Majör Depresif Bozuklukta Düzelmenin Öngörücüleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Majör Depresif Bozuklukta Düzelmenin Öngörücüleri"

Transkript

1 122 Araştırma Makalesi / Research Article DOI: /npa.y 6279 The Predictors of Remission in Major Depressive Disorder Cengiz AKKAYA 1, Salih Saygın EKER 1, Aslı SARANDÖL 1, Şengül CANGÜR 2, Selçuk KIRLI 1 1Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Bursa, Türkiye 2Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Bursa, Türkiye ÖZET Amaç: Bu çalışmada antidepresan (AD) tedavi ile Majör Depresif Bozuklukta (MDB) düzelmenin öngörücülerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmanın örneklemi, MBD de AD etkinliğini araştıran, 4 çalışmaya ait veri havuzundan oluşturulmuştur. Bu çalışmada 178 hasta, son vizit olan vizit 5 te düzelip düzelmediklerine göre 2 gruba ayrıldı. Böylelikle hastalar kullandıkları AD den bağımsız olarak sosyodemografik ve klinik özellikleri açısından birbirleriyle karşılaştırıldı. Bulgular: Düzelen ve düzelmeyen hastalar arasında sosyodemografik ve hastalık özellikleri açısından herhangi bir fark bulunamamıştır. Beşinci vizitte düzelen hastaların düzelmeyenlere göre birinci vizitte daha düşük Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Montgomery-Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği ve Klinik Global Değerlendirme Ölçeği-Hastalığın Şiddeti değerleri ile daha yüksek Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği (SUKDÖ) değeri gösterdikleri tespit edilmiştir. Tedavinin başındaki ölçek değerlerinin (HAM-D ve SUKDÖ) düzelememe üzerinde bir risk faktörü olup olmadıklarını belirlemek amacıyla oluşturulan lojistik regresyon modeli anlamlı bulunmuştur (χ2=22,692 p<0,001). Bu model için düzelememe değişkeninin doğru sınıflandırma oranı %66 dir. Modelde 1. vizit HAM-D ve SUKDÖ ölçek değerleri, istatistiksel olarak anlamlı risk faktörleridir (p<0,001). HAM-D değişken değeri artıkça düzelememe riski 1,095 (Odds oranı için %95 güven aralığı: 1,045 1,147) kat artarken, SUKDÖ değişken değerinin düşük olması ise riski 1,076 (Odds oranı için %95 güven aralığı: 1,042 1,114) kat artırır. Bu model aracılığıyla her bir birey için düzelememe olasılığı p(düzelememe)=1/[(1+exp(-0,093 V1HAM- D+0,075 V1SUKDÖ)] eşitliği kullanılarak tahmin edilebilir. Sonuç: AD tedavi ile düzelmeyi öngörmekte başlangıçta kaydedilen depresyonun, anksiyetenin ve sosyal uyum bozukluğunun şiddet düzeyinin etkili olduğu saptanmıştır. ( Nöropsikiyatri Arşivi 2013; 50: ) Anahtar kelimeler: Majör depresif bozukluk, düzelme, antidepresan Çıkar çatışması: Yazarlar bu makale ile ilgili olarak herhangi bir çıkar çatışması bildirmemişlerdir. ABSTRACT Background: We aimed to determine the predictors of remission in major depressive disorder (MDD) with antidepressant treatment (AT). Methods: The subjects were recruited from the databases of the previous four studies. 178 patients were separated in to two groups at the final visit regarding remission. The patients were analyzed in terms of sociodemographic and clinical features regardless of their AT. Results: The difference in sociodemographic and clinical features was insignificant between the groups. Remitted patients had lower scores on the Hamilton Depression Rating Scale (HDRS), Montgomery-Asberg Depression Scale, Hamilton Anxiety Rating Scale, and the Clinical Global Impression Scale compared to baseline whereas Social Adaptation Self-evaluation Scale (SASS) scores were higher. To evaluate the impact of basal scores of HDRS and SASS on non remission rates, logistic regression analysis was performed. The analysis result was significant (p<0.001). Valid classification rate was 66% for this model. For this model, the scores of HDRS and SASS at visit 1 are significant risk factors for non-remission (p<0.001). As the value of HDRS increases, the risk of nonremission increases fold (Odds ratio 95%, confidence interval: ), whereas as the value of SASS decreases the risk of non-remission increases 1,076 fold (Odds ratio 95%, confidence interval: ). For each patient, non-remission possibility can be predicted by p(non remission)=1/[(1+exp (-0,093 V1HDRS+0,075 V1SASS)] equivalent via this model. Conclusion: The findings of the present study suggest that severe level of depression, anxiety and social maladaptation at baseline are more likely to predict remission. (Archives of Neuropsychiatry 2013; 50: ) Key words: Major depressive disorder, remission, antidepressant Conflict of interest: The authors reported no conflict of interest related to this article. Giriş Depresyon tüm Dünya da yaklaşık olarak 121 milyon insanın etkilendiği sık görülen, yüksek süreğenleşme, depreşme ve yineleme oranları olan ve ciddi işlev kaybı ile sonuçlanan yıkıcı bir bozukluktur (1,2). Depresyonun psikofarmakolojik tedavisi için kullanıma sunulmuş olan antidepresan (AD) sayısının gün geçtikçe artmasına rağmen, Majör Depresif Bozukluk (MDB) hastalarının %50 si tedaviye cevap verirken, düzelme ise ancak bu hastaların üçte biri için mümkün olabilmektedir (3,4). MDB tedavisinde ana hedefin düzelme olduğu son yıllarda üzerinde sık durulan bir konudur (5). Düzelmenin sağlanamaması Yaz flma Adresi/Correspondence Address: Dr. Cengiz Akkaya, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Bursa, Türkiye Gsm: E-posta: Geliş tarihi/received: Kabul tarihi/accepted: Nöropsikiyatri Arşivi Dergisi, Galenos Yayınevi taraf ndan bas lm flt r. / Archives of Neuropsychiatry, published by Galenos Publishing

2 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: durumunda süreğenleşme, yineleme, sık tıbbi servis kullanımı, işlevselliğin geri döndürülememesi ve intihar riskinin arttığı vurgulanmaktadır (6). Hastanın düzelememesi, geç düzelmesi ve kısmen düzelmesi depresyon tedavisinde sık görülen sorunlardır (7). Bir hastanın verilen tedavi ile düzelip düzelmeyeceğine karar verebilmek ise ancak 2-3 aylık bir süre beklemeyi gerektirmektedir (8). Dolayısıyla AD tedavinin doğası gereği ortaya çıkan bu tür sorunlar; intihar riski olan, yoğun sıkıntısı ve işlev kaybı bulunan ya da sosyal desteği olmayan hastaların tedavisinde ciddi güçlükler yaratmaktadır. Bir hastanın AD tedavi ile düzelip düzelemeyeceği günlük klinik uygulamadaki önemli bir sorudur. Bu nedenle hastanın AD tedavisinin uygun şekilde düzenlenebilmesi ve uygun olmayan tedavi stratejileri nedeniyle oluşan zaman kaybının doğurduğu zararların önlenebilmesi için AD tedaviye cevabın öngörücülerinin neler olduğu üzerinde sık durulan konulardan birisi olmuştur (9). AD tedavi ile düzelmenin öngörülebilmesinin klinik olarak yararlılığı ve gerekliliği, hem hastalar hem de hekimler açısından tartışma götürmez bir gerçektir. Ancak toplumumuz depresyon hastaları için, düzelmenin öngörücülerinin neler olduğu, neredeyse üzerinde hiç durulmamış bir konudur. Depresyonda düzelmenin öngörücülerini araştıran çalışmalar genel olarak hastalığın ölçülen şiddetinin bu konuda belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu amaçla depresyonun ve anksiyetenin şiddetini değerlendiren ölçekler sıklıkla kullanılmıştır (10,11). Bu doğrultuda bu çalışmanın hipotezi ağır ve şiddetli seyreden depresyon hastalarının daha az düzelme göstereceği üzerine kurulmuş ve bu bağlamda AD tedavi ile düzelmenin öngörücülerinin neler olduğunun araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem Örneklem Bu çalışmanın örneklemi, daha önce bire bir aynı yöntem ile yapılmış 4 çalışmaya ait veri havuzundan oluşturulmuştur. Bu dört çalışma sırasıyla; Reboksetin ve Venlafaksin i (12), Reboksetin ve Sertralin i (13), Venlafaksin ve Reboksetin+Sertralin birleşimini (14) ve son olarak ta Sertralin ve Reboksetin+Sertralin birleşimini (15) karşılaştırmıştır. Bu 4 çalışmaya yaşlarında olan ve Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı 4.-Son gözden geçirilmiş Baskısı na (DSM-IV-TR) (16) göre yarı yapılandırılmış bir görüşme neticesinde MDB tanısı alan hastalar dahil edilmiştir. Çalışmaya Alma Ölçütleri Çalışmaya, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği 17 İtemlik (HAM-D) puanı en az 16 olan, çalışma için incelenmeye alınmadan önce araştırmacı tarafından yazılı bilgilendirilmiş oluru alınan hastalar alındı (17,18). Tarama viziti sonrası çalışmaya uygun bulunan hastalar, 1. vizitte tekrar değerlendirildiler. Bu değerlendirmede HAM-D puanı 16 ve üzerinde olanların, HAM-D puanı tarama vizitindeki değerinden %30 dan daha fazla bir oranda azalmamış olanların ve hala tüm seçim ölçütlerini karşılayanların çalışmaya devamı uygun bulundu. Çalışmadan Dışlama Ölçütleri Psikotik belirtileri olanlar, daha önce Reboksetin, Venlafaksin ya da Sertralin kullanımına yanıt vermemiş olanlar, farmakoterapiye dirençli depresyon hikayesi (uygun doz ve sürede 2 farklı antidepresan kullanmasına rağmen şu andaki depresif atağın devam etmesi durumu) olanlar, son altı ay içinde elektroşok sağaltımı almış olanlar, DSM-IV-TR ölçütlerine göre iki uçlu duygudurum bozukluğu, siklotimi, distimi, kişilik bozukluğu ve ikili depresyon tanılarından herhangi birisinin ölçütlerini karşılıyor olanlar, fiziksel muayene ve/veya laboratuar testlerinde çalışmaya alınmasını engelleyecek ciddiyette anormal bulgusu olanlar çalışma dışı bırakıldı. Ayrıca etkili bir doğum kontrolü uygulamayan doğurganlık çağında olan kadınlar, gebe ya da emziriyor olanlar ve özkıyım riski olanlar da çalışmaya alınmadı. İşlem Açık etiketli olarak yapılan bu 4 çalışmada hekim ve hastalar kullanılan ilaçlara kör değildi. Hastalar tedavi gruplarına 1:1 oranı ile rasgele dağıtıldılar. Çalışma süresince hastalar toplam 6 kez değerlendirildi; tarama viziti (-7. Gün), vizit 1 (0. Gün), vizit 2 (14. Gün), vizit 3 (28. Gün), vizit 4 (49. Gün) ve vizit 5 (70. Gün). Hastaların tümü, tarama vizitinde detaylı fizik muayene ve psikiyatrik değerlendirmeden geçirildi ve DSM-IV-TR ölçütlerine göre MDB tanısına uygunlukları saptanıp sosyodemografik ve klinik bilgileri kaydedildi. Tarama vizitinde tüm hastalara HAM-D ölçeği ve herhangi bir stres yaratan yaşam olayı yaşayıp yaşamadığını sorgulamak amacıyla bir anket uygulandı. Bu anket ile 5 yaşam alanında son 2 yıla ait yaşam olayları sorgulandı (Tablo 2). Bu incelemeden geçen hastalara bir haftalık ilaçsız bir dönemin ardından birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci vizitlerde HAM-D, Montgomery-Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği (MADDÖ) (19, 20), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAM- A) (21, 22), Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği (SUKDÖ) (23, 24) ve Klinik Global Değerlendirme Ölçeği-Hastalığın Şiddeti (CGI- HŞ) (25) uygulandı. Bu 4 çalışmanın her biri için etik kurul onayı alınmıştır. Ancak bu 4 çalışmanın veri havuzundan geriye dönük olarak yararlanabilmek için, bu çalışmaya özel olarak tekrar etik kurul onayı alınmıştır. Çalışmaya alınma ölçütlerini karşılayanlara birinci vizitte Sertralin 50 mg/gün tek dozda, Venlafaksin 75 mg/gün tek dozda ve Reboksetin 4 mg/gün bölünmüş iki dozda uygulandı. İki hafta boyunca sabit tutulan bu dozlar ikinci vizitte Sertralin için 50 mg/gün olarak devam ettirilirken, Venlafaksin için 150 mg/gün tek doz ve Reboksetin için 8 mg/gün bölünmüş iki doz olarak arttırıldı ve çalışma sonuna kadar toplam 8 hafta boyunca ilaç dozlarında değişiklik yapılmadı. İlaç kullanımları toplam 10 hafta sürdürüldü ve bu 4 çalışma tarama vizitinden sonraki 11. haftanın sonunda bitirildi. Her bir çalışmada ölçek ve formlar tek bir araştırmacı tarafından doldurulmuştur. Bu 4 çalışmada ölçekleri dolduran 4 araştırmacı arasında mutlak bir uyum (araştırmacılar arası güvenilirlik) bulunmaktadır (p=0,8833, kappa=0,766081). Antidepresan sağaltımı sonucu düzelme HAM-D ölçek puanının 7 olması biçiminde tanımlandı. Bu makalede hangi AD nin kullanıldığından bağımsız olarak MDB de düzelmenin öngörücülerinin neler olduğunun tespiti amaçlandı. Bu amaçla yukarıda sözü edilen dört çalışmanın veri havuzuna ait 178 MDB hastası çalışmanın son viziti olan vizit 5 te düzelip düzelmediklerine göre 2 gruba ayrıldı. Böylelikle düzelen ve düzelmeyen hastalar sosyodemografik ve klinik özellikleri açısından birbirleriyle karşılaştırıldı. Bu çalışmanın veri havuzunu oluşturan dört çalışmaya

3 124 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: ait vizit 5 teki düzelme oranları sırasıyla; Reboksetin ve Venlafaksin için %22 vs %39, Reboksetin ve Sertralin için %70 vs %38,1, Venlafaksin ve Reboksetin+Sertralin birleşimini için %85 vs %75, Sertralin ve Reboksetin+Sertralin birleşimi için %57,1 vs %52,4 şeklinde sıralanmaktadır. MDB nin önemli belirtilerinden ikisi psikomotor retardasyon ve uykudur ancak bu belirtilerin düzelme üzerine etkisi neredeyse hiç araştırılmamıştır. Dolayısıyla bu iki belirtinin düzelmede öngörücü bir rol oynayıp oynamadıklarının araştırılabilmesi için Psikomotor retardasyon ve uyku puanları vizit 1 de uygulanan HAM-D ölçeğinden türetildi. Psikomotor retardasyon puanı, HAM-D 1, 7, 8 ve 14 maddelerinin ve uyku puanı ise HAM-D 4, 5 ve 6 maddelerinin toplamından oluşmaktadır (26). Birinci vizit HAM-D puanı 25 olanlar şiddetli depresyonu (27) olan, HAM-A puanı 22 olanlar yoğun anksiyetesi (28) olan ve Psikomotor retardasyon puanı 8 olanlar ise ağır psikomotor retardasyonu (29) olan MDB hastaları olarak kabul edildi. MDB nin erken başlangıç göstermesinin düzelme üzerine etkisinin araştırılabilmesi için 25 yaşında ilk depresif atağını yaşayan hastalar erken başlangıçlı olarak kabul edilmiştir. Erken başlangıç için literatürde açık bir yaş sınırı bulunmamaktadır. Ancak istatistiksel çalışmanın yapılabilmesi için erken başlangıçlı gruba yeterli sayının sağlanabilmesi amacıyla 25 yaş sınır olarak alınmıştır (30). Ayrıca düzelmenin klinik öngörücülerinin araştırılması için yapılan istatistik çalışmaları sonucunda, tedavinin başındaki ölçek değerlerinin düzelememe üzerinde risk faktörü olup olmadığını belirleyen bir lojistik regresyon modeli oluşturulmaya çalışılacaktır. Verilerin istatistiksel analizi İstatistiksel değerlendirmeler için SPSS 13 paket programı kullanılmıştır. Hastaların sosyodemografik, hastalık ve klinik özelliklerini içeren değişkenlerden sürekli değişken niteliğinde olanlar için tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış, değişkenlik ölçüsü ise ortalama±standart sapma şeklinde verilmiştir. Kolmogorov- Smirnov testiyle ilgilenilen sürekli değişkenlerin normal dağılım varsayımlarına uygun olmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda düzelen ve düzelmeyen hastaların karşılaştırmalarında nonparametrik bir test olan Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Kategorik nitelikte olan değişkenler için ise gruplar arası bir farklılık olup olmadığına Pearson ki-kare ve McNemar testlerinin uygulanmasıyla karar verilmiştir. Hastaların son vizitte düzelememesi üzerinde tedavi başında ölçülen HAM-D ve SUKDÖ değişkenlerinin bir risk faktörü olup olmadıklarını incelemek amacıyla lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Test istatistikleri sonucunda elde edilen p<0.05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular Bu çalışmada değerlendirilen toplam 178 MDB hastasına ait, beşinci vizitteki düzelme oranı %56,2 olarak bulunmuştur. Beşinci vizitte düzelmiş olanların %20 si üçüncü vizitte, %58 i ise dördüncü vizitte zaten düzelmişti ancak bu oran vizit 5 te düzelmemiş olanlar için vizit 3 ve 4 te yalnızca %1,3 tür (p<0,001). Beşinci vizitte düzelen ve düzelmeyen hastalar Tablo 1 de verilen sosyodemografik ve hastalık özellikleri açısından birbirleriyle Tablo 1. Düzelen ve düzelmeyen hastaların sosyodemografik ve hastalık özelliklerinin karşılaştırılması Düzelme yok (n=78) Düzelme var (n=100) Toplam (n=178) p Hastanın yaşı 41,4±11,3 40,2±10,7 40,8±10,9 0,443 Atak sayısı 2,1±1,4 1,7±1,3 1,9±1,4 0,112 İlk atak kaç yıl önce yaşanmış? 4,2±5,3 4±6,2 4,1±5,8 0,155 Erken başlangıç Var %39 %61 %23 Yok %45 %55 %77 0,481 CİNSİYET Kadın %83,3 %79 %80,9 Erkek %16,7 %21 %19,1 0,466 EĞİTİM Okuryazar %6,4 - %2,8 İlköğretim %37,2 %34 %35,4 Lise %25,6 %32 %29,2 0,063 Yüksek okul %30,8 %34 %32,6 Soy geçmişinde depresyon hikâyesi? Yok %82,1 %73 %77 Var %17,9 %27 %23 0,155 Sigara kullanımı var mı? Yok %67,9 %77 %73 Var %32,1 %23 %27 0,177 Depresyonun cinsi MDBTAOŞ %34,6 %44 %39,9 MDBTAŞ %15,4 %16 %15,7 0,371 MDBTOŞ %33,3 %31 %32 MDBTŞ %16,7 %9 %12,4 Atağın cinsi Kronik %12,8 %9 %10,7 Melankolik %71,8 %81 %77 0,348 Atipik %15,4 %10 %12,4 MDBTAOŞ: Majör depresif bozukluk, tek atak orta şiddette; MDBTAŞ: Majör depresif bozukluk, tek atak şiddetli; MDBTOŞ: Majör depresif bozukluk, tekrarlayıcı orta şiddette; MDBTŞ: Majör depresif bozukluk, tekrarlayıcı şiddetli

4 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: karşılaştırılmıştır. Bu tablo da verilen parametreler açısından 2 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Stres yaratan yaşam olaylarının düzelmenin bir öngörücüsü olup olmadığını araştırmak üzere kullanılan anketten elde edilen verinin karşılaştırılması Tablo 2 de verilmektedir. Stresör etmenlerden yalnızca ikisi için, sağlık sorunları ve ailevi ve ev içi sorunlar, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilebilmiştir. Beşinci vizitte düzelen hastaların düzelmeyenlere göre birinci vizitte daha düşük HAM-D, Psikomotor retardasyon puanı, MADDÖ, HAM-A, HAM-A Psişik alt ölçeği, HAM-A somatik alt ölçeği ve CGI- HS değerleri ile daha yüksek SUKDÖ değeri gösterdikleri tespit edilmiştir. Uyku puanında görülen fark ise istatistiksel olarak anlamlı bir düzeye ulaşmamıştır. Başlangıçta şiddetli depresyonu olanların (n=31) ancak %25,8 i beşinci vizitte düzelirken, şiddetli depresyonu olmayanların (n=147) %62,6 si düzelmektedir. Diğer bir deyişle düzelen hastaların ancak %8 inde başlangıçta şiddetli depresyon bulunmaktadır (p<0,001) (Şekil 1a). Başlangıçta ağır psikomotor retardasyonu olanların Düzelme oranı Başlangıçta şiddetli depresyon bulunmasının düzelme üzerine etkisi p<0,001 Şiddetli depresyon yok Şiddetli depresyon var Şekil 1 a. Tablo 2. Stres yaratan yaşam olaylarının düzelme üzerine etkisi Düzelme Düzelme p STRESÖR ETMEN yok var (n=78) (n=100) Son 2 yıl içinde sağlık Hayır %29,5 %57 sorunu olmuş mu? Evet %70,5 %43 Son 2 yıl içinde mesleki Hayır %70,5 %65 bir sorunu olmuş mu? Evet %29,5 %35 Son 2 yıl içinde ailevi Hayır %14,1 %28 ve ev içi sorunu olmuş mu? Evet %85,9 %72 Son 2 yıl içinde sosyal Hayır %65,4 %63 yaşamında sorunu olmuş mu? Evet %34,6 %37 Son 2 yıl içinde Hayır %64,1 %64 ekonomik sorunu olmuş mu? Evet %35,9 %36 <0,001 0,436 0,026 0,742 0,989 Düzelme oranı Başlangıçta ağır psikomotor retardasyon bulunmasının düzelme üzerine etkisi p=0,008 Ağır psikomotor retardasyon yok Ağır psikomotor retardasyon var Tablo 3. Düzelen ve düzelmeyen hastaların başlangıç (vizit 1) ölçek değerlerinin karşılaştırılması ÖLÇEK Düzelme Düzelme Toplam p yok var (n=178) (n=78) (n=100) HAM-D 22,2±3,8 19,6±3 20,8±3,6 <0,001 Psikomotor retardasyon puanı 8,5±1,5 7,9±1,6 8,2±1,6 0,005 Uyku puanı 2,7±1,3 2,3±1,2 2,4±1,3 0,069 MADDÖ 29,4±5,7 25,4±4,5 27,1±5,4 <0,001 HAM-A Psişik alt ölçeği 10,5±2,2 9,6±1,8 10±2 0,01 HAM-A Somatik alt ölçeği 12,8±4,7 10,4±3,5 11,5±4,2 <0,001 HAM-A 23,2±6,3 20±4,7 21,4±5,7 <0,001 CGI-HŞ 4,9±0,7 4,6±0,6 4,7±0,7 0,043 SUKDÖ 26,4±8,8 30±6,8 28,4±7,9 0,001 HAM-D: Hamilton Depresyon ölçeği; MADDÖ: Montgomery-Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği; HAM-A: Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği SUKDÖ: Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği; CGI-HŞ: Klinik Global Değerlendirme Ölçeği-Hastalığın Şiddeti Düzelme oranı Başlangıçta yoğun anksiyete bulunmasının düzelme üzerine etkisi p=0,003 Yoğun anksiyete yok Yoğun anksiyete var Şekil 1 b. Şekil 1 c. Şekil 1. Başlangıçta (Vizit 1 de) MDB nin klinik durumunun düzelme (Vizit 5 te) oranları üzerine etkisi

5 126 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: (n=113) ancak %48,7 si düzelirken, ağır psikomotor retardasyonu olmayanların (n=65) %69,2 si düzelmektedir (p=0,008) (Şekil 1b). Başlangıçta yoğun anksiyetesi olanların (n=80) %43,8 i vizit 5 te düzelirken, yoğun anksiyetesi olmayanların (n=98) %66,3 ü düzelmektedir (p=0,003) (Şekil 1c). Tedavinin başındaki ölçek değerlerinin (HAM-D ve SUKDÖ) düzelememe üzerinde bir risk faktörü olup olmadıklarını belirlemek amacıyla oluşturulan lojistik regresyon modeli anlamlı bulunmuştur (χ2=22,692 p<0,001). Bu model için düzelememe değişkeninin doğru sınıflandırma oranı %66 dır. Modelde 1. vizit HAM-D ve SUKDÖ ölçek değerleri, istatistiksel olarak anlamlı risk faktörleridir (p<0,001). HAM-D değişken değeri artıkça düzelememe riski 1,095 (Odds oranı için %95 güven aralığı: 1,045 1,147) kat artarken, SUKDÖ değişken değerinin düşük olması ise riski 1,076 (Odds oranı için %95 güven aralığı: 1,042 1,114) kat artırır. Bu model aracılığıyla her bir birey için düzelememe olasılığı p(düzelememe)=1/[(1+exp(- 0,093 V1HAM-D+0,075 V1SUKDÖ)] eşitliği kullanılarak tahmin edilebilir. Örneğin bir MDB hastasının tedavi öncesi HAM-D değeri 20 ve SUKDÖ değeri 7 ise p=1/(1+0,2720)=0,786, bu hastanın düzelememe olasılığı 0,79 dur. HAM-D değeri 26 ve SUKDÖ değeri 10 olan diğer bir hasta için ise p=1/(1+0,1967)=0,836, düzelememe olasılığı 0,84 dür. Tartışma MDB de düzelmenin öngörücülerinin araştırılması amacıyla yapılmış bu çalışmada, sosyodemografik ve hastalık özelliklerinin AD tedavi ile düzelmeyi öngörmekte yetersiz kaldığı ve temel olarak düzelmeyi başlangıçta kaydedilen depresyonun, anksiyetenin ve sosyal uyum bozukluğunun şiddet düzeyinin öngörebildiği saptanmıştır. İmipraminin 1956 yılındaki keşfinden beri MBD hastaları AD ler ile tedavi edilmektedir. Ancak AD lerin keşfiyle depresyonun ilaçlarla tedavi edilebilineceği ile ilgili olumlu hava zamanla düzelme oranlarındaki düşüklüğün birçok çalışma ile gösterilmiş olması ile yerini karamsarlığa ve farklı arayışlara bırakmıştır. Bu nedenle hastaların zaman kaybetmeden etkin bir şekilde tedavi edilebilmeleri için, AD tedaviye cevabı öngörecek sosyodemografik ve klinik özelliklerin araştırıldığı birçok çalışma yapılmıştır (31). Yaşın AD tedaviye cevap üzerine olan etkisi bu amaçla yapılmış çalışmalarda fazlasıyla araştırılmış bir konudur. Daha genç olan hastaların, AD tedaviye daha olumlu yanıt verdiğini ifade eden çalışmalar bulunmaktadır (32,33,34,35). Ancak buna karşın Joyce ve ark. hasta yaşının küçük olmasının AD tedaviye cevabı azalttığını bildirmiştir (36). Buna ek olarak depresyonun erken yaşlarda başlamış olması AD tedaviye kötü cevap ile (37) geç yaşlarda başlamış olması ise AD tedaviye iyi cevap ile ilişkilendirilmiştir (38). Cinsiyetin AD tedaviye cevap ile ilişkisi de sık araştırılmış olan konulardandır. Kadın cinsiyetin AD tedaviye cevap için öngörücülüğünü araştıran ve birbirine karşıt görüşler bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Bu bağlamda kadın cinsiyetinin negatif (36) ve tam tersine pozitif (39,40) bir öngörücü olduğunu iddia eden çalışmalar yayınlanmıştır. Hastalık süresi ve bununla ilişkili tüm parametrelerin, AD tedaviye cevabı öngörüp göremeyeceği araştırıcıların dikkatini çeken konulardan bir diğeri olmuştur. Kısa hastalık süresinin AD tedavi ile düzelme ihtimalini arttırdığı (41,42,43) uzun hastalık süresinin ise azalttığı (33,37,44) vurgulanmaktadır. Aynı zamanda hastalık süresiyle dolaylı olarak bağlantılı olan daha önce geçirilmiş atak sayısının fazla olmasının, hastanın AD tedaviye cevap verme ihtimalini düşürdüğü iddia edilmektedir (35,45,46). Yani akut, dolayısıyla hastalık süresi kısa olan ve tekrarlayıcı olmayan depresyonun AD tedaviye daha iyi cevap verdiği belirtilmektedir (34,36,43,47). MDB alt tiplerinin AD ye verilen cevap üzerinde bir etkisi olup olmadığı araştırılmaya değer görülmüş konulardandır. Hangi alt tiplerin, AD cevabı öngördüğü ile ilgili birbirine zıt görüşler dikkati çekmektedir. Melankolik (43,46) ve atipik (48,49) özellikleri bulunan hastaların, AD tedaviden daha fazla fayda gördüğüne dair verilere rağmen atipik depresif özelliklerin tedavi sonucunu kötüleştirdiğini ifade eden çalışmalarda bulunmaktadır (10,36,50). Soy geçmişinde depresyon hikayesi bulunmasının bir kişiyi depresyon geçirmeye daha meyilli hale getirdiği ifade edilmektedir. Ayrıca bu kişilerde, ailesinde depresyon hikayesi bulunmayanlara kıyasla depresyonun daha erken yaşlarda başladığı, daha şiddetli seyrettiği, uzun sürdüğü ve AD tedavi ile tam iyileşmenin daha seyrek gerçekleştiği bildirilmektedir (42,51,52,53). Ancak bununla birlikte soy geçmişinde depresyon hikayesi bulunanların tedaviye daha iyi cevap vereceğini bildiren çalışmalarda bulunmaktadır (54). Düzelme ile ilişkilendirilen diğer parametreler arasında yüksek eğitim ve gelir düzeyi de (40,43,47) sıralanmaktadır. Yaş, hastalık süresi, atak sayısı, başlangıç yaşı, ailede psikiyatrik hastalık hikayesi (özellikle depresyon), cinsiyet, medeni durum ve eğitim gibi sosyodemografik değişkenlerin AD tedaviye cevabı öngöremediklerini bildiren birçok çalışmada bulunmaktadır (11,31,35,51,55,56,57). Depresyonda AD tedaviye cevabı öngörebilmek için, hastaların sosyodemografik ve hastalık özelliklerini araştıran ve birbirleriyle çelişen çalışmalar arasında ortaya çıkan tutarsızlık, bu çalışmalarda kullanılan farklı çalışma desenlerine ve buna bağlı oluşan hasta gruplarına, denek sayısına, tercih edilen ilaç tedavilerine, takip süresine ve ölçüm araçlarına bağlı olabilir. Ancak buna rağmen depresyon hastalarının sosyodemografik ve hastalık özelliklerinin, AD tedavi ile iyileşmeyi açık olarak öngörmekte yetersiz kaldığı ve klinik olarak yararlı öngörücüler olmadıkları sonucuna varılmıştır (55,58,59). Dolayısıyla tüm çalışmalara ve sonucunda biriken büyük çaptaki veriye karşın, günlük klinik pratikte hastanın kolaylıkla elde edilebilen sosyodemografik ve hastalık bilgileri, MDB nin AD tedaviye cevabını öngörebilmek amacıyla kullanılamamaktadır. Bu çalışmada Tablo 1 deki parametreler açısından beşinci vizitte düzelen ve düzelmeyen hastalar sosyodemografik ve hastalık özellikleri açısından birbirlerinden ayrılmamaktadır. Yani çalışmamızdan elde edilen bu verinin literatürle benzerlik gösterdiği söylenebilir. Olumsuz yaşam olaylarının MDB de AD ye cevap üzerine etkisi de tartışma alanlarından birisidir. Olumsuz yaşam olaylarının AD ye cevap açısından negatif bir öngörücü olduğunu iddia eden çalışmalar (33) bulunduğu gibi yaşam olayı ile AD tedaviye cevap arasında ilişki bulamayan çalışmalarda bulunmaktadır (34). Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, son 2 yıl içersinde yaşanan bir sağlık veya ailevi/ev içi sorunun, AD tedavinin düzelme ile sonuçlanıp sonuçlanmayacağı hakkında belirleyici olabileceğini göstermektedir. Literatür verisi çalışmamızda ulaşılan sonuç ile doğru orantılıdır. Kuvvetli sosyal desteği bulunan ve sosyoekonomik

6 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: durumu iyi olan depresyon hastalarının AD tedaviden daha fazla yararlandıkları ifade edilmektedir ayrıca kuvvetli sosyal desteğin olumsuz yaşam olaylarının depresojenik etkisini tamponize ettiği de belirtilmektedir (34,42,57,60). Antidepresan tedavinin ilk 1-2 haftasında görülen iyileşme, plasebo tip tedavi cevabı olarak adlandırılmaktadır. Ancak gerçek tedavi cevabı olarak adlandırılan iyileşmenin (gecikmiş-başlangıç hipotezi), daha geç ortaya çıkarak (4-6 hafta) süreklilik gösterdiği ifade edilmektedir (61,62). Ancak son dönemde yayınlanan bazı çalışmalara ait veriler bu hipotez ile ters düşmektedir. Antidepresan tedavinin ilk 2 haftasında HAM-D ölçeğindeki %20 lik bir azalmanın cevabı (63,64,65) ve 4. haftadaki %20 lik bir azalmanın ise düzelmeyi (66) öngörebileceği ifade edilmiştir. Bu bağlamda çalışmamızda 5. vizit itibariyle düzelen hastaların, 4. haftadan itibaren düzelmeyenlerden ayrılmasını, düzelme ile ilgili ilk ipuçlarının AD tedavinin ancak 4. haftası itibariyle alınabilineceği şeklinde yorumlayabiliriz. AD tedaviye başlamadan önce ölçülen hastalığın şiddeti ile ilgili dolaylı ve dolaysız parametrelerin öngörücülüğü üzerine yapılan çalışmalar, sosyodemografik ve hastalık özellikleri üzerine yapılanlara kıyasla, daha tutarlı sonuçlar göstermektedir. Depresyonun şiddetli olmasının (10,43,57,58,67,68) ve anksiyete belirtilerinin yoğun olarak bulunmasının (10,33,45,69) depresyon hastasının AD tedavi ile düzelme ihtimalini düşürdüğü belirtilmektedir. MDB hastasında psikomotor retardasyonun (11) ve yüksek düzeyde psişik ve somatik anksiyetenin (48,70) bulunmasının da AD ye cevapsızlığı öngördüğü iddia edilmektedir. Ancak depresyonun şiddeti ile AD tedaviye cevap arasında ilişki kuran, birbiriyle tutarlı birçok çalışmaya rağmen, bu tür bir ilişkiyi kuramayan birkaç çalışmada bulunmaktadır (11,43,59). Bu çalışmada Tablo 3 te verilen ve hastalığın belirli alanlarına ait şiddetini ölçen farklı ölçekler açısından da durum literatür ile uyumlu çıkmıştır. Başlangıçta hastalığın şiddetli olmasının düzelme ihtimalini düşürdüğünü görmekteyiz. Ayrıca şekil 1 de görüldüğü üzere şiddetli depresyon, ağır psikomotor retardasyon ve yoğun anksiyete hipotezimizle uyumlu bir şekilde AD ye cevabı azaltmaktadır. Ancak bu duruma tek istisna uyku puanı olmuştur. Uyku puanı açısından düzelen ve düzelmeyen hastalar birbirlerinden ayrılmamıştır. AD ye cevabın öngörülmesinde hastalığın şiddetinin gösterdiği nispi tutarlılık bize şiddeti ölçen ölçekler aracığıyla düzelmeyi öngörecek bir model geliştirme fikrini vermiştir. Bu amaçla yapılan çalışmada, HAM-D ve SUKDÖ nün daha belirleyici olduğu anlaşılmış ve 2 ölçeğin düzelememe üzerinde bir risk faktörü olup olmadığının belirlenebilmesi amacıyla lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Ortaya çıkan model bir MDB hastasının, HAM-D ve SUKDÖ değerlerinin kullanılması ile düzelememe ihtimalini belli bir doğruluk oranı ile ortaya koymaktadır. Bu model aracılığıyla düzelme ihtimali daha düşük olarak hesaplanan hastalarda, dirençli depresyon tedavisine (71) ait alternatiflerin zaman kaybetmeden daha öncelikli olarak denenmesi düşünülebilir. Böylelikle hastalığın işlev kaybına bağlı yıkıcılığından ve intihar gibi ciddi komplikasyonlarından hastayı daha etkili bir şekilde koruyabiliriz. Bu çalışma, açık-etiketli olan ve plasebo kontrol grubu bulunmayan 4 çalışmaya ait verinin devşirildiği bir çalışma olması nedeniyle, açık etiketli olan ve plasebo kontrol grubu bulunmayan çalışmaların tüm kısıtlılıklarını göstermektedir. Açık-etiketli çalışmalarda araştırıcılar ve deneklerin verilen ilaca kör olmamaları ve sonuçların plasebo ile kontrol edilememesi sonuçların tarafsızlığını engelleyebilmektedir. Dolayısıyla bu çalışmadan elde edilen verilerin bu doğrultuda değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaatindeyiz. Ancak klinik olarak uygulanabilir bir model önermesi sebebiylede, bu çalışmanın orijinal bir çalışma olarak değerli olduğu düşüncesindeyiz. Bir hastanın AD tedaviye cevap verip vermeyeceğin öngörülebilmesi MDB gibi oldukça kısıtlayıcı bir hastalığın pençesinde kıvranan bir bireyin tedavisinde son derece önemlidir. AD tedaviye yanıtı öngördüğü ifade edilen birçok sosyodemografik ve klinik parametreye rağmen ancak çok azının, birbirleriyle ters düşen ve doğrulanamayan sonuçlar nedeniyle, klinik kullanımı olabileceği anlaşılmaktadır. Hastalığın şiddeti, tüm değişenler arasında AD ye cevabın öngörücülüğüne, kesin olmamak kaydıyla en önemli aday olarak görülmektedir. Bu nedenle bu konuda daha sistemli ve ileri çalışmaların yapılmasına ihtiyaç olduğu açıktır. Kaynaklar 1. Kessler RC, McGonagle KA, Zhao S, Nelson CB, Hughes M, Eshleman S, Wittchen HU, Kendler KS. Lifetime and 12-month prevalence of DSM-III-R psychiatric disorders in the United States. Results from the National Comorbidity Survey. Arch Gen Psychiatry 1994; 51: Karamustafalıoğlu O, Goksan Yavuz B. Major depresif bozukluk tedavisinde yetersiz yanıtın yönetimi ve yeni tedavi seçenekleri. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 2011; 21: Fava M, Davidson KG. Definition and epidemiology of treatment-resistant depression. Psychiatr Clin North Am 1996; 19: Kupfer DJ. The pharmacological management of depression. Dialogues Clin Neurosci 2005; 7: Karamustafalıoğlu O. Depresyon tedavisinde tedaviye yanıt, Remisyon nedir? Nasıl ölçülür? Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 2010; 20: McIntyre RS. When should you move beyond first-line therapy for depression? J Clin Psychiatry 2010; 71 (Suppl 1): Mulder RT, Joyce PR, Frampton CM, Luty SE, Sullivan PF. Six months of treatment for depression: outcome and predictors of the course of illness. Am J Psychiatry 2006; 163: Quitkin FM, Petkova E, McGrath PJ, Taylor B, Beasley C, Stewart J, Amsterdam J, Fava M, Rosenbaum J, Reimherr F, Fawcett J, Chen Y, Klein D. When should a trial of fluoxetine for major depression be declared failed? Am J Psychiatry 2003; 160: Trivedi MH, Morris DW, Grannemann BD, Mahadi S. Symptom clusters as predictors of late response to antidepressant treatment. J Clin Psychiatry 2005; 66: Howland RH, Wilson MG, Kornstein SG, Clayton AH, Trivedi MH, Wohlreich MM, Fava M. Factors predicting reduced antidepressant response: experience with the SNRI duloxetine in patients with major depression. Ann Clin Psychiatry 2008; 20: Burns RA, Lock T, Edwards DR, Katona CL, Harrison DA, Robertson MM, Nairac B, Abou-Saleh MT. Predictors of response to amine-specific antidepressants. J Affect Disord 1995; 35: Akkaya C, Sivrioğlu Y, Sarandöl A, Kırlı S. Majör Depresif Bozukluk ta Venlafaksin XR ve Reboksetin in Etkililik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması. Yeni Symposium 2003; 41: Eker SS, Akkaya C, Akgöz S, Sarandöl A, Kirli S. Comparison of reboxetine and sertraline in terms of efficacy and safety in major depressive disorder. Turk Psikiyatri Derg 2005; 16: Yazicioglu B, Akkaya C, Sarandol A, Akgoz S, Saygin Eker S, Kirli S. A comparison of the efficacy and tolerability of reboxetine and sertraline versus venlafaxine in major depressive disorder: a randomized, openlabeled clinical trial. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2006; 30: Alkan Köseoğlu A. Presinaptik serotonin gerialım blokajının presinaptik serotonin ve noradrenalin gerialım blokajı yapan kombinasyon tedavisine kıyasla antidepresan cevap kalitesine etkisi. Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi, Uludağ üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri AD, Bursa: 2007.

7 128 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: APA. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fourth edition, Text Revision (DSM-IV-TR), Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1960; 23: Akdemir A, Orsel SD, Dag I ve ark. Hamilton Depresyon Derecelendirme Olcegi (HDDÖ) nin gecerligi-guvenirligi ve klinikte kullanimi. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi 1996; 4: Montgomery SA, Asberg M. A new depression scale designed to be sensitive to change. Br J Psychiatr 1979; 134: Torun F, Önder ME, Torun SD, Tural Ü, Şişmanlar SG. Montgomery-Asberg Depresyon Derecelendirme ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji (3P) Dergisi 2002; 10: Hamilton M. The assessment of anxiety states by rating. Br J Med Psychol 1959; 32: Yazici MK, Demir B, Tanriverdi N, KARAAĞAOĞLU E, YOLAÇ P. Hamilton Anksiyete Degerlendirme Olcegi, Degerlendiriciler Arasi Guvenirlik ve Gecerlik Calismasi. Turk Psikiyatri Derg 1998; 9: Bosc M, Dubini A, Polin V. Development and validation of a social functioning scale, the Social Adaptation Self-evaluation Scale. Eur Neuropsychopharmacol 1997; 7 (Suppl 1): Akkaya C, Sarandöl A, Esen Danaci A, Sivrioğlu EY, Kaya E, Kirli S. Reliability and validity of the Turkish version of the Social Adaptation Self-Evaluation Scale (SASS). Turk Psikiyatri Derg 2008;19: Guy W. ECDEU Assessment Manual for Psychopharmacology. Revised US Dept Health, Education and Welfare publication (ADM), Rockville, Md. National Institude of Mental Health, 1976: Ferguson JM, Mendels J, Schwart GE. Effects of reboxetine on Hamilton Depression Rating Scale factors from randomized, placebo-controlled trials in major depression. Int Clin Psychopharmacol 2002; 17: Dunner DL, Lipschitz A, Pitts CD, Davies JT. Efficacy and tolerability of controlled-release paroxetine in the treatment of severe depression: post hoc analysis of pooled data from a subset of subjects in four double-blind clinical trials. Clin Ther 2005; 27: Akkaya C, Sivrioglu EY, Akgoz S, Eker SS, Kirli S. Comparison of efficacy and tolerability of reboxetine and venlafaxine XR in major depression and major depression with anxiety features: an open label study. Hum Psychopharmacol 2006; 21: Akkaya C, Kirli S, Eker SS, Cangur S, Canbazoglu M, Sarandol A. Comparison of The Efficacy and Safety of Sertraline, Reboxetine, and Venlafaxine in Patients with Major Depressive Disorder: A Pooled Analysis of Four Randomized, Open-Label Trials. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 2010; 20: Richards D. Prevalence and clinical course of depression: a review. Clin Psychol Rev 2011; 31: Bagby RM, Ryder AG, Cristi C. Psychosocial and clinical predictors of response to pharmacotherapy for depression. J Psychiatry Neurosci 2002; 27: Corey-Lisle PK, Nash R, Stang P, Swindle R. Response, partial response, and nonresponse in primary care treatment of depression. Arch Intern Med 2004; 164: Enns MW, Cox BJ. Psychosocial and clinical predictors of symptom persistence vs remission in major depressive disorder. Can J Psychiatry 2005; 50: Ezquiaga E, García A, Bravo F, Pallarés T. Factors associated with outcome in major depression: a 6-month prospective study. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 1998; 33: Morishita S, Arita S. Possible predictors of response to fluvoxamine for depression. Hum Psychopharmacol 2003; 18: Joyce PR, Mulder RT, Luty SE, Sullivan PF, McKenzie JM, Abbott RM, Stevens IF. Patterns and predictors of remission, response and recovery in major depression treated with fluoxetine or nortriptyline. Aust N Z J Psychiatry 2002; 36: O'Leary D, Costello F, Gormley N, Webb M. Remission onset and relapse in depression. An 18-month prospective study of course for 100 first admission patients. J Affect Disord 2000; 57: Parker G, Hadzi-Pavlovic D, Brodaty H, Boyce P, Mitchell P, Wilhelm K, Hickie I. Predicting the course of melancholic and nonmelancholic depression. A naturalistic comparison study. J Nerv Ment Dis 1992; 180: Kornstein SG, Wohlreich MM, Mallinckrodt CH, Watkin JG, Stewart DE. Duloxetine efficacy for major depressive disorder in male vs. female patients: data from 7 randomized, double-blind, placebo-controlled trials. J Clin Psychiatry 2006; 67: Trivedi MH, Rush AJ, Wisniewski SR, Nierenberg AA, Warden D, Ritz L, Norquist G, Howland RH, Lebowitz B, McGrath PJ, Shores-Wilson K, Biggs MM, Balasubramani GK, Fava M; STAR*D Study Team. Evaluation of outcomes with citalopram for depression using measurement-based care in STAR*D: implications for clinical practice. Am J Psychiatry 2006; 163: Trivedi MH, Rush AJ, Crismon ML, Kashner TM, Toprac MG, Carmody TJ, Key T, Biggs MM, Shores-Wilson K, Witte B, Suppes T, Miller AL, Altshuler KZ, Shon SP. Clinical results for patients with major depressive disorder in the Texas Medication Algorithm Project. Arch Gen Psychiatry 2004; 61: Trivedi MH, Morris DW, Pan JY, Grannemann BD, John Rush A. What moderator characteristics are associated with better prognosis for depression? Neuropsychiatr Dis Treat 2005; 1: Hirschfeld RM, Russell JM, Delgado PL, Fawcett J, Friedman RA, Harrison WM, Koran LM, Miller IW, Thase ME, Howland RH, Connolly MA, Miceli RJ. Predictors of response to acute treatment of chronic and double depression with sertraline or imipramine. J Clin Psychiatry 1998; 59: Mueller TI, Keller MB, Leon AC, Solomon DA, Shea MT, Coryell W, Endicott J. Recovery after 5 years of unremitting major depressive disorder. Arch Gen Psychiatry 1996; 53: Roose SP, Glassman AH, Walsh BT, Woodring S. Tricyclic nonresponders: phenomenology and treatment. Am J Psychiatry 1986; 143: Reimherr FW, Chouinard G, Cohn CK, Cole JO, Itil TM, LaPierre YD, Masco HL, Mendels J. Antidepressant efficacy of sertraline: a double-blind, placebo- and amitriptyline-controlled, multicenter comparison study in outpatients with major depression. J Clin Psychiatry 1990; 51(Suppl B): Reimherr FW, Chouinard G, Cohn CK, Cole JO, Itil TM, LaPierre YD, Masco HL, Mendels J. Efficacy, predictors of therapy response, and safety of sertraline in routine clinical practice: prospective, open-label, noninterventional postmarketing surveillance study in 1878 patients. J Affect Disord 2005; 87: Fava M, Uebelacker LA, Alpert JE, Nierenberg AA, Pava JA, Rosenbaum JF. Major depressive subtypes and treatment response. Biol Psychiatry 1997; 42: Liebowitz MR, Quitkin FM, Stewart JW, McGrath PJ, Harrison WM, Markowitz JS, Rabkin JG, Tricamo E, Goetz DM, Klein DF. Antidepressant specificity in atypical depression. Arch Gen Psychiatry 1988; 45: Henkel V, Mergl R, Allgaier AK, Hautzinger M, Kohnen R, Coyne JC, Möller HJ, Hegerl U. Treatment of atypical depression: post-hoc analysis of a randomized controlled study testing the efficacy of sertraline and cognitive behavioural therapy in mildly depressed outpatients. Eur Psychiatry 2010; 25: Husain MM, Rush AJ, Wisniewski SR, McClintock SM, Fava M, Nierenberg AA, Davis L, Balasubramani GK, Young E, Albala AA, Trivedi MH. Family history of depression and therapeutic outcome: findings from STAR*D. J Clin Psychiatry 2009; 70: Akiskal HS. Factors associated with incomplete recovery in primary depressive illness. J Clin Psychiatry 1982; 43: Coryell W, Akiskal H, Leon AC, Turvey C, Solomon D, Endicott J. Family history and symptom levels during treatment for bipolar I affective disorder. Biol Psychiatry 2000; 47: Winokur G. All roads lead to depression: clinically homogeneous, etiologically heterogeneous. J Affect Disord 1997; 45: Esposito K, Goodnick P. Predictors of response in depression. Psychiatr Clin North Am 2003; 26: Hennings JM, Owashi T, Binder EB, Horstmann S, Menke A, Kloiber S, Dose T, Wollweber B, Spieler D, Messer T, Lutz R, Künzel H, Bierner T, Pollmächer T, Pfister H, Nickel T, Sonntag A, Uhr M, Ising M, Holsboer F, Lucae S. Clinical characteristics and treatment outcome in a representative sample of depressed inpatients - findings from the Munich Antidepressant Response Signature (MARS) project. J Psychiatr Res 2009; 43: Cheng IC, Liao SC, Lee MB, Tseng MM. Predictors of treatment response and length of stay for inpatients with major depression. J Formos Med Assoc 2007; 106: Croughan JL, Secunda SK, Katz MM, Robins E, Mendels J, Swann A, Harris-Larkin B. Sociodemographic and prior clinical course characteristics associated with treatment response in depressed patients. J Psychiatr Res 1988; 22: Pande AC, Sayler ME. Severity of depression and response to fluoxetine. Int Clin Psychopharmacol 1993; 8:

8 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50: Vallejo J, Gasto C, Catalan R, Bulbena A, Menchon JM. Predictors of antidepressant treatment outcome in melancholia: psychosocial, clinical and biological indicators. J Affect Disord 1991; 21: Rothschild R, Quitkin FM. Review of the use of pattern analysis to differentiate true drug and placebo responses. Psychother Psychosom 1992; 58: Quitkin FM, McGrath PJ, Stewart JW, Ocepek-Welikson K, Taylor BP, Nunes E, Deliyannides D, Agosti V, Donovan SJ, Petkova E, Klein DF. Chronological milestones to guide drug change. When should clinicians switch antidepressants? Arch Gen Psychiatry 1996; 53: Szegedi A, Müller MJ, Anghelescu I, Klawe C, Kohnen R, Benkert O. Early improvement under mirtazapine and paroxetine predicts later stable response and remission with high sensitivity in patients with major depression. J Clin Psychiatry 2003; 64: Papakostas GI, Perlis RH, Scalia MJ, Petersen TJ, Fava M. A meta-analysis of early sustained response rates between antidepressants and placebo for the treatment of major depressive disorder. J Clin Psychopharmacol 2006; 26: Tadić A, Helmreich I, Mergl R, Hautzinger M, Kohnen R, Henkel V, Hegerl U. Early improvement is a predictor of treatment outcome in patients with mild major, minor or subsyndromal depression. J Affect Disord 2010; 120: Henkel V, Seemüller F, Obermeier M, Adli M, Bauer M, Mundt C, Brieger P, Laux G, Bender W, Heuser I, Zeiler J, Gaebel W, Mayr A, Möller HJ, Riedel M. Does early improvement triggered by antidepressants predict response/remission? Analysis of data from a naturalistic study on a large sample of inpatients with major depression. J Affect Disord 2009; 115: Tedlow J, Fava M, Uebelacker L, Nierenberg AA, Alpert JE, Rosenbaum J. Outcome definitions and predictors in depression. Psychother Psychosom 1998; 67: Hoencamp E, Haffmans PM, Duivenvoorden H, Knegtering H, Dijken WA. Predictors of non- response in depressed outpatients treated with threephase sequential medication strategy. J Affect Disord 1994; 31: Rush AJ, Batey SR, Donahue RM, Ascher JA, Carmody TJ, Metz A. Does pretreatment anxiety predict response to either bupropion SR or sertraline? J Affect Disord 2001; 64: Papakostas GI, McGrath P, Stewart J, Charles D, Chen Y, Mischoulon D, Dording C, Fava M. Psychic and somatic anxiety symptoms as predictors of response to fluoxetine in major depressive disorder. Psychiatry Res 2008; 161: Bird D, Haddad PM, Dursun SM. Tedaviye dirençli depresyonun tanımı ve tedavisinin gözden geçirilmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 2002; 12:

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Majör Depresif Bozuklukta Sertralin ve Reboksetin in Etkinlik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması

Majör Depresif Bozuklukta Sertralin ve Reboksetin in Etkinlik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(3):153-163 Majör Depresif Bozuklukta Sertralin ve Reboksetin in Etkinlik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması Dr. S. Saygın EKER 1, Dr. Cengiz AKKAYA 1, Dr. Semra AKGÖZ

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Atipik Depresyon Atypical Depression

Atipik Depresyon Atypical Depression Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2013; 5(3):276-289 doi:10.5455/cap.20130518 Atipik Depresyon Atypical Depression Ahmet Koyuncu, Zerrin Binbay, Erhan Ertekin, Selim Sağır

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

DEPRESYONDA BİPOLAR UNİPOLAR AYRIMI: KESİTSEL, KARŞILAŞTIRMALI BİR SINIFLANDIRMA ÇALIŞMASI

DEPRESYONDA BİPOLAR UNİPOLAR AYRIMI: KESİTSEL, KARŞILAŞTIRMALI BİR SINIFLANDIRMA ÇALIŞMASI DEPRESYONDA BİPOLAR UNİPOLAR AYRIMI: KESİTSEL, KARŞILAŞTIRMALI BİR SINIFLANDIRMA ÇALIŞMASI Emine Şimşek Şahinol 1, Ömer Aydemir 2, İlkin İçelli 3 1 Kırıkkale Devlet Hastanesi, 2 Celal Bayar Uni. Psikiyatri

Detaylı

Major Depresif Bozukluk Tedavisinde Yetersiz Yanıtın Yönetimi ve Yeni Tedavi Seçenekleri

Major Depresif Bozukluk Tedavisinde Yetersiz Yanıtın Yönetimi ve Yeni Tedavi Seçenekleri Gözden Geçirmeler / Reviews Major Depresif Bozukluk Tedavisinde Yetersiz Yanıtın Yönetimi ve Yeni Tedavi Seçenekleri Oğuz Karamustafalıoğlu¹, Burcu Goksan Yavuz² ÖZET: Major depresif bozukluk tedavisinde

Detaylı

Paroksetin ve Depresyon

Paroksetin ve Depresyon Paroksetin ve Depresyon Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara Giriþ Genel toplumda major depresyon yaygýnlýðý %3-5 kadardýr. Bazý araþtýrmalarda bu

Detaylı

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

Depresyon Tedavisinde Aripiprazol: Bir Gözden Geçirme

Depresyon Tedavisinde Aripiprazol: Bir Gözden Geçirme Gözden Geçirmeler / Reviews Depresyon Tedavisinde Aripiprazol: Bir Gözden Geçirme Haluk A. Savafl 1, fiengül Kocamer 2 ÖZET: Depresyon tedavisinde aripiprazol: Bir gözden geçirme Amaç: Aripiprazolun major

Detaylı

Kronik Depresyon ve Major Depresyonda Antidepresan Tedavi Uygulamaları: Karşılaştırmalı I3ir Çalışma

Kronik Depresyon ve Major Depresyonda Antidepresan Tedavi Uygulamaları: Karşılaştırmalı I3ir Çalışma ve da Antidepresan Tedavi Uygulamaları: Karşılaştırmalı I3ir Çalışma Dr. Pınar Demirarelan\ Dr. Peykan Göka\p\ Dr. Kültegin ögc!2, Dr. Ali N. Eabaoglu3 Ö ZET Bu çalışmanın amacı belirgin yetiyitimine yol

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular

Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular Reviews / Derlemeler DOI: 10.5455/jmood.20120924064532 Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular Fisun Akdeniz 1 ÖZET: Agomelatin: Yeni antidepresan ilaç ve yeni bulgular Agomelatin melatoninerjik

Detaylı

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK Duygudurum Bozukluklarında Gelecek Sınıflandırma ve Tedaviler Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri

Detaylı

Anksiyete Belirtilerinin Eşlik Ettiği Majör Depresif Bozukluğun Tanı ve Sağaltımındaki Güçlükler

Anksiyete Belirtilerinin Eşlik Ettiği Majör Depresif Bozukluğun Tanı ve Sağaltımındaki Güçlükler Türk Psikiyatri Dergisi 2006; 17(2):139-146 Anksiyete Belirtilerinin Eşlik Ettiği Majör Depresif Bozukluğun Tanı ve Sağaltımındaki Güçlükler Dr. Cengiz AKKAYA 1 ÖZET Majör depresif bozukluk (MDB) sık görülen

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu?

Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu? Aydın ve Tamam 177 Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu? Hüner AYDIN, 1 Lut TAMAM 2 ÖZET Araştırmalar anksiyetenin klinik depresyonda en belirgin belirti olduğunu ve depresyonun başarılı sağaltımı

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Siklotimik bozukluk, hipomani ve hafif þiddette

Siklotimik bozukluk, hipomani ve hafif þiddette Siklotimik Bozukluk Yrd. Doç. Dr. Adnan CANSEVER*, Prof. Dr. Aytekin ÖZÞAHÝN* Siklotimik bozukluk, hipomani ve hafif þiddette depresyon dönemlerinin sýk aralýklarla yer deðiþtirdiði, kronik bir duygudurum

Detaylı

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD Maslak Hastanesi Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):793-803. doi: 10.1177/0333102410364676.

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Majör depresif bozukluğun tedavisinde folik asitin rolü 1

Majör depresif bozukluğun tedavisinde folik asitin rolü 1 Analan ve ark. 5 Majör depresif bozukluğun tedavisinde folik asitin rolü 1 Enver Analan, 2 Orhan Doğan, 3 Gamze Akyüz 4 ÖZET Amaç: Depresif belirtiler folik asit eksikliğinin en yaygın nöropsikiyatrik

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk Doç. Dr. Sibel Çakır İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri A.D Duygudurum Bozuklukları Birimi Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: ELAN Danışman:

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

Major Depresyon Tanýsý Alan Hastalarda Somatik Belirtilerin Yoðunluðunun Ýntihar Düþüncesi, Davranýþý ve Niyetine Etkisi

Major Depresyon Tanýsý Alan Hastalarda Somatik Belirtilerin Yoðunluðunun Ýntihar Düþüncesi, Davranýþý ve Niyetine Etkisi ARAÞTIRMA Major Depresyon Tanýsý Alan Hastalarda Somatik Belirtilerin Yoðunluðunun Ýntihar Düþüncesi, Davranýþý ve Niyetine Etkisi Ozan Pazvantoðlu 1, Tuncer Okay 2, Nesrin Dilbaz 3, Cem Þengül 1, Göksel

Detaylı

Tedavi Uyum. Alper Şener Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Çanakkale

Tedavi Uyum. Alper Şener Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Çanakkale Tedavi Uyum Alper Şener Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Çanakkale SGK SUT Güncellemeler ECZANE İlaç temini Sisteme kayıt Reçetenin muadille değişimi HASTA UYUM HEKİM Tedavi kararı Günlük aktivite

Detaylı

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Öğr. Gör. Kenan KARAGÜL, Öğr. Gör. Nigar KARAGÜL, Murat DOĞAN 3 Pamukkale Üniversitesi, Honaz Meslek Yüksek Okulu, Lojistik Programı, kkaragul@pau.edu.tr

Detaylı

Depresyon Tedavisinde Karşılanmamış İhtiyaçlar: Eştanılı Anksiyete ve Yaklaşım

Depresyon Tedavisinde Karşılanmamış İhtiyaçlar: Eştanılı Anksiyete ve Yaklaşım Gözden Geçirmeler / Reviews Depresyon Tedavisinde Karşılanmamış İhtiyaçlar: Eştanılı Anksiyete ve Yaklaşım Nesrin Dilbaz 1, Aslı Enez Darçın 2, Serçin Yalçın Çavuş 3 ÖZET: Depresyon tedavisinde karşılanmamış

Detaylı

Depresyon Tanısı Alan Hastalarda Kalın Belir lerin Ye yi mi ile İlişkisi: 3 Aylık İzlem Çalışması

Depresyon Tanısı Alan Hastalarda Kalın Belir lerin Ye yi mi ile İlişkisi: 3 Aylık İzlem Çalışması Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(4):323-332 Depresyon Tanısı Alan Hastalarda Kalın Belir lerin Ye yi mi ile İlişkisi: 3 Aylık İzlem Çalışması Dr. Banu ÖZYÜKSEL 1, Dr. Berna ULUĞ 2 Özet / Abstract Amaç:

Detaylı

Taraf tutma (Bias) önlenmiş

Taraf tutma (Bias) önlenmiş Hamdi Akan Ankara Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı hamdiakan@gmail.com 23 Ocak 2015 Toplumu iyi temsil ediyor = Hasta sayısı Doğru tasarım ve metodoloji Taraf tutma (Bias) önlenmiş Sağlam istatistik

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu

Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu ARAÞTIRMA Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu Depression and Anxiety Among First Trimester Pregnancies Pýnar Yücel 1, Yasemin Çayýr 2, Mehmet Yücel 3 1 Uz.Dr., Siyavuþpaþa Aile

Detaylı

Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel

Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel Mikst Anksiyete Depresyon ve Eþtanýlý Durumlar Prof. Dr. Hüray FÝDANER*, Prof. Dr. Tunç ALKIN* Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel týpta hem de psikiyatri ve klinik psikoloji alanýndaki çalýþmalarda

Detaylı

POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM

POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM DR FARUK UĞUZ KONYA N.E.Ü MERAM TIP FAKÜLTESI PSIKIYATRI A.D. ÖĞR. ÜYESI Açıklama Son iki yıl içinde ilaç endüstrisi vd sivil toplum kuruluşları ile

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

2012 2013 yılları İlişki Bildirimi

2012 2013 yılları İlişki Bildirimi MAJOR DEPRESİF BOZUKLUK TANISI ALAN ERGENLERDE REMİSYON SÜRESİ TEDAVİ İÇİN KULLANILAN İLAÇ SAYISI VE CİNSİYETTEN ETKİLENEBİLİR ANCAK EŞ TANI SAYISINDAN BAĞIMSIZ GÖRÜNMEKTEDİR: BİR ÖN ARAŞTIRMA Zehra Topal*,

Detaylı

Anksiyete Bozuklukları

Anksiyete Bozuklukları 10. Bölüm Anksiyete Bozuklukları Nurgül Özpoyraz, Lut Tamam Temel Hedefler Anksiyete bozukluğunun iki uçlu bozukluk ile birlikte bulunması belirtilerin karmaşıklaşmasına, kötü gidişe, sağaltıma yanıtın

Detaylı

İki Uçlu Bozukluğu Olan Hastalarda Depresif Belirtilerin Tedavisinde Antidepresan Tercihlerinin Değerlendirilmesi

İki Uçlu Bozukluğu Olan Hastalarda Depresif Belirtilerin Tedavisinde Antidepresan Tercihlerinin Değerlendirilmesi Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:151-156 DOI: 10.5350/DAJPN2012250208 İki Uçlu Bozukluğu Olan Hastalarda Depresif Belirtilerin Tedavisinde Antidepresan Tercihlerinin Değerlendirilmesi

Detaylı

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA İNTİHAR DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI*

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA İNTİHAR DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI* ALKOL BAĞIMLILIĞINDA İNTİHAR DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI* The Research of Suicidal Behaviour in Alcohol Dependence Dr.Hasan Mırsal 1, Dr.Özkan Pektaş 1, Dr.Ayhan Kalyoncu 1, Dr.Nursel Mırsal 2, Dr.Mansur

Detaylı

EŞIK-ALTI DEPRESYON VE DEPRESİF BOZUKLUK: GENEL MEDİKAL VE MENTAL SAĞLIĞA ÖZGÜ HASTALARIN KLİNİK ÖZELLİKLERİ*

EŞIK-ALTI DEPRESYON VE DEPRESİF BOZUKLUK: GENEL MEDİKAL VE MENTAL SAĞLIĞA ÖZGÜ HASTALARIN KLİNİK ÖZELLİKLERİ* Kriz Dergisi 2(2): 334-339 EŞIK-ALTI DEPRESYON VE DEPRESİF BOZUKLUK: GENEL MEDİKAL VE MENTAL SAĞLIĞA ÖZGÜ HASTALARIN KLİNİK ÖZELLİKLERİ* Kıs. Çev.: M. Emin TUNCA* Özet: Amaç: Yazarlar, ayaktan hasta örnekleminde,

Detaylı

Major Depresyonda Antidepresan Tedaviye Erken Cevabın Tedavi Yanıtını Yordayıcılığı

Major Depresyonda Antidepresan Tedaviye Erken Cevabın Tedavi Yanıtını Yordayıcılığı Original Paper / Araştırma DOI: 10.5455/jmood.20150427013807 Major Depresyonda Antidepresan Tedaviye Erken Cevabın Tedavi Yanıtını Yordayıcılığı Sedar Bulut 1, Süheyla Doğan Bulut 2, Emine Ak 3, Melike

Detaylı

Yatarak Tedavi Görmüş Geriyatrik Unipolar Depresyon ve Bipolar Bozukluk Hastaların Klinik ve Sosyodemografik Özelliklerinin Karşılaştırılması

Yatarak Tedavi Görmüş Geriyatrik Unipolar Depresyon ve Bipolar Bozukluk Hastaların Klinik ve Sosyodemografik Özelliklerinin Karşılaştırılması DOI: 10.5455/NYS.20151221025259 10.5455/NYS20160314054530 Yatarak Tedavi Görmüş Geriyatrik Unipolar Depresyon ve Bipolar Bozukluk Hastaların Klinik ve Sosyodemografik Özelliklerinin Karşılaştırılması Ender

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY GİRİŞ Yaşlılık Dünya Sağlık Örgütü tarafından 65 yaş ve üzeri dönem olarak tanımlamakta; Fiziksel görünüm, güç ve rol kaybı yaşanılan, yaşlılık dönemindeyeti

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Y. Lisans Tıp İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp 1997. Fakültesi

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Y. Lisans Tıp İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp 1997. Fakültesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Aziz Mehmet GÖKBAKAN 2. Doğum Tarihi : 01.01.1973 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Lisans Tıp İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp 1995 Fakültesi

Detaylı

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi Raika Durusoy 1 Olgu-kontrol araştırmaları Belli bir hastalığı olan ( olgu ) ve olmayan ( kontrol ) bireyler belirlenir Her iki grubun bir etkene

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: XVII, Sayı: 1, 2003 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Majör Depresif Bozukluğun Akut Dönem Tedavisinde Sitalopram ve Essitalopram ın Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi: Karşılaştırmalı Açık Bir Çalışma

Majör Depresif Bozukluğun Akut Dönem Tedavisinde Sitalopram ve Essitalopram ın Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi: Karşılaştırmalı Açık Bir Çalışma Araştırmalar / Original Papers DOI: 10.5455/bcp.20110627111533 Majör Depresif Bozukluğun Akut Dönem Tedavisinde Sitalopram ve Essitalopram ın Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi: Karşılaştırmalı Açık Bir Çalışma

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu 2. Doğum Tarihi : 1945 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1969 Yüksek

Detaylı

15 YAŞ ÜZERİ KADINLARDA ANKSİYETE SIKLIĞI VE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

15 YAŞ ÜZERİ KADINLARDA ANKSİYETE SIKLIĞI VE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER 2005; Cilt: 2 Sayı: 2 Sayfa: 92-97 15 YAŞ ÜZERİ KADINLARDA ANKSİYETE SIKLIĞI VE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER I.Irem BUDAKOGLU*, Işıl MARAL*, Behçet COŞAR**, Aydan BİRİ***, M.Ali BUMİN* * Gazi Universitesi,

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Sivas İl Merkezindeki Kadınlarda Postnatal Depresyon Prevalansı Ve Risk Faktörleri

Sivas İl Merkezindeki Kadınlarda Postnatal Depresyon Prevalansı Ve Risk Faktörleri Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İl Merkezindeki Kadınlarda Postnatal Depresyon Prevalansı Ve Risk Faktörleri Prevalence of Postnatal Depression and Risk Factors in Women in Sivas City Naim

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMET DENEYİMLERİ:KAMUDA

EVDE BAKIM HİZMET DENEYİMLERİ:KAMUDA EVDE BAKIM HİZMET DENEYİMLERİ:KAMUDA Doç. Dr. Pemra C.ÜNALAN Ast. Dr. Özge Doğan Marmara Üniversitesi Pendik EAH Evde Sağlık Birimi EVDE SAĞLIKTA HASTA TAKİBİ... Evde sağlık hizmeti alan hastaların ayaktan

Detaylı

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PROJENİN AMACI Bu projenin temel amacı Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

Obsesif kompulsif bozukluk tanısı konan bir grup hastada deksametazon supresyon testi 1

Obsesif kompulsif bozukluk tanısı konan bir grup hastada deksametazon supresyon testi 1 Kuloğlu ve ark. 13 Obsesif kompulsif bozukluk tanısı konan bir grup hastada deksametazon supresyon testi 1 Murat Kuloğlu, 2 Murad Atmaca, 2 Ömer Geçici, 3 A.Ertan Tezcan 4 ÖZET Amaç: DSM-IV'de anksiyete

Detaylı

Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi. Evaluation of psychiatric office studies for six years in Samsun

Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi. Evaluation of psychiatric office studies for six years in Samsun 154 Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi Ömer BÖKE, 1 Servet AKER, 2 ÖZET Amaç:

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Panik Bozukluğu Panik atağı Beklenti anksiyetesi Agorafobi Çarpıntı Terleme Titreme Nefes darlığı Soluğun kesilmesi

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

MAJOR DEPRESYON SAĞALTIMINDA MOKLOBEMİD'İN ETKİNLİĞİ* Uzm. Dr. Ayhan EĞRİLMEZ*, Dr. Ömer AYDEMİR*, Dr. Cumhur ÖNAL*, Prof.Dr. Savaş KÜLTÜR**.

MAJOR DEPRESYON SAĞALTIMINDA MOKLOBEMİD'İN ETKİNLİĞİ* Uzm. Dr. Ayhan EĞRİLMEZ*, Dr. Ömer AYDEMİR*, Dr. Cumhur ÖNAL*, Prof.Dr. Savaş KÜLTÜR**. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni,Cilt :V,Sayı(1-4),1995 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology Vol.V(1-4),1995 MAJOR DEPRESYON SAĞALTIMINDA MOKLOBEMİD'İN ETKİNLİĞİ* Uzm. Dr. Ayhan EĞRİLMEZ*, Dr. Ömer

Detaylı

DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı

DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı Doç. Dr. Cengiz TUĞLU 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 08 Ekim 2010, İzmir Açıklama Konuşmacı Araştırma Danışma Kurulu Janssen Cilag X X Eli Lilly X X X BMS X AstraZeneca

Detaylı

Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen

Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen ZTB Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Ünitesi Obstetrik tahminlerdeki belirsizliklere

Detaylı

Psikiyatri Kliniğinde Yatan Hastaların Terapötik Ortam Algılamaları

Psikiyatri Kliniğinde Yatan Hastaların Terapötik Ortam Algılamaları ARAŞTIRMA YAZISI / ORIGINAL ARTICLE Psikiyatri Hemşireliği / Psychiatric Nursing Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Cilt: 4 Sayı: 4 Ekim 2013 Psikiyatri Kliniğinde Yatan Hastaların Terapötik

Detaylı

Kronik Psikiyatrik Bozukluğu Bulunan Hastaların ve Bakım Verenlerinin Bakım Yükü Açısından Değerlendirilmesi

Kronik Psikiyatrik Bozukluğu Bulunan Hastaların ve Bakım Verenlerinin Bakım Yükü Açısından Değerlendirilmesi Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:330-337 DOI: 10.5350/DAJPN2012250405 Kronik Psikiyatrik Bozukluğu Bulunan Hastaların ve Bakım Verenlerinin Bakım Yükü Açısından Değerlendirilmesi

Detaylı

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Migren tedavisi Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Tanıyı doğrulama Genel-fiziki değerlendirme Migren ataklarının özellikleri! Tetik faktörler Atak fazları & semptomları en çok rahatsızlık

Detaylı

Doğum Ardı Psikoz Tanısı Konulan Hastaların Uzun Süreli İzlemi

Doğum Ardı Psikoz Tanısı Konulan Hastaların Uzun Süreli İzlemi Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(3):223-230 Doğum Ardı Psikoz Tanısı Konulan Hastaların Uzun Süreli İzlemi Dr. Cebrail KISA 1, Dr. Çiğdem AYDEMİR 2, Dr. Aydın KURT 3, Dr. Sema GÜLEN 4, Dr. Erol GÖKA 2

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Ayaktan Psikiyatri Hastalarında Yaygın Anksiyete Bozukluğunun Yaygınlığı ve Ek Tanılar

Ayaktan Psikiyatri Hastalarında Yaygın Anksiyete Bozukluğunun Yaygınlığı ve Ek Tanılar Türk Psikiyatri Dergisi 2006; 17(4):276-285 Ayaktan Psikiyatri Hastalarında Yaygın Anksiyete Bozukluğunun Yaygınlığı ve Ek Tanılar Dr. Murat ÖZCAN 1, Dr. Faruk UĞUZ 2, Dr. Ali Savaş ÇİLLİ 3 ÖZET Amaç:

Detaylı

Bipolar ve Yineleyici Depresyonda Öfke Nöbetleri 2

Bipolar ve Yineleyici Depresyonda Öfke Nöbetleri 2 Türk Psikiyatri Dergisi 2011;22(4):239-44 Bipolar ve Yineleyici Depresyonda Öfke Nöbetleri 2 Dr. Sandeep GROVER, Nitesh PAINULY, Nitin GUPTA, Surendra K. MATTOO ÖZET Amaç: Öfke nöbetleri üzerine araştırmalar

Detaylı

Araştırma / Research. Şükriye Boşgelmez 1, Ali Evren Tufan 2

Araştırma / Research. Şükriye Boşgelmez 1, Ali Evren Tufan 2 Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2014;27:27-33 DOI: 10.5350/DAJPN2014270104 Araştırma / Research Bir Eğitim Hastanesinin Psikiyatri Polikliniğine İlk Kez Başvuran ve Hafif-Orta

Detaylı

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilimdalı 49.Ulusal Psikiyatri Kongresi 27 Eylül 2013, İzmir Açıklama 2012-2013

Detaylı

İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi

İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi Gökhan Arslan, Serkan Kıvrak Anadolu Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İki Eylül Kampüsü 26555 Eskişehir Tel: (222) 321 35 50

Detaylı