The Piety in Poems of Abu al-'atahiya

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "The Piety in Poems of Abu al-'atahiya"

Transkript

1 EBU'L-'ATAııiYE'NİN ŞÜRLERİNDE ZÜHD ANLAYlŞI Faruk Çiftçi* Özet: Bu makalede, Abbasi dönemi şairlerinden Ebu'l-'Ataııiye'nin zühd temiıh şiirleri, konu ve üslup bakımından incelenmektedir. Cahiliye döneminden itibaren, şairler tarafından zühd konusıı işiense de çok kapsamlı ve derinlemesine olinamıştır. Ebu'l-'Ataııiye ise bu tarzın gelişmesi ve toplumda kabul görmesinde büyük çaba harcaınıştır. Ayrıca bu tür, o dönemde yaygın olan mucuiı ve gazel tarzına bir tepki olarak doğmuştur. Ebu'l-' Atrurlye de zühd ve hikmet şiirin kurucusu olarak kabul edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ebu'l-'Ataııiye, Abbasi şiiri, Zühd, Hikmet, Mucfuı The Piety in Poems of Abu al-'atahiya Suinmary: In this article, the pietic poetıy of Abu al-' Ataııiya who is one of the poets of Ab b asi d period has. been exaınined. Although poets have touched sjnce pre-islaınic pagan (al-jahiliyya) area: this approach hasn't been more extensive..and deeply insight. But Abu al-' Ataııiya attempted for this style in the way of developing and widespreeding in his society. On the other hand this style has emerged as a contrary to common wanton and profane poetıy. Abu al-' Ataııiya also has been considered to be fonnder of the piety and wisdom poetıy. Key words: Abu al-'ataııiya, Abbasid Poetıy, Verses of Piety, wisdom, W anton poetıy, Yard. Doç. Dr., Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Uahiyat Fakültesi Arap Dili ve Belagatı Anabilim Dalı NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

2 EBU'L-'ATAHiYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLA YIŞI 1- Hayatı Asıl adı İsmail b. el-kasım b. Suveyd b. Keysan el-' Anezi, künyesi EbU İshak ve meşhur olduğu adı ise ' çılgın" aıılamıııa gelen Ebu'l-'Ataııiye'dir. Kaynaklar, kendisine bu lakabın veriliş nedenini, şairin şöhreti, eğlenceyi ve hareketli Kayatı sevmesi olarak belirfinektedir. 1 Babası Aneze kabilesinin mevlalarındandır. Ebu '1-' Atahlye 130/747 yılında Irak topraklarında yer alan Aynu't-temr'de doğmuş, eğlence ve çirkinliklerin yaygın olduğu bir dönemde Küfe'de yetişiniştir. Babasının mesleği hacamatcılık 2 olan Ebu'l- ' Atahlye toplumun alt kesiinine mensup birisi olarak yaşamış, kardeşiyle birlikte testi yapım-satım işleriyle meşgul olınuştur. Bu nedenle bazı kaynaklarda el-cerrar (çömlekçi) lakabıyla anilmışt:ı.c. Ebu'l-'Ataııiye şiir söylemeye Kufe' de başlamış ve şiirleriyle burada saygın bir yer elde etıniş, isini bölge çapında duyulmuştur 4 Ebu'l-'Ataııiye'nin yetiştiği yer olan Küfe'deki eğlence ve işret dolu hayattan nasıl etkilendiği ve hayatını nasıl sürdürdüğü konusunda yeterli bilgiye salıip değiliz. Ancak şiir söylemedeki şöhreti yayılınca, İbrahim el Mavsıli ile olan arkadaşlığı, onu Bağdat'ta kendisine yeni bir dünya aramaya götürınüştür. Bu ilk denemelerinde İbrahim ei-mavsıli başarılı olup ve Bağdat'ta kalırken, Ebu'l-'Ataııiye orada tutunamayarak Bire'ye dönmüş, ancak arkadaşı İbrahim el-mavsıli'nin de katkılarıyla ikinci denemesinde halife el-mehdl'nin ( / ) sarayında kalmayı başarmıştır 5 Halifeyi büyük beğeni toplayan methiyeleriyle överek bol İhsan, teveccüh görmüş ve itibarlı bir mevkiye salıip olınuştur. Ne var ki, Halifeel-Mehdi'nin sarayında tanıdığı 'Utbe adlı bir earlyeye ilgi duymuş, onun adına bir gazel söylemesi yüzünden Halife tarafindan hapse atılmış, ancak şairin iyi dostlan olan vezirlerin yardımıyla daha sonra affediliniştir. Ebu' 1-' Atahlye, şiirlerinde ele aldığı temalar değişmesine rağmen, Abbasi sarayıyla olan yakınlığım Harun er-reşid ( / ) ve el Me'mı1n'un ( / ) bilafeti döneininde de sürdürmüşve sarayın beğenisini kazamnıştır. Ebu'l-'Atahlye gazel ve şarap şiirleri söyleme döneininin ardından hayatında köklü değişim olarak kabul edilen yeni dönemde zühdü bir hayat tarzı ve şiirlerine konu olarak seçiniş ve ömrünün geri kalan son otuz yılında hazcı bir hayattan uzak yaşamıştır 6 Ebu'l-'Ataııiye, tutulduğu bir hastalık sonucunda 210/825 yılında vefat etiniştir Düşünce Dünyası Ebu'l-'Atahiye, çeşitli kültür ve unsurların birbirine girdiği, akıl ve zihin kanşıklığımn ortaya çıktığı bir dönemde yetişiniştir. Doğal olarak bu karmaşadan Ebu'l-'Atahiye denasibini almıştır. Yetiştiği Küfe'de şiirleriyle ünlennıeye başladığında Muti' b. İyas (öl.169/785), Ebı1 Nuvas (öl.198/813) ve Valibe b. el-hubiib (öl ) gibi mucı1n adı verilen sefahat ve işreti konu alan müstehcen şiirler söyleyen şairlerin arasına katılmıştır. Bu dönem, adı geçen şairlerin yam sıra Hammad 'Acred (öl. 161/778), Hammad er- 76 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

3 FARUK ÇİFTÇİ Raviye (öl ) ve Beşşar (öl. 167/784) gibi birçok ünlünün de itharn edildiği zindıklık ve ilhadın, bir takım dini prensipiere duyulan tereddütlerlu yaygın olöuğu ~ir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu akımla, bizzat el Mehdi, el-hadi, er-reşid gibi dönemin halifeleri ile mücadele etmiş ve kelam bilginlerinden bu yıkıcı düşüneeye karşı cevap vermelerini isternişlerdir 8. Ancak mucfin türündeki şiirlerin söylendiği bu meclisiere gittiği dönemlerde bile Kufe' deki mescitlerde yapılan ilim ve tartışma toplantılarına katılmıştır. Bu meclisierin onun zilıin ve inanç dünyasnun oluşunınnda büyük katkısı olduğu şüphesiz bir gerçektir. Bu dönemde şarkı ve eğlence kulüplerine sık sık katılırken beğenilen duygusal aşk şürleri söylemekten de geri kalmamış ve aralarında dönernin meşhur musikişinası İbrahim el Mavsıli'nin de bulunduğu birçok şarkıcıyla arkadaşlıklar kurmuştur. Başlangıçta sarayda dünya lezzetlerinin her türünden istifade etmişse de bu uzun süre devam etınenıiş, sarayda yaşanan hafif meşrep hareketlerden tiksinti duymaya başlamıştır. Belki de onun düşünce dünyasında yeni ufuklann belirmesinde, cariye 'Utbe'ye duyduğu aşkın karşılıksız kalışımn hayal kınklığı ile hapse girişinin payı büyük olmuştur. Bu dönemde şair, kelama ilişkin konulara ilgi duymaya başlamıştı.?. Dünya nimetlerinin geçiciliği anlayışına salıip olarak zühd hayatına yönelıniştir. Ebu'l-'Atahiye halife Harun er-reşid ile birlikte Rakka'ya geldiğinde, artık gazel tarzı şüri terk edip 'Ziihd ve tasavvufa yönelerek bu konularda şür söylemeye başlamış, Halife kendisinaen gazel söylemesini istediğinde ise bunu kabul etınenıiş, bunun üzerine ikinci kez hapsedilnıiştir. Ebu'l-'Atahiye de halifeye şu beyitlerle seslennıiştir 10 :(Tavil) -s~ I...J.l,ıji 1... ~ bl!j (.SJ&-:! w ~ı~ J ~ly\ Kendisiyle arama engel koyduğum şeyi yapmakla mükellefkıldın beni, senin isteyip arzu/adığın şeyin peşinden gideceğimi söyledim diye. ki kalbi m olsaydı, birini ayırırdım arzuna senin, boş olanını da bırakırdım arzusuna kendisinin. Görünen o ki, halife şairin bu beytiyle onu affederek serbest bırakmış, şair artık eski şür tarzına bir daha dönmeyeceğini ve yeni tercihinin zühd olduğunu edebi bir üslupla dile getirerek halifeyi ikııa etmiştir 11 Kederli bir nılı haline sahip olan şairin, yaşadığı iniş ve çıkışlı olayların sonunda ruh dinginliği aradığım ve sonunda da dünya nimetlerinden uzaklaşmayı öngören zühd hayatını tercih ettiğini görmekteyiz. Buna rağmen halife nezdindeki konumunu muhafaza etınesi, dönemin birçok edip ve şairlerinin onu kıskanmalanna yol açmıştır. Muhtemeldir ki bunun sonucu olarak da cimrilikle, zındıklık ve bozuk inanç salıibi olmakla suçlanmıştır. NÜSHA, YIL: VI, SA YI: 23, GÜZ

4 EBU'L-'ATAHiYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYlŞI 3- Edebi Kişiliği Ebu'l-'Atahiye'nin edebi kişiliği ve şairliğini, sosyal hayatına paralel olarak iki dönemde değerlendirmek yerinde olur kanaatindeyim. İlk dönemj, gençlik devresi olarak, şöhret olmayı ve Abbasi sarayına girebilmeyi başardığı dönemdir. Bu dönemde şairimizi gazel, medih ve hiciv tarzı şiir söylerken görmekteyiz. Ebu'l-'Atahiye bu süreçte döneminin önde gelen şairleri arasında yerini almıştır. Ve şiirlerinde özellikle üzerinde durduğu Konular aşk ve şarap tasvirleri olmuştur. Belli bir süre sonra divanındaki şiirlerin büyük bir bölümünü oluşturan zühd ve hikmet şiirleri yazmaya başlamıştır. Şair, Arap edebiyatındaki ününe tamamen bu şiirleri sayesinde ulaşmıştır. Bu şiirler, herhangi bir mezhttp ya da düşünce sisteminin ürünleri olmaktan çok, dünyanın faniliği, ölümün gerçekliğini anlama, geçici şeyleri küçük görme ve kalıcı koşma gibi ahlaki değerler doğrultusundadır. şeylerin peşinden Ebu'l-'Atahiye'nin şiir alanındaki üstünlüğü, kendi dönemindeki birçok şair ve şiir alanında ileri gelenler tarafından da kabul edilmiştir. el-ağani'de geçen bir rivayet bu durumu ortaya koymaktadır; el-hasan b. Ali, Ahmed b. Zuheyr'in şu rivayetini aktarmaktadır: Mus'ab b. 'Abdillah, Ebu'l-'Atahiye'nin en iyi şiir söyleyen kişi olduğunu söylediğinde, sence bu niteliği nasıl hak etıniştir dedim. O da, şu beyitleriyle dedi: (Hezec) J.T 'ii JıJ h J. :'! 'ii 1.. ı. JL..-.lıJ J_.;.._.ı, YI ı.:;ı_; :.~ı 0---< JL-.=. ~ Jl lı il.'j ~.l.--..jı ı..:ı le,, l;9i.j J j S? 'j ı~ t,ıi ~~ıu l ~ - Uzun enzellere takı/dım kaldım, hem de ne emeller - Israrla dünyaya sarı/dım, hem de ne sarı/ış - Ey neftim, aile ve maldan ayrılışa hazırlıklı ol - Ölüm kaçımlmaz bir duraktır Mus'ab şiiri okuduktan sonra "bu, ne abartılı ne eksik, aklı başında insanlarm anlayacağı cahillerin de onaylayacağı gerçekten doğru bir sözdür", dedi. 12 Ebu'l-'Atahiye'nin şiirlerinin ve şairliğinin değerlendirilmesi yukarıdaki örnekle sınırlı değildir. Ebu'l-'Atahiye'nin çağdaşı birçok edip ve şair tarafından yapılan değerlendirmeler kaynaklarda yar almaktadır. Ebu'l 'Atahiye'nin çağdaşı şair Selm el-hasir, onun insan ve cinler arasında en usta şair 13 olarak nitelemektedi;r. Ca'fer b. Yahya ve Yahya b. Ziyfıd el-ferra, onun döneminin en iyi şairi olduğunu 14 kabul etmektedir. Bir başka rivayette, şair Davud b. Zeyd b. Raz!n'e kimin iyi şair olduğu sorulduğqnda, Ebı1 Nuvas cevabını verdiği, Ebu'l-'Atahiye ile ilgili düşüneesr sorulunca da onun insan ve cinlerin en iyisi olduğunu 15 belirttiği 78 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

5 FARUK ÇİFTÇİ aktanlmaktadır. Şair İbnu'l-A'dibi, Ebu'l-'Atahiye'nin şıınmn zayıf olduğunu belirten kişiye: "zayıf olan şiir değil senin aniaman zayıf, and olsun, onun gibi rahat, doğal-matbu- güçlü, beyit/ere hakim ve etkili ifadeler kullanan bir şaire rastlamadım" 16 demiştir. - Ebu'l-'Atahiye'nin usta bir şair olduğunu Beşşiir b. Burd, Ebu Nuvas ve EbU Ternınarn da teslim etmiştir 17 Zikredilen rivayetler vb. örneklerde yapılan tespitler, Ebu'l-'Atahiye'nin edebi kişiliği ve şiirdeki konumunun çağdaşlan tarafından kabul edildiğinin delili olarak değerlendirilebilir. Ebu'l-'Atahiye çok rahat şiir söyleyebilen velftd bir şairdir. Bunu, arkadaşı İbn Münazir ile aralarında geçen bir konuşmadan anlamak münıkündfu; Ebu'l-'Atahiye İbn Münazir'e şiirle arasının nasıl olduğunu sormuş, o da, bir gecede on ila on beş beyit söyleyebildiğini ifade etmiş, bunun ~rine Ebu'l-'Atahiye, "bir gecede bin beyit şiir söylemek istesem söylerim" derniştir. 18 Ebu'l-'Atahiye her ne kadar ideolojisiyle sufi şairler grubu içinde yer almasa da bu dönemin tipik zahid şairidir. Belki de ilk filozof şairdir 19 Şiir söylemede kendine özel bir yol tutmuş olup, herkes tarafından kolay anlaşılan bir üslupla, uyumlu fakat, kaside tarzına pek iyi gitmeyen basit ve sade bir dil kullanmışt.ıi 0. Şiirlerinin çoğunun zühdiyata ait olduğunu ifade edişimiz, şiirlerinde başka temalan ele almadığı anlamına gelmemektedir. Şairin söylediği şiirlerin bir kısnunın bize ulaşmadığı ifade edilmekle birlikte, divanında ve diğer klasik edebiyat kültür kitaplannda yer alan şiirlerine baktığınuzda başlıca şu türlerde şiir söylediğini görmekteyiz: a) Methiyeler: halife el-mehdi, Hadi, Harun ve Me'mun için söylediği şiirlerden oluşmaktadır. şiirler) b) Gazel: (el-mehdi'nin cariyesi 'Utbe ve başka kadıular için söylediği c) Hicivler d) Mersiyeler e) Öği!t ve hikmetler f) MuhtelifKonular Başlangıçta gazel, medih, hiciv tarzı şiirler söylerken, hangi sebep ya da sebeplecin onu zühd ve vaaz tarzı şiire yönelttiği konusunda kaynaklarda bir bilgiye ulaşanuyoruz. Ancak cariye 'Utbe'ye karşı beslediği duygıılann karşılıksız kalması ve melankolik mizacı, şairde dünyanın sonlu ve aldatıcı olduğu, dünya hayatının iyi ve kötünün mücadelesi biçiminde cereyan ettiği fikrini hakim kıldığı kanaatindeyiz. Nitekim Ebu'l-'Atahiye'nin bu halini, aşk-ı mecaziden şifa bularak hakiki aşka dönüşü şeklinde yorunılayanlara rastlamak münıkündür Zühd Şiiri Edebiyatın, ortaya çıktığı çevrenin tarihi, coğrafi, sosyal ve kültürel şartlan ile yakıdan ilgili olduğu bir gerçektir. Abbasiler devrinde gördüğümüz edebiyat bu gerçeği en güzel şekilde yansıtmaktadır. Bir yandan NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

6 EBU'L-'ATAııiYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYıŞI i,., yeni bir coğrafyada yeni bir devletin kuruluşu, diğer yandan toplumu teşkil eden unsnrlann Arap, İran, Aram ve Süryan gibi farklı kültürlere bağlı milletlerden oluşması 22 genelde edebiyatın, özelde şürin çeşitlenınesinde pay sahibi olmuştur. Ebu'l-'Atalıiye'nin zühde ilişkin temalan yoğun olarak ele almasının nedenlerini daha iyi anlayabilmek için dönemin sosyal yapısına kısaca göz atınak yerinde olacaktır. Ebu'l-'Atalıiye'nin yaşadığı dönemde sosyal hayatta olduğu gibi edebi hayatta da hakim unsurlardan birisi, eğlence, hayattan zevk alına, konfor arzusu, aşınlık ve ahlaki bozulmadır. Bu tarz eğiliınler edebi türlere, özellikle de şiire yansınııştır. Yalnız bu dvruınun, sosyal hayata hakiın tek olgu olduğunu söylemek doğru değildir. Zira toplumun tüm kesiıni aynı düzeyde bolluk ve refah içiııde değildir ve insanlar arsındaki sosyal farklılaşmalar kendini iyice belirginleşıniştir 3. Böyle bir sosyal yapı içerisinde Ebu'l-'Atalıiye'nin zühd tarzı şiirler söylemesi ve bunu temel hedef olarak belirlemesi, çağdaşlan arasında şüpheyle karşılanmıştır. Zühd anlayışının ve ele aldığı konulann kaynağı konusunda eleşprilere maruz kalmıştır. Daha önce de belirttiğimiz gibi, bu yüzden zındıklıkla ve bozuk inançlılıkla suçlanmıştır. Bu suçlamalann temeliııde "mani" anlayışına ait bazı öğelerin şairin şililerinde motif olarak yer alması yatınaktadır. Bunlardan birisi ölüm motifidir. Şair, şiirlerinde ölümü sıkça işlediği ve fakat cennet ve cehennemden balısetınediği gerekçesiyle "mani" inancına sahip olmakla suçlanmıştır. Oysa şairin şiirleri arasında yapılan iyilik ve kötülüğün ahiret hayatında bir karşılığının olduğunu ifade eden beyitler de yer almaktadır. Belki de şairin bu inanca bulaştığı suçlamasına neden olan daha önemli bir husus şairin, bu dünyanın nnr ve zulmet, aydınlık ve karanlık olan iki unsurdan oluştuğuna dair beyitleridir. Bilindiği gibi bu ikili yapıda tüm iyilikler, aydınlıktan, kötülükler ise karanlıktan neş'et etınektedir. İyiliğin ve kötülüğün cevheri farklıdır. Şairin aşağıda sunacağımız beyiderinde bu ikiliği çağrıştıran ifadeleri bulmak mümkün görünmektedir. Ancak şiirleri bir bütün olarak ele alındığında Manihaizm ya da Zerdüştlük İlianeında yer alan iyilik ve kötülük tanrısının varlığı gibi bir inancı taşımadığı anlaşılmaktadır. Şair nrcfizesinin bir bölüntünde,2öyle söylüyor 24 : (Recez) ~ij~jj.ı..._..,)j.fi.~ J..., ~.?--i ı..s.:ı..._qji~,,:ıi,jl ; _,i-...ji 4 J_y... i! \.:ii i.l j J ~ i.l j uı~ L-...ı. ~J ~ L...:..,ı..J f~ ı.):l_..:ii 4-...:i~J ~~~u,.; ı a ıjı..ja.j-'?-j ı.j.u... >'~ J,..S.l..JA ~ ıj-::. ';/ >'~ J,.._S J ı..s~j ).:ı L...ll \.;ll--ji ü...ji jl... i!ijjl ~ yl.jij..>--:pji u1 ~ ııı.. uı..., jj J._S,l ~ı~ _,_ı.l;j.1~1...1~) yl.jij..>--:pjij 80 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

7 FARUK ÇİFTÇİ Büyük, küçük her şeyin bir cevheri bir madeni vardır Her şey cevherine bağlıdır, küçüğü de büyüğüne Dünf;a bizij!l için temizin kirliyle karıştığı eziyet yurdudur İyilik de kdtülük de dünya ile evli dir, böylece çoğa/ır, ürün verir f!er insanın birbirine zıt iki tabiatı vardır; hayır ve şer - Eğer açgözlüyil bir ko k/asan en iğrenç kokuyu onda bulursun Hayır la şer ölçüldüğünde arasında çok uzun bir mesafe vardır. Bu beyitlerde Ebu'l-' Atahiye'nin; düşünce tarihi boyunca bütün inanç ve düşünce sistemlerinin temel problem alanlanndan biri olan hayır ve şer problemini, zihinsel bir kannaşanın yaşandığı bir dönemde, şair üslubuyla değerlendirmeye çalışmasına şahit olmaktayız. Ancak burada iddia edildiği gibi Manihaizm veya Zerdüşt inancında olduğu gibi, hayır ve şer ilalıı veya aydınlık ve karanlık ilalıı gibi ikili bir tanrı anlayışımn izlerini göremiyoruz. Aksine şairin başka bir şiirinde tevhide inandığım beyan ettiği şu beytini görmekteyiz: 25 (Mütekarib) ~~ r.ılı.? iı (ilj.ı._,...j\.ı:,. ~_)u---ll ~J..ı..._:..l;Jı ' ""?J, 5 rl.ı,ı,~:iı;<. ;J_..S~J ;.~ı_,ıı jl ~ J.ı_...:i.l...-..i4l.._l!S L-!lj Yi r-tu i.j-- wl..s ra.j~j 4-J'!I ~ u...fo L..;;..c. L.;! L...S.,ı_;:.:ı J.-.S ~ Jiı J L,ıl4...J --~ J_S ~J mı? tanımaz. Dikkatinizi çekeri m, bizler hepimiz yok olacağız, kalıcı insanoğlu var Hepsi rablerinden geldi ve herkes ona dönecek Şaşılası bir durum! Nasıl olur da Allah 'a isyan eder veya inkarcı onu Her duran ve hareket eden şeyin gerisinde Allah 'ın varlığına bir şahit Ve her şeyde onun tek olduğunu gösteren işaretler varken Şairin "mani" anlayışına sahip olduğunu iddia edenlerin yam sıra, bu görüşleri, İslam inancıyla Manihaizm arasında yeni bir düşünce oluşturma çabalan olarak yoruınlayanlann da varlığı gözükmektedir. Bu yorumu yapanlar arasında, son dönemde yaşamış Arap edebiyatı tarihçisi Şevki Da)f da bulunmaktadır 6 Şairin zühd şiirleri söyleme çabasını, İslam ile maniheist düşünceyi birleştirme girişiminden ziyade, ulaşmış olduğu hayat görüşünü halife dahil herkesle paylaşmaya çaba gösterme ve bunlan bir şair üslubuyla dile getirme girişimi olarak.neğerlendirmenin yerinde olacağı kana3tindeyiz. Kaldı ki büyük bir coğrafyadaki fetilılerle meydana gelen kültürel çeşitliliğin ve sosyal farklılaşmalann ortaya çıkardığı zihinsel kannaşayı. birkaç neden ve olguyla izah etmeye çalışınanın bizi doğmya NÜSHA, YIL: VI, SA YI: 23, GÜZ

8 EBU'L-'ATA:Hi:YE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYIŞI ulaştırmayacağı ya da eksik kalacağı düşüncesindeyiz. Buna ek olarak, büyük bir yokluktan sonra servet ve iktidarın getirdiği refah, lüks ve botluğa kavuşan topluında bozulma ve yozlaşmanın yaşandığı bilinen bir gerçektir. Bu durum karşısında insanları uyaran, dünyanın geçici olduğunu ve nimetlerinin aldatıcılığım, esas yurdun ve insanların yaptıklanmn hesabım vereceği bir ahiret yurdunun varlığım dile getiren ve bunu bir görev sayan kimselerin varlığım görmekteyiz. Ebu'l-'Atalıiye bu görevi yerine getirirken, ahiret hayatımn varlığına ve dünya hayatımn da ancak ahiret hayatının varlığıyla anlam kazandığına inandığım şu beyitlerle ortaya koyınakwdır 7 : (Seri') ' L-:ib'-! ~.ı~ ô'jal-.li:ı öj--:..'jı u~~ r---3 Allah 'a ve onun gizli açık şahitlik eden ayetlerine yemin olsun ki Bu danyanın hiçbir değeri yoktur, Ahiret hayatının şerefi onu izlemese Ebu'l-'Atalıiye'ye kadar toplumu uyarma ve sade bir hayatı özendirme görevi, sonraki döneınierde oluşan tasavvuf gibi henüz kunınısal bir nitelik kazanmasa da, Hasan el-basri, Abdullalı b. el-mübarek (öl.l81/797) ve Rabia el-adeviye (öl.l85/801) gibi kişilerin çabasıyla kişisel düzeyde devam etınektedir. Ebu'l-'Atalıiye bu çizgiyi geliştirerek sürdürmüş ve yaşadığı dönemin güçlü sesi haline gelmiştir. Şairin hayatımn belli bir döneminden sonra sadece dini nasihat da diyebileceğimiz bu şiir tarzım seçmesinin nedenlerinden birini, halife Harun Reşid ile arasında geçen şu hadiseden anlayabiliriz: Daha.önce de ifade ettiğimiz üzere gazel söylemeyi reddeden şair hapse atılmış ve halifeden affım isteyen bir beyit söylemesi üzerine halife şairi huzuruna almış ve şöyle demiştir: Dün halife el-mehd~ seni gazel söylemeden men etti. Sen ona karşı inat/aştın ve söyledin~ Bugan ben gazel söylemeni istiyorum, bu defa da bana karşı çıkmaya cüret ediyorsun. Ebu'l 'Atahiye: İyilikler kötü/akleri yok eder, ben gençken ve gacü kuvveti yerindeyken gazel söyledim ancak artık yaşlı ve güçsüz bir insanım; benim gibi birine bu tarz şiirler söylemek yakışmaz" diyerek halifenin isteğini geri çevirir ve ikinci kez hapse konulur Zühdiyyata İlişkin Ele A:ldığı Konular Ebu '1-' Atalıiye 'nin şiir divanını incelediğimizde, şiirlerinin büyük bölümünün zühd ekseninde yer aldığım görebiliriz. Zühd şiirlerinde ele aldığı belli başlı konulan şu şekilde sıralayabiliriz: Zenginlik ve fakirlik Ölüm ve acısı Dünyanın al.datıcılığı, iyiliğe teşvik süratle yok oluşu 82 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

9 Dünya sevgisi Ahirethayatı Takva Dünya malı ve kölelik Kabir, mezar FARUK ÇİFTÇİ Şimdi bu konuların belli başlılarını ve şairin örneklerinden bir kaçını burafia ele alacağız Ölüm Yukandaki temalar arasında daha sıklıkla ele aldığı konulardan birisi, ölüm, ölümün kaçınılmaz bir son olduğu ve geride bıraktığı ölüm acısıdır. Bu konu kimi zaman tek başına bir şiirde işienirken kimi zaman da farklı şiirlerde farklı mevzular arasında yer almaktadır. Ölüm bazen de arzulanan bir şeyin elde edilerneyişine bir reaksiyon olarak belirir. Ama ölümle ilgili bütün değiniler, ona özlem duyma tarzında değil de eninde sonunda yüzleşile~k bi[ gerçeğe karşı tavır alma şeklindedir. Bu, ölmeyi isternek değil ona karşı:hazırlıklı bulunmak gerekir mesaj ıdır. Ölüm konusundaki aşağıdaki şiirini Harun Reşid'e söylemiştir. Bunu kendisi şöyle anlatıyor: Halifenin huzuruna girdim. Beni görünce: Bu Ebu '1- 'Atiihiye mi? dedi. Ben de evet o dedim. Halife: Şu şiir söyleyen mi? dedi, ben de: Şiir söyleyen dedim. 0: Öyleyse şiirin/e beni irşad et, bana nasihat et, yalnız veciz bir biçimde dedi. Bende şu beyitleri okudum 29 : (Basit) U"~ı.J!:,J~ r. ;1.; _,..l..ı u.ii c)..ı...ay, c) <.:.ı _,..lı W:.l.:i 'J U"~.J u... t_;l...:. ~ ~ ~L.!u ;.::..ı_,_.jı r~ uı_)...-j L...A u-f..wı (J~ y...wı ~;.J ~~ ui ~y ia ı1 ~ L.JLı L... ~ı~ ~'ıyl.jı.bıwı y.bw\s ~ ':l..ı...al.!.,;~ ~ı) ~u--k '-i~ 'i ~ı u! ~~r-j..ı L..:;..llı _,...;..; Ölüme karşı bir soluk bir an bile kendini güven içinde görme, korumalar ve nöbetçilerle korunsan da Ölüm oku çelikten zırh giyenimizi de del er geçer Dinine oluyor! Onu kirletmeye razı oluyorsun, giydiğin zaman elbisesi pislikten temizlf!_nmişken Görüyorum ki sen dikkatli ve uyanık değilsin, karanlıkta el yordamıyla odun toplayan kimse gibi Elde etmek için çaba harcamadan kurtuluşu umuyorsun, oysa gemi karada yol alnıaz. Ölüm ve sonrası hayatta insanları nelerin beklediğinin bilinnıezliğini herkesi anlayabileceği sadelikte bir şiirinde şöyle dile getirmektedir: (Basit) ',ı:.l\ L. wl.ıl; :...ı :,Ş~ <.::.ı:ıli..ı ;-,"li. :.:- - :ı. '"'- -.. ' _)<...l.i"' ''-'~LU,.;..;f ~_;:: U;.. ı.ı._,.u; D-s..ı y\...ı.:::..~~~ L>; ~ wı ;ı..l>. '4 ~ıi...!ı NÜSHA, YIL: VI, SA YI: 23, GÜZ

10 EBU'L-'ATAHiYE'NİN ŞİİRLERİNDEZÜHD ANLAYlŞI Ölüm bir kapıdır ve herkes buradan içeri girer, keşke bu kapının ardında nasıl bir yurt olduğunu bilebilseydim Orası ebedi cennet yurdudur, eğer Tanrının hoşuna giden işler yaptıysan, ya da cehen~j_enı, ona karşı geldiysen. Bir diğer beyitte ölümün sıradanlaşmasını ve artık insanın bunu umursamayışını şöyle ele almaktadı.f3 : (Vatir) ~~ ~_;--i;: ı..w...ı ~.S) '1 ı;;ls. ~ ~~L:i '1 ~..-1 LA t~-:.r, :U~ W~i ;... ;,., i ~ ~ -:ı...,ı~.c. t.ı:,._.j\ :_~i : ı> ; ı!' 1 D aldığım unutkanlık girdabında ölümü unuttum,sanki ölen bir tek kişiyi görmüyormuşçasına! Oysa ölüm, her canlının varacağı son nokta, bana ne oluyor da geçip gidenleri düşünmüyorum Şairin divanında ve diğer klasik kaynaklarda divan dışında kalınış ölüm konusu ele alan onlarca şiir yer almaktadır. Biz bu konuda zikrettiğimiz örneklerle yetineceğiz Dünya Hayatının Geçicifiği İnsan, dünya nimetleri ve uğraşlannın yoğunluğu altında, yaşadığı bu dünyanın sürekli bir yurt olduğu ve salıip olduklannın hiç yok olmayacağı duygusuqa kapılaqilmekte ve davranışianna bunu yansıtabilmektedir. Bu durum günümüzde daha yoğun hissedildiği gibi, tarihin her döneminde gözlenmektedir. Ebu'l-'Atahiye yaşadığı dönemde gördüğü bu olguya sık sık vurgu yapmakta ve insaniann dikkatini bu konuya çekmek için tarih içinde güç ve saltanatlanyla tanınan kişilerin akıbetierini dile getirmekte ve dünyanın geçiciliği üzerine düşünmeye çağınnaktadıfl 1 : (Remel) ~~ w-:ıi, 1.5~ w-:ıi :.J ss;; '1 L-...ıl L... L...ll ~ ~ ~ 0---:ıi fol! JL-.JI c---' J ~..J ' y.i.l.-..ll ~ <$"'~ t:jl. S 0----:.. ü----,ıi ~i " f~ ~ 'f~ lji!ı.,ş.j--;ı w..._,ıl ~.l..-...:l.! 0---o ı~ ~ Jıı.ı.. lll..j,ıi.j ~...>'-"---"-' t)l. S 'ij 'i :.)~ J::ı... i;j ~ Bize ne oluyor da düşünmüyoruz: nerede Kisra? Sezar Nerede? Atfa! üstüne mal yığıp çağaltanlar nerede? Nerede _dünya zenginlikleriyle üstünlük k,urmaya çalışıp övünen/er? Bileydim de, neleri nelerin izlediğini göreydim! Görd.ük ki zaman, toplumlarıpeşpeşe yok ediyor Ne z;ngin '!'le fakir geride kimse kalmıyor Bir başka şiirinde dünyanın kalıcı bir yurt olmadığını, insanın ve bu dünyanın geçici olduğunu, ona bağlanılıp kalınmaması gerektiğini, insarun yaratılışıru hatıriayarak çalımla hareket etinemesi gerektiğini dile getinniştir: 84 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

11 FARUK ÇİFTÇİ (Tavil) 32 yl.:l! ;.~ 9~,L...:ı_, Hayatına and olsun ki dünya baki bir yurt değildir; ölüm yurdu, geçici bir konak olarak sana yeter J)ünyaya tu tu/ma, aşık olma, kardeşim, dünya kendine aşık olana. ancakr;musibetleriyl? görünür Onun tadı acılarıyla, rahatı da sıkmtılarıyla iç içedir Asla hayal-gurur elbiseleri içinde yürüme, şüphesiz sen çamurdan ve sudan yaratıldın. Ebu'l-'Atahiye, dünyanın insanı aldatan bir özelliğe sahip olduğunu halife Harun er-reşid ile arasıda geçen bir sohbette veciz biçimde dile getirmektedir. el-asma'i'nin rivayetine göre bir gün Harun er-reşid, mükellef bir sofra hazırlatarak Ebu'l-'Atahiye'yi çağırmış ve içinde bulunduğumuz şu dünya nimetlerini bize tasvir et deıniş, şairiıniz de şu beyti söyleıniştir: (Remel) Yüksek sarayların gölgesinde güven içinde dilediğin gibi yaşa Bu beyti~ ardından Halife: "Güzel devam et" dedi. Ebu'l-'Atahiye:. - - :-- Arzu/adığın şeyler gece gündüz sana sunulmakla Halife: "Güzel, başka?" deyince, Ebu'l-'Atahiye:.JJ~i.:i~_ı-h 0-l:> ~ c)j~ ~~J~ı- Canlar göğüs kafesinden çıkarken çatırtılar çıkardığında (ölüm anında) İşte o an iyice anlarszn, sadece kendini aldatmış olduğunu Halife bunun üzerine hüzünlenip ağlıyor, yanındakiler şaire: "O seni eğlendiresin diye çağırdı, sen ise onu üzdün" diye çıkıştıklarında Halife: "Bırakın onu o bize unuttuğumuz şeyi hatırlattı" diyor. 33 Dünyanın geçiciliğini anlatan ve bunu daha da etkili kılma amacıyla tarihte büyük ün ve saltanat salıibi olmuş insanların bugün artık hayatta olmadıklarım ve ölümün onları da bu dünyadan aldığım dile getiren şu ifadesi dikkate değer beyitlerdi2 4 (basit) NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

12 EBU'L-~ATAıriYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYlŞI ~(~ J ~~.. ~trji 0.;~ ~Li 'i J 4-lc- ~tc. '1 ~ ~ vıl.s.it; ~y.:,wı ~.;.i<~ ı...j:i ı., Nerede ölümden korunmak üzere şehirlerini muhafızlarla çepeçevre kuşatan krallar! Onu unutmayan ve gafil davranmayanların ölüm kasesi ellerinde dolaşırken, Şüphesiz bir gün ben de yere savrularak ölüm kasesinden içeceğim i unu/tum, bu kaseden geçenlerin içtiği gibi Şair kimi zaman da ayn başlıklar altında ele almaya çalıştığımız birkaç konuyu ayın ştir içerisinde işlemektedir'l 5 (Seri') IJY-"-!j ~~ 1_,_..6. Jj IJ_;-S9 _,..J U"Ull ~ l..,ı ~ ~ ı.tı.--jı L-..ı}-9 t-..a _r.i:. ~) y.ıl..lı IJ.r--:c-J :,;.~:"... ıı M-",;., 1~) ı~ ~ı J..-..Ai.,.ı--:..5 ':1!.,.ı--:..5 'i Y,.:.ı...,ı L... J--:!i>. L...ltS >-ıjij ~1 ti U"\ jjl tj.. ; l ~.>--ıs ı,r--9 t.l.j. >.-AJ ~~u~~ :,;.; oj ~T 4 ixu L..ll..ı.ı...Jjl ı.:ı---o ~ L... :,;~ L.. _;.,ı:;.l.:ı 'ij _,...,...):! L-~ L-L.,ı 'i~~ ~ L...J ~ı.._.. u...s ı,rl.,;---:.i:- ~!..>--"YI ~~J Şu insanlar ne tuhaf! Şayet düşünsefer ya da kendini hesaba çekseler, görecekler, İnsanlar bu dünyadan başka bir dünyaya göçtüler, bu dünya onlar için yalnızca bir geçit/i. Yarın mahşerde insanlar bir araya toplandığında takva/ı/ıktan başka övüniiiecek bir şey yoktur. İnsanlar şunu bilsinler lô, takva ve iyilik, birikimi yapılacak en hayırlı iki şeydir İnsanın övünmesine şaştım kaldım, yarın kabrinde gömülecekken Ewe~ bir damla su, sonu ise bir kadavra iken neyine övünüyor Dilediğini 'line alamaz sakındığını da erteleyemez hale geldi Durum tersine döndü, hükmedile.n ve takdir olunan her şeyde Ebu'l-'Atahiye'nin şiir iliyanında dünya hayatına ilişkin çok sayıda şiir yer almak1adır Takva Ebu'l-'Atahiyenin en çok üzerinde durduğu bir diğer konu da takvadır. Ona göre takva erdemli olmak, güzellikleri çoğaltınak, eziyet etınekten sakınmak ve nefsin isteklerine boyun eğmemektir. Nefsin arzulanna boyun eğmemek en çetin ve zorlu mücadeledir. Hz. Peygamberin bedir savaşından dönüşte dediği gibi. Şair bunu şöyle dile getinnektedir'l 6 : (Mütekarib) 86 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

13 FARUK ÇİFTÇİ ts:,-..e.lı UJ'_j:.J. j~,ı~ı Ui ~ı c;~ ~~J En sıkı mücadele, arzularla yapı/andır, insanı takvadan başka_şey yüceltmez "Erdemli insanın ah/akı güzelliğe çabası ve. eziyet vermekten sakınmasıy/a belli olur. Şairin takva ile ilgili başka bir beyti de şöyledir: ;.~ıj~ı.j-a ı;ıwı4j i>'.filı::,~ı ~ts~ıwj'ji Dikkat et takva onur ve şereftir, dünya sevgisi ise zillet ve yokluk Dünya Malı ve Onun Kölesi Olma Takva ile ilgili de bu örneklerle yetinerek dünya malına hakim olma ya da köle olma konusundaki beyitlerine geçmek istiyorum. Ebu'l-'Atahiye, Sümame b. Ji;şres'e bu konuda şu beyitleri okuyot'l 7 : (Tavil) <LS.~\... ra c;:wı JL,Jı.ı...sl.:i.ı...:ii JWı U.. ~ ı-j y yjı ı~j. u.jt:i ul c;:wı JL,Jı ı,rl u-:ı-j J ~ Wl c;:ı...jı ~ L...iJ 'Jj.- ~.ı;<tô~.. ı 'i!j ~ c;.llı.t...ı.j.lw Jt- ı~ ü...1s ı~j Kişi malını kendi buyruğu altına almazsa, sahip olduğu mal onun hakimi olur Benim ma/un ancak benim harcadığımdır, terk edip gideceklerim değil Mal sahibi olduğımda yapman gerekeni iyi hesapla, aksi takdirde onufelaketler tüketir. Ebu'l-'Atahiye burada, dünyaya sırt çevirmeyi ve uzleti tavsiyeden daha çok insanın, sahip olduklarının kendisini esir almasına izin vermemesi gerektiğini ve sahip olduklarını yerli yerinde kullanmalarının ancak yarar sağlayacağını önemle vurgulamaktadır Nefsin Arzulanna Boyun Eğme Şairin ele aldığı bir diğer konu da nefsin sahip olduklarıyla yetinıneyip onlan kü~ük görmesi, yasaklara meyli, hırsının kölesi olma durumudur. Bu konuda şöyle sö.ylemektedi2 8 : (VMir) L+,ı1:. ~ J._.$ y...l63 J ~ L..o...,._.i.:.:i ~ı..::.ı...,ıi.j L...+,ı!J y:..l..-.j ~ J_._S.l ı-4=- ı..::..ı...a ~_,... ı.::ı..c. Jlb u)-! NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

14 EBU'L-'ATAHİYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYıŞI Görüyorum ki n efi s, elindekileri küçümsüyor ve yasaklanan her şeyi istiyor Hırsma boyun eğersen, çağıran her türlü kötülüğün kölesi olursun. Bir diğer beyit ise şöyle söylüyoi' 9 : (Vatir) ı~ ' """"'.)~ ' ~ :) ;.ıs ' """"') ~ y:;...,..ıı 6:.ı:lb ıj..l.. ~h ':.;!~ı _,_J.J ~~1.! ı.,r-ou... ~ı Her yerde sürekli kalabileceğim bir yer aradım, fakat kendime kalacttğım bir yer bulamadım Arzularıma boyun eğdim, o da beni kendisine köle yaptı, eğer kanaat etseydim o zaman hür-bağımsız olurdum Din ve Dünya Dengesi Şair din ve dünya dengesinin gerekliliğine değinrnektedir. Bu dengeyi kuramayanlan veciz bir dille uyanr. Aksi takdirde, dinin de dünyanın da elden gideceğinin altını çizmektedir 40 : c-l y L.. 'J.J ~ L..U,ı.ı )U L..U,ı.ı ~j.o!; L...ıl;.l.ı c--! y Dünyamızı yamıyoruz yırtarak dinimizden, geriye ne dinimiz kalıyor nede yamadığımız Aynı konuda bir başka beyit: Dünyamızın bir bölümünü başka bölümüyle yamıyoruz ve yamadığımızı da tel'k edij2 gidiyoruz Zamanın Hızla Tükenişive Her Şeyin Aslına Dönüşü Zamanın ve örnrün süratle tükenişi şairin işlediği bir başka konu olmuştur:.. ~i ~ı;:--11,.şj-"h._;a:i...ji ~~~Y't-~i., 0-< ~...;:..,... ~.J--":"Y. L.:..S ~i.ji (:--<.;~IJ ~~~r-j ~~i ~ ~W'.lı t.~._..ı L. :i..j,;.:.. u:-,- ı j1 0---::J ~ Ll:ı3.. t...:. ~.).~! c-" bu ~~ L;S ~iji0-il...: ~ Ay içinde günler ne çabuk geçmekte, ömür içinde de aylar, Elinde bir çaresi olmayan için sabırdan daha iyi bir şey yoktur Adımlarını zamanın adzmlarma uydur, zamanın akışma bırak kendini, Zamanla yarışan yüz üstü kapak/amr, zamanın adımları yavaşlamaz Bu beyit).erde zamanın luzlı akışını ve insanın ona yetişemeyişini içieri ürperten bir üslupla gözler önüne sermektedir. Her ş~yin ashna döndüğü gibi insanın da aslına döneceğini ve tekrar 88 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

15 FARUK ÇİFTÇİ toprak olacağını bir şiirinde şöyle ifade etınektedir 41 : (Vafir) ;.,.ıla:ı ~j ~ ~ ;.,.ıl_;---j 0-- Ui.l.-..! L...S.l~ ;.,.ıi_;..-:j.li_hi.j..:.ı_,_.jlly...j yi _;-..:ili ıs-lj W--=>J.J ~ u-j Ölüme mahkum çocuklar yapın, harap olmaya mahkum binalari Hepiniz sonunda çelı.ip gideceksinizi Peki, kimin için binalar dikiyoruz, hepimiz topraktan geldiğimiz gibi, ona dönecekken. birisi olan zenginlik Fakirlik-Zenginlik Ebu'l-'Atiihiye, zühdün temel konularından fakirlikle ilgili de şiir söylemiştir 42 : Fakirliğin zenginliğe karşı üstünlük ve şerefindendir,,eğer doğru düşünürsen: Fakir kalırken Allah 'a isyan etmezken, zenginliği isterken Allah 'a isyan ettiğini, Yine şair fakirlik endişesiyle mal biriktirme arzusundaki insanların Allah' a karşı iyi kul olma konumundan uzaklaşmasını şiirine konu etmektedir. 43.ı...:.~ Jl...YI.J JL,JI ~4 L,ı ~ t#:wı-.iiıt...ı ~ d... ı Ey fakirlik ve yokluk korkusuyla mal biriktirip, aldahcı emeller besleyen kişi! Boyun eğdiğin Allah 'a karşı art niyetle bulundun ve kalbine kötülük karıştı !). Belalara Sabır göstermek İnsarin bu7'dünyaya denenmek ve imtihan için geldiğini, insanın da meşakkatlerin de bir sonu olduğunu beyanla, insana düşenin bunlara sabır göstermek olduğunu şu beyitlerde dile getirıiıektedir 44 : (Kamil) ~..>-#- "..rj ı ul..ı r-1:. ı.j.ı...~;..j_, ~ J...,.s.J Y----'-"'ı ~~.l~ :L..,ıWı ı.5_;--1_, t...;. yjl...::ı...l wl ı.s~ L... _,ı.l. i.._ı.ı..._,!..::.ı...j.1.. ı~ 1'~,, Li. l...l.w:ı...j- ı..r---: - U:!-!--"".....,.r- t.j-""1 - r- (.)--".l-:>.}ji.ı...jill.ı ~:ı:l... ~\.! ~~~~i ı:ıj_, Her türlü belalara sabret, direnç göster, bil ki insan sonsuz değildir lvfusibetlerin sayısız olduğunu ve ölümün insanları bir pusuda beklediğini görmez misin? NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

16 EBU'L-'ATAHiYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYlŞI Kim bir belaya maruz kalmamış bildiklerinden? Bu senin tek başına Qlduğım bir yol değildir Seni t/lsalal)dıran bir bela gelirse başına, Tek olan Allah 'a sığın Dünyaya karşı sabn öğütleyen beyitlerinden birisinde, kendisini bu dünyada hesaba çeknıeyenlerin, nefsinin istekleri peşinde koşturanıann sonlanmn kötü olacağım ve kazancın ancak sabırla gerçekleşeceğini ifade. etmektedir 45 : (Tav!l).w.-...Lı,;.i~~ ;ş-.. 'ii'j - '-" ~ ~-~~ ~i;~ ~ i::ih.j ~Y~ 4fo ~'::~'.. ~fo~~~~ i'.)ls..ji Jt...,:b.lj.;..!~!..:..~ Dünyaya karşı di ren, arzularının peşinde çöller gezen şaşkın ve yolunu kaybetmişleri bırak Dünyayı kimi köpek dişleriyle kimi ağızlarıyla yakalanıaya çalışan insanları da dünya ile baş başa bırak Yaptığı işlerden dolayı kendisini hesaba çekmeyen kimse biiyük Js_armaşa ve açmaziara düşer Erdeniii insanlar ancak nefislerinin arzusıma ve kötüiiik/ere karşı sabır göstererek kazanabilirler Son olarak insaniann hayatlannda düstur olarak alabilecekleri temel ahlaki kurallardan bahseden, kaynağını Kur' an ve hadislerderi alan altın öğüt sayılabilecek beyitleri zikretmek istiyorum. Bu beyitler Ebu'I-'Atiilıiye'nin hayatımnikinci evresinin en olgun meyvelerindendir 46 : (Recez) :~ ;t i.,.-.ıl.l!! ~~ ~ ~ ;..,L.ıJ; ~L... ;:,----:.. ~~) :_;.,L..lii ~);.)-..o.~i i.,.ul...1li f--.11:ı ~...:. f<_r-j,. ~~ı;.,~ -~.,;p. ~J ~~ Y---J.b ~ ~ ~~::.~i..:.'-"!~j~!~0----.:..?-le. ~i y...j1:. ~ :L-..c. ;.!ı!~ f.:...: ~~ t.. ~,.:..._. ;.;:,...C. ~)! w.lt...i fl-1'-.~y:jl...; JU ~ \...+! l::l.~., i! ~<ı-..j ~ f.-.-!1 ~~~~-,LS:) c< ~~j~~ ıı ' :LJı ~ :, :;. ~ ~ L - ıı.t...:....:,... r-+.. JA '-" ~ t J~ ı.,.,..., t f ~... ', -.. ı ~ ~ :.S.J---" ;.S.).) ~ j.),..... r- Fnsanlflra iyi davranana iyi davranılır, insanlara sövene de söviilür İnsanlara eziyet eden üzülür, merhamet edene merhamet edilir Erdemsizden erdem isteyen mahrum olur Sözünde duran borcunu öder, iyi dinleyen anlar Allaha karşı doğru olan yüce/ir, ilmi isteyen öğrenir 90 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

17 FARUK ÇİFTÇİ Doğruluğa karşı çıkan yolunu kaybeder, günaha sapan pişman olur Susmayı bile kurtulur, hayn söyleyen kazanır Sakınıp korunan arınır, hakkı reddeden günaha batar. Zarara uğrayan şikayet eder, zamanın ısırdığı acı duyar Her canlının rızkı vardır, kendisine ayrıldığı kadar Buraya kadar Ebu'l-'Ataııiye'nin zühd temasını işlerken ele aldığı belli başfı koınıiara sınırlı sayıda örnekler verdik. Belki de bu konu bir kitap oluşturacak kaaar zengin malzerneye sahip olup, bir makalenin boyutunu aşmaktadır. Bu yüzden konu başlıklarını ve örnekleri yukarıdakilerle sınırlı tutmanın uygun olacağı k~tindeyiz Ebu'l-' Ataııiye zühd konusunda yimıi bin beyit söylediğini bizzat kendisi ifade etıniştir 47 Bu şiirlt~rin, özellikle de insanlara öğüt ve nasihat veren, zühde ilişkin olanlarının,-tefsir, hadis, tasavvuf, ahlak, tarih, kültür, edebiyat, dil alanındaki klasik kaynakların muhtelif bölümlerinde yer aldığını belirtidekle yetiniyoruz Şiir Üslubu Ebu'l-'Atahiye bu dönemde şiirdeki klasik üslup anlayışındaki değişiinin öncüsü olmuştur. Şiirlerinde klasik şiirin la:fız ve anlamlarını tekrar etmeyi bırakarak, yeni konu ve yeni üsluplar kullarunıştır. EbU Nuvas, Beşşar gibi birçok şairin medihlerinde hala varlığını sürdüren, klasik kaside üslubunun vazgeçilmezi kabul edilen terk edilen diyariarın tasviri, anılara ağıt, çekilen sıkıntılar gibi konuları çekinmeden terk etmiş ve bu üslubu taklit kolaycılığına düşmeiniştir 48 Buna bağlı olarak da eski şiirin güçlü ve sağlam biçimi yerine kendi döneinine uygun, daha yumuşak ve kolay bir üslup seçtiği gqrülmektedir. 49,.. Şairin üslubuyla ilgili bazı hususlan şu şekilde tespit edebiliriz: a) Ebu'l-'Ataııiye birçok şiirinde edebi kurgunun temel unsurlarından biri olan soyut olgulan somutlaştırarak aniatma tekniğini kullanmaktadır. Divanında yer alan beyitlerden birinde İslam'ı, al;:ıllı, canlı ve duygulan olan bir insana benzetmektedir;o: (Tavil).U\.S.ı ü..o l_,l_; t.:...i.pfol W.U~ 0.o ~)'1 ~~ ~ İslam, alimlerine duyduğu tasadan ağladı da onun bu ağlamasını gördakleri halde alimler bir üzantü duymadılar. Şair yine uzun sayılabilecek şiirlerinin birinin başlangıç beytinde ölümü, avını bulmak için her yeri arayıp gözetleyen, saldırmaya hazulanan ve yok eden vahşi birisi olarak tasavvur etmektedir 51 : (Hafif),ı~l tj.-s ~ yu..ll_,,l)i..:.ji t)..s U,. _,_..:ı y\.wi 0/iim bütün ülkeyi didik didik arıyor, üzerine saldırıyor; ölüm ~ütün j]tsanları yok ediyor NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

18 EBU'L-'ATAHİYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYlŞI Şair burada Kuran'da yer alan "_;y.ılı J)l;. ı_,..\::;jı" 52 (Evlerin arasında dolaşarak didik didik aradılar) ifade kalıbım kullanarak şiiri daha da etkili kılmayı amaçladığı görülmektedir. Ebu'l-'Atill:ıiye birbaşka şiirinde de insamn sahip olduğııkontrolsüz istek ve arzulanın ele almakta ve bu arzularla insan arasındaki ilişkw, efendi-köle ilişkisine benzetmekte ve bunu şu beyitlerle dile getirmektedir 3 : (Vafir) 'ı,.;.:.j-1 '~) ;...J! 'ı,.;.:.) us. :; ~,..ıı t..;jb ı- --. ~~\! c..r"lb... t.ı...j:ıi ı~~<-, ;._:;~i _,.J _, Her yerde sürekli kalabileceğim bir yer aradım, fakat kendime kalacağım bir yer bulamadım Arzularıma boyun eğdim, o da beni kendisine köle yaptı, eğer kanacıretseydim o zaman hilr-bağımsız olurdum. İnsamn arzu ve istekleriyle mücadelesini şiirlerine konu olarak seçen Ebu' 1-' Atillıiye, arzu istekleri insan karşma çıkııuş müşalıhas bir varlık, insana zarar veren bir düşman olarak talıayyül etmekte ve bunlarla mücadeleyi somut bir rakjple mücadele biçiminde tasavvur etmektedir 54 : (Kfunil) Jl_.:jŞ (J...S ~UA ~ı.j--a (J.._.,ı1.! Jl.-.iı:. (J._S ~ 0--L.:rilbi!l-J:iil ~~.l ı~j ~ı.j-a (J.._.,ı1.! Hıfo ı.:ı---c- ~ı~ U-lic. ı:ıı_, Arzuların seni ayarlmaya çalıştığında, onunla milcadele et, orada arzulamıla adam akıllı savaş, Arzularının yaniışiarına gem vurduğunda, onun tüm kusur/arına karşı savaş açmaktasm. b) Şair edebi kurgunun bir diğer öğesi olan ima ve canlandırma yoluyla anlatundan da istifade etmiş, duygu ve düşüncelerini başkalanna ulaştırma ve onlarla paylaşmada bir araç olarak ima ve canlandınnayı etkin biçimde kullanııuitlr. Muhatabı üzerinde etkili olmayı amaçlarınş ve bunda da kayda değer bir"başarrsağlarmştır. Kabide konuşması bunun tipik bir örneğini oluşturmaktadıf 5 :(Kamil) ~ 4.;..H-_, c.,f.l..=..ı t.::..hl L... >;ili ~L.. ~ı ~~ı_,_;~..a...,.:ıy ~_)b~: ~4\.! ôj;..a--.il..\~~ıul...5. ~~.l~l~i_, ı:.~ i '. 1" L..=... - i. ı ~ ı-- _, CJ-"' c...l"":l-! '-'-'..J"' ~...r==- ~ r- Benden sonra toprağa bulanmış yüzler ne yaptı diye sordum da mezara Dedi ki: seni rahatsız eden kokularım değiştirdi m, güzel kokularla Bolluk içinde yaşamış cesetler yedim, refahın kendilerini sarstığı parıltısıyla, 92 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

19 FARUK ÇİFTÇİ Bir şey bırakmadım geriye, parlayan, bembeyaz ve çatırdayan soyu/muş. kafatasla~mdan başka. Burada mezan canlı bir kişilik olarak kabu1 etmiş ve olı.unla soru cevap taızında diyalogunu tasvir etmiştir. Yine mezan, kokuyu değiştiren, cesetleri yiyen iskelet üzerinde et, deri ve saç bırakmayan bir varlık şeklinde canlandınlarak insan zilıninde kalıcı bir etki bırakınayı başarmıştır. Yine aynı yolla iyilik görmek için iyilik yapmamn gerekliliğini ifade için iyili~ veya kötülüğü ekilip biçilen ürüne benzeterek, hem dolayiama yoluyla hem de canlandırma yoluyla konu üzerine insaniann dikkatini çekmiştif 6 : (Münserih) LS J.J U.JJ yl.b _;->-"1 ıs !..Jc. uu: ~ U" >.ı=ji t:jj ~.isı.ı..-11 y.ll \).4 t...j:! ü4,ıhll ~ '1. H am d olsun, kişi iyilik ektiğinde ekini se rp ilir ve büyür Diken eken bir el, elı.1iğinden hiç bir gün iyilikleri hasat edemez Özellikle'? ikinci beyitte, diken ekenin gül deremeyeceğini ifadeyle, ima yoluyla iyiliğin ancak iyilikle elde edilebileceğini belirnniştir. c) Şairin, edebi kurgunun öğelerinden mübalağa ve tevessu' olarak adlandınfaıı, ~onuyu abartarak ele alma sanatını da zaman zaman kullandığına şahit oluyoruz. Mübalağa sanatı beyan sanatlan arasında yer alınakta olup daha çok istiare sanatıyla ilişkilidir. Buradan amaç istiare yoluyla anlam genişiiği sağlamaktır. Ebu'l-'Atahiye ise şiirieriride ölçülü bir mübalağa sanatı ku1lanmıştır. Şair, bir beytillde cehaleti, alçaklığı, zelil alınayı tasvir yoluyla ele alırken bu özellikleri tenıizlenilınesi gereken bir pisliğe benzetmiştif 7 : (Tav11).Y-ı lb.ı ~1 _)ll f' jc. u-b ü..j! J-e.;JI 0-o ~ ~ ü..jj I~J.. ı_, Sen cehalet ve ahlaksızlıktan temizlenmezsen, Fırat nehrine dalsan da temiz olamazsın Ahlaksızlığı ve cehaleti insanın bu1aştığı pisliğe benzetiyor. Mübalağa ve anlamı genişletme tekniğini kullanarak 4lsamn dikkatini buna çeken şair, manevi kirl~rden anmnamn Fırat'ta yıkanmakla sağlanamayacağım, ancak bunlardan kurtulina iradesini göstermek suretiyle olacağım öğütlemektedir Yine dünyamn peşinden gidilmemesi gerektiğini, şayet dünyaya bel bağlarup ~eklef_!tiler içine girilirse geriye acı, ıstırap, hayal kırıklıklan ve hüzünden başka bir şeyin kalınayacağım biraz da karamsar bir bakış açısıyla ele almıştır. Halife el-mehdi'yi de cömertlik ve ilisanda bu1unınada örnek ve ideal insan olarak sunarken de mübalağa ve anlamı genişletme yönteminden yararlandığı görülınektedir. Ebu'l-'Atahiye'nin mübalağayı seviyeli, aşırıya kaçmadaıı, akla yatkın NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ

20 EBU'L-'ATAHiYE'NİN ŞİİRLERİNDE ZÜHD ANLAYlŞI ~. olmayan ve imkfuısız olan şeylere yer vermeden kullandığım görmekteyiz. Şairin şiir üslubuyla ilgili bazı hususlar söyle ifade edilebilir: Klasik şiir geleneğiıfuı oluşturduğu katı kalıplarm dışına çıkarak bazı lafız ve anlamlan gereksiz tekrardan kaçınmıştır. Ele aldığı konuyu dolandırmadan söyleme yolunu seçmiş ve bu konuda da o zamana kadar gelen şairlerden aynlnuştır. Aynca dili oldukça sade, kolay anlaşılabilen, tekellüf ve zorlamadan uzak bir şiir örgüsüne sahiptir. ifadeleri birbiriyle uyumlu, insan üzerinde etki bırakan, tatlı ve büyülü musikiyi banndırmakta, doğal, coşkulu ve güçlü bir hayal kurgusuna sahiptir. Seçtiği lafızlar ve dilinin yalınlığı, şiirin dinieyenin ve okuyarun zihninde daha kolay kalmasına ve mesajının anlaşılınasına katkı sağlamaktadır. Üslubunun öğretici özelliğe sahip oluşu ve zühd konulanın insanın gönül telini titreten ve uzun süre yankı bırakan derin bir duygusallıkla mezcetrııesi şairin ve.üslubunun en önemli ayırt edici niteliği olarak karşıınızda durmaktadır. Ebu'l-'Atfıhi.ye, şiiri, üslubu ve ele aldığı konular itibariyle başkalanna benzemek yerine kendisi olma yolunu seçmiştir. Bu konuyu, kendisine sorulan bir soruya verdiği cevap açıkça ortaya koymaktadır. Şaire"- Nasıl şiir.söyiüyors/jn?" diye sorulduğunda, "- Sadece kendim gibi olmak istiyorum. İstediğimde söylüyorum, istemediğimde söylemzvorum." 58 diyerek şiir anlayışını ve şiirden beklentisini açıkça ortaya koymuştur. 4.Sonuç Bir Şairin şiirinde ele aldığı konulan seçme nedenlerini doğru aniayıp isabetli biçimde yorumlayabilmek için, şairin fikri kökeni ve yetiştiği çevre arasında bir bağın olduğu gözden uzak tutulınamalıdır. Bu noktada Ebu'l-'Atalıiye'niıı zühd anlayışıyla ilgili sonuç olarak tespitimizi ifade edeceğiz. Şairin şiirlerinde işlediği düşünceleri, yaşadığı çağdaki lüks, israf ve ahlaki düşüşe karşı bir tepkidir ki, çağdaşı Ebu Nuvas'ın dünyadan haz alına felsefesini savunup, mucı1n denilen ayartma ve müstehcenliği şiirine konu edinirken Ebu'l-' Atfıhi.ye, döneme damgasını vuran bu hayata ve yaygın anlayışa tepki göstenniştir. Şüphesiz bu konular kendisinden önce de bazı şairler tarafından ele alınmıştır. Ne var ki, hiçbir şair şiirlerinin büyük bir bölümünü Ebu '1- 'Atalıiye kadar bu konulara hasretrnemiş ve onun gibi zühdü şiirinlerine ana tema olarak seçmemiştir. Bir diğer n,gkta, şairin şiirlerinde ele alıp ortaya koyduğu bu fikirlerlu arkasında durinası hususiyetidir; Önun bu tavn, bir noktada zühdün felsefesini kurma girişimi dir. Üçüncü bir nokta, şairin hayata ilişkin karamsar bir düşüneeye sahip olması, kimi zaman onu bu karamsarlıklannı şiirine yansıtmaya sevk etmiştir. Dördüncü nokta, çağnsını şürin tabiatında yer alan duygulara yönlendirmeden ziyade akıl ve mantığa yönlendirmesi ve bunu deliller eşliğinde sunmasıdır. Bu durum da onun içinde bulunduğu akıl, cedel ve tartışma döneminin yöntemini kullandığım göstemıektedir. Zihiıı dünyasım 94 NÜSHA, YIL: VI, SAYI: 23, GÜZ 2006

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya

GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (9) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme Bürosu

Detaylı

Azrail in Bir Adama Bakması

Azrail in Bir Adama Bakması Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu Question Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu belirtir misiniz? Kur an ın lafızdan soyut olduğu bir merhale var mıdır? Answer: Her şeyin lâfzî

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): da: - Yavrum ne oldu niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Bu soruya karşılık çocuk - Efendim,

Detaylı

Örnek alınacak en güzel insan Hz. Muhammed hayatı boyunca görüntüsüne ve hareketlerine dikkat etmiştir.

Örnek alınacak en güzel insan Hz. Muhammed hayatı boyunca görüntüsüne ve hareketlerine dikkat etmiştir. Örnek alınacak en güzel insan Hz. Muhammed hayatı boyunca görüntüsüne ve hareketlerine dikkat etmiştir. Görünümü Elbiseleri Hz. Peygamber çeşitli renk ve desenlerde elbiseler giymiştir. Ancak daha çok

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım.

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Rabbin kim? Rabbim Allah. 2 Dinin ne? Dinim İslam. 3 Kitabın ne? Kitabım Kur ân-ı Kerim. 4 Kimin kulusun? Allah ın kuluyum. 5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu

Detaylı

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır.

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır. İslam a göre kadınlar erkeklerden daha değersiz kabul edilmez. Kadınlar ve erkekler benzer haklara sahiptirler ve doğrusu bazı hususlarda kadınlar, erkeklerin sahip olmadığı bazı belirli ayrıcalıklara

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): - Yavrum ne oldu, niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Çocuk da: - Efendim, namaza gidiyorum.

Detaylı

Siz, Kimi Seviyorsunuz? Perşembe, 07 Ekim 2010 07:38

Siz, Kimi Seviyorsunuz? Perşembe, 07 Ekim 2010 07:38 Bütün mesele tam bir sevgi meselesidir. Sevgi kalpte başlar kalpte biter. Sevgi gönlün, kalbin eylemidir. Allah ın bir ismi de Vedud dur. Allah yarattıklarını sever ve bu dünya sevgi ile ayakta durur.

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI TANZİMAT DÖNEMİ EDEBİYATININ OLUŞUMU KAZANIMLAR.Osmanlı Devleti ni güçlü kılan sosyal, siyasi düzenin bozulma nedenlerini.batı düşüncesine,

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

- Kurslara, seminerler katılın, farklı mekanlar keşfedin. Kendiniz için bir şeyler yapın. Böylelikle eşinize anlatacağınız farklı şeyler olacaktır.

- Kurslara, seminerler katılın, farklı mekanlar keşfedin. Kendiniz için bir şeyler yapın. Böylelikle eşinize anlatacağınız farklı şeyler olacaktır. Lilay Koradan www.gencgelisim.com - Bir ara sinemaya ya da tiyatroya gidelim mi? demek yerine, iki kişilik bilet alın. Ona Sürpriz, yarın akşam sinemaya gidiyoruz dediğiniz zaman sizinle gelecektir. -

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI T U : Teorik ders saati : Uygulamalı ders saati : Dersin redisi : Avrupa redi Transfer Sistemi 1.SINIF 1.SINIF ODU I. YARIYIL/GÜZ

Detaylı

Ramazan ve Bayram Ramazan Ramazan Allah a yakınlaşmak için yegane bir zaman. Allah dünyada kendisi ve insanlar arasına perdeler koymuş. Bu perdeleri açmak ve aşmak, Allah a yakınlaşmak, onu hissetmek için

Detaylı

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I Ş U B A T 25.02.203 / 0.03.203 8.02.203 / 22.02.203 Tel : 0 26 39 59 38 Faks : 0 26 334 96 96 http://pamem.meb.k2.tr ÖĞRETİM YILI : 202 / 203 İN ADI : DİN KÜLTÜRÜ VE MESLEK AHLAKI ÖĞRETMENLERİ : YAVUZ

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçerken biyolojik, psikolojik ve sosyal yönden geliştiği bireyselleştiği, toplumsallaştığı

Detaylı

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI Sıra No ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN ADI SOYADI ÜNVANI YERİ TARİHİ GÜNÜ VAKTİ KONUSU Dr. İbrahim ÖZLER İlçe Müftüsü

Detaylı

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm:

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm: Hatim-i Esam hazretleri, hocası Şakik-i Belhi hazretlerinin yanında 33 sene kalır, ilim tahsil eder. Hocası, bu zaman içinde ne öğrendiğini sorduğu zaman, sekiz şey öğrendiğini söyler ve bunları hocasına

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU EYLÜL - EKİM I.ÜNİTE :TARİH BİLİMİ Kaynaştırma *İşlenen ve anlatılan konular aracılığı ile öğrenci tarihin tanımı eğitimine tabi olan * Tarihin zamanla alakalı bir bilim olduğunu kavrar. hakkında bilgi

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP:

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP: SORU : Yediemin deposu açmak için karar aldım. Lakin bu işin içinde olan birilerinden bu hususta fikir almak isterim. Bana bu konuda vereceğiniz değerli bilgiler için şimdiden teşekkür ederim. Öncelikle

Detaylı

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize;

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize; Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders kitaplarını ve kaynak kitapları sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

ÖZEL DERSANELER VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1 * 1. Nihat BÜYÜKBAŞ

ÖZEL DERSANELER VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1 * 1. Nihat BÜYÜKBAŞ Eğitim Yönetimi Yıl 3, Sayı 2. Bahar 1997. ss. 155-162 ÖZEL DERSANELER VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1 * 1 Nihat BÜYÜKBAŞ Bugünkü yapısı ile ortaöğretim sistemimiz, daha çok lise yolundan üniversite

Detaylı

3 Her çocuk Müslüman do ar.

3 Her çocuk Müslüman do ar. TAHR C * 1 Sözlerin en güzeli Allah ın kitabı, yolların en güzeli Muhammed in yoludur. Buhari, Edeb, 70; tisam, 2. z Müslim, Cuma, 43. z Nesai, Iydeyn, 22. z bn Mace, Mukaddime, 7. z Darimî, Mukaddime,

Detaylı

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak.

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak. Bu ayki rehberlik bülteni konumuz Kardeş Kıskançlığı hakkındadır. Sizlere çocuğunuza bu süreçte nasıl yardımcı olabileceğiniz ile ilgili önerilerimiz olacaktır. KARDEŞ KISKANÇLIĞI Neler olduğunu hiç anlamıyorum!

Detaylı

SAHİP OLDUKLARIMIZI KORUMANIN 4 RUHSAL ADIMI

SAHİP OLDUKLARIMIZI KORUMANIN 4 RUHSAL ADIMI 1 KORUMANIN 4 RUHSAL Çoğu insan nasıl dua edeceğini bilemez. Bu yüzden size yardımcı olabilecek örnek bir dua metni hazırladım. Bu duayı sesli olarak okuyabilir ya da içinizden geldiği gibi dua edebilirsiniz.

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Murat Çelebi 2. - şiirler - Yayın Tarihi: 28.5.2015. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat

Murat Çelebi 2. - şiirler - Yayın Tarihi: 28.5.2015. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat - şiirler - Yayın Tarihi: 28.5.2015 Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Yayın Hakkı Notu: Bu e-kitapta yer alan şiirlerin tüm yayın hakları şairin kendisine ve / veya yasal temsilcilerine aittir.

Detaylı

Woyzeck: Öğleyin güneş tepeye çıkıp da dünya ateşe düşmüş gibi yanmaya başlayınca, işte o zaman korkunç bir ses bir şeyler diyor bana.

Woyzeck: Öğleyin güneş tepeye çıkıp da dünya ateşe düşmüş gibi yanmaya başlayınca, işte o zaman korkunç bir ses bir şeyler diyor bana. Konu: "Woyzeck ve "Matmazel Julie Adlı Eserlerde Kullanılan İmge ve Simgelerin Eserlerin Tezlerine Katkısı Adı-Soyadı: Halil İbrahim Yüksel No: 149 Sınıfı: 11-D WOYZECK VE MATMAZEL JULIE DE İMGE VE SİMGE

Detaylı

Ruhumdaki. Müzigin Ezgileri. Stj. Av. İrem TÜFEKCİ. 2013/2 Hukuk Gündemi 101

Ruhumdaki. Müzigin Ezgileri. Stj. Av. İrem TÜFEKCİ. 2013/2 Hukuk Gündemi 101 Ruhumdaki Müzigin Ezgileri Stj. Av. İrem TÜFEKCİ 2013/2 Hukuk Gündemi 101 Ruh halinize göre mi müzik dinlersiniz, müzik mi ruh halinizi değiştirir? Hangi tür olursa olsun o anki duygusal duruma eşlik etmekte

Detaylı

7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ

7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ 7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ Estetik ve Sanat Felsefesi Estetiğin Temel Soruları Felsefe Açısından Sanat Sanat Eseri Estetiğin Temel Kavramları Estetiğin Temel Sorunlarına Yaklaşımlar Ortak Estetik

Detaylı

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır.

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Kur'an-ı Kerimde bir kimseye hayat vermenin adeta bütün insanlara hayat verme gibi

Detaylı

FOCUS ON LANGUAGE and MULTI MEDIA LANGUAGE ASSISTANT

FOCUS ON LANGUAGE and MULTI MEDIA LANGUAGE ASSISTANT June21,2011 ADEEPAPPROACH TOTURKISH SUGGESTIONCARDFORSELF DIRECTEDLEARNING CARDNUMBER:7 THEME:DİNVEFELSEFE RELIGIONANDPHILOSOPHY (Sufilik,İslâmiyeteGiriş,FârâbiveÇokkültürlülük) (Sufism,IntroductiontoIslam,Farabiand

Detaylı

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. Eğitimde Sanatın Önceliği. Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ Sanat, günlük yaşayışa bir anlam ve biçim kazandırma çabasıdır. Sanat, yalnızca resim, müzik,

Detaylı

Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli? Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli? EVLENİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ? Peygamber (sav) Efendimiz den Abdullah ibn-i Ömer RA ın bir hadisini bu münasebetle hatırlayalım, duymuşsunuzdur: (Lâ tenkihun-nisâe

Detaylı

KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3

KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3 KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3 Issue #: [Date] MAVİSEL YENER İLE RÖPOTAJ 1. Diş hekimliği fakültesinden mezunsunuz. Bu iş alanından sonra çocuk edebiyatına yönelmeye nasıl karar verdiniz?

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

İsmail Aybars Tunçdoğan tuncday@earlham.edu

İsmail Aybars Tunçdoğan tuncday@earlham.edu Konunun uzmanları, beden dilinin iletişimdeki rolünün, birçok zaman konuşmanın içeriğinin bile önüne geçtiğini iddia ediyorlar. Bir şeyi nasıl söylediğimizin, ne söylediğimizden daha önemli olabildiği

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

ZEKÂTIN FARZ KILINMASININ HİKMETİ

ZEKÂTIN FARZ KILINMASININ HİKMETİ ZEKÂTIN FARZ KILINMASININ HİKMETİ [ Türkçe ] الحكمة من تشريع الزكاة [باللغة التركية [ Muhammed b.salih el-useymin محمد بن صالح العثيمين Terceme eden : Muhammed Şahin ترجمة: محمد بن مسلم شاهين Tetkik eden:

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Şeytan Der ki Ey İnsan!..

Şeytan Der ki Ey İnsan!.. Şeytan Der ki Ey İnsan!.. Dengenin engelidir, şeytanların çengeli, Eûzu besmeledir, çengellerin engeli. KUR ÂN DİYOR Kİ! (Hesapları görülüp) iş bitirilince, şeytan diyecek ki: Şüphesiz Allah size gerçek

Detaylı

ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR

ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR ANAOKULUNA UYUM SÜRECİ ÇOCUK NEDEN OKULA BAŞLAMALI? Kreş/Anaokuluna başlama hem aile için, hem de çocuk için çok önemli bir adımdır. İlk üç yıl içinde çocuk model olarak gördüğü

Detaylı

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ Ahmet AKDAĞ 1. Dr. Özer ŞENÖDEYİCİ : Şenödeyici, 1981 yılında Kocaeli de doğdu. İlk ve ortaöğrenimi bu şehirde tamamladıktan sonra 1999 yılında

Detaylı

Hayatta gerek yaşayarak,gerek duyarak veya görerek,hiç kimse yoktur ki,etti de bulmadı,desin ve de denilsin.

Hayatta gerek yaşayarak,gerek duyarak veya görerek,hiç kimse yoktur ki,etti de bulmadı,desin ve de denilsin. ETTİM DE BULMADIM!!! Hayatta gerek yaşayarak,gerek duyarak veya görerek,hiç kimse yoktur ki,etti de bulmadı,desin ve de denilsin. Etme,bulma dünyası Eden bulur,genel bir kural halinde hayatta tecelli etmektedir.

Detaylı

Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir?

Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir? Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir? Hayatımızın en değerli varlığıdır anneler. O halde onlara verdiğimiz hediyelerinde manevi bir değeri olmalıdır. Anneler için hediyenin maddi değeri değil

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

Bu ay içinde orucu ve namazı o kişiye kolaylaştırılır. Bu ay içinde orucu ve namazı ALLAH tarafından kabul edilir.

Bu ay içinde orucu ve namazı o kişiye kolaylaştırılır. Bu ay içinde orucu ve namazı ALLAH tarafından kabul edilir. 1- Ramazan ayının birinci gecesi kılınacak namaz: Bu gecede bir kimse 2 rekat namaz kılsa, her rekatta da KADİR SÜRESİNİ okursa; ALLAHÜ Teâlâ ( cc ) o kişiye 3 türlü kolaylık verir. Bu ay içinde orucu

Detaylı

ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 )

ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 ) ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

edersin sen! diye ciyaklamış cadı. Bunun hesabını vereceksin! Kadının kocası kendisini affetmesi için yarvarmış cadıya. Karısının bahçedeki marulları

edersin sen! diye ciyaklamış cadı. Bunun hesabını vereceksin! Kadının kocası kendisini affetmesi için yarvarmış cadıya. Karısının bahçedeki marulları RAPUNZEL Bir zamanlar bir kadınla kocasının çocukları yokmuş ve çocuk sahibi olmayı çok istiyorlarmış. Gel zaman git zaman kadın sonunda bir bebek beklediğini fark etmiş. Bir gün pncereden komşu evin bahçesindeki

Detaylı

Akıllı insan, aldığı sorumluluğu yerine getirmenin de sorumluluğunu taşır.

Akıllı insan, aldığı sorumluluğu yerine getirmenin de sorumluluğunu taşır. VAADLERDE BULUNMAZ, SÖZ VERİR VE SORUMLULUK ALIR Akıllı insan, aldığı sorumluluğu yerine getirmenin de sorumluluğunu taşır. Niyazi F. ERES Vaat etmek yerine söz vermek ve sorumluluk almak, bir profesyonellik

Detaylı

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 2. DÖNEM )

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 2. DÖNEM ) İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 2. DÖNEM ) TARİH GÜN SAAT İLÇE YER VAİZE ADI/SOYADI D 1.4.2014 Salı 14:00 Bornova Yeşilova Camii Fatma Özmen ERGEN Sağlık ve Önemi 1.4.2014 Salı 14:00

Detaylı

Risale-i Nuru Samsat-ta Lise öğrencisi iken Teyzem oğlu vasıtasıyla tanıdım.

Risale-i Nuru Samsat-ta Lise öğrencisi iken Teyzem oğlu vasıtasıyla tanıdım. ABUZER KARA 1.Kendinizi tanıtırımsınız. Ben Abuzer Kara 1961 Samsat doğumluyum.ilk ve orta öğrenimimi Samsat ta bitirdim.19 82 yılında evlendim.1983-1984 Yılları arasında askerlik görevimi ifa ettim.1987

Detaylı

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 1. DÖNEM )

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 1. DÖNEM ) İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 1. DÖNEM ) TARİH GÜN SAAT İLÇE YER VAİZE ADI/SOYADI 01.01.2014 Çarşamba 10:30 Bornova Debre Camii Fatma Özmen ERGEN Ölüm ve Ömür Muhasebesi 01.01.2014

Detaylı

(1) BÜYÜK PEYGAMBER (S.A.A) KONULU, BÜYÜK YARIŞMA

(1) BÜYÜK PEYGAMBER (S.A.A) KONULU, BÜYÜK YARIŞMA (1) BÜYÜK PEYGAMBER (S.A.A) KONULU, BÜYÜK YARIŞMA Birinci Ehlibeyt (a.s) Kültür ve Sanat Festivaline Davet Kısa Filmler ve İngilizce Kitap Yazımı bölümlerinde Büyük Peygamber (s.a.a) konulu ve büyük hediyeli

Detaylı

www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi

www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma; kelimeleri, cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme, algılama, kavrama

Detaylı

4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (22 Ekim-14 Aralık 2012)

4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (22 Ekim-14 Aralık 2012) 4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (22 Ekim-14 Aralık 2012) Sayın Velimiz, 22 Ekim 2012-14 Aralık 2012 tarihleri arasındaki ikinci temamıza ait bilgiler bu bültende yer almaktadır. Böylece temalara bağlı düzenlediğimiz

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

HATAY BOZGUNCULUĞA VE AYRIMCILIĞA İZİN VEREMEZ!!!

HATAY BOZGUNCULUĞA VE AYRIMCILIĞA İZİN VEREMEZ!!! HATAY BOZGUNCULUĞA VE AYRIMCILIĞA İZİN VEREMEZ!!! Antakya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Başkan Yardımcısı Remzi Güzel,Yaptığı Yazılı Açıklamada: ''Milli Dayanışma ve Birlik Ruhu Hatay da Bitmez.''Dedi.

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET PROJE KOORDİNATÖRÜ: Mustafa TOPAL İlçe Müftüsü PROJE SORUMLUSU: Mesut ÖZDEMİR Vaiz PROJE GÖREVLİLERİ:

Detaylı

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 2. DÖNEM BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN )

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 2. DÖNEM BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN ) İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 2. DÖNEM BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN ) TARİH GÜN SAAT İLÇE YER VAİZE ADI/SOYADI KONULAR 01.04.2014 Salı 14:00 Bornova Yeşilova Camii Fatma Özmen ERGEN Sağlık

Detaylı

E-KİTAP SATIŞLARINIZLA, SÜREKLİ BİR GELİRE NE DERSİNİZ? Www.EkitapKazanclari.coM. By Alia RİOR. Alia RİOR www.ekitapkazanclari.com

E-KİTAP SATIŞLARINIZLA, SÜREKLİ BİR GELİRE NE DERSİNİZ? Www.EkitapKazanclari.coM. By Alia RİOR. Alia RİOR www.ekitapkazanclari.com E-KİTAP SATIŞLARINIZLA, SÜREKLİ BİR GELİRE NE DERSİNİZ? E-KİTAP KAZANÇLARI Www.EkitapKazanclari.coM By Alia RİOR Alia RİOR www.ekitapkazanclari.com Sorumluluk Sınırları ve Garanti Feragatnamesi ÖNEMLİ:

Detaylı

GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya

GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (10) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme

Detaylı

Kur an ın Bazı Hikmetleri

Kur an ın Bazı Hikmetleri Kur an ın Bazı Hikmetleri Allah Teala kıble hususunda derin tartışmalara giren insanların görüşünü: İyilik, yüzlerinizi doğuya ve batıya çevirmeniz değildir. ayetiyle reddetmiştir. Ki onların bir kısmı,

Detaylı

Melih Güler. - şiirler - Yayın Tarihi: 11.9.2011. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat

Melih Güler. - şiirler - Yayın Tarihi: 11.9.2011. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat - şiirler - Yayın Tarihi: 11.9.2011 Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Yayın Hakkı Notu: Bu e-kitapta yer alan şiirlerin tüm yayın hakları şairin kendisine ve / veya yasal temsilcilerine aittir.

Detaylı

İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016 EN GÜZEL İSİMLER O NUNDUR Aziz Müminler! Okuduğum âyet-i kerimede Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor: O, yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah tır. Güzel isimler O nundur.

Detaylı

UYGULAMA 1 1. Aşama Şimdi bir öykü okuyacağım, bakalım bu öykü neler anlatıyor?

UYGULAMA 1 1. Aşama Şimdi bir öykü okuyacağım, bakalım bu öykü neler anlatıyor? ALAY ETME Amaç : Başkalarına saygı duymayı öğrenme.alay etme ile baş edebilme becerisini kazandırma Düzey : 1. sınıf ve üstü Materyal: Uygulama 1 için:yazı tahtası, kağıt, kalem, Uygulama 2 : Kuklalar,oyuncak

Detaylı

PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ

PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ Adı ve Soyadı : Cengiz ALYILMAZ : Prof. Dr. Bölüm/ Anabilim Dalı : Türkçe Eğitimi Bölümü Doğum Tarihi : 11.4.1966 Doğum Yeri : Kars Çalışma Konusu : Eski Türk Dili, Türkçe Eğitimi,

Detaylı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı Atatürk ün Kişisel Özellikleri Atatürk cesur ve iyi bir liderdir Atatürk iyi bir lider olmak için gerekli bütün özelliklere sahiptir. Dürüstlüğü ve davranışları ile her zaman örnek olmuştur. Gerek devlet

Detaylı

İslamiyet in dirilmesi bizden fidye ister. Cenab-ı Hak:

İslamiyet in dirilmesi bizden fidye ister. Cenab-ı Hak: Cenab-ı Hak: En iyi işleri yaparak kendini büsbütün Allah a teslim eden ve daima doğru yoldan giden İbrahim in dinine uyan kimseden, din bakımından daha iyi kim olabilir? Allah, İbrahim i kendine dost

Detaylı

11.12.2015 Cuma İzmir Basın Gündemi. Edebiyattan sinemaya, sinemadan sosyolojiye Türkiye de sosyal bilimler

11.12.2015 Cuma İzmir Basın Gündemi. Edebiyattan sinemaya, sinemadan sosyolojiye Türkiye de sosyal bilimler 11.12.2015 Cuma İzmir Basın Gündemi Edebiyattan sinemaya, sinemadan sosyolojiye Türkiye de sosyal bilimler İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi, Akademik Düşünce Konferansları

Detaylı

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI ŞEHİR TANITIM YAYINLARI 1 Yayın Adı: Şiir Şehir Urfa Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi Hazırlayan: Mehmet KURTOĞLU Sayfa Sayısı: 160 Toplam Baskı

Detaylı

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. Öğretmeni tanır ve dersin amacı, derste işlenecek

Detaylı

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. İlk Ders Genelgesi 1. Allah Her Şeyi Bir Ölçüye

Detaylı

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108 Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4 Fakrnâme Vîrânî Abdal Yayına Hazırlayan Fatih Usluer ISBN: 978-605-64527-9-6 1. Baskı:

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Gürc r an n B ange g r

Gürc r an n B ange g r Gürcan Banger Hareket Noktası Kendi işini kurmaya karar vermede başlıca etkenler şunlardır: 1. İşini kaybetmek, 2. İşsizlik döneminin uzun sürmesine tepki, 3. Bir iş fırsatının belirlenmesi, 4. Daha çok

Detaylı

Recep in İlk Üç Orucunun Fazileti

Recep in İlk Üç Orucunun Fazileti Mektub-u Attar Muhammed İlyas Kadiri Razavi tarafından tüm İslami Erkek Kardeşlerine ve İslami Kız Kardeşlerine, Medaris El Medine ve Camiat El Medine nin erkek öğretmenler, erkek öğrenciler, kadın öğretmenler

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı