Kalkınma Bağlamında Gıda Arz Güvencesi İçin Transgenik Bitkiler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kalkınma Bağlamında Gıda Arz Güvencesi İçin Transgenik Bitkiler"

Transkript

1 Papalık Bilimler Akademisi Çalışma Haftası, Vatikan, Mayıs 2009 Kalkınma Bağlamında Gıda Arz Güvencesi İçin Transgenik Bitkiler Papalık Bilimler Akademisi himayesinde, Mayıs 2009 tarihleri arasında Kalkınma Bağlamında Gıda Arz Güvencesi için Transgenik Bitkiler konulu bir çalışma haftası düzenlenmiştir. Toplantı esnasında genetik mühendislik (GM) yoluyla geliştirilmiş yeni bitki çeşitleri konusundaki bilimsel anlayışta kaydedilen son ilerlemelerin yanı sıra, GM teknolojisinin genel anlamıyla tarımın geliştirilmesi ve özellikle de yoksul ve zayıfların yararına kullanılabileceği sosyal koşulları gözden geçirdik. Katılımcılar, Papa XVI. Benedict in piskoposlara gönderdiği son tamiminde teknolojiyle ilgili olarak ifade ettiği, Teknoloji, menşe ve varlık sebebi öznel unsurunda, yani bizatihi çalışanın kendisinde bulunan insan eyleminin nesnel yönüdür. (1) Bu sebepten ötürü, teknoloji asla yalın anlamında görülemez. Teknoloji, insanı ve insanın gelişme yönündeki emellerini açığa çıkarıp onu maddi kısıtları tedricen aşmaya iten iç gerilimlerini ifade eder. Bu anlamda teknoloji, Tanrı nın insanoğluna verdiği toprağa bakmak ve toprağı işlemek (Tekvin 2:15) emrinin yerine getirilmesidir ve insan ile çevre arasındaki, Tanrı nın yaratıcı sevgisini yansıtan ahdi güçlendirme gayesine hizmet etmelidir (2) şeklin-deki yaklaşımıyla aynı yaklaşımdan ilham almışlardır. Varılan Başlıca Bilimsel Sonuçlar Kasım 2000 tarihlerinde yapılan Bilim ve İnsanlığın Geleceği konulu Yıldönümü Genel Oturumu sonunda yayınlanan Dünyada Açlıkla Mücadele için Genetiği Değiştirilmiş Gıda Bitkileri çalışma belgesinde yer verilen temel sonuçları teyit ediyoruz. sonuçlar şu hususları içermektedir: Güncellenmiş bu 1

2 milyarlık dünya nüfusunun 1 milyarından fazlası hâlihazırda yetersiz beslenmekte olup bu durum acilen yeni tarım sistemleri ve teknolojileri geliştirilmesini gerektirmektedir yılına kadar dünya nüfusunun milyar artışla yaklaşık 9 milyara ulaşacağının bekleniyor olması bu problemin aciliyetini daha da şiddetlendirmektedir. 3. İklim değişikliğinin öngörülen sonuçları ve bunlara bağlı olarak su kaynaklarında yaşanacak daralmalar da artan dünya nüfusunu besleme kabiliyetimizi etkileyecektir. 4. Yaşanan ciddi boyuttaki humus tabakası kayıpları ve dünya genelinde kabul edilemez düzeydeki pestisit kullanımının da kanıtladığı üzere, tarım, bu gün uygulandığı haliyle sürdürülebilir değildir. 5. GM ve diğer modern moleküler tekniklerin tarımdaki yerinde uygulamaları yukarıda sayılan bu sorunların bazılarının çözümüne katkıda bulunmaktadır. 6. GM teknolojileri kullanılarak ıslah edilmiş bitkileri veya bunlardan elde edilen gıda ürünlerini, bizatihi bu teknolojilerle üretilmiş olmaları itibarıyla güvensiz kılan hiçbir özellik mevcut değildir. 7. Bilimsel çevreler, tarımsal üretkenlikte ilerlemeler sağlayacak araştırma ve geliştirme çalışmaları yürütmeli ve aynı zamanda bu ilerlemelerden sağlanan sonuçların hem yoksul, hem de halen nispeten yüksek hayat standartlarında yaşayan gelişmiş ülkelerdeki insanların menfaatleri istikametinde olmasını temin etmelidir. 8. Gelişmekte olan ülkelerdeki yoksul çiftçilerin, kendi yerel şartlarına uyarlanmış, geliştirilmiş GM ürün çeşitlerine erişimini sağlamaya özel gayret gösterilmelidir. 9. Bu gibi GM çeşitlerin geliştirilmesine dönük araştırmalarda, yerel ihtiyaçlar ve ürün çeşitleri ile GM ürünlerin başarılı bir şekilde devreye alınmasını sağlamak üzere ülkelerin gelenek, sosyal miras ve idari uygulamalarını adapte edebilme kapasiteleri özellikle dikkate alınmalıdır. 2

3 Daha ileri kanıtlar Bahsettiğimiz önceki çalışma belgesinin hazırlanmasından bu yana, GM teknolojisinin gelişimi, uygulanması ve etkileri konusunda, yüksek standartlı bilimsel hakem denetiminden geçmiş kanıtların yanı sıra çok ciddi miktarda tatbiki tecrübe birikmiştir. Çalışma haftamız boyunca birikmiş bu kanıtları gözden geçirdik ve aşağıdaki sonuçlara vardık: 1. GM teknolojisi uygun ve sorumlu şekilde kullanıldığında; verim artışı sağlamak, besinsel kaliteyi geliştirmek, zararlı ve hastalık direncini arttırmak, kuraklık ve diğer çevresel streslere karşı tolerans kazandırmak da dâhil olmak üzere bitkilerde iyileştirmeler sağlayarak birçok durumda tarımsal üretkenliğe temel katkılarda bulunabilir. Tarımda sürdürülebilirlik ve üretkenliğin geliştirilmesine yardımcı olmak için bu iyileştirmelere dünya genelinde ihtiyaç vardır. 2. Mahsul ve süs bitkilerinin genetik ıslahı, hassasiyet ve öngörülebilirlik dereceleri giderek artan teknikleri içen uzun ve kesintisiz bir süreçtir. A.B.D. Ulusal Araştırma Konseyi nin (NRC) 1989 tarihli bir raporunda belirtildiği gibi Moleküler metotlar daha spesifik olduğundan, bu metotların kullanıcıları ıslah ettikleri bitkilere kazandırdıkları özelliklerden daha emin olacaklardır. Dolayısıyla diğer ıslah metotlarına kıyasla istenmeyen etkiler yaratma olasılıkları azalır. Bitki ıslahında yararlanılan prosesleri tanımlamak için kullanılan birçok farklı terim vardır. Bütün canlı organizmalar, ayırıcı özelliklerini taşıyan genlerini içeren hücrelerden oluşur. Bütün gen dizisi (genotip) DNA içinde kodlanmıştır ve ebeveynden bir sonraki nesle aktarılan kalıtsal bilgileri teşkil eder. Tüm bitki ıslahı çalışmaları ve esasen tüm evrim, genetik değişim veya modifikasyonu takip eden yeni nesildeki faydalı özelliklerin seleksiyonuyla gerçekleşir. Bir bitkinin fenotip veya gözlenebilir özelliklerindeki (fiziksel yapısı, gelişimi, biyokimyasal ve besinsel vasıfları gibi) değişimlerin büyük çoğunluğu genotipindeki değişikliklerden kaynaklanır. Bitki ıslahında geleneksel olarak yakın akraba ve eşeysel olarak uyumlu türler arasında genlerin rasgele yeniden bir araya getirilmesinden yararlanılmıştır. Bu metot sıklıkla öngörülemeyen sonuçlara yol açar ve sağlanan genetik değişimlerin detayları tam olarak aydınlatılamaz. 20. YY ın ortalarında bu metoda bir de mutajenez ıslahı katılmıştır. Mutajenez ıslahında da geleneksel metot kadar rasgele bir şekilde tohum veya bütün haldeki bitkilere mutajenik kimyasallar veya yüksek enerjili radyasyon uygulayarak fenotipik gelişmeler sağlanması umulur. Bu usul de öngörülemeyen ve aydınlatılamayan genetik sonuçlara yol açmış ve ıslahçılar bunlar arasındaki faydalı özellikleri seleksiyona tabi tutmuştur. En son olarak da belirli özellikleri kazandıran tanımlanmış ve detaylı olarak karakterize edilmiş spesifik gen veya küçük gen bloklarının aktarılmasına imkân veren teknikler geliştirilmiştir. Bu teknikle sağlanan genetik ve fenotipik sonuçlar hassas bir şekilde analiz edilebilmektedir. Bu sonuncu kategoriye transjenez (genler bir donörden alıcıya aktarıldığı için) veya genetik mühendislik (bu raporda GM şeklinde kısaltılmıştır) adı verilmekle birlikte, esasen bu terim bütün ıslah prosedürlerini kapsar. 3

4 3. GM ürünlerin yaygın olarak yetiştirildiği A.B.D., Arjantin, Hindistan, Çin ve Brezilya gibi ülkelerde bu faydalar daha şimdiden ciddi boyutlarda kendilerini göstermektedir. 4. Bu ürünler, kıt kaynaklı çiftçiler ve başta kadınlar ve çocuklar olmak üzere yoksul tarım topluluklarının zayıf üyeleri açısından da ciddi faydalar sağlayabilir. Şöyle ki; zararlılara karşı dirençli GM pamuk ve mısır, pestisit kullanımını büyük ölçüde azaltmış (böylelikle çiftlik güvenliğini arttırmış) ve Hindistan, Çin, Güney Afrika ve Filipinler de dâhil olmak üzere gelişmekte olan birçok ülkenin küçük çiftlik sektöründe önemli verim artışları sağlanmasına, hane başına gelir artışına ve yoksulluk oranının düşürülmesine (ve kimyasal pestisit zehirlenmesi vakalarının azalmasına) katkıda bulunmuştur. 5. Mısır, soya, kanola ve diğer ürünlere çevresel açıdan zararsız ve ucuz bir herbisit olan glifosata karşı direnç kazandırılması en yaygın kullanılan GM özelliğidir. Bu özellik sayesinde birim arazi başına verim artışı sağlanmış, çok külfetli olan elle zararlı ot ayıklaması ihtiyacı ortadan kalkmış, girdilerde azalma sağlanarak minimum toprak işleme (toprak işlemesiz tarım) tekniklerine geçilmesi suretiyle de toprak erozyonu azaltılmıştır. Bu teknoloji, özellikle de çiftçi nüfusunun büyük çoğunluğunun hastalık veya yaşlılık yüzünden zayıf düşmesi nedeniyle geleneksel elle zararlı ot mücadelesinin yapılamadığı gelişmekte olan ülkelerdeki bazı bölgelerde faydalı olabilir. 6. GM teknolojisi, elzem mikro-besinler kazandıran modifikasyonlar sayesinde beslenme eksiklikleriyle mücadele edebilir. Örneğin, provitamin A takviyeli Altın Pirinç üzerinde yapılan çalışmalar, bu biyo-takviyeli pirinci içeren standart günlük diyetlerin A vitamini eksikliğini önlemeye yeterli olduğunu göstermiştir. 7. GM teknolojisinin zararlı direncine uygulanması kimyasal pestisit kullanımında bir azalmaya yol açmış ve dolayısıyla hem tarımsal girdilerin maliyetleri düşmüş, hem de tarım işçilerinin sağlık şartları iyileşmiştir. Bu ilişki, özellikle de pestisit uygulamasının diğer birçok bölgeden çok daha yoğun olduğu ve dolayısıyla hem genel olarak ekosisteme, hem de insan sağlığına zarar verebileceği birçok Avrupa ülkesi açısından özel önem taşımaktadır. 4

5 8. GM teknolojisi, zararlı ve enerji tüketen mekanik toprak işleme uygulamalarını azaltması itibarıyla, kısmen, en önemli antropojenik gaz olan CO 2 gazının çevreye salımını sınırlayarak biyoçeşitliliği zenginleştirebilir ve çevreyi koruyabilir. 9. İklim değişikliğinin öngörülen etkileri; GM teknolojisinin, diğer ıslah teknikleriyle birlikte doğru ve azimli bir şekilde kullanılmasıyla, kuraklık toleransı ve direnci ile sel toleransı gibi özelliklerin tüm bölgelerin temel gıda bitkilerine mümkün olan en kısa sürede kazandırılması ihtiyacını şiddetlendirmektedir. 10. GM teknolojisi, yoksul çiftçilere daha şimdiden verim artışları sağlamış, başka şekilde bulamayacakları bir gelir ve istihdam kaynağı yaratmıştır. 11. GM teknolojisinin tabi tutulduğu düzenleyici denetim bilimsel açıdan savunulabilir ve riskleri baz alan bir niteliğe kavuşturulmalıdır. Düzenlemeler, yeni bitki çeşidini üretmek için kullanılan teknolojik vasıtaları değil, çeşide kazandırılan özelliklerin kendilerini esas almalıdır. 12. Risk değerlendirmeleri, sadece yeni bitki çeşidinin kullanımına bağlı potansiyel riskleri dikkate almakla kalmamalı, şayet bu belirli çeşit pazara sunulmazsa onun yerine kullanılacak alternatiflerin arz edeceği riskler de göz önünde tutulmalıdır. 13. Manyok, tatlı patates, pirinç, mısır, muz ve diğer başlıca tropik ürünlerin, yoksullara doğrudan fayda sağlayacak genetiği geliştirilmiş çeşitlerinin üretilmesi için kamu sektörü ciddi gayretler göstermektedir. Bu gayretler kuvvetle teşvik edilmelidir. 14. Dünyadaki yoksul ve yetersiz beslenen nüfusun karşı karşıya bulunduğu ciddi boyutlardaki zorluklar acil bir sorun olarak ele alınmalıdır. Her yıl beslenme yetersizliği sorunları yüzünden önlenebilir hastalıklar ve ölümler görülmektedir. Son zamanlarda dünya genelinde yaşanan gıda fiyatlarındaki artış, yoksulların kaynaklar için rekabet etmede ne kadar dezavantajlı konumda bulunduğunu gözler önüne sermiştir. Bu bağlamda feragat edilen faydalar sonsuza dek kaybedilmiştir. 15. Bu bilimsel bulgular ışığında, GM teknolojisinin sağladığı faydaların yoksul ve zayıf topluluklara da, kendi hayat standartlarını yükseltecek, sağlık durumlarını iyileştirecek ve çevrelerini koruyacak şartlarda daha geniş ölçekte sunulması ahlaki bir zorunluluktur. 5

6 Genel olarak GM teknolojisi, dünya genelinde tarımsal üretkenliğin geliştirilmesi konusundaki önemini ortaya koymuştur. Ancak bu teknoloji yine de çok yönlü olması gereken bir stratejinin sadece bir parçasını teşkil etmektedir. Papa XVI. Benedict Hazretlerinin müşahede ettiği üzere hem geleneksel, hem de yenilikçi tarım tekniklerinin doğru kullanımı vasıtasıyla açılan yeni imkânları -bu tekniklerin uygun, çevreye saygılı ve en muhtaç kitlelerin ihtiyaçlarını dikkate alır nitelikte olduklarının yeterli testler neticesinde saptanmış bulunması kaydıyla- değerlendirmek faydalı olabilir. (3) Ancak, bütün teknolojilerde olduğu gibi, GM teknolojisinde de sağlanan her gelişmenin ilk vaadini yerine getiremeyebileceğini kabul ediyoruz. Gelecek nesiller için gıda arz güvencesini geliştirmek ve yoksulluğu hafifletmek için geleneksel bitki ıslah metotları ve ek stratejilerle birlikte kullanılabilecek bütün uygun teknolojilerin potansiyel katkılarını değerlendirmeye devam etmek zorundayız. (4) Bunların birçoğu GM teknolojileriyle birlikte sinerjik olarak kullanılabilir. Bu stratejiler arasında toprak işlemesiz tarım ve diğer muhafaza uygulamalarıyla humus tabakasının korunması, gübrelerin uygun kullanımı, yeni gübre tipleri ve çevre dostu tarım kimyasalları geliştirilmesi, suların muhafazası, entegre zararlı yönetimi, genetik çeşitliliğin korunması ve uygun yerlerde yeni ürün çeşitlerinin benimsenmesi sayılabilir. Bu gibi yeni ürünler, kısmen, kamu - özel sektör yatırımları ve ortaklıkları eliyle mevcut ürünlerin ( yetim ürünler ) (5) yaygın kullanım için ıslahı neticesinde geliştirilecektir. Gıda arz güvencesinin arttırılması için hayati veya kıt kaynaklı ülkeler açısından özel öneme sahip diğer faktörler arasında altyapı iyileştirmeleri (nakliye, elektrik arzı ve depolama tesisleri), yerel danışma servisleri aracılığıyla tohum seçimi hakkında çiftçilere uzman ve tarafsız danışmanlık imkânı sunarak kapasite oluşturulması, adil finansman ve sigorta sistemleri geliştirilmesi ve mülkiyet hakkına tabi teknolojilerin ruhsatlandırılması sayılabilir. Ancak, birçok bölgede yoksulluk ve yoksullara karşı ayırımcılık sorununun sadece tek bir çözümü bulunmadığının farkında olmak, genel çözüme uygun bir katkıda bulunabilecekleri durumlarda GM ürün çeşitlerini kullanmamızı engellememelidir. 6

7 Kamuoyundaki Geniş Kapsamlı Tartışmalar 21. YY da toplumun karşı karşıya bulunduğu sağlık ve gıdaya ilişkin zorlukların birçoğunun çözümlenmesinde bilimin sağlayacağı katkılar ve GM teknolojisi dünya genelinde kamuoyunun ilgisini çekmiş ve tartışmalara yol açmıştır. Bu teknolojinin gücü ile potansiyel rolü ve uygulanabileceği kullanım yelpazesi hakkındaki tartışmalar memnuniyetle karşılanmaktadır. Ancak, bilim ve teknolojinin, insanlığın menfaatleri istikametinde doğru şekilde değerlendirilebilmesi, düzenlenebilmesi ve kullanılabilmesi için bu tartışmanın hakem denetiminden geçmiş veya başka bir şekilde doğrulanabilir bilgiler bazında yürütülmesi şarttır. Hiçbir şey yapmadan oturmak bir tercih olmadığı gibi, bilim ve teknoloji de sadece problemler baş gösterdikçe uygun çözümleri bulmak için musluk gibi açılıp kapatılacak bir şey değildir. Esasen bilimin görevi, olası zararlardan kaçınmak için öngörüde bulunmak ve mümkün olan azami faydayı sağlamaya çalışmaktır. Bu bağlamda dikkat edilmesi gereken altı faaliyet konusu vardır: Kamuoyunun bilim anlayışı; fikri mülkiyet haklarının yeri; kamu sektörünün rolü; sivil toplumun rolü; devletler, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum arasında işbirliği; uygun, maliyet etkin ve açıklanabilir düzenleyici denetim. Kamuoyunun Bilim Anlayışı: oplantımızın katılımcıları, GM teknolojisi hakkında hem kamuoyundaki tartışmalara, hem de idari düzenlemelere nüfuz etmiş bulunan yaygın yanlış anlamalara müteaddit defalar dikkat çekmiştir. Örneğin, her tür bitki ıslahının genetik modifikasyon içerdiği ve konvansiyonel ıslah olarak tanımlanan bazı örneklerin, söz gelimi radyasyonla mutajenezin, GM teknolojileri uygulanmasından tabiatı itibarıyla çok daha az öngörülebilir neticeler verdiği kamuoyundaki tartışmalarda yeterince vurgulanmamaktadır. Bütün bu problemlerine rağmen, söz konusu tekniklerin hepsi pazarda yer edinmiş, tam kabul gören ve yaygın olarak tüketilen gıda ürünleri üretilmesini sağlamıştır. 7

8 Çalışma Haftası nın bütün katılımcıları, kamuoyundaki diyalog ve tartışmanın bilgiye dayalı ve aydınlatılmış bir şekilde yürütülmesi için üstlerine düşeni yapmaya kararlıdır. Kendilerini duyurmak, bilimlerini anlatmak, teknolojiyi esrarengiz olmaktan çıkarmak ve vardıkları sonuçları kitlelerin erişimine açmak bilim insanları için bir zorunluluktur. GM ürün çeşitlerinin kullanılmasına ve genel olarak modern genetik uygulamalarına karşı olan veya şüpheyle yaklaşanları, bu konunun ardındaki bilimsel gerçekleri ve bu teknolojiyi buna en fazla ihtiyaç duyan insanlardan alıkoymanın yol açtığı kanıtlanabilir zararları dikkatle değerlendirmeye davet ediyoruz. Ortak menfaatler, ancak kamuoyundaki tartışmaların en yüksek bilimsel kanıt standartlarına dayandırılması ve medeni bir görüş alışverişi sayesinde sağlanabilir. Fikrî Mülkiyet Haklarının Yeri: Modern sanayi toplumunun her alanında olduğu gibi, tıbbi ve tarımsal biyoteknoloji de dâhil olmak üzere her türlü teknolojinin geliştirilmesinde fikrî mülkiyet hakları önemli bir rol oynamaktadır. Ticaret sektörünün en iyi uygulamalarının, yoksulluk ve gıda arz güvensizliğinin giderilmesi hedeflerine ciddi katkılar yaptığının farkındayız. Ancak, Kilise nin, dünyanın bütün nimetlerinin evrensel hedefinin tüm insanlığın yararı olduğu ve bu nimetlerden yararlanmaya insanların asli hakkı bulunduğu yolundaki sosyal öğretisi (6) doğrultusunda; konuyla ilgili hem kamu, hem de özel sektör oyuncularını, kendi mülkiyetleri üzerindeki meşru haklarını medeni toplumun mevcut normları çerçevesinde mümkün mertebe bu evrensel hedefe tabi kılmaya ve haksız zenginleşme veya yoksul ve zayıfların istismarına imkân vermemeye çağırıyoruz. Kamu-özel sektör ortaklıkları, gelişmekte olan ülkelerdeki yoksulların düzenli olarak tükettiği ürünlerin iyileştirilmiş çeşitlerinin geliştirilmesi ve dağıtımını teşvik etmekte giderek önem kazanmaktadır. Altın Pirinç insani projesi bu tarz işbirliğine mükemmel bir örnek teşkil etmektedir. Bu proje kapsamında, özel şirketlerin elinde bulunan patentler, üyesi bulundukları toplumun yararına olarak çiftçilerin tarlalarına ekilmeye hazır çeşitleri geliştiren kamu teşebbüsüne bedelsiz olarak lisanslandırılmaktadır. Bir dizi benzer örnek de halen geliştirilmekte olup, böyle bir açılım tüm insanların dünyanın nimetleri üzerinde hakkı bulunduğu inancıyla da uyumludur. Özel sektör, mülkiyetlerindeki teknolojileri yoksullar yararına kullandırdığında 8

9 tebriklerimizi hak eder. Kendilerini bu yolda en yüksek etik standartları takibe devam etmeleri için yüreklendiriyoruz. Bu itibarla, ticaret ve etik ilişkisi bağlamında, özel şirketler ve bilhassa çok uluslu şirketler her alanda olması gerektiği gibi tarım alanında da sadece maddi kazanca odaklanmamalı, her şeyden evvel insani, kültürel ve eğitici değerleri aktarmaya çalışmalıdırlar. Bu sebeptendir ki, Caritas in veritate, kârı dışlamayan fakat onu insani ve sosyal amaçları tahakkuk ettirmek için bir vasıta sayan bir bileşik gerçeklik olarak bir medeni ekonomi ve paylaşım ekonomisi istikametindeki son gelişmeleri memnuniyetle izlemektedir. Gerçekten de bu tamim, ticaretin kurumsal şekillerindeki çoğulculuk, tabiatı itibarıyla, sadece daha medeni olmakla kalmayıp aynı zamanda daha da rekabetçi olan bir pazarın oluşmasını sağlamaktadır şeklinde bir vurgu içermektedir. (7) Bu düşünceler, özellikle de bir topluma sunulan gıdanın miktarı ve kalitesi açısından geçerlilik taşımaktadır. Kamu Sektörünün Rolü: 20. YY ın Yeşil Devrim ini mümkün kılan yeni ürün çeşitleri, ağırlıklı olarak bir dizi ülkedeki kamu araştırma laboratuarlarında geliştirilmişti. Her ne kadar kamu sektörü artık bu gibi geliştirme çalışmalarında tekele yakın bir konumda bulunmuyorsa da, hâlâ hayati ve çok belirgin bir rol üstlenmektedir. Kamu sektörü, özellikle de ulusal vergilerden ve donör kurumlardan kendisine aktarılan kaynakları en yoksul ve en zayıf grupların ürün ihtiyaçlarına cevap verebilecek araştırmaları teşvik için kullanabilir. Yapılan araştırmaların sonuçlarını geniş kitlelerin kullanımına sunmak konusunda kamu sektörü önemli bir rol oynar ve ana gayesi ticari kullanıma dönük çeşitler geliştirmek olan özel sektör için çok zor olan yeniliklere öncülük edebilir. Kamu ve özel sektör arasındaki işbirliği, özellikle de sağlık alanında bilim ve teknolojinin insanlık yararına birçok uygulamasında faydalı olmuştur ve tarım da bu alanlardan biridir. Modern biyoteknolojik yaklaşımlarla ürün iyileştirme çalışmaları konusunda ise, bilimsel dayanağı olmayan, ayırımcı ve aşırı mevzuat düzenlemelerinin GM teknolojisi kullanılarak yapılan AR-GE maliyetlerini çok şişirdiğini ve bu teknolojinin kamu sektörü tarafından uygulanması ve kullanımını finansal nedenlerle çok zorlaştırdığını, hatta bazen de imkânsız kıldığını üzülerek müşahede ediyoruz. 9

10 Sivil Toplumun Rolü: Hükümetler, uzman dernekleri, STK lar, hayır kuruluşları, cemiyet teşkilatları ve dinler, bilimin sağlayabileceği faydalar konusunda bilgiye dayalı bir diyalog ortamı ve geniş kapsamlı kamuoyu anlayışının temininde rol üstlenebilir ve ayrıca yoksul, kırsal topluluklara mensup vatandaşların hayatlarını her açıdan iyileştirmek için çalışabilirler. Saydığımız bu oluşumlar, yoksulları herhangi bir sebeple ve herhangi bir şekilde istismara karşı korumaya yardımcı olabilirler, fakat aynı zamanda bu yoksul toplulukların, modern bilimin kendilerini sefalet, hastalık ve açlığa mahkûm kalmaktan kurtaracak faydalarına erişimine set çekilmesini önlemek gibi bir sorumlulukları da vardır. Devletler, Uluslararası Kuruluşlar ve Sivil Toplum arasında işbirliği: GM teknolojisi, ürün iyileştirmesi ve gıda arz güvencesinin geliştirilmesine daha şimdiden önemli bir katkı sağlamıştır. Bu teknolojinin diğer moleküler bitki ıslah yaklaşımlarıyla kombine halde uygulanması, hem yaygın olarak ticareti yapılan başlıca emtia ürünlerin, hem de gelişmekte olan ülkelerdeki yerel yetim ürünlerin iyileştirilmesine daha da önemli katkılarda bulunma potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla, faydası kanıtlanmış bu bilimsel gelişmelerden yararlanılması, küresel ölçekte kamu hayrına bir uygulama şeklinde değerlendirilebilir. Bitki ıslahı konusundaki bu yaklaşımların yüksek AR-GE maliyetleri ile bu yeni özellikleri pazara sunmanın yasal düzenlemelerden doğan maliyetleri bir araya geldiğinde ortaya çıkan yüksek bedel nedeniyle bu teknolojiler, esas itibarıyla sadece çokuluslu şirketler tarafından gelişmiş ülkelerde yetiştirilen yüksek hacimli emtia ürünlerine uygulanabilmiştir. GM yaklaşımları kullanılarak yapılan bitki ıslahından sağlanan kamu yararı iki ana sebepten ötürü sınırlı kalmıştır: (1) Teknolojinin yüksek maliyetleri ve ulusal hükümetlerin bu konuda yatırım yapmaması. Bu gerçek, GM yaklaşımının, uluslararası ticareti yapılmayan ve dolayısıyla çokuluslu şirketlerin ticari yatırımlarını cezp edemeyen sorgum, manyok, plantain, vs. gibi önemli yerel ürünlerin ( yetim ürünler ) ıslahında kullanılamaması sonucunu doğurmuştur. (2) GM teknolojisinin, tarımda kullanılan diğer teknolojilerle karşılaştırıldığında aşırı ve gereksiz 10

11 yasal düzenlemelere tabi tutulması, bu teknolojiyi, tali ve teknolojiyi geliştirenlere yatırımları ve üstlendikleri riskle mütenasip bir getiri sunamayan ürünlere uygulanamayacak kadar pahalı kılmıştır. Tabiatıyla bu husus sadece özel sektör için geçerli değildir. Gerek özel sektör, gerekse kamu sektörü tarafından yapılsın bütün yatırımlar sağlayacakları muhtemel kazanç ışığında değerlendirilmek zorundadır. Dolayısıyla, gereken yatırımın boyutları, sorunlu yasal düzenlemeler ve getirideki belirsizlik nedeniyle hem özel sektör, hem de kamu sektörü, başlıca emtia ürünleriyle kıyaslandığında kullanımı sınırlı olan ürünleri bu teknolojiyle geliştirmekten kaçınabilmektedir. Dolayısıyla bu alanda devletler, uluslararası teşkilatlar, hayır ve yardım kurumları arasında bir işbirliğine ihtiyaç vardır. Bu gibi bir işbirliğinin potansiyel faydaları zaten kanıtlanmış bulunmaktadır. Çokuluslu şirketler, patente tabi ilgili teknolojilerin bedelsiz olarak hibe edilmesini içeren özel sektör - kamu sektörü ortaklıkları kurmaya istekli davranmışlardır. Mesela Altın Piriç projesi, birçok Asya ülkesine teknoloji transferi sağlamıştır. Afrika da kuraklık dirençli mısır, Hindistan ve Afrika da zararlılara karşı dirençli sebze ve baklagil üretilmesi bu uygulanmalara örnektir. Uygun Bir Düzenleyici Denetim Yaklaşımının Tanımlanması Her yeni teknolojinin faydalarının hayata geçirilmesi uygun bir düzenleyici yaklaşım gerektirir. Zengin ülkeler tarafından geliştirilen ve neredeyse sadece GM ürünlerin varsayımsal risklerine odaklanan aşırı sıkı düzenlemeler, kalkınmakta olan ve yoksul ülkelerin yanı sıra küçük ve kıt kaynaklı üretici ve perakendeciler aleyhine işlemektedir. Bu durum dünyanın yoksul insanlarını kabul edilemez bir dezavantaja düşürmüştür. Daha hassas ve öngörülebilir üretim tekniklerini kullanma şansından mahrum kalmanın yarattığı zararlar; ziyan olan yatırımların fırsat maliyetleri, AR-GE emekleri ve ürünlerin (ve bu ürünlerin faydalarının) telafisinin imkânsızlığı anlamında geri dönüşü olmayan kayıplardır. Yeni ve geliştirilmiş bitki çeşitlerinin değerlendirmesi, bu çeşitlerin üretiminde kullanılan teknolojiler bazında değil, taşıdıkları özellikler bazında yapılmalıdır. Bir başka ifadeyle, bu 11

12 çeşitler hakkında fiili özellikleri ışığında hüküm verilmelidir. Böyle bir yaklaşım, bu teknolojinin potansiyelinden, hem yaygın kullanılan temel ürünler, hem de yerel ürünlerin geliştirilmiş özellikler taşıyan yeni çeşitlerinin sunulması yoluyla insanlığın ortak menfaati doğrultusunda yararlanılmasını kolaylaştıracaktır. Buradaki mesele kesinlikle yoksulların denek olarak kullanılması meselesi değil, yoksulların da gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin çoğunda güvenli olduğu kanıtlanmış, genel kabul gören ve faydalı teknolojilere erişimini sağlamaktır. Bilim ve teknolojide -ve buna bağlı olarak gıda üretimine ilişkin risklerde- günlük hayatın diğer alanlarında kabul edilebilir gördüğümüzün çok ötesinde bir risk fobisine kapılamayız. Neticede, ürün bitkileri üzerinde yapılan genetik mühendislik uygulamalarıyla ilgili varsayımsal riskler, bu genetik teknolojisinin diğer organizmalar üzerindeki uygulamalarıyla (mesela tıbbi biyoteknoloji ya da peynir ve bira işlemesinde kullanılan biyoteknolojik yollarla zenginleştirilmiş enzimler) ilgili olanlardan farklı değildir. Toksik veya alerjen ürün mevcudiyetinden kaynaklanan kısa vadeli riskler incelenebilir ve yeni ürün çeşitlerinden kolayca ayıklanabilir. Bu prosedür, geleneksel ıslah metotlarıyla elde edilen ürün çeşitlerinin yetiştirilmesinde genellikle uygulanan usullerden daha tedbirlidir. Uzun vadeli evrimsel sonuçlar açısından ise, spontane gelişen genetik varyasyonlar yoluyla doğada düşük hızlarda gerçekleşen moleküler evrim hakkındaki mevcut bilgilerimiz, bir genomda genetik mühendislik yoluyla yapılan genetik modifikasyonların, biyolojik evrimin gayet detaylı bir şekilde incelenmiş doğal stratejilerini takipten farklı bir yol izlemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır. Yaşayabilir modifikasyonlar ancak küçük adımlarla gerçekleştirilebilir. Karasal bitki genomlarının yüzlerce ciltlik ansiklopediler gibi olduklarını hatırlarsak bu durumu daha iyi kavrayabiliriz. Zira, modern genetik teknikleri kullanılarak yapılan modifikasyonlar, ortalama bir bitki genomundaki yaklaşık genden sadece bir veya birkaç tanesini etkilemektedir. Dolayısıyla, genetik mühendislik olaylarının olası evrimsel riskleri, her ikisi de geniş çaplı ve iyi karakterize edilemeyen genetik değişimlerden sorumlu olan doğal biyolojik evrim sürecinin veya kimyasal mutajenez uygulamasının risklerinden daha büyük olamaz. İstatistiksel kayıtlar bu genetik değişimin istenmeyen etkilerinin son derece nadir olduğunu göstermekte olup geleneksel ıslahta ise zaten bu istenmeyen etkiler aleyhine seleksiyon yapılmaktadır. Kartagena Biyogüvenlik Protokolü nün 2000 yılında kabulünden bu yana bilimsel anlayışta yaşanan gelişmeler itibarıyla, bu protokolün, yasal düzenleme ihtiyaçları ve bu düzenlemelerden beklenen faydalar açısından bilimsel temelli bir anlayış ışığında gözden geçirilmesinin zamanı gelmiştir. 12

13 İnanç, Bilimsel Akılcılık ve Etik Bir inanan için Hıristiyan bakış açısının hareket noktası insanın ilahî menşeinin üstün tutulmasıdır. İnananlar bunu her şeyden önce ruhlarının sesini dinleyerek yaparlar. Çünkü insan, ruhundaki nurun yol gösterdiği vücudunun kuvvetiyle çalışarak Tanrı nın kendisine verdiği dünyadaki tüm canlılara hükmetme vazifesini yerine getirir. Bu şekilde insan, kendilerinden gıda elde edeceği doğal varlıkları iyileştirme usulleriyle geliştirip modifiye ederken Tanrı nın vekili olur. (8) Böylelikle, insanlar sonsuz kozmostaki fiilleri ne kadar sınırlı olursa olsun, yine de Tanrı nın gücüne iştirak ederler ve Tanrı nın dilediği âlemi, yani ikili bedensel ve ruhsal hayatlarına uyan bir ortamı inşa edip nafaka ve refahlarını sağlayabilirler. Dolayısıyla, insanın doğal dünyaya müdahalesinin yeni şekilleri, Tanrı nın yaratılışta koyduğu doğal nizama aykırı görülmemelidir. Bu cümleden olarak, Papa IV. Paul un 1975 yılında Papalık Bilimler Akademisine hitabında ifade ettiği üzere (9), bilim insanları beşeriyetin bu dünyadaki geleceği meselesini dürüstçe dikkate almak ve mesuliyetine müdrik insanlar olarak bu geleceği hazırlamaya, insanoğlunun nafaka ve refahını temin için dünyayı korumaya ve bu yoldaki riskleri ortadan kaldırmaya çalışmak zorundadır. Dolayısıyla, bir sevgi ve Hıristiyan hayırseverlik ifadesi olarak hem şimdiki nesil, hem de gelecek nesillerle dayanışma içinde bulunmalıyız. Diğer taraftan bilim insanları, insanın zekâsını kullanarak bulacağı ve Yaratıcı nın ilahî planında yer alan gelişmişlik seviyesine ulaşmak için yararlanabileceği gizli imkânların doğada saklı olduğu inancıyla heyecanlanmalıdır. Neticede, bilimsel müdahale, aynen insan hayatında faydalı olan birçok düzenlemenin doğal nizamın üzerine müspet nizam tarafından eklenmiş olduğu (10) gibi, fiziksel veya bitkisel/hayvansal doğanın insan yaşamının yararına geliştirilmesi şeklinde telakki edilmelidir. 13

14 Tavsiyeler 1. Üretkenlik ve sürdürülebilirlik için çiftlik yönetimi konusunun tüm yönleri hakkında güncel veri ve bilgilere dayalı sağlıklı kararlar verebilmeleri için dünya genelindeki yönetici, çiftçi ve üreticilere güvenilir bilgi akışı sağlanmalıdır. 2. Yeni ürün çeşitlerinin (ister geleneksel olarak tanımlanan metotla, ister markör yardımıyla veya GM teknolojisi yoluyla ıslah edilmiş olsun) değerlendirme ve onaylanmasında uygulanan prensipler; bilimsel, risk temelli, öngörülebilir ve şeffaf olmalarının sağlanması için dünya genelinde standardize edilmeli ve mantıksallaştırılmalıdır. Vaka bazındaki incelemeye tabi konunun kapsamı kadar bu fiilî incelemenin kendisine de önem verilmesi zaruridir. İnceleme aynı zamanda bilimsel ve risk temelli olmalıdır. 3. Tedbir prensibinin tarımdaki uygulaması yeniden değerlendirilmeli, bilimsel ve pratik açıdan çerçevesi tekrar çizilerek mevzuat hükümleri ve prosedürler riskle orantısal hale getirilmeli, ayrıca eylemsizliğin riskleri de hesaba katılmalıdır. Basiretin, eyleme yön vermesi gereken pratik akıl olduğu unutulmamalıdır. (11) Bu pratik akıl veya basiret şerden kaçınmak için hayra tutunabilmek adına ihtiyatlı olmayı gerektirse de, basiretin ana unsuru tedbir değil öngörüdür. Bir başka ifadeyle, basiretin temel özelliği zarardan kaçınmak için eylemsiz kalmak değil, eyleme temel olarak bilimsel öngörüyü kullanmaktır. 12) Nitekim Papa XVI. Benedict, Papalık Bilimler Akademisi nin 2006 da yapılan Bilimde Öngörülebilirlik Genel Oturumundaki hitabında, bilimin modern toplumda kazandığı itibarın başlıca sebeplerinden birinin öngörüde bulunabilme imkânı olduğu ve bilimsel metodun yaratılmasının, bilime fenomenleri öngörebilme, gelişimlerini inceleyebilme ve böylelikle insan habitatını kontrol altında tutabilme yeteneği sağladığı hususunu vurgulamıştır. Papa Benedict, Şunu rahatlıkla belirtebiliriz ki, bilimin bugün düne göre çok daha kolay kıldığı tabiatı öngörme, kontrol etme ve yönetme işi, bizatihi Yaratıcı nın ilahî planının bir parçasıdır saptamasında bulunmuştur. (13) 14

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO

Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO Doğal Ürünler! Bu ürünler tamamen doğal koşullarda üretilen ürünlerdir. Kimyasal gübre ve tarım ilacı kullanmadan, doğal tohumlarla üretilirler. Organik Ürünler!

Detaylı

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER DUNYA GIDA GUNU ACLIGA KARSI BIRLESELIM Dr Aysegul AKIN FAO Turkiye Temsilci Yardimcisi 15 Ekim 2010 Istanbul Bu yılki kutlamanın teması, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde dünyadaki açlıkla mücadele

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

Modern Bitki Biyoteknolojisi

Modern Bitki Biyoteknolojisi Modern Bitki Biyoteknolojisi Ali TETİK Eylül, 2001 AJANDA: Biyoteknoloji Nedir? Biyoteknolojinin Genel Kullanım Alanları Bitki Islahında Biyoteknoloji ve Gen Tekniği Biyoteknoloji ile Yeni Bitkilerin elde

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Sürdürülebilir Beslenme ve Geleceğin Gıda Gündemi

Sürdürülebilir Beslenme ve Geleceğin Gıda Gündemi Sürdürülebilir Beslenme ve Geleceğin Gıda Gündemi Dyt.Ece Nevra Durukan İstanbul Sağlık ve Beslenme Bienali, Sürdürülebilir Beslenme Beslenme ve kültürel ihtiyaçları karşılayan, aktif bir yaşam tarzını

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERBAġ Sultan ARSLAN A. Nur DURAK Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü erbas@akdeniz.edu.tr Sunum Planı

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

Sağlıklı Tarım Politikası

Sağlıklı Tarım Politikası TARLADAN SOFRAYA SAĞLIKLI BESLENME Sağlıklı Tarım Politikası Prof. Dr. Ahmet ALTINDĠġLĠ Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ahmet.altindisli@ege.edu.tr Tarım Alanları ALAN (1000 ha)

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP)

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin

Detaylı

OECD Tarım Komitesi 163. Oturum

OECD Tarım Komitesi 163. Oturum OECD Tarım Komitesi 163. Oturum 28.01.2015 Ayhan Baran AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Uluslararası Kuruluşlar Daire Başkanlığı İçerik Katılımcılar Toplantı gündemi G20 Bilgi Heyet listesi Gıda Tarım

Detaylı

G-20 AVUSTRALYA DÖNEM BAŞKANLIĞI 4.KALKINMA ÇALIŞMA GRUBU TOPLANTISI 3-5 Eylül 2014

G-20 AVUSTRALYA DÖNEM BAŞKANLIĞI 4.KALKINMA ÇALIŞMA GRUBU TOPLANTISI 3-5 Eylül 2014 G-20 AVUSTRALYA DÖNEM BAŞKANLIĞI 4.KALKINMA ÇALIŞMA GRUBU TOPLANTISI 3-5 Eylül 2014 Deniz BERBER AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Uluslararası Kuruluşlar Daire Başkanı 26 Kasım 2014 G-20 Nedir? Kuruluşu

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER 30 10 2013 topraksuenerji-ulusal güvenlik denince çoğu zaman zihnimizde sınırda nöbet tutan askerler, fırlatılmaya hazır füzeler, savaş uçakları

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) 12-23 EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

Gıda Tarım ve Hayvancılık Rekabet Gücü Temel Bulgular. Mevzuat, Arge ve Inovasyon

Gıda Tarım ve Hayvancılık Rekabet Gücü Temel Bulgular. Mevzuat, Arge ve Inovasyon Gıda Tarım ve Hayvancılık Rekabet Gücü Temel Bulgular Mevzuat, Arge ve Inovasyon ekonomiye Umut Sofradan Can Topraktan gelir. NÜFUS %25 İSTİHDAM %20 KIRSAL KALKINMA BÜYÜKLÜK / ÖLÇEK EKONOMİSİ VERİMLİLİK

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı

Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı Doç. Dr. Seral YÜCEL Dr. Hale GÜNAÇTI Adana Biyolojik Mücadele Araştırma İstasyonu Dünyanın en önemli sorunlarından biri hızla artan nüfusudur. Dünya nüfusunun gittikçe

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI İLE KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ ÇEVRE KORUMA BAKANLIĞI ARASINDA ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI İLE KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ ÇEVRE KORUMA BAKANLIĞI ARASINDA ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI İLE KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ ÇEVRE KORUMA BAKANLIĞI ARASINDA ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI Bundan böyle "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

TEKLIF ÇAĞRILARI SIVIL TOPLUM DIYALOĞU (CSD-IV) AB VE TÜRKIYE ARASINDA KAPSAMINDA YAYIMLANAN. Fikirden Projeye. Hazırlayan: Öğr. Gör.

TEKLIF ÇAĞRILARI SIVIL TOPLUM DIYALOĞU (CSD-IV) AB VE TÜRKIYE ARASINDA KAPSAMINDA YAYIMLANAN. Fikirden Projeye. Hazırlayan: Öğr. Gör. ADAPAZARİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ PROJE DESTEK BİRİMİ AB VE TÜRKIYE ARASINDA SIVIL TOPLUM DIYALOĞU (CSD-IV) KAPSAMINDA YAYIMLANAN TEKLIF ÇAĞRILARI Hazırlayan: Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ Adres : Sakarya Üniversitesi

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Place image here with reference to guidelines Serhat Akmeşe

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİSİ Bir politikanın, bir stratejinin programın veya projenin nüfusun ve nüfus gruplarının sağlığı üzerinde dolaylı yada dolaysız etkileridir. SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİNİN

Detaylı

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Yönlendirme Komitesi Toplantısı Ankara, 5 Ekim 2011 TOPLANTI GÜNDEMĠ UHYS sürecinin amacı ve

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı

IV. Uluslararası Türk-Asya Kongresi Sonuç Raporu

IV. Uluslararası Türk-Asya Kongresi Sonuç Raporu IV. Uluslararası Türk-Asya Kongresi Sonuç Raporu 1. IV. Uluslararası Türk - Asya Kongresi 27-29 Mayıs 2009 tarihleri arasında İstanbul da icra edilmiş ve son derece yapıcı ve samimi bir ortam içerisinde

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI

TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI MART 2011 Tohumculuk Sanayisi Nedir? Tohumculuk Hangi İş ve Aşamalardan Oluşur? Tohumculuk İçin AR-GE

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Tarımın Geleceği. Nisan 2011

Dünyada ve Türkiye de Tarımın Geleceği. Nisan 2011 Dünyada ve Türkiye de Tarımın Geleceği Nisan 2011 Sayın Bakanım (Tarım Bakanı ordaysa), Değerli katılımcılar, Hanımefendiler, beyefendiler, Hepinizi saygıyla selamlıyor, bu önemli etkinlik vesilesiyle

Detaylı

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR)

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) ANTALYA DA TARIM SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI SÜS BİTKİLERİ VE TIBBİ AROMATİK BİTKİLER ALT SEKTÖRÜ ÇALIŞMA GRUBU

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığığ Ülke ve Kamu Kurumları Düzeyinde Strateji Yönetimi Anıl YILMAZ Stratejik t Planlama l Dairesi i Bşk. ODTÜVT Yönetim ve Mühendislik Günleri 2 Mart 2008 Gündem Ülkesel

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

Bu çalışmada güncel Kalkınma Ajansı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.doka.org.tr adresinden alıntıdır.

Bu çalışmada güncel Kalkınma Ajansı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.doka.org.tr adresinden alıntıdır. Bu çalışmada güncel Kalkınma Ajansı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.doka.org.tr adresinden alıntıdır. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı İçindekiler Tablosu Genel Bilgiler...

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı

PROJE KAYNAKLARI KAYNAK 5: ANKARA KALKINMA AŞANSI DESTEK PROGRAMLARI 1

PROJE KAYNAKLARI KAYNAK 5: ANKARA KALKINMA AŞANSI DESTEK PROGRAMLARI 1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü PROJE KAYNAKLARI KAYNAK 5: ANKARA KALKINMA AŞANSI DESTEK PROGRAMLARI 1 Ankara Kalkınma Ajansı tarafından sağlanan destekler; teknik destek ve

Detaylı

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3 İŞ TANIMI VE GEREKLERİ BELGELERİ

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3 İŞ TANIMI VE GEREKLERİ BELGELERİ KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3 BELGELERİ KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.1 MÜDÜR Dök.No KAİM.İKS.FRM.082 Sayfa No 1 / 4 İŞİN KISA TANIMI: üst yönetimi tarafından belirlenen amaç, ilke

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Haziran 2013

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Haziran 2013 Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Haziran 2013 Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü (MBGB) Güçlü ve çok yönlü bir eğitim programı sunarak, gelişen teknoloji çağında, çok hızlı gelişen alanımızda ileri

Detaylı

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİNİN TÜRKİYE NİN BM ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİNE EK ÇOCUK SATIŞI, ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ EK PROTOKOLÜNE İLİŞKİN İLK DÖNEMSEL RAPORUNA YÖNELİK NİHAİ GÖZLEMLERİ 1. Komite,

Detaylı

Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir?

Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir? Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir? AB Çerçeve Programları, Avrupa Birliği nde çok uluslu araştırma ve teknoloji geliştirme projelerinin desteklendiği başlıca Topluluk Programı dır. İlki 1984 yılında

Detaylı

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde UZM. ECZ. HARUN KIZILAY GENEL SEKRETER TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 3. Uluslararası İlaç Kullanımını Geliştirme Konferansı,i 14-18 18 Kasım 2011, Antalya Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

2015 Sonrası Kalkınma Gündemi için Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Görev Tanım Belgesi

2015 Sonrası Kalkınma Gündemi için Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Görev Tanım Belgesi 2015 Sonrası Kalkınma Gündemi için Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Görev Tanım Belgesi 1. Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından oluşturulacak olup 2015

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

MEVZUATLAR KANUNLAR. TEBLİĞ, TALİMAT ve KARARLAR YÖNETMELİKLER KANUNLAR. Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu

MEVZUATLAR KANUNLAR. TEBLİĞ, TALİMAT ve KARARLAR YÖNETMELİKLER KANUNLAR. Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu T.C. ANTALYA VALİLİĞİ Tarım İl Müdürlüğü MEVZUATLAR KANUNLAR 6968 Sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu. 5179 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

1- TÜSİAD Gıda, Tarım ve Hayvancılık konusunu ele aldı - TÜSİAD 27.11.2014

1- TÜSİAD Gıda, Tarım ve Hayvancılık konusunu ele aldı - TÜSİAD 27.11.2014 1- TÜSİAD Gıda, Tarım ve Hayvancılık konusunu ele aldı - TÜSİAD 27.11.2014 TÜSİAD, Türk tarım sektörünün tüm unsurlarını bütüncül bir bakış açısıyla ele almak amacıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Rekabet

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

Sosyal Girişimler ve Türkiye

Sosyal Girişimler ve Türkiye Sosyal Girişimler ve Türkiye İhtiyaç Analizi Raporu Yönetici Özeti Yazarlar: Tevfik Başak Ersen Derya Kaya Zeynep Meydanoğlu Yayına Hazırlayan: Tuğçe Demir Giriş Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı (TÜSEV) ve

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık Hazine Müstaşarlığı

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

DA VINCI STI KİMDİR?

DA VINCI STI KİMDİR? DA VINCI STI KİMDİR? Da Vinci STI (Da Vinci Science and Technology Institute) bilimin, mühendisliğin ve inovasyonun dünyadaki tüm insanların faydasına olacak şekilde geliştirilmesine öncülük etmek amacıyla

Detaylı

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları 7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları Seda GÖKSU AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi Sunum Planı 7.ÇP SSH Araştırma Alanı 7.ÇP SSH alanı projelerine nasıl ortak olabilirim?

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Kamu Bilgisinin Paylaşımı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Kamu Bilgisinin Paylaşımı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Kamu Bilgisinin Paylaşımı Emin Sadık AYDIN Kalkınma Bakanlığı Bilgi Toplumu Dairesi Başkanı 20 Mart 2013 Kamu Yönetiminde Gelişen Trendler: Açık Devlet ve Açık Veri Paneli -

Detaylı

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri Uzm.Nimet KALELİ Kırsalda Kadın Hizmetleri Koordinatörü 20 OCAK 2013 Tarımsal üretimi

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI

DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI Dünya tarımındaki başlıca sorunlar Nüfus artışı ve kişi başına tüketim miktarındaki artış. Tarımsal üretimin dengesiz dağılımı. Az gelişmiş ülkelerde kullanılan tarımsal

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı gelecek dönemdeki çalışmalarına yol vermesi amacıyla 128 paydaşın katılımı ile TR83 Bölgesi nde

Detaylı

üzere, beş startejik öncelik ortaya koymaktadır r :

üzere, beş startejik öncelik ortaya koymaktadır r : ICEM TÜRKT RKİYE ULUSAL KONFERANSI ÖRG RGÜTLENME VE SOSYAL DİYALOG Uluslararası Finans Kurumu (IFC) Performans Standartları ve Örgütlenme Olanakları 15 Haziran 2009 Ankara, Türkiye Kemal Özkan, ICEM Kimya

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

ABD de politika oluşturmada sanayinin rolü. Çok taraflı ticaret sisteminin faydaları çalıştayı Ankara, Turkiye 24-25 Eylül 2012

ABD de politika oluşturmada sanayinin rolü. Çok taraflı ticaret sisteminin faydaları çalıştayı Ankara, Turkiye 24-25 Eylül 2012 ABD de politika oluşturmada sanayinin rolü Çok taraflı ticaret sisteminin faydaları çalıştayı Ankara, Turkiye 24-25 Eylül 2012 Sunum içeriği ABD Tahıl konseyi Rolü ve fonksiyonları Açık, serbest ticaret

Detaylı

Nilay PANCAR Tarımsal Desteklemeler Dai. Bşk. Çözümleyici 24/09/2014. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı

Nilay PANCAR Tarımsal Desteklemeler Dai. Bşk. Çözümleyici 24/09/2014. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Nilay PANCAR Tarımsal Desteklemeler Dai. Bşk. Çözümleyici 24/09/2014 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Sunuş İçeriği Eğitim Detayları Polonya Hakkında Krakow Tarım Üniversitesi Avrupa Birliği Tarım

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ (Doküman No: BEYAS-DK-02) Ankara Üniversitesi için aşağıda verilen temel bir Belge Yönetimi ve Arşiv Sistemi Stratejisi metni hazırlanmıştır.

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İçinde bulunduğumuz mayıs ayı Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından tüm dünyada Uluslararası İç Denetim Farkındalık Ayı olarak ilan edilmiştir.

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN PROJE GELİŞTİRME

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN PROJE GELİŞTİRME SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN PROJE GELİŞTİRME Yaşanabilir bir dünya, Yaşanabilir bir bugün ve yarın için Proje gelişlriyoruz! Proje Belirlenmiş bir hedefe ulaşmak amacıyla, belirli bir yerde ve süre içinde,

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu?

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu? KONYA "BÖLGESEL İNOVASYON MERKEZİ" GÜDÜMLÜ PROJE ÖZETİ Başvuru Sahibi: Konya Sanayi Odası Proje Ortakları: Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, Konya Ticaret Odası,Konya ABİGEM, Konya Ticaret Borsası,

Detaylı

Somut Olmayan Kültürel Miras. İrem ALPASLAN

Somut Olmayan Kültürel Miras. İrem ALPASLAN Somut Olmayan Kültürel Miras İrem ALPASLAN Sunum Planı Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşme Öncesinde Önemli Süreçler Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi Sözleşme Madde 2: Tanımlar Listeler

Detaylı

SHELL GENEL İŞ İLKELERİ

SHELL GENEL İŞ İLKELERİ SHELL GENEL İŞ İLKELERİ Shell Genel İş İlkeleri, Shel Grubu nu* meydana getiren Shell şirketlerinin işlerini nasıl yürüteceklerini belirler. * Royal Dutch Shell plc ve onun doğrudan ya da dolaylı olarak

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU Ankara Deklarasyonu Özet 2015 yılının Eylül ayında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi kapsamında Arazi Bozulumunun Dengelenmesi

Detaylı