız değişkenlerin etkisinin bulunmaması da yetersiz sağlık eğitimi ve danışmanlığa işaret etmektedir. Birçok ülkede ve ülkemizde olduğu gibi, birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranlardaki HT farkındalığı ve kontrolü de yetersizdir. Bu sorunların çözümünde aşağıdaki öneriler yararlı olabilir: Sağlık kuruluşlarına -özellikle de aile hekimlerine- başvuran yetişkinlerin KB ölçümü sorgulanmalı, kişilerin öyküsüne ve risk durumuna göre KB si ölçülmeli, ayrıca bireylere KB sini hangi sıklıkta ölçtürmesi gerektiği ve KB sini nasıl kontrol altında tutabileceği konusunda danışmanlık verilmelidir. KAYNAKLAR 1. Global Status Report on Noncommunicable Diseases World Health Organization, Geneva: WHO Library Cataloguing-in- Publication Data. ISBN (PDF). 2. Turkey Burden of Disease Study Republic of Turkey Ministry of Health, Refik Saydam Hygiene Center Presidency School of Public Health, Ankara, Turkey: SPH Publication No: SB-HM-2007/

8 3. U.S. Preventive Services Task Force. Screening for high blood pressure: Reaffirmation recommendation statement. Am Fam Physician. 2009; 79(12): Pereira M, Lunet N, Azevedo A, Barros H. Differences in prevalence, awareness, treatment and control of hypertension between developing and developed countries. Journal of Hypertension. 2009; 27(5): Altun B, Arici M, Nergizoglu G, Derici Ü, et al. Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension in Turkey (the PatenT study) in Journal of Hypertension. 2005; 23(10): Erdem Y, Arici M, Altun B, et al. The relationship between hypertension and salt intake in Turkish population: SALTurk study. Blood Press. 2010; 19(5): Onat A. Light of the Turkish people's defective heart health secret, important contribution to medicine, Eds. TEKHARF 2009: Figür Grafik ve Matbaacılık Tic. Ltd. Şti. İstanbul; Kastarinen M, Antikainen R, Peltonen M, et al. Prevalence, awareness and treatment of hypertension in Finland during Journal of Hypertension. 2009; 27(8): Ministry of Health General Directorate of Primary Health Care. [Healthy Nutrition, Protect Our Hearts Project Research Report]. Ankara. Gürler Matbaası Dış Tic. Ltd. Şti, Muntner Pl, Gu D, Wu X, et al. Factors associated with hypertension awareness, treatment, and control in a representative sample of the Chinese population. Hypertension. 2004; 43: Banegas JR, Rodríguez-Artalejo F, Cruz Troca JJ, Guallar-Castillón P, Calero JR. Blood pressure in Spain: Distribution, awareness, control, and benefits of a reduction in average pressure. Hypertension. 1998; 32: Fryar CD, Hirsch R, Eberhardt MS, Yoon SS, Wright JD. Hypertension, high serum total cholesterol, and diabetes: racial and ethnic prevalence differences in U.S. Adults, NCHS Data Brief. 2010; 36: U.S. Department of Health and Human Services. Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure (JNC7). National Institutes of Health National Heart, Lung, and Blood Institute: NIH Publication No WHO. Diet, Nutrition and the Prevention of Chronic Diseases. Geneva 2003 WHO Technical Report Series: Meyers LS, Gamst G, Guarino AJ. Applied Multivariate Research Design and Interpretation. New Delhi London United Kingdom. SAGE Publications Ltd, Topuzoğlu A, Hıdıroğlu S, Önsüz MF, Polat G. [Missed Opportunities for Chronic Diseases Prevention in A Primary Health Care Center in Istanbul]. TAF Prev Med Bull. 2011; 10(6) : Kılıç M, Çetinkaya F. The status of health problems and affecting factors among the health workers in Yozgat provincial center. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2011; 20(3): Doğan N, Toprak D, Demir S. Hypertension prevalence and risk factors among adult population in Afyonkarahisar region: a crosssectional research. Anadolu Kardiyol Derg. 2012; 12: Cutler JA, Sorlie PD, Wolz M, Thom T, Fields LE, Roccella EJ. Trends in hypertension prevalence, awareness, treatment, and control rates in United States adults between and Hypertension. 2008; 52: Aziz KU, Faruqui AMA, Manolio T, Davis CE, Benathy J. Blood pressure and hypertension distribution in a lower middle class urban community in Pakistan. J Pak Med Assoc. 2005; 55(8): Çöl M, Özdemir O, Ocaktan ME. Treatmentcontrol situations and behavioral factors on hypertensives over 35 years of age at Park Health Center region. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 2006; 59:

KURULUŞLARINA BAŞVURANLARIN TARAMA TESTLERI YAPTIRMA DURUMU VE ETKILEYEN

KURULUŞLARINA BAŞVURANLARIN TARAMA TESTLERI YAPTIRMA DURUMU VE ETKILEYEN İL MERKEZINDEKI BIRINCI BASAMAK SAĞLIK KURULUŞLARINA BAŞVURANLARIN TARAMA TESTLERI YAPTIRMA DURUMU VE ETKILEYEN FAKTÖRLERIN ÇOK DEĞIŞKENLI ANALIZI Mahmut Kılıç, 1 Ay egül Koç 2 1 Bozok Üniversitesi, Bozok

Detaylı

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği Türkiye 2012 Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 25 Nisan 2013-Antalya Çalışmalar PATENT HINT SALTURK PATENT 2 SALTURK 2 Amaç (Patent 2)

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Yozgat ilindeki sağlık çalışanlarında sağlık sorunları görülme durumu ve etkileyen faktörler. ARAŞTIRMA (Research Report)

Yozgat ilindeki sağlık çalışanlarında sağlık sorunları görülme durumu ve etkileyen faktörler. ARAŞTIRMA (Research Report) ARAŞTIRMA (Research Report) YOZGAT İL MERKEZİNDEKİ SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA SAĞLIK SORUNLARI GÖRÜLME DURUMU VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* The Status of Health Problems and Affecting Factors Among the Health Workers

Detaylı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk) 2007 Türk Hipertansiyon Prevalans

Detaylı

Kayseri Ýlinde 30 ve Üzeri Yaþ Grubunda Hipertansiyon Prevalansý ve Etkileyen Faktörler

Kayseri Ýlinde 30 ve Üzeri Yaþ Grubunda Hipertansiyon Prevalansý ve Etkileyen Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýlinde 30 ve Üzeri Yaþ Grubunda Hipertansiyon Prevalansý ve Etkileyen Faktörler Prevalence and Factors Affecting of Hypertension in Adults Aged 30 Years and Over

Detaylı

Kronik hastal klar n önlenmesinde birincil yaklafl m: Tarama testleri. Summary

Kronik hastal klar n önlenmesinde birincil yaklafl m: Tarama testleri. Summary Review Türk Aile Hek Derg 2011;15(2):64-68 doi:10.2399/tahd.11.64 www.turkailehekderg.org Kronik hastal klar n önlenmesinde birincil yaklafl m: Tarama testleri Primary prevention of chronic diseases: screening

Detaylı

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya Sunuş Saygıdeğer Meslektaşlarımız, Hipertansiyon, dünyada ve ülkemizde

Detaylı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Dünyada Hipertansiyon

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Ekim 2011-Antalya

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Ekim 2011-Antalya Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Ekim 2011-Antalya Sunuş Saygıdeğer Meslektaşlarımız, Hipertansiyon, dünyada ve ülkemizde görülme

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünya Sorunu Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre kronik hastalıklar

Detaylı

Meltem Çöl, Oya Özdemir, M. Esin Ocaktan. DAHİLİ BİLİMLER / MEDICAL SCIENCES Araştırma Yazısı / Original Article

Meltem Çöl, Oya Özdemir, M. Esin Ocaktan. DAHİLİ BİLİMLER / MEDICAL SCIENCES Araştırma Yazısı / Original Article DAHİLİ BİLİMLER / MEDICAL SCIENCES Araştırma Yazısı / Original Article Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2006; 59:144-150 Park Sağlık Ocağı bölgesindeki 35 yaş üstü hipertansiflerde tedavi-kontrol

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Frequency of Some Chronic Diseases and Risk Factors Among the Elderly People

Detaylı

15 49 Yaş Grubu Kadınlarda Sağlığı Geliştirme Davranışları ve Etkileyen Faktörler

15 49 Yaş Grubu Kadınlarda Sağlığı Geliştirme Davranışları ve Etkileyen Faktörler Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2009; 8(5):421-426 15 49 Yaş Grubu Kadınlarda Sağlığı Geliştirme Davranışları ve Etkileyen Faktörler [The Healthy Lifestyle Behaviors of 15 49 Age Group Women

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE 2007- sonrası Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE Nadir hastalık ve yetim ilaç tanımı Ülkemizdeki durum Nadir hastalıkların

Detaylı

Özgeçmiş. Unvanı, Adı Soyadı: Yard.Doç.Dr. Mahmut KILIÇ Doğum Yeri: Sorgun/ YOZGAT Doğum Tarihi: 01 Temmuz 1962 Uyruğu:

Özgeçmiş. Unvanı, Adı Soyadı: Yard.Doç.Dr. Mahmut KILIÇ Doğum Yeri: Sorgun/ YOZGAT Doğum Tarihi: 01 Temmuz 1962 Uyruğu: Özgeçmiş Unvanı, Adı Soyadı: Yard.Doç.Dr. Mahmut KILIÇ Doğum Yeri: Sorgun/ Doğum Tarihi: 01 Temmuz 1962 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli ve 2 çocuk babası Adresi: Bozok Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu 66200-,

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

1980-2000 Yılları Arasında Malatya ve Türkiye de Beklenen Yaşam Süreleri Değişiminin İncelenmesi

1980-2000 Yılları Arasında Malatya ve Türkiye de Beklenen Yaşam Süreleri Değişiminin İncelenmesi İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 11(2) 79-83 (2004) 1980-2000 Yılları Arasında Malatya ve Türkiye de Beklenen Yaşam Süreleri Değişiminin İncelenmesi Harika Gözükara Otlu, Saim Yoloğlu İnönü Üniversitesi

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Hipertansiyon sıklığı, farkındalığı, tedavi alma ve kan basıncı kontrolünü etkileyen etmenler

Hipertansiyon sıklığı, farkındalığı, tedavi alma ve kan basıncı kontrolünü etkileyen etmenler Dicle Tıp Dergisi / 2015; 42 (2): 199-207 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2015.02.0558 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Hipertansiyon sıklığı, farkındalığı, tedavi alma ve kan basıncı

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

PARK SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDEKİ BİR İLKOKULDA DİŞ ÇÜRÜKLERİ ve ETKİLİ FAKTÖRLER

PARK SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDEKİ BİR İLKOKULDA DİŞ ÇÜRÜKLERİ ve ETKİLİ FAKTÖRLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MECMUASI Cilt 52, Sayı 2, 1999 77-82 PARK SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDEKİ BİR İLKOKULDA DİŞ ÇÜRÜKLERİ ve ETKİLİ FAKTÖRLER Deniz Çalışkan** Aysel Işık** Füsun Yaşar** Nazife

Detaylı

TÜRK HİPERTANSİYON PREVALANS ÇALIŞMASI

TÜRK HİPERTANSİYON PREVALANS ÇALIŞMASI TÜRK HİPERTANSİYON PREVALANS ÇALIŞMASI Mustafa ARICI 1, Bülent ALTUN 1, Yunus ERDEM 1, Ülver DERİCİ 2, Gökhan NERGİZOĞLU 3, Çetin TURGAN 1, Şükrü SİNDEL 2, Bülent ERBAY 3, Oktay KARATAN 3, Enver HASANOĞLU

Detaylı

ANKARA DA 1. BASAMAK SAĞLIK KURULUŞLARINA BAŞVURANLARIN SAĞLIK GÜVENCE KURUMLARINDAN MEMNUNİYET DURUMLARI

ANKARA DA 1. BASAMAK SAĞLIK KURULUŞLARINA BAŞVURANLARIN SAĞLIK GÜVENCE KURUMLARINDAN MEMNUNİYET DURUMLARI TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (4) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE ANKARA DA 1. BASAMAK SAĞLIK KURULUŞLARINA BAŞVURANLARIN SAĞLIK GÜVENCE KURUMLARINDAN MEMNUNİYET DURUMLARI Sefer AYCAN, Fatma İLHAN,

Detaylı

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments Gülşen AYTAR 1, Nuray YEŞİLDAL 2 1 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Sosyal Hizmet Uzmanı 2 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Düzce ÖZET Düzce Tıp Fakültesinde yatan 61 hastada memnuniyet

Detaylı

Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Determination Of Medical Treatment Adherence, Self-Efficacy

Detaylı

Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti

Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 14: 69-75/Mayıs 2013 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / RESEARCH STUDY Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti Afyon Kocatepe Üniversitesi, Ahmet Necdet Sezer Araştırma

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Kadir KOYUNCUOĞLU, Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Çanakkale, Türkiye. koyuncuoglu45@gmail.com

Detaylı

Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış

Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış B i r l i k t e Ö ğ r e n e l i m TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan 2009 Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış Nüket PAKSOY ERBAYDAR

Detaylı

PARK SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE KAYITLI OLAN 15 YAŞ ÜSTÜ KİŞİLERİN SON BİR AYDA SAĞLIK SORUNU İLE KARŞILAŞMA VE SAĞLIK KURUMUNA BAŞVURMA DURUMLARI

PARK SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE KAYITLI OLAN 15 YAŞ ÜSTÜ KİŞİLERİN SON BİR AYDA SAĞLIK SORUNU İLE KARŞILAŞMA VE SAĞLIK KURUMUNA BAŞVURMA DURUMLARI ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MECMUASI Cilt 56, Sayı 2, 2003 59-66 PARK SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE KAYITLI OLAN 15 YAŞ ÜSTÜ KİŞİLERİN SON BİR AYDA SAĞLIK SORUNU İLE KARŞILAŞMA VE SAĞLIK KURUMUNA BAŞVURMA

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

AMELİYATHANE HEMŞİRELERİNİN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARININ (SYBD) BELİRLENMESİ *

AMELİYATHANE HEMŞİRELERİNİN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARININ (SYBD) BELİRLENMESİ * AMELİYATHANE HEMŞİRELERİNİN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARININ (SYBD) BELİRLENMESİ * İlkay COŞKUN GÜNER** Fatma DEMİR *** Kabul Tarihi: 12.07.2005 ÖZET Günümüzde insanların günlük yaşamlarının yaklaşık

Detaylı

Diyet Önerileri ve Etkisi

Diyet Önerileri ve Etkisi Akılcı Hipertansiyon Tedavisi Diyet Önerileri ve Etkisi Dr. Soner Duman Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç ç Hastalıkları Anabilim Dalı 15. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi, 24-26 Nisan

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Ev hanımlarının fiziksel kapasitelerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi

Ev hanımlarının fiziksel kapasitelerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi Cilt:6 Sayı:2 Yıl:2009 Ev hanımlarının fiziksel kapasitelerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi Bahar Ateş * Özcan Saygın * Erdal Zorba ** Özet Bu çalışma; Ankara Büyükşehir Belediyesi Demetevler Hanımlar

Detaylı

DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ

DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ Elif Bülbül 1,Canan SAYAN 2,Muhammet YETGİN 2,Cemile KESGİN TOKA 3,Reha ERKOÇ 4,Barış DÖNER 4,Rümeyza KAZANCIOĞLU 4 1 Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Detaylı

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Zeynep Önder Giriş Türkiye dünyadaki en büyük sigara tüketici ülkelerden biridir. A.B.D. Tarım Bakanlığı verilerine göre, 199-1999 yılları arasında dünyadaki

Detaylı

TAF Preventive Medicine Bulletin, 2008: 7(3)

TAF Preventive Medicine Bulletin, 2008: 7(3) Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2008; 7(3):23-236 Lisansüstü Eğitime Devam Eden Evli Kadınların Üreme Sağlığı Sorunları ve Etkileyen Faktörler [Reproductive Health Problems of Married Women

Detaylı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı HİPERTANSİYON Prof. Dr. Mustafa ARICI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı ve Halk Sağlığı Enstitüsü Öğretim Üyesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Görevler Görev Unvanı Görev Yeri Yıl Hemşire Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Koroner Yoğun Bakım Ünitesi, Ankara

ÖZGEÇMİŞ. Görevler Görev Unvanı Görev Yeri Yıl Hemşire Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Koroner Yoğun Bakım Ünitesi, Ankara ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Hafize ÖZDEMİR 2. Doğum Yeri ve Tarihi : Giresun 24.02.1981 3. Unvanı : Araştırma Görevlisi 4. Öğrenim Durumu : Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

Diyaliz Hastalarında Kan Basıncı Ölçümü Hangi Pozisyonlarda Yapılmalıdır?

Diyaliz Hastalarında Kan Basıncı Ölçümü Hangi Pozisyonlarda Yapılmalıdır? Diyaliz Hastalarında Kan Basıncı Ölçümü Hangi Pozisyonlarda Yapılmalıdır? HAZIRLAYANLAR: Hem. Gülistan Yoldaş Uzm.Dr. Murat Güllü Uzm.Dr. Süleyman Sökmen Doç.Dr. Ali Borazan 1 Giriş Diyaliz hastalarında

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

TÜKETİCİLERİN GIDA MADDELERİNİN SON KULLANMA TARİHİNE VERDİKLERİ ÖNEM ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: KASTAMONU İLİ MERKEZ İLÇE ÖRNEĞİ

TÜKETİCİLERİN GIDA MADDELERİNİN SON KULLANMA TARİHİNE VERDİKLERİ ÖNEM ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: KASTAMONU İLİ MERKEZ İLÇE ÖRNEĞİ Ocak 2010 Cilt:18 No:1 Kastamonu Eğitim Dergisi 233-240 TÜKETİCİLERİN GIDA MADDELERİNİN SON KULLANMA TARİHİNE VERDİKLERİ ÖNEM ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: KASTAMONU İLİ MERKEZ İLÇE ÖRNEĞİ Özet Neslihan KÖSE

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNDA HİPERTANSİF HASTALARIN TAKİBİ

BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNDA HİPERTANSİF HASTALARIN TAKİBİ ARAŞTIRMA BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNDA HİPERTANSİF HASTALARIN TAKİBİ Uz.Dr. Sibel GÖGEN*, Diyetisyen Yasemin ÖZDEMİR** * Sağlık Bakanlığı, RSHMB, Hıfzısıhha Mektebi Müdürlüğü, Ankara ** Ankara İI

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI SERKAN YILDIZ¹, REMZİ DÜNDAR², ÖMÜR KURU², FERCEM ERBAY², FATİH KILIDz,

Detaylı

LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ

LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ Lojistik Regresyon Analizini daha kolay izleyebilmek için bazı terimleri tanımlayalım: 1. Değişken (incelenen özellik): Bireyden bireye farklı değerler alabilen özellik, fenomen

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları 1 Selda Çelik, 2 Meral Kelleci, 3 Dilek Avcı, 1 Elif Temel 1 İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Türkiye 2,920,000 6,422,000

Türkiye 2,920,000 6,422,000 Meltem TÜRKER Türk Eczacıları Birliği Araştırma Uzmanı meltem.bayazit@teb.org.tr 1982 yılında Berlin de doğdu. 2001 yılında Çanakkale Süper Lisesi ni, 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji

Detaylı

15 YAŞ ÜZERİ KADINLARDA ANKSİYETE SIKLIĞI VE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

15 YAŞ ÜZERİ KADINLARDA ANKSİYETE SIKLIĞI VE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER 2005; Cilt: 2 Sayı: 2 Sayfa: 92-97 15 YAŞ ÜZERİ KADINLARDA ANKSİYETE SIKLIĞI VE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER I.Irem BUDAKOGLU*, Işıl MARAL*, Behçet COŞAR**, Aydan BİRİ***, M.Ali BUMİN* * Gazi Universitesi,

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER*

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* Emine BARAN 1, M. Esin OCAKTAN 2, Sabahattin KOCADAĞ 1, Ayşe YILDIZ 3, Recep AKDUR 4 1 Araş. Gör. Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri YATAN HASTALARDA, HASTANE HİZMET KALİTESİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Aydemir KAYABAŞI İstatistikçi

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

Health District, Konya, Turkey. Özet. Abstract. Erciyes Tıp Dergisi (Erciyes Medical Journal) 27 (2)64-69, 2005

Health District, Konya, Turkey. Özet. Abstract. Erciyes Tıp Dergisi (Erciyes Medical Journal) 27 (2)64-69, 2005 Konya ili Hasanköy Sağlık Ocağı Bölgesinde İlköğretim Okulu 1. Sınıf öğrencilerinde ARAŞTIRMALAR kronik malnütrisyon (Research prevalansı Reports) KONYA İLİ HASANKÖY SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE İLKÖĞRETİM

Detaylı

Ülkemizde ölüm nedenleri arasında koroner

Ülkemizde ölüm nedenleri arasında koroner Türk Kardiyol Dern Arş - Arch Turk Soc Cardiol 2011;39 Suppl 4:1-5 doi: 10.5543/tkda.2011.abaci 1 Kardiyovasküler risk faktörlerinin ülkemizdeki durumu The current status of cardiovascular risk factors

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Konunun önemi Su vücudun yapıtaşı, her yaş için ideal

Detaylı

ARAŞTIRMA (Research Report)

ARAŞTIRMA (Research Report) ARAŞTIRMA (Research Report) Balcı E, Gün İ, Özçelik B, Öztürk A ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN DOĞUM POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN GEBELERİN SEVK VE SAĞLIK OCAKLARINI KULLANMA DURUMU Health Center Usage

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 212;13(4):186-19 doi: 1.555/134.853.212.35119 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

ORGANIC FARMING IN TURKEY

ORGANIC FARMING IN TURKEY Republic of Turkey Ministry of Food Agriculture and Livestock General Directorate of Plant Production ORGANIC FARMING IN TURKEY By Vildan KARAARSLAN Head of Department Agronomist and Food Science Expert

Detaylı

İZMİR'DE BİR SAĞLIK OCAĞI'NDA BAŞVURANLARIN HİPERTANSİYON HAKKINDAKİ BİLGİ, TUTUM VE GÖRÜŞLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İZMİR'DE BİR SAĞLIK OCAĞI'NDA BAŞVURANLARIN HİPERTANSİYON HAKKINDAKİ BİLGİ, TUTUM VE GÖRÜŞLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi 2010; 11(1) :3-9 Klinik Araştırma İZMİR'DE BİR SAĞLIK OCAĞI'NDA BAŞVURANLARIN HİPERTANSİYON HAKKINDAKİ BİLGİ, TUTUM VE GÖRÜŞLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 1 2 3 Ercan Murat OSKAY,

Detaylı

Dr. Yalçın SOLAK Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Dr. Yalçın SOLAK Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr. Yalçın SOLAK Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi? Sunum Planı Hipertansiyon tanısı-tedavi eşikleri ilişkisi Kılavuzlara göre kısaca JNC gelişimi JNC 8 raporu Sorunlar Öneriler Rasyonalite

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

Manisa 4 no lu Sağlık Ocağı Bölgesinde 15-49 yaş Kadın İzlem Kartı Tutarlılığı ve Tutarlılığı Etkileyen Öğeler

Manisa 4 no lu Sağlık Ocağı Bölgesinde 15-49 yaş Kadın İzlem Kartı Tutarlılığı ve Tutarlılığı Etkileyen Öğeler Araştırma/Research Article Manisa 4 no lu Sağlık Ocağı Bölgesinde 15-49 yaş Kadın İzlem Kartı Tutarlılığı ve Tutarlılığı Etkileyen Öğeler Nasır Nesanır¹*, Ahmet Sabri Alper², Serdar İpek², Berna Akovalı²,

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu I I. Sağlık Ekonomisi Kongresi Yeni Nesil Tedavilere Bakış : Kişiselleştirilmiş Tıp ve Yetim İlaçlar Oturumu Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel

Detaylı

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi Raika Durusoy 1 Olgu-kontrol araştırmaları Belli bir hastalığı olan ( olgu ) ve olmayan ( kontrol ) bireyler belirlenir Her iki grubun bir etkene

Detaylı

ANKARA'DA ALTINDAĞ SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİ'NE MAHALLESİ'NDE YAŞAYAN 65 YAŞ ÜZERİ KİŞİLERİN BAZI SAĞLIK VE SOSYAL DURUMLARININ SAPTANMASI

ANKARA'DA ALTINDAĞ SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİ'NE MAHALLESİ'NDE YAŞAYAN 65 YAŞ ÜZERİ KİŞİLERİN BAZI SAĞLIK VE SOSYAL DURUMLARININ SAPTANMASI Geriatri5(3):97-102, 2002 Turkish Journal of Geriatrics Dr. Nazmi BİLİR 1 Dr. Dilek ASLAN 2 Dr. Nur GÜNGÖR 2 Dr. Mustafa AĞAÇ 3 Dr. ZishanSIDDIQUİ 3 Dr. Fatih ULUÇ 3 Dr. Zekeriya ÜLGER 3 Dr. Özge YILMAZ

Detaylı

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe,. ofsport Sciences 2000, 11 (1-2-3-4), 47-55 AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ SONRASı insülin VE KAN GliKOZ DEGERlERiNiN incelenmesi Cüneyt AYDIN". Kadir GÖKDEMIR"", ıbrahim

Detaylı