A.ERDAL SARGUTAN BİRLEŞİK KRALLIK SAĞLIK SİSTEMİ. ARAŞTIRMA YÖNETİCİSİ - EDİTÖR Doç. Dr. A. Erdal SARGUTAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "A.ERDAL SARGUTAN BİRLEŞİK KRALLIK SAĞLIK SİSTEMİ. ARAŞTIRMA YÖNETİCİSİ - EDİTÖR Doç. Dr. A. Erdal SARGUTAN"

Transkript

1 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 515 BİRLEŞİK KRALLIK SAĞLIK SİSTEMİ ARAŞTIRMA YÖNETİCİSİ - EDİTÖR Doç. Dr. A. Erdal SARGUTAN ARAŞTIRMA GRUBU Özlem KARA Ebru KURU Hatice BULUT Gülistan ŞANAL Seyhan GÜNAYDIN

2 516 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri

3 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 517 BİRLEŞİK KRALLIK SAĞLIK SİSTEMİ ÖZET 518 I. ÜLKE TANITIMI 521 I.1 Coğrafya 521 I.2. Tarih 521 I.3. Nüfus Yapısı 522 I.4. Siyasi Ve İdari Yap 523 I.5. Ekonomi 523 II. SAĞLIK SİSTEMİ 526 II.1. Genel Sağlık Durumu 526 II.2. Ulusal Sağlık Hizmeti Sisteminin Tarihi 526 ll.3. Sağlık Sisteminin Yapısı 529 II.3.1. İngiltere 530 II.3.2. Galler Bölgesi 533 II.3.3. İskoçya 535 II.3.4. Kuzey İrlanda 538 II.4. Sağlık Hizmetlerinin Sunumu 538 II.5. Sağlık İnsangücü 543 II.6. Sağlık Sisteminin Finansmanı 544 II.7. Sağlık Harcamaları. 546 II.8. İlaç Ve Teknoloji 547 II.9. Reformlar 547 III. BİRLEŞİK KRALLIK VE TÜRKİYE SAĞLIK SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 549 KAYNAKLAR 552

4 518 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri ÖZET Birleşik Krallık sağlık sistemi her yönden köklü, gelişmiş, tamamen kamu hizmeti ve finansmanı esasına dayalı bir yapılanmaya sahiptir ve toplumun tamamını kapsar. İşi olan veya olmayan herkesin sağlık hizmeti ihtiyaçları devlet tarafından, Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) adlı kamu örgütünce, ağırlıklı olarak kamu kaynakları kullanılarak karşılanmaktadır. Birleşik Krallık Kapsayıcı / Bütüncü / Tekçil tipte sağlık sistemi uygulayan en tipik ve örnek ülkedir. Kişi gelirlerinin yüksek olmasına rağmen kapsayıcı sistemin uygulanmakta oluşu, toplumun sağlık hizmetlerine verdiği önemin göstergesi kabul edilmektedir. Birleşik Krallık, ekonomisi gelişmiş bir ülkedir. Bu ortamda insanların yaşam şartları yüksek düzeydedir. Bu şartların sağlık üzerindeki etkisi olumlu yöndedir. Çevre, beslenme, eğitim, alt yapı, ekonomi gibi sağlık statüsünü belirleyici etmenler sağlığı geliştirici yöndedir. Bu imkânın temel kaynağı, ülkenin ekonomik açıdan gelişmiş olması, yeterli kaynaklarının bulunması, iyi bir eğitim sisteminin olması, görevlilerin görevlerinin bilincinde ve hizmet etme arzusu içinde olmalarıdır. Bu şartlar altında, kişilerin sağlık hizmetlerini yeterince almaları ekonomik ve bilinçsel açıdan mümkün olacağından, ülke refah yönelimli bir sağlık politikası izlese dahi, başarılı olma imkânı yine de yüksek olacaktır. Sistemin en üst kademesi Sağlık Bölümü (bakanlığı) adlı hükümet birimidir. Bir sekreter (bakan) tarafından yönetilir. Sağlık Bölümü nün asıl hizmet birimleri yerel ve bölgesel yapıdadır. Merkezi yönetimin rolü daha çok, politika belirleme ve finansal kaynak sağlama şeklindedir. Birleşik Krallıkta sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde ağırlık yerel yönetimlerdedir. Üzerlerinde katı bir baskısı söz konusu değildir. Yerel yönetimlerin yönetim ve uygulama alanında uzman sağlık yöneticileri de yer alır. Birleşik Krallıkta sağlık hizmetlerinin sunumunda koruyucu ve birincil sağlık hizmetlerine çok fazla önem verilmektedir. Sağlık sisteminin temelini koruyucu hekimlik oluşturur. Uzman Genel Pratisyenlerin genel sağlık düzeyini yükseltmek amacıyla aile hekimliği niteliğinde hizmetler sunmaktadır. Sağlık personeli sayısı Amerika ve Kıta Avrupası na göre daha geridedir. Ancak bu durum hizmet sunumunda aksamalara değil, kuyrukların uzamasına yol açmaktadır. Arz ve talep genel olarak kamu mali kaynakları ile finanse edilmektedir ve hizmet satın alma yetkisi olan kuruluşlar yerel kuruluşlardır. Temel sağlık hizmetleri esas olarak pratisyen hekimler tarafından ve sağlık merkezlerindeki profesyoneller tarafından sunulmaktadır.

5 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 519 Hastahaneler genel olarak kamu hastahaneleridir. Özel hastahaneler ağırlıklı olarak özel sağlık sigortalılarına ve kişisel doğrudan (cepten) ödeme yapanlara hizmet vermektedirler. Ülkede özel sektör sağlık hizmetleri serbest olmasına karşın, kamu hizmetlerinin yeterliliği sebebiyle fazla bir önem taşımamaktadır. Hizmet arz ve talebinde özel sektörün payı çok azdır. Bu tablonun sonucu olarak bebek ölümleri, salgın hastalık ölümleri, anne ölümleri Birleşik Krallıkta en düşük düzeydedir. Birincil sağlık hizmetlerinin etkili olamadığı kanser, kalp-damar hastalıkları, AIDS gibi alanlarda ikincil ve üçüncül sağlık hizmetlerine başvurulmaktadır. Nüfusun yaşlı olması nedeniyle kalp-damar hastalıkları ve organ yaşlanmasına bağlı hastalıkların görülme oranı yüksektir. Birleşik Krallıkta, doğurganlık oranı oldukça düşüktür.

6 520 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri

7 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 521 BİRLEŞİK KRALLIK SAĞLIK SİSTEMİ l. ÜLKE TANITIMI RESMİ ADI : Büyük Britanya Ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı NÜFUSU : 59,2 milyon (2002 resmi tahmini) YÜZÖLÇÜMÜ : km 2 RESMİ DİLİ : İngilizce BAŞKENT : Londra SİYASAL REJİMİ : Anayasal Monarşi PARA BİRİMİ : Sterlin (7/2). I.1. Coğrafya Birleşik Krallık adı İngiltere, Galler ve İskoçya dan oluşan Büyük Britanya ile Kuzey İrlanda yı içeren siyasi ve idari yapıyı tanımlar. Kıta Avrupa sının kuzeybatısında yer alan Britanya Adaları km2 lik bir yüzölçümüne sahip bulunmaktadır. Bu adaların en büyüğü Büyük Britanya, ikinci en büyüğü ise Büyük Britanya adasının batısında bulunan ve üzerinde Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti nin yer aldığı adadır. Büyük Britanya adasının kuzeyinde bulunan İskoçya nın batısında Hebrides takım ada topluluğu yer alırken İskoçya nın kuzeydoğusunda Orkney ve Shetland adaları sıralanmaktadır. Bütün bu adalar İngiltere ye bağlıdır. Ancak, İngiltere ile Fransa arasında yer alan Channel Adaları ile İrlanda Denizindeki Isle of Man adası, uluslararası ilişkiler ve güvenlik bakımından Birleşik Krallığa bağlı bulunmaktadır. Birleşik Krallık ın kilometrekarelik yüzölçümünün kilometrekarelik kısmı İngiltere ye aitken, İskoçya , Galler ve Kuzey İrlanda kilometrekarelik alanı kapsamaktadır. Başkenti Londra ( ) olan ülkenin diğer önemli şehirleri ise Birmingham ( ), Leeds ( ), Glasgow ( ) ve Sheffield ( ) dır. Ülke topraklarının yaklaşık %71 lik kısmı ekilmeye müsait alan ve çayırlardan, %10 luk kısmı ormanlık alanlardan %19 luk kısmı ise şehirlerden oluşmaktadır (7/2). I.2. Tarih Ülkenin temellerini Avrupa'dan gelen toplumlar oluşturmuştur. M.Ö. 1. Yüzyıldan 5. Yüzyıla kadar Galler ve İngiltere, Romalılar tarafından işgal edildi; Roma Devleti'nin çökmesi ile ada halkı her tarafa yayıldı. 7. Yüzyılda Anglo-Sakson Krallığı kuruldu. 8. ve 9. Yüzyıllarda Birleşik Krallık'ın doğu ve kuzeydoğusu Norveç ve Danimarka'dan gelen Vikingler'in hakimiyetine girdi. 1066'da İskoçya da krallık ilan edildi. Fransa ile olan toprak anlaşmazlığı sonucu 100 Yıl Savaşları ( ) meydana geldi. Daha sonra Birleşik Krallık ta taht kavgaları oldu.

8 522 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri 1500'lü yılların ortası ile 1600'Iü yılların başları arasında Birleşik Krallık altın çağını yaşadı. 18. yüzyılın başlarında Büyük Britanya Devleti kuruldu. 1760'lı yıllarda Fransa'nın, Hindistan ve Kuzey Amerika'daki üstünlüğüne son vererek buralarda hakim duruma geçti. Birleşik Krallık'ın deniz aşırı ticareti, sanayi inkılabı ile doruk noktasına yükseldi. Sömürgeleri sayesinde dünyanın dörtte birlik bölümünde etkin oldu. 19. yüzyılın sonlarından itibaren sömürgelerinde başlayan bağımsızlık hareketi ile eski gücünü kaybetmeye başladı. Almanya ve Rusya'nın yanında 1. Dünya Savaşı'na katılan Birleşik Krallık, büyük kayıplara uğradı. Kuzey İrlanda, Birleşik Krallık bünyesinde kalırken 1922'de Güney İrlanda bağımsız bir cumhuriyet haline geldi. 2. Dünya Savaşı'nda Londra, Alman uçaklarının ağır bombardımanına uğradı. 1950'de iktidara gelen Sosyalist İşçi Partisi ulaşımdan madenciliğe, elektrik ve gaz dağıtımına kadar faaliyet gösteren özel işletmeleri devleştirildi; ancak 1970 ve 1980'li yıllarda iktidarı alan muhafazakar partiler, bu kez devletleştirilen işletmeleri özelleştirdiler. 1960'lı yıllardan itibaren Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık içinde kalmasını isteyen ve çoğunluğu oluşturan Protestanlarla, bağımsız bir devlet olmasını isteyen Katolikler arasında mücadeleler başladı ve 1980'li yıllarda şiddet ve terör olayları tırmandı; çok sayıda insan hayatını kaybetti. 1994'te Kuzey İrlanda'nın Katolikleri ve Protestanları arasında ateşkes antlaşması imzalanmasına rağmen şiddet olayları zaman zaman devam etmektedir (4/1). I.3. Nüfus Yapısı Ülkede 2001 yılında gerçekleştirilen son nüfus sayımı verilerine göre İngiltere nin nüfusu 58,8 milyon kişidir. Düşük doğum oranları ve yükselen yaşam şartlarına bağlı olarak ülke nüfusu giderek yaşlanmaktadır yılı nüfus sayımı, ülkede ilk kez toplam nüfusun %21 ini oluşturan 60 yaş üstü nüfusun, 16 yaş altı nüfusu (%20) aşmış olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer Batı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi İngiltere nin de gelecek 10 yıllık dönemde emekli nüfusun çalışan nüfus üzerinde yarattığı yük ile karşı karşıya gelmesi beklenmektedir. Özellikle son yıllarda İngiltere deki nüfus artışının arkasında yatan önemli nedenlerden biri de ülkeye yönelik göçün artması olmuştur. Bu göçmenlerin büyük bir kısmı Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden gelmektedir. AB üyesi ülkelerden ülkeye yönelik göçte son yıllarda önemli bir değişiklik görülmemiş olmakla beraber Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda dan göç eden nüfusta artış gözlenmektedir. Diğer taraftan ülke dışına göç edenler de genellikle AB üyesi ülkeler ile bu ülkelere yönelmektedir. Ülkeye yönelik iltica talepleri özellikle 1990 lı yılların sonunda artış göstermiştir. Diğer Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ülkeye artan göç medya ve nüfusun büyük bir kısmı tarafından hoş karşılanmamaktadır. Son 20 yıl içinde İngiltere nin nüfusu %5 oranında artarak Birleşik Krallık nüfusunun %83,5 lik kısmını oluşturur hale gelmiştir.

9 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 523 Nüfusta en büyük artış, bölgenin ekonomik dinamizmine de paralel olarak güney doğu İngiltere de gerçekleşmiştir. Birleşik Krallık nüfusu büyük ölçüde kentlerde yoğunlaşmaktadır. Nüfusun %90 ı kentlerde yaşamaktadır. Yine son 20 yıl içinde Londra nüfusu da %5 oranında artış göstermiştir. Buna karşılık Liverpool nüfusunun %15, Manchester nüfusunun da %15,1 oranında azalmasına bağlı olarak Kuzey İngiltere nüfusunda azalma gerçekleşmiştir. Ülkede 1990 lı yılların ortalarından itibaren istihdam giderek büyümüş, çalışan nüfus yılları arasında yaklaşık 2,5 milyon kişi artış göstermiştir. Yapılan bir çalışmaya göre işsizlik, 1993 yılındaki %10,2 düzeyinden 2003 yılında %5 e kadar gerilemiştir (7/4,5). I.4. Siyasal Ve İdari Yapı İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda dan oluşan Birleşik Krallık, Monarşi ile yönetilen bir ülke olup, anayasa adı altında düzenlenmiş tek bir metin bulunmamakta, bunun yerine ülke, anayasa gücündeki yazılı mevzuat, yıllar itibariyle oluşan içtihatlarla örf ve adet hukuku ve uluslararası sözleşme hükümlerine dayalı olarak yönetilmektedir. Anayasa niteliğindeki anılan mevzuat Meclis tarafından çıkarılan yeni kanunlar ve anlaşmalarla değiştirilebilmektedir. İngiltere Parlamentosu Avam Kamarası ve Lordlar Kamarası ndan oluşmaktadır. Toplam 659 üyesi bulunan Avam Kamarası nın üyeleri beş yılda bir yapılan seçimlerle belirlenmektedir. İşçi Partisi çoğunluk hükümeti tarafından gerçekleştirilen reformlarla soydan geçme asilzadelerin Lordlar Kamarasına katılma hakları sona erdirilmiş, vasiyet yoluyla devredilen Lordluk unvanı (hereditary peer) feshedilmiştir. Diğer taraftan Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda ya merkezden bir dizi yetki devri anlamı taşıyan değişiklikler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda 1997 yılında Galler ve İskoçya da yapılan referandumla, Merkezi Hükümetin ekonomi ve para politikası, dış politika, savunma ve ulusal güvenlik dışında kalan, eğitimden sağlığa, adalet hizmetlerinden ulaşım ve tarım politikalarına kadar bir dizi yetki 6 Mayıs 1999 tarihinde İskoçya Parlamentosu ve Galler Assamblesine aktarılmıştır yılında imzalanan The Good Friday Agreement adıyla bilinen anlaşmanın Kuzey İrlanda da yapılan referandum sonucunda onaylanması ile, yapılan seçimler sonucunda oluşturulan Kuzey İrlanda Asamblesi de Aralık 1999 itibariyle çalışmalarına başlamıştır (7/3). I.5. Ekonomi Almanya ekonomisinin dörtte üçü büyüklüğünde olan ve Fransa ile dünyanın dördüncü büyük ekonomik gücü olmak için yarışan İngiltere ekonomisinde GSYİH nin yaklaşık %70 lik kısmı özel tüketim kaynaklıdır. Diğer pek çok gelişmiş ülkede olduğu gibi İngiltere de de imalat sanayinin GSYİH deki payı giderek azalmaktadır.

10 524 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Bununla beraber, İngiltere de sanayi sektörünün payı diğer sanayileşmiş ülkelere göre daha fazla azalmış ve milli gelirin %20 sinin altına kadar gerilemiştir. II. Dünya Savaşı nı izleyen dönemde İngiltere nin imalat sanayi ürünlerinde yaratmış olduğu ticaret fazlası zaman içinde giderek erimiş ve 1980 lerin başında tamamen ortadan kalkmıştır. O yıllardan günümüze kadar, ülke bu alanda yapısal hale dönüşen ve oldukça büyük ticaret açığı vermektedir ler ve 1990 ların başlarında ülkede yaşanan iki önemli ekonomik durgunluk dönemi de imalat sektöründeki bu daralmayı kısmen tetikleyen faktörlerden olmuştur. Her iki kriz, sektörde üretim kapasitesi ve istihdam bakımından ciddi azalmaya yol açmış, bu eğilim, ekonominin düzlüğe çıktığı dönemlerde de tersine dönmemiştir. Diğer taraftan, 1997 yılından bu yana, imalat sanayi firmaları bu olumsuz etkilerin yanı sıra, değerli döviz kurunun dış pazarlarda rekabet gücü bakımından yarattığı zorluklarla da mücadele etmek durumunda kalmıştır. Tekstil gibi bazı geleneksel sanayilerin önemini giderek yitirdiği İngiltere de, elektrik ve optik cihazlar, suni sentetik elyaflar ve kimyasal maddeler gibi bazı sektörlerde ülke uluslararası rekabet gücünü korumaktadır. Ülkenin imalat tabanında, kalite standartları ve verimlilik üzerinde yarattığı yayılma etkisi ile doğrudan yabancı yatırımların önemli bir etkisi bulunmaktadır. Yabancı yatırımlar, özellikle otomotiv sektörü gibi yok olmaya yüz tutan bazı sektörlerde yeniden canlanma yaratmış, Japon, Amerikan ve Fransız firmalar ülkede imalat tesisleri kurmuştur yılında ülkede yaklaşık 1,8 milyon otomobil üretilmiştir. Bu rakam, 1984 yılı üretim rakamının iki katından fazla olmanın yanı sıra ülkeyi Almanya, Fransa ve İspanya nın ardından Avrupa Birliği nin dördüncü en büyük otomobil üreticisi haline getirmiştir. Ülkeye yönelen doğrudan yabancı yatırımlar aynı zamanda İngiltere yi Almanya dan sonra Avrupa Birliği nin ikinci en büyük yarı-iletken üreticisi haline getirirken, bilgisayar yazılım sanayinin de güçlenmesinin en önemli nedeni olmuştur. Ülkede faaliyet gösteren bu yabancı yatırımcılar işletmeye yönelik Ar-Ge faaliyetlerine yapılan harcamaların da yaklaşık üçte birlik kısmını gerçekleştirmektedir. Üretimde yüksek verimlilik ve elverişli iklim koşullarına bağlı olarak İngiltere nin tarım sektörü, ülkenin toplam gıda ihtiyacının yaklaşık üçte ikisini karşılayabilmektedir. Ülkenin ılıman iklimi ve yıl içine dengeli bir biçimde dağılan yağışlar sayesinde İngiltere nin çok geniş bir ürün yelpazesi bulunmakta ve üretim sezonu oldukça uzun olmaktadır. Ormancılık ve balıkçılık sektörleriyle beraber tarım sektörü ülke GSYİH sinin sadece %1 lik kısmını oluşturmaktadır. Bu sektörde çalışan nüfus, ülke toplam nüfusunun %2 si düzeyinde seyretmektedir. Bu oran, diğer pek çok gelişmiş ülke ile %5 olan AB ortalamasından daha düşüktür. İngiltere deki çiftlikler, ortalama 70 hektar ile AB standartlarına göre oldukça büyük sayılmaktadır.

11 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 525 Verimlilik düzeyinin yüksekliğine rağmen İngiliz tarım sektörü son yıllarda gerek fiyatların düşmesi, gerekse oldukça değerli olan döviz kurları sebebiyle ciddi bir kriz yaşamaktadır. Bu durum tarımsal nüfusun gelirlerinin düşmesine neden olmuş, ayrıca 2001 yılında patlak veren şap ve deli dana hastalıklarından dolayı ülkede ciddi bir gıda sorunu yaşanmıştır. Yaşanan bu hastalıklar, ülkede kullanılan tarımsal üretim tekniklerinin de sorgulanmasına yol açmış, gıda güvenliği ve gübre kullanımı konusunda tüketicilerin endişeleri artmış ve bu durum organik gıdaya yönelik talepte önemli bir artışa sebep olmuştur. Böylelikle organik üretime ayrılan tarımsal alanlar ve bu alanda faaliyet gösteren üreticilerin sayısında önemli bir artış olmuştur yılı itibarıyla ormanlık alanlar 2,8 milyon hektar ile ülke topraklarının yaklaşık %10 luk kısmını kapsamaktadır. Bu alanların 0,9 milyon hektarlık kısmı Ormancılık Komisyonu nun kontrolü altındadır. Diğer AB ülkelerine göre orman alanı oldukça az sayılabilecek ülke, ağaç ve orman ürünleri talebinin yaklaşık %85 lik kısmını ithalat yoluyla karşılamaktadır. Bununla beraber, son yirmi yıl içinde ağaç ürünleri üretiminde ciddi bir artış olmuştur. Diğer taraftan, dolaylı olarak ve doğrudan önemli bir istihdam ve gelir kaynağı olan balıkçılık sektörü, ülke ihtiyacının yaklaşık üçte ikisini karşılamaktadır (7/5,8).

12 526 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri ll. SAĞLIK SİSTEMİ II.1. Genel Sağlık Durumu 2002 yılı verileri ile genel sağlık durumu en yüksek olan bölge İngiltere dir. Erkeklerin %66 sı ve kadınların %62 si sağlıklıdır. Bu oran Birleşik Krallık içersinde Galler Bölgesinde en düşüktür (%59 Erkekler ve %60 Kadınlar). En genç ve en yaşlı grup arasındaki sağlık durumu bakımında eşitsizlik en çok Kuzey İrlanda dadır yaş arası grubun %74 ü, 75 yaş ve üstü grubun ise %23 ü sağlıklıdır (2/38). Birleşik Krallıkta bebek ölüm oranları son otuz yılda belirgin bir şekilde azalmıştır yılında 1,000 canlı doğum başına ölüm oranı 17.9 iken 2003 yılında 5.3 e gerilemiştir. Yeni doğan ve neaonatal bebek ölüm oranlarında da önemli ölçüde azalma olmuştur (2/32). Bütün ülkede 100,000 kişi başına kızamık görülme oranı 89 a düşmüştür. Rapor edilen kızamıkçık vakalarında aynı zaman aralığında artış olmuştur. Bu vakalar yaşa aralığındaki kişilerin düşük bağışıklama (aşılama) oranları nedeniyle yüksek seyretmiştir. Ancak 1988 yılında rutin aşılama programının uygulanmaya başlamıştır. Söz konusu oranın artmaya devam edeceği beklenmemektedir. Galler ülkedeki kızamıkçık vakalarında en yüksek orana sahiptir. Oran 1994 yılında 100,000 kişide 4 iken 2004 yılında 58,8 olmuştur. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların görülme oranlarında İngiltere Krallık içerisindeki diğer ülkelere göre en yüksek görülme oranına sahiptir. İngiltere de sifilis vakalarının görülme oranı yılları arasında 7 kat artarak 100,000 kişide 7.1 oranında olmuştur. Söz konusu oran kadınlarda 3 kat artarak 2004 yılında 100,000 kişide 1.0 olarak gerçekleşmiştir ve 2004 yılları arasında ülkede HIV vakalarının görülme oranları yaklaşık ikiye katlamıştır. Oran 1985 yılında bir milyon kişi başına 66.5 iken 2004 yılında olmuştur. HIV ölüm oranları 2004 yılı verileri ile bir milyon kişide 9.3 tür (2/45,46). Sakatlanma ve ölüm ile sonuçlanan trafik kazalarının görülme oranlarında 1999 ve 2004 yılları arasında azalma olmuştur yılında İskoçya da kazaların yaklaşık beşte biri ölüm ve sakatlanmalar ile sonuçlanıyorken 2004 yılında bu oran %16 ya gerilemiştir. Söz konusu oranlarda İngiltere ve Galler Bölgesinde de azalma olurken, Kuzey İrlanda da oran biraz artmıştır (2/40). Sigara kullanma oranlarında ülke içerisindeki en yüksek oran İskoçya dadır. Kuzey İrlanda ise ülke içerisinde en az sigara kullanımın olduğu bölgedir (2/50). II.2. Ulusal Sağlık Hizmeti Sisteminin Tarihi 1948 Yılından Önceki Sağlık Hizmetleri: NHS den önceki dönemde sağlık hizmetlerine ulaşım ve kapsamı alanında büyük problemler söz konusuydu. İşçiler ücret ödemeksizin doktora gidebiliyorlardı. Ancak aileleri bu kapsamında dışında kalıyordu. Hastahaneler ücretliydi ve yoksulların çok küçük bir kesimi bu hizmetlerden yararlanırken ödeneklerden faydalanıyordu. Ücretsiz sağlık hizmeti de geniş çapta tanınmış olmasına rağmen kişilerin bu haktan faydalanımı yok denecek kadar azdı.

13 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi yüzyıl boyunca hayırseverler ve sosyal reformcular yoksullara ücretsiz tıbbi yardım sağlamayı denemişlerdir yılında günümüzde Kraliyet Serbest Hastahanesi (Royal Free Hospital) olarak bilinen bir dispanser kurulmuştur. Dispanser ücretsiz olarak senede hastaya bakmıştır. Hayırsever ve gönüllü olarak hizmet veren hastahanelerin yanı sıra büyük şehirlerdeki yerel idareler de Belediye Hasthaneleri (Municipal Hospitals) aracılığıyla sağlık hizmeti sunmuşlardır (15/3) yılında Sir William Beveridge hükümet tarafından Sosyal Sigorta Ve İlgili Hizmetler adlı bir araştırma kurulunun başına getirildi. Araştırma raporu 1942 yılında yayınlanmış ve savaş sonrasında yasal düzenlemelerle son halini almıştır. Beveridge Raporu düşük işsizlik oranın olduğu bir dönemde hazırlanmış olmasına rağmen istihdamın savaş nedeniyle yüksek olduğunun ve gelecek ile ilgili kaygıların farkına varılarak kaleme alınmıştır. Raporda tam istihdamın ve planlı ekonominin önemi belirtilmiştir (14/21). Beveridige Raporu sürekli gelirin kesintiye uğraması ve yok olmasına karşı bir sosyal sigorta planı önermiştir. Planda sosyal sigorta fonunun çalışan ve işverenler tarafından ödenen katkı payları ile finanse edilmesi öngörülmüştür. Plana göre tüm çalışanlar ile serbest çalışanlar zorunlu olarak sisteme dahil edilecekti. Ayrıca kişiler isterse isteğe bağlı sigorta da yaptırabileceklerdi (14/24) yılında hükümet resmi bildiri (White Paper) yayınlamış ve rapora cevap vermiştir. Beveridge Raporu hastalık, dul kalma, yaşlılık ve işsizliği kapsam altına alan bir sosyal sigorta planı olarak geniş çapta kabul etmiştir. Katılımlar zorunlu olmuş, tüm çalışan nüfusu kapsayan sabit oranlı katkı payı ödenmeye başlanmıştır (14/28) : Bu dönemde savaş sonrası ekonomik problemler nedeniyle finansman ve yönetsel yapının oluşturulmasında zorluklarla karşılaşılmıştır. Aile Hekimliği kurumu ve NHS sistemi ve aile hekimliği NHS sisteminin giriş kapısı olmuştur. Aile hekimleri havale edici ve ilaç reçete edici bir rol üstlenmişlerdir. Ayrıca diş sağlığı hizmetleri de verilmeye başlanmıştır. Halk sağlığı merkezleri kamudan sağlanan fonlarla teçhizat ve yapı olarak yenilenmişlerdir. Halk sağlığı merkezleri pratisyen hekim, diş hekimi ve diğer sağlık çalışanları ile sağlık hizmeti vermeye başlamışlardır (15/5-7) yılında, Beveridge raporunun yayınlanması etkili oldu. Sağlık güvencesi dahil kamu sosyal güvence düzenleme ve harcamaları yeniden yapılandırıldıkları planlamaydı : NHS, kuruluşunun ardından geçen ikinci on yılında kurumlarıyla oturmaya başlamıştır. Tedavi iyileşmiş, daha iyi ilaçlar kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönemde polio aşısı uygulanmaya başlanmış, kronik böbrek rahatsızlıkları için diyaliz ve kanser tedavisinde kemoterapide ilerlemeler olmuştur. Tröstlerin gelişmesine rağmen hastahane hekimleri ve pratisyen hekim ödemleri ile ilgili problemler yaşanmıştır.

14 528 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Hükümet ve pratisyen hekimler arasındaki müzakereler sonucunda grup uygulamaları yeniden gözden geçirilmiş ve geliştirilmiştir. Bu dönemde daha iyi yönetim politika önceliği olmuştur. Klinisyen ve yöneticilere hasta ve faaliyetleriyle ilgili daha geniş bilgi veren Hastahane Etkinlik Analizi (Hospital Activitiy Analysis) uygulanmaya başlamıştır yılında NHS nin hastahaneler, pratisyen hekimler ve Bölgesel Sağlık Otoritelerinden oluşan üç bölümlü ayrık yapısını eleştiren ve birleştirilmelerini savunan Porritt Raporu yayınlanmıştır. Savaşta tahrip görmüş ve teçhizat olarak günün şartlarına uymayan sağlık kurumlarının yenilenmesini içeren Enoch Powell Hastahane Planı 1962 yılında yayınlanmıştır ve nüfusu ve üzerinde olan bölgelerdeki genel hastahanelerin geliştirilmesi sağlanmıştır yılında hemşirelik sisteminin yapısı ve hastahane idaresindeki çalışanların geliştirilmesi konusunda tavsiyelerde bulunan Salmon Raporu yayınlanmıştır. Yukarıda bahsedilen gelişmeler sonucunda üç bölümlü NHS yapısının sakıncaları azaltılmış oldu (15/8-10) : 1968 yılında klinik ve örgütsel iyimserlik NHS sistemini yaygınlaştırmıştır. Tıbbi alet ve yöntemlerde, doku ve organ naklinde ilerlemeler olmuştur. Hükümetin Hastahane Planı sayesinde hastahane hizmetlerinde artışlar sağlanmıştır. Salmon Raporu nun sonucu olarak hastahane hemşirelik hizmetlerinin yapısı ve hemşire eğitiminde ilerlemeler olmuştur. Bilgisayarlı sağlık hizmeti ve klinik bütçeleme konusunda bilgi teknolojilerinden faydalanılmaya başlanmıştır (15/11,12) : Bu yıllar NHS sisteminin finansal olarak sınırlarının farkına varıldığı dönem olmuştur. NHS kendi başarısının kurbanın olmaya başlamıştır. Yeni teknolojilerin uygulanmaya başlaması ile karmaşık tedavi yöntemleri de uygulanmaya başlamıştır. Ancak bu gelişmeler nüfusun sağlık hizmetlerinden beklentisini ve sağlık hizmeti ihtiyacı olan yaşlı nüfusu da artırmıştır yılında petrol krizi hizmetlerin finansmanında problemlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. NHS yönetimi etkililiği artırmayı denemiş ve 1979 yılında sektörde öncelik ayarlaması yapmıştır yılında NHS yeniden yapılandırılmıştır. Bu dönemdeki NHS politikalarında hastahane tedavisinden birincil bakım ve halk sağlığı hizmetlerine doğru kayma görülmüştür (15/14,15) : Bu dönemde NHS kuruluşundan bu yana en önemli kültürel değişiklikleri tecrübe etmiştir. İçsel piyasa denen yurt içi özel kaynakları sisteme dahil etmiştir. Bu amaçla 1989 yılında resmi bildiri (White Paper) yayınlamış ve 1990 yılında NHS Ve Toplum Sağlığı Yasası (NHS and Community Care Act) çıkarılmıştır yılındaki NHS Ve Toplum Sağlığı Yasasından önce bütün NHS sistemi tek merkezli yapısal bürokrasi ile işletiliyordu.

15 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 529 İçsel piyasanın oluşturulması ile hizmet sağlayıcılardan hizmet satın almak için müşterilere (sağlık otoriteleri ve bazı aile hekimlikleri) bütçe verilmeye başlanmıştır. İçsel piyasa içerisindeki sağlık örgütleri de NHS tröstlerine dönüşmüş, kendi yönetimleri ve birbirleri ile rekabet eden bir yapıya dönüşmüştür yılında 57 NHS tröstü (NHS yı temsilen hizmet veren özel ve gelişkin kuruluşlar) sisteme dahil olmuştur yılında bütün sağlık hizmetleri NHS tröstleri tarafından sağlanmaya başlamıştır (15/17,18) Yılından Günümüze: Bu dönem bilgi teknolojilerinin en yoğun kullanıldığı dönem olmuştur. Her kişi için elektronik kayıtlar tutulmaya ve online olarak ulaşım kolaylığı sağlanmıştır yılının Temmuz ayında sağlık hizmetlerinin 21. Yüzyıla ayak uydurması için NHS sisteminde dönüşüm planlanmıştır. NHS Planı nda daha çok yatak, hastahane, hekim ve hemşire planlanmıştır. Hastahane ve pratisyen hekim uygulamaları için daha az bekleme sürelerine ulaşılması, hastahane tesisleri ve yemeklerinin iyileştirilmesi, yaşlılara sağlanan bakım hizmetlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır (15/20,21) yılı Nisan ayından Güç Dengesinin Değiştirilmesi (Shifting Balance of Power) adlı uygulama ile faal olarak çalışan sağlık personeline otorite ve karar verme konusunda yetkiler tanınmıştır yılında bölgesel tabanlı Birincil Bakım Tröstleri oluşturulmuştur. Aynı zamanda 28 yeni Stratejik Sağlık Otoritesi eski Sağlık Hizmeti Yerel Otoritelerinin yerini almıştır. Bu otoriteler bölgesel sağlık hizmetlerinin uygulanmasında önemli görevler üstlenmişlerdir (15/22). II.3. Sağlık Sisteminin Yapısı Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi (National Health Service: NHS) tüm vatandaşlara sağlık hizmeti sağlamak amacıyla 5 Temmuz 1948 oluşturulmuştur. Ülkede prime dayalı sosyal güvence sistemi uygulandığı halde, NHS sağlık hizmetleri vergilerden finanse edilmekte ve halktan prim veya ücret alınmamaktadır. Sağlık Bölümü (bakanı), yönetimi altındaki NHS aracılığıyla topluma sağlık hizmeti sağlamakla sorumludur. NHS ilk olarak 14 Bölgesel Hastahane Kurulu temelinde örgütlenmiştir. Günümüzdeki NHS üç bölüme ayrılmaktadır: - Hastahane hizmetleri, - Aile hekimleri, diş hekimleri, optisyenler ve eczacılar, - 28 adet Stratejik Sağlık Otoriteleri (Strategic Health Authorities) 1948 yılından bu yana örgüt yapısı ve hizmet sunum şekillerinde değişiklikler yaşanmıştır (15/1). Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi 1948 yılındaki kuruluşundan bu yana en büyük yapısal değişikliklerinden birini 2002 yılında gerçekleştirmeye başlamıştır. Yeni reformlar, 1989 da uygulanan reformlardan daha büyük ölçekli reformlardır. İhtilal niteliğindeki bu reformlar, ülkedeki sağlık sisteminin fonksiyonlarının yürütülmesine yönelik çok önemli etkiler meydana getirmişlerdir.

16 530 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Birleşik Krallığa dahil dört ülkeyi kapsayan Ulusal Sağlık Hizmeti sistemindeki bu hızlı değişimlerin bir sonucu olarak Birleşik Krallıktaki Ulusal Sağlık Hizmeti sisteminin yapısının genel bir çerçevesini çizmek son derece zor olmaktadır (5/3). II.3.1. İngiltere Ulusal Sağlık Planı Temmuz 2000 de yayımlanmış olup, Ulusal Sağlık Hizmeti sistemine yapılacak yatırımlarla ilgili on yıllık planlamaları içermektedir. Bu reformun bir parçası olarak, önceki hükümet tarafından kurulan ve pratisyen hekim merkezli uygulamaların karakterize ettiği iç piyasa yürürlükten kaldırılmıştır (5/3). Sistemin yapısı şöyledir: Sağlık Bölümü Sağlık Bölümü (bakanlığı) (Department of Health) halk sağlığı alanındaki standartların yükseltilmesinin yanında Ulusal Sağlık Hizmeti sistemine liderlik yapma sorumluluğuna da sahiptir. Sağlıktan Sorumlu Devlet Sekreteri (sağlık bakanı) ve Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) baş yöneticisi ile çalışır. Sağlıktan Sorumlu Devlet Sekreteri, Ulusal Sağlık Hizmeti sisteminin fonksiyonları ile ilgili olarak Parlamentoya hesap vermekle yükümlüdür. Ulusal Sağlık Hizmeti sisteminin baş yöneticisi, Devlet Sekreterliği ile Sağlık Bölümü arasında köprü vazifesi görmektedir. Sağlık Bölümünün görevi Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi ve sosyal hizmet organizasyonlarına stratejik liderlik yapmaktır. Bu, aşağıdaki görevleri içerir: - Genel yönlendirmeyi yapmak, - Ulusal Standartların kurulmasını temin etmek, - Kaynakları korumak, - Temel yatırım kararlarını vermek, - Hastalar için seçenekler geliştirmek Sağlık Bölümü içerisindeki bölüm yöneticileri, Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi ve sosyal hizmetler ile ilgili uygulamaları gözetleyen ve alanlarında uzman olan kişilerden teşekkül etmektedir yılı Temmuz ayına kadar, Sağlık Departmanı bünyesindeki Modernizasyon Ajansı, klinisyenlerin ve yöneticilerin sağlık hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik çabalarına destek verme görevini ifa etmiş olup, 2005 yılı Temmuz ayında tasfiye edilmiştir (5/4). Stratejik Sağlık Otoriteleri Sağlık Departmanı çatısı altında 28 adet Stratejik Sağlık Otoritesi (Strategic Health Authorities) bulunmaktadır. Bu otoriteler 2000 yılında Sağlık Hizmeti Yerel Otoriteleri (Local Authority Health Services) yerine kurulmuşlardır. Her bir Stratejik Sağlık Otoritesi yaklaşık 1,5 milyon nüfusu kapsamakta olup, sınırlarının bittiği yerde, sosyal hizmetlerden sorumlu yerel otoritelerin sınırları başlamaktadır. Stratejik Sağlık Otoritelerinin temel fonksiyonları: -Yerel sağlık hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik stratejiler üretmek devamlılığını sağlamak, -Yerel sağlık hizmetlerinin ve bunlara bağlı kurumların kalite performanslarının yüksek tutulmasını ve yüksek performansla çalışmalarını sağlamak

17 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 531 -Yerel sağlık hizmetlerinde kapasite oluşturmak, -Ulusal önceliklerin yerel sağlık planlamalarına entegre edilmesini temin etmek (5/5). Birincil Bakım Tröstleri Birincil Bakım Tröstleri (Primary Care Trusts) kuruluşları, kendilerine NHS tarafından güven (trust) duyularak NHS adına hizmet verdiklerini vurgulamak amacıyla bu ad altında kurulan, sağlık hizmeti sunan kuruluşlardır. Adında Trust kelimesi geçen diğer kuruluşlar da aynı anlayışla adlandırılmışlardır. İngiliz Ulusal Sağlık Hizmeti sisteminin köşe taşı haline gelmiştir. Birincil Bakım Tröstleri, Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi bütçesinin % 75 ini almaktadırlar. Hastahanelerin finansmanı (NHS Tröstleri, Vakıf Tröstleri, Bağımsız Hastahaneler ve Tedavi Merkezleri sözleşmeleri) Birincil Bakım Tröstlerinden sağlanmaktadır. İngiltere genelinde toplam 303 Birincil Bakım Tröstü bulunmaktadır. Her biri 150 ile 300 bin arası nüfusu kapsamı altına almaktadır (5/5). Birincil Bakım Tröstlerinin sorumlulukları: - Hizmetleri planlamak ve güvence altına almak: Birincil Bakım Tröstleri yerel nüfusun ihtiyacı olan sağlık hizmetlerini belirlemek ve bu hizmetleri sağlamakla sorumludur. Birincil Bakım Tröstleri aynı zamanda hastahaneler, diş hekimleri, ruh sağlığı hizmetleri, sağlık merkezleri, eczahaneler ve optisyenler tarafından sağlanan hizmetlerin miktar ve kalitesinin belirlenmesinden de sorumludur. Birincil Bakım Tröstleri sağlık hizmetlerinin bir kısmını kendisi doğrudan sağlamaktadır. Bazı hizmetleri ise hastahaneler gibi diğer örgütlerle anlaşmalar yaparak sağlamaktadır. - Toplum sağlığını iyileştirmek: Birincil Bakım Tröstleri hizmet verdikleri bölgedeki yerel nüfusun sağlığını geliştirmekten sorumludur. - Birincil Bakım Tröstleri Yerel Otoriteler ile NHS örgütlerinin birlikte çalışmalarını sağlamakla sorumludur (5/5). Bakım Tröstleri Bakım Tröstleri (Care Trusts), hem sağlık, hem de sosyal hizmetler alanında faaliyet gösteren Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi organlarıdır. Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi ile yerel otoritelerin birlikte çalışmaya karar vermeleri ile Bakım Tröstleri kurulabilmekte olup, fonksiyonları bu ortak çalışma koşullarına göre belirlenmektedir. Mevcut durumda, sadece küçük boyutlarda bakım tröstleri kurulmuştur. Yine de gelecekte bu kurumların sayısının artacağı beklentileri hakimdir. Bakım Tröstlerinin bulunmadığı bölgelerde, Birincil Bakım Tröstleri ve sosyal hizmetler bağımsız ajanslar olarak çalışırlar (5/5). Ulusal Sağlık Hizmeti Tröstleri Ulusal Sağlık Hizmeti Tröstleri (NHS Trusts) birçok hastahaneyi işletmekte olup, Stratejik Sağlık Otoritelerine karşı sorumludurlar. Ulusal Sağlık Hizmeti Tröstleri, kanser, patoloji ve modernizasyon gibi alanlarda klinik gelişmelerin takip edilmesi ile ilgili büyük sorunlarla karşılaşmaktadırlar (5/6).

18 532 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Şema 1: İngiltere Ulusal Sağlık Örgütünün (NHS) Yapısı DENETLEME Vakıf Kurumlarını Denetleyici Bağımsız Mekanizma PARLAMENTO SAĞLIK DEVLET SEKRETERİ 28 STRATEJİK SAĞLIK OTORİTESİ ULUSAL SAĞLIK HİZMETİ (NHS) TRÖSTLERİ VAKIF TRÖSTLERİ NHS DIŞI ÖRGÜTLER Özel Sağlık Otoriteleri Bağımsız Hastahaneler Ve Tedavi Merkezleri BİRİNCİL BAKIM TRÖSTLERİ İKİNCİL VE ÜÇÜNCÜL BAKIM TRÖSTLERİ -Bakım Tröstleri -NHS Tröstlerinin Hastahaneleri Kaynak: (5) ACP (2005) The ACP Guide to the Structure of Then NHS in The United Kingdom, The Association of Clinical Pathologist, April 2005, s:3

19 Birleşik Krallık Sağlık Sistemi 533 Vakıf Tröstleri Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi Vakıf Tröstleri (Foundation Trusts), Mayıs 2004 te kurulmuştur. Ulusal Sağlık Hizmeti sistemi içerisinde bağımsız bir konumda olan vakıf kuruluşlarıdır. Bu kurumların, kâr amacı gütmeyen yapıları ile sistemde ayrı bir konumları vardır. Vakıf Tröstlerinin sahipleri o yöredeki sivil toplum unsurlarıdır. Sağlıktan Sorumlu Devlet Sekreterliğinin, Ulusal Sağlık Hizmeti sistemindeki Vakıf Tröstleri üzerinde doğrudan bir yaptırım gücü ve bu kurumların yönetim organlarının belirlenmesi ile ilgili bir yetkisi bulunmamaktadır (5/6). Özel Sağlık Otoriteleri Yukarıda belirtilen yapıya ek olarak Ulusal Sağlık Hizmeti sistemine hizmet veren Özel Sağlık Otoriteleri (Special Health Authorities) de mevcuttur. Bunlar bağımsızdırlar ancak, Ulusal Sağlık Hizmetinin diğer unsurları gibi, Sağlık Bölümü yönlendirmelerine uymak zorundadırlar. Bu özel otoritelere Ulusal Sağlık Ve Klinik Üstünlük Enstitüsü (National Institute for Health and Clinical Excellence), Ulusal Hasta Güvenliği Ajansı (National Patient Safety Agency), Ulusal Kan Ve Nakil Otoritesi (National Blood and Transplant Authority) gibi kurumlar örnek verilebilir (5/7). II.3.2.Galler Bölgesi Sağlık Ve Sosyal Hizmetler Bakan ve ilgili komite üyeleri Galler Bölgesi sağlık ve sosyal hizmetlerinden sorumludurlar. Bunun yanında, Ulusal Sağlık Hizmeti yöneticisinin de sosyal hizmet politikası ile ilgili sorumlulukları bulunmaktadır. Politikaların sağlık hizmetleri ve sosyal hizmetler arasında her düzeyde düzenlenmesi çok önemli bir husustur. Yerel düzeyde, komşu yerel sağlık otoritenin seçilmiş üyelerini içeren yerel sağlık kurullarında bu açık bir şekilde ortaya çıkmaktadır (11/3). Bölgesel Ofisler Bölgesel Ofisler (Regional Offices) Galler in kuzey, güneydoğu, ortagüneybatı ve güneybatı bölgelerindeki ofislerden oluşmaktadır. Bölgesel ofisler kendi bölgeleri içerisindeki sağlık ile ilgili faaliyetler üzerinde sorumlulukları vardır. Bu bölgeler büyük miktarlardaki sağlık hizmeti kullanımı için kendi kendine yeter niteliktedir. Resmi olarak görevleri: - Sağlık ve Sosyal Hizmetler politikalarının uygulanmasını sağlamak - Yerel sağlık otoriteleri, kurumları ve kurulları arasındaki ortak çalışmaları desteklemek - Yerel sağlık hizmetleri ve sosyal hizmetler ile gelişmeleri takip etmek (11/3).

20 534 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Şema 2: Galler Bölgesi Sağlık Örgütü Yapısı Kaynak (11) WHO (2004) Health Care Systems in Transition: The Welsh Report, World Health Organization, s:4

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar

Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Eğitim haftası Klaus Halla Geliştirme Müdürü 29.11.2011 Unitec States Luxembourg (1) Norway Switzerland Austria Iceland Belgium

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK *Türkiye de Sağlık

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Reformlar ve Hükümet Programları, Finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 1990 ların başından beri Finlandiya da devlet düzeyinde gerçekleşen

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI Hazırlayan: Prof. Dr. Coşkun Can Aktan SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ Hazırlayan:

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik İdari Özet Türkçe Avustralya Hükümet hizmetlerinin Avustralya nın kültür ve dil bakımından çeşitlilikler gösteren nüfusuna duyarlılığı üzerine bir araştırma

Detaylı

Avrupa hastanelerinde

Avrupa hastanelerinde Avrupa hastanelerinde mesleki katılım Baş hekimler ve hemşireler için anket (PTE1) Baş hekimler ve hemşirelerin hastanede yönetici rolü oynadıkları düşünülmektedir. Aynı zamanda resmi yönetim rolleri de

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İNGİLTERE ÜLKE RAPORU Kasım 2009 A.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Büyük Britanya Birleşik Krallığı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi. Gözlükçülük, Cumhuriyet öncesi Osmanlı İmparatorluğu nda kanunsuz olarak uygulanmaktaydı.

Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi. Gözlükçülük, Cumhuriyet öncesi Osmanlı İmparatorluğu nda kanunsuz olarak uygulanmaktaydı. 1 MEMBER OF 2 Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi Gözlükçülük, Cumhuriyet öncesi Osmanlı İmparatorluğu nda kanunsuz olarak uygulanmaktaydı. 3 Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi Dünya da, gözlükçülük eğitiminin

Detaylı

NÜFUS PLANLAMASI HİZMETLERİNİ YÜRÜTME YÖNETMELİĞİ

NÜFUS PLANLAMASI HİZMETLERİNİ YÜRÜTME YÖNETMELİĞİ NÜFUS PLANLAMASI HİZMETLERİNİ YÜRÜTME YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarih: 6.10.1983; Sayı: 18183 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç: Madde 1 - Bu yönetmeliğin amacı, kişilerin istedikleri sayıda, istedikleri

Detaylı

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Bilgilendirme Toplantıları Ulusal Ajans olarak da bilinen AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen Eğitim

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU Gürhan DEMİREL Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Kasım 2008 Kuzey Ren Vestfalya (Nord Rhein Westfalen) Almanya nın kuzey batısında,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Kamu Hastaneleri Birliklerinde. Genel Sekreterlik Mali Hizmetlerinin Yürütülmesine Yönelik Rehber

Kamu Hastaneleri Birliklerinde. Genel Sekreterlik Mali Hizmetlerinin Yürütülmesine Yönelik Rehber Kamu Hastaneleri Birliklerinde Genel Sekreterlik Mali Hizmetlerinin Yürütülmesine Yönelik Rehber 15.08.2013 KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİK I - MALİ HİZMETLERİN YÜRÜTÜLMESİNE YÖNELİK YAPILANMA

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

Mardin Batman Siirt Şırnak

Mardin Batman Siirt Şırnak Savurkapı Mahallesi Nusaybin Caddesi No: 31 Meydanbaşı Mevki, Mardin T: (+90 482) 212 11 07 F: (+90 482) 213 14 95 info@dika.org.tr www.dika.org.tr Mardin Batman Siirt Şırnak Mardin Yatırım Destek Ofisi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9 FRANSA ÜLKE BÜLTENİ Başkent Resmi Dil(ler) Yönetim Biçimi Cumhurbaşkanı Başbakan Paris Fransızca Parlamenter Başkanlık Tipi Cumhuriyet Nicolas Sarkozy François Fillon Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam Amaç SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönerge nin amacı; Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

Resmî Gazete YÖNETMELİK

Resmî Gazete YÖNETMELİK 27 Ağustos 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29101 YÖNETMELİK Kalkınma Bakanlığından: KALKINMA AJANSLARI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

Avrupa hastanelerinde

Avrupa hastanelerinde Avrupa hastanelerinde hastane idaresi Hastanedeki en yüksek dereceye sahip hemşire için anket (PTM1) (HRN) hemşire mesleğinin kalite faaliyetlerini hastanede yürüten kişidir ve hastanenin tepe yöneticisi

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP)

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin

Detaylı

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Dünya da ekonomi ve sağlık sektörü açısından gelişmişliğin bir göstergesi olan ve gelişmiş ülkelerde neredeyse nüfusun büyük bölümüne sirayet eden Özel Sağlık Sigortalı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI YÖNETİM OTORİTESİNİN GÖREVLERİ VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI YÖNETİM OTORİTESİNİN GÖREVLERİ VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Resmi Gazete Tarihi: 22.06.2012 Resmi Gazete Sayısı: 28331 KIRSAL KALKINMA PROGRAMI YÖNETİM OTORİTESİNİN GÖREVLERİ VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Macaristan a ihracat yapan 246 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU ESNEK GÜVENCE BAĞLAMINDA TÜRKİYE DE SOSYAL GÜVENCE Yasemin KARA Ağustos 2009 İÇERİK GİRİŞ TÜRKİYE HOLLANDA SONUÇ ve DEĞERLENDİRME 2 GİRİŞ 3 Matra Projesinin Temelleri Bu çalışma

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Yaşlı Kişiler için Hizmetler

Yaşlı Kişiler için Hizmetler Yaşlı Kişiler için Hizmetler Yaşlı Kişiler için Hizmetler Merri Community Health Services (Merri Toplum Sağlık Hizmetleri), toplum içindeki yaşlı kişilerin günlük bakım ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, İstanbul Üniversitesi Kariyer

Detaylı

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası Büyümenin ve istihdamın artırılması için 2005 yılında kabul edilen Yenilenmiş Lizbon Stratejisi kapsamında, Avrupa Sosyal modelini yeniden şekillendiren Sosyal Gündem

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Dr. Rana GÜVEN Genel Md. Yrd. 4 Mayıs 2010, Konya

Dr. Rana GÜVEN Genel Md. Yrd. 4 Mayıs 2010, Konya Dr. Rana GÜVEN Genel Md. Yrd. 4 Mayıs 2010, Konya İÇERİK Dünyada ve Ülkemizde İş Sağlığı ve Güvenliğinin Mevcut Durumu İş Sağlığı ve Güvenliğinin Sosyo-Ekonomik Açıdan Değerlendirilmesi İSGB-OSGB Yönetmeliği

Detaylı

01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU

01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU Sayfa No:1 İSTANBUL PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU Faaliyet Raporu İçeriği 1. Raporun Dönemi 2. Ortaklığın Ünvanı 3. Dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan

Detaylı

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Türkiye den AB ne Göç 1961 den itibaren göçün değişen doğası 60 lar : Batı Avrupa da niteliksiz işgücü ihtiyacı

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

Kurum Tabipliklerinin Standardına Dair Tebliğ

Kurum Tabipliklerinin Standardına Dair Tebliğ Sağlık Bakanlığından: Kurum Tabipliklerinin Standardına Dair Tebliğ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler Amaç Madde 1 - Bu Tebliğin amacı; etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Yapısı Ve Sorumlulukları

Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Yapısı Ve Sorumlulukları Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Yapısı Ve Sorumlulukları AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Eğitim Haftası 21. Gün, 11 Nisan 2011 Klaus Halla Geliştirme Müdürü Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Sorumlulukları:

Detaylı

SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI VE AİLE HEKİMLİĞİ

SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI VE AİLE HEKİMLİĞİ SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI VE AİLE HEKİMLİĞİ 1 2 DÜNYA BANKASI 2004 TÜRKİYE SAĞLIK RAPORU Aile Hekimliği Türkiye de birinci basamak sağlık hizmetlerinin özelleştirilmesinin en önemli adımıdır. Bu nedenle

Detaylı

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini,

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini, 19 Ocak 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28887 Turgut Özal Üniversitesinden: YÖNETMELİK TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

T.C. MURATPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü KADIN VE AİLE HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. MURATPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü KADIN VE AİLE HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C. MURATPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü KADIN VE AİLE HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler Amaç

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri 2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 2 Maliye Bakanlığının Yönetim Birimleri Limited Şirketler Kurumlar Ticari işletmeler ve fonlar HANSEL LTD SATIN ALMA KURUMU

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ . HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ GÖREVE YENİ BAŞLAYAN SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN UYUM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz T.C. Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Organizasyon Yapısı. Halk Sağlığı

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ

ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ Madde 1 Hizmetin Konusu Bu Teknik Şartnamenin konusu Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) hizmeti sunan firmalardan temin edilecek

Detaylı

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç 8 Mart 2010 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27515 YÖNETMELİK Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; sağlık hizmeti

Detaylı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Prof. Dr. Serdar SAYAN TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 4. Türkiye Nüfusbilim Kongresi Ankara 6 Kasım 2015 Yaşlılık (Emeklilik) Sigortası Türkiye de çalışanların

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİNİN TÜRKİYE NİN BM ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİNE EK ÇOCUK SATIŞI, ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ EK PROTOKOLÜNE İLİŞKİN İLK DÖNEMSEL RAPORUNA YÖNELİK NİHAİ GÖZLEMLERİ 1. Komite,

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde UZM. ECZ. HARUN KIZILAY GENEL SEKRETER TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 3. Uluslararası İlaç Kullanımını Geliştirme Konferansı,i 14-18 18 Kasım 2011, Antalya Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı