T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KADINLARIN EVDE DOĞUM DENEYİMLERİNİN BETİMLENMESİ: OLGUBİLİM ÇALIŞMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KADINLARIN EVDE DOĞUM DENEYİMLERİNİN BETİMLENMESİ: OLGUBİLİM ÇALIŞMASI"

Transkript

1 T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KADINLARIN EVDE DOĞUM DENEYİMLERİNİN BETİMLENMESİ: OLGUBİLİM ÇALIŞMASI HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ PROGRAMI YÜKSEK LİSANS TEZİ HAZIRLAYAN Gülşen ÇALIŞ İZMİR 2009 i

2 ii

3 T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KADINLARIN EVDE DOĞUM DENEYİMLERİNİN BETİMLENMESİ: OLGUBİLİM ÇALIŞMASI HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI PROGRAMI YÜKSEK LİSANS TEZİ HAZIRLAYAN Gülşen ÇALIŞ TEZ DANIŞMANI Prof. Dr. Süheyla ALTUĞ ÖZSOY İZMİR 2009 iii

4 iv

5 DEĞERLENDİRME KURULU ÜYELERİ Başkan (Danışman) : Prof. Dr. Süheyla ALTUĞ ÖZSOY... Üye : Yrd. Doç. Dr. Bünyamin YURDAKUL... Üye : Yrd. Doç. Dr. Melek ARDAHAN... Yüksek Lisans Tezinin Kabul Edildiği Tarih: v

6 ÖNSÖZ Araştırma konusunun seçilmesi, yürütülmesi ve sonuçlanmasına kadar her aşamada hem yol gösteren hem de çalışmalarımda beni yüreklendiren tez danışmanım Prof. Dr. Süheyla ALTUĞ ÖZSOY a, Tezimde yardım ve önerileri ile araştırmama ışık tutan tez jüri üyesi Yrd. Doç. Dr. Bünyamin YURDAKUL a, Araştırmanın yapılmasına izin veren Ağrı VALİLİĞİ NE, Araştırmam sırasında beni evlerine misafir olarak kabul eden ve deneyimlerini tüm içtenlikleri ile paylaşan Ağrı lı KADINLAR A, Araştırmanın her aşamasında beni destekleyip güç veren yaşam koçum sevgili arkadaşım Münevver SÖNMEZ E, Bana inanan ve inancıma güç katan annem, babam, yengem ve kardeşlerime, TEŞEKKÜR EDERİM /İZMİR Gülşen ÇALIŞ vi

7 İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖNSÖZ... vi İÇİNDEKİLER... vii TABLOLAR DİZİSİ... xi ŞEKİLLER DİZİSİ... xii BÖLÜM I GİRİŞ 1.1. Problemin Tanımı Araştırma Sorusu Araştırma Alt Soruları Araştırmanın Amacı ve Önemi Alanyazın Taraması Doğum ve Doğum Süreci Evde Doğum ve Evde Doğumu Etkileyen Faktörler İçsel Faktörler Duygusal Bileşen Olarak Evde Doğum Bilişsel Bileşen Olarak Evde Doğum Davranışsal Bileşen Olarak Evde Doğum Dışsal Faktörler Demografik Faktörler Çevresel Faktörler Sağlık Hizmet Faktörleri vii

8 1.6. İlgili Araştırmalar Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar Yurt içinde Yapılan Araştırmalar BÖLÜM II YÖNTEM 2.1. Araştırma Modeli Çalışma Grubu Veri Toplama Araçları Bilgi Formu Görüşme Formu Veri Toplama Süreci Verilerin Çözümlenmesi ve Yorumlanması Ön Okuma Nitel Verilerin Kodlanması Temalara Ulaşma Veriyi Örgütleme Nitel Bulguların Yorumlanması ve Raporlaştırılması Geçerlik ve Güvenirlik Geçerlik Güvenirlik Araştırmacının Rolü viii

9 BÖLÜM III BULGULAR VE YORUMLAR 3.1. Kadınların Tanımlayıcı Özellikleri Evde Doğum Yapan Kadınlara Ait Sosyodemografik Özellikler Evde Doğum Yapan Kadınlara Ait Doğurganlık Bilgileri Kadınların Evde Doğuma Hazırlık Deneyimleri Evde Doğum Algısı Rahatlık Rahatsızlık İçsel Oluşumlar Ev Algısı Evde Doğum Kararı Hastane Algısı Sağlık Hizmetine Erişememe Evde Doğumlarda Deneyimlerin Etkileşimi Hazırlık Kadınların Evde Doğum Eylemine İlişkin Deneyimleri Doğumu Yaptıran Kadınlar (Doğurtanlar) Doğumu Yaptıran Kadınların Nitelikleri Doğum Yaptıran Kadınların Sürece Katkıları Doğum Pozisyonları Evde Doğum Eyleminde Duygusal Yaşam Deneyimleri Kadınların Evde Doğum Eylemi Sonrası Deneyimleri ix

10 BÖLÜM IV SONUÇ VE ÖNERİLER 4.1. Sonuçlar Öneriler ÖZET ABSTRACT KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ EKLER EK I : Bilgi Formu EK II : Görüşme Formu EK III : Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Bilimsel Ektik Kurul Araştırma İzin Yazısı EK IV : Ağrı Valiliği Tez Araştırma İzin Yazısı EK V : Alanyazın Kod Listesi EK VI : Araştırma Alt Soruları Kod Listesi EK VII : Nitel Veri Ön Okuma Kod Listesi EK VIII : Nitel Veri Kod Listesi EK IX : Veri Değerlendirme Formu x

11 TABLOLAR LİSTESİ Sayfa No Tablo 1. Nitel Veri Seti Tablo 2. Nitel Veri Kodlama Örneği Tablo 3. Evde Doğum Yapan Kadınlara Ait Sosyodemografik Özellikler Tablo 4. Evde Doğum Yapan Kadınlara Ait Doğurganlık Bilgileri xi

12 ŞEKİLLER LİSTESİ Sayfa No Şekil 1. Nitel Verilerin Çözümlenmesi ve Yorumlanması Süreci Şekil 2. Kadınların Evde Doğuma Hazırlık Deneyimleri Şekil 3. Evde Doğum Algısı Şekil 4. Mahrem Alan Şekil 5. Kadınların Evde Doğum Eylemine İlişkin Deneyimleri Şekil 6. Doğum Yaptıran Kadınların Nitelikleri ve Etkileri Şekil 7. Evde Doğumda Etkileşimler Şekil 8. Kadınların Evde Doğum Eylemi Sonrası Deneyimleri xii

13 BÖLÜM I GİRİŞ 1.1. Problemin Tanımı Son yıllarda giderek daha fazla vurgulandığı ve sağlık alanında yapılan pek çok araştırmada ortaya konduğu gibi; kadınların genel sağlık konusundaki bilgi, tutum ve davranışları sağlık hizmetinden yararlanmayı etkilemektedir (16). Kadının eğitim durumu, sağlığı için karar verme sürecinde yer alması, üreme sağlığı hizmetinden yararlanması kadınların ağlık hizmetlerinden yararlanmasında etkileyici olmaktadır (18). Ana sağlığı hizmetlerinin düzeyi hakkında fikir veren önemli göstergelerden bazıları; anne ölüm hızı, perinatal ölüm hızı, doğumların yapıldığı yer ve doğuma yardım eden kişidir. Doğumların yapıldığı yer bakımından kullanılan ölçütler, bir sağlık kuruluşunda veya evde yapılan doğumların yüzdesidir. Doğum sırasında kimin yardım ettiği ise; doktor veya ebe/hemşirenin yardımı ile (bir sağlık personelinin yardımı ile) yapılan doğumların yüzdesi ve geleneksel ebeler (ebe ana, ara ebeler, aralık ebeleri) yardımı ile yapılan doğumların yüzdesi ile gösterilir (16, 30). Bu ölçütler içinde ana sağlığı hizmetlerinde önemli olan, evde kendi kendine yapılan doğumlar, bir başka değişle evde geleneksel ebe yardımı ile yapılan doğumların yüzdesi ile gösterilir (16). Kadının toplumdaki statüsünün ve sosyo ekonomik durumunun düşüklüğü, toplumdaki tıbbi bakım hizmetlerinin düzeyi ve niteliği anne ölümlerinde belirleyici olmaktadır. Anne ölümlerinin medikal nedenleri içinde doğrudan obstetrik nedenlerle olan kanama, toksemi ve enfeksiyon kadın sağlığı açısından önemlidir. Özellikle

14 enfeksiyon, doğumların septik koşullarda ve travmatik yapılması nedenine bağlı ölümleri hazırlayıcıdır. Doğumların sağlıklı koşullarda özellikle tıbbi yardım ile yapılması travmatik doğum sayısını azaltmakta ve enfeksiyon nedeni ile anne ölümlerini önlemektedir (16, 57). Ana ve çocuk sağlığı birbirinden ayrılmayan ve birbiri ile iç içe giren konulardan oluşmaktadır. Perinatal ölüm hızı, ana sağlığı düzeyini, doğum öncesi bakım ve doğumların sağlıklı koşullarda olup olmadığını gösteren önemli bir ölçüttür. Perinatal ölümler, o toplumdaki obstetrik hizmetlerin düzeyi hakkında daha iyi fikir vermektedir. Perinatal ölüm nedenleri arasında; mekanik nedenler (doğum travması, uterus rüptürü, kordon sarkması) ve fetusta enfeksiyon (obstetrik tutum ve davranış) perinatal mortaliteyi etkileyen temel nedenler olup, aynı zamanda önlenebilir nedenlerdir (16). Özellikle doğumun sağlıklı koşullarda ve bir sağlık personelinin yardımı ile yaptırılması anne ve perinatal bebek ölümlerini azalttığı bilinmektedir (18) yılından beri çocukların ve doğurgan çağdaki kadınların nüfus içinde büyük yer tutması, öncelikli olarak bu konuların ele alındığı çeşitli programların yürütülmesine neden olmuştur. Bu öncelikli konulardan biri olan Güvenli Annelik ; sağlıklı koşullarda doğum ve doğum sonu anne ve yenidoğan bakımı, komplikasyonların azaltılması ve komplikasyon gelişmesi durumunda anne ve bebeklerde ölüm riskinin azaltılmasında temel yaklaşımdır. Bu yaklaşım, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından geliştirilen; anne ve çocuk sağlığında müdahale ve eylemleri yönlendiren ve rehberlik yapan Güvenli Annelik Paketi nde belirtilmektedir (27, 57). Her doğumun hastanede yapılması şart değildir. Ülkemiz koşulları da her doğumun hastanede gerçekleştirilmesi açısından yetersizdir. Örneğin, bütün 2

15 bölgelerde hastane hizmetleri ulaşılabilir nitelikte değildir. Diğer taraftan, ev doğumu, sağlık personeli yardımı ile batılı ülkelerde tercih edilen ve sağlık kurumları tarafından da önerilen bir uygulamadır. Bu uygulamanın önerildiği durumlarda gebelikle ilgili risk faktörlerin iyi ayırt edilmiş olması gerekmektedir (13). İsveç te ev doğumları sağlık sistemi içersinde bir seçenek değildir. Kadınların sadece yaklaşık binde biri evde doğum gerçekleştirmektedir. Nerede doğum yapmak istedikleri sorulduğunda yaklaşık olarak 100 İsveçli kadından biri evde doğum yapmak istediğini belirtmektedir. Gerçekte ise evde doğumların oranı yaklaşık 10 kat fazladır. Fakat kadınların nasıl evde doğum yaptıklarına dair bilgi oldukça azdır (26). İnsan yaşamı, bir zaman içinde gelişen olaylar zincirini kapsar. Bu olayların bir kısmı insanın içinde yaşanır, bir kısmı ise diğer insanlarla olan ilişkilerde olduğu gibi dışta yaşanır. Murray; içte ve dışta yaşanan bu olgulara süreçler adını vermektedir (61). Doğumunun gerçekleşeceği mekân ile süreç ve sonuç arasındaki ilişki tartışmalıdır (34). Doğum yapılan yerin fiziksel bir anlamı olduğu kadar sembolik bir anlamı da vardır (26). Sağlık kuruluşlarında sağlanan her tür olanağa karşın bazı aileler kendi ev ortamlarında doğum yapmayı tercih etmektedir (13). Bu bağlamda araştırmada ele alınan araştırma sorusu aşağıda sunulmaktadır Araştırma Sorusu Evde doğum yapan kadınlar doğum sürecinde neler yaşamaktadır? 3

16 1.3. Araştırma Alt Soruları 1. Kadınlar, evde doğum sürecine nasıl hazırlanıyorlar, süreci nasıl yaşıyor ve süreç sonunda kendilerini nasıl hissediyorlar? 2. Evde doğumu tercih eden kadınların bu kararı vermelerini etkileyen faktörler nelerdir? 3. Evde doğum yapan kadınlar; ev, evde doğum ve hastane kavramlarını nasıl algılıyorlar? 4. Evde doğum sürecinde kadınları etkileyen faktörler nelerdir? 5. Evde doğum süreci sonunda kadınların bu deneyime ilişkin kazanımları nelerdir? 1.4. Araştırmanın Amacı ve Önemi Türkiye de ülke çapında sağlık politikaları geliştirmek, uygulamak ve sağlık hizmetlerini sunmak resmi olarak Sağlık Bakanlığı nın görevidir. Halen uygulanmakta olan sağlık ocakları ve sağlık evleri ağı, hizmetlerin ve olanakların köy seviyesine kadar ulaştırılabilmesi amacıyla çıkarılan Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Yasa temel alınarak kurulmuştur. Köylerin büyük bölümünde sağlık ocağı ya da sağlık evi bulunmaktadır. Sağlık hizmetlerinin uç birimi sağlık evidir. Bu sağlık sistemi ağı, temel sağlık hizmetleri, anne ve çocuk sağlığı, aile planlaması ve halkın sağlık eğitiminden sorumludur. Bu sağlık birimleri aynı zamanda sağlık bilgi sisteminin de başlıca kaynağıdır (57). Bununla beraber; 2004 yılında çıkarılan aile hekimliği pilot uygulaması hakkındaki kanun sağlıkta dönüşüm programının ilk basamağı olan aile hekimliği uygulamasını başlatmıştır. Bu kanun ile; birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, bireye ihtiyaçları 4

17 doğrultusunda koruyucu sağlık hizmeti verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amaçlanmaktadır. Aile hekimliği uygulamalarında bir aile hekimi ve bir de aile sağlık elemanından (ebe, hemşire, sağlık memuru) oluşan çekirdek bir kadro bulunmaktadır. Şu anda Türkiye nin 7 bölgesinde kademeli olarak aile hekimliği uygulamasına geçilmektedir. Bu uygulamanın başlamadığı bölgelerde ise Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Yasa temel alınarak uygulamalar devam etmektedir (8, 28, 37, 51). Ağrı da 2008 yılı itibari ile aile hekimliği uygulanmamaktadır. Ancak, aile hekimliğine geçme yönünde hazırlıklar sürdürülmektedir. Şuanda sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi hakkındaki yasa temel alınarak anne ve çocuk sağlığı hizmetleri en uçta sağlık evleri ile yürütülmektedir (28). Doğum sırasındaki sağlığa uygun ortam ve uygun tıbbi bakım anne ve çocukların sağlık risklerini azaltmaktadır. Dünya Sağlık örgütü tahminlerine göre doğumların %60 ı geliri düşük şehirlerde bir sağlık hizmeti imkânı dışında olan yerlerde, % 47 si ise geleneksel doğum ebeleri yardımıyla, aile üyeleri aracılığıyla ve hiç yardımsız olarak gerçekleştirilmektedir (60). Türkiye de TNSA (Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması) 2003 e göre, ülke genelinde doğumların %78 i, TNSA 1998 e göre ise %73 ü bir sağlık kuruluşunda gerçekleşmiştir. Bu oranlar geçen beş yıllık süre içinde sağlık kuruluşunda doğum yapanlarda yüzde beşlik bir artışı yansıtmaktadır. Kamu sağlık kuruluşlarında yapılan doğumların oranı %65, özel sağlık kuruluşlarında yapılan doğumların oranı ise %13 tür. Türkiye de evde yapılan doğumların ortalaması ise % 21,2 dir (57). Türkiye de coğrafi bölgelere göre sosyo ekonomik gelişmişlik sıralamasında Doğu Anadolu bölgesi son sırada yer almaktadır. Az gelişmiş bölgelerin gelir düzeyi ve gelir artış hızı, ülke gelir düzeyi ve gelir artış hızından düşüktür, tarım sektörü 5

18 hâkim nitelikte fakat geridir. Bu bölgelerde nüfus artış hızı, ülke nüfus artış hızından yüksektir. Meslekte mevkii bakımından ücretliler ve işverenlerin oranı, ülke ortalamasına göre düşüktür. Tasarruflar azdır ve buna bağlı olarak da yatırımlar için sermaye kıtlığı çekilmektedir. Cemaat şeklinde bir sosyal teşkilatlanma ve dışa kapalılık vardır. Bölge dışına göç verme oranı yüksektir. Bu özellikler dikkate alındığında; Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgesi az gelişmiş bölge olarak nitelendirilmektedir (29). Doğumun yapıldığı yere göre, bölgesel ve kırsal-kentsel farklılıklar bulunmaktadır. Bölgeler arası oranlara baktığımızda; Doğu Anadolu bölgesinde evde doğum oranın % 45,5 olduğu görülmektedir. Bölgelere göre; evde yapılan doğum oranı batı bölgesinde % 8,1 dir. Yerleşim yerine göre bakıldığında kentte % 14,1 olan evde doğum oranı, kırda % 35,0 olarak belirtilmektedir. Kentsel yerleşim yerinde doğan bir çocuğun sağlık kuruluşunda dünyaya gelme olasılığı, kırsal yerleşim yerinde doğan çocuğa kıyasla 1,3 kez daha fazladır. Ayrıca, kırsal alanlardaki kadınlar her yaş grubunda, kentsel alanlarda aynı yaş grubundaki kadınlara göre daha fazla çocuk doğurmaktadır. Doğu bölgesinde % 3,65 olan toplam doğurganlık hızı, doğuda yaşayan kadınların diğer bölgelerde yaşayan kadınlardan yaklaşık olarak 1,5 kat daha fazla çocuk sahibi olduğunu göstermektedir (57). Türkiye de çocukların hayatta kalma şanslarının iyileştirilmesine ilişkin politikaların ve stratejilerin değerlendirilmesinde bu veriler önem taşımaktadır (7). Doğu bölgesinde doğumların yarıdan fazlası evde gerçekleşmektedir (57). Ağrı ilinde 2005 yılında toplam doğumun 657 si, 2006 yılında olan toplam doğumun 562 si 2007 yılında ise olan toplam doğumun 731 i sağlık personeli yardımı olmadan yapılmıştır Nisan ayına kadar olan dönem içinde ise toplam doğumun 225 i sağlık personeli yardımı olmadan 6

19 gerçekleşmiştir (2). Ancak Türkiye nin gelişmiş batı ve güney bölgelerinde yapılan çalışmalarda da sağlıksız koşullarda, evde doğumun tercih edildiği bilinmektedir (13). Davranışın ve anlamının bilinmesi bakımından, evde doğum tercihi ve tercihe götüren faktörlerin ortaya çıkartılmasında bu oranlar yol göstermektedir (15). Evde doğum eğiliminin artmasına paralel olarak 1987 de konuya özgü Uluslar arası konferanslar düzenlenmeye başlamıştır. Bu bağlamda, 4. Uluslararası Evde Doğum Konferansı gerçekleştirilmiştir. Bu konferasta, ebelerin evde doğum yaptırmaları hakkında var olan uygulama ve sorunlar tartışılmıştır. Evde doğum olanağının ve kaynaklarının önemli ve aynı zamanda standart bir çalışma olması gerektiği vurgulanmıştır. Konferasta, kadınların evde doğum planlarken karar almakta zorlandıklarına ilişkin pek çok niteleyici nedenler belirtilmiştir. Bu nedenler arasında insanlar, tavırlar, uzaklık ve profesyonel yardımda bulunmak yer almaktadır. Örneğin, evde doğumun resmi bir seçenek kabul edilmediği bir ülkede, hastanenin komşusu olan bir doğum merkezi ev konforu sağlayarak hizmet vermeye başlamıştır (59). Doğum yeri ile mortalite ve morbidite üzerine odaklanmış araştırmaların çoğu nicel araştırmalardır. Fakat kadıların doğum deneyimleri ile doğum yeri ilişkisi üzerine nitel araştırmalar da önem taşımaktadır. Yeterince araştırılmamış olsa da mekânların doğum deneyimlerini etkilediği bilinmektedir (34). Hastane doğumları kadının kendini hasta gibi hissetmesine yol açmaktadır. Bu da kadının kendini çevresine bağımlı gibi hissetmesine ve pasifize olmasına neden olmaktadır. Bu nedenlerle bazen ebelerin kontrolünde evde doğumlar birçok kadın tarafından tercih edilmektedir. Brezilya da doğumlara tıbbi destek ile evde doğum sağlanmaya çalışılmıştır (50). Somali de hükümet sağlık merkezleri yapılandırmasına rağmen 7

20 hala kadınlar bir ebe veya geleneksel ebe yardımı ile yapılan evde doğumları tercih etmektedir (53). Sağlık hizmetinin önemli bir boyutu olan hemşirelik hizmetleri; bireyin, ailenin veya toplumun vazgeçilmez gereksinimlerindendir. Hastanedeki hemşirelik bakımından farklı olarak, aile ve topluma odaklı Toplum Sağlığı Hemşireliği, genellikle kontrol edilmemiş veya bozulmuş bir çevrede yaşayan aileler ve topluma müdahale etmektedir. Burada çevresel etkiler, birey ve ailenin psikososyal, fizyolojik ve sağlık davranışı özelliklerini de göz önüne almak gerekmektedir. Aile ve topluma sağlık hizmetlerini sunarken hizmet sunulan grubun sağlık bakım gereksinimi düzeyini bilmek ve bilinçli girişimlerde bulunmak önemlidir. Aile ve toplumdaki sağlık riskleri saptanmalı, sağlıkla ilgili bilgi, tutum ve davranış biçimleri bilinmelidir. Kısacası birey, aile ya da toplum bütüncül bir yaklaşımla ele alınıp tüm parametrelerde değerlendirilmelidir (49). Bu araştırmanın amacı; evde doğum yapan kadınların öznel deneyimlerini bulmak ve evde doğumu tercih eden kadınların seçimlerini etkileyen, sosyal, psikolojik, çevresel ve sağlık hizmetleri ile ilgili faktörleri ortaya çıkarmaya yönelik bütüncül bir resim sunmaktır. Bu bağlamda araştırmanın temel amaçları aşağıda belirtilmiştir. 1. Kadınların evde doğuma hazırlık, doğum süreci ve doğum sonu deneyimlerini ortaya çıkarmak, 2. Kadınların evde doğum kararını etkileyen faktörleri bulmak, 3. Kadınların ev, evde doğum, hastane kavramlarına verdikleri anlamları bulmak, 4. Evde doğum sonunda deneyime ilişkin kadınların kazandıkları, duygu, düşünce ve davranışları bulmak, 8

21 5. Sağlık sistemi içersinde evde doğumları kazanmak için neler yapılabileceğine yönelik karar organlarının eylem planlarına ışık tutmaktır. Bu araştırma sonuçları; 1. Evde yapılan doğumların, sağlıklı koşullarda ve sağlık personeli ile yapılmasına yönelik programlar geliştirilmesine, 2. Evde doğumun nasıl gerçekleştiğini değerlendirmede değişkenlerin belirlenmesi ve başka araştırmalar için temel alınmasına, 3. Sağlık personeli yardımı olmadan yapılan evde doğumları hastaneye taşıyacak stratejilerin planlanmasına, 4. Sağlık personelinin evde doğum yapan kadınları sağlıklı koşullarda doğum yapmaları için uygun sürece nasıl katabileceklerine yönelik bakış açısı geliştirmelerine, 5. Evde doğumu deneyimleyen kadınların bu süreç hakkındaki olumlu düşüncelerini hastane doğumlarına entegre edilmesiyle sağlıklı koşullarda evde doğum konforunun sağlanmasına, 6. Evde doğum yaklaşımının bir seçenek olup olmayacağına yönelik kanıtlar sunmasına, 7. Konuya özgü başka araştırmalar için kaynak olmaya, yönelik kullanılabilir Alanyazın Taraması Sağlık yalnızca biyolojinin konusu olmakla kalmaz pek çok sosyal, kültürel, politik ve ekonomik faktörü içerir. Toplum hizmetleri (çevre, finans, sosyal ve psikososyal alanlardaki) hastaya ait faktörler (motivasyon ve sosyal destek sistemi gibi) ve hemşirelik aktivitelerinin tüm yönlerini birleştirmelidir. Hemşire, bunun için 9

22 sosyal bilimler ve davranış bilimlerinden bilgiler toplamalı, çevre, yaşam stili ve aile dinamiklerinin sağlık davranışlarını nasıl etkilediği yönünde bir anlayışa sahip olmalıdır. Kısacası, toplum sağlığında etkili olabilmek için hemşire, hem hemşirelik hem de toplum sağlığı ile ilgili bilgi ve becerisini kullanabilmelidir. Toplum sağlığı bilgisi, epidemioloji, bioistatistik, çevre sağlığı, sosyal bilimler ve toplum sağlığı yönetimi kavramlarından oluşmaktadır (49). Bu faktörler göz önüne alınarak hemşireliğin hizmet alanını planlama ve değerlendirmede sosyal bilimler ile olan ilişkisi de göz önüne alınarak ilgili alanyazın taraması aşağıda sunulmaktadır Doğum ve Doğum Süreci Doğum, fetus, plesanta ve zarlarının doğum kanalından atılma eylemi olarak tanımlanır. Bu tanıma; uterusun itici kuvvetinin ötesinde kadının tüm vücudunun katıldığı fiziksel ve ruhsal kontrol mekanizmalarının da katılması gerekmektedir (5). Doğum mekanizması doğum kanalından geçerken fetusun yaptığı bir seri pasif hareketi içermektedir. Doğumun başarılı bir şekilde takip ve idare edilmesi için doğal hareketlerden oluşan doğum mekanizmasının iyi bilinmesi gerekmektedir (31). Normal bir geliş vertekstir ve kılavuz nokta oksiputtur. Bunların dışında olanlar fetal geliş anomalileridir. Bunlar: makat geliş (% 4 görülür), yüz geliş (% 0,2 görülür), alın geliş (% 0,1 ), omuz geliş ve birleşik gelişlerdir. Ayrıca umblikal kordon komplikasyonu olarak; kordon sarkması, düğümlenmesi, boyunda dolanması, gövdeye dolanması görülmektedir. Doğuma, mekanik, sinirsel ve endokrin, kimyasal birçok değişiklik ile hazırlanılmaktadır (55). Hastane koşullarında gerçekleştirilen doğumlarda genellikle litotomi pozisyonu kullanılmaktadır. Alternatif doğum pozisyonları; yürüme, ayakta durma, çömelme, diz çökme gibi dikey pozisyonlar ile 10

23 sol yan yatma (sims pozisyon) ve el-diz pozisyonlarıdır. Doğum yapan annelerin modern çağa kadar yürüme, ayakta durma, çömelme ve diz çökme doğum pozisyonlarını kullandıkları bilinmektedir (42). Ancak son iki yüzyıldır litotomi gibi sırt üstü pozisyonlar doğuma yardım eden kişilerin rollerinin genişlemesi ile birlikte yeni teknolojilerin kullanımına uygunluk sağladığı için kabul görmektedir. Kadınlar doğum eylemi süresince serbest bırakıldıklarında farklı pozisyonları kullandıkları, pozisyon değiştirdikleri ve kadınların çocuğun doğum eylemin latent döneminde yürümeyi tercih ettikleri bilinmektedir (42). Doğumun 1.evresi, açılma ve silinme devresidir ve gerçek doğum ağrıları ile başlayıp serviksin tam açılmasına kadar devam eder. Fetusun çıkım devresi 2.evredir. Serviksin tam açılmasından bebeğin doğumuna kadar sürer. İkinci evrede itiş bir reflex olarak ve spontan gelişir. Ancak çoğu zaman avantaj olan bu itici güce kadın başvurmaz. Bu durumda kadını yönlendirmek önemlidir. Bebeğin doğumundan plesanta ve zarların atılmasına kadar geçen süre 3. evredir (5). Yenidoğan bebeklerde doğum travması, peteşiden hayati tehlike oluşturan tabloya kadar çok geniş bir klinik tablo göstermektedir. Travmalar doğum sırasında elle yapılan manevralarla oluşabilmektedir. Her düzeyde sağlık kuruluşunda doğum travmalı yeni doğan bebekle karşılaşılmaktadır. Bebeklerde, makat geliş, baş pelvis uygunsuzluğu ve iri bebek ise vajinal distozilere neden olmaktadır (48). Doğumun Yönetimi ve Doğuma Destek Doğum sancıları başlayan bir kadının ruhsal durumu ile ağrıya reaksiyonu yakından ilişkilidir. Tahammül gücü, fiziksel ve ruhsal olarak tükenme sınırı ruhsal durumunun etkisi altındadır. Bu durumda doğumun yönetimi ve takibi belli ilkelere dayanmaktadır. 11

24 Bu ilkeler; 1. Kadının psikolojik gereksinimlerini anlamak ve ona göre davranmak, 2. En mükemmel bakımı sağlamak, bu amaçla rahatlatmak, ağrıyı azaltmak, 3. Hastanın gücünü boşa harcamamasını sağlamak, kendini zedelemesine engel olmak, temizliğe dikkat etmek, 4. Gereksiz müdahalelerde bulunmamak, 5. Acil durumları tanıyıp, anında müdahale etmeyi bilmektir (5). Özellikle ilk gebelikte kadın karmaşık duygular içindedir. Uzun bir bekleyiş döneminin bitiyor olması onu sevindirirken doğum olgusunun verdiği belirsizlik bir korku yaratmaktadır. Hastane ortamı genellikle doğum gibi doğal bir olay yerine ameliyatları ifade eden bir kavram olarak kadını endişeye sevk eder. Böyle bir kadının sakinleştirilmesi gerekmektedir. En azından sağlık personelin beklenilen ilgisi hastane atmosferini ev sıcaklığına kavuşturabilmektedir. Mükemmel döşenmiş bir ortamda, bir kadının yalnızlıktan dolayı kendini mutsuz hissedeceği unutulmamalıdır. Ebenin tavrı doğum sırasında kadın için çok önemlidir. Sakin ve iyimser tavır yaptığı ile yaklaşımı daima arkadaşça olmalıdır. Doğum yapacak kadının o anki duygu ve düşünceleri anlamaya çalışmalı, doğumun kadın için yorucu bir durum olduğunu unutulmamalıdır. Ebenin, doğum yapan kadına elinden gelen çabayı gösterdiği hissettirilebilirse anne adayı üzerinde rahatlatıcı bir etki oluşur. Bunun için aşırı bir otoriteye gerek yoktur. Yalnızlık, korkuyu doğurur ve korku doğumda gebenin en büyük düşmanıdır. Ebenin rahatlatan güven veren arkadaşlığı kadını doğum için cesaretlendirmesi, bilgilendirmesi, kadının koluna girip dolaşması kadının korkuyu yenmesi için yardımcı olmaktadır. Doğum süresince ebenin kadının yanında kalması gerekmektedir. Uzun süre yalnız bırakılırsa, sağlık personeline olan güveni azalır. Doğum ağrılarına dayanamayan anne adayının sakinleştirilmesi de 12

25 ebenin görevlerindendir. Bu amaçla kadına masaj yapması, sırtına dokunulması gibi davranışlar ebenin ilgisini gösterir. Doğum salonu ve anne adaylarının beklediği bölümler sessiz ve huzur veren görünümde olmalıdır. Özellikle doğumun 2.evresinde gürültü ve bağrışmalar stres ortamı yaratır ve kadının kendini kontrol yeteneğini engeller. Doğum ağrısı ve komplikasyonlara karşı duyulan endişe anne adayı için büyük sıkıntıdır ve bu endişe-gerilim durumu doğumu zorlaştırmaktadır (5) Evde Doğum ve Evde Doğumu Etkileyen Faktörler Evde doğumlar, evde kendi kendine ya da sağlık personeli yardımı ile gerçekleşen doğumlardır (13). Evde doğum yapma; kadınların kendi başlarına durumu idare etmesiyle kadının özerkliğini ve otoritesini ifade etmektedir. Evde doğum hakkındaki kadınların genel yorumu; özerklik ve otonomi sağlaması, doğumu yapabileceğine inanması ve doğal güçlere güven duymasıdır (26). Yaşadığımız heyecanlar otonom sinir sisteminin fizyolojik uyarımı ile gerçekleşse de olay hakkında daha hassas uyarı, koşullarla ilgili algılarımıza, bilişsel değerlendirmelerimize bağlıdır. İnsan hem içten hem de dıştan gelen uyarıcıların karmaşık etkisi ile faaliyete geçmektedir Bu iç ve dış etmenler çok defa bir arada davranışları etkilemektedir (12) İçsel Faktörler Birey, hızını çoğu zaman içinden alan dinamik bir varlıktır. Çevreden uyaranlara tepkide bulunmakla kalmaz, bireyi davranışa götüren ilgi, dürtü, amaç, istek gibi iç etmenlerle hareket eder (12). Kişinin isteklerinin giderilmesi sırasında ise tutumlar oluşmaktadır. Tutum, algıların bireyle dış dünya arasında ki karşılıklı 13

26 eylemleşmesinden meydana gelmektedir (41). Sosyal psikolojinin en önemli kavramlarından biri olan tutumlar duyguları ifade etseler de genellikle bilişlerle ve nesneler hakkındaki inançlarla yakından ilgilidir. Üstelik tutumlar, tutum nesneleri ile alakalı olarak yaptığımız hareketlerle de bağlantılıdır. Dolayısı ile sosyal psikologlar, tutumları genel olarak bir bilişsel bileşen, bir duygusal bileşen ve bir davranışsal bileşenin bir araya gelmesi olarak anlamaktadır. Örneğin; sosyal psikologlar gruplara yönelik olumsuz tutumları araştırırlarken, olumsuz stereotipler (bir grup hakkında olumsuz inanç ve algılar; bilişsel bileşen), önyargı (gruba yönelik olumsuz duygular; duygusal bileşen) ve ayrımcılık (grup üyelerine karşı olumsuz eylemler; davranışsal bileşenler) arasında ayrım yapmaktadırlar. Bazı kuramcılar, tutumları yalnızca bilişsel ve duygusal bileşenlerle tanımlamayı tercih ederken bazıları, sadece duygusal bileşen ile tanımlamayı tercih etmektedir. Ancak farklı tanımlara rağmen hepside, devam eden inançlar, duygular ve davranışlar arasında isteğe yönelik ilişkiler olduğunu paylaşmaktadır (6) Duygusal Bileşen Olarak Evde Doğum Güdülerle sıkı bir ilişkisi olan duygular içsel nedenlerimizdir. İhtiyaç ve güdülerin doyurulup doyurulamamasından mutsuzluk ya da mutluluk gibi duygular meydana gelmektedir (12). Korku, kaygı gibi kuvvetli duygular algılamayı etkilemekte ve algı aldanmalarına yol açmaktadır. Bireyde algıladıkları ile beraber oluşan tutum, içinde bulunduğu duygusal durumu etkilemektedir (41). Tutumlar birçok işleve hizmet etmektedir. Değerlerimizi ifade eden ya da benlik kavramlarımızı yansıtan tutumlar değer ifade etme işlevine, bizi anksiyete ya da kendimize ait değerlerimize yönelik tehditlerden koruyan tutumlar ego savunma işlevine, sosyal bir topluluğun parçası olduğumuzu hissetmemize yardımcı olan 14

27 tutumlar ise sosyal uyum işlevine hizmet etmektedir. Kişilerin tutumlarında bir tür içsel mantık vardır (6). Bireylerin istekleri ile beklenti düzeyleri arasında bu mantık doğrultusunda sıkı bir ilişki görülmektedir. Beklenti düzeyi, bireyin psikolojik olarak varmayı umduğu sınırdır. Kişinin isteği bu düzeye ulaşmaktır. Bireyin bu düzeye varması veya bu düzeyi geçmesi başarı duygusuna ulaşmasını ve tatmin olmasını sağlamaktadır. Yani kişinin başarı veya doyumu yapılan işin, kazanılan başarının mutlak değeri ile değil bireyin o işe verdiği değere göre başka bir deyimle beklenti düzeyine göre değişmektedir. Bireyin davranışı onun istek ve amaçlarını yansıtır. Bireyin algıları, duyguları, düşünceleri onun isteklerinin etkisindedir. İstek ile amaca yönelim olur ve bu yönelimin her aşamasında birey amacını elde etmek ve gerginliğini gidermek için davranışı, gereksinim ve hedefe yönelik gösterir (41). Maslow istek ve gereksinimlerin gelişmesinde tarihi bir kademe olduğunu ileri sürmektedir. Ona göre bireyin isteklerinde alt kademe isteklerden üst kademe isteklere doğru bir derecelenme vardır. Maslow a göre bu istekler şöyle sıralanır: Fizyolojik istekler, güvenlikte olma isteği, ait olma isteği, takdir edilme isteği; saygınlık, kendine saygı ve başarı isteği; kendini gerçekleştirme yani kendi olanak ve yeteneklerini uygulama isteğidir (11, 25, 41, 61). Bireyin kendisine saygısı, onun kendisi ile idealleri ve değerleri arasındaki ilişkileri algılamasından doğmaktadır. Kendine saygı gibi duyguların savunulması ve kuvvetlendirilmesi birer motivasyon kaynağıdır (41). Motivasyonun kelime anlamı harekete geçirmektir. Harekete getiren ise motiv (güdü) dir. Motivler doğrudan doğruya idare ve kontrol edilemezler. İşte bu kontrolleri belirtmek için güdülenme sözcüğü kullanılır. Güdülenme ifadesi için; Amaç, yönelme, istek, niyet, tutku, güdü, tutum, ilgi, seçim (tercih) gibi terimler kullanılmaktadır. Fakat davranışı bu kelimeler ile açıklamak yetersizdir. Yaptı, çünkü istedi. demek yeterli değildir. Bireyin neden o şeyi 15

DÜŞÜKLER VE ÖLÜ DOĞUMLAR 6

DÜŞÜKLER VE ÖLÜ DOĞUMLAR 6 DÜŞÜKLER VE ÖLÜ DOĞUMLAR 6 Sabahat Tezcan ve Alanur Çavlin Bozbeyoğlu Bu bölümde isteyerek düşükler, kendiliğinden düşükler ve ölü doğumlara ilişkin bulgular sunulmaktadır. Ölü doğumlar ve kendiliğinden

Detaylı

1. ÜNİTE İÇİNDEKİLER EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1

1. ÜNİTE İÇİNDEKİLER EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... iii YAZARLAR HAKKINDA... iv 1. ÜNİTE EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1 Giriş... 2 Eğitim Psikolojisi ve Öğretmen... 3 Eğitim Psikolojisi... 3 Bilim... 6 Psikoloji... 8 Davranış... 9 Eğitim...

Detaylı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 Banu Akadlı Ergöçmen ve Yadigar Coşkun Anne ve çocuk sağlığı açısından önemli bir konu olan doğum öncesi bakım ve doğuma yardıma ilişkin olarak TNSA-2003 den elde

Detaylı

DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7

DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 Banu Akadlı Ergöçmen ve Mehmet Ali Eryurt Bu bölümde gebeliği önleyici yöntem kullanımı dışında kadının gebe kalma riskini etkileyen temel faktörler incelenmektedir.

Detaylı

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II 2015

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II 2015 Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II 2015 Ön yargı Farklılık Tutumlar Korkular Kaygılar Tabular Hoşgörü Tahammül Farklılıklar Hepimiz birbirimizden farklıyız. Aşağıdakileri kabul ettiğimizde

Detaylı

GÜDÜLENME. Doç.Dr. Hacer HARLAK - Psikolojiye Giriş I

GÜDÜLENME. Doç.Dr. Hacer HARLAK - Psikolojiye Giriş I GÜDÜLENME Dersin konuları Güdülenme ile ilişkili kavramlar Güdülenme kuramları Biyolojik kuramlar İçgüdü Dürtü-azaltma Uyarılma Psikososyal Kuramlar Özendirici Bilişsel Biyopsikososyal kuram Maslow un

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR... v KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI... vii YAZAR HAKKINDA... ix 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE 1.1. ÜSTÜN YETENEKLİLİĞE TARİHSEL BAKIŞ...

Detaylı

SAĞLIK PSİKOLOJİSİ. Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması

SAĞLIK PSİKOLOJİSİ. Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması SAĞLIK PSİKOLOJİSİ Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması SAĞLIK PSİKOLOJİSİ Sosyal psikoloji - Sağlık ilişkisi Sağlıkla ilgili sorunları anlaşılması ya da çözülmesinde uygulanabilecek sosyal

Detaylı

Tüketici Satın Alma Davranışı Tüketici Davranışı Modeli

Tüketici Satın Alma Davranışı Tüketici Davranışı Modeli Bölüm 6 Pazarları ve Satın alma Davranışı Bölüm Amaçları davranış modelinin unsurlarını öğrenmek davranışını etkileyen başlıca özellikleri belirtmek Alıcı karar sürecini açıklamak Satın Alma Davranışı

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

Örnek öğrenmeler söyleyin? Niçin?

Örnek öğrenmeler söyleyin? Niçin? Örnek öğrenmeler söyleyin? Niçin? Öğrenmede değişen ne???? İnsanlar ve hayvanların öğrenmelerindeki farklar? Öğrenme??? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

Algılama ve Nedensellik Yükleme

Algılama ve Nedensellik Yükleme Algılama ve Nedensellik Yükleme 1 Davranışları yönlendiren gerçeğin algılanışıdır!!! Algılama:Dünyadaki nesnelerin, kavramların, olguların gerçeğinden oldukça farklı ve benzersiz bir resim sunan karmaşık

Detaylı

TOPLUM TANILAMA SÜRECİ. Prof. Dr. Ayfer TEZEL

TOPLUM TANILAMA SÜRECİ. Prof. Dr. Ayfer TEZEL TOPLUM TANILAMA SÜRECİ Prof. Dr. Ayfer TEZEL TOPLUMUN TANIMI A.Ü.AHE 402 Halk Sağlığı Hemşireliği Aynı toprak parçası üzerinde bir arada yaşayan ve temel çıkarlarını sağlamak için iş birliği yapan insanların

Detaylı

Annenin Psikolojisi İle İlgili Distosi

Annenin Psikolojisi İle İlgili Distosi Annenin Psikolojisi İle İlgili Distosi Eylemin psikolojisi Kadının psikolojik olarak eyleme ve doğuma uyumu ile ilgilidir. Bu da doğrudan doğum sürecinin seyrini etkiler. Bu faktörlerden herhangi birinin

Detaylı

BÖLÜM I GELİŞİM İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE 2. ÜNİTE. ÖNSÖZ... v YAZARLAR HAKKINDA... vii

BÖLÜM I GELİŞİM İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE 2. ÜNİTE. ÖNSÖZ... v YAZARLAR HAKKINDA... vii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v YAZARLAR HAKKINDA... vii BÖLÜM I GELİŞİM 1. ÜNİTE GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR, GELİŞİMİN TEMEL İLKELERİ VE GELİŞİMİ ETKİLEYEN ETMENLER... 1 GELİŞİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR...

Detaylı

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık veya Hemşirelik Yüksekokulları, Hemşirelik, Sağlık Memurluğu ve Ebelik Programları mezunu

Detaylı

Davranışı başlatma Davranışların şiddet ve enerji düzeyini saptama Davranışlara yön verme Devamlılık sağlama

Davranışı başlatma Davranışların şiddet ve enerji düzeyini saptama Davranışlara yön verme Devamlılık sağlama 1 İnsan organizması güdüler ile harekete geçer İnsan davranışlarını yönlendiren dürtü ya da itici güç Davranış çeşitli gereksinimler sonucu oluşabilir Güdülerin işlevleri: Davranışı başlatma Davranışların

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması

HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HEMŞİRELİKTE YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması Bu derste öğrencinin; birey, aile ve toplumun sağlık gereksinimlerini belirleyen

Detaylı

Öğrenme nedir? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana gelen nispeten kalıcı etkisi uzun süre

Öğrenme nedir? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana gelen nispeten kalıcı etkisi uzun süre Öğrenme nedir? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana gelen nispeten kalıcı etkisi uzun süre değişimlerdir. Öğrenmede değişen ne???? İnsan ve hayvan arasında

Detaylı

Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür. 1 Giriş 1

Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür. 1 Giriş 1 XI İçindekiler Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür Sayfa vii viii x 1 Giriş 1 Tanımlar: Kültürlerarası psikoloji nedir? 3 Tartışmalı konular 5 Konu 1: İçsel olarak ya da dışsal olarak

Detaylı

Birey ve Çevre (1-Genel)

Birey ve Çevre (1-Genel) Birey ve Çevre (1-Genel) Prof. Dr. Turgut Göksu PA GBF Öğretim Üyesi tgoksu@hotmail.com Turgut Göksu 1 DAVRANIŞ NEDİR? İnsanların (ve hayvanların) gözlenebilen veya herhangi bir yolla ölçülebilen hareketlerine

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ

SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sınıf Nedir? Ders yapılır Yaşanır Zaman geçirilir Oyun oynanır Sınıf, bireysel ya da grupla öğrenme yaşantılarının gerçekleştiği

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

Bölüm 1. İletişimin ve Psikolojinin Gelişimi... 19

Bölüm 1. İletişimin ve Psikolojinin Gelişimi... 19 5 İÇİNDEKİLER Önsöz... 13 Giriş... 17 Bölüm 1. İletişimin ve Psikolojinin Gelişimi... 19 İletişimin gelişimi... 21 Psikolojinin Gelişimi... 23 Yapısalcılık ve işlevselcilik... 25 Psikodinamik bakış açısı...

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15 Bilimin Anlamı ve Özellikleri...17 Psikoloji...18 Gelişim Psikolojisi...25 Öğrenme Psikolojisi...26 Psikolojide Araştırma Yöntemleri...26

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

Yard. Doç. Dr. Mine Afacan Fındıklı. İş Değerleri ve Çalışma Hayatına Yansımaları

Yard. Doç. Dr. Mine Afacan Fındıklı. İş Değerleri ve Çalışma Hayatına Yansımaları Yard. Doç. Dr. Mine Afacan Fındıklı İş Değerleri ve Çalışma Hayatına Yansımaları İstanbul - 2013 Yayın No : 2918 İşletme-Ekonomi Dizisi : 590 1. Baskı Haziran 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-943 - 8 Copyright

Detaylı

DEĞİŞEN ANNE BABA ROLLERİ

DEĞİŞEN ANNE BABA ROLLERİ DEĞİŞEN ANNE BABA ROLLERİ Çağdaş kuramlar kişiliğin kalıtımla getirilen bir takım özellikler ve çevreyle kurulan etkileşimler sonucu oluştuğunu ileri sürmektedir. Aile, hem kalıtımla aktarılan özellikler

Detaylı

Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles of Marketing,

Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles of Marketing, Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles of Marketing, Prentice Hall, Inc., New Jersey, 15 th Edition Tüketici

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

ÜNİTE:1. Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2. Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3. Sosyal Biliş ÜNİTE:4. Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5

ÜNİTE:1. Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2. Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3. Sosyal Biliş ÜNİTE:4. Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5 ÜNİTE:1 Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2 Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3 Sosyal Biliş ÜNİTE:4 Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5 1 Tutum ve Tutum Değişimi ÜNİTE:6 Kişilerarası Çekicilik ve Yakın İlişkiler

Detaylı

5. MESLEKİ REHBERLİK. Abdullah ATLİ

5. MESLEKİ REHBERLİK. Abdullah ATLİ 5. MESLEKİ REHBERLİK Abdullah ATLİ Meslek seçimi neden önemlidir? İnsan, yaşamı boyunca çeşitli seçimler yapar. Mesleğini, yiyeceğini, giyeceğini, evini, eşini, arkadaşlarını vb. seçer. Meslek seçimi,

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

ÜNİTE:1 Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı. ÜNİTE:2 Psikolojide Araştırma Yöntemleri. ÜNİTE:3 Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri

ÜNİTE:1 Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı. ÜNİTE:2 Psikolojide Araştırma Yöntemleri. ÜNİTE:3 Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri ÜNİTE:1 Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı ÜNİTE:2 Psikolojide Araştırma Yöntemleri ÜNİTE:3 Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri ÜNİTE:4 Bilişsel Psikoloji 1 ÜNİTE:5 Çocuklukta Sosyal Gelişim ÜNİTE:6 Sosyal

Detaylı

DOĞUM TRAVMASI ve EBELİK YAKLAŞIMLARI

DOĞUM TRAVMASI ve EBELİK YAKLAŞIMLARI DOĞUM TRAVMASI ve EBELİK YAKLAŞIMLARI Yard.Doç.Dr. Gözde GÖKÇE İSBİR Mersin Üniversitesi İçel Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölümü gozdegokce@gmail.com gozdegokceisbir@mersin.edu.tr Kadının Yaşam Döngüsü Her

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

TABLOLAR VE ŞEKİLLER LİSTESİ

TABLOLAR VE ŞEKİLLER LİSTESİ TABLOLAR VE ŞEKİLLER LİSTESİ BÖLÜM 1 GİRİŞ Tablo 1.1 Hanehalkı ve kişi görüşmelerinin sonuçları...15 BÖLÜM 2 HANEHALKI NÜFUSU VE KONUT ÖZELLİKLERİ Tablo 2.1 Yaş, yerleşim yeri ve cinsiyete göre hanehalkı

Detaylı

yukarıda olduğu psikolojik bir durumdur.

yukarıda olduğu psikolojik bir durumdur. Stress Yönetimi STRES NEDİR? Bireylerin, fiziksel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi veya zorlanması ile ortaya çıkan psikolojik bir durumdur. Kişilerde meydana gelen ve onları normal faaliyetlerinden

Detaylı

ALİAĞA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME. Hazırlayan Semiramis Gülenç

ALİAĞA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME. Hazırlayan Semiramis Gülenç ALİAĞA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME Hazırlayan Semiramis Gülenç DAVRANIŞIN TANıMı Bir organizmanın gösterdiği her türlü tepki,organizmanın, çevrede ve/veya çevreyle olan ilişkisinde

Detaylı

6. BÖLÜM: BULGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

6. BÖLÜM: BULGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ 6. BÖLÜM: BULGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu bölümde araştırma bulgularının değerlendirilmesine yer verilecektir. Yerleşik yabancılara yönelik demografik verilerin ve ev sahibi ülkeye uyum aşamasında gereksinim

Detaylı

1. Özel Yetenekli Öğrencilerin Psikolojisine Genel Bakış... 1

1. Özel Yetenekli Öğrencilerin Psikolojisine Genel Bakış... 1 İçindekiler 1. Özel Yetenekli Öğrencilerin Psikolojisine Genel Bakış... 1 Marilena Z. Leana-Taşcılar Özet...1 Üstün zekâlıyım: "Eyvah!" mı? "Yaşasın!" mı?...4 Etiketleme...6 Etiketlemenin Avantajları ve

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Psikoloji *Psikoloji, pscyhe (ruh) ve logy (bilim) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. *Psikoloji, hayvan

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Davranış Bilimleri I. Fizyobiyolojik Sistem A Biyolojik Yaklaşım II. Psikolojik Sistem B. Davranışçı Yaklaşım C. Gestalt

Detaylı

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86 içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 Tarihsel Bakış Açısı 3 Erken Tarih 3 Yirminci ve Yirmi Birinci Yüzyıllar 3 Ergenliğe İlişkin Kalıpyargılar 6 Ergenliğe Pozitif Bir Bakış Açısı 7 Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl Ebelerde Bilgi Beceri Kursu Eğitim Modülü Belirleme Anketi Sayın Güney Genel Sekreterliğine Bağlı Bulunan Hastanelerde Çalışan Ebe Meslektaşlarımız. Ebelik eğitimi almış, ancak daha sonraki yıllarda farklı

Detaylı

DUYGULAR - 1 YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ

DUYGULAR - 1 YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ DAVRANIŞ BİLİMLERİ ve İLETİŞİM DUYGULAR - 1 YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ Duygu ile ilgili alanyazında araştırmacıların, biyolojik temelli olan, diğer hayvanlarla paylaşılan, tüm kültürlerde görülen ve evrensel

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III BÖLÜM 1 SOSYAL PSİKOLOJİNİN KONUSU VE GELİŞİMİ 1.1.Sosyal Psikolojinin Konusu ve Alanı 1.2.Sosyal Psikolojinin Bilim Olarak Ortaya Çıkışı 1.3.Sosyal Psikolojinin Gelişimi BÖLÜM 2

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi

İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Genel Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürü/Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölüm

Detaylı

Sağlık Psikolojisi-Ders 6 Cinsellik Davranışı

Sağlık Psikolojisi-Ders 6 Cinsellik Davranışı Sağlık Psikolojisi-Ders 6 Cinsellik Davranışı Öğr. Gör. Hüseyin ARI 1 Cinselliğe Tarihsel Bakış 19. yy öncesine kadar cinsellik, dini veya ruhani bir olgu olarak ele alınır ve dini liderler tarafından

Detaylı

TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA. Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış

TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA. Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış I. GİRİŞ Doğumun sağlıklı koşullarda ve bir sağlık personelinin yardımıyla yaptırılmasının ve doğum

Detaylı

NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ

NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ Doç. Dr. İbrahim H. Diken Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü Easy ICT Konferansı 1 Ekim 2009, Dumlupınar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Konferans

Detaylı

sorular-sorular-sorular

sorular-sorular-sorular İNSAN ÇEŞİTLİLİĞİ sorular-sorular-sorular Erkeklerin matematik becerisi kadınlardan daha fazla mıdır? Duygusal emek nedir ve neden kadınlarda daha yaygındır? Bireyci kültür ile toplulukçu kültür arasında

Detaylı

Gelişim Psikolojisi Ders Notları

Gelişim Psikolojisi Ders Notları Gelişim Psikolojisi Ders Notları Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL www.gunescocuk.com Tanımlar Büyüme: Organizmada meydana gelen sayısal (hacimsel) değişiklikler Olgunlaşma: Potansiyel olarak var olan işlevin

Detaylı

BILISSEL GELISIMİ TANIMI ÖNEMİ

BILISSEL GELISIMİ TANIMI ÖNEMİ BİLİŞSEL GELİŞİM BILISSEL GELISIMİ TANIMI ÖNEMİ Yenı dogan cocugun yasadıgı dunyayı ogrenmesı ve anlamaya calısması bas etmesı gereken en buyuk problemdır.bu durum yetıskınler ıcın kolay gozukebılır ama

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

Öğrenme, Örgütsel Öğrenme

Öğrenme, Örgütsel Öğrenme Öğrenme, Örgütsel Öğrenme Öğrenme: Kişide istediği sonuca ulaşmak amacıyla hareket etmesini engelleyecek çeşitli eksiklikleri tamamlamasını sağlayacak bir süreç Hayatın her sürecinde öğrenme İşyerinde

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

ÇOCUK HEMŞİRELİĞİ EĞİTİMİNDE BİLİŞİM VE TEKNOLOJİNİN KULLANIMI

ÇOCUK HEMŞİRELİĞİ EĞİTİMİNDE BİLİŞİM VE TEKNOLOJİNİN KULLANIMI 15. MİLLİ ÇOCUK HEMŞİRELİĞİ KONGRESİ ÇOCUK HEMŞİRELİĞİ EĞİTİMİNDE BİLİŞİM VE TEKNOLOJİNİN KULLANIMI Doç. Dr. Ayşe GÜROL Atatürk Üniversitesi, ayseparlak42@gmail.com Bilim ve teknoloji alanında değişim

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık 28

İÇİNDEKİLER. Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık 28 İÇİNDEKİLER Önsöz/ Ahmet Yıldız 5 Giriş 11 Psikoloji kökenli modeller 15 Davranışçılık 15 Bilişselcilik 17 Bilişsel Yapılandırmacılık 20 Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık

Detaylı

PROJEYE ORTAK KURULUŞLARINA AİT BİLGİLER

PROJEYE ORTAK KURULUŞLARINA AİT BİLGİLER PROJEYE ORTAK KURULUŞLARINA AİT BİLGİLER 1. TÜBİTAK (Destekleyici Kuruluş) TÜBİTAK, özellikle doğa bilimlerinde temel ve uygulamalı araştırmaları düzenlemek, koordine etmek ve özendirmek amacıyla 1963

Detaylı

TÜRKİYE İÇİN YENİ BİR SEÇENEK: TIBBİ DÜŞÜKLER

TÜRKİYE İÇİN YENİ BİR SEÇENEK: TIBBİ DÜŞÜKLER TÜRKİYE İÇİN YENİ BİR SEÇENEK: TIBBİ DÜŞÜKLER Dünyada Her 1 dakikada: 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın istenmeyen veya planlanmayan gebelikle karşılaşmakta, 110 kadın gebelikle ilgili komplikasyon yaşamakta,

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Psikolojide Ekoller & Yaklaşımlar *1879 da Alman psikolog Wilhelm Wundt tarafından kurulan psikoloji laboratuarı

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I Doç. Dr. Günseli GİRGİN ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMLERİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK... 1 Giriş... 2 Çağdaş Eğitimde Öğrenci Kişilik Hizmetlerinin Yeri... 2 Psikolojik Danışma

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞIN TANIMI Davranış Kavramı, öncelikle insan veya hayvanın tek tek veya toplu olarak gösterdiği faaliyetler olarak tanımlanabilir. En genel anlamda davranış, insanların

Detaylı

Cinsiyet ve Toplumsal cinsiyet

Cinsiyet ve Toplumsal cinsiyet Toplumsal Cinsiyet Cinsiyet ve Toplumsal cinsiyet Cinsiyet (sex): kadın ya da erkek olmanın biyolojik yönünü ifade eder ve biyolojik bir yapıya karşılık gelir. Cinsiyet demografik bir kategoridir. Cins?

Detaylı

SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN EPİDURAL ANESTEZİ SEÇME NEDENLERİNİN İNCELENMESİ

SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN EPİDURAL ANESTEZİ SEÇME NEDENLERİNİN İNCELENMESİ SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN EPİDURAL ANESTEZİ SEÇME NEDENLERİNİN İNCELENMESİ Meryem Karataş*, Aysun Çakır Özçelik*, Canan Sarı*, Sevinç Kaymaz* *Liv Hospital Ulus GİRİŞ Kadın sağlığı açısından gebelik

Detaylı

10/14/14. Tüketici Davranışı Modeli Tüketici davranışını etkileyen faktörler Tüketici satınalma karar süreci

10/14/14. Tüketici Davranışı Modeli Tüketici davranışını etkileyen faktörler Tüketici satınalma karar süreci Tüketici Davranışı Modeli Tüketici davranışını etkileyen faktörler Tüketici satınalma karar süreci Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not V Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Bireyi Tanıma ve Tanıma Teknikleri *Kendilerine özgü birer varlık olan bireyler, gerek doğuştan

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

GESTALT KURAMI Gestalt kuramcılarına göre bütün, parçaların toplamından daha anlamlıdır ve farklıdır. Birey herşeyi bir bütün olarak algılama

GESTALT KURAMI Gestalt kuramcılarına göre bütün, parçaların toplamından daha anlamlıdır ve farklıdır. Birey herşeyi bir bütün olarak algılama GESTALT KURAMI Gestalt kuramcılarına göre bütün, parçaların toplamından daha anlamlıdır ve farklıdır. Birey herşeyi bir bütün olarak algılama eğilimindedir. Gestalt kuramcıları Köhler Wertheimmer ve Koffka

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

AFETLERDE ERGOTERAPİ. Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü

AFETLERDE ERGOTERAPİ. Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü AFETLERDE ERGOTERAPİ Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Ergoterapi Nedir? Anlamlı ve amaçlı aktivitelerle sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleğidir.

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S1 Üreme Sağlığı Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S6 Üreme Sağlığına Yönelme Bükreş konferansı (1974) II. Nüfus Konferansı (1984 Meksika) Kadın ve çocuklara

Detaylı

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI İÇİNDEKİLER KISIM I VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI BÖLÜM 1 Vygotsky nin Yaklaşımına Giriş Zihnin Araçları... 4 Zihnin Araçları Niçin Önemlidir... 5 Vygostky Yaklaşımının Tarihçesi...

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr 9. HAFTA PFS102 Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ cagataykilinc@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İÇİNDEKİLER MOTİVASYON Motivasyon Teorileri Kapsam Teorileri

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı