Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 DERLEME REVIEW Bilgisayar Kullananlarda Mesleki Kas Ýskelet Hastalýklarýndan Prof. Dr. Emel Özcan, Dr. Sina Esmaeilzadeh, Dr. Nalan Bölükbaþ Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi, Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalý NOBEL MEDICUS ÖZET Son 20 yýlda çalýþan popülasyonda bilgisayar kullanýmýndaki hýzlý artýþ, bilgisayar kullanýmýna baðlý geliþen mesleki kas iskelet hastalýklarý (MKÝH) sorununu beraberinde getirdi. Bilimsel çalýþmalarda bilgisayar kullananlarýn, iþ yerindeki fiziksel ve psikososyal risk etkenlerine baðlý olarak geliþen aðrýlý ve sakat býrakabilen kas iskelet hastalýklarý için yüksek risk altýnda olduðu gösterilmiþtir. Öncelikle boyun ve üst ekstremiteler, daha az sýklýkla bel ve sýrtý tutan bu hastalýklar, verimliliði azaltarak, yüksek iþ günü kaybý ve sigorta tazminatlarýna neden olarak ekonomiyi de olumsuz etkilemektedir. 12 Son yýllarda bilgisayar kullananlarda ergonomi eðitimi ve ergonomik iyileþtirmeleri kapsayan programlarýn etkinliði konusunda çalýþmalar hýz kazanmýþtýr. Bu derlemenin amacý bilgisayar kullananlarda MKÝH'nýn sýklýðý, risk etkenleri ve ergonomi eðitimi ve ergonomik giriþimlerin etkinliði konusunda literatürü gözden geçirmek ve kanýta dayalý veriler sunmaktýr. Anahtar Kelimeler: Mesleki kas iskelet hastalýklarý, bilgisayar kullananlar, korunma, ergonomi. Nobel Med 2007; 3(1): 12-17

2 ABSTRACT WORK RELATED MUSCULOSKELETAL DISORDERS AND THERAPY Due to rapid increase in the number of computer users among working population in the last 20 years, there is a dramatic increase in work-related musculoskeletal disorders (WMSDs). In scientific studies, it has been demonstrated that computer users are at increased risk of various painful and disabling musculoskeletal disorders (MSD) because of physical and psychosocial risk factors. Neck and upper extremities are more commonly affected than the lower and upper back in computer users. WMSDs have unfavorable economic outcomes, resulting from reduced productivity, high working days loss and increased claim costs. In recent years, there was a rapid increase in the number of studies about the efficacy of ergonomic programs including training and interventions. The aim of this paper is to review literatures about the prevalence of WMSDs and risk factors, the efficacy of ergonomic training and intervention and to present evidence-based findings. Key Words: Work-related musculoskeletal diseases, computer users, prevention, ergonomics. Nobel Med 2007; 3(1): GÝRÝÞ Kaslar, tendonlar, diskler ve diðer yumuþak dokularý tutarak kalýcý aðrý, rahatsýzlýk ve özürlülük ile seyreden mesleki kas iskelet hastalýklarý, iþe baðlý sakatlýðýn en önde gelen nedenlerindendir. Endüstrileþmiþ ülkelerde, mesleki kas iskelet hastalýklarý, meslek hastalýklarýnýn %50'sinden fazlasýný oluþturmaktadýr. 1-3 Ýþ yerinde ani tek bir hareketten ziyade tekrarlamalý, zorlamalý hareketlerin ve yanlýþ vücut mekaniklerinin kullanýmýnýn birikimli etkisine ve yetersiz ergonomik koþullara baðlý oluþan mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn en sýk görülenleri bel aðrýsý, boyun ve üst ekstremite hastalýklarýdýr. 4 Günümüzde iþ yerlerinde bilgisayar kullanýmýnýn hýzla artmasý çalýþanlarda bilgisayar kullanýmýna baðlý geliþen mesleki kas iskelet hastalýklarý sorununu beraberinde getirdi. Bilgisayar kullananlarda klavye kullanma, veri girme, "mouse" týklatma gibi tekrarlamalý hareketler, statik pozisyonda duruþ, vücudun yanlýþ pozisyonlarda kullanýmý ve iþ yerinin yetersiz ergonomik koþullarýna baðlý geliþen ve sakat býrakabilen mesleki kas iskelet hastalýklarý ayrý önem kazandý. Önceki yýllarda mesleki kas iskelet hastalýklarý sadece endüstri çalýþanlarýnýn sorunu olarak kabul edilirken, son yýllarda ofis çalýþanlarý ve bilgisayar kullananlarýn da bu hastalýklar için yüksek risk altýnda olduðu gösterildi. 5-8 Ülkemizde ise bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðý, risk etkenleri, iþ günü kaybý, maliyeti, korunma eðitimi ve ergonomik giriþimlerin etkinliði konusunda çalýþmalar çok az sayýdadýr. 13 Bu derlemenin amacý bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðý, risk etkenleri, hastalýk ve sakatlýktan korunma eðitimi ve ergonomik giriþimlerin etkinliði konusunda literatürü gözden geçirmek ve kanýta dayalý veriler sunmaktýr. BÝLGÝSAYAR KULLANIMI Son yirmi yýlda çalýþanlar arasýnda bilgisayar kullananlarýn sayýsýnda belirgin artýþ saptanmýþtýr. 1997'de ABD'de tüm evlerin %37'sinde bilgisayar bulunduðu ve yetiþkinlerin yaklaþýk yarýsýnýn iþinde bilgisayar kullandýðý bildirilmiþtir. Dünya Saðlýk Örgütü 1998'de tüm dünyada 150 milyon bilgisayarýn kullanýmda olduðunu belirtmiþtir 'da Ýsveç'te iþyerinde %30 bilgisayar kullanýmý varken bu rakam 2001'de %65'e kadar yükselmiþtir. 10 Avrupa Birliði ülkelerinde çalýþanlarýn %19'u iþ saatlerinin tümünde veya büyük bir kýsmýnda bilgisayar kullanmaktadýrlar. 11 Ýþ yerlerine bilgisayarýn girmesi, iþ organizasyonlarýnda deðiþikliklere ve yeni risk etkenleri ve hastalýklarýnýn geliþimine sebep olmaktadýr. Geliþen sorunlar, insan saðlýðýný ve ülke ekonomilerini olumsuz yönde etkilemektedir. 6 Öncelikle boyunu, omuzlarý, el bilekleri, elleri ve dirsekleri, daha az sýklýkla sýrt ve beli tutan bu hastalýklar bilgisayar kullananlarda yaygýn olarak görülmektedir. Bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarý dýþýnda halsizlik, yorgunluk, baþ aðrýsý, göz zorlanmasýna baðlý yakýnýmlar ve emosyonel sorunlar da görülür. 8 Dünya Saðlýk Örgütü ve ABD Çalýþma Bakanlýðý, yoðun bilgisayar kullanýmýnýn mesleki kas iskelet hastalýklarýna neden olduðunu ve bu hastalýklarýn sýklýðýnýn ve maliyetinin dramatik olarak arttýðýný bildirmektedir. 12 Bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýk- Bilgisayar Kullananlarda Mesleki Kas Ýskelet Hastalýklarýndan

3 NOBEL MEDICUS larýnýn prevalansý ve risk etkenleri çoðunlukla kesitsel tasarýmlý çalýþmalar ve kendi bildirimli anket sorgulama formlarýyla subjektif deðerlendirmeler ile yapýlmýþtýr. Son yýllarda az sayýda longitudinal çalýþma ve gözleme ve klinik deðerlenmeye dayalý araþtýrmalar yapýlmýþtýr. 13 SIKLIK Mesleki üst ekstremite kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðý son yýllarda dramatik bir artýþ göstermektedir. 12 Finlandiya'da, bilgisayar kullananlarda boyun aðrýsý prevalansý %34 olarak tespit edilmiþtir. ABD'de yapýlan prospektif bir çalýþmada da boyun ve omuz gibi kas iskelet sistemine ait yakýnma insidansý yýlda 100 kiþide 58 olarak bulunmuþtur ve bilgisayar kullananlarda boyun ve omuzda kas iskelet sistemine ait yakýnma prevalansý %10-62 olarak saptanmýþtýr. 10 Sýklýk konusunda literatürün gözden geçirilmesi: Çeþitli ülkelerde bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn risk etkenleri konusunda kesitsel ve kohort çalýþmalar gözden geçirildiðinde prevalansýn %50 civarýnda olduðu ve mesleki kas iskelet hastalýklarý ile iþ postürü, günlük bilgisayar kullaným süresi, veri girme, "mouse" týklatma sýklýðý ve bazý psikososyal risk etkenleri arasýnda iliþki olduðu gösterilmiþtir. 4,14 Gerr ve ark. yeni iþe alýnan ve haftada 15 saatten fazla bilgisayar kullanan 632 kiþiyi prospektif olarak 3 yýl izleyerek kas iskelet hastalýðý ve yakýnmalarýnýn sýklýðý yönünden araþtýrmýþtýr. Yeni iþe baþladýktan sonraki ilk yýl içinde çalýþanlarýn %50'sinden fazlasýnda üst ekstremite yakýnmalarýnýn görüldüðü, bunlarýn büyük çoðunluðunda spesifik rahatsýzlýk bulunduðu belirlenmiþtir. 9 Woods V Ýngiltere'de bilgisayar kullanan 129 kiþilik grupta sorgulama formuyla kas iskelet yakýnmalarýnýn sýklýðýný araþtýrmýþ ve prevalansý %86 olarak tespit etmiþtir. Boyun aðrýsý prevalansý %58 ile en yaygýn yakýnma olarak belirlenmiþtir. 15 RÝSK ETKENLERÝ Mesleki kas iskelet hastalýklarý risk etkenleri iþle ilgili ve kiþisel olarak ikiye ayrýlmaktadýr: 4,5,14 1- Ýþ Ýle Ýlgili Risk Etkenleri a. Fiziksel risk etkenleri: Tekrarlamalý, zorlamalý ve aþýrý güç harcamalý hareketler, statik vücut pozisyonlarý, kötü postür, vücudun ve kollarýn yanlýþ vücut mekanikleriyle kullanýmý, alýþýlmamýþ iþ aktiviteleri, lokalize temasa baðlý streslerdir. b. Ergonomik risk etkenleri: Ýþ istasyonunda, oturma yerinin, masanýn, ekranýn, klavyenin ve 14 "mouse"un yüksekliðinin ve kullanýmýnýn çalýþana uygun olmamasý, aydýnlatma ve sýcaklýðýn yetersiz olmasý gibi etkenlerdir. c. Psikososyal risk etkenleri: Ýþ memnuniyetsizliði, iþ monotonluðu, yetersiz denetçi ve iþ arkadaþý desteði, aðýr iþ yükü, sorumluluðu ve baskýsý altýnda çalýþma, yetersiz iþ organizasyonu gibi etkenlerdir. 2- Kiþisel Risk Etkenleri: Mesleki kas iskelet hastalýklarý oluþumunda cinsiyet, yaþ, kondisyon ve sigara içimi gibi kiþisel etkenlerdir. Risk Etkenleri Konusunda Literatürün Gözden Geçirilmesi Tekrarlamalý hareketler (Bergqvist ve ark., 1995; Jensen ve ark., 1998; Putz-Anderson, 1988; Yu ve Wong, 1996), yanlýþ klavye pozisyonu (Bergqvist ve ark., 1995 a,b; Faucett ve Rempel, 1994), ön kolun desteklenmesi (Bergqvist ve ark., 1995), yetersiz mola (Bergqvist ve ark., 1995; Putz-Anderson, 1988), uzun süre klavye kullanýmý (Bernard ve ark., 1994; Faucett ve Rempel, 1994; Matias ve ark., 1998; Polanyi ve ark., 1997), "mouse" kullanýmý (Fogleman ve Brogmus, 1995; Jensen ve ark., 1998; Karlquist ve ark., 1996), iþ yeri düzeninde yetersizlik (Matias ve ark., 1998; Yu ve Wong, 1996) ve postür bozukluðu (Bergqvist ve ark., 1995; Matias ve ark., 1998; Putz-Anderson, 1988; Saito ve ark., 1997; Yu ve Wong, 1996) gibi etkenler, bilgisayar kullanýmýna baðlý üst ekstremite kas iskelet hastalýklarý için risk faktörü olarak kabul edilmiþtir. 16 Marcus ve ark. yeni iþe alýnan bilgisayar kullanan 632 kiþide postür ile boyun ve üst ekstremite hastalýklarý arasýndaki iliþkiyi prospektif bir çalýþmayla araþtýrmýþlar ve mesleki kas iskelet hastalýklarý riskinin spesifik oturma postürlerini saðlamayla azaltýlabileceði sonucuna varmýþlardýr. 4 Yapýlan bir diðer çalýþmada Demure ve ark. Dünya Bankasýnda çalýþan 273 bilgisayar kullanýcýsýnda iþ istasyonunun ergonomik özellikleri ve mesleki kas iskelet hastalýklarý iliþkisini araþtýrmýþtýr. Boyun ve omuz rahatsýzlýðýyla 7 saatten fazla bilgisayar kullanma, iþi üzerinde daha az kontrol, 40 yaþýndan büyük olma ve az sayýda mola verme arasýnda iliþki olduðu saptanmýþtýr. Ayrýca bu çalýþmada el ve el bileði rahatsýzlýðýyla 7 saatten fazla bilgisayar kullanýmý, düþük iþ memnuniyeti, kötü pozisyon arasýnda ve bel aðrýsýyla 7 saatten fazla bilgisayar kullanma arasýnda da iliþki bulunduðu gösterilmiþtir. 17 Gerr ve ark. kohort çalýþmada bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarý ve psikososyal stres arasýndaki iliþkiyi araþtýrmýþtýr. Ýþ zorlanmasýyla

4 boyun ve omuz yakýnmalarý arasýnda iliþki olduðu, kol ve el yakýnmalarý arasýnda iliþki olmadýðý belirlenmiþtir ofis çalýþanýnda bilgisayar kullanýmý ve kas iskelet sorunlarý arasýndaki iliþki Bergqvist ve ark. tarafýndan araþtýrýlmýþ, çalýþmada bilgisayar kullananlar ve kullanmayanlar arasýnda sorunlarýn oluþmasý yönünden bir farklýlýk bulunmadýðý, veri girme, haftada 20 saatten fazla çalýþma ve bazý diðer etkenlerin kas iskelet hastalýklarý için risk oluþturduðu belirlenmiþtir. 18 Shuval ve ark. ergonomik risk etkenler ile üst ekstremite kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðýnýn iliþkisini araþtýrmak için bilgisayar kullanan 84 kiþiyi sorgulama formu ve direkt gözlem yöntemiyle deðerlendirilmiþlerdir. Sonuçta kadýn olmanýn, günde 10 saatten fazla çalýþmanýn, günde 7-9 saatten fazla bilgisayar kullanýmýnýn ve 2 yýldan fazla iþ yerinde bilgisayar kullanýmýnýn mesleki üst ekstremite kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðý için risk etkeni olduðunu belirtmiþlerdir. 19 KORUNMA VE ERGONOMÝ Korunmanýn önemi: Üst ekstremite kas iskelet semptomlarýnýn oluþumu ile risk faktörlerin iliþkisi temel alýnarak, bilgisayar kullananlara korunma ve ergonomi eðitiminin verilmesi, mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðýný azaltabilir. 5 Son yýllarda çeþitli ülkelerde farklý endüstri kollarýnda yapýlan çalýþmalarda kapsamlý korunma eðitimi programlarýnýn ve giriþimlerinin iþ memnuniyetini, yaþam kalitesini, çalýþanýn konforunu, yaralanma ve stres üzerindeki kontrolünü iyileþtirmede, üretkenlik ve verimliliðini artýrmada etkinliði kanýtlanmýþtýr. Uzun dönem izlemeli çalýþmalarda medikal harcamalar, iþ günü kaybý, sigorta tazminat ödemeleri ve iþe dönüþ üzerindeki etkinlikleri kanýtlanarak maliyet etkinlikleri de gösterilmiþtir. 1,20,21 Korunmanýn amacý: Korunmanýn temel amacý çalýþanýn güvenini, konforunu saðlayarak yeteneklerini en üst düzeye çýkarmak, verimliliði artýrmak ve yatýrýmýn geri dönüþünü hýzlandýrmaktýr. Bunun için, bilgilendirme ve iþ yeri giriþimlerinin uygulanmasýyla, çalýþana alýþkanlýk, davranýþ deðiþikliði oluþturmada, saðlýðýný iyileþtirme ve korumada sorumluðunu almada, motivasyon saðlamada yardýmcý olunabilir. Baþarý için çalýþanlar, iþverenler, yöneticiler, þefler, güvenlik ve saðlýk personeli yakýn iþbirliði ve iletiþim içinde olmalýdýr. 21 Ergonomi eðitim ve giriþimlerinin kapsamý 1- Ýþ yeri deðerlendirilmesi ve analizi: Biyomekanik 15 analizle çalýþma pozisyonu ve vücut kullanýmý, iþ istasyonunun, sandalye, masa, ekran, "mouse" gibi ekipmanýn çalýþanýn antropometrik özelliklerine uygunluðu, tekrarlamalý aktivitelerin sýklýðý ve süresi, temas stresi, alýþýlmadýk aktiviteler, titreþim, aydýnlatma ve ýsýtma gibi çevresel etkenler deðerlendirilir. Mevcut ve olasý risk etkenleri ortaya çýkarýlýr. 2- Ergonomik giriþim: Deðerlendirme sonuçlarýna göre iþ yerinin ergonomik koþullarý çalýþanýn özelliklerine uygun hale getirilir. Ýþ rotasyonu, iþ modifikasyonu, iþ planlamasý ile iþ organizasyonu saðlanýr. 3- Çalýþanýn eðitimi: Çalýþan mesleki kas iskelet hastalýklarý, risk etkenleri, erken belirtiler, tedavi, vücudu doðru kullaným mekanikleri, korunma, ergonomi, egzersizler ve genel saðlýðý koruma konusunda bilgilendirilir. Eðitimin içeriði, süresi ve uygulanma yöntemleri çalýþanlarýn ve iþin gereksinimlerine göre planlanýr. Öðrenilenlerin uygulamada devamlýlýðýný saðlamak üzere eðitim belirli zamanlarda tekrarlanýr ve gözden geçirilir. 20,22 Konusunda Literatürün Gözden Geçirilmesi Bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarý korunma ve ergonomi eðitiminin yýllardýr uygulanmasýna karþýn, etkinliði konusunda çalýþmalar son yýllarda yapýlmýþtýr. Bu konuda yapýlmýþ randomize kontrollü çalýþma sayýsý çok azdýr. Brisson ve ark. Kanada'da büyük bir üniversitede 627 bilgisayar kullanýcýsýnda mesleki kas iskelet hastalýklarý sýklýðý ve ergonomi eðitimi programýnýn etkinliðini randomize kontrollü olarak araþtýrmýþlardýr. Deðerlendirme direkt gözlemle ölçümler, kendi cevaplamalý sorgulama formu ve fizik muayeneyle, eðitimden 2 hafta önce ve 6 ay sonra yapýlmýþtýr. Sonuçta eðitim grubunda 40 yaþ altýnda çalýþanlarda kas iskelet hastalýðý sýklýðý sorgulamayla %29'dan %13'e, fizik muayeneyle %19'dan %3'e inmiþtir. Diðer gruplarda kas iskelet hastalýðý sýklýðý deðiþmemiþtir. Ayrýca postürde iyileþmelerin giriþim grubunda daha fazla görüldüðü ve bu etkilerin 40 yaþ altýndakilerde daha belirgin olduðu bildirilmiþtir. 23 Mekhora ve ark. bilgisayar kullanýmýna baðlý boyun ve omuz bölgesinde kas iskelet yakýnýmý olan ofis çalýþanlarýnda ergonomi eðitiminin uzun dönemde etkilerini araþtýrdý. 470 katýlýmcýya anket formu uygulanmýþ ve kas iskelet semptomu olan 80 kiþi çalýþmaya alýnmýþtýr. Vakalar iki gruba randomize edilmiþ, 1. gruba çalýþmanýn baþlangýcýnda, 2. gruba 3 ay sonra ergonomi eðitimi verilmiþtir. Sonuçlar 3. ve 12. aylarda deðerlendirilmiþ ve sonuçta Bilgisayar Kullananlarda Mesleki Kas Ýskelet Hastalýklarýndan

5 semptomlarýn her iki grupta eðitimden sonra azaldýðý saptanmýþtýr. 7 Lewis ve ark. bilgisayar kullanan 170 katýlýmcýyý eðitim öncesi ve sonrasý sorgulama formu ile deðerlendirmiþ, son uçta semptomlarýn sýklýðýnda azalma ve çalýþma postüründe düzelmeler belirlenmiþtir. 16 Ketola ve ark. boyun aðrýsýnda risk etkenlerini araþtýrmak, iþ yeri düzenlemeleri ve kas iskelet hastalýðý üzerinde yoðun ergonomik yaklaþýmýn ve ergonomi eðitimin etkinliðini deðerlendirmek amacýyla Finlandiya'da bir çalýþma yapmýþlardýr. Bu araþtýrmada bilgisayar kullanan ofis çalýþanlarýnda günde 4 saatten fazla bilgisayar kullanan, 416 kiþiden baþlangýçta sorunu olmayan 232 saðlýklý kiþiye anket formu uygulanmýþ ve kas iskelet semptomu olan 124 kiþi çalýþmaya alýnmýþtýr. Olgular 3 gruba randomize edilerek 1. gruba geniþ kapsamlý ergonomi giriþimi, 2. gruba ergonomi eðitimi ve 3. gruba sadece takip uygulanmýþtýr. Giriþimden 2 hafta önce, 2 ay ve 10 ay sonra deðerlendirme yapýlmýþtýr. Sonuçta boyun aðrýsý riskinin, iþ yeri ergonomisi kötü olanlarda, iyi olanlardan 2 kat daha fazla olduðu tespit edilmiþtir. 2 ay sonraki deðerlendirmede yoðun ergonomik giriþim ve ergonomi eðitim gruplarýnda kontrol grubuyla karþýlaþtýrýldýðýnda daha az kas iskelet hastalýðý tespit edilmiþtir. 24 Ýstanbul Üniversitesi Ýstanbul Týp Fakültesi Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalýnda bilgisayar kullananlarda kas iskelet hastalýðýnda ergonomi eðitimi ve egzersiz programýnýn etkinliðini araþtýrmak amacýyla randomize kontrollü bir çalýþma yapýlmýþtýr. Bir devlet dairesinde bilgisayar kullanan 50 kiþi çalýþmaya alýnarak iki gruba ayrýlmýþtýr. Giriþim grubuna 2 ay süre ile ergonomik eðitim ve egzersiz verilmiþ, kontrol grubuna sadece ergonomi eðitimi verilmiþtir. Her 2 grup tedavi öncesi ve tedavi sonrasýnda aðrý þiddeti, fonksiyonel durum, sakatlýk, yorgunluk ve depresyon yönünden deðerlendirilerek karþýlaþtýrýlmýþtýr. Ýki aylýk tedavi sonrasýnda tüm parametrelerde eðitim ve egzersiz grubunda kontrol grubuyla karþýlaþtýrýldýðýnda anlamlý iyileþme saptanmýþtýr. 25 SONUÇ Geliþmiþ ülkelerde bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðý ve maliyetindeki dramatik artýþýn da etkisiyle iþ yerlerinde ergonomi eðitimi ve ergonomik giriþimler hýzla yaygýnlaþarak uygulanmaktadýr. Ülkemizde ise bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn sýklýðý, risk etkenleri, iþ günü kaybý, maliyeti, korunma eðitimi ve ergonomik giriþimlerin etkinliði konusunda çalýþmalar çok az sayýdadýr. Son zamanlarda Avrupa Birliði giriþ sürecinin de etkisiyle, Türkiye'de yeni 4837 sayýlý Ýþ Kanununda, Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði ile ilgili yönetmeliklerde birçok deðiþiklik yapýlmýþtýr. Ekranlý Araçlarla Çalýþma Yönetmeliði çalýþanýn saðlýðýný ve güvenliðini korumak için mesleki risklerin önlenmesi, eðitim ve bilgi verilmesi dahil, her türlü önlemi alma, korunma ve ergonomi eðitimi uygulama konusunda iþverene yükümlülükler getirmektedir. Türkiye'de çalýþanlarda kas iskelet hastalýklarý ve ergonomi alanýnda çalýþmalarýn yetersizliði göz önünde tutularak Ýstanbul Týp Fakültesi Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalýnda Kas Ýskelet Hastalýklarý ve Ergonomi Birimi oluþturulmuþtur. Birimin temel amacý endüstride ve ofiste çalýþanlarda kas iskelet hastalýklarýný engellemek, iþ verimini artýrmak ve iþe dönüþü kolaylaþtýrmaktýr. Birimin kapsamýnda poliklinik, iþ rehabilitasyonu, çalýþanlar ve iþ saðlýðý ve güvenliði ile ilgili profesyoneller için ergonomi eðitimi, iþ yerinde riske maruziyeti deðerlendirme, ergonomik iyileþtirme programlarýnýn uygulanmasý ve bilimsel araþtýrmalar vardýr. Bilimsel çalýþmalar çerçevesinde bilgisayar kullananlarda mesleki kas iskelet hastalýklarýnýn prevalansý, risk etkenleri ve ergonominin etkinliði konusunda multidisipliner araþtýrmalar yürütülmektedir. ÝLETÝÞÝM ÝÇÝN: Prof. Dr. Emel Özcan, ÝÜ. Ýstanbul Týp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalý Çapa / ÝSTANBUL GÖNDERÝLDÝÐÝ TARÝH: 22 / 09 / 2006 KABUL TARÝHÝ: 27 / 11 / 2006 REFERANSLAR 1 Bernacki EJ, Guidera JA, Schaefer JA, et al. An ergonomics program designed to reduce the incidence of upper extremity work related musculoskeletal disorders. J Occup Environ Med 1999; 41: Melhorn JM, Gardner P. How we prevent prevention of musculoskeletal disorders in the workplace. Clin Orthop Relat Res 2004; 419: Melhorn JM, Wilkinson L, Riggs JD. Management of musculoskeletal pain in the work place. J Occup Environ Med 2001; 43: Marcus M, Gerr F, Monteilh C, et al. A prospective study of computer users: II. Postural risk factors for musculoskeletal symptoms and disorders. Am J Ind Med 2002; 41: Gerr F, Marcus M, Monteilh C. Epidemiology of musculoskeletal disorders among computer users: lesson learned from the role of posture and keyboard use. J Electromyogr Kinesiol 2004; 14: NOBEL MEDICUS 16

6 6 Ortiz-Hernandez L, Tamez-Gonzalez S, Martinez-Alcantara S, et al. Computer use increases the risk of musculoskeletal disorders among newspaper office workers. Arch Med Res 2003; 34: Mekhora K, Liston CB, Nanthavanij S, et al. The effect of ergonomic intervention on discomfort in computer users with tension neck syndrome. Int J Ind Ergon 2000; 26: Foye PM, Cianca JC, Prather H. Industrial medicine and acute musculoskeletal rehabilitation. 3. Cumulative trauma disorders of the upper limb in computer users. Arch Phys Med Rehabil 2002; 83: S12-15, S Gerr F, Marcus M, Ensor C, et al. A prospective study of computer users: I. Study design and incidence of musculoskeletal symptoms and disorders. Am J Ind Med 2002; 41: Wahlström J. Ergonomics, musculoskeletal disorders and computer work. Occup Med 2005; 55: Van den Heuvel SG, de Looze MP, Hildebrandt VH, et al. Effects of software programs stimulating regular breaks and exercises on work-related neck and upper-limb disorders. Scand J Work Environ Health 2003; 29: US Department of Labor, Bureau of Labor Statistics, 1999, Workplace Injuries and Illness in 1999, USDL Korhonen T, Ketola R, Toivonen R, et al. Work related and individual predictors for incident neck pain among office employees working with video display units. Occup Environ Med 2003; 60: Toivonen R, Takale E. Monitoring of Keystrokes and Mouse Clicks in an Ergonomics Intervention Study among VDU Workers. Premus Fifth International Scientific Conference on Prevention of Work-related Musculoskeletal Disorders, July 11-15, 2004 ETH Zurich, Switzerland, Abstract Book. 2004; I: Woods V. Musculoskeletal disorders and visual strain in intensive data processing workers. Occup Med (Lond) 2005; 55: Lewis RJ, Fogleman M, Deeb J, et al. Effectiveness of a VDT ergonomics training program. Int J Ind Ergon 2001; 27: Demure B, Mundt KA, Bigelow C, et al. Video display terminal workstation improvement program: II. Ergonomic intervention and reduction of musculoskeletal discomfort. J Occup Environ Med 2000; 42: Bergqvist U, Wolgast E, Nilsson B, Voss M. Musculoskeletal disorders among visual display terminal workers: individual, ergonomic, and work organizational factors. Ergonomics 1995; 38: Shuval K, Donchin M. Prevalence of upper extremity musculoskeletal symptoms and ergonomic risk factors at a Hi-Tech company in Israel. Int J Ind Ergon 2005; 35: Scheer SJ, Mital A. Ergonomics. Arch Phys Med 1997; 78: S Dul J. How can Interventions on Work-related Musculoskeletal Disorders Successfully be Integrated into the Business World. Premus2004. Abstract Book 2004; 1: Joseph BS. Ergonomic considerations and job design in upper extremity disorders. Occup Med 1989; 4: Brisson C, Montreuil S, Punnett L. Effects of an ergonomic training program on workers with video display units. Scand J Work Environ Health 1999; 25: Ketola R, Toivonen R, Hakkanen M, et al. Effects of ergonomic intervention in work with video display units. Scand J Work Environ Health 2002; 28: Sen RO, Ozcan E, Karan A, Ketenci A. Musculoskeletal System Diseases in Computer Users: Effectiveness of Training and Exercise Program. J Back Musculoskeletal Rehabil 2004; 17: Bilgisayar Kullananlarda Mesleki Kas Ýskelet Hastalýklarýndan

ERGONOMİ NİÇİN GEREKLİDİR?

ERGONOMİ NİÇİN GEREKLİDİR? ERGONOMİ NİÇİN GEREKLİDİR? Sağlık ve Verimlilik İçin Prof. Dr İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Kas İskelet Hastalıkları ve Ergonomi Birimi Ergonomi

Detaylı

Bilgisayar Kullanıcılarında Üst Ekstremite İşe Bağlı Kas İskelet Hastalıkları ve Ergonomi Girişiminin Etkinliği

Bilgisayar Kullanıcılarında Üst Ekstremite İşe Bağlı Kas İskelet Hastalıkları ve Ergonomi Girişiminin Etkinliği 236 Derleme/ Review DO I: 10.4274/tftr.49091 Bilgisayar Kullanıcılarında Üst Ekstremite İşe Bağlı Kas İskelet Hastalıkları ve Ergonomi Girişiminin Etkinliği Upper Extremity Work-related Musculoskeletal

Detaylı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı OFİS ERGONOMİSİ Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı SUNUM PLANI Ofiste kas iskelet sistemi problemleri gelişiminin sebepleri Sık karşılaşılan problemler Korunma

Detaylı

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen 9 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAÞI Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen deðiþiklikler gibi vücut duruþunda ve yürüyüþünde de deðiþiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek ve temelidir.

Detaylı

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ *

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ * Dr. Elçin BALCI Uzm., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Ýskender GÜN Yrd. Doç., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Alper KAYA Kayseri H.M. Güldüoðlu Saðlýk Ocaðý Baþ Tbb. KTO-Ýþçi Saðlýðý

Detaylı

Fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinde kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının incelenmesi

Fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinde kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının incelenmesi ORIGINAL ARTICLE JOURNAL OF EXERCISE THERAPY AND REHABILITATION Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation. 2014;1(2):55-60 Fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinde kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının

Detaylı

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ *

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ * Dr. Berrin DURMAZ Prof., Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. Dr. Jülide ÖNCÜ Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA MESLEKİ

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA MESLEKİ BİLGİSAYAR KULLANANLARDA MESLEKİ Dr. Asuman DOĞAN Fzt. Bilgehan TEKİNDAL Ankara FTR. Eğitim ve Arş. Hastanesi Dr. Güvenç BARAN KAS-İSKELET YAKINMALARI Aile Hekimi Dr. Neşe ÖZGİRGİN Ankara FTR. Eğitim ve

Detaylı

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ ARAÞTIRMALAR (Research Reports) TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ The evaluation of hygiene and health attitudes of cleaning workers Elçin Balcý 1,

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Özay Çelen (*), Turgut Karaalp (*), Sýdýka Kaya (**), Cesim Demir (*), Abdulkadir Teke (*), Ali Akdeniz (*)

Özay Çelen (*), Turgut Karaalp (*), Sýdýka Kaya (**), Cesim Demir (*), Abdulkadir Teke (*), Ali Akdeniz (*) Gülhane Týp Dergisi 2007; 49: 25-31 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2007 ARAÞTIRMA Gülhane Askeri Týp Fakültesi Eðitim Hastanesi Yoðun Bakým Ünitelerinde görev yapan hemþirelerin uygulanan hizmet içi eðitim

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 114-118 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Ceyhan Altun (*), Günseli Güven (*), Feridun

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

Ankara da Bir Ýlköðretim Okulunda El Yýkama Konusunda Bir Müdahele Çalýþmasý

Ankara da Bir Ýlköðretim Okulunda El Yýkama Konusunda Bir Müdahele Çalýþmasý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Ankara da Bir Ýlköðretim Okulunda El Yýkama Konusunda Bir Müdahele Çalýþmasý An Intervention Study on Handwashing Among Secondary School Students in Ankara Mehmet Kaya M.D.

Detaylı

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma Ergonomi Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma ortamı tasarımları hakkında bilgi sahibi olmalarını

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

2010 ÖNCESÝ ve SONRASI SAÐLIK EMEKLÝLÝK SÝSTEMÝNÝN KIYASLI ANALÝZÝ 1

2010 ÖNCESÝ ve SONRASI SAÐLIK EMEKLÝLÝK SÝSTEMÝNÝN KIYASLI ANALÝZÝ 1 IBB_DERGI_Layout 1 30.11.2011 16:26 Page 52 2010 ÖNCESÝ ve SONRASI SAÐLIK EMEKLÝLÝK SÝSTEMÝNÝN KIYASLI ANALÝZÝ 1 Münire DERÝNDAÐ 1 - Murat KORKMAZ 2 - Vedat ÇÝMEN 2 - Mehmet BAZ 3 1 Beykent Üniversitesi

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Bir Otomotiv Fabrikasýnda 2007 Yýlý Ýþ Kazalarýnýn Doç. Dr. Ferdi Tanýr Çukurova Üniversitesi Týp Fakültesi, Halk Saðlýðý Anabilim Dalý, Adana ÖZET Amaç: Türkiye'de otomotiv

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

ÝÞ KAZASI NEDENÝYLE 1993-2003 YILLARI ARASINDA AÜTF ADLÝ TIP ANABÝLÝM DALINA BAÞVURAN OLGULARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ*

ÝÞ KAZASI NEDENÝYLE 1993-2003 YILLARI ARASINDA AÜTF ADLÝ TIP ANABÝLÝM DALINA BAÞVURAN OLGULARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* ARAÞTIRMALAR (Research Reports) ÝÞ KAZASI NEDENÝYLE 1993-2003 YILLARI ARASINDA AÜTF ADLÝ TIP ANABÝLÝM DALINA BAÞVURAN OLGULARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* Evaluation of Occupational Injury Cases in the Department

Detaylı

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi The Relation Between Anxiety

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy****

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy**** Eskiþehir'de Yaþlýlarýn Sosyoekonomik Özellikleri ve Saðlýk Durumlarý Socio-economical Characteristics and Health Status of Elderly People in Eski ehir Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar

Detaylı

OFİS SANDALYESİ MEMNUNİYET ARAŞTIRMASI

OFİS SANDALYESİ MEMNUNİYET ARAŞTIRMASI Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 3(3), ÖS:Ergonomi2015, 269-274, 2015 ISSN: 1308-6693 Araştırma Makalesi 21. Ulusal Ergonomi Kongresi Özel Sayısı Suleyman Demirel

Detaylı

Hava Trafik Kontrolörlerinde Stresle Baþa Çýkma Eðitiminin Ruhsal Belirtiler ve Tükenmiþlik Düzeylerine Etkisi: Kontrollü, Prospektif Bir Çalýþma

Hava Trafik Kontrolörlerinde Stresle Baþa Çýkma Eðitiminin Ruhsal Belirtiler ve Tükenmiþlik Düzeylerine Etkisi: Kontrollü, Prospektif Bir Çalýþma ARAÞTIRMA Hava Trafik Kontrolörlerinde Stresle Baþa Çýkma Eðitiminin Ruhsal Belirtiler ve Tükenmiþlik Düzeylerine Etkisi: Kontrollü, Prospektif Bir Çalýþma Elif Ünal 1, Leyla Gülseren 2, Baþak Tokatlýoðlu

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI

ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI M. Nihal ESÝN Yrd. Doç. Dr., Ýstanbul Üniv. Florence Nightingale Hemþirelik Yüksekokulu Nilüfer ÖZTÜRK Ýstanbul Üniv. Florence Nightingale Hemþirelik Yüksekokulu ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI Özet Kadýnlar

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

ÝÞ KAZASI NÝTELÝÐÝNDEKÝ TRAFÝK KAZALARI *

ÝÞ KAZASI NÝTELÝÐÝNDEKÝ TRAFÝK KAZALARI * Dr. Mine SOLAKOÐLU UÇAR Marmara Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Nadi BAKIRCI Yrd. Doç., Marmara Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Hande HARMANCI Prof., Marmara Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. ÝSTANBUL'DAKÝ

Detaylı

verter Dört mevsim daha konforlu, ekonomik ve uzun ömürlü tesisler için.. verter A member of the Uygulama Teorisi: Benzeþim Kurallarý: Debi Basýnç Güç Q 1 Q 2 = n 1 n 2 H 1 n 1 = H 2 ( n2 P 1 n 1 = P 2

Detaylı

BANKA MERKEZÝ VE ERGONOMÝ. Ergonomik Ýncelenmesi. Genel Bilgiler. Teknolojik geliþmenin sosyo-ekonomik sonuçlarý

BANKA MERKEZÝ VE ERGONOMÝ. Ergonomik Ýncelenmesi. Genel Bilgiler. Teknolojik geliþmenin sosyo-ekonomik sonuçlarý Dr. Haluk Seçkin BAÞÇIL Ýþ Hekimliði Uzmaný BANKA BÝLGÝ ÝÞLEM MERKEZÝ VE ERGONOMÝ Teknolojik geliþmenin sosyo-ekonomik sonuçlarý hizmet sektöründe, özellikle de bankacýlýk sektöründe modernizasyona yol

Detaylı

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ*

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* Dr. Sevgi CANBAZ Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Tevfik SÜNTER Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Yýldýz PEKÞEN Prof., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak.

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu Opinions of Primary Care Health Workers on Family Medicine

Detaylı

SENDÝKAMIZDAN HABERLER

SENDÝKAMIZDAN HABERLER SENDÝKAMIZDAN HABERLER Sendikamýza Üye Ýþyerlerinde Çalýþanlardan Yýlýn Verimli Ýþçisi Ve Ýþvereni Seçilenlere Törenle Plaketleri Verildi 1988 yýlýndan bu yana Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) nce gerçekleþtirilen

Detaylı

DERLEME REVIEW Ýþe Baðlý Kas Ýskelet Hastalýklarý ve Tedavisi Dr. Figen Yýlmaz, Dr. Füsun Þahin, Doç. Dr. Banu Kuran Þiþli Etfal Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniði / Ýstanbul

Detaylı

Türkiye'de evli erkeklerin aile planlamasý yöntemlerini kullanmalarýný etkileyen faktörler

Türkiye'de evli erkeklerin aile planlamasý yöntemlerini kullanmalarýný etkileyen faktörler Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 63-69 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Türkiye'de evli erkeklerin aile planlamasý yöntemlerini kullanmalarýný etkileyen faktörler Levent Akýn (*), Nilüfer Özaydýn

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi #

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Kemal YAZICI*, Þenel TOT*, Ali BÝÇER**, Aylin YAZICI*, Visal BUTURAK*** ÖZET Bu çalýþmada bel ve boyun aðrýsý olan hastalarda anksiyete

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Abstract. Özet. Erciyes Tıp Dergisi (Erciyes Medical Journal) 26 (4) 153-157, 2004 153

Abstract. Özet. Erciyes Tıp Dergisi (Erciyes Medical Journal) 26 (4) 153-157, 2004 153 ARAŞTIRMALAR Gün, (Research Özer, Ekinci, Reports) Öztürk BİLGİSAYARLA ÇALIŞAN KİŞİLERİN İFADE ETTİKLERİ SAĞLIK SORUNLARI VE BİLGİSAYAR KULLANIM ÖZELLİKLERİ Declared health problems and computer use characteristics

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Sürdürülebilir Ambalaj ve Çevre Hazýrlayan: Ýlkay Kýran Öztürk-Araþtýrma ve Bilimsel Konular Uzmaný Ýlk Kural: Öncesinde ve Sonrasýnda Risk Analizi Risk Deðerlendirmesi konusunda yeni yaklaþýmlara göre

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Çalışanın sağlığı ile çalışma ortamı arasında iki yönlü bir etkileşim vardır. Sağlık; çalışma yaşamını, çalışma yaşamı da sağlığı etkiler. (2).

Çalışanın sağlığı ile çalışma ortamı arasında iki yönlü bir etkileşim vardır. Sağlık; çalışma yaşamını, çalışma yaşamı da sağlığı etkiler. (2). I.ÇALIŞMA GRUBU Çalışanın sağlığı ile çalışma ortamı arasında iki yönlü bir etkileşim vardır. Sağlık; çalışma yaşamını, çalışma yaşamı da sağlığı etkiler. (2). Dünya genelinde yaklaşık yirmi yıldan beri

Detaylı

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Tobacco Smoking Among the Executives of the Turkish Medical Association Dr. Özen Aþut*, Dr. Sibel Kalaça** Özet Sigara içme alýþkanlýðý; yaygýnlýðý

Detaylı

Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi

Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi ARAÞTIRMA Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi Relationship Between Job Satisfaction and Stress The Employee of Health Personnel in Public Hospitals Derya Nur 1 1

Detaylı

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA İSG

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA İSG Sıra no: 38 Amaç Öğrenim hedefleri EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA İSG Ekranlı Araçlarla yapılan çalışmalarda İSG hakkında bilgi edinmek. Ekranlı araçlarla yapılan çalışmalardan kaynaklanabilecek İSG riskleri,

Detaylı

TTB-GPE Ýletiþim Becerileri Eðitim Programý

TTB-GPE Ýletiþim Becerileri Eðitim Programý TTB-GPE Ýletiþim Becerileri Eðitim Programý Tuðrul Erbaydar*, Özen Aþut*, Hüseyin Demirdizen*, Adile Öniz*, Hakan Þen*, Derya Karakaya*, Nevruz Gürceðiz*, Nilgün Arpacý*, Birgün Uz*, Perihan Etiz*, Sürel

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi

Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 21-26 ARAÞTIRMA Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi A. Çetin Tanrýkulu 1, Yýlmaz Palanci 2 1 Kafkas Üniversitesi Týp Fakültesi Göðüs

Detaylı

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Fibromiyalji hasta görüntüleri Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Aðrýyý görüntüleme ve patolojisini tanýmlamada baþarýlý yöntemdir. Aðrý kaynaðýnýn vücudun neresinde olduðunu gösterebilir.

Detaylı

1. Niçin Çýplak Ayaklý Araþtýrma?

1. Niçin Çýplak Ayaklý Araþtýrma? 1. El kitabýnýn amaçlarý Bu el kitabý; iþçilerin Ýþ güvenliði sorunlarýný tanýmalarýna, Sorunlarý, iþçi merkezli bir bakýþ açýsýyla çözmelerine, Çýplak Ayaklý Araþtýrma yöntemlerini kullanmalarýna, Çýplak

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

PROF. DR. EMEL ÖZCAN IN ERGONOMİ İLE İLGİLİ ÖZGEÇMİŞİ

PROF. DR. EMEL ÖZCAN IN ERGONOMİ İLE İLGİLİ ÖZGEÇMİŞİ 1 PROF. DR. EMEL ÖZCAN IN ERGONOMİ İLE İLGİLİ ÖZGEÇMİŞİ Özcan, 1986 den beri İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır.

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ 2014 BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ Prof. Dr. Emel Özcan İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI KAS İSKELET

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

Mersin Ýlinde Hassas Bölgelerde Gürültü Düzeylerinin 1998-2002 Yýllarý Arasýndaki Deðiþiminin Araþtýrýlmasý

Mersin Ýlinde Hassas Bölgelerde Gürültü Düzeylerinin 1998-2002 Yýllarý Arasýndaki Deðiþiminin Araþtýrýlmasý Mersin Ýlinde Hassas Bölgelerde Gürültü Düzeylerinin 1998-2002 Yýllarý Arasýndaki Deðiþiminin Araþtýrýlmasý Ekoloji Cilt: 13 Sayý: 49 25-30, 2003 Halil KUMBUR, Havva Duygu ÖZSOY, Zafer ÖZER Mersin Üniversitesi

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

DEVLET DEMÝRYOLLARI SAÐLIK BÝLÝMLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ FAKÜLTESÝ

DEVLET DEMÝRYOLLARI SAÐLIK BÝLÝMLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ FAKÜLTESÝ Bu egzersiz bel kaslarýný ve tüm bacak kaslarýný germeye yarar. 12. 13. Bir bacaðýnýzý düz olarak öne uzatýn, bu pozisyonda iken öne doðru esneyerek 10 saniye durun. Bu hareketi 10 kez tekrar edin. Ayný

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

Damar Yolu ile Eroin Kullanýmý ve Ýliþkili Bazý Davranýþ Biçimleri

Damar Yolu ile Eroin Kullanýmý ve Ýliþkili Bazý Davranýþ Biçimleri Damar Yolu ile Eroin Kullanýmý ve Ýliþkili Bazý Davranýþ Biçimleri Cüneyt EVREN*, Defne TAMAR*, Kültegin ÖGEL**, Aytül ÇORAPÇIOÐLU***, Duran ÇAKMAK** ÖZET Damar yoluyla madde kullanýcýlarý, madde kullanýmý

Detaylı

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi The Evaluation of a Groningen Model of Pharmacotherapy Training

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Bir Otomotiv Fabrikasında Kas-İskelet Sorunları ve İstirahat Raporu Alanlara Verilen Ergonomi ve Egzersiz Eğitimi Sonuçları

Bir Otomotiv Fabrikasında Kas-İskelet Sorunları ve İstirahat Raporu Alanlara Verilen Ergonomi ve Egzersiz Eğitimi Sonuçları Orijinal Makale / Original Article DO I: 10.4274/tftr.28482 Türk Fiz T p Re hab Derg 2013;59:214-21 Turk J Phys Med Re hab 2013;59:214-21 Bir Otomotiv Fabrikasında Kas-İskelet Sorunları ve İstirahat Raporu

Detaylı

Türkiye nin teori ile pratiði en iyi birleþtiren, iþ dünyasýnýn gereksinimlerine en uygun hazýrlanan, nda yeni dönem baþlýyor. HR DERGÝ tarafýndan 1996 yýlýndan beri düzenlenen bu programý daha önce tamamlayanlar,

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi Evaluation of Teacher Satisfaction on Delivery of Health

Detaylı

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ARAÞTIRMA Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik Müge Oðuzberk 1, Arzu Aydýn 2 1 Psk., Lodos Özel Eðitim Okulu, 2 Yrd.Doç.Dr., Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü, Mersin ÖZET Amaç:

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

verter Suya güç veren biziz.. A member of the Uygulama Alanlarý: (l/s) Q 100 Sarfiyat Tekstil Fabrikalarý Hotel, Ýþ Merkezi, Site, Tatil Köyleri v.b. 80 60 Çalýþma Aralýklarý Gýda ve Ambalaj Tesisleri

Detaylı

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir Ebelik Son Sýnýf Öðrencilerinin Aile Planlamasý Eðitimi Etkinliðinin Deðerlendirilmesi* The Evaluation of the Educational Activitres of Pregraduate Midwifery Students on Family Planning Methods Dr. Emel

Detaylı

CHECK-UP NEDÝR? Bir baþka deyimle Genel Saðlýk Kontrolü, hiçbir þikayet ve hastalýðý olmasa dahi, kiþide mevcut olabilecek hastalýklarýn yada bu hastalýklarýn erken bulgularýnýn ve kiþide bulunan, gelecekte

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

ARALIKLI KONTROL MUAYENELERÝ VE

ARALIKLI KONTROL MUAYENELERÝ VE Dr. Celal EMÝROÐLU Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Uzmaný ARALIKLI KONTROL MUAYENELERÝ VE ÝÞ-ÝÞÇÝ UYUMU Giriþ Ýþyeri hekimi; iþyerinde saðlýða aykýrý koþullarýn tespiti, iyileþtirilmesi ve iþçi saðlýðýnýn

Detaylı

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi The Efficacy of Psychoeducation as an Adjuvant Therapy in Generalized Anxiety Disorder Havva

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Acil Servis Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ve Ýþ Doyumu

Acil Servis Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ve Ýþ Doyumu ARAÞTIRMA Acil Servis Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ve Ýþ Doyumu Burnout and Job Satisfaction Among Emergency Department Staff Almýla Erol 1, Funda Akarca 2, Vermi Deðerli 3, Engin Sert 4, Hakan Delibaþ 4,

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

Kayseri Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Jinekoloji Polikliniðine Baþvuran Kadýnlarda Üriner Ýnkontinans Sýklýðý ve Etkileyen Faktörler

Kayseri Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Jinekoloji Polikliniðine Baþvuran Kadýnlarda Üriner Ýnkontinans Sýklýðý ve Etkileyen Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Jinekoloji Polikliniðine Baþvuran Kadýnlarda Üriner Ýnkontinans Sýklýðý ve Etkileyen Faktörler Prevalence of Urinary Incontinence and

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi The level of knowledge of inpatiens at Erciyes University hospital on the patient

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Oda Termostatý RAA 20 / AC Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Alarko Carrier Eðitim ve Dokümantasyon Merkezi Haziran 2008 Oda Termotatý RAA 20 / AC Kullaným Kýlavuzu ÝÇÝNDEKÝLER GARANTÝ ve SERVÝS GÝRÝÞ Kullaným

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi

Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi Beyza KAYMAKOÐLU a, Umut ARIÖZ b, Özkan YILDIZ c a Baþkent Üniversitesi,

Detaylı