TÜRKİYE İÇİN ENERJİ VERİMLİLİĞİ STRATEJİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE İÇİN ENERJİ VERİMLİLİĞİ STRATEJİSİ"

Transkript

1 Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) Ulusal Enerji Tasarrufu Merkezi (UETM) Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu TÜRKİYE İÇİN ENERJİ VERİMLİLİĞİ STRATEJİSİ Türkiye de enerji verimliliğinin iyileştirilmesi projesi çerçevesinde Hazırlayanlar : Gözden geçirilmiş, Nisan 2004 Teşekkürler

2 Bu rapor, MVV Consultants and Engineers GmbH, Berlin, tarafından hazırlanmış olup ilgili bakanlıkların görüşleri doğrultusunda revize edilmiştir. Rapor, ayrıca, EİE İdaresi Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan Ulusal Enerji Tasarrufu Merkezi (EİE/UETM) uzmanları ile yakın işbirliği içerisinde hazırlanmıştır. Raporda, proje çalışmaları sırasında görüşmeler yapılan kamu kurumlarının büyük ölçekli desteklerinden ve tavsiyelerinden de yararlanılmıştır. Ancak; MVV Consultants and Engineers GmbH, bu belgenin içerdiği tahlillerden ve tavsiyelerden tek başına sorumludur. Bu raporda verilen öneriler, durumun ve ihtiyaçların detaylı analizlerine dayanmaktadır. Lehdar, hiçbir şekilde projeyi önerilen biçimde gerçekleştirmekle sınırlı değildir. Döviz Karşılıkları (Nisan 2003 itibariyle) 1 EURO = TL (Türk Lirası) Ağırlıklar ve Ölçüler (Metrik ve Uluslararası Sistemler) Gcal : Gigacalorie (10 6 kcal); (1 MWh = 0,86 Gcal ) GJ : Gigajoule (10 9 Joule); (1 MWh = 3,6 GJ; 1 GJ = 0,0341 tce; 1 GJ = 0,0239 toe) h : saat kw : kilowatt MW el : Megawatt elektrik (1.000 kilowatt) MW th : Megawatt termik (0,86 Gcal/saat) tce : ton eşdeğer kömür (7*10 6 kcal veya MJ veya 8,14 MWh) toe : ton eşdeğer petrol (10 7 kcal veya MJ veya MWh) yr : yıl

3 Kısaltmalar AB AK BAT BI DPT EBRD EIB EİE EM EnR EPDK ESŞ ETKB ETKK EV EVF GM GSİT GSMH HES HOB IEA IFI KfW KIG KÖİ KSS LPG Mtoe NET ODAÜ OPET PKB PR PUB REK SDG STK ŞTT TD TES TH TR UETM UNFCCC WB / DB YEK YİD Avrupa Birliği Avrupa Komisyonu En İyi Mevcut Teknoloji (Best Available Technology) Bölgesel Isıtma Devlet Planlama Teşkilatı Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası Avrupa Yatırım Bankası (European Investment Bank) Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü Enerji Yönetimi Ulusal Enerji Kuruluşları Avrupa Şebekesi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Enerji Servis Şirketi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji Tasarrufu Koordinasyon Kurulu Enerji Verimliliği Enerji Verimliliği Fonu Genel Müdürlük Gayri safi Yurtiçi Tüketim (enerji balansında kullanılmaktadır) Gayri safi Milli Hasıla Hidroelektrik Santral Isıtma Kazanı Uluslararası Enerji Ajansı Uluslararası Finans Kurumu International Financial Institution (örneğin, WB, EBRD, KfW) Kreditanstalt für Wiederaufbau Kombine Isı ve Güç Üretimi Kamu-Özel Sektör-İşbirliği Kullanım Sıcak Suyu Sıvılaştırılmış Petrol Gazı Mega Ton Eşdeğer Petrol Nihai Enerji Tüketimi (enerji balansında kullanılmaktadır) Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri Enerji Teknolojileri İlerletme Örgütü (AB şebekesi) Program Koordinasyon Birimi Halkla İlişkiler Proje Uygulama Birimi Rasyonel enerji kullanımı Sıkıştırılmış doğal gaz Sivil Toplum Kuruluşları (NGO) Şehir içi Toplu Taşıma Teknik Destek Termik Santral Türk Hükümeti Türkiye Ulusal Enerji Tasarrufu Merkezi United Nations Framework Climate Convention Centre Dünya Bankası Yenilenebilir enerji kaynakları Yap İşlet Devret

4 İÇİNDEKİLER 1 ÖZET STRATEJİNİN KURUMSAL ÇERÇEVESİ İlgili Hedef Gruplar ve Taraflar Türk Enerji Sektörüne Yönelik Uluslararası Yardımlar ve Bağışlar MÜDAHALE Hedefler İhtiyaçların Değerlendirilmesi Ele Alınması Gereken Sorunlar / Gelişme Tavsiyeleri VARSAYIMLAR VE RİSKLER Tüm Varsayımlar ve Riskler Riskler ve Esneklik Mekanizmaları STRATEJİNİN UYGULAMA PROGRAMI Enerji Verimliliği Stratejisi Uygulama ve Faaliyetlerine Genel Yaklaşım Uygulama, Yatay ve Başlatma Faaliyetleri İçin Temel Koşullar Nihai Enerji Tüketim Sektörlerindeki Önlemler Strateji Sonuçlarının Gözlemlenmesi ve Değerlendirilmesi STRATEJİ UYGULAMA TAKVİMİ Türk Hükümeti Tarafından Yürütülecek Faaliyetler için Kısa Vadeli Öncelikler AB Tarafından Desteklenecek Faaliyetler İçin Kısa-Orta Vadeli Öncelikler Uygulama Programı Takvimi SONUÇLAR VE TAVSİYELER EKLER YARARLANILAN KAYNAKLAR... Ek 1 AB Müktesebatının Uyumlaştırılması Amaçlı Ulusal Program ın Enerji Verimliliği Bölümü... Ek 2 Türkiye de Doğal Gaz Kullanımı İle İlgili Mevcut Durum ve Gelecek İle İlgili Projeksiyonlar... Ek 3 Yakın Zamanlı Ekonomik Yeniden Yapılanma İle İlgili Bilgi...

5 BAŞLARKEN Katılım öncesi dönem içinde, Türkiye Ulusal Programı, ülkemizin kısa ve orta vadedeki yükümlülükleri ve sorumluluklarını kapsamakta olup Türk Hükümeti için resmi bir yol gösterici olarak tanımlanabilir. Revize edilen Türkiye Ulusal Programı, TBMM tarafından onaylanmış ve Haziran 2003 tarihinde de yürürlüğe girmiştir. Program, ilgili AB müktesebatı ile uyumlaştırma çalışmaları için detaylı ve stratejik zaman cetvelini içermekte ve enerji verimliliği de bu kapsamda Program dahilindeki konular arasında bulunmaktadır. Bu açıdan, AB Finansal İşbirliği Programı çerçevesinde bir Ulusal Enerji Verimliliği Stratejisinin hazırlanması öngörülmüştür. Türkiye deki enerji verimliliğinin artırılması için gerekli ihtiyaçların değerlendirilmesi Stratejinin temelini oluşturmaktadır. Enerji Verimliliği Stratejisi, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının da üzerinde mutabık olduğu bir belge olarak hedeflenen/bütünleşik programların ve projelerinin geliştirilmesi ve uygulanması için bir temel teşkil edecektir. Bu doğrultuda, EV Stratejisi, konu ile ilgili mevcut yasalar, yönetim yapısı ve ülke genelindeki nihai tüketim sektörlerinde enerjinin durumuna dayanılarak hazırlanmıştır. Bu bağlamda, önerilen organizasyon yapısı ve metodolojik yaklaşım, uluslar arası kuruluşlar da dahil olmak üzere enerji ile ilgili kurum ve kuruluşları; öngörüler ve esneklik mekanizmaları ile birlikte olası riskleri; sektörel bazda uygulama programlarını, bu programların uygulamalarında önerilen önlemlerin etki ve sonuçlarının izlenmesi ve değerlendirilmesini; kısa ve orta vadede Türk Hükümetinin yürüteceği faaliyetler ile AB tarafından desteklenecek faaliyetlerin uygulama takvimlerini kapsamaktadır. Enerji Verimliliği Strateji belgesi, ETKB bünyesinde yer almakta olan EİE/UETM nin koordinatörlüğünde ülke genelinde enerji sektöründeki değişikliklere göre stratejinin etkili ve bütünleşik olarak uygulanmasının sağlanması için ekonomik ve çevresel koşullar göz önünde bulundurularak yenilenebilir ve revize edilebilir.

6 1. ÖZET Bu projenin genel amacı, Türkiye de enerji verimliliğinin, iyileştirilmesidir. Toplam hedef, nihai enerji tüketim sektörlerinde enerji verimliliğini iyileştirmektir. Belirlenen hedeflere ulaşmak için, (i) devlet yönetiminin ve yerel yönetimlerin rasyonel (hedefli ve bütünleşik) bir enerji politikası tanımlanmasında ve uygulanmasında desteklenmesi ve (ii) nihai tüketicilere ve sanayi kuruluşlarına, sektörlerine uygun önlemleri uygulayarak daha iyi verim elde etmelerini sağlamak için ekipman yardımı, danışmanlık firmaları ile ilgili bilgilerin yaygınlaştırılması ve uygun kredi koşullarının belirlenmesi gibi teknik ve finansal destek sağlanması (iii) mevcut idari ve yasal yapının geliştirilmesi, (iv) AB ve destek olabilecek diğer potansiyel kurumların yasal ve idari düzenlemelerin geliştirilmesi ve enerji verimliliğine yönelik bir dizi faaliyetlerin ortaklaşa finanse edilmesi hususlarında Türkiye deki faaliyetleri destekleme niyetlerinin vurgulanması önerilmektedir. Tüm nihai enerji tüketim sektörlerinde enerji verimliliğinin artırılması önünde saptanan engelleri ortadan kaldırmaya yardımcı olmak, enerji verimliliği stratejisinin en önemli görevlerinden biridir. Başlıca nihai tüketim sektörlerinde enerji verimliliğinin artırılması ve yerel kaynakların optimum kullanımının sağlanması, ulusal enerji politikasının ana unsurlarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla, EİE/UETM in ana misyonu, enerjinin rasyonel kullanımını desteklemek ve talep tarafında enerji verimini iyileştirmek için ilgili kurum ve kuruluşlar ile birlikte planlanan ve bütünleşik işbirliği mekanizmalarını oluşturmaktır. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının geliştirilmesi faaliyetleri de yine EİE bünyesinde bulunan Enerji Kaynakları Etüt Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülmektedir. Bu hedeflere ulaşmak için gerekli araç, mevcut devlet kurumlarının ve özellikle EİE/UETM nin güçlendirilmesi ile idari düzenlemelerin, konu ile ilgili AB kurum ve kuruluşlarından veya diğer destek olabilecek uluslararası kurumlardan sağlanacak yeterli düzeydeki know-how ve finansal yardımla geliştirilmesidir. Türkiye de bir Enerji Verimliliği Stratejisinin geliştirilmesi için temel gereklilik, ilgili mevzuatın mevcut durumunun, idari yapının mevcut statüsünün ve ülke genelinde nihai tüketim sektörlerindeki halihazırdaki durumun analiz edilmesidir. Buna göre, Türkiye de enerji verimliliği uygulaması önündeki engelleri saptayan bir ihtiyaçların değerlendirmesi raporu hazırlanmıştır ve bu değerlendirme raporu ayrı bir belge olarak sunulmuştur. Türkiye de enerji verimliliği önlemlerinin etkili bir şekilde uygulanması koşullarından bazıları aşağıda kısaca özetlenmektedir: sayfa 1

7 Destekleyici koşullar Enerji tarifeleri oldukça yüksektir, bu da enerji tasarrufu önlemlerinin ekonomik olarak uygulanabilir olması açısından önemlidir, Merkezi idare kısmında temel idari yapı ve kapasiteler mevcuttur, Enerji verimliliği üzerine AB müktesebatının temel elemanları uygulanmaktadır, Hükümet karar verme sürecinde enerji verimliliği bilinci yeniden oluşmuştur, Türkiye enerji tasarrufu teknolojileri vs. için çok büyük bir pazardır. Serbest piyasa ortamı, enerji (elektrik/gaz) piyasasında kurulmuş olup verimlilik uygulamaları için bir nevi destek niteliği taşımaktadır. AB müktesebatının benimsenmesine yönelik olan Ulusal Program, enerji verimliliği stratejisinin etkili bir şekilde uygulanmasını destekleme potansiyeline sahiptir. Engelleyici koşullar AB ve diğer destek olabilecek kurumlardan sağlamakta olan finansal yardım henüz istenilen seviyeye ulaşmamıştır. Enerji verimliliği hususunda bütünleşik ve programlı bir yaklaşım henüz tam olarak geliştirilmemiştir. Binalarda mevcut ısı yalıtımı ile ilgili yasal düzenlemelere uyulması ve takibinin yasalara uygunluğu yetersiz düzeyde olup geliştirilmesi gerekmektedir. Merkezi düzeyde bir organizasyona dayanan verimlilik politikaları, çoğu zaman uygulama kapasitesinin yetersizliği ve diğer olumsuz koşullar nedeniyle yerel düzeylere ulaşmamaktadır. Mali kaynakların yetersizliği nedeniyle finansman sağlanamamaktadır. Enerji verimliliği strateji taslağı Ankara EİE/UETM de 7 Nisan 2003 tarihinde yapılan çalışma toplantısında ilgili kurumların görüşlerine sunulmuş olup toplantıya çoğunluğu kamu kurumlarından olmak üzere enerji verimliliği ile ilişkili olan 82 kişi katılmıştır. ETKB, 2003 yılında tüm stratejiyi gözden geçirmiş ve revize etmiştir. Enerji sektöründeki paydaşlar, enerji verimliliğinin ülke genelinde daha etkin bir biçimde uygulanmasını olanaklı kılmak için bazı koşulların sağlanması gerektiği hususunda mutakabata varmışlardır ve bu koşullar aşağıda sıralanmaktadır: Enerji Verimliliği Stratejisinin, ilgili kamu kuruluşları tarafından benimsenecek düzeye ulaştırılmasının sağlanması Enerji Verimliliği Stratejisinin Kabul Edilmesi ve ilgili tüm kamu kuruluşlarının stratejiyi benimsemesi Enerji verimliliği programlarının oluşturulması ve mevcut enerji performans göstergelerinin etkin bir biçimde denetlenmesine olanak sağlayacak Yasal çerçevenin oluşturulması. Özellikle enerji verimliliğini iyileştirilmesi yoluyla karbon dioksit emisyonlarının azaltılması hakkındaki 93/76/EEC sayılı ve binaların enerji performansı hakkındaki 2002/91/EC sayılı Konsey Direktiflerinin gerekliliklerini karşılamak için yeni düzenlemelerin oluşturulması Enerji verimliliği çalışmalarını yürüten kamu kuruluşunun (EİE/UETM) ilgili kamu kuruluşları (Bakanlıklar), aracılar ve nihai tüketiciler ile yoğun işbirliğine olanak tanıyan İdari çerçeve düzenlemelerin sağlanması Enerji tasarrufu potansiyeli analizlerine, stratejik programlara ve strateji faaliyetlerinin uygulanmasını sağlamak için, enerji verimliliği çalışmalarından sorumlu olan EİE/UETM de kapasite oluşturulması sayfa 2

8 Kısıtlı bütçe kaynaklarının göz önünde bulundurmak suretiyle gerekli finans mekanizmalarının koşulları Çeşitli nihai tüketim sektörlerinde enerji tasarruf potansiyellerinin belirlenmesi Hedefe yönelik/entegre sektorel ve yatay programlarının geliştirilmesi Yeterli oranda know-how ve tecrübe transferi ile ilgili AB kurumlarından ve diğer uluslararası destek kuruluşlarından teknik/mali destekler. Genellikle AB nin ilgili programlarına katılım yolu ile demonstrasyon projelerinin gerçekleştirilmesi Şekil 1.1, ara görevler, projeler ve dönüm noktalarını tespit etmek suretiyle Türkiye de Enerji Verimliliğinin iyileştirilmesine ve uygulanmasına yönelik, bir bakış açısı sunmaktadır. Türkiye de enerji verimliliğinin etkin bir biçimde uygulanabilmesi için mevcut engellerin incelenmesi çalışmalarının sonuçlarına göre, müdahale ve çalışma programlarının kavramsal yaklaşımları oluşturulmuş bulunmaktadır. Ayrıca, bu programlar dahilindeki faaliyetlerin ana basamakları da saptanmıştır: Kurumsal/Yönetimsel altyapının geliştrilmesi Politika ile ilgili faaliyetler Nihai enerji tüketim sektörlerinde ilgili önlemlerin uygulanması Katılım öncesi dönemi şartları çerçevesinde, Türkiye nin kısa ve orta vadeli zorunluluklarını ve sorumluluklarını içeren ve bu kapsamda ülkemiz için bir yol haritası niteliği taşıyan Ulusal Program, TBMM tarafından hazırlanmış ve benimsenmiş bulunmaktadır. Haziran 2003 te revise edilen Ulusal Program ise ilgili AB müktasebatının uyumlaştırılması için detaylı ve hedefleri belirlenmiş bir zaman cetvelini de kapsamaktadır. Strateji belgesinin EK-1 bölümü, ulusal programda yer almakta olan enerji verimliliği müktesebatı ile ilgili bilgileri içermekte ve ilerlemelere göre düzenli olarak revize edilmektedir. İlerlemenin takibi ve değerlendirmesi ile birlikte uygulamanın önündeki engellere karşı alınacak önlemler, ilgili tüm kamu kurum/kuruluşlarının üst kademe yöneticilerinden oluşan ve ABGS koordinasyonunda oluşturulmuş Ulusal Koordinasyon ve Düzenleme Komitesi tarafından düzenli olarak değerlendirilmektedir. Söz konusu komite, Bakanlar Kurulu na her ay düzenli olarak rapor sunmaktadır. Enerji verimliliği ile ilgili AB programlarına (SAVE, ALTENER, CARNOT, INTELLIGENT ENERGY, TEN) etkin olarak katılım ve uygun AB fonlarından ayrılabilecek yeterli miktarda finansman diğer aday ülkelere (Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri) kıyasla Türkiye için daha büyük bir önem arz etmektedir. Türkiye günümüze kadar AB mali kaynaklarından çok düşük müktarda mali yardım alabilmiştir. Yukarıda adı geçen enerji verimliliği ile ilgili AB programlarına, Türkiye ancak 2002 yılı itibariyle katılabilme hakkını elde etmiş bulunmaktadır. sayfa 3

9 Şekil 1-1: Türkiye de Enerji Verimliliği geliştirme zaman çizelgesi projeksiyonu sayfa 4

10 2. STRATEJİNİN KURUMSAL ÇERÇEVESİ Enerji verimliliği politikalarından ve faaliyetlerinden sorumlu olan ana kuruluşlar ETKB ve Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) / Ulusal Enerji Tasarrufu Merkezidir (UETM). EİE/UETM, tüm nihai tüketim sektörlerinde enerji verimliliğini artırmak için eğitim, etüt, mevzuat, bilinçlendirme ve tanıtım faaliyetlerini yürütmektedir. Ayrıca EİE/UETM Türkiye de DB, AB, JICA, GTZ gibi uluslararası örgütlerle işbirliği içerisinde enerji verimliliği projelerini de yürütmektedir. Enerji tasarrufu ve verimliliğinin sağlanması için politika oluşturulması, işbirliği çalışmaları ve destekleme faaliyetleri genellikle ETKB tarafından ulusal enerji politikaları ve stratejileri çerçevesinde koordine edilmektedir. Sekreterya hizmetleri EİE/UETM tarafından yapılmakta olan Enerji Tasarrufu Koordinasyon Kurulu (ETKK) halkın bilinçlendirilmesi çalışmalarından sorumlu kurumdur. Enerji kaynaklarının etkin biçimde kullanılması sonucunda çevre korunmasına direkt olarak katkıda bulunan enerji tasarrufu ve verimlilik çalışmaları ise EİE/UETM tarafından yürütülmektedir. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü enerji verimliliği ile alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi gibi faaliyetlerin yanında, ulusal su kaynaklarının değerlendirilmesi için projelerin hazırlanması, elektrik üretimi için uygun su kaynaklarının saptanması ve barajlar ve hidroelektrik tesisleri ile ilgili teknik ve fizibilite raporlarının hazırlanması gibi faaliyetlerden de sorumludur. Şekil 2.1, uzman görüşlerine dayanarak hazırlanmış olup, enerji verimliliği ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları arasındaki idari ilişkileri göstermektedir. ETKB ye bağlı bir kurum olan EİE/UETM birçok sektörle (bina, ulaşım, sanayi ve çevre gibi) yatay olarak ilişkili olan enerji verimliliği ve verimlilik önlemleri ile aktif olarak ilgilenmektedir. Ana paydaşlar ve kuruluşlar arasındaki işbirliği ve koordinasyon tam anlamı ile oluşturulmuş bulunmamaktadır. EV projelerinin ve programlarının etkili bir biçimde uygulanmasını engelleyen başlıca faktörler yeterli kapasitenin ve finansal kaynağın olmaması olarak belirtilebilir. Türkiye için AB fonları ve diğer kaynaklardan sağalanmakta olan teknik ve finansal destekler günümüze kadar diğer katılım öncesi dönemde bulunan ülkelerden (özellikle Orta ve Batı Avrupa ülkelerinden) daha sınırlı olarak sağlanmıştır. Bu kapsamda, stratejik ve bütünleşik enerji verimliliği önlem ve programlarının, mevcut idari yapı ve işbirlikleri çerçevesinde etkili bir şekilde uygulanabilmesi başlıca ilgi alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. EV Yasası ile EİE/UETM nin kapasitesinin artırılması, ilgili kurumlar arasındaki koordinasyonun sağlanması ve EV Stratejisinin etkili bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır. sayfa 5

11 Şekil 2-1 Türkiye de enerji verimliliği ile ilgili paydaşların mevcut idari ilişkileri ( İngilizce Orijinal Döküman Geçerlidir )Energy Efficiency Strategy in Turkey EU Del. Ankara April 2004 sayfa 6

12 2.1. İlgili hedef gruplar ve taraflar Enerji verimliliği sektöründe rol alabilecek paydaşlar (kuruluşlar ve nihai tüketim sektörleri), üç gruba ayrılabilir. Bu gruplar, politika belirleyiciler, aracılar ve tüketiciler olmak üzere Tablo 2.1 de verilmiştir. Bu tabloda, sözkonusu paydaşlar, gerek enerji verimliliği stratejisi içerisindeki faaliyetlere katkıda bulunacak birer aktör gerekse kendi potansiyellerine göre enerji verimliliği stratejisi içerisinde yer alan uygulama ve önlemlerden yararlanacak lehdar olarak rolleri gösterilmektedir. Bireysel paydaşlar, strateji kapsamında farklı düzeyde bir öneme sahip bulunmaktadırlar fakat önem derecelerine göre sıralanmamışlardır. Ancak, bu paydaşların tamamı, rollerini gerçekleştirmek ve sonuçlarını etkin bir biçimde yaymak suretiyle enerji verimliliğini destekleyebilirler. Bu açıdan, çok büyük önem arz eden bazı paydaşların mevcut olduğu açıktır: Politika belirleyiciler kategorisinde en önemli paydaş enerji verimliliğinin artırılması ile görevli olan EİE/UETM dir. Ağustos 2001 de, içerisinde anahtar kamu kuruluşlarının, özel sektörün, üniversitelerin ve sivil toplum kuruluşlarının yer aldığı Enerji Tasarrufu Koordinasyon Kurulu (ETKK) Sekreterya hizmeti EİE/UETM ne devredilmiştir. İlgili kamu yönetimi makamlarının yanı sıra, Aracılar kategorisinde yer alan ve aşağıda belirtilen gruplar enerji verimliliğinin farklı uygulama alanlarında (ulaştırma, sanayi ve bina) önemli roller oynamaktadır: Sanayi ve Ticaret Odaları sanayide enerji verimliliği projeleri TÜBİTAK, Üniversiteler, Teknik Fakülteler ve Teknik Bilim ve Araştırma Enstitüleri araştırma faaliyetleri; Türkiye Mimarlar ve Mühendisler odası ve Türkiye Odalar ve Borslar Birliği teşvik, bilgilendirme faaliyetleri. Tüketiciler kategorisinde yer alabilecek dört alt grup aşağıda belirtilmektedir: İmalat sektörü; Tüzel kişiler, belediye işletmeleri ve idari organları ile araba, otobüs filosu ve diğer karayolu taşıt araçları sahipleri gibi ticari işletmeler; Genellikle alan ısıtması, sıcak su, havalandırma, ev ve ofis uygulamaları için çeşitli enerji kaynakları tüketen konut ve ofis binaları sahipleri ve kiracıları; Kamu binaları (ofis binaları, okullar, hastaneler, vs.) sahipleri gibi Hükümet düzeyindeki ve yerel düzeydeki kamu idareleri. Konu ile ilgili metodolojik yaklaşımın amaçları; 1) Kurum/kuruluş/şirket ve tüzel kişlerin enerji verimliliği ile ilgili başlıca çalışma ve faaliyetlerinin belirlenmesi 2) Bu kurumların güçlerine, kapasitelerine ve güvenilirliklerine göre EV Stratejisinin uygulanmasında AKTÖR olarak rollerinin belirlenmesi, 3) EV Stratejisinin ve takip eden proglamların uygulanması sonucunda LEHDAR olarak rollerinin belirlenmesi sayfa 7

13 Tablo 2-2: Kuruluş veya grup Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Ulaştırma Bakanlığı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı Devlet Planlama Teşkilatı Çevre Bakanlığı İlgili lehdarların ve tarafların ilgi derecelerine göre listesi Faaliyetler Hükümetin enerji politikasını belirleme Enerji mevzuatının, ikincil mevzuatın ve düzenlemelerin hazırlanması ve kabul edilmesi Türkiye de her türlü ulaşım biçiminin planlanması Ulaşım Sektörü Mastır Planının hazırlanması İnşaat / yapı standartlarının yerine getirilmesi denetimi Binalarda ısı kayıpları için bina kodlamalarının geliştirilmesini amaçlayan işbirliği Hükümet binalarının inşaatı ve denetimi Borç yönetim politikalarının oluşturulması ve gerçekleştirilmesi Hem iç hem de dış sermayenin yatırım teşvikleri ile ilgili politika belirlenmesi ve yerine getirilmesi Devlet planlamalarının ve yatırım planlarının koordinasyonu ve onaylanması Teknik destek koordinasyonu Çevre dostu enerji verimliliği projeleri üzerine işbirliği; Çevre koruması için yasaların geliştirilmesi Kazanların emisyon kontrolü EV Stratejisinde AKTÖR olarak rolü Politika belirleyiciler EV stratejisinin hayata geçirilmesinde EİE/UETM misyonunu ve faaliyetini olanaklı kılmak EV stratejisinin hayata geçirilmesine mali katkı Bilgi sağlanması Enerji politikası hedeflerinin bir parçası olarak enerji verimliliğinin teşviki Ulaştırma Mastır Planı elemanlarıyla enerji verimliliği stratejisinin desteklenmesi İnşaat ve alt yapı rehabilitasyonu üzere uzmanlık sağlanması Bayındırlık ve İskan Bakanlığının organizasyonu ve görevleri hakkında 209 sayılı yasanın, kamu idarelerinin ve organlarının görevlerini kapsayan ısı yalıtımı düzenlemesi hakkında 32.maddenin hayata geçirilmesinin desteklenmesi EV önlemlerine/programlarına yönelik devlet bütçe yardımlarının onaylanması EV önlemlerinin hayata geçirilmesi için mali teşvik önlemlerinin geliştirilmesinde destek (EV teçhizatı üretimi ve ithali için vergi muafiyeti) Kredi sağlanması ve teminatları Enerji verimliliği projeleri için krediler ve bağışlar yönlendirilmesi Uzman katkısı TD projelerinin ve EV sektörü içerisinde çabaların koordinasyonu Kredi sağlanması ve teminatı için onay Emisyonları azaltmak için yasal ve düzenleyici önlemlerin ortaklaşa hayata geçirilmesi EV politikasının AB çevre standartlarına uygun olarak gelişiminin sağlanması EV Stratejisinde LEHDAR olaraki rolü Enerji politikası geliştirilmesine destek Devlet EV programlarının ve yatırımlarının etkilerinin değerlendirilmesi Kendi binalarında/kamu binalarında enerji tasarrufu Ulaştırma politikasının enerji verimliliği amaçlarına göre düzenlenmesi Demonstrasyon projelerinin sonuçları KTT şirketlerine EV yöntemleri hakkında tavsiye vermek için kılavuz Kendi binalarında / kamu binalarında enerji tasarrufu Geliştirilmiş yapı standartları ve uygulama için metodolojiler Uzman düzeyinde artırılmış know-how transferi Demonstrasyon projeleri sonuçları İnşaatta EV nin hayata geçirilmesi için ikincil yasaların hayata geçirilmesi üzerine teknik tavsiyeler Kendi binalarında/ kamu binalarında enerji tasarrufu Kendi binalarında/ kamu binalarında enerji tasarrufu Kamu hizmetlerinde enerji tedariki için bütçe harcamalarının azaltılması 5 yıllık plan ve bütünleşmiş yaklaşıma uygun, iyi hazırlanmış proje ve yatırım önergeleri Tüm sektörlerde ve ulaştırmada enerji üretiminden kaynaklanan emisyonların azaltılması Çevre ve enerji denetimi üzerine çabaların birleştirilmesi UNFCC görüşmelerinde geliştirilmiş konum Çevre politikasına uygun olarak enerji politikasının kesinleştirilmesi Kendi binalarında/ kamu binalarında enerji tasarrufu sayfa 8

14 Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) Türk ekonomisinin çeşitli sektörel kollarının desteklenmesi Bağlantıların sağlanması Sanayi işbirliğinin geliştirilmesi Türk mevzuatının AB müktesebatına uyumu, örneğin EV etiketlemesi,ilgili bakanlıklarla işbirliği yaparak ikincil mevzuatının ve düzenlemelerin geliştirilmesi veya bilgi sağlanması Enerji verimliliği programlarının uygulanması ve izlenmesi için ilgili gruplarla diyalogta bulunmak EV teçhizatının yerel üretiminin teşvik edilmesi Eğitimin desteklenmesi Sanayi işbirliğine bağlı know-how transferinin desteklenmesi Yerel endüstrilerin EV alanında enerji yoğunluğunu azaltmakta, bankalar, yatırımcılar ve Türkiye Hükümeti ile görüşmelerde desteklenmesi Aracılar EİE/UETM nin EV stratejisinin hayata geçirilmesinde en önemli rol oynama misyonunun olanaklı kılınması EV stratejisinin hayata geçirilmesine mali katkı Bilgi sağlanması EV ürünlerinin ve hizmetlerinin sınıflandırılmasının desteklenmesi Türkiye ye EV teçhizatı üzerine know-how transferi Yerel olarak üretilmiş EV teçhizatının teşvik edilmesi İyi tanımlanmış sanayi kalkınma planı Enerji verimliliği politikasının geliştirilmesinin desteklenmesi Devlet EV programlarının ve yatırımlarının etkilerinin değerlendirilmesi Kendi binalarında/ kamu binalarında enerji tasarrufu Ulusal Enerji Tasarrufu Merkezi (UETM) TÜBİTAK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu EPDK EV teşviki İkincil mevzuat ve düzenleme geliştirilmesi EV gerçekleştirilmesi için müşteri grupları ile görüşmeler Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin koordinasyonu EV stratejisi programlarının hayata geçirilmesi ve EV demonstrasyon projelerinin desteklenmesi Elektrik Piyasası Kanunu ve Doğal Gaz Piyasası Kanunu hükümlerinin uygulanması, Talimatların ve düzenlemelerin, şebeke kurallarının, dağıtım kurallarının, müşteri kurallarının ve denge ve iskan kurallarının onaylanması, Piyasada işleyen yasal varlıkların faaliyetlerinin ve uygulamalarının izlenmesi, ve de eşitlik ve şeffaflık standartlarına uyulmasını sağlamak amacıyla bunların lisans şartlarına uymalarının kontrol edilmesi; Piyasa koşulları açısından uygun olmayan tüketicilere elektrik satışında kullanılacak fiyatlandırma ilkelerinin oluşturulması Medeni Kanun hükümleri altında işleyen mali açıdan yeterli ve şeffaf bir elektrik piyasasının geliştirilmesi ve tüketicilere yeterli, iyi kaliteli, düşük maliyetli ve çevre dostu elektrik dağıtımı, ve bu EV stratejisinin hayata geçirilmesinde aktif bir rol EV projelerinin koordinasyonu (AB, JICA, GTZ) Kendi EİE/UETM personeliyle proje uygulanmasına katılım EV nin ulusal politikalar üzerinde artan rolü Araştırma faaliyetlerinin/projelerinin desteklenmesi Diğer EV girişimleri ile etkileşimin ve işbirliğinin desteklenmesi EV teknolojisinin hayata geçirilmesinde kamu-özel sektör işbirliğinin geliştirilmesi Tarifelerin onaylanmasında şirketin verimliliğinin dikkate alınması ve etkili yönetimin özendirilmesi için teşviklere dayanan hedeflerin belirlenmesi. Maliyet yansıtıcı fiyatların uygulanması ve uygulanabilir düzenlemeler gereğince teknik ve teknik olmayan kayıpların minimize edilmesini amaçlayan önlemlerin kullanılması, Piyasa performansının gözlemlenmesi; performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri kurallarının taslağının çizilmesi, değiştirilmesi, uygulanması ve kontrol edilmesi, Hedeflenen enerji verimliliği programlarının geliştirilmesine uzman katkısı (örneğin kazan dönüşüm programı paralelinde belediye gaz tedariki) Somut uygulama süreçleri üzerine Know-how EV önlemlerinin geniş ölçekli uygulanışı EV programlarının, projelerinin ve girişimlerinin etkin ve entegre şekilde hayata geçirilmesi EV projeleri / araştırmaları için Devlet bütçesinin etkin ve entegre biçimde harcanması Kendi binalarında/ kamu binalarında enerji tasarrufu Elektik Piyasası Kanunu, bir bütün olarak elektrik sektöründe çok büyük kazanımlar yaratacak, etkin ve verimli biçimde işleyen bir piyasanın çerçevesini oluşturmaktadır. sayfa 9

15 Türki Standartları Enstitüsü piyasanın özerk olarak tanzim edilmesi ve denetlenmesi. AB Direktiflerine uygun olarak ilgili ekipmanların sertifikasyonu Standartların çıkartılması Üreticilerin standartları anlamaları ve uygulamaları için Ürün ve Süreç Belgelendirmesi Standartların daha etkin uygulanması Belediyeler Sanayi Odaları Ticaret Odaları Üniversiteler Belediye altyapı sistemlerinde, kamu ve idari binalarda karar vericilik Belediye hizmet yapılarında enerji verimliliğinin planlanması ve hayata geçirilmesi Bina yalıtımının/enerji performansının denetlenmesi ve kabul edilmesi Sanayi kuruluşlarının temsil edilmesi Hedeflendirme bilgisi ve sanayi kuruluşlarının üretim veriminin artırılması Ürünlerin pazarlanmasının desteklenmesi Türk ekonomisinin farklı dallarının desteklenmesi kontratlı faaliyetlerin yaygınlaştırılması Sanayi ve ticari işbirliğinin geliştirilmesi Temel ve uygulamalı araştırma Ekipman üreticilerinin desteklenmesi Eğitim Enerji yönetimi konferansları EV projelerinin geliştirilmesi ve desteklenmesi Daha büyük altyapı EV yatırımları için yerel siyasi ortak karar ve yerel EV politikası geliştirilmesi Talebe göre gaz şebekeleri için büyümenin belirlenmesi Trafik akışının ve toplu taşıtların planlanması/izlenmesi Sanayi kuruluşu verilerinin sağlanması Enerji verimliliği ve teknolojik süreçler üzerine en iyi deneyimlerin yayılması Sonuçların organize edilmesinin desteklenmesi Üyelerin üretim maliyetlerini indirmek için üst yönetim taahhütleri EV potansiyel analizleri için uzman katkısı ve sanayide alt sektör EV programlarının/stratejilerinin geliştirilmesi Hedeflenen sanayi sektörleri için düşük faizli kredilerin geliştirilmesinin desteklenmesi EV teçhizatının yerel üretiminin teşviki faaliyetlerin ve eğitimin desteklenmesi Sanayi işbirliğine bağlı know-how transferinin desteklenmesi Bankalar, yatırımcılar ve TH ile görüşmeler yapmak için EV alanındaki yerel sanayilere destek sağlanmasıev konusunda KOBİ lerin desteklenmesi Üyelerin üretim maliyetlerini düşürmek için üst yönetim taahhütleri Belirli ölçme, tanımlama ve sertifikasyon önlemleri için uzman sağlanması Belirli teknoloji uygulamalarının etkilerinin değerlendirilmesi üzerine uzman know-how sağlanması Etkin bir yerel enerji tedariki stratejisinin (gaz) geliştirilmesi ve hayata geçirilmesi üzerine tavsiye Yerel EV girişimleri üzerine destek Demonstrasyon projeleri Yerel düzeyde enerji tasarrufunu ve çevre korunmasını destekleyen ikincil mevzuat Belediyelerin izleme görevi için kapasitelerinin artırılması (mali olarak ve düzenleme) Kendi binalarında/ kamu binalarında enerji tasarrufu Tekrarlama için en iyi uygulama projeleri hakkında Bilgilendirme EV ni ana sanayi dallarında hayata geçirmek için stratejiler Demonstrasyon projeleri Uluslararası ve ulusal hedeflendirme üzerine Bilgilendirme Vasıflı enerji denetçilerinin bulunması Sanayide KIGÜ nün artırılması EV ürünlerinin ve hizmetlerinin sınıflandırılmasının desteklenmesi Türkiye ye EV teçhizatı üzerine know-how transferi Yerel olarak üretilen EV teçhizatlarının teşviki Araştırma faaliyetlerini ve servislerini, sanayi, TH ve EİE/UETM taleplerine uygun olarak pratik proje uygulamasına yönlendirilmesinde yardım Devlet İstatistik Enstitüsü Tüketici birlikleri Yıllık enerji balansı Sanayi dallarının enerji rakamlarının karşılaştırılabilirliği İleri ve verimli teknolojiler ve aygıtlar üzerine tüketici bilgileri Ekonomi sektörleri hakkında ilgili verilerin sağlanması Sonuçların ve enerji balansı verilerinin yayılması EV stratejisinin hayata geçirilmesinin değerlendirilmesi için desteki Enerji verimliliği faaliyetlerinin teşviki Sonuçların yayılması İstatiksel olarak karşılaştırılabilir veriler Uluslararası standartlara uygun olarak enerji balans sisteminin hayata geçirilmesi Bilgi ve teşvik materyallerinin ve EİE/UETM den alınan tavsiyelerin kullanımı sayfa 10

16 Çevre grupları ve birlikleri (yerel STK lar) Sanayi sektörü Bina sektörü Ticaret sektörü Özel ve toplu taşıma sektörü Kamu sektörü Tüccar bilgileri Tüketici haklarının korunması Çevre korumasının, kirlilik azaltımının teşviki ve bu gibi girişimler Sanayi şirketi tarafından sağlam ve ekonomik olarak uygulanabilir enerji tedarikinin sağlanması Üretim sürecinin verimliliğinin maksimize etmek Enerji tüketimi ev, işyeri ve ticari binalarda rehabilitasyon önlemlerinden sorumlu Enerji tüketimi Rehabilitasyon önlemlerinden sorumlu Yolcu taşıma Yük taşıma mahal ısıtması, soğutması için enerji tüketimi ofis aletleri için enerji tüketimi Ulaşım taşıtları için enerji tüketimi Nihai enerji tüketim gruplarının talep bilgisinin değerlendirilmesi ve bilgi önlemlerinin uygun bir biçimde ayarlanması için EİE/UETM nin desteklenmesi Yerel faaliyetlerin ve işbirliğinin başlatılmasının desteklenmesi EV ve çevre koruması hakkında yerel bilgi sonuçlarının desteklenmesi çevre koruması ve emisyon azaltma faaliyetlerinde faal konuma gelmeleri için Yetkililerin motive edilmesi Tüketici grupları EV ve rehabilitasyon önlemlerinin başlatılması EV için şahsi (kişisel) girişimlerin geliştirilmesi Satın almalarda EV ekipmanların tercih edilmesi EV için şahsi (kişisel) girişimlerin geliştirilmesi Satın almalarda EV ekipmanların tercih edilmesi Daha az maliyetli ve daha fazla güvenilir taşıma biçimlerinin seçilmesi EV taşıtların tercih edilmesi Tesis yönetme sistemlerinin uygulanması Daha verimli aletlerin ve araçların satın alınması Enerji verimli teçhizatların ve aygıtların yayılması (sınıflandırma hareketleri vs.) Bilgi ve teşvik materyallerinin ve EİE/UETM den alınan tavsiyelerin kullanımı Kıyaslama(benchmarking) hakkında bilgi EV önlemleri ve oto-prodüktör hakkında en iyi uygulamalar hakkında bilgi sağlanması enerji tasarrufu etüt çalışmalarının yapılması Demonstrasyon projeleri Enerji faturalarının azaltılması Yaşam kalitesinin geliştirilmesi kararlı enerji ikmali Enerji faturasının indirilmesi İş yerlerinin kalitesinin geliştirilmesi kararlı enerji ikmali Enerji faturalarının indirilmesi Yakıt faturalarının indirilmesi Zaman ve rahatlık açısından kaliteli ulaşım Enerji faturalarının indirilmesi Geliştirilmiş bina iklimlendirmesi Daha iyi çalışma koşulları 2.2. Türk enerji sektörüne uluslararası yardımlar ve bağışlar Türkiye ye yapılan tüm uluslararası yardımlar DPT tarafından koordine edilmektedir. Kredi anlaşmalarının bulunması durumunda, donörler ve DPT arasındaki sözleşmeler Hazine Müsteşarlığı tarafından da imzalanmaktadır. Türk lehdarların dış yardım talepleri, belirli süreçlerin ve metodların izlenmesini takiben DPT ye yapılmalıdır. Geçmiş dönemde, AB Komisyonu tarafından Finansal İşbirliği Programı dahilinde onaylanan EİE nin proje önerisi (Türkiye Enerji Verimliliği Stratejisi) dışında enerji verimliliği sektöründe AB ile herhangi bir dikkate değer işbirliği olmamıştır. sayfa 11

17 Tablo 2-3: Geçmişte Enerji Verimliliği alanında AB tarafından desteklenmiş teknik yardım projeleri Destekle yen/ Ülke AB AB Uygulama Ajansı 5. Çerçeve Programı Ar-Ge 5. Çerçeve Programı Ar-Ge Proje ve Faaliyetler SOL-MED Projesi SME-TC Projesi AB EPDK EPDK ya Destek AB AB Thermie- Programme action Thermie- Programme action Türk Enerji Sektörü için YİD ve AB Enerj Teknolojisi İşbirliği-Türkiye Koordinasyon Merkezi Desteğin tipi/ bileşenleri Yunanistan daki uygulamayı baz alarak Akdeniz ülkelerinde Avrupa Güneş Enerji Teknolojilerinin kullanımının yaygınlaşması İkinci aşama: İtalya, Fransa, Bulgaristan, Romanya, Türkiye Üçüncü Dünya Ülkelerinde yüksek potansiyeli olan agrosanayinde biokütle teknolojilerinin kullanımı AB mali kaynaklarından desteklenecek ve EPDK ile birlikte diğer ilgili kamu kurum/kuruluşlarında Türkiye deki enerji piyasasının düzgün işlemesini sağlayacak kapasite artırımını amaçlayan bir program önerilmesi ve uygulanması Uygulama dönemi/ Tamamlama Teknik yardım, Danışmanlık 1997/98 Türk piyasasının Avrupa enerji teknolojileri kapsamında araştırılması için hedef gruplara THERMIE projesi ile ilgili bilgilerin sağlanması Unutulmamalıdır ki Türkiye AB üyeliği için katılın öncesi dönemde bulunmaktadır. Teknik/mali AB yardımları (kapasite geliştirme, know-how ve tecrübe transferi) katılım öncesi dönem boyunca en önemli hususlar olarak karşımıza çıkmaktadır ve herhangi bir üçüncü dünya ülkesinin alabileceği diğer uluslararası yardım mekanizmaları ile aynı katogoride ele alınmamalıdır. Geçmişte, AB yardımları TAIEX yardımları ile sınırlı kalmış ve teknik/mali yardımların payı çok düşük olarak gerçekleşmiştir. sayfa 12

18 Tablo 2-4 Enerji verimliliği sektöründe gerçekleştirilmiş ve devam eden teknik destek projeleri Bağış yapan / ülke Almanya Uygulama kuruluşu GTZ Projeler ve faaliyetler Erzurum da binalarda enerji verimliliğine destek Yardım türü UETM de kapasite inşaası, enerji yöneticilerinin eğitilmesi, demonstrasyon projeleri Uygulama süresi/ Durum , devam etmekte Almanya KfW Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde (KOBİ) çevre yatırımları Kredi kolaylığı, KOBİ ler için Enerjinin Rasyonel kullanımı ile ilgili yatırımlariçin kullanılabilir. 2003, devam etmekte Japonya JICA Sanayide Enerji Tasarrufu UETM de kapasite arttırılması etütler, enerji yöneticilerinin eğitilmesi, politika belirlenmesi enerji verimliliği uygulama tesisi , Temmuz 2005 itibarıyla sona ermiştir Dünya Bankası EİE, ETKB vedsi Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artırılması ve yenilenebilir enerji mevzuatının hazırlanması Bir dizi küçük projeler ile kredi temini; EİE de Proje Uygulama Birimi (PUB) 2003, devam etmekte AB TAIEX Türk mevzatının AB müktesebatına uyumlaştırılması Kapasite inşası, hizmetler, analizler 2002, devam etmekte AB İdari İşbirliği Programı EV Stratejisi, İhtiyaçların Değerlendirilmesi, Twining Projesi Fişinin hazırlanması Danışmanlık hizmetleri AB ETKB, EİE/UETM Türk mevzuatının AB müktesebatı ile uyumlaştırılması Kapasite inşaası ve Twining Projesi 2004 AB ETKB ve MEDA Programı MEDA programı dahilinde teknik yardım, Yasal ve kurumsal enerji sektörü veri tabanının yenilenmesi Yasal düzenlemeler ile idari çerçevede deneme çalışmaları, çevre boyutu ve enerji sektöründe reform ihtiyacı Bu kapsamda, JICA, DB ve GTZ projeleri ile elde edilen tecrübeler ve sonuçlar EİE/UETM bünyesinde gerçekleşek diğer projelere büyük katkı sağlayacaktır. Sektörde sinerji sağlanması ile koordinasyonlu bir şekilde yürütülecek uygulamaların geliştirilmesi ve hayata geçirilmesi için de yine yukarıda sıralanan projelerin sonuçlarının değerlendirlmesi ve göz önünde bulundurulması önem taşımaktadır. Ulusal ve yerel bazda EV faaliyetlerinin etkili bir biçimde uygulanamamasının temel nedeni finansal kaynakların eksikliğidir. sayfa 13

19 3. MÜDAHALE 3.1. Hedefler Genel hedef, AB deki en iyi uygulamaları göz önüne alarak Türkiye de enerji verimliliğinin iyileştirilmesidir. Toplam hedef, nihai enerji tüketim sektörlerinde enerji verimliliğini iyileştirmektir. Belirlenen hedeflere ulaşmak için, (i) devlet yönetiminin ve yerel yönetimlerin rasyonel (hedefli ve bütünleşik) bir enerji politikası tanımlanmasında ve uygulanmasında desteklenmesi (ii) nihai tüketicilere ve sanayi kuruluşlarına, sektörlerine uygun önlemleri uygulayarak daha iyi verim elde etmelerini sağlamak için ekipman yardımı, danışmanlık firmaları ile ilgili bilgilerin yaygınlaştırılması ve uygun kredi koşullarının belirlenmesi gibi teknik ve finansal destek sağlanması (iii) mevcut idari ve yasal yapının geliştirilmesi ve AB müktesebatı ile uyumunun sağlanması, önerilmektedir. AB ve destek olabilecek diğer potansiyel kurumların yasal ve idari düzenlemelerin geliştirilmesi ve enerji verimliliğine yönelik faaliyetlerin ortaklaşa finanse edilmesi çalışmalarında enerji verimliliği de vurgulanmaktadır. Yukarıda diğer bölümlerde vurgulanan enerji verimliliğinin etkin olarak uygulanması önündeki engellerinin ortadan kaldırılmasına yardımcı olmak, EV Stratejisinin en önemli görevlerinden biri olacaktır. Dolayısıyla, EİE/UETM nin ana misyonu, rasyonel bir enerji kullanımını geliştirmek ve talep tarafında enerji verimliliğini iyileştirmek, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesine yardımcı olmak, ve Türkiye de yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını geliştirmektir. Bu hedeflere ulaşmak için gerekli olan mekanizmalar, mevcut kamu kuruluşları arasında yer alan ve EV çalışmaları ile doğrudan ilişkili olan EİE/UETM nin yapısının güçlendirilmesi ve AB kurumları ve diğer donörlerden sağlanacak teknik ve finansal destekler ile idari yapının yeniden oluşturulmasıdır. Oluşturulan enerji verimliliği programının etkili bir şekilde finanse/ortaklaşa finanse edilmesinin doğruluğu, aşağıda belirtilen sonuçlar ile kanıtlanabilecektir: Kamu hizmetlerindeki verimlilik artışı ile devlet bütçe harcamalarının azalması EV artırılması ile enerji talebinin azalması Çevre kirliliğinin azalması Oldukça büyük teknoloji piyasasına know/how ve tecrübe transferlerinin artması Ulusal ekonomi üzerindeki enerji ithalatından kaynaklanan ağır maliyetin azalması Yeni iş olanaklarının oluşması. Önerilen Hedeflerin Başlıca Unsurları ve Metodları Tüm nihai enerji tüketim sektörlerinde (sanayi, bina, ulaşım) enerji verimliliği stratejisinin geliştirilmesi ve uygulanması için teknik/finansal destek sağlanması Mevzuatın geliştirilmesi ve AB müktesebatına uyumun sağlanması İdari ve bütünleşik/koordineli düzenlemelerin ve işbirliklerinin geliştirilmesi Stratejinin uygulanmasının temini için idari düzenlemelerin desteklenmesi EV Stratejisinin ve ulusal bazda etkili bir enerji yönetiminin uygulanmasının desteklenmesi sayfa 14

20 Enerji verimliliği stratejisinin amacı EV Stratejisinin stratejik ve ilgili kurumlar ile birlikte bütünleşik olarak uygulanmasının sağlanması için kamudaki paydaşlara ana hatları içeren bir dökümanın oluşturulması Stratejinin bütünleşik ve işbirliği içerisinde uygulanması için ilgili kamu kuruluşlarının katılımının etkili olarak sağlanması Stratejik ve bütünleşik enerji verimliliği projelerinin ve ulusal enerji verimliliği programlarının tasarlanması için gerekli temel araçlar olan önlemler ile ilgili analizler ve öneriler yapılması ve ilgili donörlerin destek sağlamaları için teşvik edilmesi Önerilen faaliyetlerin uygulanması için zaman cetvelinin ve finansal kaynakların tanımlanması. Beklenen sonuçlar EV nin bütünleşik ve ilgili kurumlar ile birlikte oluşturulan faaliyetlerinin nihai enerji sektörlerindeki eneji tasarruf potansiyellerinin belirlenmesi yolu ile ulusal enerji planlarına dahil edilmesinin sağlanması Yasama ve yürütme düzeyinde enerji verimliliği yönleri hakkında tartışma ve karar için bir platform oluşturulması Enerji verimliliği stratejisinin benimsenmesi ile uluslararası finans örgütlerinin dikkatinin çekilmesi ve projelerin uygulanmasına politik destek sağlanması Stratejiye dayanarak, ilgili AB programlarından ortaklaşa finansman için uygulanabilecek yenilikçi enerji verimliliği projelerinin geliştirilmesi amacıyla kurumlar arası işbirliği ve kamu-özel sektör işbirliği oluşturulması Strateji ile stratejik ve bütünleşik projelerin yurt çapında uygulanan enerji verimliliği politikaları ile paralel olarak geliştirilmesi Stratejinin daha ileri düzeyde geliştirilmesi ve uygulanmasının Türk Hükümetinin ilgili kamu kurumları tarafından sağlanması ve başlıca yürütme merciinin ETKB olması İhtiyaçların değerlendirmesi değinilecek sorunlar gelişme için tavsiyeleri Türk enerji sektörü incelendiğinde, geniş ölçüde uygulanabilir ve kısa vadede yüksek karlılığa sahip enerji verimliliği önlemlerinin mevcut olduğu açıkça görülmektedir. Ancak Türkiye de enerji verimliliği önlemlerinin hayata geçirilmesini engelleyen bir takım sorunlar mevcuttur. Avrupa ülkelerine göre nihai tüketim sektörlerindeki (bina, sanayi ve ulaşım) düşük seviyeli kişi başı gelir (3400 $/kişi) ve yüksek enerji tarifeleri, tüketicilerin enerji tasarrufu yapmasını zorunlu kılmaktadır. Aşağıdaki sıralanan şekiller; Türkiye Enerji verimliliği stratejisinin altı ana odak alanı; için Türk enerji verimliliği politikasının geliştirilmesine yardımcı olmak Stratejinin hayata geçirilmesi için kurumsal düzenlemelerin oluşturulmasına yardımcı olmak Binalarda enerji verimliliği Sanayide enerji verimliliği Belediyelerde enerji verimliliği Ulaştırmada enerji verimliliği sayfa 15

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler FASIL 15 ENERJİ Öncelik 15.1 Enerji Topluluğu Antlaşmasına olası üyelik amacı da dikkate alınarak gaz ve elektrik iç piyasası ile elektriğin sınır ötesi ticaretine ilişkin müktesebata uyumun ve ilgili

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU 21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 21.1 Topluluk standartlarına uygun hukuki ve idari çerçeve ile bölgesel politikaların programlanması, yürütülmesi,

Detaylı

SANAYİDE & KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI

SANAYİDE & KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI SANAYİDE & KOBİLERDE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI 10-11 HAZİRAN 2009 ANKARA VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR SANAYİDE & KOBİLERDE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ PROJENİN GENEL HEDEFİ

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project

European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Sanayi Odaları / KOBİ ler için EĞİTİM I-1 Projenin

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

FASIL 5 KAMU ALIMLARI

FASIL 5 KAMU ALIMLARI FASIL 5 KAMU ALIMLARI Öncelik 5.1 Kamu alımları konusunda tutarlı bir politika oluşturulması ve bu politikanın uygulanmasının izlenmesi görevinin bir kuruma verilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 5.1.1

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP)

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü 4 Ekim 2012, İstanbul Uygulayıcı Ülkeler

Detaylı

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları Aralık 2004 AB Bölgesel Programları Dairesi Başkanlığı

Detaylı

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ Prof. Dr. Şeref SAĞIROĞLU Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgi Güvenliği Derneği II. Başkan 1 Neden İhtiyaç Duyuldu Diğer Ülke Örnekleri

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi

Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi Erzurum İli Karbon Yönetimi ve Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı Ön Çalışması Proje Kapanış Toplantısı Bülent CİNDİL, Makina Mühendisi

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönergenin amacı; Yeditepe Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisinin yönetimi ve

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR Arif KÜNAR ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR Enerji ithalatına ödenen paranın % 10 u ile ( yaklaşık 5 Milyar $) sanayide ve binalarda yapılacak iyileştirmeler ile birkaç yıl içinde; Her yıl en az 10-15 milyar

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

FASIL 1: MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI

FASIL 1: MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI FASIL 1: MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI 1.A. Avrupa Birliği ndeki Genel Sektörel Durum Analizi Malların Serbest Dolaşımı, Avrupa Birliği ni oluşturan ilkelerin dört temel serbestisinden bir tanesidir. Bu çerçevede

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı. Sonuçlanan Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı. Sonuçlanan Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Sonuçlanan Kararlar İÇİNDEKİLER Sonuçlanan Kararlar 1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3 Ek Karar] 1 2. Ulusal Yenilik Sistemi

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

FASIL 18 İSTATİSTİK. Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması. 1 Mevzuat uyum takvimi

FASIL 18 İSTATİSTİK. Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması. 1 Mevzuat uyum takvimi FASIL 18 İSTATİSTİK Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması 1 Mevzuat uyum takvimi Bu öncelik altında, bu aşamada herhangi bir mevzuat uyumu çalışması öngörülmemektedir.

Detaylı

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP)

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) 1. Bölgesel Eğitim Merkezi (RTP) Bilindiği üzere; Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü Kurumsal Yapılanma Birimi tarafından uygulanan Bölgesel Eğitim

Detaylı

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu Türkiye nin Tekstil Sektöründe KOBİ ler İçin Sürdürülebilir Ağlar ve İlişkiler Zinciri Oluşturulması Birleşmiş Milletler Ortak Programı TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması Sedat KADIOĞLU Müsteşar Yardımcısı ğ 27 Mayıs 2008, ANKARA SÜREÇ ÇEVRE SEKTÖRÜ Temmuz 1959 Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu Aralık 1999 Mart 2001 Mart 2001 Temmuz 2003 Aralık 2004 Helsinki

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

IEE2 Intelligent Energy Europe Akıllı Enerji Avrupa

IEE2 Intelligent Energy Europe Akıllı Enerji Avrupa IEE2 Intelligent Energy Europe Akıllı Enerji Avrupa Enerji Verimliliği ve Yenilenebilir Enerji Girişimlerinin Finansmanı için Avrupa Programı Damien COCARD (ADEME) NCP IEE2 1 İlk adımlar: Enerji konusuna

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ 28 Eylul 2010 Ġstanbul TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ POLĠTĠKALAR & UYGULAMALAR Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Sunum Planı Enerji Kullanımında Eğilimler Enerji Yoğunluğunun Gelişimi Potansiyel Yasal

Detaylı

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI Dr. Mehmet DUYAR Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Ankara- Haziran 2009 ENERJİ

Detaylı

BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI

BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI OCAK 2015 Sunum Planı İç Kontrol ün Tanımı ve Amaçları Birimlerin Sorumlulukları İç Kontrol Standartları Bakanlıkta

Detaylı

ULUSLARARASI KARBON PİYASALARI ARENASI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN AYAKİZİ DÜŞÜK KARBON EKONOMİSİNE GEÇİŞTE TÜRKİYE NİN ROTASI

ULUSLARARASI KARBON PİYASALARI ARENASI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN AYAKİZİ DÜŞÜK KARBON EKONOMİSİNE GEÇİŞTE TÜRKİYE NİN ROTASI ULUSLARARASI KARBON PİYASALARI ARENASI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN AYAKİZİ DÜŞÜK KARBON EKONOMİSİNE GEÇİŞTE TÜRKİYE NİN ROTASI SONUÇ VE ÖNERİLER Karbon azaltımını sağlayan her türlü projelerin hayata geçirilmesi

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine Đlişkin

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Etüt Çalışmaları ve Yasal Durum. Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V.

ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Etüt Çalışmaları ve Yasal Durum. Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. ENERJİ VERİMLİLİĞİ Etüt Çalışmaları ve Yasal Durum Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek. Alternatif kaynaklar

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU. Mali Yardımlar ve IPA N. Alp EKİN/Uzman

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU. Mali Yardımlar ve IPA N. Alp EKİN/Uzman TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU Mali Yardımlar ve IPA N. Alp EKİN/Uzman 2 AB MALİ YARDIMLARI Ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklılıklarını gidermek 3 AB MALİ YARDIMLARI AB Üyeliğine hazırlanmaları

Detaylı

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri MITIGATING CLIMATE CHANGE Industry Workshop Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri Dr. Theodor Goumas Managing Director, EXERGIA S.A. Ankara, 4-5 October Düşük/Sıfır Maliyetin

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

ALPER AKCA

ALPER AKCA 25.10.2008 Lisans, ODTÜ EEE, 2005 Yüksek Lisans, ODTÜ EEE, 2008 ASELSAN, 2005- Neden Destek? Destek Türleri ABD Ulusal Mekanizmalar ABD Eyalet Mekanizmaları AB Destek Mekanizmaları Türkiye Yenilenebilir

Detaylı

6- REKABET POLİTİKASI

6- REKABET POLİTİKASI 6- REKABET POLİTİKASI 8 Mart 2001 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesinin yayımlanmasından bugüne kadar yapılmış olan idari düzenlemeler Ek 6.1 de gösterilmiştir. I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 6.1 Rekabet

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II 13-14-15 Aralık 2006, Ankara Bölgesel Çevre Merkezi - REC ( ) Tarafsız, bağımsız ve kar amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluş olan REC, çevreyle ilgili sorunların

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Rektörlüğe bağlı olarak görev yapan ve Rektör Yardımcısı

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ Murat BAYRAM Binalarda Enerji Verimliliği Şubesi Şube Müd.V. bayram.bay@gmail.com Enerji Nedir? İş yapabilme kabiliyetidir. Enerji Yönetimi Nedir? Yaşam için gerekli

Detaylı

T.C. İzmir Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

T.C. İzmir Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik T.C. İzmir Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1 Bu Yönetmeliğin

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; İstanbul

Detaylı

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İzin ve

Detaylı

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB 21/5/2010 İSTANBUL Kısaca TSKB... Kısaca TSKB Sermaye Yapısı 1950 yılında Dünya Bankası ve TC Merkez Bankası desteğiyle kurulmuş

Detaylı

Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012

Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012 Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012 H.Bülent KADIOĞLU Çevre Mühendisi Golder Associates Sunum

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

Yasal ve Kurumsal Durumun Değerlendirilmesi, İyileştirilmesi ve Buna İlişkin Gerekli Adımlar

Yasal ve Kurumsal Durumun Değerlendirilmesi, İyileştirilmesi ve Buna İlişkin Gerekli Adımlar Türkiye nin Sera Gazı Emisyonlarının İzlenmesi Mekanizmasına Destek için Teknik Yardım Projesi (TR2011/0327.21.02-01) Ankara, 8 Nisan 2015 Yasal ve Kurumsal Durumun Değerlendirilmesi, İyileştirilmesi ve

Detaylı

EUbuild EE Binalarda Enerji Verimliliği - Ülke Raporu ve Rehber Kitap -

EUbuild EE Binalarda Enerji Verimliliği - Ülke Raporu ve Rehber Kitap - EUbuild EE Binalarda Enerji Verimliliği - Ülke Raporu ve Rehber Kitap - Prof. Dr. Sermin ONAYGİL İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü 13 Kasım 2012 Sunum İçeriği Binalarda Enerji Verimliliğinin

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NİN TÜRKİYE DE DESTEKLEDİĞİ BAZI HİBE PROGRAMLARI

AVRUPA BİRLİĞİ NİN TÜRKİYE DE DESTEKLEDİĞİ BAZI HİBE PROGRAMLARI AVRUPA BİRLİĞİ NİN TÜRKİYE DE DESTEKLEDİĞİ BAZI HİBE PROGRAMLARI Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği 07-08 Temmuz 2006 Halil Serkan KÖREZLİOĞLU Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Yayın Desteği Hibe Programı

Detaylı

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için AFD Sürdürülebilir bir gelecek için TSKB Önceliğimiz Çevre Konferansı 5 aralık 2007 AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPEMENT Misyonumuz 1. Kalkınmanın finansmanı Birleşmiş Milletlerin Bin Yıl Kalkınma Hedefleri

Detaylı

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Koordinatör Teknoloji Bakanlığı Öncelikli Dönüşüm Programları, 16/02/2015 tarihli ve 2015/3

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

23- TÜKETİCİNİN VE TÜKETİCİ SAĞLIĞININ KORUNMASI

23- TÜKETİCİNİN VE TÜKETİCİ SAĞLIĞININ KORUNMASI 23- TÜKETİCİNİN VE TÜKETİCİ SAĞLIĞININ KORUNMASI 8 Mart 2001 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesinin yayımlanmasından bu yana Avrupa Birliğinin Tüketicinin Korunması kapsamındaki mevzuatına uyum çerçevesinde

Detaylı

Bu çalışmada güncel Kalkınma Ajansı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.doka.org.tr adresinden alıntıdır.

Bu çalışmada güncel Kalkınma Ajansı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.doka.org.tr adresinden alıntıdır. Bu çalışmada güncel Kalkınma Ajansı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.doka.org.tr adresinden alıntıdır. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı İçindekiler Tablosu Genel Bilgiler...

Detaylı

Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi

Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi Erasmus+ Ana Eylem 2 Stratejik Ortaklıklar Tanıtım Etkinliği SUNUM İÇERİĞİ Fikirden Projeye Proje Yönetimi

Detaylı

FASIL 29 GÜMRÜK BİRLİĞİ

FASIL 29 GÜMRÜK BİRLİĞİ FASIL 29 GÜMRÜK BİRLİĞİ Öncelik 29.1 Özellikle gümrük kontrolleri ve vergi denetimi kuralları olmak üzere, serbest bölgeler mevzuatının AB müktesebatı ile uyumlu hale getirilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

FASIL 8 REKABET POLİTİKASI

FASIL 8 REKABET POLİTİKASI FASIL 8 REKABET POLİTİKASI Öncelik 8.1 Müktesebata uygun bir Devlet Yardımları Kanununun kabul edilmesi ve mevcut şeffaflık taahhütlerini yerine getirebilecek, işlevsel olarak bağımsız bir devlet yardımları

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ ÜST DÜZEY YÖNETİCİ SUNUMU BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı OCAK 2009 1 Gündem Bilgi Yönetimi Yol Haritası

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BALÇOVA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BALÇOVA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BALÇOVA SONUÇ RAPORU Tarih: 17 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 33 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

KEŞAN AVRUPA BİRLİĞİ VE PROJE ARAŞTIRMA GELİŞTİRME UYGULAMA MERKEZİ (KAPUM) KURULUŞ GEREKÇESİ

KEŞAN AVRUPA BİRLİĞİ VE PROJE ARAŞTIRMA GELİŞTİRME UYGULAMA MERKEZİ (KAPUM) KURULUŞ GEREKÇESİ KEŞAN AVRUPA BİRLİĞİ VE PROJE ARAŞTIRMA GELİŞTİRME UYGULAMA MERKEZİ (KAPUM) KURULUŞ GEREKÇESİ İlgi: a. 5449 Sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve görevleri hakkında kanun, b. 17 Aralık

Detaylı

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi AB Çevresel Bilgiye Erişim Direktifi nin Uyumlaştırılması ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü Semineri 18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR 1 2003/4 Çevresel

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Strateji Geliştirme Başkanlığı Mart 2011 İÇERİK 1. Ulaşımda Enerji Verimliliği Nedir? 2. Enerji Verimliliğinde Ulaştırma Sektörünün Mevcut Durumu 3.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI Ekim 2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Genel Enerji Durumu 2006 yılında, ülkemizin genel enerji

Detaylı

Proje alanı, süresi ve bütçesi

Proje alanı, süresi ve bütçesi 1 Proje Gelişim Süreci Projenin amacı Proje alanı, süresi ve bütçesi İşbirliği yapılan kurumlar Proje Bileşenleri Proje Faaliyetleri 2/21 Mart 2011 Mart 2011 Mart 2012 Mart 2012 Haziran 2012 Haziran 2013

Detaylı

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ 1 Kalkınma Ajansı Destekleri Destek Araçları Teknik Destek Mali Destekler Faiz Desteği Faizsiz Kredi Desteği Doğrudan Finansman Desteği Proje Teklif Çağrısı Güdümlü Proje Desteği

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Ortaklar: Yönetim / Ekip Toplam Çalışan Sayısı: Açıklama:

ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Ortaklar: Yönetim / Ekip Toplam Çalışan Sayısı: Açıklama: ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Z & S Yenilenebilir Enerji Sist. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ortaklar: Zeki KÜÇÜKYARMA, Yönetim / Ekip: Zeki KÜÇÜKYARMA / Genel Müdür Stephan RİNDİSBACKER / Avrupa Temsilcisi Ufuk UĞUR

Detaylı

PROJE KAYNAKLARI KAYNAK 5: ANKARA KALKINMA AŞANSI DESTEK PROGRAMLARI 1

PROJE KAYNAKLARI KAYNAK 5: ANKARA KALKINMA AŞANSI DESTEK PROGRAMLARI 1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü PROJE KAYNAKLARI KAYNAK 5: ANKARA KALKINMA AŞANSI DESTEK PROGRAMLARI 1 Ankara Kalkınma Ajansı tarafından sağlanan destekler; teknik destek ve

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

TÜRKİYE DE KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJESİ

TÜRKİYE DE KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJESİ TÜRKİYE DE KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJESİ N. PINAR IŞIN Proje Koordinatörü, Uluslararası İlişkiler Müdürü Uluslararası gereksinimler KOSGEB neden gündeme aldı? Yüksek tasarruf potansiyeli Hukuki

Detaylı