Karar Analizi 1. Hafta

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Karar Analizi 1. Hafta"

Transkript

1 1 Karar Analizi 1. Hafta Karar verme, alternatifler arasından seçim yapmaktır. Karar verme, karar vericinin karşı karşıya bulunduğu durumlarda, bunlar arasından kendi amaçlarına en uygun, kendisince belirlenmiş ölçütlerde en uyun olanı seçebilmesidir. İnsanlar iradeleriyle, hayvanlar sezgileriyle karar verir. Karar verme bir süreçtir, burada seçenekler oluşur değerlendirme yapılır kararlar verilir. Bunun süresi değişkendir ve karar verirken modellerden faydalanılır. Örneğin dünya görüşürü bir modeldir. Örneklediğimizde, bir kişi sana vurursa sende ona vurmalısın. Eğer sen ona vurmazsan o kişi senden üstün olduğunu düşünecek ve seni ep hor görecek. Bu bir görüştür. Bir başka kişi birisi sana vurduğunda sen de ona vur, olay büyür, ikiniz de yaralanırsınız şeklinde öyküler olduğu gibi Aynı olay hakkında bir başka görüşte olabilir eğer birisi sana vurduysa sen ona vurmayıp polise şikayet et. O kişi cezasını alır, sana da birşey olmaz. Gerçekte görüşler çok daha iç içe ve karmaşık bir haldedir. Yukarıdaki olayda birden fazla dünya görüşü olma sebebi neden sonuç ilişkilerinin farklı olmasıdır. Karar verme sürecinde zihnimiz önce karşılaştığı problemin ilgili olduğu bir görüş yada neden sonuç öyküsü üretir. Bu neden sonuç öykülerinden hangisi bizi ikna ederse ona göre karar veririz. Verdiğimiz birinde şiddete karşılık vermezsen sen hor görüleceksin, diğer bir görüşte şiddete sende şiddetle karşılık verirsen hukuken sende suçlu olursun vs. Kararın Kalitesi iyi bir karar, mantığa dayanır, tüm mevcut kaynakları kullanır, tüm seçenekleri inceler, sayısal bir yöntem uygular. İyi bir kararın özellikleri Kararın iyiliği; etkililik, verimlilik, uygulanabilirlik, zamanlama, öngörüdür Karar verme modelleri 1- Rasyonel (mantıksal) karar verme modeli 2- Sezgisel karar verme modeli Karar Analizi 2. Hafta Karar verme modelleri; Niceliksel (Kantitatif) model sayısal analize dayalıdır. Kantitatif Karar verme modeli genelde matematik, istatistik ve mühendislik yaklaşımlarının kesişimidir. Niteliksel (Kalitatif) model temel olarak sezgi, yargı ve deneyime dayanır. Bilimden çok davranışsal boyutlar ortaya çıkar. Rasyonel: akla uygun, aklın kurallarına dayanan davranıştır. Kantitatif karar verme yaklaşımı; 1- genelde matematik, istatistik ve mühendislik yaklaşımlarının kesişimidir. 2- birden çok karar alternatifi olduğunda ve de birden çok kriter olduğunda bunların arasında en uygun seçimin nasıl yapılacağı ile ilginelir. 3- bu seçim için modeller ve yöntemler geliştirir. 4- Kararın hangi ortamlarda verildiğini, çevredeki belirsizliğin derecesi temel alır. 5- İnsan faktörünü minimuma indirir.

2 2 Kalitatif karar verme yaklaşımı; 1- Bu yaklaşım genelde bilişsel psikoloji, sosyal psikoloji ve sosyolojinin kesişimidir. 2- bu yaklaşım insanı esas alır. 3- insanın karar verirken geçirdiği zihinsel ve psikolojik evrelerle ilgilenir. 4- Bu evrelere etki eden faktörleri ve faktörlerin etkilerini inceler. Rasyonel Karar Vermenin Temel Varsayımları; 1- Karar verici, her alternatifi bilmektedir ve karar verirken hepsini göz önüne almaktadır. 2- Karar verici, alternatifler arasında kesin tercihleri vardır, yani herşeyi tercih sırasına dizebilir. 3- insanın tercihleri her zaman ve her koşulda aynıdır. 4- Karar verici kendi faydasını maksimize edecek tercihi yaparken gerekli her hesaplamayı ve karmaşık ölçümleri yapabilecek kabiliyettedir. Rasyonellik karar vermede her zaman geçerli olamamaktadır. Örneğin, 2. Maddeyi ele aldığımızda tercih sırasına dizilemeyebilir. Mesela bir kişi haftanın aynı gününde aynı televizyon programını izlerken, başka bir zaman aynı günde o televizyon programını izlemeyebilir, eşiyle dostuyla dışarda zaman geçirebilir. Rasyonel modelin özellikleri; 1- Belli bir sorunun varlığı (gereksinimlerim ve sorunun saptanması) 2- Hedeflerin belirlenmesi (amaçlar ve hedefer önemlerine göre sıralanır) 3- Seçeneklerin değerlendirilmesi (maliyetler ve kârlar araştırılır) 4- Uygulama 5- Sonucu izleme ve alınan derslerden geri besleme yapma Rasyonel Karar Verme Faaliyetinin Temel Aşamaları Karar verme faaliyeti 4 temel aşamada ele alınıp incelenebilir, 1- Problemn tanımlanması 2- Seçeneklerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi 3- Kararın verilmesi 4- Kararın uygulanması, takip ve kontrolü Herbert Simon a göre rasyonellik matematiksel değil psikolojik bir kavramdır ve ekonomik davranışları anlamak için bakış açısının daha da psikolojik bir hale getirilmesi gerekir. Çünkü iktisatçılar tarafından kullanılan rasyonel seçim kuramı özünde yanlıştır. Bu kurama göre insanların ekonomik davranışları, kazanvı en üst düzeye çıkarken, kayıpları en alt düzeye indirmeyi amaçlar. Mikro ekonomik davranışları açıklamak için bu matematiksel kuram yeterlidir. Yani Simon a göre insanlar her zaman en iyiye koşmazlar. Yeteri kadar iyi olana erişmeleri yeterlidir. Örneğin sınıftaki öğrencilerin hepsinin sınavlarından 100 almak gibi bir hedefi yoktur. Kimisi sadece geçer notu almayı hedefler, kimisi en yüksek notu hedefler. O nedenle Simon a göre insanlar sınırlı rasyonellik adı altında karar verirler. Sınırlı rasyonellik, rasyonellikteki katı kuralların gevşetilmesidir. Duygular, rasyonelliğin çok ötesine geçer. Yani karar modelinden ziyade insan zihninin kısıtlı hesaplar yaparak, kabataslak, yaklaşık olarak karar verdiğini belirtir. Sınırlı rasyonellik, Yeterli tatmin esasına dayanır ve yeteri kadar iyi çözüm bulunduğunda o çözümü kabul eder. Bireyler eylemlerinin çok küçük bir kısmında rasyonel seçimlerde bulunurken, çoğunlukla duygularından etkilenir ve irrasyonel davranışlarda bulunur. Kişilerin bütün alternatifleri değerlenrirek davranışsal hiçbir etki altında kalmadan maksimum fayda sağlayan bir karar almaları imkansızdır.

3 3 Karar vericilerin, alternatifler hakkında tam bilgiye sahp olduğu alternatifler hakkında tam bilgiye ulaşabildiği ve bu sonuçlara uygun olarak net bir tercih ortaya koyabileceği varsayımı gerçek yaşamla uyuşmaz. Karar alıcıların rasyonel-ekonomik karar modelinden daha çok insan zihninin kısıtlı hesap kapasitesi, sorunun karmaşıklığı ve belirsizliği, ihtiyaç olunan bilgilere tam olarak ulaşamaması nedenleriyle karar verici gerçek yaşamda çeşitli kısıtlayıcı faktörlerin etkisi altında kalır. Sınırlı rasyonellikte karar vericinin kararının en rasyonel seçenekten ziyade en tatmin eden seçenek üzerinde durduğu düşünülür. Rasyonel (Ekonomik) yaklaşıma göre insan belli iki şeyi tercih sırasına koyabiliyoesa, hiçbir koşul altında bu tercih sırası değişmez yukarıda örnekte verdiğimiz gibi Mesela bir kişi haftanın aynı gününde aynı televizyon programını izlerken, başka bir zaman aynı günde o televizyon programını izlemeyebilir, eşiyle dostuyla dışarda zaman geçirebilir. Kararlar en iyi olmak zorunda değildir, ama en azından bazı istekleri karşılayabilmelidir. Çoğu insan en azından bazı minimum standartları sağlayacak seçimleri düşünür. (Ör; arabanın rengi, kaza yapmamış araba almak vs.) Herbert Simon, Adam Smith in rasyonel karar verme modelini eleştirerek Yönetsel karar verme modelini geliştirmiştir. Simon un Yönetsel karar modeli rasyonel-ekonomik modelin tersine öngörücü değil tanımlayıcı modeldir. Yönetsel modelde, karar vericiler geçmiş dönemdeki deneyimlerinden yararlanır ve deneme yanılma yoluyla karar verir. Sınırlı rasyonellik 2 temel bileşenden oluşur. 1- Bunlar sınırlı zihin kapasitesi ve işlem yeteneği 2- Çevreleriyle etkileşim İnsanlar sınırlı zihin kapasitesine ve işlem yeteneğine sahiptirler. Herhangi bir konuda optimal bir seçeneği bulup ona göre hareket etmemiz imkansızdır. İnsanlar sürekli çevreleriyle etkileşim içindedirler. Bu etkileşim onların kararsüreçleri ve davranışlarında etki oluşturur. Bir insan tutarlı davranmıyorsa çevresindeki koşulların değişmiş olabileceğini söyleyebiliriz. Simon a göre bu iki bileşen biririni tamamlar ve birisi olmadan diğeri işe yaramaz. Sınırlanmış rasyoneliteye sahip insanlar, karar alabilmek ve bilgiyi işleyebilmek için basitleştiren ve kısayollar sağlayan zihinsel yöntemler kullanırlar. Bu yöntemlere sezgiseller ya da buluşsallıklar (heuristics) denir. Simon a göre insanlar sınırlı rasyonellikle karar verirler. Kendilerini tatmin edecek kararı vermek onlar için yeterlidir. bireyler alternatiflerin sonuçlarının ne olacağını tam olarak bilemezler. Karar verici elde edebildikleri alternatifler arasında kendi ihtiyaçlarını tatmin eden alternatifi seçerler. Kişilerin tatmin olması en iyi kararın verilmesinden daha kolay ve daha istenir vir durumdur. En iyi karar vermenin diğer zorluğu da alternatiflerin kısıtlı olmasıdır. Karar vericiler, önceden kabul edilmiş bir takım moral ve ahlaki kısıtlarla sınırlandırılmışlardır. Sezgisel Karar Verme Modeli İnsanların geçmişteki tecrübelerinden ve tarihten gelen deneyimlerden oluşturulan sezgileri sayesinde karar verebilme yetenekleri mevcuttur. Bu sezgileri çok sık kullandığıız için beynimiz kısayollar oluşturarak karar almada daha hızlı hareket eder. Bu kısayollarla karar vermede hiçbir mantık yürütmeden çözüme ulaşılır. Bu kısayollar kullanıldıkça onlara olan güven artar ve daha hızlı kararlar alınır. İnsanlar karar vermeden önce sınırsız sayıdaki kşulu ve seçeneği inceleyip, bunların fayda-zarar hesaplarını yapmaları sözkonusu olamaz. İşte insanın doğal olarak deneyimlerinden oluşturduğu kısayolları kullanması sezgisel karar

4 4 vermedir. Örneğin; Şirketimize bir yönetici arıyorsak en iyi üniversiteden mezun olmuş kişileri tercih ederiz. Burada beynimizin oluşturduğu kısayol İyi bir üniversiteden mezun olan iyidir şeklindedir. Ancak zihnimizin oluşturduğu bu kısayol herzaman doğru olmayabilir. Sezgisel Kurallar; İnsanlar karar verirken, prolemleri analiz ederken, karmaşık veya tam olmayan bilgi yığınlarını zihinlerinde işlerken kullandıkları kısa yollardır. Sezgisel kurallar, sezgi, tecrübe ve karşılaştırma yoluyla geliştirilmiş kurallardır. Bu kısayollar insanlara çevrelerindeki bilgi yığını ile baş etme imkanı verir. Fakat belirli durumlarda bireyleri yanılma eğilmi olan kararlara yönlendirir. Bu kısayollar sayesinde, karar anlarında hiçbir mantık yürütmeden çözüme ulaşır, onlara güveniriz. Kararlara daha hızlı alırız. Bu kurallar bir sistemin balantılarını ya da sistemin bir dizaynını ifade etmezler. Onlar bir sistemin nasıl işletilebileceğinin esasını tanımlar. Sezgisel kurallar her zaman optium ya da en iyi sonuca ulaşmayı amaçlamazlar. Sezgisel kurallara örnekler; -İbrahim hoca sinirliyken sınavda çıkacak soruları isteme )) -Enflasyondan zarar görmemek için altın al -İş başı ve paydos saatlerinde E5 karayolunu kullanma Karar Analizi 3. Hafta Karar Analizi; karmaşık karar problemlerinin matematiksel modelinin ortaya koyularak, sistematik işlemler ve istatistiksel irdelemelerle çözümlenmesidir. Karar analizinde problemler küçük ve anlaşılabilir parçalara ayrılır ve bu parçalar anlamlı bir çözüm üretmek için mantıksal yollarla entegre edilir. Kararları zorlaştıran özellikler; Yenilik Tam bilginin olmaması Belirsizlik Çok amaçılılık Grup karar verme Kaynakların sınırlı olması Zaman Tercihlerin az olması Alternatiflerin fazla olması İş Kararlarının Tipik Özellikleri Çok sayıda seçenek Risk ve riske karşı tutumlar farklı Çok sayıda ve birbiri ile çelişen amaç ya da kriter Değerlendirmeye alınmamış seçenkler Grup üyelerinin fikir ayrılıkları Sonuçların gelecekte alınması Bilgi gereksinimi Grup kararları

5 5 Veri toplama ve işleme Gereğinden fazla bilgi olması Zamanın etkisi Bunlar iş kararlarının tipik özellileridir ve verilecek kararların zorluğunu arttırır. Bu nedenle karar sürecinde analiz yapmak gerekir. Analiz yaparken; Problem tanımlanır, Veri toplanır ve doğrulama yapılır Alternatifler geliştirilir ve tanımlanır Kararın sonuçları tahmin edililir, Karar konusunda diğer sorumlular bilgilendirilir, Karar değerlendirilir, Uygulamaya koyulur. Karar Verme sürecinin özellikleri Kararlar pahalıdır Geleceğe yöneliktir Karar bir plandır ve geleceği görebilmeye dayanır Karar süreci bir sorun çözme sürecidir Psikolojik güçlükler taşır Karar süreci Karar süreci etkinlik ve rasyonelliğe dayanır Karar Analizinin Ana Aşamaları Problemi tam ve açıklıkla tanımlanması Amaçların belirlenmesi Değerlendirme kriterlerinin seçimi Alternatiflerin Geliştirilmesi, tüm karar alternatiflerini listeleyin. Tüm karar alternatiflerini etkileyecek gelecekteki olası durumları (doğa durumlarını) listeleyin. Her bir durum ve alternatif kombinasyonları için getirileri(olası sonuçlar) belirleyin. Bir karar verme modeli seçin, uygulayın ve en uygun alternatifi seçin. Alternatiflerin değerlendirilmesi Çözümün seçimi.

6 6 Karar Analizinin ana aşamalarının detaylarına indiğimizde Amaçların tanımı; çalışmaya başlarken amaçların iyi belirlenmesi ve amçlar belirlenirken daha geniş sistemin amaçları gözardı edilmemelidir. Sistemin hedeflerini belirlerken temel süreçler tanımlanmalıdır. Hedefler mümkün olduğu kadar basit olmalıdır. Değerlendirme kriterinin seçimi; Problemin türü ve anaizlerin karmaşıklığına bağlı olarak değerlendirmede kullanılacak kriterler değişkenlikler gösterebilir. Mesela bir tedarikçi seçerken farklı kriterler göz önüne alırız. ( Zamanında tedarik edebiliyormu, güvenilir mi, fiyatı uygun mu vs.) Ya da yeni bir telefon almak istediğimizde yine fiyatı, özellikleri, şarj süresi, boyutu gibi kriterleri gözönüne alırız. Alternatiflerin Geliştirilmesi; Alternatifler amaca ilerlerken değişik yolları gösterir. Her bir kriter açısından alternatifler değerlendirilir, faydaları maliyetleri gibi ele aldığımız sorunun özelliklerine göre değişik değerlendirme yapılır ( Fayda, maliyet,, etnik durumlar, ekonomik durumlar vs.) Seçenekler bu kriterlere göre tek tek değerlendirilir ve bir tanesi seçilir. En uygun alternatifin seçilmesi: Değerlendirmeyle seçim birbirinden farklıdır. Değerlendirme sürecinde her bir seçeneğin etkinliği kontrol edilir ve onların göreceli değeri karşılaştırılarak tercih edilebilir bir küme üzerinde karar verilmesini içerir. Seçimse bir değer ve hüküm sorunudur. Değerlendirmede karar, seçimde ise yargı vardır. Problem Yapılandırma İyi tanımlanmamış bir problemin iyi tanımlanmış elemanlar, ilişkiler ve işlemler kümesine dönüştürülmesi sürecidir. Öncelikle problem saptanır, sorunun çözümüne yönelik çözümüne yönelik arayış sürdülürür.

7 7 Bunun için çözüm sürecinde öncelikle problem yapılandırılmalıdır. Seçenekler birbiri ile karşılaştırrılabilir hale getirmek bir yapılandırmadır. Problemin hiyerarşik yapısını oluşturmak ya da karar ağacını çıkarmak o problemi yapılandırmadır. Böylece o problem seçenekler kısıtlar, sonuçlar açısından birbiri ile değerlendirilebilir hale getirilir. Bundan sonra da yapılandırılmış problem çözülür. Problem yapılandırma çeşitleri Alternatife dayalı yöntemler Ölçüte (amaca) yönelik yöntemler Değer hiyerarşisi Yanlamasına düşünme Etki diyagramları Bilişsel haritalar. Değer odaklı yaklaşım; Problem yapılandırmada önce kriterler belirlenir, sonra da kriterler doğrultusunda alternatifler araştırılır (Ör: bilgisayar alınırken önce kriterlerimi mi belirlemeliyim, seçeneklerimi mi belirlemeliyim? Eğer önce kriterleri belirlersek (ucuz olsun, ekran çöznürlüğü iyi olsun vs.) buna değer odaklı yaklaşım denir. Değer odaklı yaklaşım 2 eylemden oluşur 1- Önce ne istenildiğinde karar verme 2- Daha sonra nasıl elde edeceğini hesaplama. Alternatif odaklı yaklaşım; Değer odaklı düşünmenin tersidir. Önce alternatifler belirlenir, daha sonra alternatiflere bağlı olarak değer ve tercihler, kriterler oluşturulur. ÖRNEK: Klasik bir arabayı yenileme durumunu göz önüne aldığımızda Değer odaklı düşünme; Araba artık yaşlandı, masrafları arttı, eski performansına dönmesi imkansız. Bu arabanın değiştirilme vakti geldi. Buradaki kararın püf noktası, mevcut durumla arzu edilen durum arasında fark varsa, bu fark problemdir ve bu problemi giderme adına karar verilir. Bu örnekteki fark, değerlerde ya da kriterde farktır. Değer odaklı düşünme süreci bu şekilde başlar ve önce kriteri düşünmeye başlarız. ÖRNEK: Alternatif odaklı düşünmede ise, bir reklamda herhangi bir araba görünce bunu düşünmeye başlarız ve reklamda gördüğümüz bu araba sahip olduğumuz arabaya göre daha cazip gelmeye başlar. Bu durumda fayda, maliyet, iyi kötü, işlevsellik düşünülmez, seçeneğe odaklanılır. Buna alternatif odaklı düşünme denir. Bu zamandan sonra o araçla ilgili bilgileri, özellikleri araştırılır. Bu arada öğrenilen bilgilerle kendi aracımız arasında kıyaslama yaparız. Daha spor, daha güvenli vs. Şeklinde.. ÖRNEK; Üniversiteden mezun olduk ve çeşitli iş teklifleri var. Bu tekliflerden birini seçmek istiyoruz. İş teklifleri 1) Resmi bir Araştırma Kuruluşunda Araştırmacı olmak 2) Çok uluslu bir firmada danışman olmak 3) Yurt içinde Büyük bir Firma da sistem analisti olarak çalışmak 4) Küçük bir firmada IT uzmanı olarak çalışmak

8 8 Birinci teklif Resmi bir Araştırma Kuruluşunda Araştırmacı olmak Şehir merkezine yakın, ev ile iş arasında 45 dakikalık mesafe vardır. İşe başlandığında 1900 TL aylık maaş, hafta da 37,5 saat araştırma bölümünde çalışmak zorundadır. İş teklifini kabul eden kişi belli birkaç kurs ve eğitimden geçecektir Yurt içi seyahat zorunluluğu yok ve şirket çalışanına araba tahsis etmiyor. Ayrıca, yılda 20 günlük seyahat süresi izin vererek Avrupa daki tüm konferanslara gönderiyor. Çok Uluslu Bir Firmada Danışman Altı aylık deneme süresi boyunca aylık 2700 TL, deneme süresi bitiminde ilk üç sene için yaklaşık 3500 TL maaş içermektedir.deneme süresi sonunda firma sizden memnun değilse, işe almayabilir.şehir merkezinde lüks bir ofis, evinize uzaklığı 50 dakika mesafede, Fakat müşterileri ve bölümlerinin hepsi Avrupa da bulunmaktadır Yıl içerisinde 160 günlük seyahat edilmesi gerekmektedir.şirketin tüm çalışanları genç ve çok zaman harcayarak hafta 55 saat çalışmaları gerekmektedir.iş çok mücadele gerektiren bir yapısı vardır.ama bunun için gerekli donanımı yöneticilik eğitimleriyle tatmin edici şekilde verilmektedir.bunların yanında sosyal aktivite imkanları sağlanmaktadır.ancak çok az danışman bu imkanlardan yararlanabilecek. Büyük bir firmada karar analisti olarak çalışmak Firma sanayi bölgesinde bulunmaktadır. Ev ile iş arasında bir saatten az bir mesafedir. Aylık maaşı 2200 TL ve günde 8 saatlik çalışma saati mevcuttur. Ek olarak şirket araba vermemektedir. Şirketin büyük spor aktivite merkezleri vardır,tüm çalışanlar ücretsiz olarak faydalanabiliyor. İşin başlangıcında genel tanıtım yapıyorlar,herhangi bir eğitim yada çalışma yok. Ayrıca mücadele ve duruma göre esneklik gerektiğini ve yıl içinde yurt içinde bulunan bölümlere 2 yada 3 kez ziyaret yapması gerekmektedir. Ve son olarak kendinize ait deniz gören bir ofis teklif etmekteler. Küçük Bir Firmada Bilişim Uzmanı Firma iki sene önce faaliyete başlamıştır. Rahat çalışma ortamı ve çalışanların hepsi 35 yaş altı gençlerden oluşmakta Firma çeşitli iş alanlarında faaliyet göstermekte ve bazı çalışmalar gerektirmektedir. Yılda 30 gün seyahat süresi vardır. Çalışma alanlarında çok büyük çaba gerektirmiyor. Sadece İlgili olmak yeterli olacağından bahsediyor. Aylık 2300 TL maaş ve haftada 42,5 çalışma süresi eğer ihtiyaç olursa mesai olabilmektedir. Ofis iş merkezinde otobüs durağına yakınında olmakta birlikte ev ile iş arasında 40 dakikalık mesafededir. Ayrıca şirketin arabasıyla Uludağ kayak merkezinde şirkete ait küçük evlerde size tatil olanağı sunmaktadır. PROBLEMİN YAPILANDIRILMASIYLA ALAKALI BİR SORU GELECEK 3. HAFTA SUNUM SF 41 Yukarıdaki örneğe göre tablo oluşturun gibi bi soru gelebilir. Sunumda sf 41 deki tablo

9 9 Karar Analizi 4. Hafta Karar bilimi, karar verirken insanların nasıl karar vermesi gerektiği ya da karar verdiği sorularına cevap arar. Bunun için karar teorisi insanlara fayda sağlayacak karar verirken 3 soru sorar. 1- Rasyonel insan nasıl karar vermeli? (Normative yaklaşım) - Bu soru ekonominin en merkezinde yer alır ve insanın nasıl karar vermesi gerektiğinin araştırılması üzerine odaklanır. En iyi karara götüren kuralın belirlenmesi üzerine odaklanır. En iyi şeçenek hangisidir? 2- Gerçek hayatta insanlar nasıl karar veriyorlar? (Descriptive Yaklaşım) - Bu sorunun cevabı için sosyal ve davranış bilimlerinin çalışmalarından faydalanılır. Yani göz kararı, kabataslak, yaklaşık bir hesap ve kestirme bir formülle alternatifler arasında seçim yapmaktadırlar. Kestirmeden sonuca varma her ne kadar iyi gözükse de sistematik ciddi hatalara yol açabilmektedir 3- özellikle yönticilere verecekleri kararı iyileştirmek için nasıl destek verilmeli? (Karar Desteği) Bu üç soru şöyle ifade edilir İnsanlar nasıl karar vermeli? (kural koyucu yaklaşım) İnsanlar nasıl karar verirler? (Tanımlayıcı yaklaşım) Bu ikisi arasında fark varsa iyileştirmek için karar destek yaklaşımından faydalanılır. (Karar desteği) Karar bilimi ekonomi, felsefe, psikoloji ve sosyoloji, biyoloji bilgisayar bilimi, istatistiksel karar teorisi, bilimlerinden yararlanan bir bilim dalıdır Tüketici Davranışı Ekonomik varsayımlara göre, tüketiciler mal ya da hizmetleri satın alırken, onlardan sağladıkları yararı en üst düzeye çıkarmayı amaçlarlar. Bunun için ellerindeki sınırlı kaynakları en doğru ürünlere, en doğru niceliklerde ayırırlar. Ancak günümüz tüketicisinin akılcı davranmadığı, büyük ölçüde öznel ölçütlerle hareket ettiği saptanmaktadır. Karar verme sürecine etki eden kültürel ve sosyal faktörler Etnik, din ve ırk referans grupları Psikolojik faktörler

10 10 Kişinin özellikleri Uyumsuzluk, Sorumluluk Sosyo-ekonomik şartlar Demografik koşullar (cinsiyet, yaş, medeni durum vs.) Bu faktörlerin karar vermede bir etkisi vardır. Ve bunların sonucunda algılanma, motivasyon ve etki oluşur. Bu algılama sonucu beyin bir öğrenmeye yönelir ve öğrenmenin soncuunda tutumlar oluşur. Bu tutumlara bağlı olarak prolem tanımlanır, araştırılır, değerlendirilir ve bir seçim yapılır. Bu sonuçlara göre de karar verilir. Tüketiciler karar verirken genellikle 3 e ayrılır. Kapsamlı sorun çözme, (Karar vermede değerlendirme ölçütleri belirlenir ve karar verme süreçlerine uygulanması için çaba gerektirir. Kriterleri oluşturur ve seçeneklerini belirler) Alışkanlığa dayalı sorun çözme ( insanlarda daha çok marka bağımlılığı var. Daha önce yaptığı tercihleri tekrarlamaya yönelir) Sınırlı sorun çözme. (Kapsamlı ve alışkanlığa dayalı araşatırmanın arasında bir yolla karar verir) ***KARAR VERME SÜREÇLERİNDEN SORU ÇIKMAYACAĞI SÖYLENDİ 4. Hafta canlı ders dk arası) Tüketicilerin karar verme süreci bir sorunu çözme süreci olarak ele alınır. Genel anlamda çeşitli işletme sorunlarında, sorunların çözümüne ilişkin izlenen süreç, tüketici kararları için de geçerli sayılar. Tüketici karar verme süreci beş aşamalı olarak ele alınır. 1. Sorunun belirlenmesi (Gereksinmenin ortaya çıkışı) 2. Bilgilerin araştırılması 3. Seçeneklerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi 4. Satın alma 5. Satın alma sonrası değerleme Karar Teorisi ve Davranışsal Karar Teorisi Arasındaki İlişki Karar teorisi nasıl karar vemeliyiz ve Davranışsal Karar teorisini nasıl karar veririrz birbiri ile örtüşüyorsa doğru şekilde karar veriyoruz demektir. Ancak aradaki fark büyükse (şekildeki gibi) bu farkı ortadan kaldırıcı çalışmalara ihtiyaç duyarız. Rasyonel karar verme sürecinin özellikeri 1-Alternatiflerin sıralanması= Eğer, birbirilerine tamamen eşit değillerse karar verme sürecinde karşılaşılan alternatifler kişi tarafından bir tercih sırasına konulmalıdır. 2-Baskınlık= Eğer bir strateji diğerlerine oranla doğruya daha yakınsa, seçilmesi gereken strateji de o olmalıdır. 3- İptal= Eğer, risk içeren iki karar seçeneğinin matematiksel sonuçları tamamen aynı ise, yani her iki koşulda da bireyin yüklendiği risk miktarı birbirine eşitse, bu alternatiflerin değerlendirilmesinde sonuçlara bakılmamalıdır. 4- Geçişlilik= Eğer karar veren kişi A sonucunu B ye, B yi de C ye tercih ediyorsa, A seçeneğini

11 11 aynı zamanda C ye de tercih etmelidir. 5- Devamlılık= Herhangi bir şans oyununda eğer getirisi en yüksek seçeneğin kazandırma olasılığı yeterince iyiyse, bu seçenek kesin (kazandırma olasılığı %100) ama orta derecede getiriye sahip bir sonuca tercih edilmelidir. Oyun Teorisi Oyun Teorisinde karar vericiler daha kaliteli kararlar vermek için rakiplerinin davranışlarını daha yakından izlemektedirler.artık bireylerden firmalara, yerel kuruluşlardan evrensel kurumlara kadar her noktada karar verme süreçleri stratejik düşünme tarzını benimsemektedirler. Bayes Karar Teorisi Bayes Karar Teorisi, karar vericinin geçmiş bilgi ve tecrübesinin sonucu oluşan kişisel yargılarını analize katarak ve Bayes Teoremi yardımıyla alternatif hareket tarzlarını sistematik bir şekilde değerleyen bir analizdir. Böylece karar alıcı, karar almada parametreler hakkında yapacağı tahminlerde kendisinin sahip olduğu mevcut bilgileri, yani objektif ve subjektif bilgileri sonradan yapılan araştırma sonucunda elde edilen ek bilgilerle bağdaştırarak en uygun hareket biçimini saptamaktadır. Karar Analizi 5. Hafta Benlik kavramı ve Kararları Etkileyen Bilişsel Süreçler Karar verme insanın irade kullanması olduğu için, irade ile de benlik arasında bir ilişki vardır. Dolayısı ile karar verme benlikle(ene, düşünen,irade kullanarak) doğrudan ilgilidir. Kararlarda duygu, düşünme, sezgi ve duyuların etkisi İnsanların verdikleri kararlarda duygu, düşünme, sezgi ve duyu olarak ifade edilen dört özelliğin büyük bir etkisi vardır. verilen tüm kararlar bu özelliklerin tesirinde kalınarak verilir. Duyular ve sezgiler bir birine zıt yönde karar üzerinde etki yaparlar. Aynı şekilde duygu ve düşünme de birbirine zıt yönde bir etkiye sahiptirler. Duygusal insanlar düşünmenin işin içine karışmasını istemezler. Kararı değer yargılarına ve inançlarına göre verirler. Öte yandan düşünmeyi esas alan mantıksal kişiler kararı fayda ve zararlarına göre değerlendirirler. Bu kişiler somut gerçekler bazında konuyu tartışırlar. Karar Vermede Sezginin Etkisi Sezgi Karar vericinin daha önceki tecrübelerine dayalı olarak karara ulaşma sürecidir. Duyular nesneleri olduğu gibi görür ve anlar. Ancak sezgiler nesneleri görmezler. Bilinç altından gelen algılardan kararlar vermek sıkça karşılaşılan durumdur. Farkında olmadan verdiğimiz kararların kaynağı olarak sezgi görülebilir. Sezgide; Deneyime dayanan kararlar= Değerler ve etik tabanlı kararlar Duygu yönelimli kararlar= İnsanlar, duygulara dayanarak karar verirler. Bilişsel tabanlı kararlar= İnsanlar, yetenek, bilgi ve eğitime dayanarak karar verirler. Zihinsel bilinçaltı işleme= İnsanlar, karar vermeye yardımcı olmak için bilinçaltındaki verileri kullanırlar. Değerler ve etik tabanlı kararlar= İnsanlar, etik değerler veya kültüre göre karar verirler Karar Vermede Duyuların Etkisi Çevremizden gelen uyarıların (ışık, ses, koku, tat, ısı, yoğunluk vb) bedenimiz tarafından alınması süreci duyumdur. Duyum; Farkında olma, algılamadan sonra olay ve nesnenin ayırıcı özelliklerini belirleme sürecidir. Yaklaşmakta olan arkadaşımızı tanıma sürecini ele alalım. Önce ayak seslerini duyarız veya onu görmeye başlarız..bu bir duyumdur.

12 12 Sonra onun çevredeki diğer nesnelerden farkı belirlenir. (İnsanlar, diğer canlılar vs.) Buna süreç algı sürecidir. En sonunda onu çevredeki ya da tanımış olduğumuz diğer insanlardan arkadaşmı, yabancı mı, ahmet m, mehmet mi gbi farkını belirleriz. Düşünmenin Karar Verme Üzerindeki Etkisi Düşünme, içinde bulunulan durumu anlayabilmek için yapılan amaca yönelik zihinsel süreçtir. Düşünme insan zihninin yüksek bir işlevidir. Duyum, algı, farkında olma süreçlerini düşünme sürecinin ön bileşenleri olarak değerlendirebiliriz. Karar verme ise düşünme sürecinin son aşaması olarak değerlendirilir. Düşünmenin Karar Verme Üzerindeki Etkisi; Düşünme tetikleyici bir başlangıç noktasıdır. Sonrasındaki tüm davranışlar düşünmenin üzerine kurulmuştur. Karar Vermede Duyguların Etkisi İyi karar vermede duyguların önemli bir yeri vardır. Ancak çoğu zaman iyi karar vermede duygular destekten çok engeller oluşturduğu da bir gerçektir. Bu nedenle olumsuz duyguları ortadan kaldırıp doğru karar verme sürecine girmek gerekir. Örneğin, üzüntü, korku ve baskı altında iken karar verilmemelidir. Bu durumlarda insan normal halde bulunamaz. Zayıflamıştır, zayıf bir insanın vereceği kararlar da zayıf olur. Karar vermek şöyle işler; birbirinden farklı davranış biçimleri sergileyen her canlı, en azında yaşamını sürdürmek için bilinçli ya da bilinçsiz, karşısına çıkan olasılıklar arasında seçim yapmak zorundadır. Karar Verme Stratejileri-1 Karar verme aşamasında bireylerin farklı davranışlar sergiledikleri ve bu davranışların her birinin kişinin karar verme sürecini mümkün olduğu kadar kolaylaştırmaya yönelik stratejileri olduğu ortaya çıkmıştır. İçtepisel Karar Vericiler: Seçenekler üzerinde yeterince düşünülmeden, içten gelindiği gibi karar verilen stratejidir. Bu kişiler karar verirken duygularının doğruya götüreceğine inanır ve hoşlarına giden seçeneğe yönelirler. Kaderci Karar Vericiler: Bu kişiler kararlarını çevresel olay veya koşullara ya da kaderlerine bırakırlar. Boyun Eğici Karar Vericiler: Bu kişiler, kendi kararlarını verirken diğer kişilerin kendileri yerine karar vermelerini isterler. Diğer kişilerin planları ile hareket etme eğilimleri vardır. Erteleyici Karar Vericiler: Bu kişiler, problemle ilgili yaklaşma biçimini ve düşüncelerini sürekli ertelerler. Kararsız Karar Vericiler: Bu stratejide karar verenler, verdiği kararı değiştirmek istemekte ve hiçbir karardan memnun olmamaktadırlar Mantıklı Karar Vericiler: Bu kişiler, biliş ve duyguları arasında bazı dengelemeler ile akılcı bir yaklaşımı temel alırlar. Seçenekleri birbirleri ile karsılaştırabilmekte, ya birini diğerine tercih etmekte ya da her iki seçeneği eşit olarak değerlendirebilmektedirler. Kendilerine en fazla yarar getirecek olan seçeneği kabul etmekte ve risk almaktadırlar. Donup Kalarak Karar Vericiler: Bu bireyler kararın sorumluluğunu kabul ederler, fakat karara yaklaşma güçleri çok fazla olmamakta ve karar vermekte zorlanmaktadırlar. Gerçekten Kaçan Karar Vericiler: Bireylerin bir karardan kaçındığı ya da bir cevap vermede araştırmadan saptıkları stratejilerdir. Riske Girmek İstemeyen Karar Vericiler: Bu stratejide karar veren bireyler, risk düzeyi en düşük olanların kavranması ile alternatifleri sürekli eleyerek hareket ederler. Bağımsız Karar Vericiler: Bu bireyler karar verirken başka kişilerden etkilenmeden kendi

13 13 kendilerine karar verirler. Karar Verme Stratejileri-2 1.Rasyonel karar verme stili: Alternatiflerin mantıklı değerlendirildiği ve araştırıldığı; 2.Sezgisel karar verme stili: Önsezi ve duygulara güvenin yaşandığı; 3.Bağımlı karar verme stili: Başkalarının öneri ve yönergelerinin değerlendirildiği; 4.Kaçınma karar verme stili: Karar vermeden kaçınma eğiliminin yaşandığı yaklaşımlardır. Karar Verme Stratejileri-3 1. Bağımsız Karar Verme Stratejisi: İsteklerin doğrultusunda, kendi başına karar vermedir. 2. Mantıklı Karar Verme Stratejisi: Karar verme durumunda, bireyin, akılcı ve rasyonel düşünerek, olası seçenekler hakkında bilgi toplaması, her seçeneğin avantajlarım ve dezavantajlarım dikkate alması ve yaptığı değerlendirmelerin sonucunda kendisine en uygun seçeneğe yönelmesidir. 3. İçtepisel Karar Verme Stratejisi: Karar verme durumunda bireyin, olası seçenekler üzerinde yeterince düşünmeden, ani, tepkisel ve aceleci davranarak, karar verme sorununu ortadan kaldıracak bir seçeneğe yönelmesi durumuna denir. 4. Kararsızlık: Kararsız olma durumu, tereddüt; düzensizlik, istikrarsızlık. (İbrahim hoca Karar verme stratejilerini hızlı hızlı geçti ve üzerinde durmadı. Soru gelmeyebilir.) İhtiyaçların Karar Verme Üzerindeki Etkileri (İBRAHİM HOCA VURGULAYARAK ALTINI ÇİZİN DEDİ) İnsanlar ihtiyaçlarına göre karar verirler. Temelde fizyolojik ihtiyaçları göz önünde bulundurur. Sonrasında güvenlik ve korunma Aidiyet hissetme ve dostluk Saygı ve statü Özgerçekleştirme Şeklinde sıralanır...

14 14 Karar Analizi 6. Hafta Karar Vericinin Psikolojisini Etkileyen Faktörler Yargı ve karar verme sürecini etkileyen ve çoğunlukla farkında bile olmadığımız birçok faktör vardır. Bunların başında: Bağlam (context) Hafızanın yapısı Sezgiseller (Heuristics) Davranış eğilimleri (Biases) Karar çerçeveleri (cognitive frames) gelmektedir. Algı; Çevereye anlam vermek için insanlar kendi sezgisel ifadelerini yorumlama ve organize etme sürecidir. Sanders e göre karar verme, algılanmış bir probleme karşı bir tepki olarak ortaya çıkar. Algılama süreci içinde bulunduğu bağlamdan bağımsız değildir. Uyarılar hiçbir zaman ortamdan izole bir biçimde gelmezler. Gelen uyarı ortamın özellikleriyle birlikte anlam kazanır, algılanır ve bu uyarıya tepki üretilir. Bir haber veya bilgi ev ortamında edinildiğinde farklı, iş ortamında duyulduğunda farklı yorumlanır. Algının 3 türü(etkisi) var 1- Kontrast (Zıtlık) etkisi= Eğer biz sınıfta bir soru sorduğumuzda o soruyu biri çözebildiyse, diğerleri de ben de çözebilirim gibi düşünür. 2- Sıra etkisi (Öncelik sonralık etkisi)=bir şey hakkında karar verirken ya da izlenim oluştururken bilgileri ya da uyarıları hangi sıralamada edindiğimiz önemlidir. Mesela 3 kişi ile bir sınava alınacak olduğumuzu düşünelim. Bu sınavda ilk mi girmek istersiniz, son olarak mı girmek istersiniz. 3- Halo etksi= Bir şeyin belli bir özelliği iyiyse diğeer özellikleri de iyidir varsayımına dayalıdır. Mesela, bir öğrenci zeki ise, o öğrencinin sosyal yönünün de, yabancı dil bildiği vs yönlerinin de iyi olabileceği algısı oluşur. 6.Hafta ders sunumu 11 ve 12. Sayfalardaki örnekleri incele... Bir araştırmaya göre İnsan Hafızasının Yapısı; İnsan hafızası beyinde sanki bir sandık gibi çalışır. İçinde koyduğumuz bilgileri daha sonra ihtiyacımız olduğunda geri alabiliriz. Fakat bazı zamanlarda bu sandıktan eşyalar kaybolur ve buna unutmuşuz deriz. Yapılan bir araştırmada deneklere 2 arabanın çarpıştığı bir film izlettirmişler ve deneklerden birinci gruba Arabalar birbirlerine dokunduklarında kaç km. hızla gidiyor olabilirler? diye sordular. Diğer gruplara aynı soruyu Arabalar birbirlerine çarpıştıklarında kaç km. hızla gidiyor olabilirler diye soruyorlar. Bir hafta sonra aynı denekleri çağırıp, izlettikleri videoda kırık cam görüp görmediklerini soruyorlar. Aslında Videoda kırık cam yoktu. Arabaların çarpıştıklarında şeklinde sordukları denek grubu dokunduklarında şeklinde sorulan denek grubuna göre çok daha fazla oranda kırık cam gördüklerini belirtmişler. Çünkü çarpışmak kelimesi hafızalarına yerleşmiş ve videoya ait anıları tekrarlanırken videoda görmedikleri şeyleri de gerçekte varmış gibi hatırlanmasına sebep olmuştur. Biz insanlara soruyu nasıl soruyorsak, sorulan o soru doğrultusunda insan beyni görmediği şeyleri de üretebilir. Bir başka araştırmaya göre insan hafızası, bir sandık gibi değildir. İçine koyduğumuz bilgiler geçmişteki gerçeğin kopyasını yansıtmamaktadır.

15 15 İnsan hafızasının doğası yeniden inşa üzerine kuruludur (reconstructive) İnsanlar,hazır olarak beyinde bulunan bilgiyi direkt getirmez, beynin kendisi boşlukları bulur ve doldurur, eksikleri tamamlar. Algıda Seçicilik- Seçici Algılama Çevremizde bir çok olay olur ancak biz olayların hepsine aynı oranda tepki göstermeyiz. Bizim ilgimizi çeken ya da önem verdiğimiz konulara daha çok dikkat ederiz. Bu algıda seçiciliktir. Aslında biz algıda seçicilik sayesinde kimi önemli noktaları gözardı eder, işimize gelen yönleri üzerinde dururuz. Bunun üzerine kararlarımızı oluştururuz ve bu yönüyle de bazı kararlarımızda hata yaparız. Bu nedenle algıda seçiciliğe dikkat etmeliyiz... Algıdaki bu seçiciliğe sebep olan faktörler 2 sınıfta toplanabilir: Zihinsel faktörler: O ana kadar gelen tecrübeler, anılar, önyargı ve fikirlerimiz Motivasyonal faktörler: o andaki duygularımız, beklentilerimiz ve umutlarımız Algıdaki seçiciliğin 3 boyutu vardır: Seçici hatırlama: Yaşanan bir olaydan sadece bizim beklenti ve isteklerimize uyan parçaları veya yönleri hatırlama Seçici dikkat etme : Çoklu uyarıların olduğu bir ortamda sadece bize uyan olaylara dikkat etmemiz. Seçici maruz kalma: Kendimizi bize uyan ve ters düşmeyen olaylara maruz bırakmaya çalışmamız; tersi durumlar ve olaylardan kaçınmamız. Sezgiseller-Heuristikler Sezgiseller bizim kısayoldan, kestirmeden, önceki tecrübelerimize bakarak karar verme yönünü kullanmamızdır. Bunlar çoğu zaman işimizi kolaylaştırır. Basit yönden karar veriririz. Örneklersek; size kilitli bir kapıyı açmak üzere doğru anahtarın da içinde bulunduğu bir tomar anahtar verilse heuristiklerden birisi kilidin şekline bakarak buna benzer görünen anahtarları denemek olabilir. Rasyonel tutum ise anahtarları bir bir denemektir. Birinci halde kısa yoldan bir çözüm bulunabilir veya bulunamaz. Ama ikinci halde çözüm kesindir. Davranış Eğilimlerinden bazıları şunlardır; Temsil Sorunu = Bir örneğe dayalı olarak genelleme yapılır. Bazen bu genelleme hatalı olur. Aşırı Özgüven = Belirsizlikten Kaçınma = İnsanlar belirsiz durumlardan kaçarlar. Çıpalama = İnsanlar bir şeyi tahmin ettiklerinde, önce belli bir seviyeden başlarlar, daha sonra o durumu iyileştirme durumuna giderler. Kayıptan Kaçınma = İnsanlar, kazanç durumuyla karşılaştıklarında kesin duruma yönelirler, kayıp durumuyla karşılaştıklarında riske yönelirler. Temsilciliğin Sebep Olduğu Davranış eğilimleri 1- İnsanlar tecrübe ettikleri kadaıyla genelleme yaparlar. Bu da onları peşin yargılara sürükler 2- insanlar gerçek olasılıkları gözardı ederler. Örneğin Bir paranın 6 defa atılması sonucu oluşan 2 dizi gösterilir. (T=tura, Y= yazı) T-Y-T-Y-Y-T T-T-T-Y-Y-Y Hangisi daha rassaldır? Diye sorduğumuzda; Herbir olayın olasığlığı bağımsızdır. Olayların hafızası yoktur. Biz bir kere parayı attığımızda önce yazı geldiyse, ikinci atışımızda ben bu sefer tura geleyim diyemez. Her para atışı bağımsızdır. Yani her iki olayda rassaldır.

16 16 6. hafta sunum sayfa 27 örnekleri incele Aşırı Güven Eğilimi Araştırmalar göstermektedir ki insanlar %65-70 oranında haklı veya doğru olduklarını söylediklerinde sadece %50; %100 emin olduklarını dile getirdiklerinde ise sadece %70-85 aralığında haklı çıkmaktadırlar. Kayıplardan Kaçınma Eğilimi (HOCA BU SLAYTIN ÖNEMLİ OLDUĞUNU SÖYLEDİ) Temelinde bireylerin kayıplardan, aynı miktardaki kazanca oranla daha fazla etkilenecekleri varsayımı yatmaktadır. Dayanak noktası Beklenti Teorisidir. Bir araştırmada deneklere aşağıdaki karar problemleri sunulmuş ve her iki karar probleminde bir tane seçeneği seçmeleri istenmiştir. Karar (i): Aşağıdakilerden hangisini seçerdiniz? Kesin olarak 250$ kazanmayı mı? %25 ihtimalle 1000$ kazanmayı, %75 ihtimalle hiçbir şey kazanmamayı mı? Karar (ii): Aşağıdakilerden hangisini seçerdiniz? Kesin olarak 750$ kaybetmeyi mi? %75 ihtimalle 1000$ kaybetmeyi veya %25 ihtimalle hiçbir şey kayıp etmemeyi mi? Karar (i) için %84 A seçeneği, %16 B seçeneği seçilirken; Karar (ii) için %13 A seçeneği, %87 B seçeneği seçilmiştir. Bu sonuçlar kişilerin kayıplara ne kadar duyarlı olduğunu göstermektedir. Kişiler iki kazanma seçeneği arasında seçim yaparken riskten kaçınma eğiliminde olurken, kayıpları arasında seçim yaparken risk arayışına girerler. İNSANLAR; Kazanç söz konusu olduğunda riskten kaçmayı, Kayıp söz konusu olduğunda olasılıklı durumu tercih ederler. İnsanlar için, Kayıptan kaçma, kazanç sağlamaktan daha önceliklidir. Kararlarda Çerçeveleme Etkisi; Bir durum kişiye nasıl sunuluyorsa, o sunulan şekilde karar verilir. Zihin aynı durumların farklı sunumları ile kıyaslama referans noktaları değiştirilerek yanıltılabilir veya yönlendirilebilir. Bu nedenle karar verme durumlarında seçenekler sunuluş biçimlerine bağlı olarak bakış açılarımızı değiştirecektir. Bu durum çerçeveleme etkisi olarak ifade edilir. İnsanlar bir sonucu kayıp olarak düşündüklerinde, risk almaya daha meyilli davranırlar. Battı balık yan gider. Nasılsa kaybedecek bir şeyim yok. Ama aynı sonucu kazanç olarak düşündüklerinde, riskten kaçan ve kazanılacak garanti miktara yönelen bir davranış sergilerler. Dimyata pirince giderken eldeki bulgurdan olmayayım. Pazarlama da çerçeveleme etkisine örnek; Bir et paketinin üzerne %93 yağsız mı %7 yağlı mıyazmalıyız?

17 17 Burada toplumumuza göre yağsız et daha pahalı olduğu için etikette yağsız algısı öne çıkarılmalı. Problem sunuşundaki farklılıklar kararlarımızı doğrudan etkiliyor (Çerçeveleme Etkisi) Örnek; Asya gribi problemi: 152 kişilik bir tıp fakültesi öğrenci grubunun önüne, 600 farazi hasta hakkında seçmeleri için iki tercih verilmiş; A-Tümüne X ilacını verilirse 200 kişi kesinlikle kurtulacak B- Tümüne Y ilacı verilirse üçte bir ihtimalle (1/3) hepsi kurtulacak ve üçte iki ihtimalle (2/3) hiç kimse kurtulmayacak Sonuç : Öğrencilerin %72'si X ilacını seçmiş. Takip eden deneyde 155 kişilik diğer bir öğrenci grubunun önüne, 600 farazi hasta hakkında seçmeleri için iki tercih verilmiş (aynı seçim farklı bir çerçevede verilmiş) : C-Tümüne X ilacını verilirse 400 kişi kesinlikle ölecek D-Tümüne Y ilacı verilirse üçte bir ihtimalle (1/3) hiç kimse ölmeyecek ve 2/3 ihtimalle de 600 kişi ölecek. Sonuç : Öğrencilerin sadece %22'si X ilacını seçmiş! Siz Olsaydınız Hangi Programı Uygulardınız? Bu deneyin sonucunda sonuçlar şöyle gerçekleşmiş : Birinci grubun 72 % lik kısmı {A,B} arasından A yı seçmis. İkinci grubun 22 % lik kısmı {C,D} arasından C yi seçmiş. Mantıksal olarak A ve C seçenekleri ile B ve D seçenekleri birbirlerinin aynısıdır ama buna rağmen insanların çoğu çok farklı bir seçim yapmışlar. Bu örnek göstermektedir ki insanların önüne koyduğunuz şeyler aynı şeyler olsa bile karşılaştırıldığı alternatifler göz önüne alındığında ve sunumlar farklı olduğunda insanların tercihleri değişebiliyor. Yani ilk sunumda riskten kaçış yönü tahrik edilip kazanç üzerinde vurgu yapılıyor. İkincisinde ise risk alma tahrik edilip kaybetme noktası vurgulanıyor. Birinci seçenklerde kurtarma durumunu önplana çıkarmışlar. 200 kişi kurtarılması kazanç durumudur. Ve İnsanlar kazanç durumuna yönelmişlerdir. İkinci seçeneklerde ölüm-korku durumu ortaya çıkarmışlar. Bu nedenle insanlar kayıp durumu değil olasılıklı duruma yönlenmiştir.

MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA

MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA Algı Bireylerin çevrelerini anlamlandırabilmek adına duyumsal izlenimlerini düzenleme ve yorumlama sürecine verilen isimdir. davranışlarımız algıladığımız dünyaya göre

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Davranış Bilimleri I. Fizyobiyolojik Sistem A Biyolojik Yaklaşım II. Psikolojik Sistem B. Davranışçı Yaklaşım C. Gestalt

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI 2014-2015 1 ) Güdülenme süreci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır? İhtiyaç - Dürtü - Davranış - Güdü Güdü - Dürtü - İhtiyaç - Davranış Davranış

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

NLP TANIMI Sinir Dili Programlama

NLP TANIMI Sinir Dili Programlama NLP NİN DOĞUŞU NLP 1972 de California Üniversitesi nde dilbilimci ve öğretim üyesi olan John Grinder ile aynı üniversitenin psikoloji bölümünde okuyan Richard Bandler tarafından kurulmuştur. NLP TANIMI

Detaylı

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde; Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.

Detaylı

KESİN PROJE RAPORU PROJENİN ADI PROJEYİ HAZIRLAYANLAR BABÜR NEDİM ÇAĞATAY OKUL ADI VE ADRESİ DANIŞMAN ÖĞRETMEN

KESİN PROJE RAPORU PROJENİN ADI PROJEYİ HAZIRLAYANLAR BABÜR NEDİM ÇAĞATAY OKUL ADI VE ADRESİ DANIŞMAN ÖĞRETMEN KESİN PROJE RAPORU PROJENİN ADI HANGİ ADAYI SEÇELİM? PROJEYİ HAZIRLAYANLAR BABÜR NEDİM ÇAĞATAY OKUL ADI VE ADRESİ ÖZEL KÜLTÜR FEN LİSESİ ATAKÖY 9.-10. KISIM, 34156 BAKIRKÖY - İSTANBUL DANIŞMAN ÖĞRETMEN

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

En ZOR Durumlarda nasıl Karar verilir? yorumlamalar PROF.ZERRİN TOPRAK KARAMAN 2014, İZMİR

En ZOR Durumlarda nasıl Karar verilir? yorumlamalar PROF.ZERRİN TOPRAK KARAMAN 2014, İZMİR En ZOR Durumlarda nasıl Karar verilir? yorumlamalar PROF.ZERRİN TOPRAK KARAMAN 2014, İZMİR AMACIMIZ NEDİR? tanımlama İyi karar ALMA, AMACIN NET BİR ŞEKİLDE BELİRTİLMESİNİ GEREKTİRİR Netleştirilmiş, Ölçülebilir,

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

Pazarlama araştırması

Pazarlama araştırması Pazarlama araştırması Etkin bir pazarlama kararı alabilmek için gerekli olan enformasyonun ve bilginin toplanması ve kullanılmasıdır. Bu sayede, pazarla ilgili risk ve belirsizlik azalacak ve başarı artacaktır.

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama Tutundurma Karması Reklam Kişisel satış Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama İşletmelere tarihsel olarak, tutundurma metotları içinde önce kişisel satıştan; sonra reklâmlardan; daha sonra,

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar

İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar İkinci Bölüm: Nitelikli Proje Teklifi hazırlayabilmek için kullanılması gereken belgeler ve dikkat edilmesi gereken hususlar Üçüncü

Detaylı

THOMAS KİŞİLİK ENVANTERİ

THOMAS KİŞİLİK ENVANTERİ THOMAS KİŞİLİK ENVANTERİ Ceki Benalkabes / Satış Direktörü Thomas Türkiye 1.KONU İŞE ALIM SÜRECİ SORU Kişilik envanterleri gerekli mi? SORU Kişilik envanterleri gerekli mi? Yanıt evet et ise neden? SORU

Detaylı

Bilgi Yönetimi Öğrencilerinin Öğrenme Stilleri. Hacettepe Üniversitesi

Bilgi Yönetimi Öğrencilerinin Öğrenme Stilleri. Hacettepe Üniversitesi Bilgi Yönetimi Öğrencilerinin Öğrenme Stilleri Prof. Dr. Serap Kurbanoğlu Prof. Dr. Buket Akkoyunlu Hacettepe Üniversitesi Öğrenme Stili Bilgiyi kavrama ve işlemede kişisel olarak tercih edilen yol/yöntem

Detaylı

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview)

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview) Görüşme Görüşme Türleri Görüşme Süreci (mülakat-interview) Nitel araştırmada en sık kullanılan veri veri toplama aracıdır. Amacı, bir bireyin iç dünyasına girmek ve onun bakış açısını anlamaktır. Odak

Detaylı

ŞİMDİ LYS ZAMANI FEM YAYINLARI REHBERLİK KOORDİNATÖRLÜĞÜ

ŞİMDİ LYS ZAMANI FEM YAYINLARI REHBERLİK KOORDİNATÖRLÜĞÜ ŞİMDİ LYS ZAMANI FEM YAYINLARI REHBERLİK KOORDİNATÖRLÜĞÜ Asıl puan LYS lerde gelecek YGS yi hedeflediği gibi sonuçlandıran adaylarda bir rahatlama gözlenirken sınavı hedeflediği biçimde sonuçlanamayan

Detaylı

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10. ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Laboratuvara Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.2013) Derslik B301 1 BİLGİ EDİNME İHTİYACI:

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Abidin Özler Makine Müh. İGU (A) Meditek Yazılım

RİSK DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Abidin Özler Makine Müh. İGU (A) Meditek Yazılım RİSK DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Abidin Özler Makine Müh. İGU (A) Meditek Yazılım Tanımlar Risk Değerlendirme : Risk yönetiminin bir parçası olup, hedeflerin nasıl etkilenebileceğini

Detaylı

Sözlükler ilişki kelimesini öncelikli olarak iki insan arasındaki bağlantı olarak tanımlamaktadır.

Sözlükler ilişki kelimesini öncelikli olarak iki insan arasındaki bağlantı olarak tanımlamaktadır. İİş Hayattıında İİlliişkii ve İİlliişkii Yönettiimiiniin Arrttan Önemii ZZeyynnep TTuur ra vve Mehhmet t SSoyyer r Sözlükler ilişki kelimesini öncelikli olarak iki insan arasındaki bağlantı olarak tanımlamaktadır.

Detaylı

KARAR VERMENİN PSİKOLOJİK YÖNÜ. Karar Teorisi ve Analizi Prof. Dr. İbrahim Çil

KARAR VERMENİN PSİKOLOJİK YÖNÜ. Karar Teorisi ve Analizi Prof. Dr. İbrahim Çil KARAR VERMENİN PSİKOLOJİK YÖNÜ 1 Bu derste; İnsanların nasıl karar verdiğini anlama daha çok psikoloji ve davranış bilimlerinin konusu olmuştur. Bu nedenle bu bölümde kararın nasıl verildiği analiz edilecektir,

Detaylı

Havacılıkta İnsan Faktörleri. Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA

Havacılıkta İnsan Faktörleri. Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA Havacılıkta İnsan Faktörleri Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA BÖLÜM 2 Düşünen ve Hisseden Varlık İnsan Birinci Kısım: İrrasyonel İnsan Geçen Hafta GEÇEN HAFTA Mantıksal Hatalar ve Safsatalar BU HAFTA Yanlılık

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU İLKÖĞRETİM SOSYAL BİLGİLER DERSİ. SINIF PROGRAMI SINIF ÖĞRENME ALANI / ÜNİTE DERS KAZANIMLARI AFETTEN KORUNMA VE GÜVENLİ YAŞAM KAZANIMLARI İnsanlar, Yerler ve Çevreler: Yaşadığımız Yer Doğal afetler karşısında

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK EÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

END. İKTİSADI VE OYUN TEORİSİ (BİRİNCİ ÖDEV)

END. İKTİSADI VE OYUN TEORİSİ (BİRİNCİ ÖDEV) END. İKTİSADI VE OYUN TEORİSİ (BİRİNCİ ÖDEV) AÇIKLAMALAR Ödevlerinizin teslimi, 14 Kasim 2013 günü saat 09:30-12:30 da yapılacaktır. Sorular aynı gün örgün (13:15) ve ikinci öğretim (17:00) dersinde çözüleceği

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Yeşilalım Projesi. Eğiticilerin Eğitimi. 12-14 Şubat 2013 Ankara

Yeşilalım Projesi. Eğiticilerin Eğitimi. 12-14 Şubat 2013 Ankara Yeşilalım Projesi Eğiticilerin Eğitimi 12-14 Şubat 2013 Ankara 1 Öğrenme Hedefleri Yetişkin öğrenenlerin özelliklerini öğrenmek; Yetişkinlere uygun çeşitli eğitim yöntemleri ile yaklaşımlarını uygulamak;

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 2 1. Bütünün kendisini oluşturan parçaların tek başlarına yaratabilecekleri değerlerin toplamından daha fazla bir değer yaratması durumuna sinerji denir. Sinerji ile işletmelerin

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

İstatistik Nedir? İstatistiğin Önemi Nedir? Tanımlayıcı ve Çıkarımcı İstatistik ttitik Tanımlayıcı İstatistik Türleri Çıkarımcı İstatistiğin i iği

İstatistik Nedir? İstatistiğin Önemi Nedir? Tanımlayıcı ve Çıkarımcı İstatistik ttitik Tanımlayıcı İstatistik Türleri Çıkarımcı İstatistiğin i iği İSTATİSTİK E GİRİŞ TEMEL KAVRAMLAR İstatistik Nedir? İstatistiğin Önemi Nedir? Tanımlayıcı ve Çıkarımcı İstatistik ttitik Tanımlayıcı İstatistik Türleri Çıkarımcı İstatistiğin i iği Elemanlarıl AMAÇ İstatistiğe

Detaylı

Final Sınavı. Güz 2005

Final Sınavı. Güz 2005 Econ 159a/MGT 522a Ben Polak Güz 2005 Bu defter kitap kapalı bir sınavdır. Sınav süresi 120 dakikadır (artı 60 dakika okuma süresi) Toplamda 120 puan vardır (artı 5 ekstra kredi). Sınavda 4 soru ve 6 sayfa

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not V Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Bireyi Tanıma ve Tanıma Teknikleri *Kendilerine özgü birer varlık olan bireyler, gerek doğuştan

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon 3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon Ar-Ge Nedir? Araştırma, var olan bilgiye kullanılabilir ve kanıtlanabilir nitelikte yeni bilgiler eklemek amacını güden sistemli bir incelemedir. Araştırma

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA DİLLERİ BG-324 3/2 3+0+0 3+0 4 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi

Detaylı

MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI

1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI YÖNETİCİ-LİDER FARKI VE LİDERLİĞİN YÖNETİMDEKİ ÖNEMİ Ahmet VERAL (Rapor) Eskişehir, 2011 1. LİDER Genel bir kavram olarak ele alındığında lider, bir grubun hedef oluşturma ve bu hedeflere ulaşma ve ilerleme

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

Gayrimenkul markalarının tüm proje pazarlama ve satış süreçlerini etkili bir şekilde yöneterek yenilikçi hizmetler sunmak.

Gayrimenkul markalarının tüm proje pazarlama ve satış süreçlerini etkili bir şekilde yöneterek yenilikçi hizmetler sunmak. V İ L L A V. I. P P R O J E VILLA V.I.P GAYRİMENKUL lüks gayrimenkul sektöründeki 10 yıllık tecrübesine dayanarak, toplu konut projelerinde de bir marka olabilmek adına VILLA V.I.P PROJE yi yaratmıştır.

Detaylı

Behavioral Finance (Davranışsal Finans)

Behavioral Finance (Davranışsal Finans) Behavioral Finance (Davranışsal Finans) Dr. Hakan Özerol Davranışsal Finans Nedir? İki farklı disiplin olan psikoloji ve finansı bir araya getiren ve insanların, yatırım yaparken, para biriktirirken, para

Detaylı

MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI. Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org.

MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI. Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org. MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org.tr Eğitim katılımcı sayısı ve eğitim tarih değişiklikleri Odamız tarafından

Detaylı

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER I. GİRİŞ Eğitim, Kosova nın toplumsal, siyasi ve ekonomik gelişmesinin etki alanını temsil eder. Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (EBTB) savaşın bitiminden sonra başlayan, en gelişmiş uluslararası

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

İNFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ ÇALIŞMALARINDA KOMİTE DIŞI EKİP ÇATIŞMASI VE YÖNETİMİ. VİLDAN UMUR ÇAKAR vildan.cakar@anadolusaglik.

İNFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ ÇALIŞMALARINDA KOMİTE DIŞI EKİP ÇATIŞMASI VE YÖNETİMİ. VİLDAN UMUR ÇAKAR vildan.cakar@anadolusaglik. İNFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ ÇALIŞMALARINDA KOMİTE DIŞI EKİP ÇATIŞMASI VE YÖNETİMİ VİLDAN UMUR ÇAKAR vildan.cakar@anadolusaglik.org Çatışma Yönetimi 6 NİSAN 2007 CEVAP BEKLEYEN SORULAR Neden Çatışırız?

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR Giriş İşletmelerin rakiplerinden tek farklı kaynağı insan dır. Günümüz dünyasının insan kaynağının profili İnsan Kaynakları

Detaylı

Neden Daha Fazla Satın Alalım?

Neden Daha Fazla Satın Alalım? Neden Daha Fazla Satın Alalım? Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Giderek artan bilinçsiz tüketim ve üretim çevreyi olumsuz etkiliyor.

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

PSİKOLOJİ 9.11.2015. Konular. Psikolojinin doğası. Konular. Psikolojinin doğası. Psikoloji tarihi. Psikoloji Biliminin Doğası

PSİKOLOJİ 9.11.2015. Konular. Psikolojinin doğası. Konular. Psikolojinin doğası. Psikoloji tarihi. Psikoloji Biliminin Doğası Konular nin Doğası Tarihi Antik dönemler PSİKOLOJİ Biliminin Doğası psikolojinin başlangıcı Günümüz k ler Biyolojik perspektif Davranışçı perspektif Bilişsel perspektif Psikanalitik perspektif Subjektif

Detaylı

ERP SEÇİMİNDE TEHLİKELER VE RİSKLER

ERP SEÇİMİNDE TEHLİKELER VE RİSKLER ERP SEÇİMİNDE TEHLİKELER VE RİSKLER ERP seçim süreçlerinde firmalar genellikle iki farklı yol izlerler. Bir kısmı, çok fazla detaya girmeden, sektöründe uygulanmış, referansı olan, işletme içerisindeki

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ (Not: Tez konuları listesi 25 yeni tez konusu da ilave edilerek güncellenmiştir.) 1. Öğretmen yetiştirme sisteminde mevcut durum analizi

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü KARAR TEORİSİ. Karar Verme Süreci. Karar Teorisi-Doç. Dr. İhsan KAYA.

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü KARAR TEORİSİ. Karar Verme Süreci. Karar Teorisi-Doç. Dr. İhsan KAYA. Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü KARAR TEORİSİ Karar Verme Süreci Doç. Dr. İhsan Kaya Karar Teorisi-Doç. Dr. İhsan KAYA 1 Karar Verme Karar Verme belirli bir problemi çözmek ve istenilen

Detaylı

Program Yeterlilikleri hazırlama Ders Öğrenme Çıktıları Yazma AKTS Hesaplama. Fahri YAVUZ 1 Nisan 2010, Kültür Merkezi Mavi Salon Erzurum

Program Yeterlilikleri hazırlama Ders Öğrenme Çıktıları Yazma AKTS Hesaplama. Fahri YAVUZ 1 Nisan 2010, Kültür Merkezi Mavi Salon Erzurum Program Yeterlilikleri hazırlama Ders Öğrenme Çıktıları Yazma AKTS Hesaplama Fahri YAVUZ 1 Nisan 2010, Kültür Merkezi Mavi Salon Erzurum Neden? Bilişimsel, eğitimsel ve teknolojik gelişmeler yüksek öğretim

Detaylı

Kavram Haritası Yöntemi

Kavram Haritası Yöntemi Kavram Haritası Yöntemi Kavram Nedir? "Kavram dünyadaki nesnelerin, biçimlerin, olgu, durum ve devinimlerin dildeki anlatım buluşu ve dünyadaki nesnelerin ortak niteliklerine dayanan, dile özgü bir genelleme,

Detaylı

EĞİTİM KURUMLARINDA PERFORMANS YÖNETİMİ VE ÖLÇÜMÜ Kemal Pehlivanoğlu Genel Müdür - İNKA Eğitim ve Danışmanlık A.Ş kpehlivanoglu@inkadanismanlik.com.

EĞİTİM KURUMLARINDA PERFORMANS YÖNETİMİ VE ÖLÇÜMÜ Kemal Pehlivanoğlu Genel Müdür - İNKA Eğitim ve Danışmanlık A.Ş kpehlivanoglu@inkadanismanlik.com. EĞİTİM KURUMLARINDA PERFORMANS YÖNETİMİ VE ÖLÇÜMÜ Kemal Pehlivanoğlu Genel Müdür - İNKA Eğitim ve Danışmanlık A.Ş kpehlivanoglu@inkadanismanlik.com.tr Performans yönetim sistemi, gerçekleştirilmesi beklenen

Detaylı

13. HAFTA PFS109 EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME. Yrd.Doç. Dr. Yusuf ESER. yeser@karabuk.edu.tr KBUZEM. Karabük Üniversitesi

13. HAFTA PFS109 EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME. Yrd.Doç. Dr. Yusuf ESER. yeser@karabuk.edu.tr KBUZEM. Karabük Üniversitesi 13. HAFTA PFS109 Yrd.Doç. Dr. Yusuf ESER yeser@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 PROGRAM DEĞERLENDİRME Değerlendirme nedir? Değerlendirme sürecinde gerekli

Detaylı

MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI OCAK 2011

MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI OCAK 2011 MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI OCAK 2011 TAŞIT ARAÇ VE PARÇALARI TİCARETİ SEKTÖRÜ MEVCUT DURUMU VE MÜŞTERİ EĞİLİMLERİ TESPİT ÇALIŞMASI TAŞIT ARAÇ VE PARÇALARI TİCARETİ SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM ANALİZ SONUÇLARI

Detaylı

Kuruluşumuzun amacı, beklentileriniz doğrultusunda kaliteli hizmeti siz değerli müşterilerimize sorunsuz ve en uygun şekilde sunmaktır.

Kuruluşumuzun amacı, beklentileriniz doğrultusunda kaliteli hizmeti siz değerli müşterilerimize sorunsuz ve en uygun şekilde sunmaktır. Değerli Müşterimiz; Günümüz iş dünyasının hızlı temposunda kuruluşlar arasında daha iyiye ulaşma çabası, belirlenen amaçlara ulaşma yolundaki rekabet, sonuçta ulaşılan başarı ve bu başarının değerini belirleyen

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal

Detaylı

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER. Üçüncü sınıf ders programının hedefleri:

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER. Üçüncü sınıf ders programının hedefleri: I. GİRİŞ Eğitim, Kosova nın toplumsal, siyasi ve ekonomik gelişmesinin etki alanını temsil eder. Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (EBTB) savaşın bitiminden sonra başlayan, en gelişmiş uluslar arası

Detaylı

Araştırma Konusunun Seçimi: Problem Tespiti ve Hipotez Kurma

Araştırma Konusunun Seçimi: Problem Tespiti ve Hipotez Kurma Araştırma Konusunun Seçimi: Problem Tespiti ve Hipotez Kurma Kapsam Bilimsel araştırma fikri Problem tespiti Hipotez nedir? Nereden başlamalıyım? Problem Tespit i nedir? TDK: 1. Bir şeyi sağlam bir biçimde

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK (HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ) DERS NOTLARI. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon

GİRİŞİMCİLİK (HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ) DERS NOTLARI. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon GİRİŞİMCİLİK (HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ) DERS NOTLARI Doç. Dr. Volkan YILDIRIM yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr GİRİŞİMCİLİK 1. İŞLETMELERİN KURULUŞ

Detaylı

DEĞERLİ İŞ ORTAĞIMIZ,

DEĞERLİ İŞ ORTAĞIMIZ, SAFEPLAN DEĞERLİ İŞ ORTAĞIMIZ, FİLO YÖNETİMİ KONUSUNDA HİZMET SAĞLAYICI MARKA OLARAK HEDEFİMİZ, KİRALIK ARAÇLARINIZI MAKSİMUM FAYDAYLA KULLANMANIZDIR. BU SEBEPLE FİLONUZUN BAKIM VE ONARIM İHTİYAÇLARINI

Detaylı

2) Lineer olmayan denklem çözümlerini bilir 1,2,4 1

2) Lineer olmayan denklem çözümlerini bilir 1,2,4 1 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Numerik Analiz BIL222 4 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

AÇI OKULLARI ETİK MANİFESTOSU

AÇI OKULLARI ETİK MANİFESTOSU AÇI OKULLARI ETİK MANİFESTOSU DEĞERLERİMİZ 1. Dürüstlük 2. Saygı 3. Sorumluluk 4. Üretkenlik 5. Farkındalık 6. Hoşgörü EVRENSEL DEĞERLERİMİZ 1. Evrensel kültür birikimine değer veririz. 2. Evrensel ahlak

Detaylı

Hedef Kitlelere Mesajınızı Nasıl İletirsiniz? enveripab Konferansı Ankara, Nisan 29, 2008 Pirkko Kasanen, Koordinet Oy

Hedef Kitlelere Mesajınızı Nasıl İletirsiniz? enveripab Konferansı Ankara, Nisan 29, 2008 Pirkko Kasanen, Koordinet Oy Hedef Kitlelere Mesajınızı Nasıl İletirsiniz? enveripab Konferansı Ankara, Nisan 29, 2008 Pirkko Kasanen, Koordinet Oy Sunumun İçeriği Pirkko Kasanen nin Tanıtılması Bölüm 1. Tüketicileri Etkilemek Bölüm

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI BIL3403 Öğ. Gör. ASLI BiROL abirol@kavram.edu.tr 01.10.2012 Dersin Amacı Bu ders ile öğrenci; edindiği mesleki bilgi birikimini kullanarak sektörde uygulanabilir bir projeyi

Detaylı

OYUN TEORİSİ. Özlem AYDIN. Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

OYUN TEORİSİ. Özlem AYDIN. Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü OYUN TEORİSİ Özlem AYDIN Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü TANIM ''Oyun Teorisi'', iki yada daha fazla rakibi belirli kurallar altında birleştirerek karşılıklı olarak çelişen olasılıklar

Detaylı

Öğretim Materyallerinin Eğitimdeki Yeri ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI. Dr. Ümmühan Avcı Yücel Esin Ergün

Öğretim Materyallerinin Eğitimdeki Yeri ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI. Dr. Ümmühan Avcı Yücel Esin Ergün ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Dr. Ümmühan Avcı Yücel Esin Ergün Bu bölümü tamamladıktan sonra; Bu bölümü tamamladıktan sonra; Bir öğretim materyali seçerken hangi unsurlara dikkat edilmesi

Detaylı

Bölüm Onbir Hataların Düzel4lmesi

Bölüm Onbir Hataların Düzel4lmesi Bölüm Onbir Hataların Düzel4lmesi Genel Bir Bakış Geri Bildirim Çeşitleri İçsel geribildirim Dışsal (destekleyici) geribildirim Hareke&n hemen arkasından ve Hareket sırasında verilen geribildirim Performans

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

Prof. Dr. Münevver ÇETİN

Prof. Dr. Münevver ÇETİN Prof. Dr. Münevver ÇETİN LİDERLİKLE İLGİLİ TANIMLAR Yönetim bilimcilerin üzerinde çok durdukları kavramlardan biri de liderliktir. Warren Bennis in belirttiği gibi, liderlik, üzerinde çok durulan, yazılan

Detaylı

Yüz Yüze Projesi Sorumlusu Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi

Yüz Yüze Projesi Sorumlusu Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Yüz Yüze Projesi Sorumlusu Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Uluslararası Af Örgütü insan haklarına saygı gösterilmesi, insan hakları ihlallerinin engellenmesi ve bu hakların korunması için çalışan

Detaylı

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ Yaşanan ekonomik gelişmeler sonrasında büyük işletmeler uyum sorunu yaşarken, küçük ve orta ölçekli işletmeler

Detaylı

BİYOİSTATİSTİK Örnekleme ve Örnekleme Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH

BİYOİSTATİSTİK Örnekleme ve Örnekleme Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH BİYOİSTATİSTİK Örnekleme ve Örnekleme Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD. Web: www.biyoistatistik.med.ege.edu.tr 1 Araştırmalarda

Detaylı

Ek 6. ÇALIŞANLARI DEĞERLENDİRMEK İÇİN KULLANILACAK KRİTERLER. 16. Temsil Yeteneği

Ek 6. ÇALIŞANLARI DEĞERLENDİRMEK İÇİN KULLANILACAK KRİTERLER. 16. Temsil Yeteneği Ek 6. ÇALIŞANLARI DEĞERLENDİRMEK İÇİN KULLANILACAK KRİTERLER 16. Temsil Yeteneği Kurumu temsil yeteneğinden yoksun, tutarsız ve güven oluşturmayan bir izlenim vermektedir. 1 Giyim, konuşma ve tavırlarında

Detaylı

Projenin Adı: İstatistik yardımıyla YGS ye hazırlık için soru çözme planlaması

Projenin Adı: İstatistik yardımıyla YGS ye hazırlık için soru çözme planlaması Projenin Adı: İstatistik yardımıyla YGS ye hazırlık için soru çözme planlaması Projenin Amacı : YGS de başarılı olmak isteyen bir öğrencinin, istatistiksel yöntemler çerçevesinde, sınavda çıkan soru sayısını,

Detaylı

Mühendislik Ekonomisi

Mühendislik Ekonomisi Mühendislik Ekonomisi Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Orhan TORKUL Dersi Verenler Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir HIZIROĞLU Yrd. Doç. Dr. Tijen ÖVER ÖZÇELİK Dr. Halil İbrahim CEBECİ Dersin

Detaylı